Әлемдік бестселлер авторы Джеймс Клирдің өмір жолы, оның «Атомдық әдеттер» кітабының негізгі қағидалары және күнделікті әрекеттер арқылы үлкен жетістікке жетудің құпиялары туралы танымдық мақала.
Кіріспе: Кішкентай қадамдардың үлкен қуаты
Көптеген адамдар өмірін өзгерткісі келгенде бір түнде керемет жетістікке жетуді немесе тағдыршешті ерлік жасауды армандайды. Алайда, әлемге әйгілі сарапшы Джеймс Клирдің пайымдауынша, нағыз өзгерістер көзге көрінбейтін, кішкентай, яғни «атомдық» әдеттерден басталады.
Бүгінгі таңда Клир — тек жазушы емес, ол миллиондаған адамға өз уақытын басқаруды, жағымсыз әдеттерден арылуды және өнімділікті арттыруды үйреткен заманауи ойшыл. Оның идеялары неге соншалықты өзекті және оның әдістемесі біздің өмірімізге қалай әсер ете алады? Осы сұрақтарға бірге жауап іздейік.
Тағдырды өзгерткен соққы
Джеймс Клирдің табыс тарихы жеңістен емес, ауыр жеңіліс пен жарақаттан басталды. Орта мектепте оқып жүргенде бейсбол жаттығуы кезінде қолынан сырғып кеткен таяқша (бита) оның бетіне тиіп, мұрнын талқандап, бас сүйегіне зақым келтіреді. Бұл оқиға оны ұзақ уақытқа аурухана төсегіне таңып, спорттық мансабына нүкте қоя жаздады.
Дәл осы қиын сәтте Джеймс өзін қайта жинақтау үшін кішкентай қадамдардың маңыздылығын түсінді. Ол күн сайын тек 1%-ға болса да жақсаруды мақсат етті: уақытында ұйықтау, бөлмесін жинау, аз-аздан жаттығу. Бұл «кішкентай жеңістер» оны университеттегі үздік спортшылардың біріне айналдырып қана қоймай, болашақ ілімінің іргетасын қалады.
1 пайыз ережесі: Математикалық жетістік
Клирдің ең танымал концепциясы — күнделікті 1 пайыздық даму. Егер сіз бір жыл бойы күн сайын өз ісіңізді 1 пайызға ғана жақсартсаңыз, жыл соңында сіз қазіргіден 37 есе жақсы боласыз. Керісінше, егер күн сайын 1 пайызға нашарласаңыз, нәтижеңіз нөлге жуықтайды.
Бұл принципті ол «өзін-өзі жетілдірудің күрделі пайызы» деп атайды. Әдеттер — бұл өнімділіктің «жинақталған» нәтижесі. Олар бірден байқалмауы мүмкін, бірақ уақыт өте келе олардың әсері таудай болып үйіледі.
Мақсат па, әлде жүйе ме?
Джеймс Клирдің ең ерекше көзқарасы — мақсатқа тым қатты назар аудармау. Ол: «Сіз өз мақсаттарыңыздың деңгейіне көтерілмейсіз, сіз өз жүйелеріңіздің деңгейіне құлайсыз»,— дейді. Жеңімпаз бен жеңіліс тапқан адамның мақсаты бір болуы мүмкін (мысалы, екеуі де алтын алғысы келеді), бірақ нәтижені тек жүйе — күнделікті әрекеттер алгоритмі анықтайды.
Оқырманға сұрақ: Сіздің бүгінгі жасап жатқан іс-әрекеттеріңіз сізді 10 жылдан кейін кім қылмақ? Мақсатыңызды бір сәтте ұмытып, жүйеңізге назар аударып көрдіңіз бе?
Тұлғалық сәйкестік: Сіз кімсіз?
Әдеттерді өзгертудің ең тиімді жолы — нәтижеге емес, тұлғалық сәйкестікке (identity) көңіл бөлу. Мысалы, шылымды тастағысы келетін адамға біреу темекі ұсынса, ол «Жоқ, рахмет, мен тастауға тырысып жүрмін» деуі мүмкін. Ал екінші адам «Жоқ, рахмет, мен шылым шекпеймін» дейді.
Бұл екі жауаптың арасы жер мен көктей. Біріншісі әлі де өзін «шылым шегуші» ретінде сезінеді, ал екіншісі өзінің кім екенін (тұлғалық сәйкестігін) өзгерткен. Әрбір әдет — бұл сіз болғыңыз келетін тұлғаның пайдасына берілген дауыс.
Жасырын әлеует үстірті
Көптеген адамдар спортзалға бір ай барып, ешқандай өзгеріс көрмеген соң жаттығуды тастап кетеді. Клир мұны «Жасырын әлеует үстірті» (Plateau of Latent Potential) деп атайды. Нәтиже бірден келмейді; ол белгілі бір шекті деңгейден асқанда ғана жарқ етіп көрінеді.
Мұны мұздың ерігенімен салыстыруға болады. Егер бөлме температурасы -10 градустан -1 градусқа дейін көтерілсе, мұз ерімейді. Бірақ 0-ден 1 градусқа асқанда, ол ери бастайды. Алдыңғы жасалған барлық жұмыс босқа кеткен жоқ, ол тек жинақталып жатты.
Қазіргі контекст: Тұтынушылықтан арылу
Бүгінгі интернет заманында біз импульсивті сатып алуларға немесе уақытты бос өткізуге бейімбіз. Клирдің «Қалауды қалай жеңу керек?» деген кеңестері Lifehacker секілді басылымдарда жиі талқыланады. Оның әдісі қарапайым: жаман әдетті қиындату, ал жақсы әдетті жеңілдету.
Егер сіз керек емес заттарды сатып ала берсеңіз, дүкендердің хабарламаларына жазылудан бас тартыңыз. Егер телефонға көп қарасаңыз, оны басқа бөлмеге қойыңыз. Қоршаған ортаны өз пайдаңызға жұмыс істетіңіз.
Өмірбаяны және жеке құндылықтары
Джеймс Клир АҚШ-тың Огайо штатында өскен. Ол өзінің табысын тек талантпен емес, қатаң тәртіппен байланыстырады. Ол — өте жабық тұлға, жеке өмірі туралы тек ашық деректерді ғана бөліседі. Оның отбасылық құндылықтары мен адалдыққа негізделген ұстанымы оның жазбаларынан анық байқалады.
Ол жыл сайын «Жеке есеп» (Integrity Report) жариялайды. Онда ол өзінің қателіктері мен жетістіктерін ашық жазып, оқырмандары алдында есеп береді. Бұл оның өз сөзінде тұратын, шынайы автор екенін дәлелдейді.
Авторға әсер еткен тұлғалар мен кітаптар
Джеймс Клирдің дүниетанымына Чарли Мангердің «көпжақты модельдер» теориясы, Виктор Франклдың психологиялық зерттеулері мен Нассим Талебтің жүйелік ойлауы қатты әсер еткен. Ол тек психология емес, биология, физика және тарих ғылымдарын ұштастыра отырып жазады.
Ол оқуға кеңес беретін басты еңбектердің қатарында өмірлік мақсатты табу және жүйелік қателіктермен жұмыс істеу туралы кітаптар бар. Оның пікірінше, оқу — бұл жаңа әдеттерді енгізудің ең жақсы интеллектуалды құралы.
«Атомдық әдеттер» — Неліктен оқу керек?
Біздің базадағы «Атомдық әдеттер» кітабы — бұл құрғақ теория емес, бұл — өмірлік қолдануға арналған нақты нұсқаулық. Кітапта әдет қалыптастырудың 4 кезеңі (Стимул, Қалау, Әрекет, Марапат) егжей-тегжейлі түсіндіріледі.
Егер сіз өміріңізді ретке келтіргіңіз келсе, бірақ қайдан бастауды білмесеңіз, бұл кітап сіз үшін ең үздік бастама болмақ. Оны оқыған соң сіз өзіңізді кінәлауды қойып, жүйені құруды үйренесіз.
Елеулі тұлғалардың бағасы
Марк Мэнсон («Қойып бердім» кітабының авторы) Джеймс Клирдің еңбегін «нағыз практикалық шедевр» деп атаған. Ал Арианна Хаффингтон оның әдістерін заманауи күйзеліспен күресудің ең тиімді жолы деп санайды.
Джеймстің апталық «3-2-1» ақпараттық бюллетенін миллиондаған адам оқиды. Онда ол 3 идея, 2 дәйексөз және 1 сұрақ ұсынады. Бұл қарапайым формат оның оқырмандармен қаншалықты жақын екенін көрсетеді.
Қорытынды: Бүгіннен бастаңыз
Джеймс Клир бізге бір маңызды нәрсені үйретті: өмір — бұл бір сәттік жарқыл емес, ол күнделікті қайталанатын әрекеттердің жиынтығы. Сіздің әдеттеріңіз — бұл сіздің болашағыңызға салынған инвестиция.
«Атомдық әдеттер» кітабын оқу — бұл өзіңіздің жаңа нұсқаңызды қалыптастыруға жасалған алғашқы қадам. Есіңізде болсын, бүгінгі 1 пайыздық жақсару ертеңгі ұлы жетістіктің кепілі. Бүгін қандай жақсы әдетті бастауға дайынсыз?
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру