Техастық блогерден әлемдік анти-гуруға айналған Марк Мэнсонның феноменін талдау: позитивті ойлаудың зияны, азапты таңдау өнері және ЖИ дәуіріндегі мағына іздеу жолдары.
Сарғылт мұқабаның феномені: Әлемдік деңгейдегі анти-гуру манифесі
Осыдан оншақты жыл бұрын кітап дүкендерінің сөрелерінде пайда болған ашық сарғылт түсті, атауында «балағат сөз» бар туынды әдебиет әлемінде нағыз төңкеріс жасады. Бұл дәстүрлі «тек жақсылық туралы ойла» дейтін позитивті психологияның тас-талқанын шығарған Марк Мэнсонның манифесі еді.
Мэнсонның «Өмірді артық қиындатпау өнері» кітабы әлем бойынша 20 миллионнан астам данамен таралып, авторды қарапайым блогерден жаһандық деңгейдегі «анти-гуруға» айналдырды. Оның өзектілігі бүгін де бәсеңдеген жоқ, керісінше, әлеуметтік желілердегі мінсіз өмір бейнесінен шаршаған оқырман үшін бұл кітап нағыз «айықтырушы терапия» рөлін атқаруда.
Техастық блогердің инди-жетістігі: Тауашаны қалай табуға болады?
Марк Мэнсонның тарихы Техастың Остин қаласынан басталады. Ол жас кезінде музыкамен айналысып, кейіннен кәсіби блог жүргізуге көшкен. 2017 жылғы «Publishers Weekly» деректеріне сүйенсек, ол алғашында ірі баспалардың есігін қақпай-ақ, өз аудиториясын интернетте жинаған «инди-автордың» үздік үлгісі болды.
Ол өмірді әдемі бояусыз, бар бояуымен — кейде дөрекі, кейде қатал, бірақ әрқашан шынайы тілмен сипаттау арқылы өз тауашасын тапты. Оның алғашқы табыстары цифрлық көшпенді болып, әлемді аралап жүргенде жазылған мақалаларынан бастау алды.
«Кері байланыс тозағы»: Неге біз мазасыздықтан арыла алмаймыз?
Мэнсон өз еңбегінде «кері байланыс тозағы» (feedback loop from hell) атты ұғымды енгізеді. Бұл — мазасызданғаныңыз үшін мазасыздану, ашуланғаныңыз үшін өзіңізді кінәлау процесі. Біздің қоғам «әрқашан бақытты болуың керек» деген жалған стандартты тықпалайды, нәтижесінде кез келген жағымсыз эмоцияны патология деп қабылдай бастаймыз.
«Бүгінгі күні бәріне бәрібір болмауы — ауру сияқты. Бұл біздің мәдениетіміздің індетіне айналды» дейді автор. Ол бұл шеңберден шығудың жалғыз жолы — өзіңнің кемелсіздігіңді және өмірдің қиындықтарын қалыпты жағдай ретінде қабылдау екенін алға тартады.
Шарлатандар индустриясындағы жалғыз шындық
2024 жылы «The Guardian» басылымына берген сұхбатында Мэнсон: «Менің индустриям алаяқтар мен жалған гуруларға толы. Бұл менің жыныма тиеді», — деп ашық мәлімдеді. Ол коучинг нарығындағы «жетістікке 5 қадам» немесе «миллионер болу құпиясы» сияқты бос уәделерді қатты сынайды.
Оның ойынша, нағыз даму — жайлылықта емес, жауапкершілікті мойнына алуда. Ол адамдарды «позитивті ойлау» арқылы проблемадан қашуға емес, сол проблеманың көзіне тік қарауға шақырады. Бұл оның «анти-гуру» статусын нығайта түсетін басты ұстанымы.
Голливуд экранындағы «Брутальды шындық»
Мэнсонның идеялары тек қағаз бетінде қалған жоқ. 2023 жылы оның кітабының желісімен «The Subtle Art of Not Giving a F*ck» атты деректі фильм жарық көрді. «TheWrap» хабарлағандай, фильм автордың өзі жүргізетін «брутальды шындықты тексеру» форматында түсірілген.
Фильмде Марк жаһандық тұтынушылық пен өзімшілдік дәуірінде адамның қалай адасатынын көрнекі түрде көрсетеді. Бұл туынды оның философиясын жаңа медиа деңгейіне көтеріп, жас буынның санасына қозғау салды.
Өмір – бұл шешілмейтін проблемалар тізбегі
Кітаптағы сюжеттік желілердің бірі — автордың жас кезіндегі сәтсіздіктері мен көңіл қалулары. Ол бақытты «жетістік нүктесі» емес, үздіксіз процесс деп қарастырады.
«Бақыт — бұл проблеманың жоқтығы емес, проблемаларды шешуден келетін процесс» — Мэнсонның басты тезистерінің бірі. Егер сіз бір проблеманы шешсеңіз (мысалы, артық салмақтан арылу), сіздің алдыңызда жаңа проблема (диетаны сақтау, форманы ұстап тұру) пайда болады. Сондықтан бақыт — тек өзіңізге ұнайтын проблемаларды таңдауда.
Қандай авуырсынуды таңдайсыз? (The Suffering Metric)
Көптеген адамдар «Мен не қалаймын?» деп сұрайды. Мэнсон бұл сұрақтың қате екенін айтады. Оның орнына: «Мен қандай азапқа төзуге дайынмын?» деп сұрау керек. Егер сіз керемет дене бітімін қаласаңыз, жаттығу залындағы тер мен ауырсынуға дайын болуыңыз керек. Егер сіз табысты бизнес қаласаңыз, ұйқысыз түндер мен тәуекелге дайын болуыңыз керек.
Дәлел ретінде ол өзінің жазушылық жолын келтіреді: ол танымал болуды ғана емес, күн сайын сағаттап жалғыз отырып мәтін жазудың азабын таңдады. Оқырманға сұрақ: Сіздің мақсатыңыздың «құны» қандай және сіз оны төлеуге дайынсыз ба?
ЖИ дәуіріндегі мағына іздеу: Мэнсонның жаңа болжамы
2025 жылдың соңында «The Sunday Paper» басылымына берген пікірінде Мэнсон жасанды интеллект (ЖИ) дәуіріндегі адамның рөлі туралы айтты. Оның ойынша, технология бәрін оңайлатқан сайын, адам өмірінің мағынасы (purpose) құнсыздана бастайды.
Ол ЖИ-ді құрал ретінде пайдаланып, бірақ өз құндылықтарымызды алгоритмдерге бермеу керектігін ескертеді. Мэнсонның айтуынша, ерік-жігер мен қиындықты жеңу — адамды машинадан ерекшелейтін басты қасиет. Бұл — бүгінгі технологиялық жарыстағы ең өзекті ой.
Қарым-қатынастағы жалғыз қажетті кеңес
2025 жылғы «Capsule NZ» материалында Мэнсон қарым-қатынас психологиясына тоқталды. Ол өз өмірінен мысал келтіре отырып, махаббаттың «бәрін жеңетіні» туралы мифті жоққа шығарады. Оның айтуынша, махаббаттан бұрын шекаралар (boundaries) мен құндылықтардың сәйкестігі тұруы керек.
Ол бір әңгімесінде досының улы қарым-қатынастан шыға алмай жүргенін сипаттайды. Мэнсонның кеңесі қатал болды: «Егер ол сенің құндылықтарыңды құрметтемесе, махаббат ештеңені құтқармайды». Бұл — өмірді артық қиындатпаудың басты шарты.
«Бірдеңе істе» принципі: Мотивацияны күтпеудің жолы
Көпшілігіміз әрекет ету үшін алдымен мотивация, сосын шабыт керек деп ойлаймыз. Мэнсон бұл тізбекті кері айналдырады: Әрекет → Шабыт → Мотивация.
Егер сіздің қолыңыздан ештеңе келмей жатса, ең болмаса бір кішкене істі бастаңыз. Сол кішкене әрекет сізге шабыт береді, ал шабыт әрі қарай жалғастыруға мотивация тудырады. Бұл әдіс жазушылық блокты жеңуде немесе күрделі жобаларды бастауда таптырмас құрал екені дәлелденген.
Өзіңді ерекшемін деп санаудың қаупі
Қазіргі «ерекше бол», «сен бәрінен де үздіксің» деген ұрандар адамды нарциссизмге итермелейді. Мэнсон бұған үзілді-кесілді қарсы. Оның айтуынша, адамдардың көпшілігі — орташа. Орташа болуды қабылдау — үлкен еркіндік.
Өзіңді «ерекшемін» деп санағанда, сен әлемнен үнемі құрмет пен артықшылық талап ететін боласың. Ал өзіңнің қарапайым екеніңді мойындау сені негізсіз үміттер мен күйзелістен құтқарады.
Аңыз ба, әлде шындық па? Автормен бетпе-бет
Мэнсон туралы айтылатын қызықты деректің бірі — оның кітабын басында ешкім шығарғысы келмегені. Баспагерлер «бұл тым дөрекі, адамдарды ренжітеді» деп қорыққан. Бірақ Марк өз стилінен бас тартпады.
Ол өзінің өмірлік ұстанымдарын Буддизмнен, Стоицизмнен және Фридрих Ницшенің еңбектерінен алады. Оған әсер еткен тұлғалардың қатарында Эрнест Хемингуэй мен Чарльз Буковски бар. Бұл авторлардың шынайылығы мен қаталдығы Мэнсонның жазу стиліне тікелей әсер еткен.
Күнделікті 3 фильтр: Маңызсызды қалай алып тастау керек?
Біздің базадағы «Өмірді артық қиындатпау өнері» кітабы не үшін оқуға тұрады? Себебі ол сізге күнделікті қолдануға болатын 3 когнитивті фильтрді ұсынады:
- Бұл мәселе 5 жылдан кейін маңызды бола ма?
- Мен бұл үшін азап шегуге дайынмын ба?
- Бұл менің бақылауымда ма?
Осы сұрақтарға жауап беру арқылы сіз энергияңызды босқа шығындаудан сақтанасыз.
Бақытқа бастар қысқа жол жоқ: Мэнсонның соңғы вердикті
Марк Мэнсонның философиясы — бұл бақытқа жетудің сиқырлы таяқшасы емес, бұл — өмірдің қаталдығын мойындау арқылы келетін ішкі еркіндік. Оның еңбектері бізді «бәрі жақсы болады» деген жалған үміттен арылтып, «не болса да, мен оған төтеп бере аламын» деген сенімге жетелейді.
Бүгінгі күні Майкл Полланның сана туралы зерттеулері немесе Букер сыйлығының номинанттары (Нью-Йорк Таймс дерегінше) әдеби ортада қаншалықты талқыланса, Мэнсонның қарапайым, бірақ терең «қам жемеу» өнері де соншалықты маңызды. Өйткені, сайып келгенде, өмірді артық қиындатпау — бұл әрқайсымыз меңгеруі тиіс ең басты шеберлік.
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру