Жиырма жылдық NYT тәжірибесін қорытындылаған Дэвид Брукс саяси шудан шаршап, назарын адамның ішкі әлеміне бұрды. Бұл — эмоционалды интеллект пен шынайы байланыстың рефлексиялық шежіресі.
Соңғы қоштасу: Нью-Йорк Таймспен өткен жиырма жыл
2026 жылдың ақпанында әлемдік журналистиканың аңызы Дэвид Брукс жиырма жылдан астам уақыт бойы «төртінші үйіне» айналған New York Times редакциясымен қоштасты. Оның соңғы бағандары жай ғана саяси сараптама емес, өмірінің үлкен бір белесін түйіндеген рухани есеп секілді оқылды.
Бұл қоштасу жай ғана жұмыс орнын ауыстыру ма? Әлде үлкен интеллектуалды трансформацияның белгісі ме? Брукс оқырманға «Біз не ойлап жүрміз?» деген сауал тастап, заманауи медианың бетіне шыққан көбік пен шудан гөрі, адам жанының тереңіне бойлау әлдеқайда маңызды екенін меңзеді.
Көршімен болған кездейсоқ диалог
Бірде Брукс өз ауласында көршісін кездестіріп қалады. Күнделікті «Қалайсың?» дегеннен аспайтын сырғыма сөздердің орнына, ол бұл жолы көршісінің жанарына мұқият үңілді. Сол сәтте ол көршісінің иығындағы ауырлықты, көзіндегі жасырын мұңды алғаш рет байқады. Біз күнделікті өмірде бір-бірімізді байқамай өтетін «елестер» екенімізді ол дәл сол жерде түсінді.
Бұл қарапайым оқиға оның «Адамды қалай терең түсінуге болады» атты еңбегінің тууына түрткі болды. «Біреудің сізді шын мәнінде көріп тұрғанын сезіну — адам үшін ауа секілді қажеттілік», — деп жазды ол. Біз бірге тұрамыз, бірге жұмыс істейміз, бірақ бір-біріміздің ішкі әлемімізден мүлдем бейхабармыз. Осы олқылықтың орнын қалай толтырмақпыз?
Моральдық вакуум: Саясат неге бізді жалаңаш қалдырды?
Брукс өзінің соңғы сараптамаларында Трамп кезеңінен кейінгі Америка мен әлемдегі «моральдық вакуумды» ашық айтты. Оның пайымдауынша, саяси теке-тірес бойымыздағы этикалық негіздерді шайып жіберді. Біз қарсыласымызды адам ретінде көруден қалдық.
«Саясат — бұл біздің өміріміздің бір бөлшегі ғана, бірақ ол бүкіл моральдық кеңістігімізді жаулап алды», — дейді автор. Бұл вакуумды толтырудың жалғыз жолы — саяси ұрандар емес, адамның адамға деген шынайы қызығушылығын қайта тірілту. Сондықтан да ол жаңа белеске бет бұрды.
Тыңдай білу — бұл терапия: Назар аудару техникасы
Брукс «Белсенді тыңдау» ұғымын жаңа қырынан ашады. Ол үшін тыңдау — жай ғана үндемей тұру емес, бұл өзіңнің бүкіл болмысыңмен өзгенің әлеміне саяхат жасау.
Сөйлеушінің сөзін бөлмеу — бұл оған деген құрметтің ең жоғарғы түрі.
Көзбен байланыс орнату — бұл «Мен сенімен біргемін» деген үнсіз сигнал.
Адамның айтқан сөзінен гөрі, оның сезіміне мән беріңіз. Сұрақ қою арқылы оның ойын нақтылаңыз.
Осы қарапайым әрекеттер адамның жанын емдейтін терапияға айналуы мүмкін. Брукс: «Көріну және естілу — адамның ең терең эмоционалды сұранысы», — деп түйіндейді.
The Atlantic: Жаңа белес және зияткерлік еркіндік
2026 жылдың қаңтарында The Atlantic басылымы Дэвид Бруксті штаттық жазушы ретінде қабылдады. Бұл ауыс-түйіс автордың күнделікті жаңалықтардың соңынан жүгіруден шаршап, тереңірек, аналитикалық және философиялық бағытқа бет бұрғанын көрсетеді.
Мұнда ол тек саяси колумнист емес, әлеуметтік философ ретінде көрінеді. Оның мақсаты — қазіргі поляризацияланған қоғамда адамдарды біріктіретін жаңа құндылықтар мен ортақ мағыналарды іздеу. Бұл оның жазушылық мансабындағы «екінші тыныс» іспеттес.
Бейтаныс жанның жанары: Жан тереңдігіне бойлау
Брукс бір сапарында пойыз ішінде өте көңілсіз отырған жас жігітті байқайды. Ол жай ғана қасынан өтіп кете салмай, жігіттің жанына жайғасып: «Бүгін ауыр күн болды ма?» — деп сұрайды. Осы бір ауыз сұрақ үлкен әңгіменің тиегін ағытты.
Адамдар көбіне біреудің олардың мұңын «заңдастырғанын» қалайды. Яғни, олардың сезімі маңызды екенін біреу мойындауы керек. Брукс: «Адамды тану — бұл оның өткен шағы мен армандарын біріктіре білу», — дейді. Ол пойыз ішіндегі бейтаныс жаннан өзінің бір бөлшегін көрді. Мұндай сәттер бізді шын мәнінде тірі етеді.
Неге біз бір-бірімізді көруден қалдық?
Сұрақ: Қазіргі технологиялық заманда біз неге бұрынғыдан да оқшауланып барамыз? Жауап: Цифрлық әлем бізге «байланыс» иллюзиясын береді, бірақ «қатынасты» (connection) бермейді.
Брукстің пікірінше, әлеуметтік желілердегі алгоритмдер бізді тек өз ойымызды мақұлдайтын топтарға қамайды. Бұл — «Эхо-камера» эффектісі. Біз өзгенің емес, тек өзіміздің жаңғырығымызды естиміз. Осылайша, «өзгеше» адамды түсіну қабілетіміз атрофияға ұшырайды. Мұны түзетуге әлі де кеш емес пе?
Сұрақ қою өнері: Жауаптан маңыздырақ сауалдар
Шынайы диалог орнату үшін «Қалайсың?» деген секілді үстірт сұрақтардан қашу керек. Брукс келесідей сұрақтарды қолдануға кеңес береді:
«Егер сен қорықпасаң, қазір не істер едің?»
«Сенің өміріңдегі ең үлкен сабақ не болды?»
«Қазір сенің ойыңды не мазалап жүр?»
Мұндай сұрақтар адамның «бетпердесін» шешіп, оның шынайы болмысына жол ашады. Жақсы сұрақ — бұл сыйлық. Ол адамға өзі туралы ойлануға мүмкіндік береді. Осындай сыйлықты соңғы рет қашан беріп едіңіз?
Трамптың «қирауы» және болашаққа деген үрей
Оның «The Coming Trump Crackup» атты мақаласы қоғамда үлкен резонанс тудырды. Брукс саяси көшбасшының жеке басын ғана емес, сонымен бірге оның артында тұрған әлеуметтік-психологиялық құбылысты талдайды.
Ол саяси жүйенің деградациясын адамдар арасындағы сенімнің жоғалуымен байланыстырады. Сенім жоқ жерде демагогия мен популизм гүлдейді. Автор бізге үрейге бой алдырмай, адамгершілік негіздерге оралу керектігін ескертеді. Саясат бізді бөлсе, адамдық бізді біріктіруі тиіс.
Жазу үстеліндегі жалғыздық пен жауапкершілік
Дэвид Брукс өз жұмысын «жалғыздықтан қашу» деп атайды. Жазу үстелінде отырып, ол миллиондаған оқырмандармен диалог құрады. Бірақ ол үшін ең маңыздысы — хат жазатын қарапайым адамдар. Ол әр хаттың артында тағдыр тұрғанын біледі.
Бірде оған өмірден түңілген оқырманнан хат келеді. Брукс оған ұзақ жауап жазып, оның сезімдерінің маңыздылығын айтады. Бұл — жазушының ғана емес, адамның адам алдындағы жауапкершілігі. Ол өз кітабында: «Адамды тану — бұл оған өзінің құнды екенін дәлелдеу», — деп жазған. Және ол осы қағиданы іспен дәлелдеп келеді.
Адамды тану — өзіңді табудың жалғыз жолы
Дэвид Брукстің Нью-Йорк Таймстан кетіп, The Atlantic-ке келуі — біз үшін де маңызды сабақ. Ол бізге заман қаншалықты құбылса да, адам жанының өзгермейтін құндылықтары бар екенін еске салды. Оның «Адамды қалай терең түсінуге болады» кітабы — қазіргі аласапыран дүниедегі бағдаршам іспеттес.
Біз өзгенің жанарына үңілгенде ғана, өз болмысымызды тани аламыз. Бүгіннен бастап жақыныңызға немесе жай ғана жолаушыға мұқият қараңыз. Мүмкін, сіз одан бүкіл әлемді көрерсіз? Брукстің бұл еңбегін оқу — өзіңізді және өзгелерді қайтадан жақсы көруге үйрену деген сөз. Іске сәт!
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру