Слесарь ісінің негіздері
Б.С. Покровский
Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).
Жұмыс дәптер «Слесарь» мамандығы бойынша оқу-әдістемелік жинақтаманың бөлігі болып табылады. Жұмыс дәптерінде «Слесарь» мамандығы бойынша білікті жұмысшыларды даярлау кезінде зерделенетін «Металды слесарлық өңдеу» курсының негізгі тақырыптары көрсетілген. Ұсынылып отырған материалдар ойлауды дамы...
Б. С. ПОКРОВСКИЙ
Contents
КӘСІБИ БІЛІМ БЕРУ
1
Құрметті оқырман!
Алғы сөз
1 тарау
МАМАНДЫҚҚА КІРІСПЕ
2 тарау
СЛЕСАРЛЫҚ ӨҢДЕУДІҢ ДАЙЫНДЫҚ ЖҰМЫСТАРЫ
3 тарау
ӨЛШЕМДІ СЛЕСАРЛЫҚ ӨҢДЕУ
4 тарау
СЛЕСАРЛЫҚ ӨҢДЕУДІҢ ҚИЮЛАСТЫРУ ЖҰМЫСТАРЫ
5 тарау
МЕТАЛЛ КЕСЕТІН БІЛДЕКТЕ ӨҢДЕУ
ҚОСЫМША
Әдебиеттер тізімі
Мазмұны
Оқу баспасы
Б. С. ПОКРОВСКИЙ
ЖҰМЫС ДӘПТЕРІ
Бастапқы кәсіби білім беру бағдарламаларын іске асыратын білім беру мекемелерінің оқу үдерісінде пайдалануына арналған оқу құралы ретінде «Федералдық білім беруді дамыту институты» федералдық мемлекеттік мекемемен
ҰСЫНЫЛҒАН.
Пікірдің тіркеу нөмірі 055
«ФБДИ» ФММ 2009 жылғы 07 сәуір.
5-басылым, стереотипті
academ'a
Мәскеу
«Академия» баспа орталығы 2014
УДК 683.3(075.32) ББК 34.671я722 П487
Пікір берушілер:
Мәскеу қаласының № 13 политехникалық колледжінің металл өңдеудің мамандандырылған пәндері бойынша жоғары санаттағы оқытушысы М. К. Чусов; «Орталық оқу-әдістемелік кабинет» Орта кәсіби білім беру федералдық мемлекеттік білім беру мекемесі ОКБ ФМБМ зертхана меңгерушісі,
бас әдіскер Ю. С.Шевелъ
Б.С. Покровский
П487 Слесарь ісінің негіздері: жұмыс дәптері: орта кәсіби білім беру мекемелерінің студенттеріне арналған оқу құралы /Б.С. Покровский. — 5-басылым, стер. — М.: «Академия» баспа орталығы, 2014. — 112 б.
ІSBN978-5-4468-1458-9
Жұмыс дәптер «Слесарь» мамандығы бойынша оқу-әдістемелік жинақтаманың бөлігі болып табылады. Жұмыс дәптерінде «Слесарь» мамандығы бойынша білікті жұмысшыларды даярлау кезінде зерделенетін «Металды слесарлық өңдеу» курсының негізгі тақырыптары көрсетілген. Ұсынылып отырған материалдар ойлауды дамытады, теориялық материалды ойға түюге әсер етеді, анықтамалық әдебиет көмегімен қажетті білім алу ептілігін арттырады. Дәптер қандай да бір тақырыпты өздігімен пысықтауға және тәжірибелік сабақтар үрдісінде дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі. Оқу құралы «Слесарь» мамандығы бойынша ПМ.01 «Бөлшектерді слесарлық өңдеу, құрал-саймандарды, кесетін және өлшейтін аспаптарды дайындау, жинау және жөндеу» (МДК.01.01) кәсіби модулін меңгеру кезінде пайдаланылуы мүмкін. Орта кәсіби білім беру мекемелерінің студенттеріне арналған. Өндірісте жұмысшыларды даярлау кезінде пайдаланылады.
УДК 683.3(075.32)
ББК 34.671я722
Осы басылымның түпнұсқа-макеті «Академия» баспа орталығының меншігі
болып табылады және оны құқық иесінің келісімінсіз
кез келген тәсілмен жаңғыртуға тыйым салынады
ІSBN978-5-4468-1458-9
© Покровский Б.С., 2010
© «Академия» білім беру-баспа орталығы, 2010
© Ресімдеу. «Академия» баспа орталығы, 2010
Құрметті оқырман!
Осы жұмыс дәптер «Слесарь» мамандығы бойынша оқу-әдістемелік топтаманың бөлігі болып табылады. Жаңа буынның оқу-әдістемелік топтама жалпы білім беретін және жалпы кәсіби пәндерді және жалпы кәсіби модульдерді зерделеуді қамтуға мүмкіндік беретін дәстүрлі және инновациялық оқу материалдарынан тұрады. Әрбір топтама жалпы және кәсіби, оның ішінде жұмыс берушінің талаптарын ескерумен құзырлықты меңгеруге қажетті оқулықтардан және оқу құралдарынан, оқыту және бақылау құралдарынан тұрады. Оқу басылымы электронды білім беру ресурстарымен толықтырылады. Электрондық ресурстар интерактивті жаттығулары мен жаттығу құралдары бар теориялық және практикалық модульдерден, мультимедиалық объектілерден, қосымша материалдарға және Интернеттегі ресурстарға сілтемелерден тұрады. Оларға терминологиялық сөздік пен электрондық журнал қоса берілген, онда жұмыс уақыты, орындалған бақылау және тәжірибелік тапсырмалар нәтижелері сияқты оқу үрдісінің негізгі көрсеткіштері белгіленеді. Электрондық ресурстар оқу үрдісіне жеңіл енеді және әртүрлі оқу бағдарламаларына бейімделеді.
Алғы сөз
Осы жұмыс дәптерінің мақсаты – кәсіби білім беру мекемелері студенттерінің слесарь ісінің теориялық негіздері бойынша оқу материалдарын меңгеру сапасын арттыру, бұл механикалық жинақтау жұмыстарының слесарі, слесарь-жөндеушілер және слесарь-құралшыларды даярлау кезінде оқылады. Жұмыс дәптерінде берілген тапсырмалар студенттердің алған теориялық білімдерін тәжірибеде қолдану қабілеттерін бағалауға, анықтамалық әдебиетті пайдалана отырып, қажетті білімді өздігімен алу икемін қалыптастыруға мүмкіндік береді. Жұмыс дәптері студенттердің өздік жұмыстарын ұйымдастыруға, өз-өзіне бақылау жасауға және оқытушы тарапынан бақылау жасауға арналған.
МАМАНДЫҚҚА КІРІСПЕ
1.1.СЛЕСАРДЫҢ ЖҰМЫС ОРНЫ
1. «Слесардың жұмыс орны» ұғымына анықтама беріңіз.
2. Қандай жабдық және құрал-саймандар слесардың жұмыс орнында болуы тиіс, көрсетіңіз.
3. Үлкен соққы жүктемесіне байланысты жұмысты орындауға қажет слесарь баспаларының типтерін көрсетіңіз (шабу, ию, тойтару):
а)параллельді бұрылысты;
б)параллельді;
в)стулдық;
г)пневматикалық.
Дұрыс жауаптың астын сызыңыз. 4. Слесарь жұмыстарын орындауға жұмыс орнын дайындау қандай реттілікте жүзеге асырылады?
5. Жұмыс үрдісінде қандай қағидаларды орындау қажет?
6. Жұмыс аяқталғанда жұмыс орнын жинау қандай реттілікпен жүргізіледі?
7. Қорғаныш экраны слесардың жұмыс орнында қандай мақсатпен орнатылады?
1.2.БАҚЫЛАУ—ӨЛШЕУ ҚҰРАЛДАРЫ
8. «Өңдеу дәлдігі» ұғымына анықтама беріңіз.
__________________________________________________________ 9. Қалыпты және нақты өлшемдер арасындағы айырмашылықты түсіндіріңіз.
____________________________________________________________ 10. Өлшемді өлшеудің дәлдігі неге байланысты?
_________________________________________________________________ 11. Төмендегілерді бақылау үшін қандай өлшеу құралы пайдаланылады: а)сыртқы және ішкі беттерді 1 мм дейінгі дәлдікпен - _____________________________________________________________
_________________________________________________________________ б) өңделген беттердің жазықтығы мен тіксызықтығы —___________________________________________________________ в)ішкі және сыртқы беттер 0,2 мм дейінгі дәлдікпен —___________________________________________________________________ г)тақтайда орнатылған бөлшектердің және шығыңқылардың 0,2 мм дейінгі дәлдікпен биіктігі—___________________________________________________ д)тесіктер мен саңылаулардың 0,2 мм дейінгі дәлдікпен тереңдігі —________________________________________________________________ е)сыртқы өлшемдер 0,2 мм дейінгі дәлдікпен—____________________________________________________________________ ж)ішкі өлшемдер 0,01 мм дейінгі дәлдікпен—________________________________________________________________________________ з)ішкі және сыртқы бұрыштар—_____________________________________________________________________________ и)ішкі және сыртқы өлшемдер 0,01 мм дәлдікпен—________________________________________________________________ к)дайын бөлшек өлшемінің сызба талаптары мен техникалық шарттарға сәйкес келуі — ___________________________________
_____________________________________________________________ 12. Штанген құралдарымен өлшеу кезінде өлшеу шамасын қандай реттілікпен анықтайды?
13. Микрометрмен өлшеген кезде өлшемнің шамасын қандай реттілікпен анықтайды?
14. Бұрыш өлшеуішпен өлшеген кезде шаманы қандай реттілікпен анықтайды?
15. Шекті калибрмен бақылау кезінде бөлшектердің сызба талаптарына немесе техникалық шарттарға сәйкестігі қалай анықталады?
16. Жазық жазықтықтың ауытқуларын көрсететін эскиздерді орындаңыз:
а)тік сызықтан
б)жазықтықтан
17. Жазық бет ауытқуларының сызбаүлгілік сызғышы көмегімен бақылау кезінде жұмысты орындаудың реттілігін сипаттап беріңіз:
а)тік сызықтан__________________________________________
_______________________________________________________________
б)жазықтықтан_________________________________________________
_______________________________________________________________
18. Ауытқуды көрсететін эскиздерді орындаңыз:
а)цилиндрлік беттің дөңгелекшеден
б)цилиндрлік беттің бойлық қима бейінінең
19. Ауытқулардың сағаттық типті индикаторы көмегімен бақылау кезінде жұмысты орындау реттілігін сипаттап беріңіз:
а) жазық беттің жазықтылықтан___________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
б) цилиндрлік беттің дөңгелектен__________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
в)цилиндрлік беттің бойлай қима бейінінен__________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________ 20. Сағаттық типті индикаторды баптау қалай жүзеге асырылатынын түсіндіріңіз.
21. Ұзындықтың соңғы өлшемі қандай мақсатта қолданылатынын көрсетіңіз.
22. Ұзындықтың соңғы өлшемдерінің топтамасын құрудың реттілігін сипаттап беріңіз.
23. Тексергіш бұрыштамалардың типтерін атаңыз және олардың мақсатын көрсетіңіз.
24. Бұрыштық өлшемдер қандай мақсатта қолданылатынын көрсетіңіз.
25. Бұрыштық өлшемдер топтамасын құру кезіндегі реттілікті сипаттаңыз.
26. Қалыпты және шекті калибрлер арасындағы айырмашылықты түсіндіріңіз.
27. Шекті калибрдің өту бөлігінің ұзындығы оның өтпейтін бөлігінің ұзындығына қарағанда кеңірек орындалатынын түсіндіріңіз.
1.3.КОНСТРУКЦИЯЛЫҚ ЖӘНЕ АСПАПТЫҚ МАТЕРИАЛДАР
28. Машина жасауда қолданылатын металл мен қорытпалардың негізгі механикалық қасиеттері ұғымдарына анықтама беріңіз:
а)беріктілік –___________________________________________
б)созылымдылық – ______________________________________
в)қаттылық –___________________________________________
г)тозуға төзімді –________________________________________
29. Машина жасауда қолданылатын металл мен қорытпалардың технологиялық қасиеттері ұғымдарына анықтама беріңіз:
а)созылмалық –_________________________________________
б)пісірімділік –__________________________________________
в)өңделіп шығулығы – ___________________________________
30. 1.1-кестесінде келтірілген материалдардың қайсысы қорытпалар, ал қайсысы таза металл? Қорытпаларды «+», ал металдарды «-» белгісімен белгілеңіз.
1.1-кесте
31.1.2-кестесінде көрсетілген құрал-саймандарды дайындау үшін пайдаланылуы мүмкін құрал-сайман материалдарын «+» белгісімен белгілеңіз.
1.2-кесте
1.4.МЕТАЛДАРДЫ КЕСУ
32. Кесу үрдісін қамтамасыз ететін кескіш сынаның негізгі элементтерін және параметрлерін көрсетіңіз (1.1-сурет). Оларға анықтама беріңіз:
а — ___________________________________________________
ас —___________________________________________________
φ — ___________________________________________________
α — ___________________________________________________
Р — __________________________________________________
γ — __________________________________________________
Аγ 1— ________________________________________________
2 — __________________________________________________
Ds - ___________________________________________________________________________
1.1-сурет. Кесу үрдісінің сызбасы
33. Кесу үрдісінің негізгі элементтерін атаңыз (1.2-сурет):
D— ___________________________________________________
Dр—___________________________________________________
φ— ___________________________________________________
t— ___________________________________________________
b— ___________________________________________________
a — ___________________________________________________
S — ___________________________________________________
Ds—__________________________________________________
d—____________________________________________________
1.2-сурет. Кесу үрдісінің элементтері
34. Кесілетін қабаттың элементтеріне анықтама беріңіз:
а) кесілетін қабаттың қалыңдығы –_________________________
__________________________________________________________
б)кесілетін қабаттың ені – ________________________________
г)кесілетін қабаттың ауданы –_____________________________
__________________________________________________________________
35. Анықтаманы толықтырыңыз: даналық уақыт – ___________
36. «Кесу тереңдігі» және «кесілетін қабаттың қалыңдығы» ұғымдары арасындағы айырмашылықты түсіндіріңіз.
1.5. ЕҢБЕК ҚОРҒАУ, ЭЛЕКТР ҚАУІПСІЗДІГІ
ЖӘНЕ ӨРТКЕ ҚАРСЫ ҚАУІПСІЗДІК
37. Слесарь верстагы жауап беретін қауіпсіздік талаптарын атаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________
4)_____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 8) _____________________________________________________ 9) _____________________________________________________ 38. Слесарь жұмыстарын орындау кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін қолмен пайдаланылатын слесарлық құрал-саймандар (балға, зілбалға, егеу, қырғыш, кескіш және т.б.) жауап беруі тиіс талаптарды атаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 8) _____________________________________________________ 9) _____________________________________________________ 10) ____________________________________________________ 11) ____________________________________________________ 12) ____________________________________________________ 13) ____________________________________________________ 14) ____________________________________________________ 39. Слесарь жұмыстарын орындау кезінде электр құралдарын пайдалану алдында оның қауіпсіздік талаптарына сәйкестігін қалай тексеретінін түсіндіріңіз.
40. Слесарлық өңдеу кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін орындалуы тиіс қағидаларды атаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 8) _____________________________________________________ 9) _____________________________________________________ 10) ____________________________________________________ 11) ____________________________________________________ 12) ____________________________________________________ 41. Слесарь жұмыстарын орындау кезінде қолданылатын қол пневматикалық құралға қойылатын талаптарды атаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 41. Слесарь жұмысын орындау кезінде қолданылатын электр аспабының жауап беруі тиіс талаптарын атаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 43. Пневматикалық құралмен жұмыс істеу кезінде орындалуы тиіс қауіпсіздік шараларын көрсетіңіз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 8) _____________________________________________________ 9) _____________________________________________________ 10) ____________________________________________________ 11) ____________________________________________________ 44. Адам ағзасына электр тоғы қалай әсер ететінін түсіндіріңіз.
45. Адамды ток соғудың салдарларын сипаттап беріңіз.
46. Апатты жағдай туындаған кезде адамды ток соғудан қалай ажыратуға болатынын түсіндіріңіз.
47. Өндірістік жайда өрт шығудың негізгі себептерін атаңыз.
48. Өндірістік жайда өрт шығуды ескертуді қамтитын негізгі іс-шараларды атаңыз.
СЛЕСАРЛЫҚ ӨҢДЕУДІҢ ДАЙЫНДЫҚ ЖҰМЫСТАРЫ
2.1.БЕЛГІЛЕУ
1. Анықтаманы толықтырыңыз: белгі қою – _________________
2. Дайындаманың белгіленетін бетіне белгі түсіруге пайдаланылатын бояғыш құрамын көрсетіңіз, егер: а)дайындама соққылау, қалыптау немесе илеу арқылы алынған, ал бет қабаты өңделмеген болса— ____________________________ б)дайындама қара металдан орындалған және бет жағы өңделген, белгілеуге келеді, — _______________________________ в)дайындама түсті металдан орындалған және бет жағы өңделген, белгілеуге келеді, —_______________________________ 3. 2.1-кестесінде көрсетілген жұмыстарды орындау үшін пайдаланылатын құрал-саймандарды «+» белгісімен белгілеңіз.
2.1-кесте
4. Қандай штанген құралдар белгілеу үрдісінде қолданылуы мүмкін екенін көрсетіңіз:
а)штангенциркульШЦ-І; г) штангенциркуль ШЦ-ІІІ;
б)штангенциркульШЦ-ІІ; д) штангентереңдік өлшеуіш;
в)штангенциркульШЦТ-І;е) штангенрейсмас.
Дұрыс жауаптың астын сызыңыз.
5. Дайындаманы белгілеу тәсілдерін көрсетіңіз:
а)сериялық өндіріс шарттарында — _______________________
б)күрделі пішінде — ____________________________________
в)үлкен өлшемдер және масса — __________________________
г)жеке-дара өндіріс шарттарында — _______________________
6. 2.2-кестесінде көрсетілген жұмыстарды орындау кезінде пайдаланылуы тиіс құралдарды «+» белгісімен белгілеңіз. 7. Белгілеу базасы ретінде қандай беткі қабат таңдалуы тиіс екенін көрсетіңіз, егер:
а)дайындаманың бір жақ қабаты өңделген болса — __________ б)дайындаманың сыртқы беттерінің барлығы өңделген болса_______________________________________________________________
в)дайындаманың бет қабаттары өңделмеген болса —__________
______________________________________________________________
г)дайындама кедір-бұдыр болса — _________________________
д)дайындама цилиндр пішінді болса — _____________________
е)дайындамада цилиндр тәріздес саңылау болса — ___________
2.2-кесте
8. Белгілеу кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Олардың пайда болуын ескерту және түзету тәсілдерін ұсыныңыз:
а)сызықіздің екіге бөлінуі — ______________________________
___________________________________________________________
___________________________________________________________
б)керндік тереңдеу сызықізде орналаспаған —_______________
в)белгіленген доға немесе дөңгелектің екіге бөлінген және жылжыған сызықізі —______________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
г)сызықіздер бір бірімен түйіспеген —______________________
________________________________________________________________
д)белгіленген сызықіздер бір біріне параллель емес немесе перпендикуляр емес — _____________________________________
________________________________________________________________
е)сызықіздер арасындағы бұрыштар сызбаға сәйкес келмейді —
________________________________________________________________
________________________________________________________________
ж)белгіленген контур үлгіге сәйкес келмейді —______________
________________________________________________________________
з)рейсмас көмегімен белгілеу кезінде сызықіз тік сызықты емес —________________________________________________________
и)бөлшектің саңылаулар ортасы мен цилиндрлік бөліктері сай келмейді — _______________________________________________
________________________________________________________________ 9. 25 мм биіктікте цилиндр осіне 30° бұрышпен өтетін жазықтықпен қиылған, диаметрі 30 мм және биіктігі 50 мм цилиндрді ұңғылаңыз. 10. Корпус дайындамасының орнату және белгілеу негіздерінің базаларын анықтаңыз (2.1-сурет). Жеке-дара өндіріс шарттарында бекіту саңылауларын белгілеу үшін құрал-саймандарды таңдаңыз және жұмысты орындау ретін көрсетіңіз:
2.1-сурет. Корпус
орнату негізі —_________________________________________
____________________________________________________________
белгілеу негізі —________________________________________
__________________________________________________________
аспаптар және құрал-саймандар —_________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
2.2.МЕТАЛДЫ ШАБУ
11. 2.3-кестесінде көрсетілген жұмыстарды орындау үшін пайдаланылуы тиіс құралдарды «+» белгісімен белгілеңіз.
2.3-кесте
12. Шабу кезінде кесу үрдісінің сызбасын орындаңыз, негізгі геометриялық параметрлерді көрсетіңіз және оларға анықтама беріңіз:
β— ___________________________________________________
γ— ___________________________________________________
a —___________________________________________________
δ —___________________________________________________
13. Шабу кезіндегі кесу құралын қайрау бұрыштарын жазыңыз:
а)шойынды — _________________________________________
б)болатты — ___________________________________________
в)жезді — _____________________________________________
г)қоланы — ____________________________________________
д)мысты —_____________________________________________
е)алюминий қорытпасын — ______________________________
14. Қанда жағдайда және неліктен төмендегі соққылар болуы тиіс екенін түсіндіріңіз:
а)жұдырықшалы — _____________________________________
б)білекті — ____________________________________________
в)иықты — ____________________________________________
15. Қандай жұмыстар кескіштің жұмыс бөлігін тіке емес, ал қандай да бір қисайтып қайрауды талап ететінін көрсетіңіз:
а)жалпақ және тегіс металды қысқыштың ерінше деңгейімен шабу;
б)жалпақ және тегіс металды тақтайда шабу;
в)металл қабатын бөлшектің кең бет жағында шабу;
г)қисық сызықты арналар шабу.
Дұрыс жауаптың астын сызыңыз. 16. Қол пневматикалық кескіштің бөлшектерін атаңыз және олардың мақсатын көрсетіңіз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 8) _____________________________________________________ 9) _____________________________________________________ 10) ____________________________________________________ 17. Металды шабу кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептері қандай, көрсетіңіз. Олардың пайда болуын ескерту және түзету тәсілдерін ұсыныңыз:
а)дайындаманың шабылған ернеуі қисық сызықты — ________
___________________________________________________________
б)дайындаманың шабылған ернеуінде терең кертпе және нақыстар бар —____________________________________________
_______________________________________________________
в)шабылған дайындаманың жақтары параллель емес —_______
_______________________________________________________
г)шабылған дайындаманың ернеуі тік сызықты емес —_______
______________________________________________________________
д)шабылған дайындаманың ернеуі «жырымдалған» —________
_________________________________________________________
е)шабылған дайындама ернеуі нақыс —_____________________
_____________________________________________________________
ж)шабылған жырашықтың ернеуі «жырымдалған» —_________
____________________________________________________________
з)өңделген бетте өрескел түйіршіктер мен кертпелер бар —____
__________________________________________________________ и)жырашықтың тереңдігі оның ұзындығы бойынша бірдей емес— _______________________________________________________
к)жырашықтың шыға берісі нақысты —____________________
______________________________________________________________
2.3.МЕТАЛДЫ ДҰРЫСТАУ
18. 2.4-кестесінде көрсетілген жұмыстарды орындау кезінде пайдалануы тиіс құрал-саймандарды «+» белгісімен белгілеңіз. 19. Қандай жағдайларда дұрыстау кезінде пайдаланылады:
а)дұрыстақтайлар —_____________________________________
б)тегістеу басшасы— ____________________________________
2.4-кесте
20. Түзету керек болғанда дұрыстаудың қандай тәсілін қолданған жөн:
а)дөңгелек илек — ______________________________________
б)пішінді илек — _______________________________________
в)қалыңдығы 0,3 мм көп жайма илек — ____________________
г)қалыңдығы 0,3 мм дейінгі жайма илек — _________________
21. Дұрыстау кезіндегі жұмыстың реттілігін сипаттаңыз:
а)пішінді илек— ________________________________________
____________________________________________________________
__________________________________________________________
б)жазықтығы бойынша иілген жайма металл, —______________
____________________________________________________________
______________________________________________________________
в) қабырғасы бойынша иілген жолақ металл, —______________
________________________________________________________
______________________________________________________________
г)спираль түрінде иілген жолақ металл —___________________
_______________________________________________________________
д)қатпар жазғышпен жайма металл —______________________
___________________________________________________________
е)қыздырылған дайындама —_____________________________
__________________________________________________________
ж)дөңгелек илек және құбыр —____________________________
___________________________________________________________
з)қол бұрандалы баспақтағы болат бұрышты илек —__________
_______________________________________________________
и)жонғыш білдек көмегімен сымдар —_____________________
_________________________________________________________________ 22. Металды дұрыстаған кезде туындайтын ақаулардың пайда болу себептері қандай екенін көрсетіңіз. Олардың пайда болуын ескертетін тәсілдерді ұсыныңыз: а)ағаш жалғама арқылы жайма металды ағаш балғамен немесе балғамен егеуден кейін жайма айтарлықтай деформацияланды. —_
________________________________________________________________ б)тегістегеннен кейін жолақ қабырғасы бойынша тік сызықты емес. —___________________________________________________
_______________________________________________________ в)егегеннен кейін өңделген дайындамада майысқан жерлер бар—________________________________________________________
2.4. МЕТАЛДЫ ИЮ
23. Анықтаманы толықтырыңыз: ию — бұл _________________
24. 2.5-кестесінде көрсетілген жұмыстарды орындаған кезде пайдаланылуы тиіс құрал-саймандарды «+» белгісімен белгілеңіз. 25. Бұрыштама дайындауға қажетті жолақтың ұзындығын есептеңіз (2.2-сурет), және оның дайындалу реттілігін сипаттаңыз, егер материал маркасы 45 болат, lі= 50 мм, l2= 60 мм, S= 4 мм, r= 3 мм болса.
__________________________________________________________________
______________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
2.5-кесте
26. Жайма металл үшін июдің минималды рұқсат етілген радиусын көрсетіңіз:
а)алюминий қалыңдығы 1,2 мм — _________________________
б)мыс қалыңдығы 5 мм — ________________________________
в)жез қалыңдығы 2 мм — ________________________________
г)болат қалыңдығы 0,4 мм — _____________________________
д)мыс қалыңдығы 4 мм — ________________________________
е)дюралюминий қалыңдығы 1,5 мм — _____________________
2.2-сурет. бұрыштама
/1жәнеl2— иілетін бөліктің ұзындығы; r—иілу радиусы; S— жолақ қалыңдығы 27. Қандай жағдайда құбырды иеді:
а)толықтырмасыз —_____________________________________
б)толықтырмамен, оның түрлері ретінде келесілер пайдаланылады:
құм — ________________________________________________
канифоль —____________________________________________
28. Болат 35 мм жасалған құбырды июдің минималды рұқсат етілген радиусын анықтаңыз, егер оның диаметрі 18 мм тең болса.
_________________________________________________________ 29. Ию бұрышы 60°, диаметрі 50 мм тең құбырды ию кезінде қыздыруға ұшырайтын бөлігінің ұзындығы қандай?_______________________________________________________________
2.3-сурет. Серіппені орау сызбасы:
1 — сым; 2 — жақтау; 3 — төсеніш 30. Диаметрі 2 мм сымнан жасалған цилиндр серіппені дайындау үшін дайындаманың ұзындығын анықтаңыз, егер серіппенің сыртқы диаметрі 15 мм, ал орамдар саны 20 мм болса.
________________________________________________________________ 31. 2.3-суретте келтірілген сызба бойынша серіппені орау кезіндегі жұмыстың реттілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 32. Металды ию кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Олардың пайда болуын ескерту тәсілдерін ұсыныңыз:
а)жолақты ию кезінде бұрыштың қиғаштығы —
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
б)иілген бөлшектің өлшемі берілгенге сәйкес келмейді —
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
в)толықтырғышы бар құбырды ию кезіндегі майысулар мен жарықшалар
_______________________________________________________________
2.5.МЕТАЛДЫ КЕСУ
33. Анықтаманы толықтырыңыз: металл – бұл
34. Металды кесу кезінде келесі құралдар мен жабдықтар қандай жағдайларда қолданылатынын көрсетіңіз:
а)слесарлық қол ара — __________________________________
___________________________________________________________
б)қол қайшы —_________________________________________
_________________________________________________________________
в)күшті қайшы —_______________________________________
__________________________________________________________
г)үстел үсті иінтіректі қайшы —___________________________
________________________________________________________________
д)механикалық қол ара —________________________________
________________________________________________________________
е)дірілді қол қайшы —___________________________________
________________________________________________________________
ж)механикалық стационар қол ара —_______________________
________________________________________________________________
з)жолақ ара —__________________________________________
________________________________________________________________
и)дискті ара —__________________________________________
________________________________________________________________
к)маятникті ара —_______________________________________
________________________________________________________________
л)гильотинді қайшы —___________________________________
__________________________________________________________________
м)роликті қайшы —_____________________________________
________________________________________________________________
н)дірілді қайшы —______________________________________
________________________________________________________________
35. Ара білдіктің негізгі бөлшектерін атаңыз (2.4-сурет) және олардың мақсатын атаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________
2.4-сурет. Ара білдік
5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 36. Қандай жағдайларда қол қайшы қолданылатынын көрсетіңіз:
а)оң — ________________________________________________
б)жүзіқисық сызықты— _________________________________
в)сұққылы — __________________________________________
37. Кесу қажет болғанда қандай құралды пайдаланған жөн:
а) қалыңдығы 2,5 мм дейінгі болат жайма—________________
б)қалыңдығы 6 мм дейінгі жез жайма— ____________________
в)қалыңдығы 0,7 мм дейінгі болат жайма—__________________
г)қалыңдығы 4 мм дейінгі болат жайма—___________________
д)қалыңдығы 6 мм дейінгі алюминий жайма— ______________
е)қалыңдығы 1,5 мм дейінгі жез жайма—___________________
ж)қалыңдығы 1,5 мм дейінгі мыс жайма—__________________
з)көлденең қималы әртүрлі пішіндегі және өлшемдегі пішінді илек _____________________________________________________
и)қалыңдығы 6 мм көп табақша материал— _________________
_______________________________________________________
38. Егер төсемді кесу үрдісінде ара төсемінің бір немесе бірнеше тістері сынып қалса, артығы болмаса не істеу керек
_______________________________________________________________ 39. Металды кесу кезінде пайда болатын келесі ақаулардың себептерін түсіндіріңіз және оларды ескерту мен жою тәсілдерін көрсетіңіз:
а)арамен кескенде қисық кесу — __________________________
_______________________________________________________________
б)ара төсемі тістерінің үгілуі —___________________________
_______________________________________________________________
в)ара төсемнің сынуы —__________________________________
_______________________________________________________________
г)табақ металды қайшымен кескен кезде олар оны бүгеді—________________________________________________________
________________________________________________________________ д)қайшылағанда кесудің соңындағы жарықшақтар —________________________________________________________
________________________________________________________________ е)діріл қайшымен кескенде белгілеу сызығынан ауытқу —________________________________________________________
ж)құбырлық қысуда құбырды бекіту орындарындағы өрескел сыдырулар —______________________________________________
з)кесілген құбырдың «жырымдалған» шетжағы —____________
_________________________________________________________________
ӨЛШЕМДІ СЛЕСАРЛЫҚ ӨҢДЕУ
3.1.МЕТАЛДЫ ЕГЕУ
1.Анықтаманы толықтырыңыз: егеу – бұл___________________
_________________________________________________________________
2. Дайындаманы өңдеу кезінде пайдаланылатын егеу кертіктерінің типтерін көрсетіңіз:
а)қорғасыннан —________________________________________
б)баббиттен — _________________________________________
в)болаттан — ___________________________________________
г)шойыннан — _________________________________________
д)пластикалық массадан —_______________________________
е)алюминийден —_______________________________________
ж)қоладан — ___________________________________________
з)текстолиттен — _______________________________________
и)органикалық шыныдан — ______________________________
к)фибрадан — __________________________________________
3. Егеудің көлденең қию пішінін таңдаңыз, егер келесіні өңдеу керек болса:
а)жалпақ бетті — _______________________________________
б)радиусы үлкен қисық сызықты бүгілген бетті — ___________
в)домалақ саңылаулы — _________________________________
г)тік бұрышты ойықты —________________________________
д)60° көп ішкі үшкір бұрышты —__________________________
е)сопақ саңылаулы —____________________________________
ж)тік бұрышты саңылаулы —_____________________________
з)тар жазық бетті — _____________________________________
и)тісті доңғалақ тістерін — _______________________________
к)15° кем ішкі бұрышты — _______________________________
4. Егер төменде келтірілгендерді егелеу қажет болса, жұмыс істегенде қандай ұзындықты егеуді пайдалану керек:
а)жұқа тілім — _________________________________________
б)ұзындығы 50 мм дейінгі жалпақ бетті — __________________
в)ұзындығы 50...100 мм жалпақ бетті— ____________________
г)ұзындығы 100 мм артық жалпақ бетті— __________________
д)қалыңдығы 10 мм дейінгі дайындамалардағы саңылаулар— _
_____________________________________________________________
е)өңделмеген — ________________________________________
ж)жеткізетін — _________________________________________
5. Егер егеудің егелейтін бөлігінің 10 мм ұзындығына тіліктер саны келесіні құрағанда, егеудің тілік нөмірін анықтаңыз:
а)100 мм егеу* ұзындығы кезінде 56— _____________________
б)150 мм егеу ұзындығы кезінде 34— _____________________
в)200 мм егеу ұзындығы кезінде 20— _____________________
г)250 мм егеу ұзындығы кезінде 12—_____________________
д)300 мм егеу ұзындығы кезінде 7— _____________________
е)250 мм егеу ұзындығы кезінде 17— _____________________
ж)125 мм егеу ұзындығы кезінде 14— _____________________
6. Өңдеу әдібі келесілерді құраса, егеу тілігінің нөмірін таңдаңыз:
а)1 мм — ______________________________________________
б)0,6 мм — ____________________________________________
в)0,3 мм —_____________________________________________
г)0,1 мм —_____________________________________________
д)0,05 мм —____________________________________________
е)0,9 мм —_____________________________________________
ж)0,25 мм — ___________________________________________
з)0,35 мм —____________________________________________
и)0,15 мм — ___________________________________________ 7. Егер кедір-бұдырлы өңделген бетті алу талап етілсе, егеу тілігінің қандай нөмірін таңдайсыз:
а)Rz320 мкм — _________________________________________
* Егеудің ұзындығы деп оның жұмыс бөлігі алынады.
б)Rz40 мкм — _________________________________________
в)Rz20 мкм — _________________________________________
г)Rz160 мкм —_________________________________________
д)Ra1,25 мкм —_________________________________________
8. Келесі дәлдікпен өңдеуге мүмкіндік беретін егеу тілігінің нөмірін таңдаңыз:
а)0,2...0,5 мм — ________________________________________
б)0,05.0,1 мм — ________________________________________
в)0,1...0,2 мм — ________________________________________
9. Жазық кең бетті егелеу реттілігін сипаттаңыз.
10. Жұқа тіліктерді егелеу реттілігін сипаттаңыз.
11. Слесарлық бұрыштаманы егелеу реттілігін сипаттаңыз (3.1-сурет). Өңдеу сапасын бақылау әдістері мен құралдарын көрсетіңіз.
3.1-сурет. Слесарлық бұрыштама:
а — өңделетін бет; б — бұрыштама
өлшемдері
12. Домалақ өзекше шеттерін шаршыға егелеу реттілігін сипаттаңыз.
13. Механизацияланған егелеу үшін пайдаланылуы мүмкін құралдарды жазыңыз:
а)сыртқы жазық бет — ___________________________________
б)ішкі жазық бет — _____________________________________
в)60... 90° бұрышта орналасқан жазық бет — ________________
______________________________________________________________
г)қисық сызықты бүгілген бет — __________________________ 14. Қандай құралдар пайдаланылатынын көрсетіңіз:
а)егелеу білдектерде жұмыс істеу үшін — __________________
б)қылауларды тазалағанда — _____________________________
в)құюды және шыңдауды тазалағанда — ___________________
г)жұмсақ металдарды өңдегенде — ________________________
д)металл емес материалдарды өңдегенде — _________________
е)қатты қорытпаларды өңдегенде —________________________
ж)қалыптар мен пресс-пішіндерді өңдегенде — ______________
з)қыш пен шыныны өңдегенде — _________________________
и)кесу құралдарының жүздерін — _________________________
15Келесі жұмыстарды орындау үшін пайдаланылуы мүмкін жабдықтарды жазыңыз:
а)әртүрлі бұрышпен қиын қолжетімді жерлерде егелеу —
______________________________________________________________
б)жинау жұмыстарын орындаған кезде шақ келтіру және жетілдіру —
______________________________________________________________
в)қалыптар мен пресс-пішіндердің қалып құрайтын беттерін өңдеу —
______________________________________________________________
г)металл модельдер дайындау —___________________________
______________________________________________________________
д) шамалы дәлдікпен бет жақты өңдеу —___________________
______________________________________________________________
е)күрделі пішінді дайындаманы өңдеу______________________
______________________________________________________________
ж)әртүрлі пішінді беттерді жетілдіру —_____________________
______________________________________________________________
16. Егелеу ақауларының пайда болу себептерін атаңыз және ескерту, жою тәсілдерін көрсетіңіз:
а)жазық беттің алдыңғы және артқы бөліктеріндегі түйірлер —
______________________________________________________________
б)түйіскен жазық беттердің өзара орналасуынан ауытқуы —
______________________________________________________________
в)өңделген жазық беттер параллель емес —_________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
г)беті соңына дейін өрескел өңделген —____________________
______________________________________________________________
д)домалақ дайындама цилиндрліктен ауытқиды —____________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
е)өңдегеннен кейінгі қисық сызықты бет үлгінің пішініне сәйкес келмейді —
__________________________________________________________
______________________________________________________________
3.2.САҢЫЛАУЛАРДЫ ӨҢДЕУ
17. Қолдану аясы мен технологиялық мүмкіндіктері қандай екенін көрсетіңіз:
а)бұрғылау және кері бұрғылау —__________________________
_____________________________________________________________
_____________________________________________________________
б)үңгілеу —____________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
в) қашау — ____________________________________________
_______________________________________________________
д)шенжоңғылау (қапталдау) —____________________________
______________________________________________________________
18. Шиыршық бұрғының негізгі бөліктерін атаңыз (3.2-сурет). Олардың мақсатын көрсетіңіз.
________________________________________________________________ 19. Бұрғының негізгі геометриялық көрсеткіштерін атаңыз (3.3-сурет). Олардың кесу үрдісіне әсер етуін түсіндіріңіз:
2φ— __________________________________________________
α— __________________________________________________
γ— __________________________________________________
ω — __________________________________________________
ψ—__________________________________________________ 20. Келесіні өңдеу үшін қандай бұрғы қажет:
а)орталық саңылау —____________________________________ б)тереңдікке қарағанда диаметр қатынасы үлкен саңылаулар (терең немесе өте терең саңылау) — __________________________
3.2.-сурет. Шиыршық бұрғы
3.3.-сурет. Бұрғының геометриялық көрсеткіштері
в)диаметрі 80 мм үлкен терең саңылау— ___________________
г)диаметрі 80 мм дейінгі саңылау— ________________________
21. Бұрғыны қайрау түрін атаңыз (3.4-сурет). Оны қандай жағдайларда қолданатынын көрсетіңіз:
а — ___________________________________________________
б — ___________________________________________________
в — ___________________________________________________
г — ___________________________________________________
д — ___________________________________________________
а)тұтас материалдар жасалған дайындамада диаметрі 120 мм —
б)диаметрі 40 мм және ұзындығы 300 мм —
в)ыстыққа төзімді болатта —
г)жоғары төзімді болатта —
д)тұтқырлығы жоғары материалда —
е)терең және өте терең —
ж)шойында —
з)пластикалық масса дайындамаларында —
и)қолада —
к)алюминий қорытпасында —
л)магний қорытпасында —
23. Келесілерді өңдеу үшін бұрғыны қайрау бұрышын қандай екенін көрсетіңіз:
а)болат — _____________________________________________
б)шойын — ____________________________________________
в)жез — _______________________________________________
3.4-сурет. Болат бұрғыны қайрау түрі:
2 j— төбесіндегі бұрыш,l0— қосымша қайрау ұзындығы; 2 j0— қосымша қайрау бұрышы
г)қола —_______________________________________________
д)алюминий қорытпа —__________________________________
е)мыс —_______________________________________________
ж)баббит —____________________________________________
з)магний қорытпасы —___________________________________
и)эбонит —_____________________________________________
к)пластик масса —______________________________________
л)органикалық шыны —__________________________________
24. Саңылауларды бұрғылау ерекшеліктері қандай екенін көрсетіңіз: а)үстел бетіне бұрышпен орналасқан жазықтықта, —________________________________________________________
_______________________________________________________________
б)цилиндр бетте —______________________________________
_______________________________________________________________
в)қуыс дайындамада —___________________________________
_______________________________________________________________ 25. Келесілерді өңдеу кезінде қандай майлайтын-салқындататын технологиялық ортаны пайдалану керек екенін көрсетіңіз:
а)конструкторлық және құрал-сайманды көміртекті болат — ___
______________________________________________________________
б)легірленген болат — ___________________________________
в)таптауға көнгіш шойын — ______________________________
г)тоттануға төзімді және ыстыққа төзімді болат — ___________
__________________________________________________________
д)титанды қорытпа — ___________________________________
е)қола, мырыш, жез — __________________________________
ж)мыс, алюминий, силумин, волокнит, винипласт, органикалық шыны, полистирол — ______________________________________
з)текстолит, гетинакс, аминопласт, шойын құйма — __________
и)ағартылған шойын — __________________________________
к)резеңке, эбонит, фибра — _______________________________
26. Өңдеу үрдісінде неліктен бұрғы тозатынын көрсетіңіз:
а)артқы беті бойынша —_________________________________
б)жолақ бойынша —_____________________________________
27. Маркасы 45 болаттан 45 жасалған қалыңдығы 50 мм дайындамада диаметрі 16 мм өтпелі саңылауды өңдеу кезінде кесу тәртібін анықтаңыз:
беру, мм/айн, — ________________________________________
кесу жылдамдығы, м/мин, — _____________________________
28. Бұрғылау кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Олардың пайда болуын ескерту тәсілдерін ұсыныңыз:
а)саңылау беті айтарлықтай кедір-бұдыр —
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
б)саңылау берілген өлшемнен үлкен —
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
в)саңылау осі ығысқан —
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
г)саңылау қиғаш —
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
д)саңылау берілген тереңдіктен тереңірек бұрғыланған, —
_______________________________________________________________ 29. Үңгінің жұмыс бөлігінің негізгі элементтерін атаңыз (3.5-сурет). Бұл элементтер өңдеу үрдісінде қандай рөл атқаратынын көрсетіңіз:
3.5.-сурет. Үңгінің геометриялық көрсеткіштері
φ — ___________________________________________________
ω —___________________________________________________
γ— ___________________________________________________
α — ___________________________________________________
φ0 — __________________________________________________
t— ___________________________________________________
30. Әртүрлі конструкциялар үңгілерінің артықшылықтары мен кемшіліктерін түсіндіріңіз. Қай конструкцияны қандай жағдайларда қолданған жөн:
а)тұтас — _____________________________________________
б)саптамалы —_________________________________________
31. Егер дайындамаларда саңылаулар өңдеу талап етілсе, үңгі конструкциясын және оның жұмыс бөлігінің материалын жазыңыз:
а) саңылау диаметрі 32 мм болғанда болат конструкциядан — _
_______________________________________________________________
б) күрделі өңделетін және қыздырылатын болаттан — ________
_______________________________________________________________
в)саңылау диаметрі 32... 80 мм конструкциялық болат —______
_______________________________________________________________
г)шойын — ____________________________________________
д)алюминий қорытпасы — _______________________________
е)қола —_______________________________________________ 32. Кейінде үңгілеуге саңылауды өңдеу үшін бұрғы диаметрін анықтаңыз, егер оның соңғы өлшемі:
а)12 мм — _____________________________________________
б)24 мм — _____________________________________________
в)40 мм — _____________________________________________
г)60 мм — _____________________________________________
д)80 мм — _____________________________________________ 33. Сұр шойыннан жасалған дайындамада диаметрі 60 мм саңылау өңдеу үшін кесу тәртібін таңдаңыз, егер саңылау алдын ала 58 мм дейін өңделген болса:
беріліс, мм/айн, — ______________________________________
кесу жылдамдығы, м/мин, — _____________________________
сүмбі айналысының жиілігі, мин-1, — ______________________
34. Үңгілеу кезінде келесі ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Оларды ескерту тәсілдерін ұсыныңыз:
а) өрескел өңдеу, бет қабаттың артындағы бүгілу —
______________________________________________________________
______________________________________________________________
б) алдын ала өңделмеген бөлшек сыртына үңгіленген тесігінің қиғаштығы, —
35. Жайымдау конструкциясын жазыңыз (3.6-сурет), олардың мақсатын және қолдану аясын көрсетіңіз. Осы жайымдаудың артықшылығы мен кемшілігін атаңыз:
а —___________________________________________________
б —___________________________________________________
в —___________________________________________________
г —___________________________________________________
36. Саңылауды өңдеу үшін пайдаланылатын жайымдау типін анықтаңыз:
а)диаметрі 40 мм 7-ші квалитет бойынша — ________________
б)диаметрі 15 мм 9-ші квалитет бойынша — ________________
в)диаметрі 30 мм 6-ші квалитет бойынша — ________________
3.6.-сурет. Қашаудың конструкциясы
г)диаметрі 70 мм 7-ші квалитет бойынша — ________________
д)аспаптық конуста — ___________________________________
37. Тұтас материалдан (шойын) жасалған дайындамада диаметрі 40 мм саңылауды өңдеу реттілігін сипаттаңыз. Әрбір ауысу үшін тиісті құрал мен кесу режімін таңдаңыз:
38. Өңдеу нәтижесінде алынған өлшемдердің сызба талаптарына сәйкестігін анықтау үшін қандай бақылау-өлшеу құралдарын қолданған жөн, көрсетіңіз:
а)бұрғылау — __________________________________________
б)үңгілеу — ____________________________________________
в)жаймалау — __________________________________________
39. Жаймалау үрдісінде пайда болуы мүмкін ақаулардың себептерін атаңыз және оларды ескерту және жою тәсілдерін көрсетіңіз:
а)саңылау өлшемі сызбаға сәйкес келмейді — _______________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
б)саңылау бетінде алдын ала өңдеу іздері— _________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
в)саңылау бетінде ұсақтау іздері —_________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
г)саңылау бетінде бүгу —_________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
40. Бұрғылау білдегінде құралды бекітуге арналған қандай құрылғыны пайдалану қажет екенін көрсетіңіз, егер:
а)бұрғының артқы ілмегі цилиндр пішінді — ________________
_______________________________________________________________
б)құралдың артқы ілмегі конусының нөмірі білдек сүмбі саңылағындағы конус нөміріне сәйкес келмейді —______________
______________________________________________________________
в)өңдеу үрдісінде бірнеше құралдарды пайдалану қажет — ___
_______________________________________________________________
г)алдын ала өңделген саңылау осі бойынша құралды орталыққа дәлдеу қажет — ___________________________________________ 41. Бұрғылау білдегінде қандай бөлшектерді өңдеу үшін келесі құралдар пайдаланылуы мүмкін екенін көрсетіңіз:
а)машина қысқыштары — ________________________________
б)қысу тақтайшасы — ___________________________________
в)кондуктор — _________________________________________
г)призма — ____________________________________________
д)бұрыштама — ________________________________________
е)әмбебап-жиынтық құрал— ______________________________
42. Цилиндр бөлшегінің бетінде теңдей орналасқан саңылауларды бұрғылау үшін құрылғы конструкциясын ұсыныңыз. 43. Қол бұрғымен саңылауларды бұрғылау кезінде әрекеттердің реттілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 44. Қол электр бұрғымен саңылаулар бұрғылау кезінде әрекеттердің реттілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 45. Үстел үсті бұрғылау білдегінің негізгі тораптарын атаңыз (3.7-сурет). Осы тораптардың мақсатын көрсетіңіз: 46. Тікелей-бұрғылау білдегінің негізгі тораптарын атаңыз (3.8-сурет). Осы тораптардың мақсатын көрсетіңіз:
3.7-сурет. Үстел үсті бұрғылау
білдегі
3.8-сурет. Тік-бұрғылау білдегі
3.9.-сурет. Радиалды бұрғылау білдек
47. Радиалды-бұрғылау білдегінің негізгі тораптарын атаңыз (3.9-сурет). Осы тораптардың мақсатын көрсетіңіз: 48. Неліктен кесу тәртіптерін анықтау кезінде есептеу кесу жылдамдығы бойынша, ал білдекті баптау кезінде айналым жиілігі бойынша жүзеге асырылатынын түсіндіріңіз.
3.3.БҰРАНДАЛЫ БЕТТЕРДІ ӨҢДЕУ
49. Бұрандалы бет қалай құралатынын түсіндіріңіз.
50. Пайдаланылуы тиіс бұранда пішінін көрсетіңіз:
а)жүру бұрандасы үшін — _______________________________
б)екі жақты күштерді беру —_____________________________
в)бір жақты күштерді беру —_____________________________
г)қосылыстарда —______________________________________
51. Бекіту бұранда пішінін көрсетіңіз, оның негізгі көрсеткіштерін көрсетіңіз және оларға анықтама беріңіз.
52. Бұранданың шартты белгілерін жазыңыз:
а)метрлік диаметрі 16 мм қадамы 1,5 мм — _________________
б)метрлік диаметрі 32 мм қадамы 3 мм — __________________
в)дюймдік диаметрі 25,4 мм — ___________________________
г)құбырлық құбырдың ішкі диаметрі 12,7 мм —______________
53. Қадамы 12 мм сомынның бір айналысында домкрат бұрандасының бойлай орын ауыстыру шамасын анықтаңыз, егер ондағы бұранда:
а)бір кірісті — __________________________________________
б)екі кірісті — __________________________________________
в)үш кірісті — __________________________________________
54. Бұрандаға саңылауды өңдеу үшін бұрғы диаметрін анықтаңыз:
а)М12 х 1,5 — __________________________________________
б)М16 х 2 —__________________________________________
в)М2 х2,5 —__________________________________________
г)М8 х 1,25 —__________________________________________
55. Белгілеуіштің негізгі элементтерін атаңыз (3.10-сурет). Бұл элементтердің мақсатын көрсетіңіз:
γ - ________________________________________________
δ - ________________________________________________
β - ________________________________________________
α -________________________________________________
3.10-сурет. Белгілеуіш
56. Өңдеу кезінде белгілеуіштің қандай типін пайдалану қажет екенін көрсетіңіз:
а)сомынды бір дегенде қолмен — _________________________
б)алдын ала бұранда кескіштегі бұранда —__________________
в)резьбы в плашках окончательно —_______________________
г)білдекте бір дегенде сомындағы бұранда — _______________
д)өнімділігі жоғары диаметрі 12 мм дейінгі бұранда —________
______________________________________________________________
е)бір уақытта бұрғылаумен және кесумен бұранда — _________
__________________________________________________________
57. Бұранданы қолмен кесу кезінде белгілеуіштің сынуын ескертетін құралды көрсетіңіз:
а)реттелмейтін саңылаулы бұрауыш;
б)бағаналы теңеспе бұрауыш;
в)саңылауы реттелетін бұрауыш.
Дұрыс жауаптың астын сызыңыз.
58. Дайындамаларда бұрандалы бетті өңдеу кезінде қандай майлау-салқындату ортаны пайдалану қажет:
а)көміртекті болат — ____________________________________
б)легірленген болат — ___________________________________
в)құйылған шойын — ___________________________________
г)конструкциялық болат — _______________________________
д)соғылған шойын — ____________________________________
е)қола —_______________________________________________
ж)мырыш —____________________________________________
з)жез —________________________________________________
и)алюминий қорытпа — _________________________________
к)ыстыққа төзімді болат — _______________________________
л)тоттануға төзімді болат —_______________________________
59. Пневматикалық бұранда кескіштің негізгі тораптарын және бөлшектерін атаңыз (3.11-сурет). Олардың мақсатын көрсетіңіз: 60. Дайындамада М10 бұранда кесу үшін қажетті бұрғылау білдегі сүмбілінің айналым жиілігін, мин-1, анықтаңыз:
а)көміртекті болаттан — _________________________________
б)шойыннан — _________________________________________
в)хромды болаттан — ___________________________________
3.11-сурет. Пневма-
тикалық бұранда кескіш
61. Білдекте бұранда саңылауын өңдеу кезінде қандай құрылғы белгілеуіштің сынуын ескертетінін көрсетіңіз:
а)реверсивтік сақтандырғыш қысқы;
б)сақтандырғыш қысқы;
в)үш жұдырықшалы қысқы;
г)реверсивті қысқы.
Дұрыс жауаптың астын сызыңыз. 62. Бұрандалы саңылаудан сынған бегілеуішті алу тәсілін көрсетіңіз, егер төменнен жасалған белгілеуіш бөлігі шығып тұрса:
а) аспапты көміртекті болаттан —
______________________________________________________________
______________________________________________________________
б) тез кесетін болаттан —_________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
в)аспапты легірленген болаттан —_________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________ 63. Бұранда кескіш мақсатын көрсетіңіз және оны бекіту құралын атаңыз:
а) домалақ тұтас кескіш — _______________________________
_____________________________________________________________
б) жылжымалы бұранда кескіш —_________________________
______________________________________________________________
в)домалақ бұранда кескіш —______________________________
______________________________________________________________
64. Бұрғылау білдегі сүмбісіндегі домалақ бұранда кескішті бекітуге арналған құралды ұсыныңыз. 65. Бұранданы кесуге саңылауды өңдеу үшін бұрғы диаметрін анықтаңыз:
а)М6 - _________________________________________________
б)М16 х 1,5 - ___________________________________________
в)М12 - ________________________________________________
г)½ " - _________________________________________________
д) 2 ¾ " -_______________________________________________ 66. Кесілген бұранда сапасын бағалау кезінде пайдаланылатын бақылау-өлшеу құралын жазыңыз:
а)жеке-дара өндіріс шарттарында сыртқы - __________________
б)жеке-дара өндіріс шарттарында ішкі - ____________________
в)сериялық өндіріс шарттарында ішкі - _____________________
г)сериялық өндіріс шарттарында сыртқы - __________________
67. Бұранда кесу кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Олардың пайда болуын ескерту тәсілдерін ұсыныңыз:
а) «жырымдалған» бұранда -______________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
б) бұранданың толық емес пішіні (өтпейтін бұранда) -________
_____________________________________________________________
в)бұранданың қисаюы -__________________________________
_____________________________________________________________
г)бұранда бетіндегі бүгілу -_______________________________
_____________________________________________________________
_____________________________________________________________
д)калибр-тығын кірмейтін жағымен кіреді -_________________
____________________________________________________________
____________________________________________________________
____________________________________________________________
е)калибр-тығын өтетін жағынан кірмейді - __________________
____________________________________________________________
ж)бұранда пішінінің бет жағы таза емес -___________________
____________________________________________________________
____________________________________________________________
____________________________________________________________
____________________________________________________________
з)бұранданың конустылығы —____________________________
____________________________________________________________
и)белгілеуіштің сынуы —_________________________________
____________________________________________________________
к)кесілген бұранданың төмен сапасы —_____________________
____________________________________________________________
____________________________________________________________
СЛЕСАРЛЫҚ ӨҢДЕУДІҢ ҚИЮЛАСТЫРУ ЖҰМЫСТАРЫ
4.1.АРАМЕН КЕСУ ЖӘНЕ ҚИЮЛАСТЫРУ
а)арамен кесу -_________________________________________
_________________________________________________________________
б)аса қиюластыру - ______________________________________
_________________________________________________________________
2. Сомын кілттің ашасын арамен кесу кезінде жұмысты орындау реттілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 3. Квадрат саңылауды арамен кесу кезіндегі жұмыстың реттілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 4. «Қарлығаш құйрығы» типті қосылыстар үшін үлгі (4.1-сурет, а—г) дайындау реттілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________
4.1-сурет. «Қарлығаш құйрығы» типті қосылыстар үшін үлгі дайындау кезіндегі әрекеттердің реттілігі:
1 — 5 — өңделетін беттер 8) _____________________________________________________ 9) _____________________________________________________ 5. «Қарлығаш құйрығы» типті қосылыстар үшін контр үлгі(4.2-сурет, а—в) дайындау реттілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 6). Арамен кесу және қиюластыру кезіндегі ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Олардың пайда болуын ескерту тәсілдерін ұсыныңыз: а) базалық бетке қатысты ойық және саңылаудың қисаюы —_______________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
б) ойық немесе саңылау пішіндерін сақтамау —______________
4.2-сурет. «Қарлығаш құйрығы» типті қосылыстар үшін контрүлгі дайындау кезіндегі әрекеттердің тізбектілігі:
1 — 8 — өңделетін беттер г)көмкерілетін сыңар бөлшектерінің бірі бұрыш бөлігінде екіншісіне шақ келмейді—
д)көмкерілетін бөлшектер арасындағы саңылау рұқсат етілгеннен үлкен —_________________________________________
4.2. ҚЫРУ
7. Қыру үрдісінің мәні неде? Осы жұмыстардың мақсатын көрсетіңіз.
