Маркетинг гуруы Сет Годин шығармашылықты мистикалық шабыт ретінде емес, қатаң тәртіп пен күнделікті процесс ретінде қарастыруды ұсынады. Жұмыстың нәтижесіне емес, оның өзіне фокус жасау арқылы жетістікке жетудің жолын ашады.
Мұзаны күту — әуесқойлардың басты қателігі
Көптеген адамдар шығармашылықты тек таңдаулыларға ғана берілетін мистикалық күш немесе көктен түсетін «нұр» деп түсінеді. Алайда, заманауи маркетинг философы Сет Годин бұл иллюзияны түп-тамырымен жоққа шығарады. Оның пайымдауынша, шабытты күтіп отыру — уақытты босқа өткізу. Шынымен де, мұзаның келуін күтіп, терезеге телміріп отыру — бос әурешілік емес пе?
Қазіргі еңбек нарығында шығармашылық — бұл «шабыт келгенде» істелетін іс емес, бұл — күнделікті жұмыс. Годин өзінің «Практика» еңбегінде былай дейді: «Шығармашылық – бұл нәтиже емес, бұл – процесс. Егер сіз тек нәтижеге ғана сенсеңіз, онда сіз жұмыстың құлысыз». Бұл ой біздің «нәтижеге бағытталған» қоғамымыз үшін нағыз төңкеріс болып табылады. Осыдан кейін шығармашылық адамның тағдыры қалай өрбитінін түсіну үшін автордың өз жолына үңіліп көрейік.
Рұқсат күтпеген реформатордың жолы
Сет Годиннің өз өмірбаяны — рұқсатсыз-ақ әлемді өзгертуге болатынының айқын дәлелі. Мансабының басында ол ондаған баспадан бас тарту хаттарын алды. Оған «сіздің идеяларыңыз тым оғаш» немесе «бұл ешқашан сатылмайды» деп кесіп айтылды. Бірақ Годин біреудің мақұлдауын күткен жоқ. Ол ешкімнің рұқсатынсыз өз соқпағын салды.
Ол өз жобаларын өз бетімен бастап, аудиториямен тікелей байланыс орнатты. Өзінің «тайпасын» (tribe) құру арқылы дәстүрлі иерархияны айналып өтті. Годин үшін шығармашылық — бұл тәуекелге бару және өзгенің «иә» дегенін күтпей, іске кірісу. Бұл — әрбір жасампаз жанның басынан өтетін сынақ. Бірақ неліктен бізге мұны оқу орындарында үйретпейді?
Университеттер маркетингтің мәнін неге түсінбейді?
Forbes журналына берген сұхбатында (2025 ж. қараша) Годин академиялық білім беру жүйесін қатты сынға алды. Оның пікірінше, университеттер әлі күнге дейін маркетингті жарнамалық ұрандар мен логотиптер жиынтығы деп үйретеді. Бұл — өткен ғасырдың сарқыншағы.
Нағыз маркетинг — бұл өзгеріс жасау өнері. Годиннің айтуынша, университеттер студенттерге «қалай сәйкес болуды» үйретсе, нақты әлем «қалай ерекшеленуді» талап етеді. Стратегия — бұл жай ғана жоспар емес, бұл — адамдардың мәселесін шешуге деген эмпатиялық талпыныс. Осы эмпатияны іс жүзінде қалай қолдануға болады?
Кішігірім өміршең аудиторияңызды (SVA) анықтау
Көптеген кәсіпкерлердің басты қателігі — бәріне бірдей ұнауға тырысу. Сет Годин Smallest Viable Audience (Ең кіші өміршең аудитория) концепциясын ұсынады. Бәріне жағуға ұмтылу — ешкімге ұнамаудың төте жолы емес пе?
Практикалық қадам: Өзіңіздің құндылығыңызды түсінетін ең тар шеңберді табыңыз. Олар кімдер? Олар неден қорқады? Олар нені армандайды? Егер сіз осы 100 адамның өмірін өзгертсеңіз, олар сіздің идеяңызды әрі қарай таратады. Бұл — нағыз өсудің бастауы. Бірақ бағыт пен құралды шатастырып алмайсыз ба?
Стратегия мен тактика: Сіз қай жерде адасып жүрсіз?
Сет Годин стратегия мен тактиканы нақты ажыратады. Forbes (2024) жазғандай, көпшілік тактиканы (инстаграмдағы пост, жарнама батырмасы) стратегия деп шатастырады. Бірақ тактика — бұл жай ғана құрал.
Стратегия — бұл сіздің қай бағытқа бара жатқаныңыз және не үшін бара жатқаныңыз. Егер сіздің стратегияңыз дұрыс болса, тактикаңыз сәтсіз болса да, сіз бағытыңызды өзгертіп, алға жылжи аласыз. Ал стратегия қате болса, ең мықты тактика да сізді құрдымға жібереді. Жұмысқа деген көзқарас та дәл осылай түбегейлі өзгерісті қажет етеді.
Жұмыстан ләззат алу: Орындаушылықтан жасампаздыққа өту
Жұмысқа деген қанағаттану сыртқы марапаттардан (жалақы, шен) келмейді. Годиннің пікірінше, нағыз ләззат — өз жұмысына мағына бере білуде. Forbes-тің 2023 жылғы материалында ол жұмысқа «өнер» ретінде қараудың маңыздылығын атап өтеді.
Сіз жай ғана тапсырма орындаушы емессіз, сіз — мәселе шешушісіз. Бұл психологиялық ауысу жұмысты ауыр міндеттен шығармашылық процеске айналдырады. Годин жазғандай: «Практика – бұл өзіңізді және әлемді өзгертудің жалғыз жолы. Біз жақсы болғандықтан жұмыс істемейміз, біз жұмыс істегендіктен жақсы боламыз».
Жеке генийден ұжымдық қауымдастыққа
Годиннің тағы бір маңызды идеясы — «Тайпалар». Ол жалғыз басты генийдің заманы өткенін айтады. Қазіргі әлемде өзгеріс жасау үшін сізге ортақ құндылықтары бар адамдар тобы керек. Forbes-тің 2026 жылғы жаңа санында ол жұмыс орнындағы қауымдастықтың (community) маңызы бұрынғыдан да артқанын жазды.
Бұл тек командалық жұмыс емес, бұл — бір-біріне деген сенім мен ортақ миссия. Годиннің өзі өз блогы арқылы миллиондаған адамның басын қосып, оларға рұқсатсыз-ақ көшбасшы болуға болатынын көрсетті. Бұл қауымдастыққа не ұсынуға болады? Тек қана «жөнелтілген» жұмысты.
Күнделікті 'жөнелту' (shipping) тәртібі
Сет Годиннің ең басты қағидаларының бірі — Shipping. Бұл жұмысты соңына дейін жеткізіп, оны әлемге көрсету дегенді білдіреді. Кемелдікке (perfectionism) ұмтылу — бұл қорқыныштың бір түрі.
Кемелдікке жетемін деп жұмысты жарияламай қою — нағыз жеңіліс. «Практика» кітабында айтылғандай: «Сіздің міндетіңіз – мінсіз дүние жасау емес, сіздің міндетіңіз – жұмысты жөнелту». Дайын болмасаңыз да, кестеге сәйкес жұмысты жарыққа шығарыңыз. Тек солай ғана өсу мүмкін.
Қауымдастық неге жұмыс орнындағы ең басты капитал?
Forbes (2026-01-23) мәліметінше, қазіргі гиг-экономика мен қашықтықтан жұмыс істеу заманында адамдар арасындағы сенім ең қымбат валютаға айналды. Годин сенімді жарнама арқылы сатып алу мүмкін емес екенін ескертеді.
Сенім — бұл ұзақ уақыт бойы берген уәдені орындаудың нәтижесі. Жұмыс орнындағы қауымдастық тек тиімділікті арттырып қана қоймай, әрбір қызметкердің өзін маңызды сезінуіне жағдай жасайды. Бұл — стратегиялық басымдық.
Мансаптың алғашқы қадамдарындағы табыс алгоритмі
Жаңадан бастаған мамандар үшін Годиннің кеңесі қарапайым: «Техникалық дағдыларыңызды емес, эмпатияңызды дамытыңыз». Forbes (2020) жазғандай, алғашқы табыстар — бұл басқа адамдарға қалай көмектесе алатыныңызды түсінуден басталады.
Годин өзінің мансабында алдымен адамдардың не қалайтынын тыңдап үйренді. Ол тек «сатуды» емес, «қызмет етуді» мақсат етті. Бұл көзқарас оны әлемдегі ең ықпалды маркетологтардың қатарына қосты. Бірақ ішкі қорқынышпен қалай күресуге болады?
Ішкі қарсылықты (Resistance) жеңудің үш тәсілі
Годин біздің миымыздағы «кесіртке миын» (lizard brain) — қорқыныш пен қарсылықтың көзі сипаттайды. Ол сізге «бұл қауіпті», «бәрі күледі» деп сыбырлайды. Оны жеңудің жолы — онымен күресу емес, оны тану.
- Қарсылықты сезінгенде, оған күлімсіреп: «Сәлем, мен маңызды іс істеп жатырмын ба?» деп сұраңыз.
- Жұмысты кішкене бөліктерге бөліңіз (төтенше кішкентай қадамдар).
- Нәтижеге емес, кестеге (тайм-менеджмент) бағыныңыз.
Нәтиже — бұл жанама өнім, ең бастысы — процесс
Сет Годиннің «Практикасы» — бұл жай ғана бизнес-кітап емес, бұл — өмір сүру философиясы. Біз нәтижені бақылай алмаймыз, бірақ біз өз практикамызды бақылай аламыз. Нағыз табыс — бұл сіздің жұмысыңыздың қаншалықты танымал болғаны емес, ертең тағы да сол үстелге отырып, өз ісіңізді жалғастыруға деген құштарлығыңыз.
Есіңізде болсын: «Сіздің жұмысыңыз – бұл сыйлық. Ал сыйлықты алушының оны қалай қабылдайтыны сіздің бақылауыңызда емес. Сіздің міндетіңіз – тек сыйлау». Бүгін не «жөнелтесіз»? Таңдау өз қолыңызда.
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру