Көпшіліктің құлағы елең ете қалды. Бәрі де өре түрегелді: еңселі үйге жиналған адамдар теңселіп кетті, абыр-сабыр басталды; бала мен әйелдер сыртқа ұмтылды, егде адамдар да отырған орындарында әрі-бері қойқаңдасып алды. Көптің басын қосып, туыстарды табыстырып отырған қарт сирек сақалын сипап, шалғайын тізесінің астына жинақтады, жанарын көтерген жоқ – сынын да, ойын да бұзбастан сол қалпы қалды. Кең бөлмедегі дастарқандастар ереуілдей көтерілуге шақ қалып қопаңдаса түсті. Мінсіз ақ «Жигули» мәшинесі үнсіз жылжып келіп, есік көзіне тоқтады. Кірпік қақпастан қадалып тұрған күтіп алушылар әсте жылысып, жақындаса берді. Мәшинеден Елеусін түсті. Көппен аман-түгел сұрасты. Еңселі үйге көз тастады.

Елеусін ауызына үңіліп, лебізін жұтып тұрған жас жігіт үйге жол бастады: сыртқы есікке апаратын аяқжол да, жаңа салынған үйдің айналасы да мұнтаздай екен: тас төселген, мұқият сыпырылып, ықыласпен тазаланған, кесе жатқан шөп не қылтанақ жоқ. Бет бейнең көрінеді. «Тойлы қара күштің қабы, еңбекшіл еді, – деп ойлады Елеусін. – Көзін ашқаннан-ақ кемдіктің тар қыспағында өскен бала ғой, айтусыз-ақ, итермелеусіз-ақ елпілдеп жорта беретін. Талай жылдар бірге болдық қой: бір шаңырақтың астында бір аяқтан ас ішіп, туыстан да өткен бауыр едік. Тұла бойында зәредей ашу, кінәрат болмайтын...» Кең есіктен ішке қадам басудан-ақ жамырай өрген жастар үні Елеусінді селк еткізді: көзіне қызыл шоқтай жайнап тұрған қыз-келіншектер ілді, шаралы қара көздерін қадап, өзіне тіке жылжып келе жатқан толықша орта бойлы ақ келіншекке назары түсуден-ақ, Елеусіннің жүрегі солқ ете қалды да, соғысын жиілете түсті. Ақгүл! Сол баяғы Ақгүлі. Елеусіннің жүрегі елжіреп жүре берді: көзіне қуаныш нұры ойнап шыға келді, езуі кем-кемнен кейін шегіне түсті – күлкі нышаны бетіне жайылды; тұлғалы келіншек Елеусінге қарсы келіп, тақала түсті де, сәл бас иді, қос қолын созды, маңдайын тосқандай қимыл жасады; күшті жұпар иіс танауына соғылды. Қол алысты: жұмсақ саусақтардан бойына таралған ыстық леп Елеусіннің миына шапты – көз алдына қызғыш дөңгелектер бір сәт елес берді де, әсем өрнектерге айналып кетті – жанары құбылмалы көйлектің жағасындағы кестеге қадалған екен. Шапшаң бойын жиып алды. Келіншектің әжімсіз жазық маңдайынан ерін ұшымен жеңіл өбіп өтуге ниет етіп, ұмсына түсті де, іркілді – сұлуға аңсары ауса да, қанға сіңген ескі қаталдық кесе көлденең тосқауыл боп тұра қалды. Елеусінге тақала түскен Ақгүлден ыстық леп соқты: жүйе-жүйесі балқып, еріп бара жатты. Естияр жігіт жедел есін жиды: ілтипат көрсетіп жатқан жастарға түу биіктен жанарын көтере көз қырын бір тастап жіберді де, сәл иіліп, үлкендік ілтипат жасап, амандасты. Ақгүл алға озды да, Елеусінді үлкен залға бастады: бөлме жиһазды екен, Елеусін табалдырықтан аттағаннан-ақ, отырғандар ұшып тұрды; тұрған-тұрған жерлерінде қатып қалды – бас иіп, бәрі де тағзым етіп жатыр. Елеусін жедел көз жүгіртіп шықты да, қақ төрдегі сирек сақалды бұжыр бет дәу еркекке тікеледі.

Тойлы басын тік көтеріп, солғын жанарын алысқа қадады. Езуі жиырыла кемсеңдеп, қалт-құлт алға басты.

Елеусін кең құшаққа еніп кетті: қарулы қол қаусыра қысып, аяққаптай аумақты төске оңды-солды басты; сұйық селдір ақ сақал бетін сыйпап жатты. Елеусін қарттың тыпырлап, қатты-қатты соққан жүрегінің дүрсілін есітті. Елеусіннің саусақтарын қос қолдап жіберместен қысып тұрып Тойлы дауыстады.

Тойлы қол орамалын көзіне апарды. Үнсіз, төмен қарап аз кідірді де:

Әкесінен қара қағаз келгенде Тойлы он бесте еді. Анасы егіліп, ұзақ жылады. Жүдеп кетті. Көп ұзамай төсек тартып жатып қалды. Ұзақ ауырды: үй шаруашылығы да, ана күтімі де, екі жасар Ақгүл күтімі де Тойлының мойнына шөкті. Нағыз жетімдікті Тойлы анасы өлген соң сезінді: үші, жетісі өткен соң ағайын-туыстар да тарады. Таяу жерде нақ жанашыры жоқ-ты: әкесі жалғыз үйлі шопан еді. Қоржын үй қос жетімге кем-кемнен үрейлі мекенге айнала түсті: қуыс-қуыстағы көлеңкелі жерлер мың сан құбыжықтардың ұясына айналды – Ақгүл ағасын тас қып құшақтап, көзі мөлдірей жасқа толып, жан-жағына алаңдай береді. Сескене белең алып тұрған Тойлыға қамшы болды: үйге беттеуден қалды. Көршілерге қонып та көрді. Жұқақолдылық бәріне ортақ: бір ауыз болса да, ауырлайды, қабақ шытпаса да, ауырсынғандарын Тойлы сезеді. Бейсенбі күні Ысмамыт атаға барады: көпшілік, өз қатарлары да жеткілікті, екеуі сол жерде қонып та шығады. Ауылға табаны тартпайды: үй құлазып тұр, өз қатарларынан ФЗО-ға алып жатыр. Сескенеді. Ақгүлді жетектеп, дорбасына түскен наннан кеміріп, әулие жағалап кетті. Бейсенбіде әулие басы базарға айналады: тұм-тұстан жаяу-жалпы ағылып, қарақұрым адам жиналады. Иығына су кетіп жүрген өз қатарлары да баршылық екен: жиналып-ақ қалыпты. Үлкен сексеуілдің түбінде қой сойылып жатыр: ортақ қазанға түседі, айналшықтап жүргендер мол екен. Тойлы кірер ауызға шеттен орналасты. Тағзым етушілер ағылып жатыр: «Зи-зир-а-тыңыз қ-қ-ққабыл болсын!» деп Тойлы да үйреншікті мақамына басты... Айдан қос тұлымшағы төгіле салбыраған шынашақтай ақ қызды көруден-ақ, кілт тоқтады: тұттықпалы ағасының шалғайына қос қолдай жабысып, жан-жағына мөлт-мөлт қарап тұр екен. Алғаш келгенде аңдамаса да, өткен аптада да тұрғанын көрген. Ана жүрегі дір етті, «Жетімсің-ау!» деп тыпыршығанды. Өтіп кетіп еді. Бұл ретте де кідіре түсіп, ішке еніп кетті. Зияраттан соң, Айдан көпке көз жүгіртіп, сол қызды іздей бастады. Асыққан жоқ: бірме-бір қуыс қолтықты тінте қарай берді. Ағасына арқасын сүйеп, дорба ұстап отыр екен: сеңдей соқтығысқан адамдардың арасымен жылысып қасына барды. Айдан кірпік қақпастан қарады: қыз жанары жалт етті де, ұшып тұрды. Оймақтай аузы ашылып, қатып қалды. Айдан таяп барды. Иіліп, қарсы алдына тізе бүкті. Тойлы:

Тойлы тіл қатпастан ере берді. Ақгүл Айданның қолынан тас қып ұстап айрылмады...

Тойлы оқыс басын сілкіп көтеріп:

Қарт кесесін ұрттап қойып, ойын тарата берді.

Айдан Ызмұхширға үшеу болып оралды: балалы үй бұрынғыдан да толыса түсті, үш жасар Ақгүл бәрінің жанды қуыршағы – томпаң-томпаң домаланып, Елеусіннен бір елі де қалмайды, не құшағында, не арқасында жүргені, ықыласты-ақ; тентек бала өз туыстарына соқтықса да Ақгүлді шерткен емес. Ақ қыздың мөлдіреген қара көзі жәудіреп, қос тұлымшағы желбіреп жанұяға сән беріп, былдырлап бір тынбайды – қос тілді араластырып сөйлегені қызық: бәрі соның аузына қарап, сөзін тыңдайды. Ерке. Батыл. Тайсалмайтын өжет. Үйдегі күлкі тиегін ағытатын осы – Ақгүл. Аз сөзді, тұттықпасы бар ағасы Тойлы миығынан күліп отыра береді: жағасы – жайлау, еңбекшіл, құлақ қақпайтын тіл алғыш. Табысу асы аяқталған соң, кең орда әдеттегі марғау тіршілік сарынына басты: Тойлы өз бөлмесіне тынығуға кетті, тік аяқтан тұрып қызмет жасаған жастар көзге түспеді. Елеусін сыртқа шықты: ауылға ентелеп төніп тұрған Қарақұм қызғыш сәуледен алаулап тұр, елге тақау қуыс-қолтығы қарауытып көрінеді – құм төбелерінің ар жағына батып бара жатқан Күннің алтын найзадай нұры түу алыстағы құм қойнауын қою қызыл сәулеге толтырып жіберген. Бау-бақшалы үйге бұрылды: балаң жігіт алдынан шықты.

Елеусін кілтін ұсынды. Есік аузында Ақгүл кездесті.

Ақгүл жасаулы бөлмеге бастап келді: хрусталь аспашамнан төгілген ақ нұр мың сан саудыраған моншақтарға соғылып, айналаны көгілдір түске шомылдырып тұр. Шағын ас үстелі жасаулы екен: Ақгүл Елеусіннің сол жағын ала тақала отырды. Ажарлы жас келіншек шай құя бастады. Кесені Ақгүлдің өзі жалғастырды: саусақтар ұштасқан сайын әжімсіз жұқа өңді ақ жүзіне қызғыш нұр ойнап шығады. Ақгүл бүйірлі шынының қақпағын бұрап ашты. Үшке құйды.

Ақгүл жалт қарады: көзінен ұшқын шашып кеткендей болды. Жұқа еріндері шошая түсті де, сөйлеп кетті.

Елеусіннің жүрегі дір етті: қарсы алдындағы ұшқындаған қос жанар мөлдірей боталап, қадалып қалған екен – Елеусін тайсала алмады. Әсте ұмсынып, жылжи түсті.