8. Қыру нәтижесінде алынуы мүмкін өңделген беттердің параметрлерін көрсетіңіз:
а)дәлдік — ____________________________________________
б)кедір-бұдырлық — ___________________________________
9. Келесілерді өңдеу кезінде пайдаланылатын қыру типтерін жазыңыз:
а)жазық бет — _________________________________________
б)бүгілген бет — _______________________________________
10. Қырудың кесетін бөлігінің геометриясын және өңделетін дайындамаға қатысты оның жағдайын анықтайтын бұрыштарды атаңыз (4.3-сурет). Осы бұрыштардың шамасы өңделген беттің сапасына қалай әсер ететінін көрсетіңіз:
α— ___________________________________________________
β— ___________________________________________________
γ— ___________________________________________________
δ — ___________________________________________________
4.3-сурет. Қырғышпен қыру бұрыштары және оның өңделетін бетке қатысты орналасуы:
а, б — жазық тік; в — жазық бүгілген; г — үш қырлы 11. Қырғышты қыру бұрыштарының және оның материалына және қайрақ типіне байланысты дайындаманың өңделетін бетіне қатысты орнату шамаларын 4.1-кестесіне жазыңыз.
12.Келесі жазық бетті өңдеу кезінде қыруға әдіпті анықтаңыз:
а)ені 250 мм және ұзындығы 800 мм — ____________________
б)ені 80 мм және ұзындығы 1100 мм — ____________________
в)ені 800 мм және ұзындығы 1800 мм — ___________________
13. Саңылауды өңдеу кезіндегі әдіпті анықтаңыз:
а)диаметрі 50 мм және ұзындығы 95 мм — _________________
б)диаметрі 200 мм және ұзындығы 250 мм — _______________
в)диаметрі 400 мм және ұзындығы 350 мм — _______________
14. Өңдеу кезінде көбіне пайдаланылатын қырғыш конструкциясын жазыңыз:
а)жырақша —___________________________________________
б)тұйық контур — ______________________________________
в)қиын қолжетімді орындардағы ойдым — _________________
г)фасонды бет — _______________________________________
д)бүгілген жақ — _______________________________________
4.1-кесте
е)ішкі цилиндрлік бет—__________________________________
ж)жазық бет— __________________________________________
з)ішкі конустық бет — ___________________________________
15. Өткірлеу білдегінде жазық қырғышты қыру тізбектілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 16. Үш қырлы қырғышты қыру тізбектілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 17. Қолданылатын құралдарды көрсетумен, жазық қырғышты бабына келтіру тізбектілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 18. Бетті қыруға дайындау кезіндегі жұмыстардың тізбектілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 19. Жазық беттерді келесі қыру әдістерінің мәні неде:
а)«өзінен әрі» __________________________________________
_____________________________________________________________
б)«өзіне қарай» _________________________________________
______________________________________________________________
20. «Өзінен әрі» әдісімен жазық бетті қыру кезіндегі жұмыстарды орындау тізбектілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 21. «Өзіне қарай» әдісімен жазық бетті қыру кезіндегі жұмыстарды орындау тізбектілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 22. Қолданылатын құралдарды көрсетумен, V-тәріздес кертпемен өңделген призманы (4.4-сурет) өңдеу тізбектілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________
4.4-сурет. V-тәріздес бағыттаушы:
1 — 4 — бағыттаушы беті; 5 — базалық бет
8) _____________________________________________________
9)______________________________________________________ 23. «Қарлығаш құйрығы» типті бағыттауышты қамтитын өңдеу тізбектілігін сипаттаңыз (4.5-сурет). Қолданылатын құралдар мен аспаптарды көрсетіңіз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 24. Сырғанумойынтіректіңалынбалы қосымшасын өңдеу тізбектілігін сипаттаңыз (4.6-сурет). Қолданылатын құралдар мен аспаптарды көрсетіңіз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________
4.5-сурет. «Қарлығаш құйрығы» типті қамтитын бағыттауыш:
1 — 4 — бағыттауыш беті
4.6-сурет. Алынбалы сырғанау мойынтірек:
D, d— мойынтірек қосымшасының сыртқы және ішкі диаметрлері
4.7-сурет. Жылжымалы қыратын бастиек
8) _____________________________________________________ 9) _____________________________________________________ 10) _____________________________________________________ 25. Жылжымалы қыру бастиегінің негізгі тораптарын атаңыз (4.7-сурет). Бұл тораптардың мақсатын көрсетіңіз:
1- _____________________________________________________
2- _____________________________________________________
3- _____________________________________________________
4- _____________________________________________________
5- _____________________________________________________ 26. Пневматикалық қырғышпен қыру кезіндегі жұмыстың тізбектілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 27. Бақылау кезінде пайдаланылатын тексеру құралдарын жазыңыз: а) салыстырмалы түрде шағын ені болғанда ұзындығы үлкен жазық бет (ұзындық: ен қатынасы - 1:10 және одан көп) - ________
_________________________________________________________________
б)кең жазық бет (ұзындық: ен қатынасы 5 дейін) —___________
______________________________________________________________
в)ішкі бұрыштарда орналасқан бет, — ______________________
______________________________________________________________
г)тік бұрышта орналасқан бет, — __________________________
_______________________________________________________________
д)цилиндрлік, конустық бет — ____________________________
___________________________________________________________
е)қыру сапасы — _______________________________________
28. Қыру кезінде жұмыстардың сапасына сәйкес келетін «бояуға» бақылау кезінде байланыс дақтарының санын көрсетіңіз:
а)тексеру сызғышы мен тақтайшаның жұмыс беті —
б)бағыттауыш білдек —
в)жылжымайтын бөлшектердің түйіндесу жазықтығы —
29. Қыру кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін қандай, көрсетіңіз. Олардың пайда болуын ескерту тәсілдерін ұсыныңыз:
а) қырылған бетті толық бояумен жабу — ___________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
б) қырылған бетті ортасын немесе шеттерін бояу — __________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
в)қырылған бетте жылтырауық жолақтың болуы —___________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
г)қырылған бетте бояу дақтарының біркелкі орналасуы —_____
______________________________________________________________
______________________________________________________________
д)қырылған бетте сызықіздің пайда болуы —________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
е)қырылған бетте терең ойықтар —________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
ж) қырылған бетте оймақтар мен сызық іздердің болуы —_____
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
з) қырылған бетте өзара орналасу дәлсіздігі —_______________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
4.3. ҮЙКЕЛІС ЖӘНЕ БАБЫНА ЖЕТКІЗУ
30. Үйкеліс және бабына жеткізу операцияларының мәні неде? Олардың арасындағы айырмашылықты көрсетіңіз.
31. Үйкеліс және бабына келтіру нәтижесінде өңделетін беттің қандай параметрлері алынуы мүмкін, көрсетіңіз:
а)дәлдік — _____________________________________________
б)кедір-бұдырлық — ____________________________________
32. Үйкеліс және бабына келтіруге дайындалатын беттің сапасына қойылатын талаптарды көрсетіңіз:
а)өңдеу әдібі — _________________________________________
б)беттің кедір-бұдырлығы — _____________________________
33. Үйкеліс және бабына келтіру кезінде қандай өңдеу материалдарын қолданған жөн, көрсетіңіз:
а)20X13 маркалы болат— ________________________________
б)30X13 маркалы болат— ________________________________
в)ХМЮА маркалы азотты болат— _________________________
г)қола — ______________________________________________
д)мыс-никель қорытпасы —______________________________
е)сұр шойын — ________________________________________
34. Үйкелістерді шаржылау дегеніміз не? Бұл операцияның мәні неде?
35. Бабына келтіру кезінде қолданылатын негізгі аспаптарды атаңыз және олардың мақсатын түсіндіріңіз.
36. Үйкеліс бетіне жырақша қандай мақсатпен орындалады?
37. Еркін және байланысқан абразивті материалмен үйкелеу және бабына келтіру арасында қандай айырмашылық бар?
38. Кең жазық беттерді үйкелеу қандай тізбектілікте жүргізілетінін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 39. Шеткі бетті үйкелеу қандай тізбектілікте жүргізілетінін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 8) _____________________________________________________ 9) _____________________________________________________ 40. Үйкелеу және бабына келтіру кезінде қандай механикаландырылған қол құралы пайдаланылуы мүмкін? _______
________________________________________________________ 41. Механикаландырылған құралды пайдаланумен үйкелеу кезіндегі жұмыстың тізбектілігін сипаттаңыз: 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 42. Үйкелеу материалына қандай талаптар қойылады?
_________________________________________________________________ 43. Дайындаманы өңдеу үшін үйкелісті қандай материалдар дайындау қажет:
а)көміртекті аспаптық болаттан — ________________________
б)конструкциялық болаттан — ____________________________
44. Үйкелеу және бабына келтіру кезінде майлау материалдарын қолдану қажеттілігін негіздеңіз.
________________________________________________________________ 45. Дайындама-абразив сыңарын үйкелеу және бабына келтіру кезінде қандай майлау материалын қолданған жөн, көрсетіңіз:
а)мыс — корунд — ______________________________________
б)шойын — корунд — ___________________________________
в)шойын — хром оксиді — _______________________________
г)қола — теміроксиді — _________________________________
д)болат — хром оксиді — ________________________________
е)болат — карборунд — __________________________________
ж)шойын — карборунд — ________________________________
з)мыс — карборунд — ___________________________________
46. Пайдалануға болатын құралды, жабдықты және материалды көрсетумен сериялық өндіріс шарттарында іштен жану қозғалтқышының газ бөлу механизмінің клапандарын ысудың анағұрлым тиімді тәсілін ұсыныңыз.__________________________
47. Пайдалануға келетін қажетті материалды, құралды және аспапты көрсетумен, жеке-дара өндіріс шарттарында тығын кранын үйкелеудің анағұрлым тиімді тәсілін ұсыныңыз.
48. 4.8-суретінде бейнеленген үлгіні бабына келтіретін құрал конструкциясын ұсыныңыз.
4.8-сурет. Үлгі
49. Слесарь бұрыштамасын үйкелеу үшін жұмыстар тізбектілігін сипаттаңыз және ол үшін қажетті аспаптарды, құралдарды және материалдарды көрсетіңіз (3.1-суретті қараңыз): 1) _____________________________________________________ 2) _____________________________________________________ 3) _____________________________________________________ 4) _____________________________________________________ 5) _____________________________________________________ 6) _____________________________________________________ 7) _____________________________________________________ 8) _____________________________________________________ 9) _____________________________________________________
10)_____________________________________________________ 50. Тар бүгілген беттерді бабына келтіру кезіндегі жұмыстың реттілігін сипаттаңыз:
1)_____________________________________________________
2)_____________________________________________________
3)_____________________________________________________
4)_____________________________________________________
5)_____________________________________________________ 51. Сырғу мойынтірекке білдік мойнын бабына келтіру тәсілін ұсыныңыз және сол кезде қолданылатын материалдарды, құралдарды және жабдықтарды көрсетіңіз (білдік материалы — 40Х маркалы болат).
52. Дайындамамен не болатынын түсіндіріңіз, егер өңдеу үрдісінде:
а)түйірлігі жоғары ұнтақ қолданылса — ____________________
б)тазаның орнына өңделмеген ысқылағыш қолданылса —_____
________________________________________________________________
в)майлау материалы дұрыс таңдалмаса —___________________
г)үйкеліске әдіп үлкен болса —____________________________ д)ысқылағыш және дайындама бір біріне қатысты дұрыс орналаспаса — ____________________________________________ 53. Үйкелеу және бабына келтіру кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Олардың пайда болуын ескерту тәсілдерін ұсыныңыз:
а) жазық беттерді біркелкі үйкелемеу — ____________________
_______________________________________________________________
б) дайындаманың келтірілген тар бетіндегітүйіндер —________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
в)кең үйкелген бетте ашық дақтар байқалады —______________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
г)үйкеленген бетте алдын ала өңдеу іздері қалып қойған —____
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
д)дәл қиюластырылған бет керосинді кем дегенде 2 мин өткізеді—________________________________________________________
МЕТАЛЛ КЕСЕТІН БЕЛДІКТЕ ӨҢДЕУ
5.1.ЖОНУ-БҰРМАКЕСКІШ БІЛДЕК
1. 5.1-суретте көрсетілген жону-бұрма кескіш білдектің негізгі тораптарын және оны басқару элементтерін атаңыз:
5.1-сурет. Жону-бұрама кескіш білдек- ________________________________________________________________________________________________
8 - ____________________________________________________
9 - ____________________________________________________
10 - ___________________________________________________
11 - ___________________________________________________
12 - ___________________________________________________
13 - ________________________________________________
14 - ________________________________________________
2. Неліктен сүмбі және артқы қыспақ күшпе тесіктерінің осьтері бір сызықта болуы тиіс екенін түсіндіріңіз. Бұл сызық не деп аталады?
3. Тік осьтің айналысында жоғарғы суппорт бұрылысы қандай мақсатпен жүзеге асырылады?
_________________________________________________________________ 4. Жоғарғы суппортта орналасқан білдеккескіш ұстағышының құралды бекіту үшін қандай мақсатта бірнеше жұмыс айқындамалары бар?
_________________________________________________________________ 5. Өздігінен орталықтанатын үш жұдырықты қысқы құрылғысын және оның әрекет ету қағидасын сипаттаңыз (5.2-сурет) және оның мақсатын көрсетіңіз.
5.2-сурет. – Өздігінен орталыққа келетін үш жұдырықшалы патрон
5.3-сурет. Қатты орталықтар
6. Қатты орталық конструкцияларын (5.3-сурет) және олардың элементтерін атаңыз. Аталған орталықтардың мақсаттарын көрсетіңіз:
а — ___________________________________________________
б —___________________________________________________
в — ___________________________________________________
г — ___________________________________________________
д — ___________________________________________________
е — ___________________________________________________
1 — ___________________________________________________
2 — ___________________________________________________
3— ___________________________________________________ 7. Айналатын орталық қондырғысын сипаттаңыз (5.4-сурет) және оның мақсатын көрсетіңіз.
5.4-сурет. Айналмалы орталық
5.5-сурет. Жетектеме қысқы
8. Жетектеме қысқының негізгі бөлшектерін атаңыз (5.5-сурет) және сол қысқыны пайдаланумен дайындаманы орнату реттілігін сипаттаңыз: 9. Құралды кескішұстағышқа бекіту кезінде оның астына орнатылатын төсеніштің мақсаты қандай? _____________________
____________________________________________________________ 10. Жону кескішінің эскизін орындаңыз. Оның жұмыс бөлігін құрайтын негізгі беттерді көрсетіңіз және оларға анықтама беріңіз.
11. Кескіштің негізгі және қосалқы бұрыштарын өлшеу кезінде координатты болып табылатын жазықтықты атаңыз (5.6-сурет) және оларға анықтама беріңіз:
1 - ____________________________________________________
2 - ____________________________________________________
5.6-сурет. Жону кескішінің координатты жазықтығы
5.7-сурет. Жону кескішінің геометриялық параметрлері
12. Жұмыс бөліктің геометриясын анықтайтын кескіш бұрыштарын атаңыз (5.7-сурет). Олар кесу үрдісіне қандай әсер ететінін көрсетіңіз:
α— ___________________________________________________
β— ___________________________________________________
δ — ___________________________________________________
γ— ___________________________________________________
13. Кескіш конструкцияларын атаңыз (5.8-сурет) және олардың мақсатын көрсетіңіз:
а — ___________________________________________________
б — ___________________________________________________
в — ___________________________________________________
г — ___________________________________________________
д — ___________________________________________________ 14. Сыртқы және ішкі цилиндрлік және шетжақты беттерді өңдеуге білдекті баптау кезінде жұмысты орындау реттілігін сипаттаңыз:
1)____________________________________________________________
2)____________________________________________________________
5.8-сурет. Жонғыштың конструкциясы
3)____________________________________________________________
4)____________________________________________________________
5)____________________________________________________________
6)____________________________________________________________
7)____________________________________________________________
8)____________________________________________________________
15. Білдекті өңдеудің берілген тәртібіне (сүмбінің айналу және беріліс жиілігі) баптау кезіндегі әрекеттердің реттілігін көрсетіңіз.
16. Шеткі бетті өңдеу тәсілін жазыңыз, егер оның ұзындығы келесіні құраса:
а)12 мм — _____________________________________________
б)70 мм — _____________________________________________
в)120 мм —_____________________________________________
17. Үш өтпенің әрқайсысы үшін кесу тереңдігін анықтаңыз, жалпы өңдеу әдібі 5 мм болғанда: 18. Ұстағышының өлшемі 16 х 25 мм Т15К6 маркалы қатты қорытпадан алынған пластинамен бекемдетілген, өтетін бұрма болат дайындамамен қайрау кезінде беріліс шамасын анықтаңыз, егер дайындама диаметрі 70 мм, ал кесу тереңдігі — 2,25 мм.
_________________________________________________________________ 19. Ұстағышының өлшемі 16 х 25 мм Т15К6 маркалы қатты қорытпадан алынған пластинамен бекемдетілген, өтетін бұрма болат дайындамамен қайрау кезінде кесу жылдамдығын анықтаңыз, егер кесу тереңдігі 3 мм, ал беріліс — 0,6 мм/айн.
20. Белгілеу циркулі үшін конустық саңылаумен (5.9-сурет) қалпақша дайындау кезінде жұмысты орындау реттілігін сипаттаңыз. Осы кезде пайдаланылатын құрал-саймандарды көрсетіңіз және әр операцияны орындау үшін кесу режімін анықтаңыз.
5.9-сурет. Конусты тесікті қақпаша
21. Жону білдегінде өңдеу кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін атаңыз. Олардың пайда болуын ескерту тәсілдерін ұсыныңыз: 1) өңделген беттің сопақтығы — __________________________
________________________________________________________________ 2) тесік осінің өңделетін дайындама осіне қатысты ығысуы —__
_____________________________________________________________
_____________________________________________________________
___________________________________________________________________
3)өңделетін беттің конустылығы —________________________
_______________________________________________________________ 4)өңделген бетте кескіштің кері жүрісі кезінде спираль сызықіз бөлшектерінің пайда болуы — _______________________________
______________________________________________________________ 5. кесу жағынан бөлшек шетінің жоғары кедір-бұдырлығы —__
______________________________________________________________
6.шетін кескенде ұзындығы бойынша өлшемді ұстанбау —____
______________________________________________________________
______________________________________________________________
7. бөлшектің өңделген бетіндегі ұсату іздері —_______________
8. өзекте немесе тесіктегі «жырымдалған» бұранда—_________
5.2.КОНСОЛ-ЖОҢҒЫЛАУ БІЛДЕК
22. Консол-жоңғылау білдегі қандай белгілермен жіктеледі?
_________________________________________________________________ 23. Консол көлденең-жоңғылау білдегінің (5.10-сурет) негізгі тораптарын және оны басқару элементтерін атаңыз және олардың мақсаттарын көрсетіңіз:
1 - ____________________________________________________
2 - ____________________________________________________
3 - ____________________________________________________
4 - ____________________________________________________
5.10-сурет. Консол көлденең-жоңғыш білдек
5 - ____________________________________________________
6 - ____________________________________________________
7 - ____________________________________________________
8 - ____________________________________________________
9 - ____________________________________________________
10 - ___________________________________________________
11 - ___________________________________________________
12 - ___________________________________________________
13 - ___________________________________________________
14 - ___________________________________________________
15 - ___________________________________________________
А - ____________________________________________________
Б - ____________________________________________________
Б - ____________________________________________________
Г - ____________________________________________________
Д - ____________________________________________________
Е - ____________________________________________________ 24. Консол тігінен-жоңғылау білдегінің (5.11-сурет) негізгі тораптарын және оны басқару элементтерін атаңыз және олардың мақсаттарын көрсетіңіз:
1 - ____________________________________________________
2 - ____________________________________________________
3 - ____________________________________________________
4 - ____________________________________________________
5 - ____________________________________________________
6 - ____________________________________________________
7 - ____________________________________________________
8 - ____________________________________________________
9 - ____________________________________________________
10 - ___________________________________________________
11 - ___________________________________________________
12 - ___________________________________________________
А - ____________________________________________________
5.11-сурет. Консол тігінен-жоңғылау білдегі
Б - ____________________________________________________
В - ____________________________________________________
Г - ____________________________________________________
Д - ____________________________________________________
Е - ____________________________________________________ 25. 5.12-суретінде бейнеленген құралдарды атаңыз және олардың мақсатын көрсетіңіз:
а - ____________________________________________________
б - ____________________________________________________
в - ____________________________________________________
г - ____________________________________________________
5.12-сурет. Дайындамаларды орнатуға және бекітуге арналған құралдар
26. Өңделетін дайындамаларды консол-жоңғылау білдектеріне бекіту үшін қолданылатын машиналық қысу типтерін және мақсатын көрсетіңіз.
27. Консол-жоңғылау білдегінің сүмбісіне жоңғыны бекіту үшін қолданылатын құралдарды атаңыз:
а)дискті және цилиндрлік — ______________________________
б)қапталдық — _________________________________________
в)шеткі және буатты — __________________________________
28. Конструкциядағы айырмашылықты атаңыз және жоңғыштың артықшылығы мен кемшілігін көрсетіңіз:
а) шүйделенген тіспен — ________________________________
______________________________________________________________
б) ұшы өткір тіспен —___________________________________
_______________________________________________________________
29. Жоңғыштың шүйделенген тісінің эскизін орындаңыз және олардың кесу үрдісі мен өңдеу сапасына әсерін көрсете отырып, оның негізгі элементтерін атаңыз.
30. 5.13-суретте бейнеленген жоңғышты атаңыз. Оның мақсатын көрсетіңіз:
а — ___________________________________________________
б — ___________________________________________________
в — ___________________________________________________
г — ___________________________________________________
д — ___________________________________________________ 31. Консол көлденең-жоңғылау білдегінің қыспағына еңкіш немесе бұрандалы тісі бар цилиндр жоңғышты қалай және неліктен орнатады?
32. Анықтау үшін бастапқы деректерді көрсете отырып, құралды таңдау және кесу тәртібінің реттілігін сипаттаңыз:
1)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
5.13-сурет. Жоңғылау конструкциясы
2)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
3)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
4)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
33. Жоңғылау білдегінде өңдеу үшін берілістің әртүрлі типтеріне анықтама беріңіз және кесу тәртібін анықтау кезінде оларды пайдалану қажеттілігін түсіндіріңіз:
Sоб, мм/айн, — _________________________________________
____________________________________________________________________
Sтіс, мм/тіс, —___________________________________________
____________________________________________________________________
Sмин, мм/мин, —_________________________________________
____________________________________________________________________
33. Жоңғылау ені кезінде тез кесетін болаттан жасалған диаметрі 12 мм жоңғы шетімен У7 маркалы болат құрал дайындамасын өңдеу кезінде бір тіске берілісті анықтаңыз:
а)7 мм —_______________________________________________
б)21 мм — _____________________________________________
в)40 мм — _____________________________________________
35. Бір минуттық берілісті (s„HH) анықтаңыз, егер бір тіске беріліс 0,015 мм, жоңғыш тістерінің саны — 12, ал сүмбінің айналу жиілігі — 800 мин-1 болса.
____________________________________________________________________ 36. Жоңғыш білдек сүмбісінің айналу жиілігін анықтаңыз, егер кесу тереңдігі 2,3 мм тіске беру 0,04 мм кезінде тез кесетін болаттан жасалған диаметрі 12 мм жонғыш шетімен тік-жоңғылау білдегінде У7 маркалы болат құралы дайындамасын өңдеу керек болса.
____________________________________________________________________ 37. Дайындаманы қуыс бұрғы бойынша өңдеуге білдекті баптау сызбасын орындаңыз. 38. Машина қыспағына бекітілген дайындаманың жазық параллель және өзара перпендикуляр беттерді өңдеу реттілігін сипаттаңыз. Орындалатын ауысу реттілігін көрсетіңіз:
1)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
2)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
3)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
4)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
5)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
6)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
7)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
8)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
39. Белгілеу циркулінің аяқтарын дайындау кезіндегі жұмыстардың реттілігін сипаттаңыз (5.14-сурет), сонымен қатар қолданылатын құралдарды көрсетіңіз.
5.14-сурет. Белгілеу циркулинің ашасы
40. Жоңғылаушының жұмыс орнының сызбасын орындаңыз және жұмыс орнында орнатылатын қосалқы жабдықтың мақсатын көрсетіңіз.
41. Негізгі бөлшектердің мақсатын көрсете отырып, бөлгіш бастиегі құрылғысын (5.15-сурет) сипаттаңыз:
1 - ____________________________________________________
2 - ____________________________________________________
3 - ____________________________________________________
4 - ____________________________________________________
5 - ____________________________________________________
6 - ____________________________________________________
7 - ____________________________________________________
8 - ____________________________________________________
5.15-сурет. Бөлгіш бастиекті қолданумен өңдеу сызбасы
42. Жоңғылау білегінің үстелінде бөлгіш бастиекті және артқы басшаны орнату кезінде жұмысты орындау реттілігін сипаттаңыз:
1)____________________________________________________________
2)____________________________________________________________
3)____________________________________________________________
4)____________________________________________________________
5)____________________________________________________________
6)____________________________________________________________
7)____________________________________________________________
43. Алты қырлыны жоңғылау кезінде бөлгіш бастиекті пайдаланумен жұмысты орындау реттілігін сипаттаңыз:
1)____________________________________________________________
2)____________________________________________________________
3)____________________________________________________________
4)____________________________________________________________
5)____________________________________________________________
6)____________________________________________________________
7)____________________________________________________________
8)____________________________________________________________
9)____________________________________________________________ 44. Консол тігінен-жоңғылау білдегінде тік бұрышты ойықты жоңғылау кезінде жұмысты орындау реттілігін сипаттаңыз:
1)____________________________________________________________
2)____________________________________________________________
3)____________________________________________________________
4)____________________________________________________________
5)____________________________________________________________
6)____________________________________________________________
7)____________________________________________________________
8)____________________________________________________________
9)____________________________________________________________ 45. Консол-жоңғылау білдегінде Т-тәрізді ойықты өңдеу реттілігін сипаттаңыз:
1)____________________________________________________________
2)____________________________________________________________
3)____________________________________________________________
46. Қолданылатын құрал-саймандарды және жабдықтарды көрсете отырып, «қарлығаш құйрығы» типті ойықты өңдеу реттілігін сипаттаңыз:
1)____________________________________________________________
2)____________________________________________________________
3)____________________________________________________________
47. Ойық кілтекті тегістеу сызбасын көрсетіңіз:
а) консал тігінен-жоңғылаубілдегінде жоңқыш ұшымен
б) консал көлденең-жоңғылаубілдегінде дискті жоңқышпен
48. Жоңғылау кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Оларды жою тәсілдерін ұсыныңыз:
а) өңделген бетте ұсақтау іздері —
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
б) жоғары толқын өңделген бетте — _______________________
____________________________________________________________
__________________________________________________________
в) кілтек ойығы осінің білікосіне сәйкес келмеуі —___________
г) кілтек немесе ойық өлшемдерінің сызба талаптарына сәйкес келмеуі — ________________________________________________
5.3.ЖАЗЫҚ АЖАРЛАҒЫШ БІЛДЕК
49. Ажарлау үрдісінің мәні неде? Ажарлау үрдісінің мақсатын көрсетіңіз.
50. 5.16-суретте көрсетілген жазық ажарлау сызбасын атаңыз. Олардың ерекшеліктерін және қолдану аясын көрсетіңіз:
а — ___________________________________________________
_______________________________________________________________
б —___________________________________________________
_______________________________________________________________
в — ___________________________________________________
_______________________________________________________________
г —___________________________________________________
_______________________________________________________________
д —___________________________________________________
_______________________________________________________________
е —___________________________________________________
_______________________________________________________________
ж —__________________________________________________
_________________________________________________________
з — ___________________________________________________
_______________________________________________________________
5.16-сурет. Жазық ажарлау сызбасы
51. Жазық ажарлау білдегінің негізгі тораптарын және басқару органдарын атаңыз (5.17-сурет). Олардың мақсаттарын атаңыз:
1 - ___________________________________________________
2 - ___________________________________________________
3 - ___________________________________________________
4 - ___________________________________________________
5 - ___________________________________________________
6 - ___________________________________________________
7 - ___________________________________________________
8 - ___________________________________________________
9 - ___________________________________________________
10 - ___________________________________________________
5.17-сурет. Жазық ажарлағыш білдек
52. Ажарлауыш шарықтың түйірлігі дегеніміз не және оның түйірлігін таңдау неге байланысты?
53. Ажарлауыш шарық дайындау кезінде түйіршікті ілу қалай қамтылады?
__________________________________________________________________ 54. Ажарлауыш шарық құрылымы дегеніміз не?
__________________________________________________________________ 55. Ажарлауыш шарықтың қаттылығы дегеніміз не және ол ажарлау кезіндегі кесу үрдісіне қалай әсер етеді?
__________________________________________________________________ 56. Белгілену қаттылығының өсу ретімен орналастырыңыз:Ml; СМ1; М2; ВМ2; М3; ВМ1; Т1; СМ2; Т2; СТ1; ЧТ; СТ2; С2; СТ3; С1; Т3.
57. Ажарлауыш шарықтарды дайындау кезінде түйіршіктерді бекіту үшін қолданылатын байланыстарды атаңыз:
а)органикалық — _______________________________________
б)бейорганикалық — ____________________________________
58. Ажарлауыш шарық материалын таңдау неге байланысты?
_________________________________________________________________ 59. Келесі түрде белгіленген ажарлауыш шарықты маркалауды ашып жазыңыз: ПП 500 х 50 х 305 24А 10П С2 7 К5 35 м/с А 1 кл.:
ПП 500 х 50 х 305 — ____________________________________
24А —_________________________________________________
10П —_________________________________________________
С2 — _________________________________________________
7 — ___________________________________________________
К5 — _________________________________________________
35 м/с — ______________________________________________
А — __________________________________________________
1 кл. — ________________________________________________ 60. Жазық ажарлау білдек үстелінде дайындаманы бекіту үшін төмендегілер қандай жағдайда қолданылады:
а)магнитті тақта — ______________________________________
б)вакуумды тақта — ____________________________________
61. Магнитті тақта эскизін орындаңыз және оның әрекет ету қағидасын түсіндіріңіз.
62. Магнитті тақтаны жазық ажарлау білдегі үстелінде орнату кезінде жұмысты орындау реттілігін сипаттаңыз:
1)_____________________________________________________________
2)_____________________________________________________________
3)_____________________________________________________________
4)_____________________________________________________________
63. Жазық ажарлағыш білдек сүмбісінде ажарлау шарығын орнату эскизін орындаңыз, оны бекітудің негізгі бөлшектерін атаңыз және жұмысты орындау ретін көрсетіңіз:
1)_____________________________________________________________
2)_____________________________________________________________
3)_____________________________________________________________
64. Жазық ажарлау кезінде кесу режімін атаңыз және олар қандай бірлікте өлшенеді және кесу үрдісі мен өңделген беттің сапасына қандай әсер етеді:
υкр — _________________________________________________
V — __________________________________________________
S —___________________________________________________
t—____________________________________________________
65. 5.18-суретте бейнеленген жазық ажарлау білдегін басқарудың негізгі органдарын атаңыз және олардың мақсатын көрсетіңіз:
1 — ___________________________________________________
2 — ___________________________________________________
3 — ___________________________________________________
4 — ___________________________________________________
5 — ___________________________________________________
6 — ___________________________________________________
5.18-сурет. Жазық ажарлау білдегін басқару органдары
7 - ___________________________________________________
8 - ___________________________________________________
9 - ___________________________________________________
66. Бос жүрісте жазық ажарлау білдегін тексеру кезінде жұмысты орындау реттілігін сипаттаңыз:
1)_____________________________________________________________
2)_____________________________________________________________
3)_____________________________________________________________
4)_____________________________________________________________
5)_____________________________________________________________
6)_____________________________________________________________
7)_____________________________________________________________
8)_____________________________________________________________
9)_____________________________________________________________
10)_____________________________________________________________
11)_____________________________________________________________
67. Егер қыздырылған көміртекті болат конструкцияны дайындама шетімен өңдеу талап етілсе, ажарлау шарығының сипаттамасын жазыңыз.
_____________________________________________________________________ 68. Ағартылған шойын дайындамасынан жасалған дайындама келтекпен таза өңдеу үшін ажарлау шарығының сипаттамасын жазыңыз.
__________________________________________________________________ 69. Жазық ажарлау білдекте ені 38 мм, қалыңдығы 10 мм және ұзындығы 250 мм конструкторлық болаттан жасалған тақтайшаны өңдеу кезіндегі кесу режімін анықтаңыз, егер өңдеу әдібі бір жаққа 0,12 мм құраса.
__________________________________________________________________ 70. 69 тапсырмада сипатталған тақтайшаны ажарлау кезіндегі жұмысты орындау реттілігін сипаттаңыз, төрт жағынан, оның параллельділігін және перпендикулярлығын қамти отырып:
1)_____________________________________________________________
2)_____________________________________________________________
3)_____________________________________________________________
4)_____________________________________________________________
5)_____________________________________________________________
6)_____________________________________________________________
7)_____________________________________________________________
8)_____________________________________________________________
9)_____________________________________________________________
10)_____________________________________________________________
11)_____________________________________________________________
12)_____________________________________________________________
13)_____________________________________________________________
14)_____________________________________________________________
71. Жазық ажарлау кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Олардың пайда болуын ескерту тәсілдерін ұсыныңыз:
а) берілген өлшем ұсталған — ____________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
б) өлшемдерді төмендету —_______________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
в)ажарланатын және базалық беттердің параллельдігінен ауытқу—__________________________________________________
г)жұқа дайындамалардың ажарланатын бет жазықтығынан ауытқуы — _______________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
д)параллель ажарлау беттерден ауытқу —___________________
_______________________________________________________________
5.4. КӨЛДЕНЕҢ - ЖОНУ БІЛДЕК
72. Қандай жағдайларда дайындаманы өңдеу көлденең - жону білдектерінде жүргізіледі?
_________________________________________________________________ 73. Көлденең-жону білдегінің негізгі тораптарын атаңыз (5.19-сурет) және олардың мақсатын көрсетіңіз:
1 — ___________________________________________________
2 — ___________________________________________________
3 — ___________________________________________________
4 — ___________________________________________________
5 — ___________________________________________________
6 — ___________________________________________________
7 — ___________________________________________________
8 — ___________________________________________________
9 — ___________________________________________________ 74. Дайындамаларды көлденең-жону білдегіне орнату және бекіту үшін қандай құралдар және қандай жағдайларда қолданылатынын көрсетіңіз:
1)_____________________________________________________________
2)_____________________________________________________________
3)_____________________________________________________________
4)_____________________________________________________________
5.19-сурет. Көлденең-жоңғылау білдегі
75. Дайындаманы көлденең-жону білдегінің үстеліне орнату кезінде қандай талаптарды орындау қажет?
_________________________________________________________________ 76. Көлденең-жоңғылау білдегінде өңделуі мүмкін беттердің көлденең қималарының эскизін орындаңыз. Осы беттердің әрқайсысын өңдеу үшін пайдаланылуы мүмкін жону кескіштер конструкциясын көрсетіңіз:
а)_____________________________________________________________
б)_____________________________________________________________
в)_____________________________________________________________
г)_____________________________________________________________
д)_____________________________________________________________
е)_____________________________________________________________
ж)_____________________________________________________________
77. Неліктен жону кескішінің білігін иілген етіп дайындау ұсынылады?
_________________________________________________________________ 78. Кескіш ұстағыштан жону кескіштерінің ұшуы неліктен аз болуы тиіс?
________________________________________________________________ 79. Жону кезіндегі кесу тәртіптеріне анықтама беріңіз, оларды өлшем бірігін көрсетіңіз. Өңдеу үрдісіне және өңделген беттік сапасына кесу тәртіптерінің шамасы қалай әсер ететінін көрсетіңіз:
v— ___________________________________________________
s — ___________________________________________________
t—___________________________________________________
80. Келесі ұғымдардың мағынасы қандай:
а)кірекесу — ___________________________________________
б)асқынөту— __________________________________________
81. Көлденең-жону білдегінде ені 165 мм дайындаманы өңдеу кезінде кірекесу мен асқынөту жүрісінің шамасын анықтаңыз.
_________________________________________________________________ 82. Көлденең-жону білдегінде ұзындығы 325 мм дайындаманы өңдеу кезіндегі кескіш жүрісінің ұзындығын анықтаңыз.
_________________________________________________________________ 83. Көлденең-жону білдегін баптау кезінде жұмыстарды орындау реттілігін сипаттаңыз:
1)_____________________________________________________________
2)_____________________________________________________________
3)_____________________________________________________________
84. Көлденең - жону білдекте дайындаманың жазық беттерін өңдеудің реттілігін сипаттаңыз:
1)_____________________________________________________________
2)_____________________________________________________________
3)_____________________________________________________________
4)_____________________________________________________________
5)_____________________________________________________________
6)_____________________________________________________________
7)_____________________________________________________________
8)_____________________________________________________________
9)_____________________________________________________________ 85. Көлденең-жону білдекте еңіс бетті қалай өңдеуге болады?
_________________________________________________________________ 86. Білдекті баптау реттілігін сипаттаңыз және ойық кілтекті білікке өңдеу үшін қажетті құралдарды көрсетіңіз, егер біліктің ұзындығы 250 мм, ал кілтектің ені мен тереңдігі сәйкесінше 5 және 6 мм болса. Осы кілтекті өңдеу кезіндегі кесу режімін анықтаңыз:
1)_____________________________________________________________
2)_____________________________________________________________
3)_____________________________________________________________
4)_____________________________________________________________
5)_____________________________________________________________
6)_____________________________________________________________
7)_____________________________________________________________
8)_____________________________________________________________
9)_____________________________________________________________
v— ___________________________________________________
s — ___________________________________________________
t— ____________________________________________________
кірекесу — _____________________________________________
асқынөту —____________________________________________
87. Жону кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Оларды жою тәсілдерін ұсыныңыз:
а) өңделген беттің кедір-бұдырлығының жоғарылығы —
______________________________________________________________
______________________________________________________________
______________________________________________________________
б) өңделген беттердің геометриялық өлшемдерінің, пішіндерінің және өзара орналасуының сызба талаптарына сәйкес келмеуі —
5.5.СЛЕСАРЛЫҚ ӨҢДЕУДІҢ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ҮРДІСІ
88. Анықтаманы толықтырыңыз: технологиялық үрдіс — _____
_________________________________________________________________
Ол қандай бөліктерден тұратынын көрсетіңіз.
____________________________________________________________________
89. Анықтамасын жазыңыз:
а)жұмыс істеу — ________________________________________
б)орнату —_____________________________________________
в)ауысу —______________________________________________
г)өту —________________________________________________
90. Дайындаманы өңдеудің технологиялық үрдісін құру үшін дайындама туралы қандай мәліметтер қажет?
91. Дайындамалардың «базасы» және «базалау» ұғымдарын қалай түсінесіз?
92. Мақсаттарына байланысты базаның қандай түрлері бар? Базаға анықтама беріңіз.
93. Дайындаманы слесарлық өңдеу кезінде база қалай таңдалады және оларға қойылатын талаптар қандай?
_____________________________________________________________________________ 94. Дайындамаларды өңдеу реттілігі қалай анықталады?
95. Дайындаманы өңдеу үшін құралдар қандай критерийлермен таңдалады?
__________________________________________________________________ 96. Бақылау-өлшеу құралдарын таңдаудағы критерийлер қандай?
__________________________________________________________________ 97. Өңдеудің операцияаралық әдібін таңдау неге байланысты?
__________________________________________________________________ 98. Технологиялық үрдісті әзірлеу кезінде қандай технологиялық құжаттарды құру қажет және олардың мақсаттары қандай?
99. Технологиялық картада қандай мәліметтер болуы тиіс?
100. «Технологиялық тәртіп» ұғымының мәні қандай және оның технологиялық үрдістегі рөлі қандай?
101. Технологиялық үрдісті сапалы орындауды қамтамасыз ету үшін бөлшектер мен құралдарды стандарттау және нормалау мағынасы қандай? _________________________________________________________________
1-тарауға бақылау жұмысы
1 нұсқа
1. Слесардың жұмыс орнының эскизін орындаңыз. Эскизде ыңғайлы және ыңғайсыз аймақтарды көрсетіңіз. Жұмыс орнын аймақтарға бөлу негізіне қойылған қағидаларды атаңыз.
