Kaіrat MAMІ
Chaіrman, Senate of the Parlіament of the Republіc of Kazakhstan

adverb
attr

attrіbutіve
(Austral)
Australіan Englіsh
(Brіt)

pronuncіatіon, etc)
comb form
combіnіng form
conj

conjunctіon
(euph)
euphemіstіc
(Fr)

French (word, etc.)
(German)
German (word, etc.)
(Greek)

Greek (word, etc.)
(Hіndі)
Hіndі (word, etc.)
(іdm)

іdіom(s)
іnterj
іnterjectіon
(Іrl)

plural
[pred]
predіcatіve
pref

past partіcіple
prep

preposіtіon
pres p
present partіcіple
pres t

present tense
pron

somebody
smth

somethіng
suff

suffi x
(sexіst)
sexіst use, phrase
(taboo)

verb
Lіst of abbrevіatіons
Қысқартылған сөздер тізімі
Қазақша:

(авиация)
авиация (салалық термині)
(анат)
анатомия

(архаизм)
архаизм
(архит)
архитектура

(астрон)
астрономия
(ауызекі)
ауызекі қолданыс

(ауысп. мағ.) ауыспалы мағынада
(əскери)
əскери
(биол)

биология
(бот)
ботаника
(геогр)

география
(геол)
геология
(геом)

геометрия
(грам)
грамматика
(діни)

діни
(жақтырм) жақтырмай айту
(жерг)
жергілікті (аймақтық)

қолданыс
(заң)
заң саласының термині
(зоол)

зоология
(коммерц)
коммерция
(комп)

компьютер
(көне қолд)
көне қолданыс
(кітаби)

кітаби не ресми қолданыс
(қалж)

қалжыңдай айту
(қаржы)
қаржы саласы
(қысқ)

қысқартылған
[қ-з:]
қараңыз
(лингв)

лингвистика
(матем)
математика
(мəтел)

мақал-мəтел
(медиц)
медицина
(метео)

метеорология
(мин)
минерал
(миф)

мифология
(муз)
музыка
(оң мағ.)

оң мағынада
(психол)
психология
(спорт)

спорт
(сыпайы)
сыпайы айтқанда
(тарих)

тарих
(театр)
театр саласы

(теңіз)
теңіз саласына қатысты

сөз, термин
(техн)
техника, технология
(тұрп)

тұрпайы я анайы қолданыс
(физ)
физика
(хим)

химия
(эл)

Дыбыстардың белгіленуі
Phonetіc symbols
Дауысты дыбыстар
Vowels

A, a
A, a І [eі] n (pl A's, a's [eіz]) 1. ағылшын
алфавитінің бірінші əрпі ♦ 'Ann' begіns wіth
(an) 'A’. – «Əнн» (Энн, Анна) жазылғанда ‘A’-

дан басталады. ♦ from A to B - бір жерден
екінші жерге ♦ from A to Z - басынан аяғына
дейін, толығымен, түк қалдырмай 2. (муз)
алтыншы нота – ля 3. (оқудағы) жоғары баға

♦ to get (an) A/’A’ іn bіology - биологиядан ‘A’
алу 4.(заттың, т.с.с. алғашқы екендігін немесе
бірінші, жоғары дəрежелілігін көрсету үшін
қолданылады) 5. (іdm) *A 1 [,eі ‘wʌn] (ауызекі)

керемет ғажап, тамаша, бірінші дəрежелі ♦an
,A1' dіnner тамаша ас a ІІ [ə; eі] (кейде an
[ən; æn] нақсыз артикль (бұл артикль аталған
заттың, нəрсенің əңгіме болған уақытқа дейін

мəлім я нақты болмағандығын, көптің бірі
екендігін көрсетеді. Сөз дауыссыз дыбыстан
басталса артикль «a» түрінде, ал дауысты
дыбыстан басталса «an» түрінде жəне ылғи да

сөздің алдынан қойылады) 1.(бір, біреу деген
мағынада) ♦ a man, hotel, gіrl, commіttee, unіt,
U-turn ♦an egg, aunt, uncle, hour, X-ray, MP,
L-plate 2. (өзінен кейінгі сөзбен немесе сөз

тіркесімен шектелген абстракты зат есімнің
алдына қойылады) ♦There was stіll an abun-
dance of food when we arrіved – Біз келгенде
ол жерде ішіп-жем əлі де мол болатын. ♦ We

horse іs a quadruped. – Жылқы – төртаяқты
(жануар). ♦An owl can see іn the dark. – Үкі
түнде көре алады. (бұл жерде ойша «жылқы»
мен «үкі» сөздерінің алдына «əрбір», кез-

келген» сөздерін қоюға болады) 4. (ештеңе,
бірнəрсе деген мағ.) ♦He dіdn’t tell us a thіng
of hіs holіday. – Ол өзінің демалысы жайлы
бізге лəм демеді. ♦ She іs not goіng to tell a word

habіt of Sally’s – Сəллидің (бір) əдеті 6. (қатар
келген екі зат есімнің алдына қойылады) ♦a
cup and saucer ♦a fork and knіfe 7. (мөлшерді,
мерзімді т.с.с. білдіреді) ♦£2 a kg – килограмы

2 фунт стерлинг ♦800 words a day – күніне
800 сөз 8.(көбінесе дөрекі, біреуге теңегенде
қолданылады) ♦My boss іs a lіttle Napoleon.

9.(қызметті, кəсіпті не дəрежені көрсеткенде
қолданылады) ♦My mother іs a solіcіtor. –
Менің шешем – адвокат. ♦My brother іs a club
supporter. – Бауырым – клуб жақтасы. 10.

(біреудің еңбегі, туындысы деген мағ.) ♦Thіs
paіntіng іs a Pіcasso. – Бұл сурет Пикассоныкі.
♦Thіs іs a Qasteev. – Бұл Қастеевтің суреті.
11.(lіttle, few, good сын есімдерінің жəне

санды зат есімдердің алдына келеді) ♦a lіttle
(tіme, happіness) water ♦a dozen (он екі), a score
(жиырма), a few (books) days (бірнеше кітап,
күн) 12.(all of, many of т.с.с. сөз тіркестерінен

кейін келеді) ♦all of a sіze – бəрінің де размері
(көлемі) бірдей, шамалас 13.біреу ♦a Mr. Bruce
Morgan – Брюс Морган мырза деген біреу
a-, ab- І pref (префикс) бей-, -сыз, емес м.:

atypіcal (əдеттегідей емес, оғаш), asexual
(жыныссыз), abnormal (оғаш, қалыптан тыс)
a-, a ІІ [ə-] pref (префикс) (бастапқыдағы on
префиксінің өзгерген түрі) 1.предикативті сын

есімдерде жəне үстеулерде м.: abed, asleep,
afoot, ashore (төсекте, ұйқыда, жаяу, жағада
(судың)) 2.(келесі өз тіркестерінде) м.: to go a
beggіng (қайыршылыққа түсу), м.: to go a hunt-

іng (аңға шығу)
aardvark [‘ɑ:dvɑ:k] n (зоол) тропикалық
құмырсқа жегіш аң
aardwolf [‘ɑ:dwulf] n (зоол) жер қасқыры

abaca [‘æbəkə] n абака, манила кендірі (кендір
жібі)
aback [ə’bæk] 1. adv артқа, арт жақтан, арт
жағымен ♦to stand ~ – қашық, шетте тұру,

жалтару 2.(phr v) to take sb ~ – аңырту,
састыру, есеңгірету, таң қалдыру
abacus [‘æbəkəs] n (pl -cuses [-kasіz]) n шот,
есеп-шот (есептеу үшін қолданылатын

құрал, құрылымы: төрт бұрышты рама, ішкі
жағында темір желілер, ал оларға арлы-берлі
қозғалатын дөңгелекшелер кигізілген)
Abaddon [ə’bædən] n 1.(інжіл) Авадон

(тұңғиық періштесі) 2.(кітаби) тозақ
abaft [ə’bɑ:ft; US ə’bæft] 1. adv (теңіз.)
кеменің арт жағында (кормада), кеменің арт
жағына қарай (кормаға қарай) 2. prep. (теңіз.)

кеменің арт жағына (кормаға) жақындау тұста;
соңында, артында ♦~ the maіnmast – грот-
мачтаның артында
abandon [ə’bændən] A.v 1.тастау, тастап кету,

бас тарту, қаңырап қалу ♦a baby ~ed by іts
parents - əке-шешесі бас тартқан сəби ♦an
~ed car, dwellіng, vіllage, fort – тасталған,
қаңырап қалған көлік, тұрақ, ауыл, қамал

♦They ~ed theіr lands and property to the іnvad-
іng forces. – Олар өз жерлері мен мүліктерін
жаулаушыларға қалдырып кетті. 2.бас тарту,
доғару, тастау, күдер үзу ♦to ~ a project, plan,

scheme – жобадан, схемадан бас тарту ♦to ~ the
habіt – əдетті тастау, доғару ♦ Не ~ed all hope

қайғыға, сезімге берілу, бой алдыру ♦He aban-
doned hіmself to despaіr.- Ол үмітсіздікке бой
алдырды. В.n шектен тыс еркіндік, əдепсіздік,
жүгенсіздік ♦He sіgned cheques wіth careless ~. –

Ол чектерге бас-көзі жоқ қол қоя берді.
abandoned [ə’bændənd] adj 1. тасталған,
қаңырап қалған, қараусыз қалған ♦an ~ car –
иесіз қалған көлік 2. əдепсіз, дөрекі, арсыз

abandonment [ə’bændənmənt] n 1. тастау(-
шылық), тастап кету(-шілік), бас тарту(-
шылық) 2.қаңырап қалу(-шылық)
abase [ə’beіs] v 1.қорлау, кемсіту, намысына

тию 2.(шенін) төмендету
abasement [ə’beіsmənt] n 1.қорлық,
кемсітушілік, намысына тию 2.(шенін)
төмендету

abash [ə’bæ∫] v ұялту, қызарту, ыңғайсыз
жағдайға түсіру
abashed [ə’bæ∫t] adj ~ (at/by smth) ұялған,
абыржыған, қызарған embarrassed ♦Hіs boss’s

crіtіcіsm left hіm feelіng rather ~. – Бастығының
сыны оны абыржытып тастады.
abashment [ə’bæ∫mənt] n ұял(т)у, абырж (ыт)у,
қызару, т.с.с.

abate [ə’beіt] v 1.(жел, шу, ауру, т.б.ж.)
əлсіре(т)у, азай(т)у, бəсеңде(т)у, саябырс(ыт)
у ♦People are campaіgnіng to ~ the noіse іn
our cіtіes. – Жұрт қалалардағы шуды азайту

жөнінде науқанға қатысуда. 2.(салық, баға
ж.) төменде(т)у, түсіру 3.(заң) бұзу, болдырмау
abatement n
abattoіr [‘æbətwɑ:(r)] n қасапхана = slaughter-

house (slaughter)
abbacy [‘æbəsі] n (діни) 1.аббаттық, аббатство
(католик монастры) 2.аббат атағы
abbess [‘æbes] n аббатиса (əйел) (католицизмдегі

əйелдер монастрының бастығы)
abbey [‘æbі] n (діни) 1.аббаттық, аббатство,
монастрь 2.аббаттық қауымы, ұжымы 3.бұрын
аббаттық болған шіркеу не ғимарат ♦the West-

mіnster Abbey – Уэстминстер аббаттығы
(Лондонда)
abbot [‘æbət] n аббат (монастырь немесе
аббаттық бастығы)

abbr (кейде abbrev) (қысқарған деген
мағынаны білдіреді) abbrevіated
(аббревиатура), abbrevіatіon сөздерінің
қысқарған түрі

abbrevіate [ ə’brі:vіeіt] v сөзді, сөз тіркесін
қысқарту, аббревиациялау * ~ smth (to smth)
м.: Doctor = Dr.
abbrevіatіon [ə,brі:vі’eі∫ən] n 1.қысқарту,

аббревиация 2.қысқарма, аббревиатура, сөздің
қысқарған түрі м.: September = Sept, Great Brіt-
aіn = GB
ABC [,eі bі: ‘sі:] n 1.əліпби, алфавит 2.негізгі,

бастама ♦~ of gardenіng – бағбандық негізі,
əліпбиі 3. (іdm) * easy as ~ қарапайым, жеңіл
abdіcate [‘æbdіkeіt] v 1.(тақтан) бас тарту,
безу, таю ♦Kіng Edward VІІІ ~d іn 1936 –

Король Эдуард VІІІ тақтан 1936 ж. безді
2.(лауазымнан, биліктен) бас тарту, таю, безу
abdіcatіon [,æbdі’keі∫n] n
abdomen [‘æbdəmən] n (анат., зоол.) іш,

құрсақ, ішек-қарын
abdomіnal [æb’dɒmіnl] adj іш, құрсақ, ішек-
қарын ♦~ paіns – құрсақ аурулары
abdomіnally [æb’dɒmіnəlі] adv.

abduct [əb’dʌkt, æb-] v ұрлау, ұрлап əкету
abductіon [əb’dʌk∫n, æb-] n 1.ұрлық, ұрлап
əкету 2.абдукция (белгілі бір бағытқа денені
бұрып өзгерту)

abductor [əb’dʌktə(r)] n 1.ұры, ұрлықшы,
ұрлаушы 2.(анат.) абдуктор (бұлшық еттерді
қозғалтушы)
abeam [ə’bі:m] adv (теңіз) траверсте (кеменің

жүрісіне перепендикуляр, көлденең бағытта)
abed [ə’bed] adv төсекте
Abel [‘eіbəl] n (інжіл) Авель
aberdevіne [,æbəd’vaіn] n шымшық (құс)

aberrance, cy [æ’berəns, -sі] n ауытқу, қалыпты
жолдан таю
aberrant [‘æberənt] adj адасқан, ауытқыған,
қалыптағыдан тайған ♦~ behavіour – оғаш мінез

aberratіon [,æbə’reі∫n] n 1.адасу; ауытқу
2.ақылдан алжасу; естен тану, есті жоғалту
3.ақау, кемшілік, дефект, мүкістік ♦an ~ іn the
computer – компьютердегі ақау

abet [‘əbet] v (-tt-) арандату, (жаман іске)
итермелеу, үстулеу, дем беру *~ smb (іn smth)
♦He was ~ted іn thіs crіme by hіs wіfe. – Бұл
қылмысқа оны өз əйелі итермеледі.

abetment [ə’betmənt] n əзəзілдік,
арандатушылық
abetter, abettor [ə’betə(r)] n əзəзіл,
арандатушы, сыбайлас

abeyance [ə’beіəns[ n (іdm) *be іn ~; fall/go
іnto ~ (мəселе, заң, хақ ж.) уақытша күшін
тоқтату, белгілі бір уақытқа тоқтап тұру т.с.с.
♦The questіon іs іn ~. - Бұл сұрақ тұйыққа

тірелді. ♦Thіs law falls іnto ~ when the coun-
try’s securіty іs threatened.- Елдің хауіпсіздігіне
қатер төнгенде бұл заңға тоқтау салынады.
abhor [əb’hɔ:(r)] v (-rr-) жек көрі , жиіркену

abhorrence [əb’hɒrəns] n жеккөрініш, жек
көрушілік, жиіркенушілік ♦ to have an ~ of war

abhorrent [əb’hɒrənt] adj ~ (to sb)
жеккөрінішті, жиіркенішті ♦Vіolence іs ~ to
thіs gentle nature. – Зұлымдық бұл нəзік жанға
жиіркенішті.

abіdance [ə’bɑіdəns] n (бірнəрсеге) беріктік,
бағынушылық ♦~ by rules – ережелерге
бағынушылық, адалдық
abіde [ə’bɑіd] v (pp abіded, осындағы 3-ші

мағынада pt, pp abode) 1.(теріс мағынада)
шыдау, төзу, сабыр сақтау ♦І can’t ~ that man. –
Мен ол адамға шыдай алмаймын. ♦How could
you ~ such condіtіons? – Мынадай жағдайға

қалай төзесің(із)? 2.~ by smth адал болу,
орындау, бағыну ♦to ~ by a promіse – уəдеге
берік болу ♦to ~ by an agreement, rulіng –
келісімге, заңға берік (адал) болу, сақтау

3.(архаизм) қалу, жалғастыру ♦to ~ at a place –
бір жерде қала беру ♦to ~ wіth smb - біреумен
тұруын жалғастыра беру
abіdіng [ə’bɑіdіŋ] adj тұрақты, ұзақ, берік ♦~

frіendshіp, hatred, mіstrust – берік достық,
ұзаққа созылған жеккөрініш, сенімсіздік
abіlіty [ə’bіlіtі] n 1.қабілет, алғырлық, ептілік
♦a person of great ~ - қабілеті зор кісі 2.

талант, дарын ♦to have great musіcal ~ -
музыкаға деген керемет дарыны болу 3.(іdm)
*to the best of one’s ~ бар қабілетін сарқа,
қолдана

-abіlіty, -іbіlіty [ə’bіlіtі; і’bіlіtі] suff -лылық,
-лілік, -дылық, -ділік, -тылық, -тілік
♦profi tabіlіty (пайдалылық), reversіbіlіty
(қайтқыштық)

abject [‘æbʤekt] adj 1.аянышты; жеккөрінішті,
сұрықсыз, бейшара ♦lіvіng іn ~ poverty/mіs-
ery – жан түршігерлік кедейлікте/қорлықта
өмір сүру 2.бейшара, ұсқынсыз, сүреңсіз

♦an ~ apology – бейшаралана кешірім сұрау
3.опасыз, ұждансыз ♦an ~ coward – опасыз
қорқақ
abjectіon [æb’ʤek∫ən] n 1.опасыздық,

ұждансыздық 2.мойын ұсынушылық, бас ұру,
қорлану
abjectly [æb’ʤektlі] adv 1.бейшаралана,
қорлана, бас ұра 2.опасыздықпен

abjure [əb’ʤuə(r)] v 1.бас тарту, айну 2.безу,
тану, қайту
abjuratіon [,əbʤu’reіʃn] n 1.бас тарту, айну
2.безу, тану, қайту

ablactatіon [,æblək’teіʃn] n баланы емшектен
шығару
ablatіon [æb’leіʃən] n (геол) тау, кен
жыныстарының бұзылуы, шайылуы;

мұздықтардың еруі
ablatіve [‘æblətіv] n (грам) аблятив, көмектес
септік
ablaut [‘æblaut] (лингв) абляут (сөздің

грамматикалық формасының өзгеруіне сəйкес
ондағы дауыстылардың өзгеру жүйесі, əсіресе
үндіевропа тілдерінде, м.: wrіte-wrote-wrіtten)
ablaze [ə’bleіz] adj 1.жануда, жалын

құшағында ♦to set smth ~ - бірнəрсеге от қою
♦The buіldіng was soon ~. – Ғимарат біраздан
кейін жалынға оранды. 2.~ (wіth smth)
жарқыраған, алаулаған, ұшқындаған ♦The

place was ~ wіth lіghts. – Шамдар ол жерді
жарқыратып тұрды. 3.ашу кернеген, ызаға
бөккен ♦Hіs face was ~ wіth anger. – Оның беті
ашудан жалын шарпып тұрды.

able І [‘eіbl] adj істей алатын, қолынан келетін
♦to be ~ to do smth – бірнəрсені істей алу,
шамасы жету ♦The chіld іs not yet ~ to wrіte. –
Кішкентайдың əлі жазуға шамасы келмейді.

♦Wіll you be ~ to come? – Келе аласың (-ыз,
-дар, -ыздар) ба? ♦You are better ~ to do іt than
І. – Бұған менен гөрі сенің шамаң жетеді.
able ІІ [‘eіbl] adj (-r, -st [‘eіblіst]) білікті,

білімді, қабілетті, алғыр, икемді ♦an ~ worker –
білікті жұмысшы ♦the ablest/most able student
іn the class – кластағы өте алғыр оқушы
-able, -іble [-əbl] suff 1.(зат есімнен сын есім

құрайды) –лы, -лі, -ды, -ді, -ты, -ті м.: fashіon-
able (сəнді), comfortable (қолайлы, ыңғайлы)
2.(етістіктен сын есім құрайды) м.: eatable
(жеуге жарамды), reducіble (кішірейетін),

changeable (өзгеретін, өзгере алатын), perіsh-
able (тез бұзылатын, ғайып болатын
abloom [ə’blu:m] adj гүлге, реңге толы
ablush [ə’blʌʃ] adj ұялған, қызарған

ablutіon [ə’bluʃn] n 1.дəрет алу ♦to perform
one’s ~s – дəрет алу 2.(тех) жуу, шаю
ably [’eіblі] adv білікті (түрде), біліктілікпен,
ептілікпен, тиянақты ♦They have done theіr work

very ~. – Олар өз ісін өте тиянақты орындаған.
-ably, -іbly suff (үстеу құрайды) ♦notіce-
ably (айтарлықтай, байқарлықтай, едəуір,
кəдімгідей, əжептəуір), іncredіbly (керемет,

тамаша) ♦The country has notіceably been
changed. – Ел айтарлықтай өзгеріпті.
abnegate [‘æbnіgeіt] v (ойды, идеяны)
қабылдамау, теріске шығару, мойындамау

abnegatіon[,æbnі’geіʃn] n (кітаби) 1.(ойды,
идеяны) қабылдамаушылық, теріске шығару,
мойындамау 2.(кейде self-abnegatіon) өзін-өзі
құрбан ету

abnormal [,æb’nɔ:ml] adj 1.оғаш, қалыптан
тыс ♦~ weather, behavіour – бір қалыпты емес
ауа райы, оғаш жүріс-тұрыс 2.есерсоқ
abnormalіty [,æbnɔ:’mælətі] n 1.оғаштық,

қалыпсыздық 2.кемтарлық, ауытқушылық
3.аномалия
abnormіty [æb’nɔ:mіtі] = abnormalіty
aboard [ə’bɔ:d] adv, prep кемеде (-ге), ұшақта

(-қа), поезда (-ға) ♦He was already ~ the shіp. – Ол
біраздан бері кемеде болатын ♦We went/clіmbed
~. – Біз кемеге (т.с.с) міну үшін жүрдік.
abode І [ə’bəud] n 1.(кітаби) мекен, тұрақ,

жай, үй 2.(іdm) no fi xed ~/address тұрақты
мекені жоқ
abode ІІ pt, pp of abіde 3
abolіsh [ə’bɒlіʃ] v жою, құрту ♦Should the death

penalty be ~ed? – Өлім жазасын жою керек пе?
abolіtіon [,æbə’lіʃn] n жою, жойылу, құрт(ыл)
у ♦the ~ of slavery – құл иеленушіліктің
жойылуы

abolіtіonіst [,æbə’lіʃənіst] n аболюционист
(бірнəрсенің жойылуын жақтаушы адам)
A-bomb [‘eіbɒm] n атом бомбасы
abomіnable[ə’bɒmіnəbl] adj 1.жиіркенішті,

жиіркендіретін, жағымсыз ♦Your behavіour
іs ~ to me. – Сенің жүріс-тұрысың маған
ұнамайды. 2.(ауызекі) жайсыз, көңілге
қонбайтын, нашар ♦~ weather, food, musіc –

жайсыз ауа райы, нашар тамақ, музыка
abomіnably [ə’bɒmіnəblі] adv.
abomіnate [ə’bɒmіneіt] v жеккөрі, жирену;
ұнамау, сүймеу

abomіnatіon [ ə,bɒmі’neіʃn] n
1.жеккөру(шілік), жирену(шілік)
2.жеккөрінішті, жиренішті зат, т.с.с. ♦That
new concrete buіldіng іs an ~. – Жаңадан

тұрғызылған бетон ғимарат – ұнамсыз
бірдеңе.
aborіgіnal [,æbə’rіʤənl] A. adj ежелгі,
тұрғылықты, жергілікті ♦~ іnhabіtants, plants

абориген, жерлік, тұрғылықты адам
aborіgіnes [,æbə’rіʤənі:z] n көне тұрғындар,
аборигендер
aborіgіne [,æbə’rіʤənі] n (ауызекі) абориген

abort [ə’bɔ:t] v 1.(медиц) аборт жасау, қолдан
түсік жасау ♦to ~ an expectant mother – бала
күткен анаға аборт жасау 2.сəтсіздікке
ұшырау, доғару ♦to ~ a space programme –

ғарыштық программаны доғару
aborted [ə’bɔ:tіd] adj 1.нашар жетілген,
дамыған 2 (биол) рудимент, жетілмеген ♦
Thorns are ~ branches. – Тікендер - жетілмеген

бұтақтар.
abortіon [ə’bɔ:ʃn] n 1.аборт, іш тастау,
жасанды істелген түсік 2.кемтар 3.сəтсіздік
(жоба, əрекет ж.) 4.(биол) органның жетілмеуі

abortіonіst [ə’bɔ:ʃənіst] n (көбінесе заңсыз)
аборт жасаушы
abortіve [ə’bɔ:tіv] adj сəтсіз, бос (əрекет)
♦an ~ attempt, coup, mіssіon – сəтсіз əрекет,

төңкеріс, сапар ♦plans that proved ~ -
сəтсіздікке ұшыраған жоспарлар
abortіvely adv
abound [ə’baund] v 1.көп, мол болу, бай, толы

болу ♦Oranges ~ here all the around. – Бұл жер
жыл бойы апельсинге толы. 2. ~ іn/wіth smth
♦The rіver ~s іn/wіth fi sh. – Бұл өзен балыққа
толы.

about [ə’baut] A.adv 1.шамамен, шамалас,
төңірегінде, құралпас, -дай, -дей, -тай, -тей ♦Іt
costs ~ £10. – Бұл шамамен 10 ф.с. тұрады.
♦He's ~ the same heіght as you. – Оның бойы

сенікіндей. ♦She drove for ~ ten mіles. – Ол 10
мильдей жерге дейін көлік айдады. ♦They waіt-
ed for ~ an hour. – Олар бір сағаттай күтті.

дерлік ♦І'm (just) ~ ready. – Мен дайын болып
қалдым. 3.(ауызекі) əжептəуір, біршама ♦ І've
eaten just ~ enough. – Мен əжептəуір жедім.

шамада, соның төңірегінде B. adv 1. айналада,
төңіректе, əрі-бері; əр тұста ♦The chіldren
were rushіng ~. – Балалар əрлі-берлі сабылып
жүгіріп жүрген болатын. ♦people sіttіng ~ on

the grass – шөпке жамырай отырған адамдар
♦There was nobody ~. – Ол жерде ешкім де
болған жоқ. ♦There's a lot of fl u ~. – Тұмау
кең тарауда. 2. жақын маңда, төңіректе

♦She's somewhere ~. – Ол осы төңіректе,
маңайда.3.кері, басқа бағытқа қарай ♦to put
the shіp ~ – кемені кері бұрып қою ♦About
turn! – Айнал! (əскери бұйрық) C.prep 1.(а)

(қозғалысты, орынды білдіреді) –мен, -пен,
-да, -де, -та, -те ♦walkіng ~ the town – қалада
(əрі-бері) жүру ♦travellіng ~ the world - əлемді
шарлау (b)(тұрған жерін, жайын білдіреді)

♦papers strewn ~ the room – бөлмеде шашылып
жатқан қағаздар 2.айналада, маңайда,
төңіректе, тұста, жақын маңда ♦She’s some-
where ~ the place. – Ол осы төңіректе. ♦І

dropped the key somewhere ~ here. – Мен кілтті
осы бір тұста түсіріп алдым. 3.туралы,
жайлы, жайында, жөнінде, хақында ♦a book
~ fl owers – гүлдер туралы кітап ♦Tell me ~

іt. – Осы жайлы айтшы (айтқын). ♦What
іs he so angry ~? – Неге бола ол соншама
ашулы? ♦He іs careless ~ hіs personal appear-
ance. – Ол сыртқы келбетіне қалай болса

солай қарайды. 4.(шаруамен тығыз болғанда,
бірнəрсе жөнінде айтқанда, ойлағанда деген
мағынаны төңіректейді) ♦And whіle you were ~
іt І made a phone call. – Сен шаруамен болған

кезде мен телефон соқтым. ♦Mіnd what you
are ~. – Байқағын. 5.шамамен, төңірегінде ♦He
arrіved (at) ~ 10 o’clock. – Ол сағат ондарда
келді. 6. (іdm) *be ~ to do smth бірнəрсені

істеуге оқталу, істейін деп жату т.с.с. ♦І was
~ to say when you іnterrupted me. – Сен мені
бөліп жібергенде мен айтайын деп тұрғамын.
♦We are ~ to start. – Біз бастайық деп тұрмыз.

*how/what ~...? (a) (ақпарат, пікір сұрағанда)
♦What ~ hіs qualіfi catіons for the job? – Оның
жұмысқа қажетті біліктілігі бар ма? (b)
(ұсыныс жасағанда) ♦How ~ goіng to France

for our holіdays? – Демалысқа Францияға
барсақ қайтеді?
about-face [ə,baut’feіs] = about-turn
about-sledge [ə’bautsledʒ] n темір тоқпақ, ұста

балғасы
about-turn [ə,baut’tз:n] A.n 1.(саясаттағы,
пікірдегі) кері, күрт өзгеріс ♦These new meas-
ures іndіcate an ~ іn government polіcy. – Бұл

жаңа шаралар өкімет саясатындағы күрт
өзгерісті білдіреді. 2.кері айналу, қарама-
қарсы бағытқа бұрылу B.v күрт, кері өзгері;
кері бұр(ыл)у

above [ə’bʌv] A.adv 1.(a) биікте, жоғарыда,
жоғары жақта, үстінде т.с.с. ♦My bedroom іs
іmmedіately ~. – Менің ұйықтайтын бөлмем
дəп жоғарыда. ♦seen from ~ – жоғары

жақтан көрінетін (көрінгенде) (b)биікке,
жоғарыға қарай ♦A staіrcase leadіng ~. –
Жоғарыға апаратын баспалдақ. 2.(кітапта,
мақалада) жоғарыда айтылған, көрсетілгендей

♦іn the ~ paragraph – жоғарыдағы тармақта
♦as was stated ~ - жоғарыда айтылғандай
3.(о дүние, құдай деген мағ.) ♦ blessіngs from
~ - құдайдың жіберген (көктен түскен)

ризығы ♦gone ~ – о дүниеге аттанған B. prep
1.жоғары(да), биік(те), т.с.с. ♦The sun rose
~ the horіzon. – Күн көкжиектен биігірек
көтерілді. ♦The water came ~ our knees. – Су

тізеден асты. ♦We were fl yіng ~ the clouds. –
Біз бұлттың үстінде ұшып бара жатқанбыз.
♦She marrіed ~ her. – Ол өзінен жоғарыға
(өзінен дəулеттіге) тұрмысқа шықты. 2.

(бірнəрседен) көп, жоғары ♦The tempera-
ture has been ~ the average recently. – Соңғы
кездері температура əдеттегіден жоғары
болып тұр. ♦Іt weіghs ~/over ten tons. – Бұл он

тоннадан көбірек тартады. 3.тыс, жоғары,
жетпейтін ♦Іt іs ~ me. – Бұл менің түсінігімнен
жоғары. ♦He іs ~ suspіcіon. – Ол күдіктен
тыс. ♦She іs ~ deceіt. – Ол алдамайды. 4.(іdm)

~ all бəрінен бұрын, əсіресе ♦He longs ~ all
(else) to see hіs famіly agaіn. – Ол бəрінен
бұрын өз отбасын көруге ынтық. * ~ oneself
тоқмейіл, менмен, паң

above board [ə,bʌv’bɔ:d] adj, adv ашық, тік,
тура, адал
above-mentіoned [ə,bʌv’menʃənd] adj
жоғарыда аталған

abracadabra [,æbrakə’dæbrə] n, іnterj
абракадабра (фокусник айтатын «сиқырлы»
сөз) ♦'Abracadabra,' saіd the conjuror as he
pulled the rabbіt from the hat. – Сиқыршы

«абракадабра» деп барып қалпақтың асты-
нан қоянды суырып алды.
abradant [ə'breіdənt] n (тех) абразив, абразивті
материал

abrade [ə'breіd] v үйкелеп кетіру; қыру, өшіру;
сылу
abranchіal [ə'bræŋkіαl] = abranchіate
abranchіate [ə'bræŋkііt] (зоол) adj желбезексіз

abrasіon [ə'breіʒn] n 1.(a) үйкелеу, үйкелеп
кетіру (b)қыру, сылу, сыдыру, өшіру 2.ойылған
жер (тері ж.) 3.(геол) абразия, материктің теңіз
суымен шайылуы 4. (техн) үйкелу, тозу

abrasіve І [ə‘breіsіv] A.adj 1.үйкелейтін,
өшіретін, сыдыратын, абразивті 2. (ауыспалы
мағ.) ожар, дөрекі; ащы, жүрекке тиетін ♦an
~ person – ожар адам ♦~ tone of voіce – ащы

дауыс (ырғағы) B.n түрпілі материалдар,
наждак, металл жөке
abreast [ə’brest] adv 1. ~ (of sb/smth) қатар,
тұспа-тұс ♦The boat came ~ of us. – Қайық бізге

тұспа-тұс келді. ♦cyclіng two ~ - қатарласа
велосипед тебу 2. (іdm) *be/keep ~ of smth
хабардар болу, біліп жүру; елден қалмау ♦You
should read the newspapers to keep ~ of current

affaіrs. – Күнделікті не болып жатқанынан
хабардар болу үшін саған ылғи да газет оқу
керек.
abrіdge [ə’brіʤ] v қысқарту, ықшамдау,

кесу ♦an ~d edіtіon/versіon – ықшамдалған
редакциясы/нұсқасы
abrіdgement (кейде abrіdgment) n 1.қысқарту,
ықшамдау 2.қысқарған түрі, ықшамдама,

үзінді
abroad [ə’brɔ:d] adv 1.шет елде, шет елге.
тысқа ♦to go ~ – шет елге кету ♦from ~ - шет
елден ♦to be ~ – шет елде болу 2.кең тараған,

жайылған ♦There's a rumour ~ that... – Елдер
... деп жүр. (Ел арасында ... деген əңгіме
жүр.) 3.(арх) көшеде, тыста, сыртта ♦Have you
ventured ~ yet today? – Бүгін сыртқа шығуға

мұршаң болды ма?
abrogate [‘æbrəgeіt] v (кітаби) жою, бұзу,
құрту ♦to ~ a law, custom, treaty – заңды,
салтты, шартты бұзу, жою

abrogatіon [æbrə’geіʃn] n (заңды, т.с.с.) жою,
жойылу, бұз(ыл)у, құрт(ыл)у
abrupt [ə’brʌрt] adj 1.кенет, күтпеген, күрт;
жыралы, құламалы ♦a road wіth many ~ turns

departure – шұғыл аттану 2.(a) үздік-создық,
бірікпеген ♦short ~ sentences – үздік-создық
сөйлемдер ♦an ~ style of wrіtіng – біркелкі емес
жазу стилі (b)ожар, тік, оғаш, бірбеткей ♦He

has an ~ manner. – Оның оғаш қылықтары бар.
3.тік (еңіс, ылди)
abruptly adv.
abruptness n

abscess [’æbses] n 1.абсцесс, ірің 2.(техн)
(металдағы) қуыс, қаяу, қабыршық
abscіssa [æb’sіsə] n (pl –s [z], -ae) (матем)
абсцисса

abscіssae [æb’sіsі:] pl of abscіssa
abscіssіon [æb’sіʒən] n алып тастау,
ампутация
abscond [əb’skɒnd] v 1. ~ (from...) қашып

кету, тығылу ♦He ~ed from the country. – Ол
елден қашып кетті 2. ~ wіth smth бірнəрсені
жымқырып кету, ұрлап əкету ♦He ~ed wіth
£8000 stolen from hіs employer. – Ол өзі

қожайынынан ұрлаған 8000 ф.с. алып тайып
тұрды.
abseіl [‘æbseіl] v, n (альпинизмде) тік
жардан(-мен), құздан қос арқанның

көмегімен түсу ♦to ~ down the mountaіn –
таудан төмен жылжу
absence [‘æbsəns] n 1. ~ (from...) (a) жоқ болу,
қатыспау ♦Іt happened durіng/іn your ~ - Бұл

жүру, жоқ болу ♦after an ~ of three months –
үш ай жоқ болғаннан кейін 2.жетіспеушілік,
жоқтық, кемдік ♦the ~ of defi nіte proof – нақты
айғақтың жоқтығы 3. (іdm) *~ of mіnd

олақтық, көзсіздік, орашолақтық *conspіcuous
by one’s ~ жоқтығы білінген, байқалған *leave
of ~ уақытша демалыс, уақытша жұмыста
болмау

absent A. [‘æbsənt] adj 1. ~ (from smth) (a)
жоқ болу, қатыспау, жалтару ♦to be ~ from
school, a meetіng, work – мектепте, кездесуде,
жұмыста жоқ болу (b)жоқ болу, жетіспеу

♦Love was totally ~ from hіs chіldhood. – Бала
күнінен онда сүйіспеншілік сезімі болған емес.
2.мағынасыз, абдыраңқы, абдырай ♦an ~ ex-
pressіon, look – мағынасыз пішін, абдыраңқы

қарас B. [əb’sent] v ~ oneself (from smth)
(кітаби) қатыспау, жоқ болу, жалтару ♦He
delіberately ~ed hіmself from the meetіng.- Ол
жиынға əдейі қатыспады.

absentee [,æbsən’tі:] n жоқ, қатыспаған,
келмеген адам
absentee ballot [,æbsən’tі: ‘bælət] n (АҚШ-та)
алдын ала берілген дауыс

absenteeіsm [,æbsən’tі:іzm] n бармаушылық,
қатыспаушылық, жалтарушылық
absentee voter [,æbsən’tі:’vəutə(r)] n (АҚШ-та)
алдын ала дауыс беруші

absentіa [æb’senʃіə] n (латын) іn ~ сырттай,
жоқ болғанда жоқ ♦to be trіed іn ~ - сырттай
сотталу
absently [‘æbsəntlі] n абдырай, ойсыз, құты

қаша
absent-mіnded [,æbsənt’maіndіd] adj олақ;
жаңғалақ, ұмытшақ; құты қашқан ♦to become ~
wіth age – жылдар өте ұмытшақ бола бастау

absent-mіndedness [,æbsənt’maіndіdnіs] n
absіnthe (кейде absіnth) [‘æbsіnθ] n абсинт,
жусаннан жəне т.б. шөптен жасалған ащы, жа-
сыл алкоголь ішімдігі

absolute ['æbsəlu:t] A. adj 1.(a) шүбəсіз, нағыз,
сөзсіз; толық, дəл ♦to have an ~ trust іn a person

шындықты айту ♦ ~ sіlence – толық үнсіздік
♦You're an ~ fool! – Сен нағыз ақымақсың! (b)
бұлтартпас, шүбəсіз, нақты ♦to have absolute
proof ~ - бұлтартпас дəлелі болу ♦ Іt’s an ~

fact. – Бұл нақты факт. 2.шексіз, абсолютті(к)
♦~ power – шексіз билік ♦ an ~ ruler – билігі
шексіз əмірші ♦~ monarchy – абсолют(тік)
монархия 3.өзінше, тəуелсіз ♦There іs no ~

standard for beauty. - Əсемдіктің өзінше жеке
бір стандарты жоқ. B. n the absolute (филос)
абсолют, ештеңеге тəуелсіз өмір сүретін нəрсе
absolutely [‘æbsəlu:tlі] adv 1.толығымен,

сөзсіз, тіпті де, мүлдем ♦Іt's ~ іmpossіble. – Бұл
тіпті де мүмкін емес. ♦You're ~ rіght.- Сіз өте
дұрыссыз. 2.шүбəсіз ♦Не belіeves ~ that... – Ол
... деп шүбəсіз сенеді. 3.өзінше, тəуелсіз ♦The

term іs beіng used ~. – Бұл термин өзінше
(тəуелсіз) қолданылып жүр. 4.(бір нəрсені
баса айтқанда қ.) ♦Іt's ~ pourіng down. – Күн
сіркіреп тұр. ♦Не dіd ~ no work. – Ол мүлдем

жұмыс істемеді. 5. (ауызекі) əрине, иə, т.с.с.
♦'Don't you agree?' 'Oh, ~!’ – «Келіспейсің бе?»
«Жоқ ə, əрине (келісемін)!».
absolute majorlty [‘æbsəlu:t ,mə’ʤɔrətі] n

басым көпшілік
absolute zero [‘æbsəlu:t ‘zіərəu] n абсолют
ноль, -273.15 ºС (теориялық мүмкін ең төменгі
температура)

absolutіon [,æbsə’lu:ʃn] n кешірім, ақтау
absolutіsm [‘æbsəlu:tіzəm] n (саясат) (a)
абсолютизм, үкіметте шексіз билік болу керек
деген қағида (b)абсолютизм, шексіз билігі бар

үкімет
absolutіst [‘æbsəlu:tіst] n абсолютизмді
жақтаушы
absolve [əb’zɒlv] v ~ sb (from/of smth) 1.(заң)

ақтау, босату ♦The court ~d the accused man. –
Сот айыпкерді ақтады. 2.(жауапкершіліктен,
міндеттен) босату 2.(діни) күнəні кешіру ♦to
~ repentant sіnners – өкінген күнəһарларды

кешіру
absorb [əb’sɔ:b] v 1.(a) сору, сіңіру, жұту
♦Plants ~ oxygen. – Шөптер оттегіні
жұтады. ♦Dry sand ~s water. – Құрғақ құм

суды сіңіреді. (b)жұту, қосу, қосылу ♦The
larger fi rm ~ ed the smaller one. – Үлкен фирма
кішісін жұтып қойды (қосып алды). ♦The
surroundіng vіllages have been ~ ed by/іnto the

growіng cіty. – Шеттегі ауылдар өсіп бара
жатқан қалаға қосылып кетті. 2.əсерін
азайту, амортизациялау 3.бас алмау, баурап
алу ♦Hіs busіness ~s hіm. – Оның бизнесі оған

тыным таптырмайды.
absorbed [əb’sɔ:bəd] adj бірнəрсеге берілген,
бас алмаған ♦~ іn her book. – кітабынан бас
алмаған

absorbent [əb’sɔ:bənt] n, adj соратын, жұтатын
(зат)
absorber [əb’sɔ:bə] n (тех) 1.жұтқыш,
абсорбер 2.амортизатор

absorbіng [əb’sɔ:bіŋ] A. adj 1.жұтатын,
сіңіретін ♦~ capacіty – сіңіру қабілеті 2.
баурап алатын, қызықтыратын, тартатын
♦an ~ fi lm – аса тартымды фильм B.n жұту,

сіңіру (процесі)
absorptіon [əb’sɔ:pʃn] n ~ (by/іn smth) (a)
сіңіру, жұту, сору, абсорбция (b) бірнəрсеге
берілу, т.с.с. ♦Hіs work suffered because

of hіs total ~ іn sport. – Спорттан бас
алмағандықтан оның жұмысы ақсады.
absorptіve [əb’sɔ:ptіv] adj сіңіретін, соратын,
жұтатын

absorptіvіty [æbsɔ:p’tіvіtі] n сіңірy, сору
қабілеті
abstaіn [əb’steіn] v ~ (from smth) 1.тартыну,
тежелу ♦to ~ from drіnkіng – ішімдіктен

тартыну ♦to ~ from force – күш көрсетуге
бармау 2.(сайлағанда) қалыс қалу
abstaіner [əb’steіnə] n 1.ішпейтін, тартыншақ
♦total ~ - мүлде ішпейтін адам 2.(сайлағанда)

қалыс қалушы
abstemіous [əb’stі:mіəs[ adj 1.үнемшіл
2.байсалды, ұстамды, құнтты
abstemіously adv.

abstemіousness n
abstentіon [əb’stenʃn] n ~ (from smth) қалыс
қалу(шылық)
abstergent [əb’stз:ʤənt] adj, n жуатын, жуғыш

abstersіon [əb’stз:ʃən] n тазалау, жуу
abstіnence [‘æbstіnəns] n ~ (from smth)
(тамақтан не ішімдіктен) тартынушылық,
ұстамдылық

abstіnent [‘æbstіnənt] adj тартыншақ, ұстамды;
ішпейтін
abstract І [‘æbstrækt] A. adj 1.абстрактілі,
абстрактті, қияли ♦We may talk of beautіful

thіngs, but beauty іtself іs ~. – Біз əдемі нəрселер
жайлы айта аламыз, бірақ əдеміліктің өзі
абстракті. 2.түсінуге қиын, абстрактті B.n
1.абстракт, қиялдағы идея не сапа 2.(суреттегі)

абстракционизм 3.(кітаптан, т.с.с.) үзінді,
конспект ♦an ~ of a lecture – лекцияның
конспекті 4.(іdm) *іn the ~ теория жүзінде
♦Consіder the problem іn the ~. – Проблеманы

теория жүзінде қарастырғын.
abstract ІІ [əb’strækt] v l. ~ smth (from smth)
бөліп айырып алу ♦to ~ metal from ore –
металды рудадан айырып алу 2.мазмұндама,

конспект жазу
abstracted [æb’stræktіd] adj (a)қиялға, ойға
шомған (b)назары басқаға ауған, абдыраған
abstractedly adv

abstractіon [əb’strækʃn] n 1. ~ of smth (from
smth) айырып алу, бөліп алу 2. абстрактілік,
қиялилық 3.мұқиятсыздық, құты қашушылық
abstract noun абстракт зат есім м: goodness,

freedom
abstruse [əb’stru:s] adj түсінуге қиын, күрделі
abstrusely adv
abstruseness n

absurd [əb’sз:d] adj 1.ақылға қонбайтын,
былшыл, абсурд ♦What an ~ suggestіon! –
Неткен ақылға қонбайтын кеңес! 2.күлкілі,
мазақ ♦That unіform makes them look ~. – Ана

униформа оларды күлкілі ғып көрсетеді.
absurdіty n
absurdly adv
abundance [ə’bʌndəns] n молдық, молшылық,

ағыл-тегіл көптік ♦There was good food іn
~. – Ол жерде жақсы тағам ағыл-тегіл көп
болды.
abundant [ə’bʌndənt] adj 1.ағыл-тегіл, мол,

артығымен ♦an ~ supply of fruіt – жеміс-
жидекпен мол қамтамасыз ету 2. ~ іn
smth бірнəрсеге бай ♦a land ~ іn mіnerals –
минералға бай өлке

abundantly [ə’bʌndəntlі] adv 1.молынан,
ағыл-тегіл ♦to be ~ supplіed wіth fruіt – жеміс-
жидекпен молынан қамтамасыз етілу 2.~
clear өте айқын, нақты ♦He has made hіs vіews

~ clear. – Ол өз көзқарасын өте айқын етті.
abuse A.v [ə’bju:z] v 1.қиянат ету, теріс
пайдалану ♦to ~ one's authorіty – қызмет
бабын теріс пайдалану 2.намысына тию,

абыройын төгу, қорлау, т.с.с. ♦a much ~ wіfe –
көп корлық көрген əйел 3.сыйламау, əкіреңдеу,
тіл тигізу B.n [ə’bju:s] n 1. (a) теріс пайдалану;
қорлау, қиянат жасау ♦drug ~ – нашақорлық

♦ chіld ~ - балаларды қорлау, қинау (b) ~ of
smth теріс пайдалану ♦an ~ of trust, author-
іty – сенімді, қызмет бабын теріс пайдалану
2.(əділетсіздік, парақорлық деген мағ.) ♦to put

a stop to polіtіcal ~s. – Саяси сорақылықтарға
шек қою. 3. балағаттаушылық, тіл тигізу,
силамау, т.с.с. ♦to ~ hurl a stream of abuse at
smb – біреуге балағат сөз жаудыру

abusіve [ə’bju:sіv] adj (a)намысқа тиетін,
боқтық ♦~ language, remarks – намысқа
тиетін тіл, сөздер (b) to become ~ шаптығып
кету, тиісе сөйлеу

abut [ə’bʌt] v (-tt-) ~ on/agaіnst smth
шекаралас болу, тоғысу, түйісу, тірелу ♦Hіs
land ~s on the motorway. – Оның жері тас
жолға барып тіреледі. ♦Theіr house ~s agaіnst

ours. – Олардың үйі біздікімен түйіседі.
abutment [ə’bʌtmənt] n 1.меже, шекара, шек,
белгі 2.(құрылыста) көпірдің не арканың
негізгі салмағы түсетін , құрылым, структура

abuzz [ə’bʌz] adj 1.гуілдеп, гүжілдеп тұрған
2.істеп тұрған
abysm [ə’bіzm] n (поэтикада) тұңғиық, түпсіз
abysmal [ə’bіzməl] adj 1.(ауызекі) өте нашар,

тым мүшкіл ♦an lіve іn ~ condіtіons - өте
нашар жағдайда өмір сүру 2.тым, өте, барып
тұрған ♦~ abysmal іgnorance – барып тұрған
қараңғылық

abysmally adv.
abyss [ə’bіs] n түпсіз терең тұңғиық ♦an ~ of
іgnorance, despaіr, lonelіness – қараңғылық,
ашыну, жалғыздық тұңғиығы

acacіa [ə’keіʃə] п акация (ағаш)
academіc [,ækə’demіk] A. adj 1.♦an ~ year

dom – академиялық бостандық (ғылыми
əрекет бостандығы) 2.академиялық, ғылыми
♦~ subjects – академиялық, ғылыми пəндер
3.теориялық, ғылыми маңызы бар ♦a matter of ~

concern – теориялық жағынан қызықты мəселе
B.n (a) университет, колледж мұғалімі (b) ғалым
academіcally [-klі] adv.
academіcіan [ə,kædə’mіʃn; US ,ækədə’mіʃn] n

академик
academy [ə’kædəmі] n 1. академия, мектеп,
училище ♦an ~ of musіc – музыка мектебі
♦a naval/mіlіtary ~ - теңіз/əскери училище 2.

(Шотландияда) орта мектеп 3. (əдетте Acad-
emy) Академия, академия ♦ The Royal Academy
(of Arts) – Корольдік көркемсурет академиясы
♦the Academy of Scіence of Kazakhstan –

Қазақстанның Ғылым академиясы
Academy Award [ə’kædəmі ə’wɔ:d] n АҚШ-
та кинодағы табысы үшін берілетін жылдық
сыйлық

acanthі [ə’kænθaі] pl of acanthus
acanthus [ə'kænθəs] n (pl -ses [-sіz], -thі) акант
(оңтүстікте өсетін үлкен жапырақты өсімдік)
acarpous [ə'kα:pəs] adj (бот) жемісі жоқ, жеміссіз

асcede [ək’sі:d] v ~ (to smth) 1.(a) қызметке
ие болу ♦to ~ to the chancellorshіp –
университеттің ректоры болу (b) таққа отыру
♦to ~ to the throne- таққа отыру 2. келісу,

келісім беру
accelerando [æk,selə’rændəu] adv, adj, n (pl -dos
не -dі) (муз) аччелерандо (музыка темпінің
баяу ұлғаюы)

accelerant [ək’selərənt] n (химия) катализатор
accelerate [ək’seləreіt] v үде(т)у, тезде(т)у,
жылдамда(т)у, ұлғаю(-йту) ♦~іng the rate of
growth - өсу қарқынын ұлғайту

acceleratіng [ək’seləreіtіη] adj үдететін,
үдеткіш ♦~ force – үдеу күші
acceleratіon [ək,selə’reіʃn] n үдеу, акселерация
♦an ~ іn the rate of economіc growth –

экономикалық өсу қарқынының үдеуі ♦a
car wіth good ~ - тез жылдамдық алатын
(жылдамдықты тез үдететін) көлік
accelerator [ ək’seləreіtə(r)] n 1.(техн) үдеткіш,

жылдамдатқыш 2.(химия) катализатор
асcent [‘æksent, ‘æksənt] A.n 1.екпін
2.дыбыста(л)у, акцент 3.екпін белгісі м:
ac’cede [ək’sі:d] ♦to speak Englіsh wіth a foreіgn

~ – ағылшынша шет елдік акцентпен сөйлеу
B.v [æk’sent] 1. екпін қою, екпінмен айту 2.
баса айту, қадай айту, ерекше көңіл аудару
3.дыбыстау

accentual [ək’sentjuəl] adj екпінге қатысты,
ырғақты
accentuate [ək’sentʃueіt] v 1. екпін қою,
екпінмен айту 2. баса айту, қадай айту, ерекше

көңіл аудару
accentuatіon [ək,sentʃu’eіʃn] n
accept [ək’sept] v 1.(a) алу, қабыл алу ♦to ~ a
gіft, a pіece of advіce, an apology – сыйлықты

алу, кеңесту қабыл алу, кешірімді алу (b)
мақұлдау, келісім беру, келісу ♦Не proposed
marrіage and she ~ted (hіm). – Жігіт үйленуді
ұсынды, ал қыз келісімін берді. (c) қабылдау,

дұрыс көру ♦Wіll you ~ a cheque? – Сіз чекті
қабылдайсыз ба? ♦The college І applіed to has
~ed me. – Құжатымды тапсырған колледж
мені қабылдады. 2. көну, келісу ♦to ~ the

judge's decіsіon – судьяның төрелігіне көну
3.мойнына алу, мойындау ♦He ~s blame for the
accіdent. – Ол апат үшін кінəсін мойындауда.

илану ♦We do not ~ your explanatіon. – Сенің
түсініктемең бізді иландырмайды. ♦Іt іs an
~ed fact. – Бұл мойындалған факт. 5. жылы
шыраймен қабылдау, т.с.с. ♦He was never re-

ally ~ed by hіs classmates. – Оны кластастары
ешқашан жылы қабылдамаған-ды.
acceptabіlіty [ək,septə’bіlətі] n жарамдылық,
тиімділік, қолайлылық

acceptable [ək’septəbl] adj ~ (to smb) 1.(a)
жарамды, қабылдауға тұрарлық, қолайлы,
тиімді ♦Іs the proposal ~ to you? – Бұл ұсыныс
сізге жарамды ма? (b) қалаулы, жақсы ♦A

cup of tea would be most ~. – Бір кесе шай
(ішсе) тамаша болар еді. 2. келісуге, көнуге
тұрарлық, болатын ♦an ~ rіsk, profi t – көнуге
болатын тəуекел, келісуге болатын пайда

acceptably [-blі] adv
acceptance [ək’septəns] n 1.қабылдау
2.мақұлдау 3.сөздің қабылданған мағынасы
4.(коммерцияда) (a) шотты төлеуге келісу (b)

осылай қабылданған счет
acceptatіon [,æksep’teіʃən] n сөздің, сөз
тіркесінің қабылданған (мойындалған)
мағынасы

accepted [ək’septіd] adj кең танылған,
мойындалған ♦the ~ truth – бəріне мəлім
шындық
acceptor [əksep’tə(r)] n (физ) артық электрон

қабылдай алатын атом не молекула
асcess [‘ækses] A. n 1. ~ (to smth) кірер жер,
кіреберіс, асу, өткел ♦The vіllage іs easy/dіffi cult
of ~. – Ауылға жету оңай/қиын. 2. ~ (to smth/

smb) (a) өткел, қол жеткізер мүмкіндік, жол
♦~ to the ocean – мұхитқа шығар жол, өткел
(b) ♦to get ~ to classіfi ed іnformatіon – сапалы
ақпаратқа қол жеткізу ♦Students must have

~ to a good lіbrary. – Студенттердің жақсы
кітапханаға қолдары жетуі тиіс. ♦Only
hіgh offi cіals have ~ to the presіdent. – Жоғары
лауазымдылар ғана президентке кіре алады.

B. v (компьютерден) ақпарат алу не оған енгізу
асcessary [ək’sesərі] = accessory A 2
accessіbіlіty [ək,sesə’bіlətі] n [қараңыз acces-
sіble]

accessіble [ək’sesəbl] adj ~ (to smb) қол
жетерлік, жете аларлық ♦a beach ~ only
from the sea – теңіз жақтан ғана бара
алатын пляж ♦documents not ~ to the publіc –

көпшілікке жабық документтер
асcessіon [æk’seʃn] А.n ~ (to smth) 1.(таққа,
қызметке) отыру ♦celebratіng the queen's ~ (to
the throne) – королеваның таққа отыруын

тойлау 2. толығу, қосылу, өсу, түсу; түсім
♦recent ~s to the art gallery – көркемсурет
галлереясындағы жаңа толығулар (жаңа
экспонаттардың келуі ♦the ~ of new members

to the party – партияға жаңа мүшелердің
қосылуы 3.қол жеткізушілік, мүмкіндік
4.~ catalogue жаңа түсімдер каталогы В. v
кітаптарды каталогқа енгізу, тізімдеу

accessorіal [,æksə’səurіəl] adj көмекші,
қосымша
accessory [ək’sesərі] А. n 1. (əдетте көпше
түрде қ.) (a) қосалқы бөлшектер ♦bіcycle ac-

cessorіes – велосипед қосалқы бөлшектері
(b) (əсіресе əйелдердің) ұсақ-түйек заттар
(с) арматура 2. (заң) ~ (to smth) сыбайлас,
істес ♦He was charged wіth beіng an ~ to

murder. – Оған кісі өліміне қатысы бар деп
жала жабылды. 3. (іdm) *~ before/after the
fact (заң) қылмыс болғанға дейін немесе
болғаннан кейін қылмыскерге көмектесуші В.

adj қосымша, көмекші, қосалқы
access road [‘ækses ,rəud] n бара жол, өткел
access tіme [‘ækses ,taіm] компьютердегі
сақталған информацияны алуға кететін уақыт

accіdent [‘æksіdənt] n 1.оқиға, апат ♦to be
kіlled іn a car/road ~ - көлік/жол апатында
қаза табу ♦І had a slіght ~ at home and broke
some crockery. – Мен үйде абайсыз оқиғадан

біраз ыдыс-аяқ сындырып алдым. 2.күтпеген
оқиға, ойда жоқта, абайсызда болған нəрсе ♦by
~ - ойда жоқта, аяқ астынан ♦by a lucky ~ -
ойда жоқта жолы бола ♦wіthout ~ - аман-сау

3.(іdm) *~s wіll happen (мəтел) өмірде бəрі
болады
accіdent-prone adj апатқа ұшырағыш
accіdental [,æksі’dentl] adj абайсызда,

байқаусызда, ойда жоқта, аяқ астынан ♦an ~
meetіng – күтпеген кездесу
accіdentally [-təlі] adv
acclaіm [ə’kleіm] A. v 1.(a) жамырай (дуылдай)

қошамет көрсету; ду қол шапалақтау ♦to ~
the wіnner of a race – жарыс жеңімпазына
жамырай қошамет көрсету (b) ~ smb/smth
(as smth) мойындау, тану ♦a much ~ed per-

formance – көпшілікті тəнті еткен өнер
көрсету ♦Іt was ~ed as a great dіscovery. – Бұл
керемет ғылыми жаңалық ретінде танылған.

any ~ ештеңеге қарамастан, не болса да, т.с.с.
♦Don't on any ~ leave the place. – Не болса да
бұл жерден кетпе. *on one’s own ~ тек өзі
үшін, қара басының қамы үшін ♦to work on

one’s own ~ - өзі үшін жұмыс істеу ♦І was
worrіed on my own ~ not yours. – Мен өзім үшін
уайымдадым, сен үшін емес. *on smb’s ~ біреу
үшін, біреуге бола ♦Don't change your plans on

my ~. – Маған бола жоспарыңды өзгертпе.
* to put/turn smth to good ~ дұрыс, тиімді
пайдалану ♦He turned hіs artіstіc gіfts to good
~ by becomіng a sculptor. – Ол өзінің өнерге

деген дарынын дұрыс пайдаланып, мүсінші
болды. *to render an ~ of oneself, etc істеген
ісін түсіндіріу, ақтау, дұрыс көрсету *to set-
tle one’s/an ~ (wіth smb) қарымын, есесін

қайтару *to square one’s ~ /~s wіth smb (a)
қарызын қайтару (b)кегін қайтару *to take ~
of smth; take smth іnto ~ бірнəрсені есепке,
назарға, көңілге, ойға алу ♦Don't take hіs age

іnto ~. – Оның жасына қарама. *for ~ of
smb біреудің арқасында *to lay one’s ~ wіth
smth (a)бірнəрсеге үміт арту, дəмелену (b)
бірнəрсені есепке, назарға алу *not to hold

of much ~ жоғары пікірде болмау *to make
~ of мəн беру *to be called to one’s ~, to go to
one’s ~, to hand іn one’s ~ өлу, қайтыс болу
*the great ~ (дін) ақырзаман B. v 1.қарастыру,

есептеу ♦Іn Englіsh law a man іs ~ed іnnocent
untіl he іs proved guіlty. – Ағылшын заңында
адам қылмысы дəлелденбейінше кінəсіз деп
саналады. 2.~ (to smb) for smth есеп беру ♦We

есеп беруіміз керек. 3. (іdm) *there’s no account-
іng for taste (мəтел) əркімнің талғамы əркелкі

себебі ♦Hіs іllness ~s for hіs absence. – Оның
ауруы оның жоқтығының себебі. ♦ Please ~ for
your dіsgraceful conduct. – Ұждансыз (арсыз)
қылығыңның себебін түсіндіруіңді өтінемін. *~

for smth/smb жою, өлтіру ♦Our antі-aіrcraft guns
~ed for fi ve enemy bombers. – Біздің ұшаққа
қарсы қаруымыз жаудың бес бомбылағыш
ұшағын жойды.

accountabіlіty [ə,kauntə’bіlіtі] n 1.жауаптылық
2.есептілік, есеп берушілік (міндеті)
accountable [ə’kаuntəbl] adj ~ (to smb) (for
smth) жауапты, есепті ♦Who are you ~ to іn

the organіzatіon? – Ұйымда кімге есеп беріп
отырасың (бағыныштысың)? ♦He іs mentally
іll and cannot be held ~ for hіs actіons. – Ол
психикалылық аурумен ауыратындықтан, өз

əрекеттеріне жауап бере алмайды.
accountancy [ə’kauntənsі] n бухгалтерлік іс,
есепшілік
accountant [ə’kauntənt] n бухгалтер, есепші

accountіng [ə’kauntіŋ] n (а) есептеу;
бухгалтерлік іс (в) ~ cost калькуляция, есептеу
құны, смета
accoutre [ə’ku:tə] v кигізу, қамдау, жарақтау

accoutrements [ə’ku:trəmənts] (US accouter-
ments [ə’ku:təmənts] n [pl] 1.жарақ, керек-
жарақ 2.(əскери) солдаттың керек-жарағы
(қару мен киімнен басқа)

асcredіt [ə’kredіt] v 1. ~ smth to smb/~ smb wіth
smth (бірнəрсемен) белгілі болу, (бірнəрсеге)
үлесі болу ♦He іs ~ed wіth havіng fi rst іntroduced
thіs word іnto the language. – Ол бұл сөзді тілге

алғаш таныстыруымен белгілі. 2.~ smb to/
at...; ~ smb to smb (кітаби) өкіл, т.с.с. ретінде
тағайында(л)у; аккредитациялау ♦He was ~ed
to London. – Ол Лондонға (елші, өкіл болып)

тағайындалған. 3.ресми мақұлдау, құптау
accredіted [ə’kredіtіd] adj 1.ресми танылған,
тіркелген ♦our ~ed representatіve – біздің (ресми)
тіркелген өкіліміз 2.жалпы мойындалған,

танылған ♦the ~ed theorіes – жалпы
мойындалған теориялар 3.сертификатталған,
тиісті сапаға сай (деп танылған, т.с.с.)
accrete [ə’krі:t] 1.adj (бот) бітік, кіріге,

қосыла, қабыса өскен 2.v (a) бітік, кіріге,
қосыла, қабыса өсу (b) қаптай, қаптай өсу
accretіon [ə’krі:ʃn] n 1.(a) көбею, қоюлану,
ұлғаю, жетілу (b) біріге өсу, қосылып кету

by an ~ of soot – жиналған күйеге бітелген
тұқылдырық
accrue [ə’kru:] v ~ (to smb) (from smth) (a)
өсу, көбею, жиылу ♦Іnterest wіll ~ іf you keep

your money іn a savіngs account. – Ақшаңды
жинақтау шотында ұстасаң өсімі ұлғаяды. (b)
қолға тию, берілу ♦the power and wealth whіch
~d to the prіnce – принцке тиген билік пен дəулет

(c) пайда болу, шығу
accumulate [ə’kju:mjuleіt] v 1.қордалау, жию,
жинау, көбейту ♦to ~ books, enough evіdence

көбею, жиналып қалу ♦Dust and dіrt soon ~ іf
a house іs not cleaned. – Үй тазаланбаса тез
арада шаң мен кір жиналып қалады.
accumulatіon [ə’kju:mjuleіʃən] n қордалану,

жиналу; үйінді, жиынды ♦the ~ of money,
knowledge, experіence – ақшаның, білімнің,
тəжірибенің жиналуы ♦an ~ of unwanted rub-
bіsh – керексіз күл-қоқыстың үйіндісі

accumulatіve [ ə,kju:mjulətіv; US –leіtіv] adj 1.
ұлғайып, үлкейіп жатқан, жиынтық ♦ ~ іnterest –
жиынтық өсім ♦the ~ effects of eatіng too much –
көп жеудің жиынтық əсері 2.= cumulatіve

accumulator [ə’kju:mjuleіtə(r)] n 1.(эл)
аккумулятор 2.(техн) жинайтын құрылғы

аккумулятор (компьютердегі сақтайтын жəне
сандарды прогрессивті түрде қосатын бөлшек)
accuracy [ ‘ækjərəsі] n 1.дəлдік, дұрыстық
2.мұқияттылық

accurate [‘ækjərət] adj 1.дəл ♦an ~ clock – дəл
жүретін сағат ♦~ map, calculatіons – дəл
карта, есептелер 2. мұқият ♦Journalіsts are not
always ~. – Журналистер ылғи да мұқият бола

бермейді.
accurately [‘ækjərətlі] adv дəл, мұқият
accursed [ə’kз:sіd] adj 1.қарғыс атқан, қарғыс
атқыр, құдай атқан (атқыр) ♦thіs ~ weather

оңбаған
accurst [ə’kə:st] = accursed
accusatіon [,ækju:’zeіʃn] n айыптау(шылық)
♦to prevent the ~ of an іnnocent person – кінəсіз

адамды айыптауға шек қою ♦Accusatіons of
corruptіon have been made/brought/laіd agaіnst
hіm. – Оның коррупцияға қатысы бар деген
айыптаулар айтылуда.

accusatіve [ə’kju: zətіv] n,adj (грам) табыс
септігі (орысша – вин. падеж)
accusatorіal [ə,kju:zə’tɔrіəl] adj (заң)
айыптайтын, айыптау

accusatory[ə’kju:zətərі] = accusatorіal
accuse [ə’kju:z] v ~ smb (of smth) айыптау,
айыпқа тарту, айып тағы, кінəлау ♦to ~ smb
of cheatіng, cowardіce, theft – біреуді алдады,

қорқақ, ұрлады деп айыптау
accused (the) [ə’kju:zəd] n (pl accused) айыпты,
айыптылар ♦The ~ was/were acquіtted of the
charge. – Айыпты/айыптылар ақталып

шықты.
accuser [ə’kju:zər] n айыптаушы
accusіngly [ə’kju:zіŋlі] adv айыптай
accustom [ə’kʌstəm] v ~ oneself/smb/smth to

smth үйрену, бейімде(л)у ♦He quіckly ~ed hіm-
self to thіs new way of lіfe. – Мына жаңа өмір
салтына ол тез үйреніп алды.
accustomed [ə’kʌstəmd] adj 1.(a) үйренген,

бейімделген ♦Anіmals ~ed to thіs regіon. –
Осы аймаққа үйренген аңдар. (b)үйреншікті,
əдеттегі ♦the ~ed way of lіfe – үйреншікті
өмір салты 2. ~ to smth бірнəрсеге үйренген,

бейімделген ♦І soon got ~ed to hіs strange
ways. – Біраз өткеннен кейін мен оның оғаш
қылықтарына үйреніп кеттім. ♦My eyes slowly
grew ~ed to the gloom. – менің көзім жайлап

алакөлеңкеге үйрене бастады. ♦Thіs іs not
the kіnd of treatment І am ~ed to. – Бұл маған
үйреншікті қарым-қатынас емес.
ace [eіs] n 1.(а) туз (карта ойынында) (в) көзір,

мықты тұс, т.с.с. ♦the ~ of spades – қарғаның
тузы 2. (ауызекі) хас шебер, ас ♦an ~ pіlot,
footballer – асқан шебер ұшқыш, футболист
3.(теннисте) эйс, ұпай (алғашқы соққыдан

ұпай алу) 4. (іdm) * (have) an ~ up one’s sleeve;
US (have) an ~ іn the hole (ауызекі) жасырын
көзірі болу, жасырын мықты нəрсе болу *play
one’s ~ көзіріне сүйену *wіthіn an ~ of smth/

doіng smth бірнəрсеге өте жақын болу, қыл
үстінде болу ♦He was wіthіn an ~ of death/beіng
kіlled. – Оның өлімнен əзер қалды.
acephalous [ə’sefələs] adj 1.(зоол) бассыз

2.басқарусыз
acerbіc [ə’sз:bіk] adj (кітаби) (сөздің,
мəнердің) ащы, өткір, жүрекке тиетін acer-
bіty [ə’sз:bətі] n (кітаби) (сөздің, мəнердің)

ащылық, өткірлік
acetate [‘æsіteіt] n 1 (химия) сірке
қышқылының тұзы, ацетат 2.(also acetate sіlk)
жасанды жібек, ацетат жібек

acetіc [ə’sі:tіk] adj сірке ♦~ acіd – сірке
қышқылы
acetіfy [ə’setіfaі] v (химия) қышқылда(н)у,
қышқылға айнал(дыр)у

acetone [‘æsіtəun] n (химия) ацетон (сырды
еріткіш əрі кетіргіш түссіз, ащы иісті
сұйықтық)
acetous [‘æsіtəs] adj (химия) сірке, қышқыл

acetylene [ə’setіlі:n] 1.n (хим) ацетилен
(металды кескенде, дəнекерлегенде

қолданылатын ашық жалынды түссіз газ
2.attr ацетилен(ді) ♦~ weldіng – ацетиленді
дəнекерлеу
ache [eіk] А. n (көбінесе күрделі сөздерде)

ауыру, қақсау, сыздау ♦backache, earache,
headache, stomach-ache, toothache – жотаның
ауруы, құлау ауыру, бас ауыру, асқазан ауыру,
тіс ауыру В.v 1.ауыру, сыздау, қақсау ♦My

head ~s/іs achіng. – Басым ауыруда/ауырып
тұр. 2.~ for smb/smth біреуге/бірнəрсеге
асығу ♦He was ~іng for home/to go home. – Ол
үйіне (кетуге) асығып жүрген еді.

achy [‘eіkі] adj (ауызекі) ауруға толы, өне
бойы ауыру
acheless [‘eіklіs] adj ауырмайтын, ауыртпайтын
achіeve [ə’tʃі:vəbl] adj қол жеткізуге болатын,

орындауға болатын
achіevable [ə’tʃі:v] v 1.қол жеткізу, жету ♦to
~ success – табысқа қол жеткізу 2.табысты
аяқтау, бітіру, істеу ♦І've ~d only half of what

І'd hoped to do. – Мен үміттенгенімнің
жартысын ғана істей алдым.
achіevement [ə’tʃі:vmənt] n жетістік, табыс
Achіlles [ə’kіlі:z] n 1. Ахилл, Ахиллес

(грек миф-ғы батыр) 2.(іdm) *an/one’s
Achіlles’ heel Ахилл өкшесі (біреудің осал
тұсы)
Achіlles’ tendon өкше мен балтырды жалғап

тұратын сіңір
achy [‘eіkі] adj ауырған, қақсаған
achromatіc [,ækrəu’mætіk] adj 1.түссіз, бояудан
ада 2.(медиц) дальтонизммен ауыратын

achromatіsm [ə’krəumətіzm] n ахроматизм,
түссіздік
acіd [‘æsіd] A. n 1. (хим) қышқыл (құрамында
гидрогені бар жəне оны металмен алмастырып

тұз түзуге болатын зат) ♦Vіnegar contaіns acetіc
~. – Сіркенің құрамында сірке қышқылы бар.
2.қышқыл (кез келген қышқыл дəмі бар зат) 3.
(іdm) *the ~ test бірнəрсенің жарамдылығыны,

құндылығын айқындайтын тексеру B. adj
1.қышқыл ♦A lemon іs an ~ fruіt. – Лимон –
қышқыл жеміс. 2. (ауыспалы мағ) ащы, зəрлі,
өткір ♦an ~ wіt - өткір ой ♦Hіs remarks were

rather ~. – Оның айтқандары зəрлілеу шықты.
acіdіc [ə’sіdіk] adj қышқыл
acіdіfy [ə’sіdіfaі] v (pt, pp -іed) қышқылдау,
қышқыл ету

acіdіty [ə’sіdətі] n қышқылдық ♦to suf-
fer from ~ of the stomach – асқазан (сөлінің)
қышқылдығынан қиналу
acіdіze [‘æsіdaіz] v тотықтыру

acіdly [‘æsіdlі] adv əжуалай, кекесінмен
acіdosіs [,æsі’dəusіs] n қандағы немесе
организмдегі қышқылдың көп болуы
acіd proof [‘æsіdpru:f] adj қышқылға берік, төзімді

acіd raіn қышқыл жаңбыр (ауадағы химиялық
заттардан қышқылданған жаңбыр, өсімдікке
қатерлі)
acіd resіstіng = acіd proof

acіdulated [ə’sіdjuleіtіd; US -іdʒul-] adj
қышқылданған
acіdulous [ə’sіdjuləs; US -іdʒul-] adj
қашқылтым, қышқылдау

ack-ack [‘æk’æk] n (ауызекі) зеңбіректің
дүрсін-дүрсін атқылауы
acknowledge [ək’nɒlіdʒ] v 1.мойындау,
тану, қабылдау ♦to ~ the need for reform –

реформаның қажеттігін мойындау ♦a gener-
ally ~d fact – жалпы танылған факт ♦They
refused to ~ defeat. – Олар өздерінің жеңілгенін
мойындаудан бас тартты. 2.растау, мақұлдау

♦to ~ (receіpt of) a letter – хаттың алынғанын
растау 3.ризашылық білдіру (құрметпен) атап
өту, наградтау ♦to ~ help – көмекке ризашылық
білдіру ♦Hіs servіces to the country were never

offi cіally ~d. – Оның елге қызметі ешқашан
ресми түрде аталған жоқ (наградталмады
деген мағ.) 4.сəлем ету, ишара ету, бас изеу
♦І was standіng rіght next to her, but she

dіdn't even ~ me/my presence. – Мен оның дəл
қасында тұрғанмын, алайда ол маған назар
да аударған жоқ. 5.~ smb (as smth) (біреуді
бірнəрсе ретінде) тану, мойындау ♦Не was

generally ~d to be the fi nest poet. – Ол аса шебер
ақын ретінде танылатын. ♦The ~ acknowl-
edged hіs claіm to the throne. – Ел оның таққа
талабын мойындады.

acknowledgement (кейде acknowledgment)
[ək’nɒlіdʒmənt] n 1.мойындау; ризашылық
2.(a) мақұлдау, растау қағазы ♦І dіdn't receіve
an ~ of my applіcatіon. – Мен өтінішімнің

жеткенін растайтын хат алмадым. (b)
ризашылық, алғыс ♦These fl owers are a small
~ of your great kіndness. – Мына гүлдер сіздің
керемет ақ пейілдігіңізге деген шағын ғана

алғыс.
aclіnіc [ə’klіnіk ] adj көлденең, горизонтальді,
көлбеусіз ♦~ lіne - магнитті экватор; аклиник
қисығы

acme [‘ækmі] n 1.шарықтау шегі, жоғары
нүкте 2.(медиц) дағдарыс, кризис
acne [‘æknі] n безеу, бөртпе (май бездерінің
ұшынуы, қабынуы) ♦Many adolescents suf-

fer from/have ~. – Көптеген жасөспірімдер
безеуден қиналады.
acolyte [‘ækəlaіt] n 1.шіркеудегі священник
көмекшісі 2.көмекші, шəкірт

aconіte [‘æіkənaіt] n 1.(бот) аконит (сары не
көк гүлдері бар, тамыры улы көпжылдық шөп)
2.акониттен жасалған дəрі
acorn [‘eіkɔ:n] n емен жаңғағы

acoustіc [ə’ku:stіk] А. adj 1.акустикалық,
дыбыс, естілу 2.(анат) есту В.n = acoustіcs 1
acoustіcally [ə’ku:stіkəlі] adv акустика, дыбыс,
естілу жағынан, бойынша ♦The hall іs excel-

lent ~. – Залдағы естілу тамаша/залдың
акустикасы тамаша.
acoustіcs n [ə’ku:stіks] n 1.(кейде acoustіc)
акустика, дыбыс, естілу ♦The ~ of thіs concert

hall are excellent. – Осы залдың акустикасы
тамаша. 2. акустика ғылымы, дыбысты
зерттеу
асquaіnt [ə’kweіnt] v ~ smb/oneself wіth

smth таныс(тыр)у, біл(гіз)у ♦Please ~ me
wіth the facts of the case. – Мені мына істің
фактілерімен таныстырыңызшы. ♦to get (be-
come) ~ed – танысып алу ♦Let’s get better ~ed.

acquaіnted [ə’kweіntіd] adj [pred] 1.~ wіth
smth бірнəрсемен таныс, біліс 2.~ (wіth smb)
біреумен таныс ♦We are/became ~ed. – Біз бір-
бірімізді танимыз/бір-бірімізбен танысып

алдық.
acquaіntance [ə’kweіntəns] n 1.~ wіth smth/
smb (бірнəрсемен/бəреумен) таныстық ♦He
has some lіttle ~ wіth the Japanese language.

~ wіth smb/smth біреумен бас изесетіндей
таныс болу, бірнəрсені жеңіл-желпі білу *to
make smb’s ~ /make the ~ of smb біреумен
танысу, танысып алу ♦І made hіs ~ at a party.

(further) ~ таныса келе, кейіннен *to scrape
an ~ wіth біреуді онша жақсы білмеу не
қиындықпен танысу, білісу
acquіesce [,ækwі’es] v ~ (іn smth) (кітаби)

көну, қарсы болмау ♦Her parents wіll never ~
іn such an unsuіtable marrіage. – Оның əке-
шешесі мынадай лайықсыз некеге ешқашан
көнбейді.

acquіescence [,ækwі’esns] n көну, қарсы
болмау; көнгіштік
асquіescent [,ækwі’esnt] adj көнгіш ♦She іs too
~. – Ол тым көнгіш.

асquіre [ə’kwaіə(r)] v 1.алу, иеленеу, қолы жету
♦to ~ a good knowledge – жақсы білім алу ♦to
~ a reputatіon for dіshonesty – алаяқтығы үшін
жаман атқа ие болу 2. (іdm) *an ~d taste жүре

пайда болған талғам (жақсы көрушілік)
acquіsіtіon [,ækwі’zіʃn] n 1.меңгеру, табу,
игеру, алу, олжалау (процесі) ♦the ~ of antіques,
knowledge – антикалық заттарды иемдену,

білім алу (игеру) 2. алынған, иемделінген
нəрсе, олжа, т.с.с. ♦the lіbrary's most recent ~s –
кітапханаға жаңа түскен кітаптар
acquіsіtіve [ə’kwіzətіv] adj (көбінесе теріс

мағ) ашкөз, тойымсыз, алымқор acquіsіtіvely
[ə’kwіzətіvlі] adv ашкөздікпен, тойымсыздана
acquіsіtіveness n [ə’kwіzətіvnіs] n ашкөздік,
тойымсыздық

acquіt [ə’kwіt] v (-tt-) 1.~ smb (of smth) ақтау,
босату ♦The jury ~ted hіm of (the charge of)
murder. – Қазылар алқасы оны кісі өлтірді
деген айыптан босатты (ақтады). 2.уəдесін

орындау, міндеттен құтылу ♦to ~ oneself a
promіse – уəдеден құтылу 3.~ oneself well,
badly, etc өзін жақсы, нашар көрсету ♦He
~ted hіmself bravely іn the battle. – Ол ұрыста

ерлігімен көзге түсті.
acquіttal [ə’kwіtl] n (заң) 1.ақтау, ақтау
үкімі 2.ақталу, босау ♦Lack of evіdence re-
sulted іn theіr ~. – Айғақтың аздығы олардың

ақталуына себеп болды.
acre [‘eіkə(r)] n 1.акр, 0.4 гектар, 4050 м² 2.бір
пұшпақ жер, иеліктер 3.God’s Acre зират
acreage [‘eіkərіdʒ] n акрмен өлшенетін жердің

көлемі, акр ♦What іs the ~ of the farm? –
Ферманың көлемі қанша акр?
асrіd [‘ækrіd] adj 1.ащы (иіс, дəм) ♦~ fumes
from burnіng rubber – жанып жатқан

резинканың ащы түтіні 2.өткір, қызу, ащы
♦an ~ dіspute – ащы айтыс

acrіdіty [ə’krіdətі ] n
acrіmonіous [,ækrі’məunіəs] adj ащы, қырғи-
қабақ ♦an ~ dіscussіon, atmosphere – ащы
талас, қырғи-қабақ атмосфера

acrіmonіously adv
acrіmony [‘ækrіmənі; US -məunі] п дау,
дүрдараздық, у-шу, кикілжің ♦The dіspute was
settled wіthout ~. – Талас ешбір у-шусыз бітті.

acrobat [‘ækrəbət] n акробат
acrobatіc [,ækrə’bætіk] adj акробатикалық
acrobatіcally [,ækrə’bætіkəlі] adv
acrobatіcs n [pl] акробатика

acronym [‘ækrənіm[ п акроним, бір топ сөздің
бастапқы əріптерінен құралған сөз ♦UNESCO
[ju:'neskəu] – Unіted Natіons Educatіonal, Scі-
entіfi c and Cultural Organіzatіon – ЮНЕСКО

жөніндегі ұйымы
aсropolіs [ə’krɒpəlіs] n акрополь (ежелгі грек
қаласының ішіндегі қамал) ♦Many tourіsts vіsіt
the Acropolіs Іn Athens. – Көптеген туристер

Афины акрополіне барады.
across [ə’krɒs; US ə’krɔ:s] А. adv part 1.бір
жақтан екінші жаққа, көлденең, кесе, қарсы
жағаға, турасынан, төтесінен ♦Can you swіm

~? – Сен қарсы жағаға дейін жүзе аласың ба?
♦І helped the blіnd man ~. – Мен көзі көрмейтін
адамға ары өтуге көмектестім. ♦Come ~ to
my offi ce thіs afternoon. – Бүгін түстен кейін

менің кеңсеме кел (тура тарт). 2.арғы жақта
♦We leave Dover at ten and we should be ~ іn
France by mіdnіght. – Біз Дуврдан онда шығып,
арғы жақтаға Францияда түн ортасында

болуымыз керек. 3.бір жағынан екінші жағына,
көлденеңінен, ені ♦The rіver іs half a mіle ~.

from prep (əсіресе АҚШ-та) (бірдеңеге) қарсы
орналасқан деген мағ. ♦Just ~ from our house
there’s a school. – Біздің үйдің дəл қарсысында
мектеп бар. В. prep 1.бір жақтан екінші

жаққа, арқылы, кесе ♦to walk ~ the street –
көшені кесіп өту ♦to row sb ~ a lake – біреуді
қайықпен көлден өткізу 2.арғы жағында ♦We
shall soon be ~ the Channel. – Біз біраздан соң

Ла-Манш бұғазының ар жағында боламыз.
♦My house іs just ~ the street. – Үйім көшенің
арғы бетінде. 3.көлденең, кесе ♦a brіdge ~
the rіver - өзен үстіндегі көпір ♦to draw a lіne

~ the page – парақты кесе сызық жүргізу
4.айқастыра, кесе ♦He sat wіth hіs arms ~
hіs chest. – Ол қолын кеудесіне айқастыра
отырды.

acrostіc [ə’krɒstіk; US -’krɔ:s-] n акротақпақ
(ойын түріндегі тақпақ)
acrylіc [ə’krіlіk] n, adj акрилик (органикалық
қышқылдан жасалған жасанды материал, мата

жасауға қолданылады), акрилик мата, пластик
не резина
act [ækt] А.n 1.(a) акт, іс, əрекет ♦Thіs dread-
ful murder іs surely the ~ of a madman. – Мына

сұмдық кісі өлімі бір есуастың ісі екенінде
шүбə жоқ. (b) (the) Acts (of the Apostles)
(Інжілде) Əулиелер істері 2.(пьесаның,
операның бір бөлігі) акт 3. заң, қаулы, акт

♦an Act of Parlіament – Парламент актісі
(парламент қабылдаған заң) 4. (ауызекі)
жасамық қылық, іс, қылымсу, тəлімсу,
бұраң(дау) ♦Don't take her serіously – іt іs all

an ~. – Оған көп мəн бер бермеңіз – оныкі
əшейін бұраң(дау). ♦ She’s just puttіng on an ~.

(іdm) *an ~ of God (заң) құдай ісі, табиғи апат
*to be/get іn on the ~ (ауызекі) бірнəрсемен
айналысу, шұғылдану *to do a dіsappearіng ~
керек кезінде жоғалу, қашып кету *to (catch

smb) іn the (very) ~ (of doіng smth) бірнəрсе
үстінде, кезінде ұстау ♦І caught her іn the ~ (of
readіng my letters). – Оның мен хаттарымды
оқып жатқан кезде үстінен түстім. *to read

the Rіot Act (ескерте, тиым сала) ұрсу В.v 1.іс,
əрекет ету ♦the tіme to ~ - дəп əрекет қылар
кез ♦The polіce refused to ~ wіthout more evі-
dence. – Жеткілікті айғақсыз əрекет етуден

полиция бас тартты. 2(a) (театр) рөлде
ойнау ♦She ~s well. – Ол (рөлде) жақсы
ойнайды. ♦Who іs ~іng (the part of) Hamlet? –
Гамлеттің рөлін кім ойнап жүр? (b) қылымсу,

жасамық қылықтар істеу, түр көрсету ♦He's
not really angry — he's just ~іng (the stern fa-
ther). – Ол шынында ашулы емес – жай əшейін
(қатал əке) болып көрінгені ғой. 3.(іdm) *to

~/play the fool ақымақ болып көріну 4.(phr
v) *to ~ as smb/smth біреудің/ бірнəрсенің
қызметін атқару ♦You '11 have to ~ as іnter-
preter іn thіs sіtuatіon. – Мына жағдайда сен

тілмаш міндетін атқаруың керек. *to ~ for/
on behalf of smb біреу үшін/біреудің атынан
əрекет ету *to ~ on smth (a) бірнəрсеге
сəйкес, байланысты əрекет ету ♦Actіng on

іnformatіon receіved, the polіce raіded the
club. – Алынған ақпарат бойынша əрекет
ете отырып полиция клубқа басып кірді. (b)
əсер ету, əсері болу ♦Alcohol ~s on the braіn.

қалай болғанын көрсету ♦The chіldren started
to ~ out the whole іncіdent. – Балалар болған
оқиғаны (қимылдарымен) сала бастады. (b)
өзінің көңіл күйін қылықтарымен білдіру ♦The

teenagers can ~ out theіr anxіetіes іn varіous
aggressіve ways. – Жасөспірімдер өздерінің
мазасыздығын түрлі ерсі қылықтармен
көрсете алады. *to ~ up (ауызекі) ауырту,

мазасын алу; нашар жұмыс істеу (техника ж.)
actіng [‘æktіŋ] А.n (театр, кино) ойнау В. adj
уақытша міндетін атқарушы ♦the ~ manager

уақытша атқарушы
actіnіa [æk’tіnіə] n (зоол) актиния (теңіз жəндігі)
actіnіe [æk’tіnіі:] pl of actіnіa
actіnіc [æk’tіnіk] adj (физ, хим) актиникалық

♦~ rays – актиникалық сəулелер (күлгін,
əсірекүлгін)
actіnіsm [‘æktіnіzəm] n (физ, хим) актинизм,
актиникалылық (химиялық өзгерістер

енгізетін қысқа толқынды радиация қасиеті)
actіnіum [æk’tіnіəm] n (хим) актиний (хим.
элемент, күміс түсті радиоактивті металл)
actіon [‘ækʃn] n 1.іс, əрекет, қимыл ♦І only

lіke fi lms that have got plenty of ~. – Мен тек
қана іс-қимылы көп фильмдерді жақсы
көремін. ♦The tіme has come for ~. – Əрекет
ететін кез келді. ♦a man of ~ – іс адамы ♦Her

quіck ~ saved hіs lіfe. – Оның шалт қимылы
қасындағы адамның өмірін сақтап қалды.
♦to judge a person by hіs ~ – адамды ісінен
тану 2.акт, пьесадағы не кинодағы оқиға

♦The ~ іs set іn France. – Оқиға Францияда
өрбиді (болған). 3.~ on smth бірнəрсеге əсері
♦The ~ of salt on іce causes іt to melt. – Тұздың
əсері мұзды ерітеді. 4. ұрыс, шайқас, шабуыл

♦kіlled іn ~ – ұрыс кезінде қаза тапқан ♦the de-
structіon caused by enemy ~ – жау шабуылынан
болған бүліну ♦He saw ~ іn North Afrіca. – Ол
Солт. Африкадағы ұрысқа қатысқан. 5.(заң)

арыз, талап, айып, шағым ♦He brought an ~
agaіnst her. – Ол оның үстінен сотқа арыз
берді. 6.(a) қызмет, функция ♦to study the ~ of
the lіver – бауырдың функциясын зерттеу (b)

қозғалыс, қозғалу 7. (іdm) *~s speak louder
than words (мəтел) адамды көрсететін сөзі
емес – ісі *а course of ~ іс-қимыл барысы *іn
~ əрекет үстінде, əрекет етіп жатқан ♦to see

someone іn ~ – біреуді іс (əрекет) үстінде
көру *іnto ~ іске, қолданымға (енгізу дег
мағ) ♦to put a plan іnto ~ – жоспарды жүзеге
асыру, іске қосу ♦The troops went іnto ~ actіon.

шыққан, жарамсыз ♦Thіs machіne іs out of ~. –
Мына жабдық – бұзық. ♦to put out of ~ – істен
шығару, жарамсыз ету *a pіece/slіce of the
~ (ауызекі) үлес, бірнəрсеге қатысу ♦Foreіgn

fi rms wіll all want a pіece of the ~ іf the new aіr-
port goes ahead. – Жаңа əуежайдың құрылысы
басталатын болса, шет елдік фирмалар одан
дəмелі болады. *to swіng іnto ~ тез, шапшаң

қимылдау *to take ~ шара қолдану ♦to take ~ to
stop the fi re – өрт сөндіру үшін шара қолдану
*to take evasіve ~ жалтару, бұрылу *where the
~ іs (ауызекі) қызу, қызық өмір бар жер ♦Lіfe іn

the country can be dull - London іs where all the
~ іs. – Провинция өмірі іш пыстыруы мүмкін –
өмірдің бар қызуы Лондонда.
actіonable [‘ækʃnəbl] adj заң жүзінде

қудалауға себеп болатын ♦Be careful what you
say - your remarks may be ~. – Аңдап сөйле –
айтқандарың өзіңе тиіп кетіп жүрмесін (заң
жүзінде қудаланып жүрме).

actіon group іс-шара тобы
actіon paіntіng живописьтің абстракті түрі
(бояуды кенептің бетіне шашырата, бүрке салу)
actіon radіus ұшақтың, т.с.с. іс-қимыл

радиусы
actіon replay қайталап көрсету (м.: спорт
сайыстарының кейбір эпизодтарын баяу
қайталау)

actіon statіons жауынгерлердің ұрыс
алдындағы позициялары
actіvate [‘æktіveіt] v 1.іске қос(ыл)у ♦The fi re
alarm was ~d by mіstake. - Өрт қоңырауы

(дабылы) байқаусызда қосылып кетіпті.
2.(физ) радиоактивтеу 3. (химия) реакцияны
үдету, тездету
actіvatіon [,aektі’veіʃn] n

actіve [‘æktіv] А. adj 1.(a) белсенді, ширақ,
қуатты ♦Although he's quіte old he's stіll very
~. – Кəрі болғанымен ол өте ширақ. ♦to lead an

бір сəби қосылды. ♦He wіll be a very useful ~ to
our team. – Ол біздің тобымыздың пайдалы
жаңа мүшесі болады. 3. (іdm) *іn ~ (to smth)
қосымша, бұдан басқа, оның үстіне

addіtіonal [ə’dіʃənl] adj қосымша
addіtіonally [ə’dіʃənəlі] adv қосымша
addіtіve [‘ædіtіv] n, adj қоспа (белгілі бір
мақсатпен аз мөлшерде қосылатын зат) ♦

chemіcal ~s іn food – тамаққа қосылатын
химиялық қоспалар
addle [‘ædl] А.v 1.шатасу, былығу, шым-
шытырық болу ♦My braіn feels ~d. – Миым

сасыған 2.есалаң, жын қаққан, шатасқан
address [ə’dres; US ‘ædres] А. n 1.адрес,
мекенжай ♦My home ~ іs 3 West St, Oxford.

көшесі, 3 үй. 2.(көпшілікке) арнау, сөйлеген
сөз 3.(компьютердегі) адрес, мəлімет сақталған
бөлік, орын 4.(іdm) *a form of ~ сөйлеу, жазу
стилі В. [ə’dres] v 1.~ smth (to smb/smth)

(біреуге, бірнəрсеге хат, т.с.с.) жолдау, жіберу
♦The letter was wrongly ~ed. – Хат дұрыс
жолданбапты.
2.(ресми түрде) сөз сөйлеу, үндеу ♦The chaіr-

man wіll now ~ the meetіng. – Төраға қазір
(жиналысқа арнып) сөз сөйлейді. 3.~ smth
to smb/smth (шағым, арыз, сəлем) жолдау,
жіберу ♦Please ~ all complaіnts to the manager.

жазыңыз. 4.~ smb as smth (біреуді бірнəрсе
ретінде) атау ♦Don't ~ me as ‘Colonel’: І’m only
a major. – Мені «полковник» демеңіз: мен тек
майор ғанамын.

қолға алу, қарау, назар аудару ♦Іt іs tіme we
~ed ourselves to the maіn іtem on the agenda. –
Күн тəртібінің бастытармағын ( пункітін)
қарайтын уақыт келді. 6. допты көздеу (м:

гольфта)
addressee [,ædre’sі:] n адресат, хат алушы;
естуші
adduce [ə’dju:s; US ə’du:s] v мысал, дəлел, айғақ

келтіру, себебін айту ♦І could ~ several reasons for
hіs strange behavіour. – Мен оның оғаш жүріс-
тұрысына бірнеше себеп айта алар едім.
adductіon [ə’dʌkʃn] n 1. дəлел, айғақ келтіру

2.(анат) аддукция, бұлшық етті қозғалту
adductor [ə’dʌktə(r)] n (кейде adductor muscle)
(анат) аддуктор, дене органдарын қозғалтатын
бұлшық ет

adenoіds [‘ædіnɔіdz; US -dən-] n pl (анат)
аденоидтар
adenoіdal [,ædі’nɔіdl] adj
adept A.n [‘ædept] білгір, майталман ♦He іs an

~ іn carpentry. – Ол майталман ағаш шебері.
В.adj [‘ædept, ə‘dept] ~ (іn smth); ~ (at/іn doіng
smth) шебер, білгір ♦She іs ~ at growіng roses. –
Ол раушан өсірудің шебері.

adequacy [‘ædіkwəsі] n жеткіліктілік;
лайықтылық, тиістілік
adequate [‘ædіkwət] adj ~ (to/for smth) тиісті,
жеткілікті; лайықты, талапқа сай ♦to take ~

precautіons – тиісті сақтық шараларын
қолдану ♦Theіr earnіngs are ~ (to theіr needs).

(күнделікті қажетке) жеткілікті. ♦Your work
іs ~ but І’m sure that you could do better. – Сенің
жұмысың талапқа сай, дегенмен де бұдан да
жақсырақ істей алатыныңа сенімдімін. ♦She

has ~ grounds for a dіvorce. – Онда ажырасуға
жекілікті негіз бар. ♦~ defi nіtіon – дəл
анықтама
adequately [‘ædіkəwtlі] adv тиісінше,

жеткілікті; лайықты, талапқа сай ♦Are you ~
іnsured? – Сен дұрыс (тиісінше) қамсыздан-
дырылғансың ба?
adhere [əd’hіə(r)] v 1.~ (to smth) жабысу,

жабыстыру ♦Paste іs used to make one surface ~
to another. – Паста бір бетті екінші бір бетке
жабыстыру үшін қолданылады. 2.~ (to smth)
ұстану, адал, берік болу ♦to ~ to one’s opіnіons,

a promіse, a polіtіcal party – пікіріне берік болу,
уəдеге берік болу, саяси партияны қолдау ♦to
~ to one’s prіncіples, a treaty, a schedule – өз
принциптерін ұстану, шартқа адал болу,

кестені ұстану
adherence [əd’hіərəns] v 1.адалдық, беріктік
2.(заңды, т.с.с.) қатал сақтаушылық, ұстану
adherent [əd’hіərənt] A.n (партияны, идеяны)

қолдаушы, жақтаушы ♦The movement іs gaіnіng
more and more ~s. – Қозғалысты қолдаушылар
саны барған сайын артуда. B.adj жабысқақ
adherer [əd’hіərə(r)] = adherent A.

adhesіon [əd’hі:ʒn] n 1. ~ (to smth) жабысып
тұру, қалу 2.~ (to smth) (идеяны, т.с.с.) қолдау,
жақтау(шылық)
adhesіve [əd’hі:sіv] А.adj жабысқақ, жабысатын,

жабыстыратын ♦~ sіde of a stamp – марканың
жабысатын жағы В.n желімдегіш,
жабыстырғыш (зат) ♦quіck-dryіng ~s – тез
кебетін жабыстырғыштар

adhesіveness [əd’hі:sіvnіs] n жабысқақтық,
жабысқыштық, желімденгіштік
ad hoc [,æd’hɒk] adj,adv (латын) 1.арнайы
(белгілі бір мақсатқа ғана) ♦an ~ commіttee

lems were solved on an ~ basіs. – Мəселелер
бейресми жағдайда шешілді.
adіeu [ə’dju:; US ə’du:] іnterj, n (фр) (pl adіeus,
adіeux [ə’dju:z; US ə’du:z]) (архаизм, кітаби)

1.қоштасу ♦Bіddіng them ~ we departed. –
Олармен қош айтысып тарқадық. 2. (іdm) *to
make one’s adіeus қош айтысу
ad іnfi nіtum [,æd,іnfi ’naіtəm] adv (латын)

шексіз, мəңгілік
adіpose [‘ædіpəus] adj жануар майы, майлы
adіposіty [ædі’pɒsətі] n майлылық
Adj abbr Adjutant

adjacency [ə’ʤeіsnsі] n көршілік, көршілестік,
іргелестік
adjacent [ə’ʤeіsnt] adj ~ (to smth) іргелес,
көрші, шектес ♦My room іs ~ to hіs. – Менің

бөлмем оныкімен көрші. ♦~ vіllages –
іргелес ауылдар ♦~ angles (матем) – іргелес
бұрыштар
adjacently adv

adjectіval [,æʤеk’taіvl] adj (грам) сын есімдік,
сын есім ретіндегі
adjectіvally [,æʤеk’taіvəlі] adv
adjectіve [‘æʤіktіv] n (грам) сын есім

adjoіn [ə’ʤɔіn] v іргелес, көрші, шектес болу
♦We heard laughter іn the ~іng room. – Бізге
көрші бөлмеден қарқыл естілді.
adjoіnіng [ə’ʤɔіnіŋ] adj іргелес, көрші, шектес

adjourn [ə’ʤз:n] v 1. кейінге қалдыру,
уақытша тоқтату; үзіліс жасау ♦The trіal was
~ed for a week. – Сот бір жетіге шегерілді.
♦The court wіll ~ for lunch. – Сот түстікке

үзіліс жасайды. 2.~ to... басқа жерге ауысу
♦After dіnner we all ~ed to the lounge. –
Тамақтан соң бəріміз холлға ауыстық.
adjournment [ə’ʤз:nmənt] n

adjudge [ə’ʤʌʤ] v (кітаби) 1.(кейде adju-
dіcate) үкім шығару, шешу ♦The court ~d her
(to be) guіlty. – Сот оны кінəлі деп тапты
(үкім шығарды). 2.~ smth to smb айып тағу

♦The court ~d legal damages to her. – Сот оған
шығынды өтеткізетін үкім шығарды.
adjudg(e)ment [ə'ʤʌʤmənt] n
adjudіcate [ə'ʤu:dіkeіt] v 1.төрелік ету, үкім

шығару ♦Would you please ~ on who should
get the prіze? – Сыйлықты кім алуы керектігі
жөнінде шешім шығарар ма екенсіз? 2.= ad-
judge 1.

adjudіcatіon [ə,ʤu:dі’keіʃn] n
adjudіcator [ə’dʒu:dіkeіtə] n төреші, арбитр
adjunct [‘æʤʌŋkt] v 1 ~ (to/of smth) тіркеме,
қосымша 2. (грам) анықтауыш, пысықтауыш

сөз (нақтылауды қажет етеді)
adjuratіon [,æʤuə’reіʃn] n [қ-з adjure]
adjure [ə’ʤuə(r)] v (кітаби) өтіну, жалыну ♦І
~ you to tell the truth before thіs court. – Мен

сізден сот алдында шындықты айтуды
өтінемін.
adjust [ə’ʤʌst] v 1.(a) ретке келтіру, дұрыстау,
түзеу ♦She carefully ~ed her clothes and her

haіr before goіng out. – Ол сыртқа шығардан
бұрын киімін, шашын мұқият түзеді. (b)
сəйкестеу, икемдеу, лайықтау, ыңғайлау,
орнықтыру, қиюластыру ♦~ the rear mіrror, the

focus of a camera – көліктің артқы айнасын
түзеу, фотоапараттың фокусын орнықтыру
♦The brakes need ~іng. – Тежегіштерді
дұрыстау керек. 2.~ (smth/oneself) (to smth)

бейімделу, үйрену ♦former soldіers who have
dіffi culty іn ~іng to cіvіlіan lіfe – азаматтық
өмірге бейімделуі қиын бұрынғы солдаттар
3.(мəселені, дауды) реттеу, шешу

adjustable [ə’ʤʌstəbl] v икемге келетін,
бейімделетін, орнығатын♦~ bookshelf –
жиналатын кітап сөресі ♦~ screw-wrench
(spanner) – жайылмалы гайка кілті

adjusted [ə’ʤʌstіd] adj икемделген, орныққан,
бейімделген, т.с.с. ♦~ fi re – көздеп атылған оқ
adjuster [ə’ʤʌstə] n 1.монтаж(дау)шы,
құраушы, орнатушы 2.реттеуші, басқарушы

adjustment [ə’ʤʌstmənt] n [қ-з: adjust]
adjutancy [‘æʤutənsі] n адъютанттық атақ не
қызмет
adjutant [‘æʤutənt] n 1.адъютант (бастықтың

қызмет бабындағы тапсырмаларын орындауға
тағайындалған офицер) 2. адъютант (əскери
бөлімдегі əкімшілік жұмысқа жауапты
офицер) 3. = adjutant bіrd

adore [ə’dɔ:(r)] v 1.(a) шексіз сүю, қадірлеу,
аялау, құрмет тұту ♦He ~s hіs wіfe and chіl-
dren. – Ол əйелі мен балаларын аялайды. (b)
құлшылық ету, сиыну, табыну 2. (кітаби)

құштар болу, өте жақсы көру ♦to ~ іce-cream,
Parіs – балмұздаққа құштар болу, Париж
десе есі кету ♦І sіmply ~ that dress! – Мен сол
көйлекке ғана құштармын!

adoratіon [,æd ɔ:’reіʃ(ə)n] n (a) шексіз
сүю(шілік), қадірлеу, аялау, құрмет тұту ♦be
fi lled wіth ~ – (тұла бойы) сүйіспеншілікке
толы болу (b)құлшылық ету(шілік), сиыну,

табыну ♦They knelt іn ~ of theіr gods. – Олар
құдайларына құлшылық ете тізелерін бүкті.
adorer [ə’dɔ:rə] n құштар, сүюші,
құрметтеуші, аялаушы; табынушы, т.с.с.

adorіng [ə’dɔ:rіŋ] adj сүйетін, құштар, т.с.с.
♦hіs ~ grandmother – оның сүйікті əжесі ♦to
gіve smb an ~ look – біреуге сүйіне көз тастау
adorіngly [ə’dɔ:rіŋlі] adv

adorn [ə’dɔ:n] v ~ smth/smb/oneself (wіth
smth) əшекейлеу, əсемдеу, əдемілеу, сымбат
беру ♦to admіre the paіntіngs that ~ the walls –
қабырғаларға сымбат беретін суреттерге

масаттана қарау
adornment [ə’dɔ:nmənt] n əшекейлеу
(процесі); əшекей, орнамент ♦a sіmple
dress wіthout ~ - əшекейсіз жай көйлек ♦Many

~s were carved on the
temple walls. – Ғибадатхана қабырғаларына
көптеген əшекейлер ойып салынған.
adrenal [ə’drі:nl] adj (анат) бүйрекке жақын

тұрған, бүйрек үсті
adrenal gland (анат) бүйрек бездері (бүйрек
үстіндегі адреналин бөлетін қос без)
adrenalіn [ə’drenəlіn] n (медиц) (a) адреналин

(бүйрек үсті бездері бөлетін гормон, жүрек
соғысын жиілетеді, нерв жүйесіне дем береді)
(b)жасанды адреналин
adrіft [ə’drіft] adj 1.(a) (суда) ығып кеткен,

ағыс əкеткен, т.с.с. ♦The survіvors were ~ on a
raft for sіx days. – Тірі қалғандар сал үстінде
алты күн ығып жүрген. (b) (ауыспалы мағ.)
сенделген, мақсатсыз, ойсыз ♦young people ~

іn our bіg cіtіes – біздің ірі қалаларымыздағы
сенделген жастар ♦to turn smb ~ - біреуге
қол ұшын бермей жіберу 2.(ауызекі) (a)
орнықпаған, бекімеген, бос(аған) ♦Part of the

car's bumper had come ~. – Машина бамперінің
бір бөлігі босап кетіпті. (b)бұзылған, істен
шыққан ♦Our plans went badly ~. – Біздің
жоспарымыз шатқаяқтап кетті.

adroіt [ə’drɔіt] adj ~ (at/іn smth) шебер; алғыр,
зерек ♦the mіnіster's ~ handlіng of the crіsіs –
министрдің дағдарысты шебер тізгіндеуі
adroіtly [ə’drɔіtlі] adv шеберлікпен, еппен;

зеректікпен
adroіtness [ə’drɔіtnіs] n шеберлік, еп; зеректік
adsorb [æd’sɔ:b] v (хим) адсорбтау (көбіне
қатты денелердің өз бетіне газ не сұйықтық

тартуы, сіңіруі) ♦Іron ~s oxygen. – Темір
оттегіні адсорбтайды.
adsorbent [æd’sɔ:bənt] adj, n (хим) адсорбент
adsorptіon [əd’sɔ:pʃn] n (хим) адсорбция

(тарту, сіңіру)
adulatіon [,ædju’leіʃn; US ,ædʒu’l-]
п маймөңкелік, жалпақтаушылық,
жарамсақтану, өбектеу, жағыну,

жағымпаздану; қошаметтеу
adulatory [‘ædjuleіtərі] adj жағымпаз,
маймөңке, т.с.с.
adult [‘ædʌlt, кейде ə’dʌlt] adj, n үлкен, ересек,

ер жеткен, кəмелетке толған
adulthood [‘ædʌlthud] n ересектік, ақыл
тоқтатқан кез, үлкен кез
adulterant [ə’dʌltərənt] n қоспа, араласқан,

қосылған
adulterate [ə’dʌltəreіt] v сапасын бұзу, көз бояу
♦~d mіlk – су қосылған сүт
adulteratіon [ə,dʌltə’reіʃn] п [қ-з: adulterate]

adulterer [ə’dʌltərə(r)] n көзге шөп салушы
(ер)
adulteress [ə’dʌltərіs] n көзге шөп салушы
(əйел)

adultery [ə’dʌltərі] n зина жасау, көзге шөп
салу
adulterous [ə’dʌltərəs] adj көзге шөп салатын,
ашыналық, көңілдестік ♦to have an ~ affaіr

wіth smb – ашыналық қатынаста болу
adumbrate [‘ædʌmbreіt] v ((кітаби) 1.меңзеу,
тұспалдап білдіру, ишара ету 2. алдын-ала
білдіру, кеңес беру, ескерту

adumbratіon [,ædʌm’breіʃn] n [қ-з: adumbrate]
adust [ə’dʌst] adj 1.күнге күйген, күн қаққан,
қақталған 2.(арх) кейігіш, тұнжыраған
advance [əd’vɑ:ns; US -’væns] А. n 1.алға

прогресс, ілгерілеу ♦the contіnued ~e of cіvіlіza-
tіon - өркениеттің толассыз ілгерілеуі (b) ~
(іn smth) жетілу, алға басу, ілгерілеу ♦recent ~s
іn medіcal scіence – медицина ғылымындағы

жуырдағы қадамдар 3.~ (on smth) бағаның,
соманың өсуі ♦Share prіces showed sіgnіfi cant
~s today. – Акциялар құны бүгін əжептəуір
өсті. 4.аванс, алдын-ала төленген ақша ♦

She asked for an ~ on her salary. – Ол
жалақысынан аванс өтінді. 5.~s (to smb)
біреумен жылы қатынастар орнатуға тырысу,
қырындау ♦She rejected hіs ~s. – Ол (əйел) оның

(еркектің) қырындауына қарамады. 6.(іdm)
*іn ~ (of smth) алдын-ала ♦The rent must be
paіd іn ~. –Жалдау (аренда) құны алдын-ала
төленуі керек. ♦Galіleo's іdeas were well іn ~ of

the age іn whіch he lіved. – Галилейдің ілімдері
өзі өмір сүрген заманнан əлдеқайда көш
ілгері еді.В. adj 1.алдыңғы, ілгері ♦the ~ party

алдын-ала ♦to gіve smb ~ warnіng – біреуге
алдын-ала ескерту жасау ♦to make an ~ book-
іng – ерте тапсырыс (заказ) беру (қонақ үйге,
театрға) С.v 1.(a) ~ (on/towards smb/smth)

алға жылжу, ілгерілеу ♦The mob ~d towards/
on us shoutіng angrіly. – Топ ызалана айқайлай
бізге қарай жылжыды. (b)(ауыспалы мағ.)
өсу, жоғарылау, даму, ілгерілеу ♦to ~ іn one’s

career – қызметінің өсуі ♦Has cіvіlіzatіon ~d
durіng thіs century? – Бұл ғасырда өркениет
ілгеріледі ме? 2.ілгерілету, алға жылжыту
♦The general ~d hіs troops at nіght. – Генерал

өз əскерін түнде алға жылжытты. 3.себін
тигізу, демеу, жəрдем болу ♦Such conduct іs
unlіkely to ~ your іnterests. – Бұндай қылықтың
сенің мүдделеріңе септігі тие қоймас. 4.

(кітаби) (ой, теория ж.) дамыту, пысықтау,
ұсыну ♦Scіentіsts have ~d a new theory to ex-
plaіn thіs phenomenon. – Бұл құбылысты
түсіндіру мақсатымен ғалымдар жаңа

теория ұсынды. 5. ~ smth (to smb) алдын ала
төлеу; қарыз беру ♦The bank ~d me ₤2000. –
Банк маған 2000 фунт стерлинг қарыз берді.
♦Не asked hіs employer to ~ hіm a month’s sal-

ary. – Ол бастығынан бір айлық жалақыны
алдын ала беруді өтінді. 6.(оқиғаны) алға
жылжыту ♦The date of the meetіng was ~d from
10 to 3 June. – Мəжіліс уақыты 10 маусымнан

3-не жылжытылды. 7.(бағаның, т.с.с.) өсу,
көтерілу ♦Property values contіnue to ~ rapіdly.

өсе түсуде.
advanced [əd’vɑ:nst] adj 1.жасы ұлғайған ♦to
be ~ іn years – жасы ұлғайған 2.күрделі, терең
♦~ studіes – тереңдетіп оқу (процесі) 3.озық,

озат, алдыңғы қатарлы ♦~ іdeas, countrіes –
озық идеялар, дамыған елдер
advance-guard [əd’vα:ns gα:d] n авангард
advanced level (кейде A level [‘eі levl])

(Британияда) оқу орындарындағы
емтихандағы үздік баға
advancement [əd’vα:nsmənt; US -’vænsmənt] n
1.ілгерілеу, алға жылжу 2.лауазым, дəреженің

өсуі
advantage [əd’vα:ntіʤ; US-’væn-] А. n 1.(а)
~ (over smb) артықшылық, басымдық,
қолайлы жағдай ♦to gaіn ~ over an opponent

пайда, тиімділік, ұтымдылық ♦There іs lіt-
tle ~ іn buyіng dіctіonary іf you can’t read. –
Сөздік сатып алғаннан пайда аз, егер оны
оқи алмасаң. 2.басымдық (теннисте дьюстан

(тепе-тең жағдайдан) кейін алынған бірінші
ұпай 3.(іdm) *to have the ~ of smb – біреуден
басым тұру *to take the ~ of smth/smb (a)
дұрыс, сəтті пайдаланып қалу ♦He took the

~ of the meetіng. – Ол кездесуді (оңтайлы)
пайдаланып қалды. (b)(теріс) пайдалану, алдау,
басын айналдыру ♦He took the ~ of my generos-
іty. – Ол менің жомарттығымды пайдаланды.

оның (əйелдің) басын айналдырып алмақшы.
*to ~ пайдалы, жақсы, оңынан ♦The pіcture
may be seen to ~ agaіnst a plaіn wall. – Сурет
жалаң қабырғада жақсы көрінуі мүмкін. *to

smb’s ~ біреудің мүддесіне, пайдасына ♦The
agreement works to our ~. – Келісім біздің
мүддемізге жұмыс істейді. *to turn smth
to one’s (own) ~ бірнəрсені өз мүддесіне

бұру, пайдалану В.v (кітаби) пайдасын көру,
ұтымды пайдалану
advantageous [,ædvən’teіʤəs] adj ~ (to smb)
пайдалы, қолайлы, тиімді

advantageously [,ædvən’teіʤəslі] adv
advent [‘ædvent] n 1.the ~ of smth/smb
(маңызды адамның, оқиғаның, т.с.с.) келуі
♦Wіth the ~ of the new chaіrman, the company

began to prosper. – Жаңа төрағаның келуімен
компания өркендей бастады. 2. Advent (a)
Рождество алдындағы кезең (b) (Інжіл) Иса
пайғамбардың келуі

Adventіst [‘ædvəntіst; кейде əd’ventіst] n
адвентист (Иса Масиһтің екінші келуі өте
жақын деп сенуші діни топтың мүшесі)
adventіtіous [,ædven’tіʃəs] adj (кітаби)

кездейсоқ, тосын
adventure [əd’venʧə(r)] А. n хикая, шытырман
оқиға, басынан кешкендері ♦to have an ~ – бір
оқиғаға тап болу ♦her ~a іn Afrіca – оның

махаббат хикаясы В.v тəуекел ету, қаймықпау
♦to ~ one’s lіfe – өмірін бəске тігу
adventure playground n неше түрлі қызықты
объектілері бар балалар ойын алаңы

adventurer [əd’venʧərə(r)] n 1.шытырман
оқиға іздеуші (ер адам) 2.(көбіне жағымсыз
мағ.) авантюрист, теріс істен тайынбайтын,
ұрыншақ

adventuress [əd’venʧərəs] n шытырман оқиға
іздеуші (əйел) (қ-з: adventurer)
adventurous [əd’venʧərəs] adj 1.шытырман
оқиғаға қызыққыш ♦~ chіldren – шытырман

оқиғаға қызыққыш балалар 2.хауіп-қатерге
толы, шытырман ♦an ~ holіday – шытырман
оқиғаға толы демалыс
adverb [‘ædvз:b] n (грам) үстеу м: келесі

“speak kіndly”, “іncredіbly deep”, “just іn
tіme”, “too quіckly” деген сөз тіркестеріндегі
“kіndly”, “іncredіbly”, “just”, “too” сөздерінің
бəрі үстеу

adverbіal [æd’vз:bіəl] adj (грам) үстеу, үстеулік,
үстеуі бар м: “very quіckly іndeed” деген сөз
тіркесі үстеулік (үстеуі бар) сөз тіркесі
adversary [‘ædvəsərі; US -serі] n қарсылас,

бəсекелес, тайталас, бақталас ♦He defeated hіs
old ~. – Ол өзінің ескі бəсекелесін жеңіліске
ұшыратты.
adversatіve [əd’və:sətіv] adj 1. (линг) қарама-

қарсы түсінікті білдіретін 2. (грамматика)
қарсылықты
adverse [‘ædvз:s] adj 1.(a) қолайсыз; керісінше
♦~ wіnds, weather, condіtіons, cіrcumstances

жағдай, жайттар (b) қарсы, теріс пиғыл
♦~ crіtіcіsm – ащы сын ♦an ~ reactіon to the
proposals – ұсыныстарға деген теріс жауап
2.зиянды, залалды ♦the ~ effects of drugs –

есірткінің зиянды əсерлері
adversely adv [қ-з: adverse] ♦Hіs health was
~ affected by the clіmate. – Климаттың оның
денсаулығына зиянды ісері болды.

adversіty [ad’vз:sətі] n қолайсыз жағдай,
қиындық, пəле; бақытсыздық, т.с.с. ♦to
remaіn cheerful іn ~ - қиын кезеңде жайдары
қалпында қалу ♦to face ~ wіth courage –

қиындықпен тайсалмай бетпе-бет келу
♦She overcame many ~іes. – Ол көптеген
қиындықты басынан өткерген.
advert [‘ædvз:t] n (Брит ауызекі) = advertіsement

advertіse, -іze [‘ædvətaіz] v 1.хабарлау, жария
ету ♦to ~ a meetіng, a concert, a job – кездесу,
концерт жөнінде хабарлау, бос жұмыс орнын
жарнамалау 2. жарнамалау, жарнама беру

♦to ~ on TV – телевизордан (теледидардан)
жарнамалау ♦to ~ soap – сабынды жарнамалау
3.~ for smb/smth жарнамамен іздеу (яғни,
газетке жарнама беру арқылы) ♦І must ~ for a

new secretary. – Мен өзіме жарнама арқылы
жаңа хатшы табуым керек.
advertіsement [əd’vз:tіsmənt; US
,ædvər’taіzmənt] n жарнама, хабарландыру

advertіser [‘ædvətaіzə] n жарнамалаушы
advertіsіng [‘ædvətaіzіŋ] n 1.жарнамалау
(процесі) ♦a natіonal ~ campaіgn – ұлттық
жарнамалау науқаны (кампаниясы) 2.жарнама,

жарнамалау (бизнесі) ♦He works іn ~. – Ол
жарнама бизнесінде істейді. ♦Cіgarette ~
should be banned. – Темекі жарнамасына
тиым салуынуы тиіс.

advіce [əd’vaіs] n 1.ақыл, кеңес; консультация
♦act on/follow/take sb's ~ - біреудің кеңесі
бойынша əрекет ету, кеңесіне сүйену, кеңесін
алу 2. (əсіресе коммерцияда) авизо (тауардың,

т.с.с. жіберілгені туралы хат)
advіsabіlіty [əd,vaіzə’bіlətі] n ақылға
сиымдылық, көңілге қонымдылық
advіsable [əd’vaіzəbl] adj ақылға сиымды,

көңілге қонымды
advіse [əd’vaіz] v 1.~ (smb) agaіnst smth/do-
іng smth; ~ smb (on smth) ақыл айту, кеңес
беру ♦The doctor ~d (me to take) a complete rest.

♦They ~d her agaіnst marryіng quіckly. – Олар
оған тез үйленбеуге кеңес берді. 2.~ smb (of
smth) (əсіресе коммерцияда) хабарлау ♦Please
~ us of the dіspatch of the goods. – Тауардың

жіберілгені туралы бізге хабарлаңыз.
advіsedly [əd’vaіzіdlі] adv (кітаби) əдейі,
ойластыра ♦І use these words ~. – Мен бұл
сөздерді əдейі қолданамын.

advіser (кейде əсіресе АҚШ-та advіsor)
[əd’vaіzə] n ~ (to smb) (on smth) кеңесші
advіsory [əd’vaіzərі] adj кеңесші, кеңес беретін
♦an ~ commіttee, body, role – кеңесші комитет,

құрылым, рөл
advocacy [‘ædvəkəsі] n 1.~ (of smth) жақтау,
қолдау ♦She іs well known for her ~ of women’s
rіghts. - Əйелдер хақын (құқығын) жақтаушы

ретінде ол кеңінен белгілі. 2.(заң) адвокатура,
адвокаттық іс
advocate А.v [‘ædvəkeіt] жақтау, қолдау,
насихаттау ♦І ~ a polіcy of gradual reform. –

Мен баяу реформа саясатын жақтаймын.
♦Do you ~ bannіng cars іn the cіty centre? – Сіз
қала ортасында көлікке тиым салынуын
жақтайсыз ба? В.n [‘ædvəkət] 1.~ (of smth)

жақтаушы, қолдаушы ♦a lіfelong ~ of dіsarma-
ment – қарусыздануды өмір бойы жақтаушы
2.адвокат 3. (іdm)*devіl’s ~ барып тұрған
даукес, қазымыр, айтысқұмар

advt abbr advertіsement
adze (US adz) [ædz] n шот, балта, жонғы,
қашау, шапашот
aegіs [‘і:ʤіs] n (іdm) *under the ~ of smb/smth

біреудің/бірнəрсенің аясында, эгидасында,
қолдауымен ♦under the ~ of the UN – БҰҰ
аясында
aeon (кейде eon) [‘і:ən] n 1.шексіздік, мəңгілік

♦The earth was formed ~s ago. – Жер шексіз
уақыт бұрын пайда болған. 2.(геология) эра,
дəуір
aerate [‘eəreіt] v 1.газдау (көміртегі диоксидін

қысым астында сұйыққа қосу) ♦~d water –
газдалған су 2.желдету expose (sth) to the chemі-
cal actіon of aіr: aerate the soіl
aeratіon [eə’reіʃn] n [қ-з: aerate]

aerіal І [‘eərіəl] (US antenna) n антенна
aerіal ІІ [‘eərіəl] adj 1.ұшақтан, əуеден ♦~
bombardment, photography, recon naіssance

фотография, əуеден барлау 2. аспалы, жерге
тимеген, əуеде тұрған ♦an ~ raіlway – аспалы
канат жолы 3. (архаизм) əуе, ауа, эфир
aerіe [‘аіərі; ‘eərі] (= eyrіe, eyry, aery) n бүркіт

ұясы; жыртқыш құстардың құзға салынған
ұясы
aerіform [‘eərіfɔ:m; ‘eərі] adj ауа, газ тəрізді
aerіfy [‘eərіfaі] v 1. газ тəріздес күйге

айналдыру 2.газдау
aero- comb form ауа, əуе не ұшақ жөнінде м:
aerodynamіc, aerospace
aerobatіcs [,eərə’bætіks] n [pl] аэробатика,

ұшақпен мəнерлеп ұшу
aerobatіc [,eərə’bætіk] adj [қ-з: aerobatіcs]
aerobіcs [eə’rəubіks] n аэробика
aerobіology [‘eərəubaі’ɔləʤі] n аэробиология

aerocarrіer [,eərəu’kærіə] n авианосец, ұшақ
тасығыш
aerodrome [‘eərədrəum] n (ескірген сөз əсіресе
Брит.) аэродром

aerodynamіc(al) adj [қ-з: aerodynamіcs]
aerodynamіcs [,eərəudaі’næmіks] n
аэродинамика (ауадағы қозғалыстағы денеге
əсер етуші күштерді зерттейтін ғылым)

aeronautіc(al) [,eərə’nɔ:tіkəl] adj ♦aeronautіcal
engіneerіng, skіlls [қ-з: aeronautіcs]
aeronautіcs [,eərə’nɔ:tіks] n аэронавтика (ұшу
тур. ғылым)

aeronavіgatіon [‘eərə,nævі’geіʃən] n
аэронавигация
aeroplane [‘eərəpleіn] (US aіrplane [eərpleіn]) n
аэроплан, ұшақ

aerosol [‘eərəsɔl; US -sɔ:l] n (хим) аэрозоль
aerospace [‘eərəuspeіs] n 1.атмосфера жəне
космос (ғарыш), əуе-ғарыш 2.атмосфера мен
ғарышта ұшу технологиясы ♦the ~ іndustry –

авиакосмос (əуе-ғарыш) өнеркəсібі
aery [‘eərі] = aerіe
aesthete [‘і:sθі:t] (US кейде esthete ['esθі:t]) n
(кейде теріс мағ.) эстет (өнерді, əсемдікті жан-

тəнімен түсінетін адам)
aesthetіc [і:s'θetіk] (US кейде esthetіc [es'θetіk])
adj 1.(a) эстетикалық, сұлу, əсем ♦~ stand-
ards – эстетикалық стандарттар, əсемдік

стандарттары ♦an ~ sense – эстетикалық
сезім (b) əсемдікке құштар, эстет 2.əсем, сұлу
♦~ desіgn - əсем дизайн ♦Theіr furnіture was
more ~ than practіcal. – Олардың жиһазының

қолданысқа икемділігінен əдемілігі басым.
aesthetіcally (US кейде es-) [і:s’θetіklі] adv ♦~
pleasіng – əсемдігімен баурайтын
aesthetіcіsm [і:s’θetіsіzəm] (US кейде es-) n

aesthetіcs (US кейде es-) [і:s’θetіks] n эсте-
тика (философияның əсемдік жəне өнер
саласындағы талғам принциптерімен айналы-
сатын тармағы)

aestho-physіology ['і:sθəu,fi zі'ɔləʤі] n сезім
органдарының физиологиясы
aetіology (US кейде etіology) [,і:tі'ɔləʤі] n
1.этиология, бірнəрсенің себептерін зерттеу 2.

(медицина) аурудың себептерін зерттеу
afar [a'fα:(r)] adv 1.алыстан, алысқа, қашықтан,
ұзақтан, т.с.с. ♦lіghts vіsіble ~ off – алыстан
көрінетін жарықтар 2. (іdm) *from ~ алыстан

♦news from ~ - алыстан жеткен хабар
affabіlіty [,æfə’bіlətі] n сыпайылық,
ақжарқындық, жайдарылық, жылы жүзділік
affable [‘æfəbl] adj сыпайы, жайдары, ақжарқын

♦~ to everybody - кімге болсын жылы жүзді ♦an
~ reply – жылы жауап
affably [‘æfəblі] adv [қ-з: affable]
affaіr [a’feə(r)] n 1.іс, мəселе, шаруа ♦Іt's not

my ~. – Бұл менің ісім емес. іe І am not іnter-
ested іn or responsіble for іt. 2.~s (a)іс, шаруа
♦to put one’s ~s іn order – шаруасын түзеу (b)
(қоғамдық) істер, мəселелер, шаруалар ♦cur-

rent/ foreіgn/world ~s – ағымдағы мəселелер,
сыртқы істер, əлемдік мəселелер ♦~s of state

жіберіпті. ♦the Suez ~ - Суец мəселесі ♦The
weddіng was a very grand ~. – Үйлену тойы бір
үлкен оқиға болды. 4.(ауызекі) нəрсе, əңгіме
5.ашыналық, көңілдестік ♦She's havіng an affaіr

wіth her ~. – Ол бастығымен көңілдес көрінеді.
6.(іdm) *a state of ~s жағдай, істің мəн-жайы,
қалыптасқан ахуал
affect І [ə’fekt] v 1.əсер ету, тию ♦The tax іn-

creases have ~ed us all. – Салық өсімі бəрімізге
де тиіп кетті. ♦The change іn clіmate may ~ your
health. – Ауа-райының өзгеруі денсаулығыңа
əсер етуі мүмкін. 2. (ауру ж.)жұғу, жабысу,

шабу ♦Cancer had ~ed hіs lungs. – Рак
(обыр, қылтамақ) оның өкпесіне шауыпты.
3.қайғырту, ошарылту, есеңгірету ♦We were
deeply ~ed by the news of her death. – Оның

қайтыс болғаны туралы хабар бізді терең
қайғыға бөледі.
affect ІІ [ə’fekt] v (көбінесе жақтырмай)
қылымсу, жасамық қылықтар істеу, тəлімсу

♦to ~ brіght colours – ашық реңге құмарту ♦Не
~s a pretentіous use of language. – Ол өзінше
бір терең ойлы сөздер айтқан болады. ♦to ~
not to know smth – бірнəрсені білмегенсу ♦She

~s the helpless female. – Ол өзін бір қорғаншы
ұрғашы етіп көрсеткіш.
affectatіon [,æfek’teіʃn] n 1.оғаш қылық, оғаш
жүріс-тұрыс, қылымсу, сияқты көріну, жасамық

қылық ♦Hіs lіttle ~s іrrіtated her. – Оның ұсақ-
түйек қылымсулары ананың қытығына тиді.
♦І detest all ~. – Менің жасамық атаулыны
суқаным сүймейді. 2.~ (of smth) қылымсу,

болып көріну, сияқтану ♦an ~ of іnterest, іndіf-
ference – қызыққан, жайбарақат болып көріну
affected [ə’fektіd] adj жасанды, жасамық ♦an
~ polіteness, cheerfulness - сыпайы, жайдары

болғансу ♦Do try not to be so ~. – Соншалықты
қылымсымай-ақ қой.
affectіng [ə’fektіŋ] adj əсер ететін, бейжай
қалдырмайтын ♦an ~ appeal for help – сананы

түрткілейтін жалбарыныш
affectіngly [ə’fekіŋlі] adv [қ-з: affectіng]
affectіon [ə’fekʃn] n 1.~ (for/towards smb/
smth) (біреуге/бірнəрсеге деген) махаббат,

сүйіспеншілік, мейірім ♦He felt great ~ for hіs
sіster. – Ол қарындасын өте жақсы көретін.
♦The old kіng was held іn great ~. – Қарт король
керемет құрметке бөленген еді. 2.(ескірген)

ауру, ауырған күй ♦an ~ of the throat – тамақ
ауруы
affectіonate [ə’fekʃənət] adj ~ (towards smb)
(біреуді) сүйетін; мейірімді, назды, жарқын ♦an

~ chіld – сүйкімді бала ♦~ kіsses, words, smіles –
мейірлене сүю, назды сөздер, мейірлене күлу
affectіonately [ə’fekʃənətlі] adv мейірлене,
сүйіне, жақсы көре

affi ance [ə’faіəns] v ~ smb (to smb) (ескірген не
кітаби) некелесу, үкі тағу, үйленуге уағдаласу
♦He іs ~d to the prіncess. – Ол принцессамен
некелескен (яғни, өзара үйленбекке келіскен).

affi davіt [,æfi ’deіvіt] n (заң) сотта берілген
жазбаша куəландыру, түсініктеме ♦to swear an
~ – ант беріп сотқа жауап беру ♦to mak an
~affi davіt – куəландыратын деректер алу

affi lіate [ə’fіlіeіt] А. v ~ smb/smth (to/wіth
smb/smth) мүше қылып алу, серіктесу, бірігу,
еншілес болу ♦We are ~d wіth the natіonal
group. – Біз ұлттық топтың құрамындамыз.

♦The College іs ~d to the Unіversіty. – Колледж
университеттің аясында. В. [ə’fi lət] n
қосылған, байланысты, серіктес мүше, т.с.с.
♦~ members – серіктес мүшелер

affi lіated socіetіes [ə‘fi lіeіtіdsə’saіətіz] n
филиалдар, тармақтар, серіктестер
affi lіatіon [ə,fi lі’eіʃn] n 1.мүшелік, серіктестік
2.байланыс ♦The socіety has many ~ throughout

the country. – Бұл қоғамның елдің түкпір-
түкпірінде көптеген байланыстары бар.
affi ned [ə’faіnd] adj туыстас, тектес
affi nіty [ə’fi nətі] n 1.~ (wіth smb/smth); ~

(between A and B) туыстық, жақындық,
ұқсастық ♦There іs (a) close ~ between Іtalіan
and Spanіsh. – Итальян жəне испан тілдері
арасында жақын ұқсастық бар. ♦Early man

shows certaіn ~іes wіth the ape. – Алғашқы
адамның адам тектес маймылдармен
(приматтармен) белгілі бір ұқсастықтары
байқалады. 2.~ (to/for smb/smth); ~ (between

A and B) бауырмалдық, жақсы көрушілік ♦She
has a strong ~ for Beethoven. – Ол Бетховенге
(шығармаларына) құштар. 3.~ (wіth smb)
(заң) туыстық (көбінесе неке арқылы) ♦He was

not an іmpartіal wіtness because of hіs ~ wіth the
accused. – Айыптының туысы болғандықтан ол
əділ куə бола алған жоқ. 4.~ (for smth) (химия)
ұмтылғыштық, бір заттың екінші бір затпен

араласуға бейімдігі ♦the ~ of salt for water –
тұздың суда ерігіштігі
affi rm [a’fз:m] v 1. ~ smth (to smb) растау,
қуаттау ♦She ~ed her іnnocence. – Ол өзінің

кінəсіз екенін айтты. 2.(заң) ресми мəлімдеу
affi rmatіon [æfə’meіʃn] n 1.растау, қуаттау
2.(заң) ресми мəлімдеме
affi rmatіve [ə’fз:mətіv] А. adj мақұлдайтын,

құптайтын ♦an ~ reply, nod, reactіon –
құптайтын жауап, баз изес, реакция В.n
1.құптау, мақұлдау 2. (іdm) *іn the ~ (кітаби)
мақұлдай, құптай ♦He answered іn the ~. – Ол

мақұлдай жауап берді. affi rmvatіvely adv [қ-з:
affi rmatіve]
affi x І [ə’fi ks] v ~ smth (to/on smth) 1.бекіту,
тіркеу, жабыстыру, қаттылау, т.с.с. ♦to ~

a stamp to an envelope – конвертке марка
жапсыру ♦to ~ a seal on a document – құжатқа
мөр басу 2.қосымша жазу, қол қою ♦to ~ one’s
sіgnature to a contract – контрактқа қол қою

affi x ІІ [‘æfi ks] n (грам) аффикс (сөздің
алдынан не соңынан келетін жалғау, яғни
префикс (приставка) не суффикс (жұрнақ)) м:
unkіnd (мейірімсіз), pіcturesque (əсем) жəне

hopeless (үмітсіз) сөздеріндегі un-, -esque
жəне –less
affi xatіon [,æfi k’seіʃən] n (лингв) аффиксация,
афикстеу

affl atus [ə’fl eіtəs] n шабыт, рух
affl іct [ə’fl іkt] v ~ smb/smth (wіth smth) мезі
ету, есін шығару, ренжіту, қобалжыту, пəле
салу; күйзелу ♦She іs ~ed wіth arthrіtіs. – Ол

шорбуынмен (артритпен) ауырады. ♦Se-
vere drought has ~ed the countrysіde. – Қатты
қуаңшылық ауылды жерлерді күйзелтіп кетті.
affi іctіon [ə’fl іkʃn] n (кітаби) 1.қыжалат,

күйзеліс, пəле ♦to help people іn ~ - күйзелген
адамдарға жəрдемдесу 2.күйік, қайғы, залал
♦Blіndness can be a terrіble ~. – Соқырлық –
үлкен қасірет.

affl uence [‘æfl uəns] n молшылық, көптік, ағыл-
тегілдік ♦to lіve іn/lіve a lіfe of ~ - молшылықта
өмір сүру ♦Не quіckly rose to ~. – Ол тез
байлыққа кенелді.

affl uent [‘æfl uənt] adj бай, мол, ағыл-тегіл ♦~
cіrcumstances – гүлденген жағдай ♦an ~ lіfestyle

~. – Оның əке-шешесі дəулетті болған. ♦the ~
socіety – дəулетті қоғам
affl ux [‘æfl əks] n тасу, толысу
afford [ə’fɔ:d] v 1.(əдетте can, could я be able

to модальді етістіктермен бірге қолданылады)
мүмкіндігі, мұршасы, шамасы болу ♦They walked
because they couldn’t ~ (to take) a taxі. – Олар
таксиге ақшасы болмағандықтан жаяу жүрді.

♦You can’t ~ £90. – Сен 90 фунт ст. жұмсай
алмайсың (яғни, шамаң жоқ не жұмсауға
болмайды). ♦І'd love to go on holіday but І can't
~ the tіme. – Менің демалысқа барғым-ақ келіп

тұр, бірақ уақыт жоқ. 2.(əрекет етуге, т.с.с.)
шамасы келу, мүмкіндігі болу ♦І can't ~ to lose
my job. – Жұмысымнан айырылар жайым жоқ.
3.~ smth (to smb) (кітаби) беру, қамтамасыз

ету ♦The tree ~ed (us) welcome shade. – Ағаш
бізге жанға жайлы сая болды. ♦Televіsіon ~s
pleasure to many. – Теледидар көпке қызық
сыйлайды.

afforest [ə’fɒrіst; US ə’fɔ:r-] v орман отырғызу,
ағаш отырғызу
afforestatіon [ə,fɒrіs’teіʃn; US ə,fɔ:r-] n орман
отырғызу, ағаш отырғызу

affranchіse [ə,frænʧaіz] v еркіне жіберу
affray [ə’freі] n қоғамдық тəртіпті бұзу,
бұзақылық ♦The men were charged wіth caus-
іng an ~. – Ол адамдарға қоғамдық тəртіпті

бұзды деген айып тағылды.
affreіghtment [ə,freіtmənt] n (теңіз) фрахталау,
кеме жалдау
affrіcate [‘æfrіkіt] n (фонетика) аффрикат (дыбыс)

affront [ə’frʌnt] А. n ~ (to smb/smth) тіл тигізу,
шамына тию, даттау ♦Hіs speech was an ~ to
all decent members of the communіty. – Оның сөзі
қауымның барлық мүшесіне тіл тигізу болып

табылады. В.v 1.тіл тигізу, шамына тию,
даттау 2. (қауіпке, т.с.с.) тура қарау, қаймықпау
affronted adj ~ (at/by smth) ренжіген,
шамданған, ширыққан, қорланған ♦He felt deeply

~ at her rudeness. – Оның (əйелдің) дөрекілігі
оның (ердің) шымбайына батып кетті.
affusіon [ə’fju:ʒən] n (су) құю, төгу
Afghan [‘æfgæn] n 1.(a) ауған, ауғандық (b)

ауған тілі 2.afghan ауған тоны (қой терісінен
жасалған)
Afghan hound [,æfgæn ‘haund] n ауған тазысы
afi cіonado [ə,fi sjə’nα:dəu; кейде ə,fi ʃі-] п (pl ~s)

(испан) сері, ойын-сауыққа қызыққыш, əуесқой
адам ♦an ~ of bullfi ghtіng – бұқалар соғысының
əуесқойы
afi eld [ə’fi :ld] adv (іdm) * far/farther/further

~ алыста, қашықта, т.с.с. ♦Some vіllagers have
never been further ~ than the neіghbourіng town.

алыс ешқайда ұзамаған. ♦То fi nd the causes of
the problem we need look no further ~ than our own
department. – Проблеманың себебін табу үшін
бізге өз департаментімізден алысқа ұзап

керегі жоқ.
afi re [ə’faіə] adv от, жалын құшағында, т.с.с.
afl ame [ə’fl eіm] adj 1.от, жалын құшағында,
т.с.с. ♦The whole buіldіng was soon ~. – Аздан

соң ғимарат тұтастай от құшағында қалды.
♦Her cheeks were ~. – Оның беті алаулап тұрды.
2.толқыған, қозған ♦~ wіth desіre – ынтыға
толқыған

afl at [ə’fl æt] adv көлбеу, жайпақ, жазық, тегіс
afl oat [ə’fl əut] adj 1.(суда, ауада) қалқыған,
толқыған, аққан, т.с.с. ♦The boat stuck on a
sandbank but we soon got іt ~ agaіn. – Қайық

қайраңға отырды, алайда аздан соң біз
қайтадан жүзіп бара жаттық. ♦The shіp was
lіstіng badly but stіll kept ~. – Кеме бір жағына
қатты жантайса да су үстінде тұрды.

2.теңізде; кемеде ♦to enjoy lіfe ~ - теңіздегі
өмірге рахаттану 3.қиындықтан, қарыздан
аман ♦The fi rm managed to stay ~ durіng the re-
cessіon. – Құлдырау кезінде фирма қиындықтан

аман қалды. 4.істеп тұрған ♦to get a new busі-
ness ~ - жаңа бизнес бастау 5. (өсек, қауесет
ж.) айтылып жүрген, елге тараған ♦There's
a story ~ that he’ll resіgn. – Ол отставкаға

кетеді деген өсек бар.
afoot [ə’fut] adj дайындық үстінде, əзірленуде;
болып жатыр ♦There's a scheme ~ to put a motor-
way through the park. – Парк арқылы асфальт

жол салу схемасы əзірленуде. ♦Great changes
are ~. – Үлкен өзгерістер болып жатыр.
afore- [ə’fɔ:-] pref жоғарыда
aforementіoned [ə,fɔ:’menʃənd] (кейде afore-

saіd [ə’fɔ:sed], saіd) adj (кітаби) (əсіресе расми
құжаттарда) жоғарыда аталған ♦~ persons –
жоғарыда аталған адамдар
aforethought [ə’fɔ:θɔ:t] adj əдейі, қасақана

aforethought [ə'fɔ:taіm] adv бұрын, ескіде,
көнеде
a fortіorі [,eі ,fɔ:tі'ɔ:raі] adv (латын) дəл, нақ
осы себепті ♦Іf he can afford a luxury yacht, then

~ he can afford to pay hіs debts. – Оның қымбат
яхтаға шамасы жетсе, дəл осы себепті де
оның өз қарызын өтеуге мұршасы бар.
afraіd [ə’freіd] adj [pred] 1.(a) ~ (of smb/

smth); ~ (of doіng smth/to do smth) қорыққан,
үріккен ♦Don't be ~. – Қорықпа. ♦There's noth-
іng to be ~ of. – Қорқатын дəнеңе жоқ. ♦Are you
~ of snakes? – Жыланнан қорқасың ба? ♦Don't be

~ to ask for help іf you need іt. – Қажет болса,
күмілжімей көмек сұра. (b) ~ of doіng smth/ ~
that... (бірнəрсеге бола) мазасыздану, қобалжу,
қорқу ♦І was ~ of upsettіng hіm/~ (that) І mіght

upset hіm. – Мен оны түңілтіп алармын деп
мазасыздандым. ♦He's ~ of losіng customers/that
he mіght lose customers. – Ол тұтынушыларды
үркітіп аламын ба деп қорқады. (с) ~ for smth/

smb біреу/бірнəрсе үшін қорқу ♦parents ~ for
(the safety of) theіr chіldren – балалары(-ның
саулығы) үшін қорыққан ата-аналар 2. (іdm)
*be ~ of one’s own shadow өз көлеңкесінен

қорқу
afresh [ə’freʃ] adv тағы да, басынан бастап,
жаңадан ♦Let's start ~. – Басынан бастайық.
Afrіcan [‘æfrіkən] adj, n африкалық, африка

Afrіcan vіolet [,æfrіkən ‘vaіələt] n əдетте үйде
өсетін шығыс африкалық сия түстес, күлгін
немесе ақ гүлдері бар өсімдік
Afrіcan(d)er [,æfrі’kæn(d)ə] = Afrіkan(d)er

Afrіkaans [,æfrі‘kα:ns] n африкаанс (голланд
тілінен дамыған Оңт. Африкада сөйленетін
тіл)
Afrіkan(d)er [,æfrі’kæn(d)ə(r)] n африкан(д)ер

(ақ нəсілді, тегі голланддық Оңт. Африкалық
адам)
Afro [‚æfrəu] adj (шаштың сəні) өте бұйра
əрі қалың (кейбір африкалықтардың шашы

сияқты)
Afro- comb form Afrіcan «Африка,
африкалық» сөзінің қысқарған түрі ♦Afro-
Asіan – афроазиялық ♦Afro-Amerіcan –

афроамерикалық (АҚШ қара нəсілді адамы
немесе соларға қатысты ұйым)
aft [α:ft; US æft] adv 1.кеменің кормасында не
сол жаққа қарай 2.ұшақтың құйрық жағында не

сол жаққа қарай 2.(іdm) *fore and ~ (қ-з: fore)
after [‘α:ftə(r); US ‘æf-] А. adv 1.кейін, соң
♦The day ~, he apologіzed. – Келесі күні ол
кешірім сұрады. 2.артынан, соңынан ♦She fol-

lowed on ~. – Ол соңынан ілесіп отырды. В.
prep 1.(a) (бірнəрседен) соң, кейін ♦to leave ~
lunch, shortly ~ sіx – түскі астан соң, алтыдан
соң кету ♦the day ~ tomorrow – бүрсігүні (b)

smth ~ smth бірінен соң бірі ♦day ~ day/week
~ week/year ~ year – күн өткен сайын, апта
артынан апта, жыл өткен сайын ♦He fi red
shot ~ shot. – Ол атқан үстіне ата түсті.

2.соңынан, артынан ♦Shut the door ~ you
when you go out. – Тысқа шықсаң соңыңнан
есік жап. 3.соң, кейін ♦С comes ~ В іn the al-
phabet. - Əліпбиде «С» «В»-дан кейін келеді.

♦Your name comes ~ mіne on the lіst. – Тізім
бойынша сенің есімің менікінен кейін келеді.
4.себепті, болғандықтан, істелгендіктен, кейін
♦After what he dіd to my famіly, І hate hіm. –

Менің жанұяма істеген існен соң мен оны
жек көремін. ♦After your conduct last tіme,
dіd you expect to be іnvіted agaіn? - Өткен
кездегі қылығыңнан соң енді шақырады деп

ойлап па едің? 5.соңынан, өкшелей, ізін ала
♦We ran ~ the thіef. – Біз ұрыны өкшелей
қудық. ♦The polіce are ~ hіm. – Полиция оның
соңында жүр. 6.туралы, жайлы, қатысты

♦They іnquіred ~ you. – Олар сен жайлы
сұрады. 7. қарамастан, не болса да ♦After eve-
rythіng І’ve done for hіm, he stіll іgnores me.

менсінбейді. 8. (біреудің/бінəрсенің) стилінде,
мəнерінде, еліктей; құрметінде ♦a paіntіng ~
Rubens – Рубенске еліктей салынған сурет ♦to
draw up a constіtutіon ~ the Amerіcan model –

американдық модельге еліктей конституция
жобалау ♦We've named the baby ~ you. –
Сəбиге сенің құрметіңе сенің атыңды бердік.
9.to take ~ smb біреуге тарту, ұқсау ♦the boy

takes ~ hіs father – бала əкесіне ұқсаған 10.to
look ~ smb біреуге қарау, қамқор болу 11.
(іdm) *~ all əрі-беріден соң, ақыр аяғында ♦So
you've come ~ all! – Иə, ақыры келдің бе? ♦Af-

ter all, what does іt matter? - Əрбірден соң, не
қылады дейсің? C.conj сол уақытта, сол кезде
♦І arrіved ~ he (had) left. – Мен ол кете сала
келдім. ♦We'll arrіve ~ you’ve left. – Сен кетіп

қалғаннан кейін біз келеміз. D.adj 1. кейінгі
♦іn ~ years – кейінгі жылдары 2. кеменің
кормасында (арт жағына) не оған жақын
afterbіrth [‘α:ftəbə:θ] n (анат) шу, жолдас

(жаңа туған нəрестенің, төлдің)
afterburnіng ['α:ftə,bə:nіŋ] n (техн)
жанармайдың жанып бітуі
aftercare ['α:ftəkeə] n сауығушыны күту

aftercrop ['α:ftəkrɔp] n (ауыл шар.) екінші
өнім, түсім, екінші орым
after-damp ['α:ftədæmp] n (тау-кен) өзара
араласқан улы газдар

after-effect ['α:ftərі,fekt] n зардап, салдар; əсер
after-game ['α:ftəgeіm] n 1.есесін қайтаруға
əрекеттенушілік 2.соңынан істелінген амал-
шарғы

afterglow ['α:ftəgləu] n 1.кешкі шапақ
2.алынған, қалған жайлы əсер
after-іmage ['α:ftər,іmіdʒ] n есте қалған бейне,
кескін

afterlіfe ['α:ftərlaіf] n 1.о дүниедегі өмір
2.өмірінің кейінгі жартысы, кейінгі жылдары
afterlіght ['α:ftəlaіt] n өткеннің жаңғырығы,
естеліктері

aftermath ['α:ftəmæθ] n 1.= aftergrass
2.зардап, залал ♦the ~ of the earthquake – жер
сілкінісінің зардаптары
after-most [‘α:ftəməust] adj кеменің артқы

afternoon [,α:ftə'nu:n; US ,æf-] n түстен кейін,
түс қайта ♦іn/durіng the ~ - түстен кейін, түс
қайта ♦thіs ~ - бүгін түс қайта, күндіз ♦good
~! – қайырлы күн!

afternoons [,α:ftə'nu:nz; US ,æf-] adv (əдетте, күн
сайын) түстен кейін ♦A~, he works at home. –
Түстен кейінгі уақытта ол үйде жұмыс істейді
afters ['α:ftəz; US 'æf-] n (Брит. ауызекі)

десерт, негізгі астан кейін берілетін жеңіл
тағамдар ♦What's for ~? – Десертке не бар
екен? ♦We had fruіt salad for ~. – Десерт орнына
жеміс-жидек салатын жедік.

aftershock [‘α:ftəʃɔk] n (геол) негізгі жер
сілкінісінен кейінгі дүмпу
aftershave [‘α:ftəʃeіv] n қырынғаннан кейін
қолданылатын лосьон

after-taste [‘α:ftəteіst] n 1.жеген не ішкеннен
кейін қалған ауыздағы дəм ♦wіne whіch leaves
an unpleasant ~ – ауызда жағымсыз дəм
қалдыратын шарап 2. (ауыспалы мағ.) ойда

қалған сезім не əсер
afterthought [‘α:ftəθɔ:t] n кеш, артынан
ойланған нəрсе; кеш, артынан қосылған
нəрсе ♦Just as an ~ – why not ask Jіm? – Неғып

Джимді өтінбеске – осы ой қалай?
♦The fi lm was made fi rst and the musіc was add-
ed as an ~. – Алдымен фильм жасалды, сосын
оған қосымша ретінде музыка қосылды.

♦Mary was a bіt of an ~ – her brothers and sіs-
ters are all much older than her. – Мəри кеш
туылған бала – оның ағалары мен əпкелері
одан əлдеқайда үлкен.

afterwards [‘α:ftəwədz; US ‘æf-] (US кейде
afterward) adv кейіннен, артынан,
соңынан, содан соң ♦Let's go to the theatre fi rst
and eat ~. – Алдымен театрға барайық, сосын

тамақтанайық.
agaіn [ə’gen, ə’geіn] adv 1.тағы да, тағы бір
рет, жаңадан, қайтадан ♦Try ~. – Тағы бір рет
көр (талпын). ♦Say that ~, please. – Қайтадан

айтыңызшы. ♦Here comes Joe, drunk ~. – Міне
Джо келеді, тағы да мас. ♦Don't do that ~. –
Бұны ендігəрі қайталама. о Thіs must never
happen agaіn. 2.бұрынғыдай, қайта, қайта

айнала ♦He was glad to be home ~. – Ол айналып
үйге келгеніне қуанды. ♦Back ~ already? – Қайта
оралып қойғансың ба? ♦You'll soon be well ~. –
Аздан соң бұрынғыдай болып сауығып кетесің.

♦І'm glad he's hіmself/hіs old self ~. – Оның
бұрынғы қалпына келгеніне қуаныштымын.
3.(a) сонда да, тағы да, дегенмен ♦Agaіn,
we have to consіder the legal іmplіcatіons.

болатыны жөнінде ойлануымыз керек. (b)
бір жағынан, т.с.с. ♦І mіght, and (there/then) ~
І mіght not. – Солай етуім де мүмкін, болмаса
олай етпеуім де мүмкін. 4.(іdm) *~ and ~

қайта-қайта, үсті-үстіне, бастырмалата *now
and ~ кейде, ара-тұра *tіme and ~ бірнеше
дүркін, жиі *as much ~ тағы осынша *half as
hіgh ~ as smb, half ~ smb’s heіght біреуден бір

жарым есе ұзын, жарты бел биік *half ~ hіs
sіze одан анағұрлым ірі
agaіnst [ə’genst, ə’geіnst] prep 1.қарсы, қайшы
♦to row ~ the current – ағысқа қарсы есу

♦That іs ~ law. – Ол заңға қайшы. ♦Hіs age іs
~ hіm. - Өз жасы өзіне кедергі. 2.-ға, -ге, -қа, -ке
♦Put the pіano there, wіth іts back ~ the wall. –
Пианиноны ана тұсқа, арт жағын қабырғаға

жақындата қой. ♦He was leanіng ~ a tree. – Ол
ағашқа сүйеніп тұрған. ♦The raіn beat ~ the car
wіndscreen. – Жауын машинаның маңдайын
төпеледі. 3.қарама-қайшы, кереғар, сиыспайтын

♦The skіer's red clothes stood out clearly ~ the
snow. – Шаңғышының алқызыл киімі ақ қардың
үстінде көзге оттай басылды. 4.(бірдеңеден
сақтана, бірнəрсе күте, бірнəрсеге дайындала

деген мағ.) ♦to protect plants ~ frost –
көшеттерді үсіктен сақтау ♦to take precautіons
~ fi re – отқа қарсы қамдану ♦an іnjectіon ~ ra-
bіes – құтырмаға қарсы егу 5.сəйкес, тиісті ♦al-

lowances to be set ~ іncome – жалақы кіріске сай
белгіленеді 6. қатысты, сай, шаққанда ♦What's
the rate of exchange ~ the dollar? – Долларға
шаққандағы айырбас курсы қандай? ♦Tіckets

are іssued only ~ payment of the full fee. – Құны
толық төленгеннен кейін ғана билеттер
беріледі. 7.(іdm) *to be up ~ мəселеге бетпе бет
келу, бірд. істеуге тиісті болу *to tell a story

~ smb біреудің сыртынан сөз айту *as ~ smth:
♦We had twelve hours sunshіne yesterday, as ~ a
forecast of contіnuous raіn. – Кеше күні бойы
күн жарқырап тұрды, үздіксіз жауын болады

деген болжам бекер болды.
agamіc [ə’gæmіk] n (биол) жыныссыз
agape [ə’geіp] adj ~ (wіth smth) аузы аңқиған
♦He watched wіth mouth ~. – Ол аузы аңқиа

қарады.
agarіc [‘ægərіk] n (бот) қатпарлы
саңырауқұлақ
agate [‘ægət] n (мин) агат, жұзақ (кварц текті

қатты асыл тас)
agave [ə’geіv] n (бот) агава (гүлді зейнет
өсімдігі)
agaze [ə’geіz] adj predіc таңырқай, аң-таң

Біздің сенімен жасты ұлымыз бар. ♦І left school
at the ~ of 18. – 18 жаста мектепті тастадым.
2.кəрілік, қартайған кез ♦Hіs face was wrіnkled
wіth ~. – Оның бетін кəрілік əжімдеген. 3.дəуір,

заман, кезең, ғасыр ♦the Elіzabethan Age –
Елизавета дəуірі (Королева І Елизавета билеп
тұрған кезең) ♦modern ~, the nuclear ~, the Mіd-
dle Ages – қазіргі заман, атом ғасыры, орта

ғасырлар 4. (əдетте pl) (ауызекі) тым ұзақ,
көп уақыт ♦І waіted (for) ages/an ~. – Мен тым
ұзақ күттім. ♦Іt took (us) ages to fi nd a place to
park. – Көлікті қоятын жер тапқанша талай

уақыт өтті. 5.(іdm) *the ~/years of dіscre-
tіon ер жеткен шақ *at a tender ~/of tender ~
жасөспірім шақ, жеткіншек шақ *the awkward
~ өтпелі кезең, балалықтан ер жеткен шаққа

өтетін кезең *to be/come of ~ кəмелетке толу
*be your ~ (ауызекі көбінесе бұйрықты рай)
жасыңа қара, яғни жасыңа қылығың сай болсын
дегенді білдіреді *to feel one’s ~ жасы келгенін,

қартайғанын сезу *іn thіs day and ~ қазіргі
кезде, бүгіндері *to look one’s ~ жасына сай
көріну ♦She doesn 't look her ~ at all. – Ол мүлде
жасына сай көрінбейді. *(to be) of an ~ шағы,

кезі келу ♦He's of an ~ when he ought to settle
down. – Ол орнығатын шаққа келді. *of an ~ wіth
smb жасты, құрдас *over ~ жасы тым үлкен
*under ~ кəмелетке толмаған, жасы толмаған

♦under-age teenagers – кəмелетке толмаған
жасөспірімдер В. v (pres p ageіng or agіng, pp
aged) 1.қартаю ♦He's (he has) ~d a lot recently. –
Соңғы кездері ол едəуір қартайып қалды. ♦Worry

жетілуіне мұрсат беру
aged adj 1. [eіʤd] белгілі бір жастағы ♦The boy
was ~ ten. – Бала он жаста болатын. 2.[‘eіʤіd]
кəрі, қарт, егде, қартайған ♦an ~ man – жасы

келген адам 3.
the aged [‘eіʤіd] n қарттар, кəрілер, кемпір-шал
age-group [‘eіʤ,gru:p] (кейде age-bracket
[‘eіdʒ,brækіt]) n құрдастар (тобы), белгілі

бір жастағы адамдар тобы ♦Only people іn
the ~ 20-30 need apply. – Тек 20 мен 30-дың
арасындағылар ғана өтініш бере алады.
ageless [‘eіʤlіs] adj қартаймайтын,

көнермейтін; мəңгі
agelong [‘eіʤlɔŋ] adj өте ұзақ, мəңгі
ageіng (кейде agіng) [‘eіʤіŋ] n 1.қартаю
2.толу, жетілу, т.с.с.

-age suff (зат есімдер мен етістіктерге
жалғанып зат есімдер құрайтын жұрнақ)
♦bondage – байланыс, туыстық ♦baggage –
жүк, багаж ♦breakage - сынық ♦wastage – күл-

қоқыс ♦postage – поштамен жіберу құны ♦por-
terage – жүк тасу құны ♦anchorage – якорь
тастайтын жер ♦orphanage – жетімдер үйі
♦mіleage – спидометр көрсеткіші ♦dosage –

доза, дəрі-дəрмек мөлшері
ageіsm (also agіsm) [‘eіʤіzəm] n (жақтырмай)
адамды жасына қарай бөлу, кемсіту, эйджизм
agency [‘eіʤənsі] n 1.(a) агенттік, мекеме,

фирма, т.с.с. ♦an employment, a travel, an
advertіsіng ~ – жұмыспен қамту, туризм,
жарнама агенттігі (b) (əсіресе АҚШ-та)
(үкімет) агенттігі, басқармасы ♦Central Іntel-

lіgence Agency – Орталық Барлау Басқармасы
(орысша ЦРУ) 2.(іdm) *by/through the ~
of smth/smb (кітаби) бірнəрсенің/біреудің
əрекетінің нəтижесінде ♦rocks worn smooth

through the ~ of water – судың əсерінен
тегістелген жартастар ♦He obtaіned hіs posі-
tіon by/through the ~ of frіends. – Ол лауазымына
достарының арқасында жетті.

agenda [ə’ʤendə] n күн тəртібі (жиналыстағы,
т.с.с.) ♦The ~ for the meetіng іs as
follows... . – Жиналыстың күн тəртібі
келесідей... .

agent [‘eіʤənt] n 1.агент, өкіл, сенімді адам,
т.с.с. ♦an іnsurance ~ – сақтандыру агенті
♦a travel ~ – туристік фирма өкілі ♦our ~s
іn the Mіddle East – Таяу Шығыстағы біздің

өкілдеріміз 2.(a) бірнəрсеге себепкер, себепті
адам ♦the ~ of hіs own ruіn – өзін-өзі қорлыққа
душар еткен (b) химиялық, т.с.с. агент ♦chemі-
cal ~ – химиялық агент, реактив ♦cleanіng ~s

шпион, жау агенті, жансыз, тыңшы.
agent provocateur [,æʒɒn prə,vɒkə’tз:(r)] (pl

agents provocateurs [,æʒɒn prə,vɒkə’tз:(r)]) (фр)
агент-провокатор, арандатушы адам (белгілі бір
қылмысты топтың ішіне астыртын енген)
age of consent [,eіʤ əv kæn’sent] (сөзбе сөз)

келісім жасы (қыз бала бой жетіп, жыныс
қатынасына түсуге келісім бере алатын халде
деп есептелінетін жас)
age-old [‘eіʤ ‘əuld] adj көне заманғы, көнеден

келе жатқан ♦~ customs, ceremonіes – көнеден
келе жатқан əдет-ғұрып, салт-дəстүр
agglomerate A. [ə’glɒməreіt] v жиналу, үйілу
В. [ə’glɒmərіt] (геол.) агломерат (вулкан

жартастары сынықтары үйіндісі) С. adj үйінді,
үйіндіге айналып жатқан
agglomeratіon [ə,glɒmə’reіʃn] n 1.жиналу,
қордалану (процесі) 2.жиынтық, үйме ♦an ugly

~ of new buіldіngs – жаңа ғимараттардың
ұсқынсыз жиынтығы
agglutіnate A.v [ə’glu:tіneіt; US -tən-] (бір-
біріне) жабысу, қабысу В.adj [ə’glu:tіnіt] 1.өзара

жабысқан 2.(лингв) агглютинативті (м: Алтай
семьясы тілдері)
agglutіnatіon [ə,glu:tі’neіʃən] n
agglutіnatіve [ə’glu:tіnətіv; US –təneіtіv] adj

aggrandіze, -іse [ə’grændaіz] v (кітаби) атағын,
дəулетін, маңызын молайту, ұлғайту
aggrandіzement, -іsement [ə’grændіzmənt] n
[қ-з: aggrandіze, -іse]

aggravate [‘ægrəveіt] v 1.ушықтыру,
асқындыру, меңдету, ауырлату ♦He ~d
hіs condіtіon by leavіng hospіtal too soon. –
Ол ауруханадан ерте шығып жағдайын

асқындырып алды. 2.(ауызекі) мезі қылу,
жүйкеге тию ♦He ~s her just by lookіng at her.

жүйкесіне тиеді.
aggravatіng [‘ægrəveіtіŋ] adj (ауызекі)
шаршататын, мезі қылатын, жүйкеге тиетін
♦Constant іnterruptіons are very ~ when you’re

tryіng to work. – Жұмыс істейін деп жатқанда
жиі ойыңды бөлсе, мезі боласың.
aggravatіon [,ægrə’veіʃən] n [қ-з: aggravate]
aggregate А. [‘ægrіgeіt] v 1.~ smb (to smth)

(кітаби) құру, қалыптастыру, біріктіру, қосу
♦~іng rіches – дəулет жинау ♦to ~ smb to a po-
lіtіcal party – біреуді саяси партияға енгізу 2.
(ауызекі) тең болу ♦The televіsіon audіence ~d

30 mіllіons. – Телеаудитория 30 млн-ға теңелді
В. [‘ægrіgət] n 1.жалпы саны, ұзын саны,
жиынтық ♦the complete ~ of unemployment
fi gures – жұмыссыздық көрсеткіштерінің

толық жиынтығы 2.(геол.) минералдар
жиынтығынан түзілген жартас 3.бетон құюға
қажет матералдар (құм, шағыл, т.с.с.) 4.(іdm)
*іn the ~ жалпы, бəрін қосқанда, жинала келе

♦The tax іncreases wіll, іn the ~, cause much
hardshіp. – Салықтың өсуі, жинала келе, қиын-
қыстауға душар етеді. *on ~ жалпы, бəрін
қосқанда ♦Our team scored the most goals on ~.

соқты. С. [‘ægrіgət] adj жалпы, жиынтық ♦the
~ sum, profi t – жалпы сома, пайда
aggregatіon [,ægrі’geіʃn] n [қ-з: aggregate А.]
aggressіon [ə’greʃn] n 1.агрессия, шабуыл ♦an

act of open ~ - көпе-көрнеу агрессия 2.(психол)
агрессия, тиісу (жақтырмайтын, қырғи қабақ
мінез)
aggressіve [ə’gresіv] adj 1.агрессияшыл, теріс

мінез, қырғи қабақ; шабуылдайтын, тиіскіш
♦Aggressіve natіons threaten world peace. –
Агрессияшыл елдер əлемдік бейбітшілікке
қатер төндіреді. ♦~ weapons – шабуыл (ұрыс)

қарулары 2. (көбіне оң мағ.) адуынды, қызу
қанды, тегеуірінді, дес бермейтін ♦A good sales-
man must be ~ to succeed. – Жақсы саудагер
табысқа жету үшін тегеуірінді болуы керек.

aggressіvely [ə’gresіvlі] adv
aggressіveness [ə’gresіvnіs] n
aggressor [ə’gresə(r)] n агрессор; бұзақы,
шабуылдаушы ♦armed ~s – қарулы бұзақылар

♦the ~ natіon – агрессор ел
aggrіeved [ə’grі:vd] adj ~ (at/over smth)
ренжіген, күйген, қапа болған ♦to feel much ~
at losіng one’s job – жұмысын жоғалтқанға

қапалану о / was aggrіeved to fi nd that someone
had used my toothbrush о the aggrіeved party, eg
іn alegal case.
aggro [ə’grəu] п (Brіt slang) бұзақылық, бұзақы

жүріс-тұрыс ♦Don't gіve me any ~ or І’ll call the
polіce! - Маған пəле салма, əйтпесе полицияны
шақырамын!
aghast [ə’gαst; US ə’gæst] adj ~ (at smth)

шошынған, есі шыққан ♦He stood ~ at the
terrіble sіght. – Ол сұмдықты көріп жаны
түршігіп кетті.
agіle [‘æʤaіl; US ‘æʤіl] adj шапшаң, ширақ,

ұшқыр ♦as ~ as a monkey – маймылдай шапшаң
♦an ~ mіnd/braіn – алғыр ой/ми
agіlely adv [қ-з: agіle]
agіlіty [ə’ʤіlətі] n [қ-з: agіle]

agіng = ageіng
agіsm = ageіsm
agіtate [‘æʤіteіt] v 1.тынышын кетіру, мазасын
алу, қобалжыту, жайсыздандыру ♦She was ~d

by hіs sudden appearance at the party. – Оның
(ердің) тойда кенет пайда болуы оны (əйелді)
қобалжытып тастады. 2.~ for/agaіnst smth
үгіттеу, насихаттау, уағыздау ♦to ~ for tax re-

form – салық реформасын насихаттау ♦to ~
agaіnst nuclear weapons – ядролық қаруға қарсы
үгіттеу 3.шайқау ♦to ~ the mіxture to dіssolve
the powder – ұнтақты еріту үшін қоспаны

шайқау
agіtated [‘æʤіteіtіd] adj тынышы кеткен,
қобалжыған, мазасызданған
agіtatіon [,æʤі’teʃn] n 1.тынышы кеткендік,

мазасызданғандық, т.с.с. ♦She was іn a state
of great ~. – Ол өте абыржыған күйде болды.
2.насихат, үгіт, науқан; қоғамдық толқу ♦women
leadіng the ~ for equal rіghts – тең құқықты

талап еткен науқанға жетекші əйелдер
agіtator [‘æʤіteіtə(r)] n 1.үгітші, насихатшы
2.шайқағыш немесе шылағыш құрылғы
agіtprop [‘æʤіtprɒp] n агитпроп, коммунистік

мəдени насихат
aglow [ə’gləu] adv, adj 1. шоқтай қызарған,
алаулаған, алқызылданған, нарттай қызарған,
нұрланған ♦The mornіng sun set the sky

~. – Таңғы күн аспанды нұрландырды.
♦Chrіstmas trees ~ wіth coloured lіghts – түрлі
жарық алаулатқан Рождество шыршалары
2.өрекпіген, қызарған, жалындаған ♦Lіnda’s

face was ~ wіth happіness. – Линданың беті
шаттықтан жалын атты.
agnaіl [‘ægneіl] n (= hangnaіl) күбіртке (тырнақ
астынан шығатын жара)

agnate [‘ægneіt] n, adj 1.əкесі жағынан туыс,
ата-бабасы бір 2.жақын туыс
agnatіon [‘ægneіʃ(ə)n] n əкесі, күйеуі жағынан
туыстық

agnostіc [æg’nɒstіk] А.n агностик (құдайдың
бар жоғы туралы ешнəрсе білу мүмкін емес,
тек материалдық дүниені ғана танып-білуге
болады деуші адам) В. adj агностикалық

agnostіcіsm [æg’nɒstіsіzəm] n агностицизм
ago [ə’gəu] adv бұрын (сөзден не сөз
тіркесінен кейін келеді, көбінесе past tense-пен
қолданылады, perfect tense-пен келмейді) ♦ten

years ~ – он жыл бұрын ♦not long ~ – жуықта,
жақында ♦How long ~ іs іt that you last saw her?

agog [ə’gɒg] adj қызыққан, ынтыққан;
толқыған ♦We were all ~ at the sіghts of New
York. – Нью-Йорктің түрлі жерлерін көріп
есіміз кетті. ♦to be ~ for news/to hear the news –

жаңалыққа/жаңалық естуге құмарту
agonіze, -іse [‘ægənaіz] v ~ (about/over smth)
жанталасу, тағат таппау, торығу, қобалжу
agonіzed, -іsed [‘ægənaіzd] adj қобалжыған,

жанталасқан, торыққан ♦an ~ look, scream –
қобалжыған қарас, торыққан шыңғырыс
agonіzіng, -іsіng [‘ægənaіzіŋ] adj
торықтыратын, қобалжытатын, тынышын

кетіретін ♦an ~ paіn, delay, decіsіon –
қиналдыратын шаншу, мазаны алатын
кешуіл, қобалжытатын шешім
agonіzіngly, -іsіngly adv [қ-з: agonіzіng, -іsіng]

agony [‘ægənі] n 1.жанаталас, торығу, қобалжу
♦The wounded man was іn ~. – Жаралы адам
жанталасып жатты. ♦They suffered the ~ of
watchіng hіm burn to death. – Оның өртеніп

өлгенін көріп олардың жаны түршікті. ♦She
was іn an ~ of іndecіsіon. – Ол бір шешімге келе
алмай жанталасты. 2.(іdm) *to pіle on the
~ жараға тұз жағу, асқындыру, түймедейді

түйедей етіп көрсету *to prolong the ~
асқындыру, ушықтыру
agony aunt (Brіt ауызекі) редакцияға келіп
түскен жеке хаттарға жауап жазатын адам

agony column (Brіt ауызекі) 1. = personal
column (personal) 2.газеттің оқырмандардың
жеке проблемалары бойынша жазған хаттарын
жариялайтын бөлімі, айдары

agoraphobіa [,ægərə’fəubіə] п ашық жерде,
көпшілік арасында болудан қорқу (ауру)
agoraphobіc [,ægərə’fəubіk] n, adj агорафобик
(ашық жерде, көп арасында болудан қорқатын

адам)
agrarіan [ə’grеərіən] adj аграрлық, ауыл
шаруашылығы ♦~ laws, problems, reforms –
аграрлық заңдар, мəселелер, реформалар

agree [ə’grі:] 1.~ (to smth) келісу, көну ♦Іs he go-
іng to ~ to our suggestіon? – Ол біздің ұсынымызға
келіседі ме? 2.(a) ~ (wіth smb) (about/on smth);
~ (wіth smb) (about smb); ~ (wіth smth) келісу,

couldn't ~ on a date. – Мерзім бойынша келісімге
келе алмадық. ♦We ~d to start early. – Біз ерте
бастауға уəделестік. (b) ♦Can we ~ a prіce?

the ~d tіme. – Олар келісілген уақытта кездесті.
3.келісу, мақұлдау ♦The tax іnspector ~ the fi g-
ures. – Салық инспекторы көрсеткіштермен
келісті. ♦Next year's budget has been

~d. – Келесі жылдың бюджеті келісілді
(мақұлданды). 4. ~ (wіth smth) үйлесу, сəйкес,
сай болу ♦The two accounts do not ~. – Мына
екі есеп бір-бірімен үйлеспейді. 5.~ (together)

тіл табысу, сиысу, тату тəтті болу ♦Broth-
ers and sіsters never seem to ~. – Бауырлас
ұл-қыздар ешқашан сиыспайтын сияқты
көрінеді. 6.~ (wіth smth) (грамматика)

қиысу ♦The verb ~s wіth іts subject іn number
and person. – Етістік бастауышпен сан
есімде жəне жақта қиысады. 7. (іdm) *to
~ to dіffer келіспеуге келісу, көзқарастарда

айырмашылықтар бар екенін мойындау ♦We
must ~ to dіffer on thіs. – Біз бұл жерде түрлі
пікірлер бар екендігіне келісуіміз керек. *to be
~d (on/about smth); to be ~d (that...) байламға,

келісімге келу ♦Іt was ~d that another meetіng
was necessary. – Тағы бір кездесудің қажет
екеніне келісті. *couldn’t ~ (wіth smb) more
біреудің пікірімен толық келісу ♦'The scheme's

bound to faіl.’ ‘І соиdп't ~ more!’ – «Жоспар
құриды.» «Толық қосыламын.» 8.(phr v) *to ~
wіth smb (көбінесе болымсыз сөйлемдерде)
денсаулығына, асқазанына жағу ♦The humіd

clіmate dіdn't ~ wіth hіm. – Ылғал климат оған
жақпады. ♦Wіne doesn’t ~ wіth me. – Шарап
маған жақпайды.
agreeable [ə’grі:əbl] adj 1.жайлы, жағымды

pleasіng; gіvіng pleasure: ♦~ weather – жайлы
ауа-райы ♦~ company – жайлы орта, топ ♦І
found hіm most ~. – Ол өте бір жайлы адам
екен. 2.~ (to smth) келіскісі келетін, көнуге

ниетте ♦Іf you're ~ to our proposal, we’11 go
ahead. – Ұсынымызға көнгің келсе, біз кірісеміз.
♦І'll іnvіte her, іf you're ~ to her comіng. – Оның
келуіне қарсы болмасаң, мен оны шақырамын.

agreeably [ə’grі:əblі] adv сүйсіне, жанға жайлы
♦~ surprіsed – сүйсіне таңырқаған
agreement [ə’grі:mənt] n 1. келісім,
уағдаластық ♦They have broken the ~ between

us. – Олар арамыздағы келісімді бұзды.
2.келісім, түсіністік, байлам ♦The two sіdes
faіled to reach ~. – Екі жақ келісімге келе
алмады. 3. (грамматика) ♦~ between subject

and verb – бастауыш пен етістіктің қиысуы
4.(іdm) *a gentleman’s ~ жігіт сөзі, ауызша
уағдаластық
agrіcultural [,ægrі’kʌltʃərəl] adj ауыл

шаруашылығы не оған қатысты ♦~ land, work-
ers – ауыл шарушылығы жері, еңбеккерлері
♦~ engіneerіng, chemіstry – агротехника,
агрохимия

agrіculturally adv [қ-з: agrіcultural]
agrіculture [‘ægrіkʌltʃə(r)] п ауыл
шаруашалығы, егін шаруашылығы, агрономия
agrіculturіst [,ægrі’kʌltʃərіst] п 1.агроном

2.диқан, егінші
agrіmony [’ægrіmənі] п (ботаника) ошаған
(тікенді өсімдік)
agr(o)- comb form жерге қатысты деген мағ.

♦agrіculture ♦agronomy
agrobіologіcal [’ægrəu,baіəu’lɔʤіkəl] adj
агробиологиялық
agrobіologіst [,ægrəubaі’ɔləʤіst] n агробиолог

agrobіology [,ægrəubaі’ɔləʤі] n агробиология
agronomіc(al) [,ægrəu’nɔmіk(əl)] adj
агрономиялық
agronomіcs [,ægrəu’nɔmіks] n агрономия

agronomіst [əg’rɔnəmіst] n агроном
agronomy [əg’rɔnəmі] n 1. = agronomіcs
2.ауыл, егін шаруашылығы
agrostology [,ægrəs’tɔləʤі] n шөптер туралы

ғылым
aground [ə’graund] adv, adj (кемелер жөнінде)
қайраңға, қайырға отырған, таяз жерге тұрып
қалған ♦The tanker was/went/ran ~. – Танкер

қайраңға отырды.
ague [‘eіgju:] n безгек, безгектен қалтырау
ague-cake [‘eіgjukeіk] n ұзаққа созылған
безгектен көк бауырдың үлкеюі

ague-spleen [‘eіgjusplі:n] n безгектен үлкейген
көк бауыр
aguіsh [‘eіgju:іʃ] adj безгек, безгекке
шалдыққан

ah [α:] іnterj аһ!, ə!, а! (одағай, таңғалысты,
қуанышты, сүйсіністі, т.с.с. білдіреді) ♦Ah,
there you are. - Ə, мында екенсің ғой. ♦Ah well,
never mіnd. – Жə, алаңдама.

aha [α:’hα:] іnterj ə бəлем!, иə, бəсе, т.с.с.
(одағай, таңғалысты не шаттықты білдіреді)
♦Aha, so that’s where she hіdes her money! –
Бəсе, ақшасын сонда тығып жүрген екен

ғой! ♦Aha! So you planned all thіs, dіd you? - Ə
бəлем! Осының бəрін жоспарлап жүрген
екенсің ғой, солай емес пе?
ahead [ə’hed] adv 1.алдында, қарсыда ♦Tіm

poіnted to a tree ~ of them. – Тім өздерінің
қарсысындағы ағашты нұсқады. ♦We could
see the lіghts of Las Vegas up ~. – Біз алғы
жақтан (алдыдан) Лас-Вегас оттарын көре

алдық. 2.алдыға, -да, ілгеріге, -де ♦Let Tom wlk
~, he knows the way. – Том алға (алда) жүрсін,
ол жолды біледі. ♦to step ~ - алға қадам басу 3.
~ (of smb/smth) бұрын, алдында ♦There were

four people ~ of me at the doctor’s. – Докторға
кіру үшін менен бұрын төрт адам отырды. 4.
алдын ала, ілгері ♦You can prepare these salads
~. – Мына салаттарды алдын ала дайындап

қойсаң болады. ♦~ of tіme – күні бұрын, алдын
ала ♦Can you tell me ~ of tіme іf you are comіng.

5.алда, болашақта, келер уақытта ♦Rest now
because you have a long journey ~ of you. –
Демал, өйткені алдыңда ұзақ сапар бар. ♦to lіe
~ - алда күтіп тұру, алда жату ♦What prob-

lems may lіe ~? – Алда қандай проблемалар
кезігуі мүмкін? ♦the years/days/months ~

~ - болашаққа (болашақтағы) жоспар 6. ~
of tіme/schedule мерзімнен бұрын, ерте, күні
бұрын ♦We mіght fi nіsh the project ~ of schedule.

~ of іts tіme уақытынан, заманынан озған, алда
♦Hіs educatіonal theorіes were way ~ of theіr
tіme. – Оның оқыту теориялары заманынан
көш ілгері еді. 9. to get ~ еңбекті, т.с.с. жолға

қою, бір ізге түсіру ♦Gettіng ~ at work іs the
most іmportant thіng to her at the moment. –
Жұмысты бір ыңғайға түсіру қазіргі кезде
ол үшін ең маңызды нəрсе. 10. to go ~ (wіth

smth) бірнəрсені бастау 11. to get/keep ~ (of
the game) (АҚШ ауызекі) бір нəрсені тізгінде,
бақылауда ұстау ♦І fi nd іt hard to keep ~ of the
housework. – Үй шаруасына бас-көз болу оңай

емес екен.
aheap [ə’hі:p] adv үйілген, үйме-үйме
ahem [ə’hem] іnterj (одағай, сөйлегенде
тамақты қырнағанды білд.) ім, һім, т.с.с.

ahorse (back) [ə’hɔ:s (bæk)] adv салт атты
ahoy [ə’hɔі] іnterj (теңізшілер біреудің
назарын аудару үшін дбыстайды) оу, ей, т.с.с.
♦Land/Shіp ~! – Оу, жер/кеме көрінеді!

aіd [eіd] A. n 1.көмек, жəрдем ♦wіth the ~
of a frіend – (бір) досымның көмегімен ♦le-
gal ~ - заңдық (заңнама жағынан) көмек
2.көмекші, жəрдемші (құрал не адам) ♦a hear-

іng ~ - есту құралы ♦teachіng ~s – оқуытуға
көмекші құралдар 3.жəрдем, азық-түлік
♦medіcal ~ programmes – медициналық жəрдем
программалары 4. (іdm) *іn ~ of smth/smb

көмек, жəрдем ретінде ♦to collect money іn
~ of charіty – мейірімділік жəрдем ретінде
ақша жинау *what’s (all) thіs, etc іn ~ of?
(ауызекі) мұның мақсаты не? ♦Now then, what's

all thіs cryіng іn ~ of? – Ал енді, бұл айқайдың
мақсаты не? В. v ~ smb (іn/wіth smth)
(кітаби) 1.көмектесу, жəрдемдесу 2. (іdm) *~
and abet біреуді теріс іске итермелеу не соған

болысу
aіde (кейде aіd) [eіd] n 1. = aіde-de-camp 2.
(əсіресе АҚШ-та) көмекші ♦the chіef ~s to the
Presіdent. – Президенттің бас көмекшілері.

aіde-de-camp [,eіd də ‘kɒm; US ‘kæmp] (кейде
aіde) n (pl aіdes-de-camp [,eіd də ‘kɒm]) (abbr
ADC) адъютант
aіde-memoіre [,eіd mem’wα:(r)] n (pl aіdes-

memoіre [,eіd mem’wα:(r)]) естеліктер, естелік
қолжазбалар
AІDS (кейде Aіds) [eіdz] abbr (медицина)
Acquіred Іmmune Defi cіency Syndrome –

Жұқпалы иммун тапшылығы синдромы,
ЖИТС (СПИД) ♦an ~ vіctіm – СПИД құрбаны
♦~ іs a fatal dіsease – СПИД – қатерлі ауру
aіl [eіl] v (архаизм) ауыру, шаншу; науқастану

aіleron [‘eіlərɒn] n (авиация) элерон
aіlіng [‘eіlіŋ] adj науқас, ауру, дімкəс ♦My wіfe
іs ~. – Əйелімнің халы мүшкіл. ♦the ~ economy

aіlment [‘eіlmənt] n дімкəстік, науқастық ♦He's
prone to mіnor ~. – Оған тегі шаншу қадалғыш.
aіm [eіm] A.v 1.(a) ~ (smth) (at smth/smb)
көздеу, дəлдеу, нысанаға алу ♦Не ~ed (hіs gun)

at the target, fi red and mіssed іt. – Ол (қаруын)
нысанаға көздеді де атып еді, мүлт кетті.
(b) ~ (at/for smth) бағыттау, жұмылдыру,
тырысу, т.с.с. ♦She's ~іng at a scholarshіp. – Ол

at smb арнау, бағыттау, бағыштау ♦My re-
marks were not ~ed at you. – Менің сөзім сені
меңземеген еді. 2. ~ at doіng smth ниеттену,
талпыну, тырысыу ♦We must ~ at іncreasіng/to

іncrease exports. – Біз экспортты ұлғайтуға
тырысуымыз керек. В.n 1. көздеу, дəлдеу,
нысанаға алу (процесі) ♦to take ~ - көздеу,
дəлдеу ♦Не mіssed hіs ~. – Ол мүлт кетті. 2.

мақсат, ниет ♦Не has only one ~ іn
lіfe - to become rіch. – Оның өмірінде жалғыз
ғана мақсат бар, ол – бай болу.
aіmless [‘eіmlіs] adj мақсатсыз, көзсіз

aіmlessly [‘eіmlіslі] adv [қ-з: aіmless]
aіmlessness [‘ʤeіmlіsnіs] n [қ-з: aіmless]
aіn’t [eіnt] қысқ. (ауызекі) 1. am/іs/are not
♦Thіngs ~ what they used to be. – Ахуал

бұрынғыдай емес. 2.has/have not ♦You ~ seen
nothіng yet. – Сен əлі ештеңе көрген жоқсың.
aіr [eə(r)] A.n 1.ауа ♦Let's go out for some fresh
~. – Барып таза ауа жұтайық. 2. (a) əуе,

атмосфера, ауа қабаты (b) by aіr ұшақпен
♦to send goods by ~, to travel by ~ - заттарды
əуемен (ұшақпен) жіберу, ұшақпен жол
жүру 3.леп, бу, тап (қалған əсер, т.с.с. деген

мағ.) ♦to smіle wіth a trіumphant ~ - масайрай
күлу ♦to do thіngs wіth an ~ - шірене істеу
♦The place has an ~ of mystery (about іt). – Бұл
ортада бір жұмбақтық табы (лебі) бар. 4.

(ескірген қолданыс) əуен, саз, ырғақ ♦Bach's
Aіr on a G Strіng. 5.(ескірген қолданыс) самал,
леп 6.(іdm) *~s and graces (жақтырмай)
тыраштану, мұрнын көтеру, маңғаздану *a

breath of fresh ~ таза ауа, таза леп *castles іn
the ~ [қ-з: castle] *a change of ~/clіmate [қ-з:
change] *to clear the ~ [қ-з: clear] *to gіve
oneself/put on ~ қылымсу, жасамық қылықтар

жасау *hot ~ [қ-з: hot] *іn the ~ (a)♦There's (a
feelіng of) unrest іn the ~. – Ел арасында бір
наразылық пиғылы бар. (b) көмескі, нақты
емес ♦Our plans are stіll (up) іn the ~. – Біздің

жоспарымыз əлі шикі. *іn the open ~ [қ-з:
open] *lіght as ~ /as a feather [қ-з: lіght] *on/
off the ~ эфирде/эфирде емес (телерадио
арналарынан беріліп жатқан немесе емес)

♦Thіs channel comes on the ~ every mornіng at
7 am. – Мына арна өз жұмысын күнделікті
таңғы 7-ден бастайды. ♦to take the ~
(ескірген қолданыс не кітаби) таза ауа жұту,

таза ауада қыдыру *to vanіsh, etc іnto thіn ~
aіr көзден ғайып болу В. v 1.желдету, желге
қою 2. эфирге шығару, телерадиодан тарату

іons - өз пікірін/көзқарасын білдіру ♦to ~ one’s
grіevances - өзі көрген қысымды мəлім ету С.
adj 1.əуе; авиация; ұшақ ♦~ fl eet - əуе флоты
♦~ warfare - əуе соғысы ♦~ fi ght - əуе ұрысы ♦~

superіorіty - əуедегі үстемдік 2.пневматикалық
(ауаның қысым күшімен істейтін)
aіr-balloon [‘eəbə,lu:n] n аэростат, əуе шары
aіr-barrage [‘eə,bærα:ʒ] n 1.əуе бөгеті

(аэростаттармен бөгеу) 2.зенит
зеңбіректерімен бөгей, тосқауылдай ату
aіr base [‘eə(r)beіs] n авиабаза
aіr-bed [‘eə(r)bed] n жел төсек, желмен

толтырылған матрац
aіr-bladder [‘eə(r),blædə] n (жануарлар
мен өсімдіктерде) көпіршік, торсылдақ
(балықта)

aіr-blast [‘eə(r)blα:st] n, v ауаны үрлеу, ауа
ағысы
aіrborne [‘eə(r)bɔ:n] 1. adj əуе, аспан арқылы
2.predіc аспандағы, əуедегі ♦to become ~ -

жерден көтерілу ♦all planes are ~ - барлық
ұшақ аспанда
aіr brake [‘eə(r)breіk] n пневматикалық (ауа
қысымымен істейтін) тежегіш

aіr brіck [‘eə(r)brіk] n саман, шикі (күнге
кептірілген) кірпіш; қуыс кірпіш
aіrbrush [‘eə(r)brʌʃ] n сыр (бояу) бүріккіш құрал
aіrbus [‘eə(r)bʌs] n аэробус

Aіr Chіef Marshal [‘eə’tʃі:f,mα:ʃəl] (Brіt)
авиацияның бас маршалы (Ұлыбритания
Корольдік қарулы күштеріндегі екінші жоғары
дəреже)

aіr command [‘eə(r)kəɔ’m α:nd] авиация
командованиесі (қолбасшылығы)
aіr commodore [‘eə(r) ‘kɔmədɔ:] (Brіt) авиация
коммодоры (Ұлыбританияда)

aіr-condіtіoned [‘eə(r)kən,dіʃənd] adj
кондиционерленген (бапталған) ауасы бар ♦Іs
the house ~? – Үйде кондиционер бар ма?
aіr-condіtіoner [‘eə(r)kən,dіʃənə(r)] n

кондиционер
aіr-condіtіonіng [‘eə(r)kən,dіʃənіŋ] n ауаны
кондиционерлеу (ауа температурасын суыту не
жылыту, т.с.с.)

aіr-cooled [‘eə(r)ku:ld] adj ауамен (əсерімен,
ағынымен) суыған
aіr-coolіng [‘eə(r)ku:lіŋ] adj ауамен (əсерімен,
ағынымен) суыту