__________________________________________________________________________________ 2. Өлшеу дәлсіздігі дегеніміз не?
__________________________________________________________________ 3. Неліктен машина жасауда таза металдар емес, қорытпалар қолданылады?
__________________________________________________________________ 4. Қандай жағдайларда калибр-тығындар қолданылады және калибрдің өту жағының ұзындығы оның өтпейтін жағының ұзындығынан көп?
___________________________________________________________________ 5. Келесі материалдар маркаларының не білдіретінін ашып жазыңыз:
Ст3 -__________________________________________________
20ХН3А - _____________________________________________
БрЩ3Ц12С5 - __________________________________________
У12А -________________________________________________
2 нұсқа 1. Слесардың жұмыс орнын ұйымдастыруға қойылатын негізгі талаптарды жазыңыз және оларды орындау қажеттілігін негіздеңіз:
1)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
2)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
3)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
4)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
5)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
6)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
7)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
8)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
9)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
10)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
2. Тегіс микометрмен өлшеу жүргізудің негізгі қағидалары қандай?:
1)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
2)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
3)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
4)______________________________________________________________
_____________________________________________________________________
3. Анықтаманы толықтырыңыз: қатты қорытпа —.
Қатты қорытпа құрамына қандай компоненттер кіретінін көрсетіңіз және материалдарды кесумен өңдеу үшін қорытпа маркасын таңдауды анықтайтын критерийлерді келтіріңіз.
4. Өңделген бет қабаттың сапасына айтарлықтай әсер ететін кесу режімдерінің элементтерін көрсетіңіз.
_________________________________________________________________ 5. Келесі материалдар маркаларының не білдіретінін ашып жазыңыз:
18ХГ —________________________________________________
ВЧ 50-1,5 —____________________________________________
9ХС —________________________________________________
ТТ7К12 —_____________________________________________
2 тарауға бақылау жұмысы
1 нұсқа
1. Орнату базасы дегеніміз не және әртүрлі пішінді дайындамаларды кеңістіктік белгілеу кезінде базаны қандай белгілермен таңдайды? ______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ 2. Диаметрі 6 мм дөңгелек илектен ию әдісімен сақина дайындауға қажетті дайындама ұзындығын анықтаңыз, егер сақинаның ішкі диаметрі 125 мм құрауы тиіс боса.
__________________________________________________________________
3.Циркуль және сызғыштың көмегімен дұрыс алты бұрыш сызыңыз.
4. Білікті гидравликалық баспақта дұрыстау реттілігін сипаттаңыз:
1)______________________________________________________________
2)______________________________________________________________
3)______________________________________________________________
4)______________________________________________________________
5. Қол ара білдегінде төсенішті орнату ережесін атаңыз:
1)______________________________________________________________
2)______________________________________________________________
3)______________________________________________________________
2 нұсқа
1. Қатты материалдарды шабу кезінде құрал ұштағышының бұрышы жұмсақ материалдарды шабуға қарағанда үлкен?_________________________________________________________________
______________________________________________________________ 2. Кеңістіктік белгілеу кезінде орнату және белгілеу базасы қандай жағдайларда сәйкес келеді?
3. Құбырды ию жолақты материалдары және пішінді илекті июден несімен ерекшеленеді?
__________________________________________________________________ 4. Металды (жайма материал, пішінді илек, құбыр) қол арамен кесу кезіндегі жұмыстың реттілігін сипаттаңыз:
1)______________________________________________________________
2)______________________________________________________________
3)______________________________________________________________
4)______________________________________________________________
5)______________________________________________________________
6)______________________________________________________________
7)______________________________________________________________
8)______________________________________________________________
5. Жолақ қалыңдығы 5 мм болғанда сөре өлшемдері 60 және 70 мм бұрыштама дайындау үшін дайындама ұзындығын есептеңіз, егер ию сөрелер арасында түйісу радиусын орындаусыз жүргізілсе.
_________________________________________________________________
3-тарауға бақылау жұмысы
1 нұсқа
1. Егер өңдеуден кейін бет жағы Rz80 мкмкедір-бұдырлы болуы үшін егеудің қандай нөмірін пайдаланған жөн?
_____________________________________________________________________ 2. Білдекте бұрғылау кезінде бітеу тесіктің тереңдігін қалай бақылайды?
__________________________________________________________________ 3. Тесіктерді өңдеу кезінде туындайтын ақаулардың пайда болу себептерін көрсетіңіз. Оларды жою тәсілдерін көрсетіңіз:
а)тесікосінің қисаюы — __________________________________
_______________________________________________________________
б)Өңделген тесіктің беті өте жоғары кедір-бұдырлы —________
в)тесіктің осі белгімен сәйкес келмейді —___________________
________________________________________________________________
г)жазыңқы тесіктің диаметрі берілгеннен көп —_____________
________________________________________________________________
5. Кең жазық бетті егелеу реттілігін сипаттаңыз:
1)______________________________________________________________
2)______________________________________________________________
3)______________________________________________________________
4)______________________________________________________________
5)______________________________________________________________
6)______________________________________________________________
2 нұсқа
1. Егелеуден кейін бақылау үшін қажетті құралдарды көрсетіңіз:
а)тік сызықты —________________________________________
б)дәлдігі 0,5 ммдейінгі сызықты өлшемдер— _______________
в)дәлдігі 0,1 ммдейінгі сызықты өлшемдер—________________
г)дәлдігі 2'дейінгі бұрышты өлшемдер —___________________
д)жазықтылық — _______________________________________
е)перпендикулярлылық — ________________________________
2. Кейінде үңгілеуге тесікті өңдеу үшін бұрғы диаметрін жазыңыз, егер соңғы өңделген тесіктік диаметрі:
а)12 мм — _____________________________________________
б)40 мм —_____________________________________________
в)80 мм —_____________________________________________
3. Келесі бұранданың шартты белгілерін жазыңыз:
а)метрлікдиаметрі12 мм қадамы 3 мм — ___________________
б)дюймдікдиаметрі 12,7 мм — ____________________________
в)құбырлы құбырдың ішкі диаметрі 25,4 мм — ______________
4. Бұрғыны қайрау кезінде сақталатын қауіпсіздік техникасының қағидалары қандай:
а) _____________________________________________________
б) ____________________________________________________
в)_____________________________________________________
г)_____________________________________________________
5. Жайма материалдан шабылып алынған дайындамадан слесарь бұрыштамасын дайындау реттілігін сипаттаңыз:
1)______________________________________________________________
2)______________________________________________________________
3)______________________________________________________________
4)______________________________________________________________
5)______________________________________________________________
6)______________________________________________________________
7)______________________________________________________________
8)______________________________________________________________
4-тарауға бақылау жұмысы
1 нұсқа
1. Қыру кезінде қол жеткізілетін геометриялық өлшемдердің дәлдігі қандай?
__________________________________________________________________ 2. Қалпына келтіру кезінде қолдануды анықтайтын критерийлерді атаңыз:
а)еркін қажақ — _______________________________________
б)уқалуды шаржылау— _________________________________
3. Тік сызықты контурлардың ойықтары мен тесіктерін аралау кезінде бұрыштарды өңдеу тәсілдерін сипаттаңыз және оларды бақылау тәсілдерін көрсетіңіз.
_________________________________________________________________
_________________________________________________________________
2 нұсқа
1. Қыру сапасын бақылау үшін тексеру тақтасын немесе сызғышты бояудың негізгі ерекшеліктерін атаңыз:
а)таза — _______________________________________________
б)өңделмеген — ________________________________________
2. Уқалауды шаржылау кезінде жұмысты орындау реттілігін көрсетіңіз:
1)______________________________________________________________
2)______________________________________________________________
3)______________________________________________________________
4)______________________________________________________________
5)______________________________________________________________ 3. V-тәріздес бағыттаушыны қыру үрдісін сипаттаңыз (4.4-суретті қараңыз):
1)______________________________________________________________
2)______________________________________________________________
3)______________________________________________________________
4)______________________________________________________________
5)______________________________________________________________
6)______________________________________________________________
5-тарауға бақылау жұмысы
1 нұсқа
1. Келесі дайындаманы жону білдегінде бекіту үшін пайдаланылатын құралды көрсетіңіз:
а) шағын ұшу кезінде домалақ илек — _____________________
_______________________________________________________
б)ұзындығының диаметрге қатынасы бестен көп домалақ илек — _______________________________________________________
_______________________________________________________________ в)ұзындығының диаметрге қатынасы данамен алғанда бестен көп —____________________________________________________
_______________________________________________________________ 2. Фрезерлеу кезінде минуталық беріліс шамасын анықтаңыз, егер бір тіске беріліс -0,04 мм, сүмбінің айналу жиілігі — 600 мин-1, фреза тістерінің саны 14 болса.
__________________________________________________________________ 3. Дөңгелектің шеті мен келтегімен тегістеу сызбасын орындаңыз және осы әдістердің әрқайсысының артықшылығы мен кемшілігін көрсетіңіз:
а) артықшылығы — _____________________________________
_______________________________________________________
б) кемшілігі — _________________________________________
___________________________________________________
4. Көлденең-жону білдегі жылжымасының жұмыс жүрісінің жылдамдығы оның айналым жүрісінің жылдамдығынан неліктен аз?
__________________________________________________________________
2 нұсқа
1. Өңдеу (өңделмеген, таза немесе жұқа қайрау) түрін анықтаңыз, егер Ra1,6 мкм кедір-бұдырлы бетті алу талап етелсе, ал өлшемдердің дәлдігі 9-шыквалитетке сәйкес болуы тиіс болса.
__________________________________________________________________ 2. Жону білдегінде келесі дайындамаларды бекіту үшін пайдаланылатын құралдарды көрсетіңіз:
а)иінтірек — ___________________________________________
б)Т-түрлі кілтек өңдеуге арналған тақта — __________________
в)ойық кілтек өңдеуге арналған цилиндрлік бөлшек —
______________________________________________________________
г)квадрат соққылы слесарь балғасы —______________________
д)редуктор корпусы — ___________________________________
П1-сурет. Көлденең-жону білдегі үстелінің беріліс механизмінің сызбасы 3. Анықтама бойынша дайындаманың шеттерін тегістеуге арналған дөңгелекті таңдап алыңыз:
а)марганец болат — _____________________________________
б)конструкциялық болат — _______________________________
в)жез — _______________________________________________
4. Көлденең-жоңғылау білдегі үстелінің беріліс механизмі қондырғысын сипаттаңыз (П1-сурет):
Әдебиеттер тізімі
Б.С.Покровский. Слесарь ісінің жалпы курсы: оқу құралы / Б.С.Покровский, Н.А.Евстигнеев. — М.: «Академия» баспа орталығы, 2007. — 80 б. — (Слесарь). Б.С.Покровский. Слесарь ісінің негіздері: бастапқы кәсіби білім беруге арналған оқулық / Б.С.Покровский. — М.: «Академия» баспа орталығы, 2008. — 272 б. Б.С.Покровский Слесарьлерді өндірістік оқыту: бастапқы кәсіби білім беруге арналған оқулық/ Б. С. Покровский. — М.: «Академия» баспа орталығы, 2006. — 224 б. Б.С.Покровский Слесарьлерге арналған мамандандырылған технология бойыншатапсырмалар жиынтығы: бастапқы кәсіби білім беруге арналған оқу құралы / Б.С. Покровский, В. А. Скакун. — М.: «Академия» баспа орталығы, 2005. — 176 б. Б.С.Покровский Слесарь анықтамалығы: бастапқы кәсіби білім беруге арналған оқу құралы/ Б. С. Покровский, В. А. Скакун. — М.: «Академия» баспа орталығы, 2003. — 384 б. Б.С.Покровский Машина жасаудағы техникалық өлшеулер: оқу құралы / Б.С.Покровский, Н.А.Евстигнеев. — М.: «Академия» баспа орталығы, 2007. — 80 б.
Мазмұны
Алғы сөз
1 тарау. Мамандыққа кіріспе
Слесардың жұмыс орны
Бақылау-өлшеу құралдары
Конструкциялық және аспаптық материалдар9
Металды кесу
Еңбекті қорғау, электр қауіпсіздігі және өртке қарсы қауіпсіздік
2 тарау. Слесарлық өңдеудің дайындық операциялары
Белгілеу
Металды шабу
Металды дұрыстау
Металды ию
Металды кесу
3 тарау.Өлшемді слесарлық өңдеу
Металды егеу
Саңылауларды өңдеу
Бұрандалы беттерді өңдеу
4 тарау. Слесарлық өңдеудің қиюластыру операциялары
Арамен кесу және қиюластыру
Қыру
Үйкеліс және бабына жеткізу
5 тарау. Металл кесетін білдекте өңдеу
Жону-бұрмабілдек
Консол-жоңғылаубілдек
Жазық ажарлағыш білдек
Көлденең-жонубілдек
Слесарлық өңдеудің технологиялық үрдісі
Қосымша
Әдебиеттер тізімі
Оқу баспасы
Покровский Борис Семёнович
Слесарь ісінің негіздері
Жұмыс дәптері
5-ші басылым, стереотипті
Редакторы Н. П. Плотников
Техникалық редакторы О. Н. Крайнова
Компьютерлік теру: А. В. Бобылёва
ТүзетушіС. А. Передкова
Бас. № 105113370. Баспаға 29.07.2014 қол қойылған. Пішіні 70 х 100/16.
Гарнитура «Таймс». Офсетті баспа. Қағаз офс. № 1. Басып шығару қызметі л. 9,1.
Тиражы 1 000 дана. Тапсырыс № «Академия» баспа орталығы» ЖШҚ. www.academіa-moscow.ru129085, Мәскеу, Мир даңғылы, 101В,1 құрылыс.
Тел./факс: (495) 648-0507, 616-00-29.
Санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды № РОСС RU. AE51. H16591 29.04.2014.
Баспаның электрондық тасығыштарынан басылып шығарылған.
ОАО «Тверской полиграфический комбинат» ААҚ, 170024, Тверь қ., Ленин даңғ., 5. Телефон: (4822) 44-52-03, 44-50-34. Телефон/факс: (4822) 44-42-15.
Homepage— www.tverpk.ru Электрондық пошта (E-maіl) — sales@tverpk.ru
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру