«Соңғы 30 жыл бойы мен бұқаралық жүгіру және велосипед жарыстарынан бастап Олимпиада ойындарына дейінгі әлемдегі ең ірі іс-шараларда жұмыс істедім. Үлкен аудиторияны тарту әрқашан қиын мәселе — бұл кітап мен білетін және нақты нәтиже беретін қуатты идеялар мен стратегияларды жинақтайтын санаулы туындылардың бірі». Крис Робб, Spectrum Worldwide және CycleAsia компанияларының негізін қалаушысы әрі бас директоры
Клиенттер ағыны
Daniel Priestley
Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).
«Бұл кітапта бизнесіңізде табысқа жетуге арналған қуатты компоненттер мен дәмді рецепттер бар. Оның дәмін татып көріңіз! » Пит Эванс, аспаз, денсаулық сақтау коучы, кәсіпкер
«Үш елде 1000-нан астам нүктесі бар халықаралық бөлшек сауда бизнесін құрғаннан кейін, мен бизнестің өсу мен ауқымды кеңейту барысында қандай қысымға ұшырайтынын түсінемін. Бұл кітап кәсіпкерлерге, көшбасшыларға немесе маркетинг менеджерлеріне өз жұмысын жоғары деңгейде атқару үшін өте қолайлы». Юлия Лангкраер, Retail Profile Europe Ltd және Bold Clarity Ltd компанияларының негізін қалаушы, халықаралық спикер
«Мен құны 5 миллиард доллардан асатын өнімдерді нарыққа шығарып, саттым және табысты сатылымдар бірегей тәсілді қажет ететінін білемін. Бұл кітап сіздің сатылымыңызды арттырып, бизнесіңізді кеңейтетін идеялармен бөліседі». Кевин Харрингтон, танымал кәсіпкер (Shark Tank шоуының алғашқы инвесторларының бірі)
«"Oversubscribed" кітабын оқып отырып, мен өзім білетін немесе өзім қатысқан табыс тарихтарын еріксіз еске алдым. Сынақ пен қателік арқылы он жылда үйренетін принциптер бұл кітапта анық жазылған. Дэниел Пристли планетадағы ең қырағы, ықпалды және кәсіпкерлік рухтағы комментаторлардың бірі ретіндегі позициясын нығайта түсуде». Эндрю Гриффитс, Австралияның нөмірі бірінші бизнес-авторы, Inc. com шолушысы, CBS кәсіпкерлік кеңесшісі
OVERSUBSCRIBED
СІЗБЕН БИЗНЕС ЖАСАУ ҮШІН АДАМДАРДЫ ҚАЛАЙ КЕЗЕККЕ ТҰРҒЫЗУҒА БОЛАДЫ

Керемет әрі әрқашан қолдау көрсететін жарым Алёнаға. Және біздің сүйікті балаларымыз Александр, Итан және Ислаға арналады.
КІРІСПЕ
Адамдар кезегі таусылмайтын мейрамханалар бар. Бірнеше ай бұрын алдын ала тапсырыс беру керек болатын өнімдер де кездеседі. Сатылымға шыққан күні-ақ билеттері таусылып қалатын іс-шаралар болады. Қор биржасына шыға салысымен құны күрт өсетін акциялар бар. Соғылмай жатып сатылып кеткен көліктер мен тек сызба күйінде тұрып-ақ өткен жылжымайтын мүлік нысандары да аз емес. Алты ай бұрын кестесі толып қалған кеңесшілер мен басқалардан он есе қымбат ақы алатын стилистер де бар. Сатып алу мүмкін емес, тек алдын ала тапсырыс қабылдайтын жиһаздар мен жүзімі әлі бұтағында тұрғанда-ақ сатылып кететін шарап бөтелкелері болады.
Бұл адамдар клиент соңынан жүгірмейді. Клиенттер олардың соңынан жүгіреді.
Шексіз таңдау мүмкіндігі бар әлемде бұл неліктен орын алады? Басқа нұсқалар қолжетімді бола тұра, адамдар неге кезекке тұрады, көбірек төлейді және әлдеқайда бұрын тапсырыс береді? Неліктен бұл адамдар мен өнімдерге деген сұраныс соншалықты жоғары?
Бұл кітап мұның себебін түсіндіреді. Мұның бәрі oversubscribed (тауарға немесе қызметке деген сұраныс оның ұсыныс көлемінен айтарлықтай асып түсетін жағдай) деп аталатын феноменнің арқасында жүзеге асады.
Өнім немесе бренд oversubscribed деңгейіне сатып алушылар саны сатушылардан әлдеқайда көп болғанда жетеді. Бұл — сұраныс ұсынысты жаппай басып озған сәт. Бұл — мүмкіндік шектеулі болса да, бір нәрсені қалайтын адамдар санының тым көп болуы. Бұл кітап сізге осындай күйге жетудің рецептін беруге және осы феноменді қозғаушы негізгі идеялармен таныстыруға арналған.
Бірақ бұл тұжырымдамалар мен ұсыныстарға терең бойламас бұрын, мені неліктен тыңдауыңыз керек екені туралы қысқаша мәлімет бергенім дұрыс болар. Рұқсат етсеңіз, бір оқиғадан бастайын.
Менің компаниям бүкіл әлем бойынша ірі бизнес және көшбасшылық іс-шараларын өткізеді. Біз әдеттегі қонақүйлердегі стандартты конференция залдарының орнына, танымал мюзиклдер мен шоулар қойылатын театрлар мен аудиторияларды пайдаланамыз. Оның үстіне, біздің іс-шараларымыздың бағасы жоғары және оларға сұраныс шектен тыс — тіпті көптеген компаниялар тегін бизнес-шараға 50–100 адам жинай алмай жатқанда, бізде орын болмайды.
Мысалы, біз Австралияның Сидней қаласында жаңа кеңсе ашқанда, мен клиенттерге мынадай хат жіберуге мәжбүр болдым: «Сіз тапсырыс берген іс-шараға біз шамадан тыс билет сатып жібердік. Зал 700 адамға арналған, бірақ сатылған билеттер саны одан асып кетті және кезекте тұрғандар тізімі (waiting list) қалыптасты. Егер сіз билетіңізді бізге қайта сатқыңыз келсе — немесе қандай да бір себеппен іс-шараға қатыса алмасаңыз — бізге электронды хат жазыңыз. Біз бүгін сіз төлеген бағадан ЕКІ ЕСЕ артық ақы төлеп, билетіңізді қайта сатып алуға дайынбыз».
Айта кететін жайт, Сиднейдегі бизнес-шаралардың көбі тегін, оған 100-ден астам адам жиналмайды және оларды жергілікті байланыстары бар сиднейліктер ұйымдастырады. Біздің іс-шарамыз жаңа болатын, бағасы ең жоғары сегментте еді және ол кезде Сиднейде біздің бірде-бір қызметкеріміз болған жоқ.
Бұл хат әзіл, жарнамалық қулық немесе айла емес еді. Бұл шындық болатын. Біз билеттерді тым көп сатып жібердік. Осындай жағдай екі аптадан кейін Мельбурнде, содан кейін Лондонда, кейін Флоридада қайталанды.
Бұл кездейсоқ болған жоқ. Бұл алдын ала жоспарланған нәтиже еді. Және бұл кітап мұның қалай жасалатынын көрсетеді.
Менің бизнесім көбінесе клиенттерді үш ай бұрын жазады. Біз мұны қиындық тудыру үшін істемейміз; бұл жай ғана бізбен жұмыс істегісі келетін адамдарға қажетті уақыт мөлшері. Егер біреу бізбен жұмыс істеуге күмәнданса, біз онымен дауласпаймыз немесе тауарымызды өткізуге тырыспаймыз. Біз сыпайы жымиып, жұмыс істемеуге де болатынын айтамыз. Бізге адамдарды көндірудің қажеті жоқ — өйткені кезекте күтіп тұрған басқалары бар.
Мен алғашқы компаниямды 2002 жылы 21 жасымда, 7000 долларлық несие картасымен аштым. Бұл қаржылық қызметтер саласындағы іс-шараларды ілгерілетуге мамандандырылған бутик маркетингтік компания еді. 12 айдың ішінде мен 1 миллион доллардан астам revenue (компанияның сатылымнан түсетін жалпы табысы) таптым және банктік шотымда 300 000 доллардан астам қолма-қол ақша болды. 25 жасымда осы идеяларды қолданып, 10 миллион доллардан астам сатылым жасадым және жас жігіт үшін қомақты байлық жинадым. Осы жолда мен өнімді немесе қызметті қалай oversubscribed күйіне жеткізуге болатыны туралы өте құнды идеяларды таптым.
25 жасымда ең жақын достарыммен және бизнес серіктестеріммен Лондонға көштім. Біз шағын стартап капиталымен жаңа бизнес бастап, тағы да 12 ай ішінде миллиондаған сатылым жасадық. 29 жасымда алғашқы кітабымды жаздым және осы кітапта баяндалған идеяларды пайдалана отырып, оны Amazon-дағы бизнес-кітаптар арасында бірінші орынға шығардым. Мен өз бизнестерім үшін миллиондаған инвестициялық капитал тарттым және алдағы беттерде сіздермен бөлісетін идеяларды қолдана отырып, қайырымдылық қорларына қысқа мерзімде жүздеген мың доллар жинауға көмектестім.
Осы кітапты оқу барысында байқайтыныңыздай, өз білімімен жомарттықпен бөлісетін адамдар үшін бұл әлемде ешқандай тапшылық жоқ. Менің бүгінгі таңда oversubscribed күйінде қалуымның бір жолы — үлкен идеялармен бөлісу процесі. Мен бөліскен сайын, адамдардың сұранысы арта түсетінін түсіндім.
Мен сондай-ақ бұл кітаптағы принциптер барлық қатысушылар үшін жақсы бизнес құруға әкелетініне сенемін: қызмет көрсетудің жоғары деңгейін алатын тұтынушылар үшін де, клиент соңынан жүгіруді тоқтатқан бизнес иелері үшін де және сұранысқа ие компанияда жұмыс істеуден ләззат алатын қызметкерлер үшін де.
Менің арманым мен үмітім — миллиондаған кәсіпкерлер мен көшбасшылардың үлкен мәселелерді шешуге мүмкіндік алуы. Бұл кітап — сол арманның бір бөлігі. Кітаптағы идеялар өз ісіне жауапкершілікпен қарайтын және өз өнімдерін нарыққа тиімдірек шығарғысы келетін сапалы бизнестерге арналған. Олар қулық жасап, тез арада тауар өткізіп немесе аңғал сатып алушыларды алдап кеткісі келетіндерге арналмаған.
Жұмысты бастамас бұрын, сіз ұсынып отырған дүние адамдарға шын мәнінде қызмет ететініне сенімді болуыңыз керек. Сіз өз ісіңізге және оның әлемге әкелетін құндылығына құштар болуыңыз қажет. Сіз өз жұмысыңызды жақсы көруіңіз, тұтынушыларыңызға қамқорлық жасауыңыз және бизнесіңізде ұзақ уақыт болғыңыз келуі керек. Кітаптың қалған бөлігінде мен мұны негізгі шарт ретінде қабылдаймын.
Oversubscribed болу — бұл сіздің ең жақсы жұмысыңызды істеуіңізге және жаңа клиенттерді іздеп жүгіргенше, қазіргі клиенттеріңізге көбірек уақыт бөлуіңізге мүмкіндік беретін жол. Бұл сізге өнімдеріңізді сату үшін сабылудың орнына, оларды жетілдіруге көбірек уақыт береді және көпшіліктің арасында жұтылып кетпей, өз брендіңізді қалыптастыруға жағдай жасайды.
Мен бұл кітапты көптеген кәсіпкерлер мен көшбасшылардың басынан өткеретін қиындықтарын түсінетіндіктен жаздым.
Біз ерекше, өзгермелі заманда өмір сүріп жатырмыз. Осыдан бес жыл бұрын тиімді болған көптеген идеялар қазір іске аспайды. Әрбір адам жаңашылдық енгізіп, нәтиже көрсетуге мәжбүр. Алдағы онжылдық әрі қиын, әрі шабыттандыратын кезең болмақ. Өзгерістер қарқыны үдеп барады, ал он жылдан кейін бизнес әлемі мен қоғамның жұмыс істеу тәртібі мүлдем басқаша болады.
Көптеген адамдар бұны өздерін мұхитқа ағызып әкететін үлкен өзгерістер толқыны ретінде көрсе, басқалары оны серфинг теуіп, рақаттануға болатын толқын деп есептейді. Егер сіз маған ұқсас болсаңыз, сіз де бар күшіңізбен есетін боласыз.
Осы кітаптың соңына қарай сізде oversubscribed болу әдістемесі болады. Мен сұранысқа ие болудың тиімді позициясына жету процесін егжей-тегжейлі талдап беремін. Әрине, бұл процесті өз бизнесіңізге қолдану өз еркіңізде — және нәтиже шыққанша сынақ пен қателіктер болуы мүмкін. Идея айту оңай, бірақ оны іске асыру қиын. Дегенмен, соңына дейін берілмеңіз, өйткені нәтижесі орасан зор болмақ. Сұранысқа ие болғаннан кейін сіз көбірек ақша табасыз, жұмысыңыз қызықтырақ болады және көбірек мүмкіндіктерді тартасыз.
Сізге мүмкіндіктердің соңынан жүгірудің қажеті болмайды; сіз алдыңызға келген мүмкіндіктердің ішінен ең жақсысын таңдайтын боласыз. Электрондық жәшігіңіз орындалуы тиіс шексіз тапсырмалар тізіміне емес, әлеуетті клиенттердің гүлзар бағына айналады.
Бұл кітап тек маркетинг принциптері мен бизнес әдістері туралы емес. Мен алдымен көптеген кәсіпкерлер зардап шегетін мәселелерді қарастырудан және осы кітаптың терең философиясын қозғайтын кейбір оқиғалар мен принциптермен бөлісуден бастаймын. Менің мақсатым — сіздің бұл ұғымдарды шешімдерді интуитивті түрде қабылдайтындай және бизнесіңізге басқа көзқараспен қарайтындай терең деңгейде түсінуіңіз.
Бұл үшін сізге осы кітапты бірнеше рет оқып, идеяларды санаңызға сіңіру қажет болуы мүмкін. Кейбір идеялар оқиғалардың ішіне нәзік астармен өрілген. Бізді қоршаған әлем — бай мозайка, ал сіз оның бір бөлігісіз. Бірақ кез келген мозайка сияқты, егер сізде дұрыс көзқарас (перспектива) болмаса, оны көре алмайсыз. Бірнеше қадам артқа шегінгенде ғана сіз жалпы көріністі көре аласыз.
Бұл кітап сізге және сіздің бизнесіңізге осы үлкен көріністі көруге көмектеседі деп үміттенемін. Қазіргі тұрған жеріңізден басталып, сіз армандаған жерге апаратын саяхатымызды бірге бастайық.
І БӨЛІМ <span data-term="true">OVERSUBSCRIBED</span> КҮЙІНЕ ЖЕТУ ПРИНЦИПТЕРІ
1-ПРИНЦИП
ТЕК <span data-term="true">OVERSUBSCRIBED</span> БИЗНЕСТЕР ҒАНА ПАЙДА ТАБАДЫ
Сұраныс пен ұсыныстың нарықтық күштері баға мен сіз табатын пайданы анықтайтынын баяғыда-ақ білген боларсыз. Бірақ сіздің өз нарықтық күштеріңізді жасай алатыныңыз туралы ешкім айтқан жоқ.
Бұл қасиетті теңгерімді өз бақылауыңызға алу өте маңызды, өйткені бизнесіңізде сұраныс ұсыныстан асып түспейінше, сіз өз құндылығыңызды толық сезіне алмайсыз.
СІЗГЕ ТЕК ЕКІ ҮМІТКЕР ҚАЖЕТ
Мен танымал кәсіпкер және автор Гари Вайнерчуктың әлеуметтік желілердегі маркетинг туралы идеяларын тыңдауға келген 400 адам отырған залды бақылап тұрдым. Ол өз таныстырылымының соңында өзімен бір сағаттық жеке бизнес-кеңесті аукционға (тауар ең жоғары баға ұсынған адамға сатылатын жария сауда) шығаратынын және түскен қаражат қайырымдылыққа жұмсалатынын хабарлады.
Ол соңғы рет осындай кеңес бергенде өз таныстарымен байланыстырып, нәтижесінде ол адамның 30 күнге жетпейтін уақытта қосымша 50 000 доллар тапқанын түсіндірді. «Бұл жай ғана кеңес емес, — деп түсіндірді ол. — Бұл менің таныстар желісіне қол жеткізу мүмкіндігі — ал мен әлемдегі ең ықпалды адамдардың кейбірін танимын».
Бұл аудиторияны қатты толқытты. Мен аукционды 500 фунт стерлингтен бастадым, бірден басқа біреу 600 фунтқа көтерді. Көзді ашып-жұмғанша баға 1000 фунтқа жетті, ал қолдар көтеріле берді.
Ұсыныстар тез әрі жиі түсіп жатты. 2000, 2200, 2400, 2600, 2800 фунт.
Бәс 3000 фунттан асқанда, бұл сыйлықты қатты қалайтын екі ер адам қалды. Қалғандары жарыстан шығып қалды, бірақ бұл екі жігіт бір-біріне дес бермей, бағаны әр жолы 100 фунтқа көтеріп отырды.
400 адам отырған залда бәс тігіп жатқан тек осы екі адам еді. Қалғандары шыдамдылықпен қарап немесе осы қойылымды тамашалап отырды.

Баға 3900 фунтқа жетті және бәсеке тоқтайтын емес. Гари аудиторияның жалыға бастағанын сезіп, екі үміткерден: «Егер екеуіңіз де 4000 фунттан төлесеңіздер, мен екеуіңізге де жеке кеңес беремін, келісесіздер ме? » — деп сұрады.
Олар келісті және аукцион аяқталды. Гари өз уақытының екі сағатын аукционға шығарып, 8000 фунт жинады.
Бағаның қаншалықты жоғары көтерілетінін білмеймін, бірақ аукционда бағаны көтеру үшін тек екі адамның болуы жеткілікті екенін жақсы білемін. Залдағы адамдардың көбі мүлдем бәс тіккен жоқ, ал санаулы адамдар 1500 фунттан асырды. Бірақ бұл маңызды емес. Ұсыныс «біреу» болып, оны қалайтындар «екеу» болса, баға көтеріле береді. Бір нәрсені қатты қалайтын екі адамның болуы — сол нәрсеге ие бір адамға деген сұранысты шектен тыс арттыруға (oversubscribe) жеткілікті. Бір жақ берілгенше баға өсе береді.
Тым көп бизнес иелері бүкіл нарыққа назар аударады. Олар өздері ұсынатын нәрсені шынымен бағалайтын шағын топты табудың орнына, көпшіліктің қанша төлейтініне қатты алаңдайды. Бірақ егер сіз кең нарықтық бағаға назар аударсаңыз, сіз әрдайым орташа болып қаласыз. Қазіргі бәсекелі нарықта орташа болу — сіздің табысты болуыңыз екіталай екенін білдіреді.
Егер Гари Вайнерчук аудиториядағы әрбір адамға өз уақытының бір сағатын сатқысы келсе, оған бағасын сағатына 250 фунтқа дейін түсіруге тура келер еді. Ал бірнеше ай бойы бірінен соң бірі жалғасқан кеңестерден кейін, оның жаңа кітаптар жазуға немесе дәріс оқуға қуаты қалмас еді.
Белгілі болғандай, Гари өзінің нағыз құндылығы кеңес беру уақытында емес екенін білген. Оның құндылығы — өзінің атынан шыққандықтан салмақты қабылданатын, жоғары деңгейдегі таныстырулар жасай алу қабілетінде болды.
Аз ғана адамдар үшін сіздің құндылығыңыз өзіңіз ойлағаннан әлдеқайда жоғары. Сізде кейбір адамдар қол жеткізуге асық болатын ерекше дағдылар, байланыстар, ресурстар мен түсініктер болуы мүмкін. Бүкіл планета сізді жоғары бағалауы керек емес; сізге тек бағаңызды көтере алатын жеткілікті адамдар қажет. Экономикадан және өз салаңыздан оқшаулану үшін сізді өте жоғары бағалайтын адамдарға назар аударып, оларға басқалардан жақсырақ қызмет көрсетуіңіз керек.
Егер сіздің уақытыңызды екі адам қалап, бірақ оған тек біреуі ғана қол жеткізе алса, біреуі берілгенше бағаңыз өсе береді. Сіздің міндетіңіз — бәріне бірдей ұнау емес. Сіздің міндетіңіз — сізсіз өмір сүре алмайтын адамдарды табу. Сонымен... ол адамдар кім? Олар не қалайды? Және оларды қайдан табуға болады? Бұл сұрақтар жалпы нарыққа қатысты сұрақтардан маңыздырақ.
Сіздің бағаңыз тұрақты емес немесе жалпы нарықпен белгіленбейді. Ол — oversubscribed (артық сұраныс — ұсыныстан сұраныстың көп болуы) болуыңыздың немесе болмауыңыздың нәтижесі.
Әлемдегі ең үздік трейдерлердің бірі маған үйреткен негізгі қағидалардан бастайық.
КЕЙБІР АДАМДАР ҚҰР ҚАЛАДЫ
«Нарықтар неге өседі? »
Мен Австралиядағы ең табысты қор нарығы трейдерлерінің бірінің үйіндегі кеңсесінде отырдым. Ол миллиардтаған доллармен сауда жасаған және 20 жылдан астам уақыт бойы нарықта тұрақты жұмыс істеп келе жатқан адам еді. Оның бір-екі сағаттық сөзін тыңдау үшін адамдар басқа елдерден арнайы ұшып келетін. Ол менімен өзінің сауда стратегиясының негізін құрайтын негізгі идеялармен бөлісіп жатты.
Сол кезде мен 22 жаста едім және оның сұрағына өзімнің ең жақсы болжамыммен жауап бердім: «Жағымды жаңалықтар, жақсы экономика, монетарлық саясат, мықты бас директор; меніңше, бұлардың бәрі әсер етеді».
«Жақсы талпыныс — бірақ жоқ», — деді ол жымиып, — «Нарықтар сатушылардан қарағанда сатып алушылар көп болғандықтан өседі — болды, осы ғана! »

Мен экономиканың іргелі ақиқатын ұмытып кетіппін: кез келген экономика сабағының бірінші күні үйретілетін «сұраныс пен ұсыныс» негіздері. Мықты нарық, жақсы бизнес-жоспар немесе тартымды оқиға — бұлардың бәрі көмектеседі, бірақ сайып келгенде, сіздің бағаңыз сұраныс пен ұсыныс теңгерімімен анықталады.
Uber сияқты бизнестер ешқашан пайда әкелмегеніне, баспасөзде көптеген жағымсыз пікірлер жарияланғанына және басшылық командасында түрлі мәселелер болғанына қарамастан, қор нарығында 80 миллиард доллардан астам сомаға бағалана алады. Не болса да, сатушылардан қарағанда сатып алушылар көп болғанда акция бағасы көтеріледі, ал сатып алушылардан сатушылар көп болғанда ол төмендейді. Uber акциялары сатылымға шыққаннан кейін, баға келесі бірнеше күнде 10%-дан астамға төмендеді. Бұл компанияда іргелі ештеңе өзгергендіктен емес, жай ғана сатып алушылардан қарағанда сатушылардың көп болуынан болды.
Дәл осы ережелер такси ақысына да қатысты болатынын Uber анықтады. Көптеген такси компаниялары сияқты күннің уақытына негізделген тіркелген тарифтерді ұсынудың орнына, Uber алғашқы болып бағаны сұраныс пен ұсынысқа байланысты «құбылтты». Жүздеген адам көлік іздеп, ал аймақта санаулы ғана жүргізуші болған кезде, алгоритмдер (есептерді шешуге арналған нақты нұсқаулар жиынтығы) surge pricing-ды (құбылмалы баға — жоғары сұраныс кезінде бағаның автоматты түрде өсуі) іске қосып, адамдардан жоғары баға ала бастайды. Концерттен кейін Uber-мен үйге қайту, сол жерге барғандағы бағадан 300%-ға қымбат болуы мүмкін.
Негізгі деңгейде дәл осы принциптер бизнестің қанша пайда табатынына да әсер етеді. Нарық пайданы жек көреді; пайда тек сұраныс ұсыныстан жоғары болғанда ғана мүмкін болады. Есігінің алдында кезек тұрған кофехана барлық шығындарды, сондай-ақ пайда маржасын өтейтін бағаны қоя алады. Бос тұрған кофехана болса, жалдау ақысы, қызметкерлер және коммуналдық қызметтерден келетін шығындарды азайту үшін тұтынушыларға жеңілдіктер жасай бастайды.
Стейкхолдерлерден (бизнестің нәтижесіне мүдделі тараптар) басқа ешкім сіздің бизнесіңіздің жоғары табысты болғанын қаламайды. Егер сіз тұтынушыларға бағаны арзандатуға болатынын, бірақ ол үшін компания шығынға ұшырап, жабылып қалуы мүмкін екенін айтсаңыз, олар төменірек бағамен сатып алу туралы екі рет ойланбауы да мүмкін. Олар сіздің пайдаңызға емес, өз бюджеттеріне алаңдайды.
Uber — бұл принциптердің пайдаға қалай әсер ететінінің тамаша мысалы; миллиардтаған кіріске қарамастан, ол әлі пайда тапқан жоқ, өйткені ол нарыққа арзан бағалар ұсыну арқылы күшпен кірді. Олардың жүйесі көбірек адамдардың жүргізуші болуына мүмкіндік береді, сондықтан баға көтерілген сайын көшеге көбірек жүргізуші шығады. Мұндай таза нарық құру арқылы пайда табу мүмкіндігі өте аз.
Бұны лицензиялар мен біліктіліктер арқылы ұсынысты шектеген бұрынғы такси жүйесімен салыстырып көріңіз. Uber-ге дейін көптеген такси жүргізушілері осы мамандықпен лайықты өмір сүрді және сұраныс әрқашан ұсыныстан сәл озып отыратынына сенімді болды.
Сіз тек жеткізу мүмкіндігіңізден артық сұранысқа ие болғанда ғана пайда табасыз; сіздің өніміңізге деген сұраныс әрқашан оны ұсыну мүмкіндігіңізден жоғары болуы тиіс. Жоғары сұраныс пен шектеулі ұсыныс арасындағы тартыс қана пайда табуға мүмкіндік береді.
Сатушының телефон арқылы әлеуетті клиентпен алғаш рет сөйлесуінің динамикасын қарастырыңыз. Бұл — бір-бірімен сөйлесіп тұрған бір сатушы мен бір сатып алушы. Бизнесті дамытудың бұл әдісі теңгерімсіздік немесе тартыс тудырмайды, ол тек жалақы деңгейіндегі табыс әкеледі.
Екінші жағынан, мыңдаған аудиторияның алдында сөйлеп тұрған спикерді елестетіңіз. Ол жалғыз, ал оның айналасында мыңнан астам әлеуетті клиент бар. Онда туындаған әлеуетті теңгерімсіздікке байланысты ауада тартыс сезіледі. Егер ұсынысқа шынайы шектеу болса, баға тұрақты түрде жоғары болады, оған бірден үлкен қызығушылық туып, пайда табуға жол ашылады.
Адамдар негізгі қағидаларды ұмытып кетеді. Олар маркетингтік тактикалар мен клиент жинау әдістеріне асып-сасады, басқару стильдері мен команда құру техникаларына тым көп көңіл бөледі, бірақ егер бизнесте артық сұраныс болмаса, бұл әрекеттердің көп мағынасы болмайтынын ұмытады.
Артық сұранысқа ие болу үшін бір нәрсені қатты қалайтын кейбір адамдардың оған қол жеткізе алмай қалуы ғана жеткілікті. Әрине, бұл қиын жағдай, өйткені сіз де, сіздің компанияңыз да адамдардың құр қалғанын қаламайсыздар. Табиғи түрде сіз сатып алғысы келетін кез келген адамға сатқыңыз келеді, бірақ дәл осы ой-өріс сіздің артық сұранысқа ие болуыңызға кедергі жасайды.
Ferrari алғысы келетін көптеген адамдар оған қол жеткізе алмайды — бірақ Ferrari-дегі адамдар бұған бола уайымдамайды. Олар кейбір адамдардың құр қалуы олардың көлігін аңсарлы ететінін біледі. Артық сұранысқа ие кез келген өнімде, оны сатып алуға дайын болса да, ала алмаған адамдар болады.
2014 жылы Facebook WhatsApp мессенджерін 19,3 миллиард долларға сатып алды; ол кезде бұл сома жер бетіндегі барлық адамға (тек бір бәсекелестен басқасына) ақылға сыйымсыз жоғары болып көрінді. WhatsApp-ты сатып алғысы келген екінші компания Google еді және екі бәсекелес компания бұл шағын стартаптың бағасын аспанға көтерді. Сол кезде WhatsApp-тың құрылғанына небәрі бес жыл болған, командасында 100-ден аз адам жұмыс істейтін және жақында 1,5 миллиард долларға бағаланған болатын. WhatsApp негізін қалаушылардың бағына орай, астрономиялық бағаның пайда болуы үшін тек екі табанды қатысушының болуы жеткілікті болды.
Егер сіз тепе-теңдікті дұрыс сақтап, өзіңізді артық сұраныста ұстай алсаңыз — қол жеткізе алмаған адамдардың сізге деген қызығушылығын жоғалтпай, ал қол жеткізгендерге керемет құндылық бере алсаңыз — сіздің табысты болуыңызда ешқандай мәселе болмайды. Егер ұсыныс тым көп болса және сіздегі бар нәрсені қалаған адамның бәрі ала алса, бағалар да, табыс та төмендейді. Соңында сіздің бизнесіңіз шығынға ұшырайды.
Артық сұранысқа ие болу принциптері бизнесіңіздің көптеген аспектілерінде пайдалы болуы мүмкін. Мысалы, егер сіз үздік таланттарды жалдағыңыз келсе, сізге үздік таланттар арасында артық сұраныс қажет. Бұл дегеніміз — бұл жұмысты қатты қалайтын кейбір дарынды адамдар құр қалады деген сөз. Егер сізге әсерлі жарнама қажет болса, сіз ұсынатын оқиғаны жариялағысы келетін адамдар арасында артық сұраныс болуы керек, сонда кейбір ақпарат құралдарына бұл оқиға жетпей қалады. Егер сізге инвесторлар керек болса, сізге қаржыландыру бойынша артық сұраныс қажет — сізге қажет сомадан көп адам ақша салуға дайын болуы керек және олардың кейбірі соңында мүмкіндіктен айырылып қалады.
Егер сіз артық сұранысқа ие болғыңыз келсе, кейбір адамдардың сіз ұсынатын нәрседен құр қалуына үйренуіңіз керек. Нарық осылай жұмыс істейді — және нарық сіздің сыйақыңызды осылай анықтайды.
ПАЙДА, ШЫҒЫН ӘЛДЕ ЖАЛАҚЫ?
Сіздің және стейкхолдерлеріңіздің бизнестен алатын сыйақыларына келгенде, сұраныс пен ұсыныс қатынасының үш түрі бар:
Oversubscribed (Артық сұраныс) — Сұраныс ұсыныстан асып түседі, нәтижесінде қалыпты жалақыдан бөлек пайда табуға мүмкіндік туады.
Balanced (Теңгерімді) — Сұраныс пен ұсыныс салыстырмалы түрде тең, нәтижесінде қалыпты жалақы төленеді, бірақ таза пайда болмайды.
Undersubscribed (Төмен сұраныс) — Ұсыныс сұраныстан жоғары, нәтижесінде шығын пайда болады.
Өнімнің қандай екені, бизнестің қай жерде орналасқаны немесе команда мүшелерінің қаншалықты адал екені маңызды емес. Маңыздысы — тек сұраныс пен ұсыныс арасындағы байланыс. Тіпті өнім өзгермесе де, бұл байланыс өзгерсе, табыстылық та өзгереді.
1980-жылдары Калифорнияда миллиондаған адам пластикалық ота жасатқысы келді. Бұл қызметті көрсете алатын хирургтар аз болды және олар кеудені үлкейту, мұрынға ота жасау және ботокс арқылы орасан зор ақша тапты. Бұл оталарды жасай алатын кез келген адамның зәулім үйі, яхтасы, суперкарлары мен тиімді инвестициялары болды. Олар миллиондаған табыс тапты, өйткені пластикалық хирургтар нарығында сатушылардан қарағанда сатып алушылар әлдеқайда көп еді. Сол кездегі косметикалық хирургия нарығы жалақыны да, пайданы да молынан қамтамасыз етті.
Қазіргі таңда жағдай бұлай емес. Лос-Анджелес пластикалық хирургтарға толы. Үлкен байлыққа қызыққан көптеген медицина студенттері 1980-жылдардың соңында мамандықтарын ауыстырып, үлкен ақша табу үшін Беверли-Хиллзге бет алды. Бірақ олар келгенде, бұл жолды таңдаған тек өздері емес екенін түсінді. 1990-жылдардың соңына қарай сұраныс пен ұсыныс қатынасы тепе-теңдікке оралды және бүгінде Лос-Анджелестегі пластикалық хирургтардың көбі қарапайым хирургтың жалақысын алады.

1980-жылдардағы пластикалық хирургтар бүгінгі хирургтарға қарағанда көбірек ақша тапты, өйткені бұл медицина саласындағы белгілі бір ниша (нарықтың тар сегменті) үшін қалыптасқан тренд еді. Олардың ұсынған нәрсесінің табиғаты емес, бағаны белгілейтін сұраныс пен ұсыныс арасындағы тартыс оларды табысты етті.
Тұтас салаларда таңдалған саладағы кез келген маманға деген сұраныс жоғары болатын циклдар болады. Бұл салалық бум ретінде белгілі, мысалы, 1990-жылдардың соңындағы dot-com boom (интернет-компаниялардың қарқынды даму кезеңі), ол кезде кез келген Кремний алқабындағы компания жай ғана идея үшін миллиондаған қаржы жинай алатын.
Экономикада тұтынушылардың сұранысы тұтас индустрияның ұсынысынан асып түсетін циклдар болады. Мұндай кездерде бәрінің ісі алға басып жатқандай көрінеді және «Гүрілдеген жиырмасыншы жылдар» деп аталатын дәуірдегідей барлығы үшін экономикалық өрлеу болады.
Сіз экономиканың немесе салалық трендтердің еркіне тәуелді болғыңыз келмейді. Табу және пайда көру қабілетіңіз кездейсоқтыққа қалдыру үшін тым маңызды. Бұл кітапта қарастыратын принциптер мен стратегиялардан көретініңіздей, өз салаңыздан немесе экономикадан мүлдем тәуелсіз болып, өз нарығыңызды құруға болады.
Сіздің бизнесіңізге әсер ететін сұраныс пен ұсыныс күштерін толығымен бақылауға алатын жоғары деңгейлі ойын ойнауға болады. Бұл — басқаларда не болып жатқанына қарамастан, өз шарттарыңыз бойынша артық сұранысқа ие бола алатын кез.
Тіпті қаныққан нарықтарда, бәсекелестік қатал болғанда немесе үлкен ресурстары бар компаниялармен бетпе-бет келгенде де, өз нарығыңызды құру арқылы артық сұранысқа ие болып, салаңыздың қалыпты жалақысынан бөлек пайда көру өз қолыңызда.
Клиенттер сізді өз салаңыздан оқшау деп қабылдағанда, сұраныс пен ұсыныс күштері дәл солай жұмыс істейді. Ең бастысы, өз нарығыңызды құру, артық сұранысқа ие болу және табысты бағаны сақтап қалу үшін сізге өте көп адам қажет емес; тек бірнеше негізгі нәрсені дұрыс жасап, өзіңізге адал нарық қалыптастырсаңыз жеткілікті.
2-ҰСТАНЫМ: ТЕК СІЗДІҢ АДАМДАРЫҢЫЗ ҒАН МАҢЫЗДЫ
Ашық нарықтың бір бөлігі болу — бұл мәселе; сіз әрқашан бақылауыңыздан тыс сұраныс пен ұсыныс күштерімен күресумен боласыз. Жеке нарығыңыздың болуы — артық сұранысқа ие болудың кілті.
ӨЗ НАРЫҒЫҢЫЗДЫ ҚҰРЫҢЫЗ
Мысал ретінде АҚШ-тағы актерлер саласын алайық, бұл — ұсыныс тым көп сала. Screen Actors Guild (Киноактерлер гильдиясы — кәсіби одақ) мүшелігі бар 160 000-нан астам адам бар, бірақ актерлік табысынан ең төменгі жалақыдан жоғары ақша табатын 3 000-ға жуық қана актер бар. Актерлердің шамамен 99%-ы актерлік жұмыстан тапқан ақшасына өмір сүре алмайды. АҚШ-та жылына 150 000 доллардан астам табыс табатын актерлер саны 1 000-ға да жетпейді.
Экономикалық тұрғыдан алғанда, киноактерлердің ұсынысы шамадан тыс көп. Сондықтан продюсердің актерге үлкен сома төлеуіне ешқандай себеп жоқ сияқты. Дегенмен, біз білетіндей, олар мұны үнемі жасайды. Кейбір актерлер үшін бір фильмге миллиондаған гонорар алу — жай ғана мүмкіндік емес; адамдар оны төлеу үшін кезекке тұрады. Бұл актерлер нарықтан оқшауланған. Олар өз нарықтарын жасады.
Джордж Клуни, Брэд Питт, Сандра Буллок, Дженнифер Лоуренс және Джулия Робертстің қатысуымен фильм шықса, оны көруге баратын миллиондаған адамдары бар. Олар өз нарықтарын құрды және оларға деген сұраныс артығымен бар. Олардың табысы жалпы нарыққа емес, олардың өз нарығына байланысты.

Бұл жоғары табыс табатындардың дарынды екеніне шүбә жоқ, бірақ олардың табысының актерлік шеберлікке қатысы шамалы. Ол көбіне адамдарды фильмді көру үшін ақша төлеуге мәжбүрлей алу қабілетіне байланысты. Бұл адамдардың фильмді жарнамалау үшін ток-шоуларға шығуға және медиаға әсер етуге күші жетеді. Егер олардың есімдері фильмге тіркелсе, қаржыландыру мен талантты түсірілім тобы өздігінен келеді. Продюсерлер шын мәнінде талантты, жарнаманы және жобаны қаржыландыруды сәтті жұмылдыра алу қабілеті үшін ақша төлейді; актерлік шеберлік — бұл бонус.
Өз нарығыңызды құру — бұл адамдар үшін басқаларға қарағанда үлкенірек мәселелерді шешу. Ерекше болу — бұл тапсырманы жоғары деңгейде орындау емес; бұл істерді тындырудың бірегей қабілетіне ие болу.
Сіздің бизнесіңіз нарықта бірегей ретінде қабылданғанда, сіз салаңыздағы басқалардың не істеп жатқанына қарамастан ақша табасыз. Сіз істейтін нәрсені техникалық тұрғыдан істей алатын мыңдаған басқа адамдар болса да, бұл сіздің бағаңызға әсер етпейді. Сіздің бағаңызды өз нарығыңыз анықтайды.
2019 жылы Forbes журналы Кайли Дженнерді ең жас миллиардер деп жариялады. Менеджмент кеңесшілері үлкен байлыққа кенелу үшін косметиканы ешқашан ең тиімді өнім ретінде таңдамас еді; косметика индустриясы бұрыннан ірі брендтермен толып қалған. 21 жастағы кәсіпкер үшін бұл маңызды болмады, өйткені оның Instagram-да 120 миллионнан астам оқырманы болды, олар оның профилінде көрсеткен кез келген нәрсені сатып алуға дайын еді. Шағын командамен, қарапайым онлайн-дүкен бағдарламасымен және бөлшек сауда өкілдіктері мен жылтыр журналдардағы жарнамасыз-ақ, Дженнер өзін өте құнды брендке айналдыруға жететін косметика сатты.
Сіздің табысыңыз экономикамен, ал өмір салтыңыз «сыртта» болып жатқан жағдайлармен тығыз байланысты деп ойлау оңай. Бірақ бұл — сіздің таңдауыңыз: егер сіз бизнесіңізді индустриямен, нарықпен және бәрі соңынан еріп жүрген трендтермен байланыстырсаңыз, онда сіз басқалар сияқты баға бойынша бәсекелесуді жалғастыра бересіз.
Егер сіз нарықтан бөлініп, өз нарығыңызды құрсаңыз, сіз өз нарығыңыз мүмкіндік беретіндей көп ақша таба аласыз.
Сіз өзіңіздің адал жанкүйерлер тобыңызды құруды бастауыңыз керек. Бизнесіңізге, өнімдеріңізге, тұлғаңызға және философияңызға адал трайбты (ортақ мүддесі бар қауымдастық) тәрбиелеңіз. Өз әскеріңізді жинаңыз. Ол адамдарды индустриядан бөліп алыңыз, оларды нарықтан бір-бірлеп оқшаулап, ерекше бір нәрсенің бөлігіне айналдырыңыз.
Біз өз нарығыңызды қалыптастырудың бірнеше жолын қарастырамыз.
Сондай-ақ, артық сұранысқа ие болу үшін өзіңізге үлкен нарық құрудың қажеті жоқ екенін түсінесіз. Артық сұранысқа қол жеткізуде шағын болудың да артықшылығы бар. 1-тарауда айтқанымдай, бір нәрсені шынымен қалайтын екі қатысушы бағаны көтеру үшін жеткілікті болуы мүмкін. Табысты өмір сүруге мүмкіндік беретін бизнеске небәрі бірнеше мың адал тұтынушы — сіз істейтін нәрсені шынымен жақсы көретін салыстырмалы түрде шағын, адал жанкүйерлер базасы қажет болуы мүмкін. 100 миллион долларлық кәсіпорынға өзіне тікелей бағытталған өніммен қызығушылық танытатын небәрі 25 000 тұтынушының назарын аудару жеткілікті болуы мүмкін.
СІЗГЕ БӘРІ БІРДЕЙ ҚАЖЕТ ЕМЕС
Рич Литвин — әлемдегі ең жоғары жалақы алатын лайф-коучтардың (адамдарға мақсаттарына жетуге көмектесетін маман) бірі. Дегенмен, сіз ол туралы ешқашан естімеген боларсыз — өйткені оның бар болғаны сегіз негізгі клиенті бар!
Ричтің клиенттері жылына 80 000 доллардан астам ақша төлейді. Олар көбіне жылдық ақыны алдын ала төлеп, онымен бірнеше жыл қатарынан жұмысын жалғастырады. Егер сіз Рич Литвинмен байланысып, клиент болғыңыз келсе, ол сізге бірнеше сұрақ қояды және жауабыңызға қарай не сізді басқа коучқа бағыттайды, не сізге алғашқы сұхбат сессиясын ұсынады. Егер сұхбат сәтті өтсе, сіз онымен 6-12 айдан кейін жұмыс істей бастауыңыз мүмкін.
Рич Литвин тек шешімдері ауқымды салдарға әкелетін, табысты тәжірибесі бар жоғары лауазымды тұлғалармен жұмыс істейді. Оның бұрынғы клиенттерінің қатарында миллиардтаған долларлық бизнес иелері, саясаткерлер, қор менеджерлері және Олимпиада чемпиондары бар. Оған кез келген адам клиент болуы керек емес; оған көптеген коучтар бере алмайтын жоғары деңгейдегі қызметті қалайтын сегіз адам қажет.
Рич өзінің коучинг стилін өте таңдаулы клиенттер үшін жасаған. Ол шешім қабылдауда көбіне оқшауланған адамдармен терең жұмыс істейді. Жоғары лауазымды адамдар үлкен шешімдер қабылдауы керек және олар көбінесе өз ойларын жұбайларына, директорлар кеңесіне немесе қызметкерлеріне толық жеткізе алмайды. Бұл адамдар өздерінің қандай қысымда екенін түсінетін, таңдауларын талқылауға көмектесетін және әрекеттерін өмірдегі ең маңызды құндылықтары мен мақсаттарына сәйкестендіретін адаммен коучинг сессиясын өткізуден үлкен құндылық алады. Аз ғана табысты адамдар үшін Рич — өмірден барынша нәтиже алуға көмектесетін құпия қару.
Әрине, ол өз мансабын бұлай бастаған жоқ. Рич бастапқыда Лондондағы мектеп мұғалімі болды, білім беру саласындағы көшбасшы ретінде дайындық кезінде коучингті ашты. Коучинг дағдыларының өз командасына әсерін көріп, ол бұл салаға қатты қызыға бастады, бірақ мансабын ауыстыруды ойлағанда, онда көп ақша жоқ екенін түсінді.
Тіпті лайф-коучинг мамандық ретінде қалыптасқан АҚШ-тың өзінде, орташа лайф-коуч сағатына 32,50 доллар табады (PayScale. com мәліметі бойынша) және 5-10 жылдық тәжірибесі бар коучтар жылына небәрі 50 000 доллар табыс табады деп күтіледі.
Нарықтық бағамен келіскісі келмеген Рич Лос-Анджелеске көшіп, таңдаулы ортаға араласып, адамдардың шағын тобына жоғары құнды ұсыныстар жасай бастады. Оның жеке философиясы мен коучинг дағдыларына деген нық сенімі оған мынадай ой ұялатты: клиенттің лауазымы неғұрлым жоғары болса, ол лайф-коучингтен (өмірлік мақсаттарға жетуге көмектесетін кеңес беру түрі) соғұрлым көп пайда көреді.
Ол таңқалған жайт — нарықтың жоғарғы сегменті төменгі бөлігі сияқты лық толы емес екен. Жылына миллиондап табыс табатын адамдар, коуч қаншалықты тәжірибелі болса да, оған сағатына 32,50 доллар төлегісі келмейді. Жоғары нәтижеге ұмтылғандар ерекше қызмет деңгейін қалайды, ал төмен баға ұсынатын адам мұндай сапаны бере алмайды.
Рич 800 доллар төлейтін сегіз жүз клиент іздегеннен көрі, жылына 80,000 доллардан астам төлеуге дайын сегіз керемет клиент табуға күш салу әлдеқайда оңай екенін түсінді. Сегіз клиентке қамқорлық жасаудың шығыны мен қиындығы жүздеген адамға қызмет көрсетумен салыстырғанда түкке тұрғысыз.
Рич кітап жазу және өзінің коучинг әдістеріне адал шағын қауымдастық құру арқылы өзін ерекшелендірді. Ол бейнежазбаларында көптеген құнды мазмұнды тегін таратты және көшбасшылардың үлкен жиындарында сөз сөйледі. Табысының кілті — онымен жұмыс істегісі келген адамдардың көбіне «жоқ» деп айтуында болды. Қызмет ақысын сұрағанда, ол бағаны басқалардан әлдеқайда жоғары етіп айтудан қорықпады және кез келген уақытта ең көп дегенде сегіз ғана таңдаулы клиентпен жұмыс істейтінін қосты.
Бұл тәсіл көптеген адамдарды кері итерді. Олар бағаның соншалықты жоғары екеніне таңғалды және коучқа мұндай ақшаны ешқашан жұмсамаймыз деп шешті. Кейбіреулер келеке етті, кейбіреулері бір күні осыған шамам жетсе екен деп армандады, ал басқалары сыпайы бас изегенімен, іштей бұл соманы төлеуге дайын емес екенін білді. Бірақ мұның ешқайсысы маңызды болмады, өйткені Рич oversubscribed (ұсыныстан сұраныс жоғары болатын күй) болды — жылына сегізден астам адам олардың күрделі әлемін түсінуге уақыт бөлетін коучтың қызметін алу мүмкіндігіне қатты қызықты.
Мен Ричтің бизнес стратегиясы бойынша коучингті бастағанда, оның жоғары құнды қызметіне кезекте тұрғандар көп еді, бірақ ол бизнесін кеңейтіп, көбірек адамға қызмет көрсетуді қалады. Біз мұқият топтық коучинг бағдарламасын жасап, қызығушылықтың «жұмсақ сигналдарын» жинау науқанын бастадық. Қызығушылық танытқандар Ричтен арнайы мазмұн ала бастады. Ол олармен өз оқиғаларын, бірегей түсініктерін, философиясы мен әдістерін бөлісті. 60 күн ішінде біз соншалықты көп құндылық бергеніміз сондай, шамамен 1,000 адамнан тұратын топ Ричтің айтқандарына жай ғана қызығушылықтан аса жоғары ықыласқа көшті.
Содан кейін Рич біз әзірлеген 4PC (бұл жоғары жетістікке жетуші мен оның келесі деңгейі арасындағы 4% айырмашылықты білдіреді) деп аталатын жаңа топтық өнімді іске қосты. Ол топ мүшелерінің саны 60 адаммен шектелетінін жариялады. Дайындық науқанына 1,000-нан астам адам қатысқандықтан, іске қосу сәтті өтіп, 1 миллион доллардан астам сатылым әкелді. 4PC бұдан да көп табыс әкелуі мүмкін еді, бірақ эксклюзивтілік — бұл топты ең алдымен тартымды ететін нәрсе. Оның мүшелеріне Fortune 500 компанияларының вице-президенттері, бұрынғы Navy Seal («Теңіз мысығы» арнайы жасағының сарбазы), тәжірибелі кәсіпкерлер, коммерциялық емес ұйымдардың жетекшілері, бірнеше ғылым докторлары және Harley Davidson-ның бұрынғы маркетинг директоры кіреді.
Жалпы нарық лайф-коучтар жылына 640,000 доллар емес, сағатына 32,50 доллар табуы керек дейді. Нарық егер 100-ден астам адам эксклюзивті топқа қосылғысы келсе, оны 60 адаммен шектеу ақылсыздық дейді. Нарық қателеседі; нарықтың міндеті — пайданы барынша арттыру емес, оны жою.
Егер сіз нарықтың ойына бейімделгіңіз келсе, зардап шегесіз. Нарық сіздің бағаңызды түсіруге мәжбүрлейді және сіз шаршап біткенше көбірек нәрсені талап етеді. Нарыққа бейімделгенше, өз нарығыңызды табуға тырысыңыз. Ал сіздің нарығыңыз — сіздің ісіңізге шынымен мән беретін адамдардан тұрады. Олар сіз әкелетін нәтижелерді жоғары бағалайды. Олар мұны түсінеді және ең бастысы, олардың бұған шамасы жетеді. Оларды таңғалдыру және қуанту мәселесінде сіз бұл адамдарды олардың өздерінен де артық білесіз. Сіз олардың қанағаттандырылмаған қажеттіліктері мен тілектерін түсінесіз; сізде оларды таңғалдыратын түсініктер бар. Сіз бұл адамдарға барыңызды саласыз.
Бұл — сіз өз энергияңызды жұмсайтын адамдар. Уақыт өте келе сіз өз нарығыңызды басқалардан бөлектейсіз және олар бәсекелестердің арзан ұсыныстарына немесе жасанды айла-шарғыларына алданбайды; егер ол сізден болмаса, олар жауап бермейді. Oversubscribed болу үшін бәріне бірдей ұнаудың қажеті жоқ, тек сіз қызмет көрсете алатын мүмкіндіктен көбірек адам болса жеткілікті.
АЗҒАНТАЙ АДАМ ҮШІН ТАНЫМАЛ БОЛУ
Кейбір жағынан мен өзімді танымал адам сияқты сезінемін. Кейде көшеде кітаптарымды оқыған, іс-шараларыма қатысқан немесе видеоларымды көрген адамдар тоқтатып жатады. Мені подкасттар мен блогтарға сұхбатқа шақырады. Маған бейтаныс адамдар әлеуметтік желілерде хабарласады, кейде жанкүйерлерден жылы лебізді хаттар аламын. Менің нағыз танымал адамдардан айырмашылығым — мен миллиондаған емес, мыңдаған адамнан тұратын азғантай топ үшін танымалмын.
Жақсы жаңалық — қазіргі уақытта осының өзі жеткілікті. Керемет бизнес немесе өмір құру үшін үлкен экранда көрінудің, өсек-аяң блогтарында талқыланудың немесе газеттің бірінші бетінен түспеудің қажеті жоқ. Сізге тек бірнеше мың адам үшін танымал болу керек.
Танымал болу — бұл сіз ешқашан кездестірмеген, сіз ешқашан болмаған жерлердегі адамдардың сіздің ісіңізбен эмоционалды байланыста болуын білдіреді. Цифрлық медиаға дейін бұған тек киножұлдыздар, газет журналистері, радиоға шыққан музыканттар немесе тележүргізушілер ғана қол жеткізе алатын. Бұл сіз болмаған жерлердегі адамдармен байланысудың жалғыз жолы еді.
Бүгінде жағдай түбегейлі өзгерді; әрбір адам YouTube-те телешоудың, подкаст ретінде радиобағдарламаның немесе блог түріндегі газеттің баламасына ие бола алады. Өзгермеген нәрсе — адам миының құрылымы.
Ми байланысты үш негізгі компонентке сүйене отырып қалыптастырады:
Уақыт — Егер сіз адамдармен көп уақыт өткізсеңіз, олар сізге бауыр баса бастайды. Байланыс орнату мінез-құлқын зерттеу көрсеткендей, біреумен жеті сағаттан астам уақыт өткізу сізді «таныс» санатынан шығарып, «дос» болуға жақындатады. Өзара әрекеттесу — Жиі байланыс алмасу сенімді нығайтады. Халықаралық хат алмасу досы болған кез келген адам тек хат жазысу арқылы ғана байланыс орнатуға болатынын айтады. «Zero Moments of Truth» зерттеуінде Google сарапшысы адамдар брендпен шамамен 11 рет өзара әрекеттескенде, олардың сатып алу ықтималдығы айтарлықтай артатынын анықтады. Орындар — Адамдарды әртүрлі жерлерде көру — күшті байланыс орнатудың тағы бір жолы. Бір-бірін тек жұмыста көретін адамдар, әлеуметтік ортада кездесетін адамдар сияқты жақын болмайды. Сенімді нығайтуды зерттеулерге сәйкес, сиқырлы сан — төрт орын.
Егер біз бірге 7 сағат өткізсек, 11 рет өзара әрекеттессек және 4 бөлек жерде кездессек, арамызда байланыс пайда болатынына күмән жоқ. Бұл эволюциялық тұрғыдан қисынды. Біздің маймыл тәрізді ата-бабаларымыз тайпаның кімге сенуге болатын мүшесі екенін білуі керек болды. Егер екі homo sapiens (саналы адам) уақыт өткізіп, бірнеше жерде бір-бірімен араласса, олар бір тайпаның мүшесі болып саналады.
Сондықтан жеке нарығыңызды қалыптастырудың кілті — 7-11-4 формуласында. Сіз неғұрлым көп адаммен уақыт, өзара әрекеттесу және орындарды жинақтасаңыз, соғұрлым көп адам сізді ерекше, бірегей және өз тайпасының мүшесі ретінде көреді. Осы тұрғыдан алғанда, танымал адам — бұл жай ғана медиа мен технологияны 7-11-4 формуласы бойынша адамдармен байланысу үшін пайдаланған адам.
Опра Уинфриге табынатын адамдар, сірә, оның шоуларын жеті сағаттан астам көрген, онымен 11 реттен астам өзара әрекеттескен және оны төрт бөлек жерде (теледидар, журналдар, әлеуметтік желілер және газеттер) көрген. Барлық жерде жұмыс істейтін іргелі 7-11-4 принципін байқамай қалу оңай.
Апта сайын миллиондаған жазылушылары бар YouTube жұлдыздары бар. Егер олардың жеткілікті түрде «7-11-4-тен өткен» жазылушыларының бірі оларды мейрамханада көрсе, олармен бір бөлмеде болғанына таңғалып, орындықтан құлап түсуі мүмкін. Ал бұл адам туралы ешқашан естімеген кез келген басқа адам үшін бұл оғаш көрінеді.
ШУЛЫ НАРЫҚТА ЕРЕКШЕЛЕНУ
Балидегі қарбалас базарда мен қонақүйімнің алдындағы дүкендерді аралап жүрдім. Саудагерлер маған көзілдіріктер, жейделер, сағаттар, тіпті асүй раковинасын ұсынып жатты. Бірнеше күннен кейін мен олардың әрекеттеріне мән бермейтін болдым. Бұл шулы базарда маған айқайлау, жейдемнен тарту немесе қолымнан ұстаудың ешқайсысы менің назарымды аудара алмады.
Нарыққа көз жүгірткенімде, таныс бейнені көрдім. Ол бірнеше жыл бұрын бірге жұмыс істеген досым еді. Мен саудагерлерді айналып өтіп, досымның иығынан қағып: «Сені осы жерде көру қандай жағымды тосынсый! » — дедім. Ол басын көтерді де, оның жүзі бірден жылы жымиысқа өзгерді. Біз бірден жағажайда тамақтанып, әңгімелесуді жөн көрдік. Әңгіме барысында біз бизнес туралы сөйлестік және бірлесіп жұмыс істеуге болатын бірнеше мүмкіндікті анықтадық; кейінірек электрондық пошта арқылы мәміле жасадық.
Әлем күн сайын адамдарға өз өнімдерін жүздеген рет ұсынатын саудагерлерге толы шулы базарға айналды. Бұл адамдардың маркетингтің көптеген түрлеріне бейжай қарауына әсер етті. Шулы нарықта қулықтар мен адамдарды мазалау нәтиже бермейді. Дегенмен, адамдар ешқашан жалықпайтын бір нәрсе бар — бұл белгісіз бейнелердің арасынан өздері танитын, ұнататын және сенетін адамды көру.
КОНТЕНТТІ ТОҚТАУСЫЗ ТҰТЫНУҒА ДАЙЫН БОЛЫҢЫЗ
Сіздің бизнесіңіздің мағыналы түрде көрінуінің нағыз сынағы — біреудің сіздің онлайн контентіңізді толық 7 сағат, 11 өзара әрекеттесу және 4 орын бойы тоқтаусыз көре алу (контент-бинж) мүмкіндігі. Сіз туралы енді ғана естіген адамдарды елестетіңіз. Олар телефондары арқылы көбірек білуге көмектесетін видеоларды, подкасттарды, блогтарды іздейді.
Бұдан ешбір бизнес босатылмайды. Физикалық өнімдерді немесе қызметтерді сатсаңыз да, сіздің әлеуетті сатып алушыларыңыз онлайн зерттеу жүргізеді. Сіз оларға көбірек білуге деген құштарлығын қанағаттандыру үшін жол жасауыңыз керек. Олар сенімді және құнды мазмұнды іздейді.
Егер адам бір күнін сіздің бизнесіңізді зерттеуге жұмсай алса, сізде адал клиент қалыптастыру үшін негіз бар. Егер олар тек сатуға арналған материалдарды ғана тапса, сіздің ісіңізге мән беретін белсенді топ құру өте қиын болады.
Нарық сіздің өніміңізді сатып алуы мүмкін адамдардан тұрады. Ал сіздің нарығыңыз — сіз немесе сіздің брендіңіз тарапынан 7-11-4 формуласынан өткен адамдар. Масштабтауға дайын бизнес — бұл контентті тоқтаусыз тұтынғысы келетіндер үшін интернетте еркін қолжетімді цифрлық активтері жеткілікті бизнес.
3-ПРИНЦИП
АЛДЫМЕН НАРЫҒЫҢЫЗДЫ ҚАЛЫПТАСТЫРЫҢЫЗ, СОДАН КЕЙІН САТЫЛЫМ ЖАСАҢЫЗ
Өнімді жалпы нарыққа шығару мен өнімді өз нарығыңызға шығарудың айырмашылығы өте үлкен. Сіздің нарығыңыз келесіде не істейтініңізді асыға күтеді. Ал жалпы нарыққа бәрібір. Oversubscribed бизнестер ешқашан өнімді жалпы нарыққа шығармайды. Сәтті бизнестер өнімдерді тек қызығушылық танытқандарға ғана ұсынады.
2014 жылы Apple құрылғылардың жаңа санатын шығаратыны туралы қауесеттер тарай бастады. Бұл Samsung-қа сын тастады, олар Apple-ді нарықта басып озуды мақсат етті. Samsung өндірісті жеделдетіп, Gear S смарт-сағатын 2014 жылғы 28 тамызда, Apple-ден екі апта бұрын жариялады. Олар миллионға жуық сағат шығарып, Рождествоға дейін дүкендерге жеткізді. Олар бірінші болып шығып, Apple-ге соққы бердік деп ойлады.
Тим Кук қыркүйекте сахнаға шығып, Apple-дің жаңа сағатын көрсетті. Ол оның артықшылықтарын сипаттап, видеосын көрсетті. Бұл адал жанкүйерлердің қошеметіне ие болды, бірақ Apple әлемнің қалған бөлігі бұл өнімге сақтықпен қарайтынын білді. Тим Кук Samsung-тың нашар пікірлерінен нарық бұл өнімді әлі толық қабылдамағанын көрді. Ол іске қосу науқанын баяулатып, бәрін кезең-кезеңімен жасады.
Apple сағатты люкс брендтермен қатар қойып, Vogue журналына жарнама берді және Hermés-пен серіктестік туралы жариялады. Тек 2015 жылдың сәуірінде ғана Apple Watch-қа алдын ала тіркелуге мүмкіндік берді. Тек 2015 жылдың соңында ғана сағаттар еркін сатыла бастады. Samsung 800,000 сағат жөнелтті, бірақ олардың көбі қайтарылып, жеңілдікпен сатылды. Ал Apple 2015 жылы 4 миллионнан астам сағат сатып, бес жылда 40 миллионнан асты.
Apple сұраныс пен ұсынысты шебер теңестірді; олар өнім үшін нарық қалыптастыруға бір жыл жұмсады. Олар адамдардан сатып алуды сұрамас бұрын, «жұмсақ сигналдар» беруді сұрады. Алдымен нарық жасады, содан кейін сатылым жасады.
Тіпті ең кішкентай бизнес те бұдан сабақ ала алады. Нарыққа сатқанда, сізбен бизнес жасауға дайын адамдарға жүгініңіз. Адамдарды оқытуға уақыт бөліңіз, олардан қызығушылық білдіруін сұраңыз және жеткілікті қызығушылық бар екеніне сенімді болғанша сатуға асықпаңыз.
СИГНАЛДАРДЫ ШЫҒАРУ ЖӘНЕ ҚАБЫЛДАУ
Кәсіпкерлер мен маркетологтар адамдар соншалықты күрделі болмаса екен деп армандайды. Бірақ адамдарға «жылыну» қажет. Тіпті өз нарығыңызбен жұмыс істегенде де, олардан бірден сатып алуды күту ақылға қонымсыз. Бұл жолда адамдар жасағысы келетін көптеген микро-шешімдер бар.
Адамдарды «жылыту» — бұл олардың шешім қабылдауы үшін оларды оқыту. Сатып алуды сұрамас бұрын, сіз сигналдар (қызығушылық белгілері) деп аталатын кішігірім міндеттемелерді сұрайсыз. Осы сигналдарға мұқият бола отырып, сіз қашан oversubscribed болғаныңызды оңай білесіз.
Нарығыңызды асықтырғанша, не істегіңіз келетіні туралы сигнал беріңіз. Оларға жауап ретінде жұмсақ сигнал беруге мүмкіндік беріңіз. Өз нарығыңызбен «билеңіз», оларға ишара жасайтын хат жіберіңіз және олардың жауабын күтіңіз.
Билеттерді сатудың екі тәсілін қарастырайық:
1-тәсіл
Сіз конференция туралы хат жіберіп, уақыты мен бағасын айтасыз. Сатылым аз болғанына ашуланасыз. Соңғы сәтте адамдар ұмытып кеткен болар деген үмітпен «жалынышты» хаттар жібересіз.
2-тәсіл
Сіз мағыналы мазмұн жіберіп, соңында спикермен келіссөз жүргізіп жатқаныңызды ишаралайсыз. Олардан қандай тақырыптар қызықты екенін сұрайсыз. Бір аптадан кейін спикерді растап, олардан алдын ала тіркелуді сұрайсыз. Ерте тіркелгені үшін бонус ретінде кітап бересіз. Соңында 60 билет барын және 93 адам тіркелгенін хабарлайсыз. Дүйсенбіде алдын ала тіркелгендерге жеңілдік бересіз. Нәтижесінде билеттер тез сатылып кетеді және сіз іс-шараның жабылғанын мақтанышпен хабарлайсыз.
Бірінші мысалда сигналсыз сатылым ұсынылды: алсаң ал, алмасаң қой. Екінші тәсіл әр қадамда құндылық ұсынды және сұраныс артық екенін жеткізуге мүмкіндік берді. Бұл екі конференция бірдей болуы мүмкін, бірақ қатысушылар саны айтарлықтай өзгеше болады.
Нарыққа не істеп жатқаныңызды баяу әрі талғаммен көрсетіңіз, бұл ретте құндылық пен қызығушылықты арттыра түсіңіз. Оларға өз қызығушылығын, алаңдаушылығын немесе пікірін білдіруге мүмкіндік беріңіз. Әлеуетті клиенттермен мұндай ұзаққа созылған «құда түсу биіне» уақыт жұмсау қиын көрінгенімен, бұл қалаған нәтижеге жетудің сенімді жолы.
СҰРАНЫС ҰСЫНЫСТАН АСЫП ТҮСЕТІН НАРЫҚТАҒЫ ТӨРТ ПОЗИЦИЯ
Артық сұранысқа ие болудың жолы — нарықта сатушылардан гөрі сатып алушылар көп болатын теңгерімсіздікке қол жеткізу. Нарықтық теңгерімсіздіктің төрт қозғаушы күші бар, мұнда сіз жиі сатушылардан қарағанда сатып алушылардың көптігін байқайсыз:
Инновация – Сіз басқа ешкім ұсынбайтын жаңа әрі тартымды дүние ұсынасыз. Нарықта тек бір ғана сатушы (сіз) және оны қалайтын жаңа сатып алушылардың шағын тобы бар. Демек, жеткізуші біреу, ал қалаушылар көп болғандықтан, сатып алушылар саны сатушылардан басым болады.
Қарым-қатынас – Сіз сатып алушылармен сондай қуатты байланыс орнатасыз, олар тіпті басқа сатушыларға мән бермейді. Сатып алушылар басқа ұсыныстарға қызықпағандықтан, мұнда да сатып алушылар саны басым болады.
Ыңғайлылық – Сіз нарықтың қажеттіліктерін олар қалаған нәрсенің ең оңай әрі кедергісіз нұсқасымен өтейсіз. Бұл — тұтынушылардың орындалмаған тілектерін қажетті уақытта және қажетті жерде қанағаттандыру. Сатып алушылар балама нұсқаларды іздеуге уақыт, ақша және энергия жұмсағысы келмейтіндіктен, сұраныс ұсыныстан асып түседі.
Баға – Бұл баға негізінде теңгерімсіздік тудыру мүмкіндігі туғанда орын алады. Сіз басқаларда жоқ тиімділікті қамтамасыз ететін активке инвестиция салғансыз. Ең бастысы, сіз әлі де өнімдеріңізді пайдалы бағамен ұсына аласыз, бірақ ол баға басқа жеткізушілер қол жеткізе алмайтын деңгейден төмен.
Егер сіз ірі және қалыптасқан нарықтарға мұқият қарасаңыз, жиі осы нарықтық позициялардың әрқайсысын иеленген төрт ірі ойыншыны көресіз. Мұны қонақ үйлерден, авиакомпаниялардан, банктерден, телекоммуникациядан, автокөліктер мен компьютерлерден байқауға болады. Негізінен, ірі брендтер осы төрт нарықтық теңгерімсіздіктің бірінде үстемдік етуге назар аударады да, басқа брендтерге баламалар үшін күресуге мүмкіндік береді.

Сондай-ақ, бұл позициялардың әрқайсысы басқалармен бәсекелесуді қиындататынын байқайсыз. Сіз бір уақытта әрі жоғары инновациялық, әрі ыңғайлы бола алмайсыз; бұл жұмыс істемейді, себебі инновацияны жүйелі түрде енгізу уақытты қажет етеді. Сіз өте арзан болып, сонымен бірге қарым-қатынас бойынша бәсекелесе алмайсыз; қарым-қатынас орнату ақшаны қажет етеді. Сондықтан сіз бизнесіңіз үшін негізгі бір нарықтық позицияны таңдауыңыз керек.

Қайсысы сізге жақсы сәйкес келетінін анықтау үшін әрқайсысына толығырақ тоқталайық.
БІРІНШІ ҚОЗҒАУШЫ КҮШ – ИННОВАЦИЯ
Сатушылардан қарағанда сатып алушылардың көп болуын қамтамысз етудің бірінші жолы — нарық бұрын-соңды көрмеген және қазір қалап отырған жаңа нәрсені жасау. 2002 жылғы iPod, 1999 жылғы Furby (электронды ойыншық), 1963 жылғы геометриялық химиялық бұйралау. Жергілікті деңгейде бұл Рейки (энергиямен емдеу терапиясы) массажының жаңа стилі, аудандағы жалғыз органикалық дәмхана немесе жаңа маркетингтік стратегия болуы мүмкін.
Айдың ең танымал фильмі әрқашан жаңа фильм болатынын байқадыңыз ба? Ол ешқашан «Титаникке» немесе «Өкіл әкеге» қайта оралмайды. Тіпті ол кейбір классикалық туындылардай жақсы болмаса да, адамдар жаңа нәрселерді сезінгенді ұнатады. Сіз жасаған жаңа әрі тартымды дүниенің эпикалық блокбастер болуы немесе жаппай нарыққа арналуы міндетті емес.
Инновация нәзік болуы мүмкін. Бұл белгілі бір өнімді басқа тауарлармен және қызметтермен бірге ұсыну тәсілі болуы мүмкін. Бұл басқа нарықтан әкелінген жаңа дүние болуы мүмкін. Бұл адамдар бұрын көрген, бірақ жаңа функциясы бар нәрсе болуы мүмкін.
Менің командам мен мен 2010 жылы «Key Person of Influence» (Ықпалды негізгі тұлға) бағдарламасын жасадық. Бұл көшбасшылық пен кәсіпкерлікке жаңаша көзқарас, мұнда Силикон алқабының өсу акселераторының элементтері оқыту және дамыту бағдарламаларымен ұштасады. Бұл инновация бірнеше елден келген мыңдаған кәсіпкерлер мен көшбасшыларға қызмет көрсететін жаһандық бизнеске айналды.
Инновацияның үш негізгі түрі бар:
Өнім инновациясы – Сіз адамдар бұрын көрмеген жаңа өнімге инвестиция саласыз немесе қолданыстағы өнімді жаңаша өзгертесіз. Мысалы, Джордж Лукас «Жұлдызды соғыстарды» әлемге паш еткенде, кейіпкерлер мен өнімдердің тұтас галереясын ойлап тапты.
Жүйелік инновация – Сіз қолданыстағы өнімді жылдамырақ немесе сенімдірек ететін жаңа тәсілмен жеткізесіз. Мысалы, Facebook — адамдар үшін барлық достарын бақылап отырудың инновациялық жүйесі, сонымен қатар ол жарнама берушілер үшін де тамаша жүйе.
Бренд инновациясы – Сіз нарыққа ұсынудың жаңа тәсілі арқылы зеріктіретін нәрсені әлдеқайда тартымды етесіз. Мысалы, Ральф Лорен жоғары сән бренді арқылы стандартты поло жейдесін танымал етті.
ЕКІНШІ ҚОЗҒАУШЫ КҮШ – ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС
Нарықтағы сатып алушылармен қарым-қатынасқа ие болу нарықтық теңгерімсіздікке әкеледі. Егер адамдар басқа баламаларды іздемесе, олар уақыт өте келе жинала береді және бизнес артық сұранысқа ие болады. Сіз өз есепшіңізге балама ретінде кімді пайдалануға болатыны туралы ойланып көрдіңіз бе? Сіздің есепшіңіз шынымен үздік пе? Ол басқалардан әлдеқайда көп ақы ала ма, әлде басқалармен бірдей ме, немесе әлдеқайда арзан ба?
Егер сіз бұрын бұл сұрақтар туралы белсенді түрде ойланбасаңыз — және көптеген адамдар ойланбайды — бұл сіздің есепшіңіз сізбен қарым-қатынас орнатқандықтан және сіз балама нұсқаларды іздеуді тоқтатқандықтан. Егер есепшілер уақыт өте келе сіз сияқты көбірек клиенттер жинай алса, олар өздерінің артық сұранысқа ие тәжірибесінен өте жақсы табыс табады.
Сіз өзіңізді нарықтағы инфлюенсерге (ықпалды тұлғаға) айналдар аласыз немесе адамдар балама іздеудің орнына кеңесіне құлақ асатын бұрыннан бар инфлюенсермен бірлесе аласыз. Роджер Федерерге өнімдерді жарнамалағаны үшін миллиондаған ақы төленуінің, мейрамханалардың тағам сыншыларының көңілінен шығу үшін барын салуының немесе инвестициялық қорлардың қаржы кеңесшілерінің қолдауына ие болуға тырысуының себебі осында. Бұл адамдардың барлығының кеңесін тыңдайтын дайын нарығы бар.

Роджер Федерердің қандай ракетканы қолданатынын біле тұра, теннис құралдарын неге басқа жерден іздеуім керек? Танымал тағам сыншысы бес жұлдыз берген мейрамханаға бара салу мүмкін болса, Лондондағы барлық мейрамханаларды сынап көрудің не қажеті бар? Мен сенетін қаржы жоспарлаушысында барлық жауаптар болса, қаржы нарықтарын түсінуге тырысудың қажеті қанша?
Қарым-қатынастар уақыт өте келе келісімшарттар арқылы ресімделуі мүмкін. Телефон тарифтерін іздегенде, адамдар «Go Time», «Stop the Clock» және «Mega Minutes» арасындағы айырмашылықты түсінуге тырысып, өмірінің бірнеше сағатын босқа жұмсайды. Адам ақыры оператормен келісімшартқа отырғанда, келесі күні таңқаларлық жағдай орын алады — олар бұдан былай жарнамаларды көрмейді, өйткені оператор келісімшарттық келісім арқылы қарым-қатынасқа ие болады. Оператор неғұрлым көп келісімшартқа қол қойса, ол соғұрлым құнды әрі табысты болады.
Қарым-қатынасқа ие болу — артық сұранысқа ие болудың қуатты жолы және мұны істеудің үш жолы бар:
Ықпалдырақ болыңыз – Басқаларды өз идеяларыңыз бен жобаларыңызға тарту қабілетіңізді арттырыңыз немесе мұны істей алатындармен бірлесіңіз.
Көбірек танымал болыңыз – БАҚ, іс-шаралар, жарнама және брендті қалыптастырудың басқа да әрекеттері арқылы тартымдылығыңызды арттырыңыз.
Мәмілелер жасаңыз – Клиенттермен ұзақ мерзімді келісімдер орнатыңыз және оларды келісімшарт түрінде ресімдеңіз.
ҮШІНШІ ҚОЗҒАУШЫ КҮШ – ЫҢҒАЙЛЫЛЫҚ
Нарықтық үйкеліс (friction) — бұл бір нәрсені сатып алу үшін қажетті уақыт, энергия, күш пен білім. Егер бір нәрсені сатып алу қиын болса (өйткені ол алыс жерде, түсініксіз немесе көп уақытты қажет етеді), нарық осы үйкелістің кесірінен баяулайды.
Егер сіз осы үйкелісті азайта алсаңыз, мұны ыңғайлылық деп санайтын көптеген тұтынушыларды тартасыз.
Сізден сатып алу процесін жеңілдету және жылдамдату жолдарын тапқанда, бұл нарықтық теңгерімсіздікті тудырады. Адамдар сізден сатып алады, өйткені бұл басқа жерге барғаннан әлдеқайда оңай. 1999 жылы dot. com дәуірі басталғаннан бері біз дәстүрлі бизнесті цифрлық әлемге көшіру арқылы құрылған көптеген табысты бизнестерді көрдік. Олар үйкелісті азайтты немесе басқаша айтқанда, ыңғайлылықты арттырды.
Amazon дәстүрлі кітап дүкендеріне ауыр соққы берді, өйткені кітап сатып алуды әлдеқайда жеңілдетті. Әрбір кітап дүкеннен немесе интернеттен сатып алсаңыз да бірдей, бірақ Amazon-ның жеңілдігі мен қарапайымдылығы оны негізгі таңдауға айналдырады. Netflix фильмдерді үйіңізге еш қиындықсыз жеткізу тәсілі арқылы бейнекассеталарды жалға беру дүкендерін жойып жіберді.
Ыңғайлылық немесе үйкелістің аздығы үш жолмен жүзеге асады:
Жақсырақ тарату – Бизнес өз сатып алушыларына бір нәрсені аз энергия, күш немесе уақыт жұмсалатындай етіп қолжетімді еткенде.
Жақсырақ нарықтық ақпарат – Көбірек ақпарат қолжетімді болған сайын, нарық көшбасшылары нарық соңынан ерушілерге жол береді. Бұл сатып алушыға нұсқаларды көп зерттеудің қажеті болмаған кезде де орын алады.
Автоматтандыру – Процестер жылдамырақ немесе «автопилот» режимінде орындалғанда. Бұл жаңа техника немесе онлайн/оффлайн жүйелер болуы мүмкін.
ТӨРТІНШІ ҚОЗҒАУШЫ КҮШ – БАҒА
Сатушылардан қарағанда сатып алушылардың көп болуын қамтамасыз етудің соңғы жолы — өндіріс шығындарын азайту, осылайша сіз бәсекелестерден арзан ұсыныс жасап, сонымен бірге пайда таба аласыз.
Көптеген шағын қызмет көрсету кәсіпорындары баға бойынша бәсекелеседі, өйткені оларда ірі компаниялар сияқты жоғары үстеме шығындар жоқ. Олар өз бизнесін бос бөлмеден жүргізіп, нарық трендтерін пайдалана алады, арзан бағдарламалық жасақтаманы қолданып, шығындарды төмен ұстай алады — және бәрібір қаладағы қымбат брендтің артында тұрған қымбат үстелде отырғаннан гөрі жақсы табыс табады.
Бұрын ірі кәсіпорындар төмен бағаларға үстемдік ете алатын, өйткені олар нарыққа кіруге кедергі болатын зауыттар мен жабдықтарға инвестиция сала алатын. Бірақ бүгінгі «коллаборативті экономиканың» (бірлескен экономика) арқасында зауыттар мен басқа да жабдықтардың көпшілігі шағын бизнеске қажет кезде қолжетімді және олар қажет болмаған кезде бұл олардың проблемасы емес.
Бизнес бағаны төмен ұстау үшін жасай алатын көптеген ақылды стратегиялар немесе инвестициялар бар. Шағын бизнес ай сайын іс-шара өтетін жерден проекторды жалға алғанша, оны сатып ала алады. Үлкенірек бизнес өз қоймасын қаланың қымбат жылжымайтын мүлкінен тыс жерде басқарудың инновациялық жолын таба алады. Қызмет көрсетуші өз процесінің клиент алатын құндылыққа әсер етпейтін, бірақ көп уақытты қажет ететін құрамдас бөлігін алып тастау жолдарын таба алады.
Эндрю Ллойд Уэббер бірнеше хит сахналық шоуларды ойлап тапқанда, ол көп ақша тапты, содан кейін ол ақшаны Лондондағы негізгі театрларды сатып алуға жұмсады. Ол мүлікке иелік ететіндіктен, қазіргі уақытта шоу жазудың қажеті жоқ; егер сіз өз пьесаңызды Лондонда қойғыңыз келсе, оның мүлкін пайдалануыңыз керек. Ол сондай-ақ өз пьесаларын төменірек шығынмен қоя алады, өйткені өзінің жеке алаңдары бар.
Шығындарды азайтып, сонымен бірге маржаңызды (пайда деңгейін) сақтаудың үш жолы бар:
Инвестициялау – Нарыққа кіруге табиғи кедергі жасайтын активтерге ақылмен инвестиция салу сізге шығындарды азайтуға және маржаны сақтауға мүмкіндік береді. Өз үй-жайыңызға ие болу немесе жалға алу қымбат жабдықты сатып алу — бағаны төмен ұстаудың жолдары болуы мүмкін.
Жетілдіру – Төлейтін тұтынушы үшін құндылықты арттырмайтын шығындар бар тиімсіз тұстарды іздеу баға төмендеген кезде де маржаны кең ұстауға көмектеседі.
Жүйелеу – Адамдардың орнына жүйелер мен технологияларды пайдалану — үстеме шығындарды төмен, ал маржаны жоғары ұстаудың қуатты жолы.
Бизнесіңізді адамдар тобымен ұзақ мерзімді негізде құрған кезде, олардың осы төрт нарықтық позицияның қайсысында мықты екеніңізді түсінетініне көз жеткізіңіз. Сайып келгенде, адамдар сізге қайта-қайта оралғысы келеді, өйткені сіз оларға жаңа әрі тың дүние ұсынасыз, сіз олардың ең сенімді одақтасысыз, сізбен жұмыс істеу өте оңай немесе сіз басқаларға қарағанда салыстырмалы түрде арзансыз.
4-ҚАҒИДА
АДАМДАР ЖАҒДАЙЛАР СӘЙКЕС КЕЛГЕНДЕ САТЫП АЛАДЫ
Адамдар міндетті түрде қисынды немесе тіпті эмоционалды себептермен сатып алмайды; кейде адамдар өнім туралы өте оң пікірде болады, оның мәселені шешуге көмектесетінін біледі, бірақ сонда да әрекет етпейді. Адамдар жағдайлар сәйкес келгенде сатып алады және сатып алу мінез-құлқы сатып алу ортасымен ынталандырылады.
ЖАҒДАЙДЫ СІЗ ЖАСАЙСЫЗ
Лондонда тұратын австралиялық ретінде мен мүмкіндігінше туған жеріме жиі оралғанды ұнатамын. Бірде біздің команда Сидней мен Мельбурнде науқандық маркетинг тақырыбында екі күндік воркшоп өткізуім керек деп шешті. Біз іс-шараға билеттерді сату арқылы кейбір сабақтарды іс жүзінде көрсетуді ұйғардық.
Билеттерді бірден сатылымға шығарудың орнына, мен маркетинг тобына біз сол воркшопта үйрететін қағидалардың бірін — «сұраныс пен ұсыныс шиеленісінің ашықтығын» қолдануды ұсындым.
Біз Сидней мен Мельбурндегі байланыс тізімімізге іс-шара туралы электронды хат жібердік. Біз адамдардан қатысуға қызығушылық таныту үшін Facebook тобына сілтеме бойынша өтуді сұрадық. Сондай-ақ, адамдардан өздеріне ең қолайлы күндер мен орын туралы пікір қалдыруды өтіндік. Біз воркшоптың құны бір адамға 795 доллар болатынын және әр воркшоп 65 адаммен шектелетінін түсіндірдік, өйткені ол өте интерактивті болуы керек еді. Біз воркшопты өткізуге тек әр жерде кемінде 50 адам қызығушылық танытқан жағдайда ғана міндеттеме алатынымызды ескерттік.
48 сағат ішінде 175-тен астам адам Facebook желісінде қызығушылық танытып, аталған бағаны төлеуге дайын екенін жазды. Сонымен қатар, көптеген адамдар маркетинг тобын да ала келуге болатынын сұрай бастады.
Содан кейін біз топқа билеттерді келесі күні сағат 9-да шығаратынымызды және адамдар әкелгісі келетін қосымша команда мүшелерін қосқанда барлығы 130 ғана билет болатынын айттық. Бірінші күннің аяғында барлық билеттер сатылып кетті және ақысы толық төленді. Мен Лондондағы рейстеріме билет брондамай тұрып-ақ, банктік шотта 100 000 доллар және күту парағы (waiting list) бар еді. Идеяны талқылаған сәттен бастап үш аптадан аз уақыт ішінде ақша банкке түсті және воркшоптарға билеттер толық сатылып қойылды (сапарыма төрт ай қалғанда).
Сонымен қатар, біз іс жүзінде екі маңызды қағиданы көрсеттік.
Бірінші қағида — сұраныс пен ұсыныс шиеленісінің ашықтығының күші. Адамдар Facebook желісінде жазған 175-тен астам адамды көре алды. Егер олар мұқият қараса, көптеген адамдардың өздерімен бірге бірнеше қонақ әкелгісі келетінін де байқайтын еді. Неліктен барлығы 130 адам ғана қатыса алатыны туралы шынайы себептерді келтіру арқылы бұл воркшоптардың анық артық сұранысқа ие екені және адамдардың әрекет етуге шынайы себептері бар екені белгілі болды.
Екінші қағида — бизнес өз жағдайларын өзі жасай алады. Әрбір сатуды қабылдауыңыз керек немесе адамдар соңғы сәтте сатып ала алады немесе адамдар қалаған уақытта сілтемені басып, билет сатып ала алады деген ереже жоқ. Сіз адамдардың қалай сатып алатыны, олар алдымен не істеуі керек немесе қашанға дейін әрекет етуі керек екендігі туралы өз ережелеріңізді жасай аласыз.
Егер команда адамдардың сол дерекқорына қоңырау шалып, билеттерді бір-бірлеп сатуға тырысқанда, мен олардың воркшоптарды он күн түгілі, бір айда толтыра алатынына сенбеймін. Адамдар, сірә, күн жақындағанда тіркелуді жөн көретін еді немесе «тола бастағанда маған хабарласыңыз» дер еді. Энергия жоғалар еді, қарқын алмас еді — және команда дәл осындай нәтижеге жету үшін әлдеқайда көп еңбек етуі керек болар еді.
Жағдайлар дұрыс болғанда топ қозғалады. Үйірдің бір мүшесін алға жүгірту қиын, егер олар жаппай дүрбелеңнің бөлігі болмаса. Мұндай дүрбелең үшін дұрыс жағдай жасау жоспарлау мен стратегияны қажет етеді.
Сіздің мақсатыңыз — адамдармен қалаған уақытында бір-бірлеп жұмыс істеу емес, адамдар әрекет еткісі келетін жағдай жасау.
АДАМДАР БАСҚАЛАР САТҚЫСЫ КЕЛЕТІН НӘРСЕНІ САТЫП АЛМАЙДЫ, ОЛАР БАСҚАЛАР САТЫП АЛҒЫСЫ КЕЛЕТІН НӘРСЕНІ САТЫП АЛАДЫ
Париждегі Galeries Lafayette (Галерея Лафайет) — әлемдегі ең танымал жоғары сән мен аксессуарлар сатып алатын орындардың бірі. Ішінде Chanel сөмкелері сатылатын эксклюзивті аймақ бар, бірақ тұтынушылар ол жерге жай ғана кіре алмайды; олар кіреберісте кезекке тұруы керек. Содан кейін қызметкер келіп, дүкеннен не іздейтініңізді сұрайды. Күту әдетте тым ұзақ емес — шамамен он минуттай, ал қызметкерлер өте сыпайы. Содан кейін сіз дүкеннің ішіндесіз және дизайнерлік сөмкелердің өте шектеулі ассортиментін ақыры көре алғаныңызға қуаныштысыз.
Сіз жан-жағыңызға қарап, өзіңізге ұнайтын нәрсені табасыз және оны ақыры қолыңызға ұстай алғаныңыз үшін өзіңізді керемет бақытты сезінесіз. Сіз көп уақыт жұмсамайсыз, артыңызда адамдар кезекте тұр және сіз аяқтамайынша олар дүкенге кіре алмайды. Сіз таңдауыңызды жасап, чемодандардың толық жиынтығын (және, бәлкім, баратын жеріңізге ұшақ билетін де) сатып алуға болатын бағаға сөмкелердің бірін алып үлгересіз. Дүкен қызметкерлері сізге алғыс айтады, ал сіз дәл осындай мүмкіндікті күтіп тұрған адамдардың сүйсіне қараған назарына бөленіп, мақтанышпен шығасыз.
Сыртта, небәрі үш көшеден кейін сөмкелерге, белдіктерге, аяқ киімдер мен бижутерияға толы дүкен бар. Бір адам көшеде тұрып, француз және ағылшын тілдерінде тауарларының сатылымда екенін, олардың арзан екенін, бағасы екі есе төмендегенін айтып айғайлап жатыр. Адамдар оған мән бермеуге тырысады; оның шарасыздығын байқамағансып, дүкенді айналып өтеді. Олар ішке көз тастап, дүкеннің негізінен бос екенін байқайды, тек айғайдан шошымайтын бірнеше егде жастағы туристер ғана жүр.
Екі дүкендегі сөмкелер онша ерекшеленбейді. Әрине, түпнұсқа Chanel сөмкелерін жасау сәл қымбатырақ болар еді және олар сәл ұзағырақ шыдар еді, бірақ егер бөгде планеталықтар Жерге қонып, қайсысы жақсы екенін анықтауы керек болса, олар неге бір сөмке екіншісіне қарағанда әлдеқайда тартымды екенін түсіне алмай қиналуы мүмкін.

Әрине, бір үлкен айырмашылық бар — бағалар. Брендтік сөмкелер көше дүкеніндегі сөмкелерден 50 есе қымбат. Соған қарамастан, адамдар кезекке тұратыны — солар, ал өндіріс шығынына әрең сатылып жатқан сөмкелерге ешкім қызықпайды.
Себебі адамдар басқалар сатқысы келетін нәрсені сатып алмайды; олар басқа адамдар сатып алғысы келетін нәрсені сатып алады. Біз сұраныс жоғары жерлерден мүлік сатып аламыз. Біз сәндегі киімдерді сатып аламыз. Біз басқа беделді брендтер пайдаланатын консалтингтік фирмаларды тартамыз. Біз басқа инвесторлар ақша салып жатқан компанияларға инвестиция саламыз. Дегенмен, сансыз компаниялар бір нәрсені сатқысы келетінін барынша көрсету арқылы үлкен қателік жасайды. Олар барлық жерде дүкендер ашады; олар бағаларын төмендетеді; олар көшелерде «арзан» өнімдері бар екенін айтып айғайлайды.
Қызмет көрсетушілер ешқандай шекара қоймай, клиенттерді қабылдай береді. Олар түнде қоңырауларға жауап береді, ақысын кеш алады және шығынға батады. Егер олар телефонды көтермесе, олардың хабарламасы кешірім сұрап, мүмкіндігінше тезірек қайта қоңырау шалуға уәде береді. Әдеттегі қызмет көрсетуші туралы барлық нәрсе: «Мен сату үшін бәрін жасаймын»,— деп айғайлап тұрғандай.
Бірақ компаниялар мұны неғұрлым көп жасаса, соғұрлым адамдарды өздерінен итеріп тастайды. Әлеуетті сатып алушы сіздің бір нәрсені сатуға қатты тырысып жатқаныңызды көрген сайын, олар сіздің неге соншалықты шарасыз екеніңізге көбірек таңғалады.
Сіздің мақсатыңыз — істейтін ісіңізге жоғары баға беру, құндылықты мойындайтын адамдармен жұмыс істеу және олардың күткенінен асып түсу. Өз шекараларыңызды белгілеңіз, өз талаптарыңызды қойыңыз, ерекше нәрсені жеткізе алу үшін өз кеңістігіңізді қорғаңыз.
Шеберлік бір нәрсені адамдарға мәжбүрлемей-ақ қолжетімді етуде — сұраныс пен ұсыныс шиеленісін бұзбай нәтиже шығаруда жатыр. Адамдарға әлеуметтік дәлел (social proof) керек; олар басқалардың сізден сатып алатынын, басқалардың сізді бағалайтынын және басқалардың сізді ұсынатынын көргісі келеді. Бір нәрсені қолжетімді етудің ең қуатты жолы — өнімнің қолжетімділігін емес, оның құндылығын растайтын тәсіл.
АДАМДАР ӨНІМГЕ ЖИІ ОНЫ САТЫП АЛАТЫН АДАМДАРҒА ҚАРАП БАҒА БЕРЕДІ
Күн су бетіне батып барады, диджей тамаша сет ойнап жатыр, әдемі адамдар билеуде, балғын суши берілуде, ал Майоркадағы Nikki Beach (Никки-Бич) түнгі клубының алдында кезек тұр. Орасан зор ақша төлеп жатқаныңызға қарамастан, сіз осы электрлі атмосфераның бір бөлігі болғаныңыз үшін өзіңізді бақытты сезінесіз. Қысқа уақытқа болса да, барлығын сезіне отырып, өзіңізді ғаламның ортасында жүргендей сезінесіз.
Адамдардың арасынан алты керемет қызметкер би алаңы арқылы келе жатыр. Олардың қолдарында ішінде бір шөлмек шампан бар алып, күміс мұз шелегі бар. Көпіршікті сусынмен бірге алып отшашулар би алаңын шағын отшашу шоуымен нұрландыруда.
Бөтелке үстелге келеді, тығыны атылады, отшашулар быжылдап жана береді, ал диджей сіздің тобыңызға қол бұлғайды, осы сәтте бәрі стақандарын түйістіреді. Бұл сіздің өміріңіздегі ең ақымақ жұмсалған 300 фунт болуы мүмкін – бірақ бәріңіз де ерекше сезімдесіз және қазір клубтағылардың бәрі бір бөтелке шампан алғысы келеді.
Бұл клуб өз клиенттерін қалай ұлықтау керектігін түсінеді. Оларға шампанды таңқып сататын саудагерлердің қажеті жоқ; оның орнына олар назарды өз клиенттеріне аударып, өз өнімін және оны тұтыну тәжірибесін көпшілік арман ететін дүниеге (ұмтылыс нысанына) айналдырды.
Көптеген бизнес бұлай жасамайды. Олар әлі ештеңе сатып алмаған адамдарға тым қатты назар аударады. Олар үнемі сатып алмайтындар туралы ойлайды. Олардың соңынан жүгіреді және ақшасын шығарып алу үшін қыруар қаражат жұмсайды. Алайда, біреу ақыр соңында сатып алған сәтте, ол тез ұмытылады. «Ақшаңды алдық – енді келесі саудаға көшейік» деген ұстаным бүгінде көптеген бизнестің ұранына айналғандай.
Бірақ артық жазылымы бар (сұраныс ұсыныстан асып түсетін) бизнестер бұлай ойламайды. Олар егер сіз өз клиенттеріңізге ерекше тұлға ретінде қарасаңыз, басқа да көптеген адамдар солар сияқты болуға ұмтылатынын түсінеді.

Клиенттеріңізді ұлықтаңыз. Оларды шоуыңыздың жұлдызына айналдырыңыз. Олардың табыс тарихы арқылы танымал болыңыз. Жаңа клиент табуға жұмсамақ болған барлық ақшаңызды алып, оны қазіргі клиенттеріңізді құрметтеуге жұмсаңыз. Оларды бәрі көретіндей биік тұғырға қойыңыз.
Біз бизнесімізді клиенттердің табыс тарихымен бөлісу арқылы құрдық. Адамдар біздің клиенттердің кейстерін (нақты мысалдарын) ести бастағанда, келесі табысты кейіпкер болу үшін есігімізді қаға бастады. Біз клиенттерімізді іс-шараларымызда сахнаға шығардық, олардың тарихын видеоға түсіріп, YouTube арнамызға жүктедік және біздің емес, олардың бизнесі туралы баспа материалдарын дайындадық. Біз маркетингтік бюджетімізді қазіргі клиенттерімізге арналған эксклюзивті іс-шаралар өткізуге жұмсадық; жаңа әлеуетті клиенттер ол жерге бара алмайтын.
Өзіңіз туралы жар сала бергенше, клиенттеріңіз үшін дабыл қағыңыз. Олардың үлкен табысқа жетуіне көмектесіңіз, содан кейін соны көрсетіңіз. Клиенттеріңізге жұлдыздардай қараңыз, сонда олар айналасына халық жинайды. Көптеген салаларда, егер сіз шынымен клиенттеріңіздің табысына назар аударсаңыз, сіз шамшырақтай ерекшеленіп, соның нәтижесінде жаппай артық жазылымға ие боласыз.
Клиенттеріңізді барынша құрметтеңіз. Транзакцияны (сауданы) аяқтап, келесі сатып алушыны іздегенше, сізден жаңа ғана зат алған адамға көбірек көңіл бөліңіз. Сол адамның сатып алғанына риза екеніне және оған күткенінен де артық дүние берілгеніне көз жеткізуге уақыт бөліңіз. Асықпаңыз; қарым-қатынас орнатыңыз.
Көптеген бизнес брендті өздері туралы айтқандарына, сыртқы келбетіне және нысаналы аудиториясына қарай құра аламыз деп ойлайды. Тұтынушылар бренд туралы пікірді сол өнімді кімдер сатып алып жатқанын көру арқылы қалыптастырады. Harley Davidson өнімін «43 жастағы есепшілер» өздерін мықты сезіну үшін сатып алатыны белгілі болғанда, нағыз мотоцикл әуесқойларының алдында беделін жоғалтты. Қаласаңыз да, қаламасаңыз да, әрбір сатып алушы — сіздің өніміңіздің кімге арналғанын нарыққа паш ететін бренд елшісі (брендті танытушы тұлға).
Адамдар сізден бірдеңе сатып алғанда өздерін жақсы сезінсе, олар бұл туралы басқаларға айтады. Олар айтқан кезде, солар сияқты басқа адамдар да сізден сатып алғысы келеді. Адамдар сізден сатып алғысы келгенде, сіз артық жазылымға ие болу жолындасыз.
АДАМДАР ҚАЖЕТТІ НӘРСЕНІ ЕМЕС, ҚАЛАЙТЫН НӘРСЕНІ САТЫП АЛАДЫ
Сингапур — жер бетіндегі халық ең тығыз орналасқан жерлердің бірі және оның үкіметі автомобильдерді онша ұнатпайды. Сондықтан, олар адамдарды көлік сатып алудан тайдыру үшін көліктерге өте жоғары салық салады. Сингапурдағы қарапайым көлік Ұлыбритания немесе АҚШ-тағы люкс көліктен қымбат тұрады. Сингапурда ұзақ созылған, көркем жолдар жоқ және ең жоғары жылдамдық шегі сағатына небары 90 км.
Осы деректерге қарамастан, Сингапур жан басына шаққанда Ferrari көлігін басқа елдерге қарағанда көбірек сатады.
Сингапурда ешкімге Ferrari қажет емес. Шын мәнінде, бұл елде мұндай көлікті иемдену — ақылға қонымсыз. Аралда Ferrari айдау қызықты болатын бірде-бір жер жоқ; Сингапурда суперкардың жылдамдығын екінші берілістен асыру мүмкін емес дерлік. Сингапур Ferrari сатып алу үшін ең қымбат жерлердің бірі екенін (Ұлыбританиядан шамамен төрт есе қымбат) ескерсек, неге соншама көп адам оны иемденеді?
Олар оны сатып алады, өйткені олар оны қалайды.

Адамдар өздеріне қажетті немесе сатып алуы тиіс нәрсені сатып алмайды; олар қалайтын нәрсені сатып алады.
Көп ақша тапқан сингапурлықтар Ferrari-ді қалайды – ең бастысы осы. Бұл көліктің қаншалықты қолайсыз екені, қаншалықты қымбат екені немесе седан көлігінде олардың қаншалықты жайлы сезінетіні маңызды емес. Олардың қажеттілігі маңызды емес; олардың қалауы үстемдік етеді.
Адамдарға не қажет екенін айтып, тақырға отыруыңыз мүмкін. Дегенмен, адамдардың не қалайтынын түсініп, оны оларға қалай жеткізуге болатынын тапсаңыз, ісіңіз өрге басады. Қажеттілік — логикалық, ал қалау — эмоционалды дүние. Тіпті ең ақылды адамдардың арасында да эмоция әрқашан жеңіске жетеді.
Адамдар Mont Blanc қаламы, қымбат Rolex сағаты, Лондондағы инвестициялық жылжымайтын мүлік немесе денеге жабысып тұратын Lululemon йога шалбары қажет болғандықтан үлкен ақша жұмсамайды, олар бұл заттарды қалайтындықтан сатып алады.
Сондықтан, егер сіз өз бизнесіңізді, өнімдеріңізді немесе идеяларыңызды адамдарға қажет немесе болуы тиіс дүние ретінде ұсынсаңыз, сіз өте үлкен тәуекелге барып отырсыз. Сіз қаншалықты дұрыс айтсаңыз да, клиент таппауыңыз мүмкін. Ойлап қараңызшы: адамдардың VHS кассеталарынан құтылып, DVD сатып ала бастауы үшін ешкімге маркетингтік науқан жүргізудің қажеті болмады. Біз жай ғана сапалы фильмдерді қаладық.
Мен адамдарға жалпы денсаулығын жақсарту үшін не қажет екенін түсіндіруге тырысып, қателік жасаған бір сауықтыру орталығын білемін. Олар диетаны түбегейлі өзгерту, қарқынды жаттығулар жасау және ұзақ уақыт ашығу туралы айтты. Адамдар олармен келіссе де, сатып алмады. Оның орнына олар таблеткаларды, липосакцияны және жарнамаланған жабдықтарды сатып алды. Сол бизнес адамдардың не қалайтыны туралы айта бастағанда ғана ісі алға басты. Тіл өзгерді, әңгіме өзгерді және сатып алуға деген энергия да өзгерді. Өзгермеген нәрсе — өнімнің өзі. Сол баяғы клубқа мүшелік, тамақтану жоспары және пайдалы әдеттер ұсыныс болып қала берді, бірақ олар қажеттілікке емес, қалауға сәйкес ұсынылғандықтан — сатыла бастады.
Әлеуметтік өзгерістер де дәл осылай жүреді. Сарапшылар әлемге вегетариандық диетаға көшу қажет деп есептейді, бірақ әлем мұны шын мәнінде қаламайды. Қандай да бір компания бізді етті аз жеуге құмартпайынша, біз тоқтамаймыз. Әлемге миллиардтаған адамға таза су жеткізу қажет, бірақ ол мұны шын мәнінде қаламайды. Адамдар мұны шын жүректен қалағанда ғана бұл жүзеге асады. Әлемге билбордтар мен журналдарға фотошопталған, «нөлдік өлшемді» супермодельдерді қоюды тоқтату қажет, бірақ ол мұны шын мәнінде қаламайды. Біз сұлулықтың шынайы бейнесіне қызыға бастағанда, сән ритейлерлері өзгереді. Әлемге пластик өндіруді тоқтату қажет, бірақ ол мұны шын мәнінде қаламайды. Кімде-кім бізді себетке экологиялық таза тауарларды салуға құмартса, біз пластиктің азайғанын көреміз.
Бұл нәрселердің бәрі, қаншалықты қажет болса да, адамдар оны қаламайынша болмайды. Бізге не істеу қажет екенін айтуға тырысатын ұйымдар, түбінде сәтсіздікке ұшырайды; әлеуметтік өзгерістерді тартымды, қызықты және көңілді ететін ұйымдар жеңіске жетеді.
Charity: Water ұйымын 2006 жылы бренд пен жұлдыздардың қолдауының күшін түсінген бұрынғы түнгі клуб промоутері Скотт Харрисон құрды. Скотт өз концепциясын адамдар қызығатын дүниеге айналдыру үшін әлемдегі ең үздік дизайнерлерді, брендинг мамандарын және танымал жұлдыздарды тартты. Содан кейін ол өз туған күніңді қайырымдылыққа арнау концепциясына негізделген өте стильді науқан жасады. Қатысушылар әлеуметтік желілерде сыйлықтың орнына садақа сұрау арқылы Африкадағы таза су үшін ақша жинайды. Бұл қарапайым идея ерекше бренд тәжірибесімен ұштасып, адамдарды су тапшылығынан құтқару миссиясына жылына 60 миллион доллардан астам қаражат жинайтын қайырымдылық ұйымына айналды. Бұл сонымен қатар жүздеген басқа қайырымдылық ұйымдарын адамдардың кінәсі мен ұят сезіміне емес, қалауы мен құштарлығына сүйенуге шабыттандырды.
Бизнесті басқарсаңыз да, әлеуметтік қозғалыс құрсаңыз да, табыстың кілті — адамдардың қажеттіліктеріне емес, қалауларына үңілуде. Адамдардан не қалайтынын сұраңыз, содан кейін оны олар қалағандай етіп жасаңыз. Оны олардың қалауы контекстінде түсіндіріңіз. Сосын оларға қажет нәрсені сол қалаумен бірге ұсыныңыз.
Адамдар жағдай дұрыс болғанда ғана бірдеңе сатып алады. Өнім бірдей болса да, егер сатып алу ортасы адамдардың әрекет ету әдетіне сәйкес келмесе, сату нәтижелері күрт өзгеруі мүмкін. Желді қажет ететін желкенді қайық сияқты, әрбір саудаға дұрыс сатып алу ортасы қажет. Жалғыз айырмашылық — сату ортасын құру кезінде «ауа райын» өзіңіз бақылайсыз.
5-ПРИНЦИП: ЕРЕКШЕЛЕНІҢІЗ ЖӘНЕ ӨЗ ЕРЕЖЕЛЕРІҢІЗДІ ОРНАТЫҢЫЗ
Не істесеңіз де, коммодитилер (стандартты, біркелкі тауарлар) әрқашан баға бойынша бәсекелеседі. Коммодитилер — басқа баламалармен салыстыру оңай қарапайым элементтер. Олар қарабайыр, қарапайым және бірін-бірі алмастыра алады. Артық жазылымы бар бизнестер оларды нарықтағы басқалармен салыстыруды қиындататын бірегей, қарама-қайшы немесе ерекше нәрсе ұсынуды қамтамасыз етеді.
Егер сіз басқалар істегенді істесеңіз, басқалар алғанды аласыз. Артық жазылымы бар бизнестер көбінесе нарықтағы қалыптасқан нормалардан ауытқып, істі өз шарттарымен жасайтындықтан ерекшеленеді. Олардың өз ережелерімен ойнауға батылдығы жетеді.
ФИЛОСОФИЯНЫҢ КҮШІ
Пит Эванс — Аустралиядағы танымал аспаз, оны әр апта сайын төрт миллион адам тамашалайды. Оның тағам туралы өз философиясы бар. Ол тағам пайдалы әрі дәмді болуы керек деп есептейді және біздің ағзамыз онсыз да дамығандықтан, қазіргі өңделген диета жұмыс істемейді деп санайды. Ол тағамның денені сауықтыру немесе өзгерту күші бар екеніне, ал өңделген тағамдар адамдарды ауру және семіз ететініне сенеді. Ол әркімнің «пісіру жайлылық аймағы» бар екеніне және одан шығып, бұрын ешқашан байқап көрмеген нәрселерді дайындауға тұрарлық екеніне сенеді.
Питтің тағам туралы философиясы адамдарды екіге бөледі – әсіресе аустралиялық БАҚ-ты. Кейбір адамдар оның философиясымен келісіп, адал жанкүйерлеріне айналды, ал басқалары оны тым радикалды деп санап, оған қарсы шығады. Ол өз философиясына неғұрлым адал болған сайын, соғұрлым көп жанкүйер жинайды, сонымен бірге соғұрлым көп сыншылармен де бетпе-бет келеді.
Кейде Пит екеуміз оның медиада қалай пікір білдіретінін талқылаймыз және жауап әрқашан оның философиясына келіп тіреледі. Ол тағам туралы өз сенімдері туралы неғұрлым қарапайым тілмен айтқан сайын, соғұрлым көп адам оның адал жанкүйеріне айналады. Оның философиясын ұнатпайтын адамдарға назар аударғанша, ол ұнататындарға көңіл бөледі. Ол олар үшін рецепттер дайындайды, кітаптар жазады, өнімдер табады және іс-шаралар ұйымдастырады.
Жалпақшешей болуға тырысып, зеріктіргіш, қарапайым болудан ешқандай пайда жоқ. Біріншіден, бұл мүмкін емес, екіншіден, көпшілікке қосылуға тырысу сізге нарықтың орташа деңгейінен артық ештеңе бермейді. Енді сіз мақсат — өз нарығыңызды құру және философияңызды солармен бөлісу екенін білесіз.
Сіздің философияңыз — бұл сіздің берік сенімдеріңіз бен пікірлеріңіз. Бұл сіздің өмірге деген көзқарасыңыз және ол бәріне ұнауы міндетті емес. Сіздің философияңыз болашаққа деген көзқарасыңызға, өткен туралы оқиғаңызға, сізге жақын қағидалар мен құндылықтарға негізделген.
Егер сіз досыңызбен от басында отырып, өмір, әлем, достық, отбасы және алған сабақтарыңыз туралы сөйлессеңіз, сіздің философияңыз ашылар еді. Егер екеуіңіз де неге сенетіндеріңізді ашық айтсаңыздар, достық байланыстарыңыз нығая түсер еді.
Өз өнімдерінің сипаттамаларын, артықшылықтары мен пайдасын ғана айтатын адамдар өздерін шектейді. Олар жай ғана коммодити (стандартты тауар) сатуға тырысатын кезекті сатушыға айналады. Философияңызбен бөлісуге батылдығыңыз жеткенде, сіз бір істің жанашыры немесе қозғалыстың көшбасшысы сияқты боласыз.
Экологиялық белсенді капитан Пол Уотсонның қоршаған ортаны қатал күшпен қорғау керек деген философиясы бар. Ол оңтүстік мұхиттардың мұзды суларына барып, Sea Shepherd экипажымен бірге кит аулайтын кеме мен бүкір киттің арасында тұруға дайын. Оның әдісіне бәрі бірдей сенбейді, бірақ оның бүлікшіл флотын сақтап қалу үшін жеткілікті адам қолдайды.
Уоррен Баффеттің инвестициялауда өз философиясы бар. Опра Уинфридің теледидарлық мазмұн туралы өз философиясы бар. Ричард Брэнсонның команда құру және бренд құру туралы өз философиясы бар. Технологиялық миллиардер Илон Масктің Марсқа бару неліктен маңызды екендігі туралы өз философиясы бар!
Нақты философия дамытып, оны әлемге паш еткенде, сіз өз нарығыңызбен тығыз байланыс орната бастайсыз. Әрине, бәрі сізбен келісе бермейді, бірақ егер 1000 адам мұны қатты қолдаса, сізде сол 1000 адамнан тұратын өз нарығыңыз болады. Егер сізде философия болмаса, сіз зеріктіргіш және нарықтағы кез келген басқа коммодити сияқты көрінесіз. Сөйтіп, тағы да баға бойынша бәсекелесуге қайта ораласыз.
Сіздің философияңыз қандай? Не істейтініңіз туралы қандай берік сенімдеріңіз бар? Сіз не үшін күресесіз? Не нәрсеге қарсысыз? Әлемнен қандай өзгеріс көргіңіз келеді?
Осы сұрақтарға неғұрлым нақты жауап берсеңіз, артық жазылымға ие болуға соғұрлым жақын боласыз.
СӘТСІЗДІККЕ ҰШЫРАУ — ҚАЛЫПТЫ ЖАҒДАЙ
«Сәтсіздік киті! » — деп күңкілдедім мен. Твит жазып, «жіберу» батырмасын бастым, бірақ твитімнің әлемге тарағанының орнына, кит пен құстардың суреті және «Біз қазіргі сұранысты көтере алмай жатырмыз» деген хабарлама шықты.
2009 жылы бұл қарапайым хабарлама жүйесі неге үнемі істен шыға береді деп таңғалған жалғыз мен емес шығармын. Ол кезде Facebook хабарламалармен, суреттермен, видеолармен, іс-шаралармен және лайктармен жақсы жұмыс істеп тұрғанын, ал Twitter-ге небары 140 таңбаны қабылдап, әлемге тарату керек екенін ескерсек, мен жиі «бұл соншалықты қиын ба? » деп ойлайтынмын.
Бірақ «fail whale» (сәтсіздік киті) менің оны аз қолдануыма себеп болды ма? Қызығы, жоқ. Керісінше, бұл Twitter-ге ерекше құпиялық берді, нарыққа платформаның сұранысы соншалықты жоғары болғаны сонша, оны қолданғысы келетіндердің бәріне физикалық тұрғыдан қызмет көрсете алмай жатқанын аңғартты. Қысқасы, Twitter-де артық жазылым болды.
«Сұранысты қанағаттандыра алмаудың» өзінде үлкен күш бар, бірақ көптеген адамдар мен компаниялар оны жасыруға тырысады. Тым бос емес кезде өзіңізді суперқаһарман ретінде көрсетудің орнына, адамдарға қазір толықтай бос емес екеніңізді және сұранысты көтере алмай жатқаныңызды айтыңыз. Сыпайы, көңілді болыңыз, бірақ шынайы айтыңыз.
Бұл фактіні клиенттеріңізге ашық көрсетіңіз. Олармен жұмыс істегіңіз келетінін, бірақ дәл қазір кеңседе жаңа қызметкерлерді жалдауға орын жоқ екенін немесе қажетті материалдар таусылып жатқанын айтыңыз. Адамдарға шамадан тыс сұранысқа байланысты мәселе туындағанын хабарлаңыз. Оны мүмкіндігінше тезірек түзетуге тырысып жатқаныңызды және жақын арада қайта хабарласу керектігін айтыңыз.
Бұл тудыратын реакцияға таңғаласыз. Иә, адамдар сіз олардың тапсырысын қабылдай алмайтыныңызға ренжуі және көңілі қалғандай болуы мүмкін, бірақ сонымен бірге бұл оларда қызығушылық пен таңданыс тудырады.
Бірде мен досым қатты ұсынған бизнес-коучқа хабарластым. Бірнеше хабарлама қалдырдым, ол бір аптадан кейін қайта хабарласты. Ол маған алты апталық демалысқа кететінін және сол уақыттан кейін қайта хабарласуым керектігін айтты.
Алғашында мен де сіз ойлап отырған нәрселерді ойладым: «Мұндай кәсіби коуч қалайша маған өзі қайта хабарласуды ұсынбайды? Неге ол демалысты жаңа бизнестен жоғары қояды? Оның өзінсіз де жұмыс істейтін жүйелері мен процестері болуы керек емес пе? »
Бірақ, таңғаларлығы, мен күнделігіме оған хабарласу туралы ескертпе қойдым және біздің алғашқы кездесуіміз керемет өтті. Ол демалыстан сергіп оралды және қайтып келген соң «үш клиентін жұмыстан шығарғанын» айтты, өйткені олармен жұмыс істеу оған қызық болмай кеткен. Ол мені әлеуетті клиент ретінде сұхбаттан өткізе бастады және маған өзімен жұмыс істеу ережелерінің тізімін берді. Ол сонымен қатар бір жыл бұрынғы демалыс уақыттарын беріп, сол уақытта хабарласпауымды ескертті. Бұл жай ғана айла емес еді; ол менің ақшамнан бас тартуға дайын екенін шынайы көрсетті.
Мен таңғалдым – бірақ сонымен бірге оны құрметтедім және өзім мен командам үшін 40 000 долларлық коучинг бағдарламасына қол қойдым.
Бұл логикаға қайшы көрінуі мүмкін – бәрімізге «клиент — патша» деп айтылған. Бірақ артық жазылымы бар бизнестер бұлай санамайды. Олар өздерінің құнды дүниесі бар екеніне және оны екі тарапқа да тиімді белгілі бір шарттармен ғана дұрыс жеткізе алатынына сенеді.
Олар сондай-ақ құндылықты қалайтын басқа да көптеген адамдар бар екеніне сенеді және басқалардың талабына бейімделгенше, өз шарттарымен келісетін адамды тапқанды жөн көреді.
Бизнесіңіздегі «тар жерлер» (шектеулер) қайда? Бұл жеткізу жүйелері ме? Білікті қызметкерлер саны ма? Әлде сіздің шығармашылығыңыз ба?
Артық жазылымға бара жатқан жолда кемшіліктеріңіз туралы ашық болып, мүмкіндігіңізден артық сатпау үшін тактикалық шараларды қолдану ақылдылық болар еді.
«ЖОҚ» ДЕУГЕ БОЛАДЫ
1970-жылдардағы әлемдегі ең танымал түнгі клуб Манхэттендегі Studio 54 болды. Иелері басынан-ақ клубқа қате адамдарды кіргізгенше, бос тұрғанын жөн санады. Олар қате аяқ киім кигені немесе жеткілікті деңгейде сәнді болмағаны үшін адамдарды есіктен қайтаратын алғашқы танымал клуб болды.
Сіз өз бизнесіңізге де солай қарауыңыз керек – эксклюзивті клуб сияқты. Studio 54 сияқты, егер олар сәйкес келмесе, адамдарды есіктен қайтаруға дайын болуыңыз керек.
«Жоқ» сөзінің күші зор. Бұл — не істеп жатқанын және кім үшін екенін нақты білетін адамдар мен бизнестер айтатын сөз.
Тек ең жақсы мейрамханалар ғана брондаудан бас тартады. Тек ең жақсы бизнес-консультанттар ғана әлеуетті клиентке «жоқ» дейді. Тек ең жақсы қонақүйлер ғана брондаудан бас тартады. Тек ең жақсы түнгі клубтар ғана біреуді есіктен қайтарады. Тек ең жақсы дүкендер ғана біреуге: «Жоқ, бұл күртеше сізге жараспайды», — деп айтады.
Тек ең мықтылар ғана жеңілдік сұрайтын немесе ережелерді бұзғысы келетін адамға «жоқ» дейді. Тек ең мықтылар ғана жұмысқа 100% сәйкес келмейтін талантты үміткерге «жоқ» дейді. Тек ең мықтылар ғана барлық талаптарға сай келмейтін жеткізушіге «жоқ» дейді. Тек ең мықтылар ғана, қанша ақша ұсынса да, көңілі толмаған инвестордың ақшасынан бас тартады.
Google-ға жыл сайын небары бірнеше мың жұмыс орнына бір миллионнан астам үміткер өтініш береді. Оларда үміткерлерді іріктейтін тесттер, ойындар, сауалнамалар мен тапсырмалар бар, бұл «Аштық ойындарының» зияткерлік нұсқасы сияқты көрінеді. Тек ең үздіктері ғана өте алады, ал 99%-ына сыпайы түрде «жоқ» деп жауап беріледі. Ең соңында, жоғары лауазымды басшылар әрбір Google қызметкерін мақұлдауы керек; көбінесе негізін қалаушы Ларри Пейдждің өзі жаңа қызметкерлерді қабылдауға қол қояды. Google «жоқ» деудің күшін түсінеді; олар болашағының талғампаз болуға байланысты екенін біледі.
Netflix-те компанияда жұмыс істеуді ұнатпайтын қызметкерлер жұмыстан кету үшін 2000 доллар бонус ала алатын саясат бар. Олар бақытсыз қызметкерлердің процесті созбай және командаға жаман энергия әкелмей, тезірек кеткенін қолдайды.
Артық жазылымы бар бизнестер не қалайтынын біледі және қалғандарына «жоқ» деуден қорықпайды. Олар өздерінің ең жақсы тұтынушылары кім екенін, ең адал және нәтижелі қызметкерлерінің кім екенін, қандай жеткізушілерді қолданатынын және қандай инвесторлармен жұмыс істейтінін біледі. Олар дұрыс емес кез келген адамға және кез келген нәрсеге «жоқ» дейді.
«Жоқ» деу сізден жоғары стандарттарды қалыптастыруды және оларды берік ұстануды талап етеді.
Біздің бизнесімізде адамдар клиент болмас бұрын, біз олардан сұхбат аламыз. Сәйкес келмейтін адамдарға үнемі бас тартып отырамыз. Әрбір клиентке уақыт пен энергия жұмсау керек екенін жақсы түсінеміз. Сондай-ақ кейбір адамдармен немесе кәсіпорындармен жұмыс істеу тым қиын болатынын немесе оларға керемет нәтиже шығарып беруге шамамыз жетпейтінін де білеміз. Егер біреу біздің бизнеске сәйкес келмесе, біз мұны оларға сыпайы түрде айтамыз.
«Жоқ» деп айту — бұл даму және өз философияңа сай өмір сүру дегенді білдіреді.
Ikea жиһаз ритейлері тұрақтылық талаптарына сай келмейтін бизнес жүргізу түріне «жоқ» деп айтуды ұйғарды. Алдыңғы қатарлы компаниялар қоршаған ортаға бейжай қарайтын жеткізушілерге «жоқ» деуде. Азиядағы көптеген озық ойлы мейрамханалар: «Жоқ, біз мұнда акула жүзбеқанатынан жасалған сорпаны бермейміз», — деп жатыр. Себебі бұл сорпа үшін акула популяциясының 90%-ы жойылғаны белгілі болды.
Қысқа мерзімді перспективада «жоқ» деп айту сізге бірдеңе шығындатуы мүмкін, бірақ талғампаз болу ұзақ мерзімді перспективада сізді жақсырақ әрі күштірек етеді.
Сізде қашан «жоқ» деп айту керектігін көрсететін ішкі радар бар. Мәселе оны елемей қалғанда туындайды. Тіпті ақылыңыз: «Бұл клиентті алма, олармен жұмыс істеу азап болады», — деп тұрса да, шоттарды төлеу керек болғандықтан оларды қабылдайсыз.
Oversubscribed (сұраныс ұсыныстан айтарлықтай асып түсетін бизнес күйі) бизнесі мұндай жолмен жұмыс істемейді. Мұндай бизнес ішкі дауысқа құлақ түріп, соған сәйкес әрекет етеді. Олар: «Меніңше, сіз басқа жерге барсаңыз бақыттырақ боласыз», — дейді де, артына қарамайды. Олар бизнеске сәйкес келмейтін адамға «жоқ» деу арқылы мінсіз клиенттердің келуіне орын дайындайтынын біледі.
АДАМДАРДЫ КҮТТІРУГЕ БОЛАДЫ
Стив Джобс сахнада небәрі бірнеше минут болса да, аудиторияның қобалжуы шегіне жеткен еді. Адамдар жаңа өнім туралы хабарландыру болатынын апталап күтті, бірақ оның не болатынын ешкім білмеді. Екі күндік конференция кезінде түрлі қауесеттер тарады, бірақ ешкім шындыққа жақындай алмады.
Джобс сахнаға шыққанда сабырлы әрі сенімді көрінді. Ол: «Мен бұл күнді екі жарым жыл күттім», — деді. Ол тұспалдап айта бастады: «Біз үш революциялық өнімді шығарамыз: сенсорлық басқаруы бар кең экранды iPod, революциялық ұялы телефон және серпінді интернет-байланыс құрылғысы». Джобс суреттерді парақтай берді және бәрі түсініксіз болғанымен, кенеттен бір бейне пайда болды. «Бұл үш бөлек құрылғы емес, бұл — бір құрылғы. Біз оны iPhone деп атаймыз! »
2007 жылғы таныстырылымнан кейінгі апталарда болған оқиға таңғалдырды. Адамдар интернет арқылы миллиондаған алдын ала тапсырыс берді, бөлшек сауда дүкендерінің алдында кезекке тұрды, телефон компанияларынан қолданыстағы келісімшарттарын бұзуды талап етті және өздері әлі көрмеген телефонды сатып алу үшін кез келген соманы қуана төледі.
iPhone алғаш шыққан сәттен бастап ойлап табылған ең танымал өнімдердің біріне айналды. Ол жаһандық рецессия (экономикалық құлдырау) алдында жоғары бағамен сатылымға шықты, соған қарамастан санаулы күндер ішінде таусылып қалды және өндіріліп үлгергенше қайта-қайта тез сатылып кетіп жатты.
Нағыз оқиға тек гаджеттің өзінде емес. Бұл — керемет өнімді нарыққа шығарудың қуатты әдісі туралы. Стив Джобс адамдарды күттірудің қалыпты екенін білді. Ол адамдарды ақпарат алу үшін, шығу күні үшін, тіпті дүкеннің алдында сатып алу үшін де күттірді.

Ол инновациялық және жоғары сапалы өнім жасап, оның нарыққа өзі белгілеген мерзімде шығатынын, одан ерте болмайтынын қадап айтты.
Адамдарды күттіру жаман нәрсе емес: бұл құштарлықты оятуға мүмкіндік береді — кейде тура мағынасында.
Лондонның эксклюзивті Ноттинг-Хилл ауданында Granger & Co атты мейрамхана бар, онда керемет таңғы ас дайындалады. Аптаның кез келген күнінде сіз есік алдында үстел босауын күтіп тұрған адамдарды (кейде жаңбыр астында) көресіз.
Бұл мейрамхананың қызықтысы — ішке кіргеннен кейін ешкім асықпайды; бәрі жайбарақат қарқынмен жүреді. Іші толы болса да, тығыз емес. Қызметкерлер сізді отырғызады, мәзір береді, кофе әкеледі және тамақ таңдау үшін сізге қанша уақыт керек болса, сонша береді.
Олар сізді тезірек жеп, үстелді босатуға ешқашан асықтырмайды; қаласаңыз, бірнеше сағат бойы отырып сөйлесе аласыз. Тамақ жаңа піскен ингредиенттерден баяу дайындалады және әр уақытта мінсіз ұсынылады. Меніңше, олар аспаздарды тезірек пісіруге мәжбүрлемейді. Олар іште сиқырлы қызмет көрсетіп жатқанда, адамдардың сыртта күтіп тұруына толықтай келіседі.
Егер Granger & Co мейрамхананы үстелдерге толтырып, тамақ дайындауды тездетіп, клиенттерді тез кетуге мәжбүрлесе, сиқыры жоғалар еді. Сыртта ешкім кезекке тұрмас еді, іште де ешкім болмас еді.
Бұл бизнес істі дұрыс істеу уақытты қажет ететінін түсінеді. Тағы бір клиентті есіктен кіргізу үшін ешқашан стандарттарыңызды құрбан етпеуіңіз керек. Адамдарды күттіру — сіздегі нәрсенің күтуге тұрарлық екені туралы белгі береді.

Қиындыққа тап болған бизнестер сапа үшін адамдарды күттірмейді. Керісінше, олар брендтің беделіне нұқсан келтірсе де, адамдарды қабылдау үшін кез келген айла-тәсілді қолданады. Олар қызмет көрсете алмайтын кезде де клиенттерді қабылдап, жеткізуді асықтырады және қосымша сауда жасау үшін бар сиқырды жоғалтады. Бұл — ұзақ мерзімді қиындыққа әкелетін қысқа мерзімді тәсіл.
КӨПШІЛІККЕ ҚАРСЫ ШЫҒУ ҚАЛЫПТЫ ЖАҒДАЙ
Джейсон Грейстоун 20 жасында бизнес ашып, 30 жасында қаржы нарықтарында сауда жасау (trading) арқылы зейнетке шығуға жеткілікті ақша тауып алды. Бірнеше жылдан кейін ол қаржы нарығында сауда жасауды үйрететін адамдардың тарататын өтіріктері мен алаяқтықтарына қатты көңілі толмады.
Сауда-саттық «гурулары» бәрі бір нәрсені айтады: қаржы нарықтарында сауда жасау оңай, оны кез келген адам істей алады, сіз тұрақты табыс таба аласыз және аз ақшамен бастап, негізгі табысыңызды тез алмастыра аласыз.
Біздің «Ықпалды тұлға» (Key Person of Influence) акселераторының қолдауымен Джейсон YouTube-те трейдер ретіндегі тәжірибесімен бөлісетін видеолар түсіре бастады. Ол адамдарға бұл істің қаншалықты қиын екенін және жоғары аналитикалық ойлау қабілеті болмаса, көбісі бұл іспен айналыспауы керектігін айтты. Ол адамдарға ашық түрде өзінің жалпы табысы жаңа бастаған трейдерлер күткеннен әлдеқайда аз екенін айтты — егер сіз негізгі табысыңызды алмастырғыңыз келсе, сізге қомақты ақша қоры қажет.
Ол өзінің сауда-саттық табысында ешқандай тұрақтылық жоқ екені туралы шындықты айтты. Кейде ол бірнеше аптада көп ақша таппас бұрын, қатарынан бірнеше ай бойы ақша жоғалтатын. Ол адамдарға өзінің тікелей эфирде қалай сауда жасайтынын көруге, сұрақтар қоюға және ащы шындыққа толы жауаптар алуға мүмкіндік берді.
Оның барлық кеңестері трейдинг гуруларының 99%-ы үйрететін нәрселерге мүлдем қайшы келді және салыстырмалы түрде онша жағымды болмады; бірақ таңғаларлық жағдай орын алды. Дүние жүзінен жүз мыңдаған адам оның видеоларын көріп, сұрақтар қоя бастады.
Бүгінде Джейсон Tier One Trading атты табысты бизнесті басқарады және маркетингке дерлік шығын шығармай-ақ, оның жаңартуларына жазылған белсенді трейдерлер қауымдастығын құрды. Ол тек техникалық, білікті жұмыс істеген және капиталы жоғары, аналитикалық ойлайтын адамдарды ғана қабылдайды. Сондай-ақ, ақшаны басқару және қаржы нарықтары туралы айтпас бұрын, ол адамдарды эмоционалды интеллект және өткен эмоциялардан арылу курсынан өтуге мәжбүрлейді. Ол соншалықты беделді болды, тіпті Лондон мен Нью-Йорктегі кәсіби сауда фирмалары оны күн сайын миллиондаған долларды басқаратын кәсіби трейдерлеріне коучинг жүргізуге шақырды.
Басқаларға қарағанда басқаша ойын ойнау қалыпты жағдай. Барлығы асыра сілтеп жатқанда, шындықты айту қалыпты. Барлығы заманауи болуға тырысқанда, ескі көзқараста болу — қалыпты; бәрі арзан болуға тырысқанда, қымбат болу — қалыпты; бәрі көпшілікке ұқсауға тырысқанда, ерекшелену — қалыпты.
Сіздің салаңыздағы қалыпты нормалар қандай? Басқалар не істеп жатыр? Оған қарама-қайшы нәрсе не болуы мүмкін және оны қалай керемет етіп іске асыруға болады?

Қарама-қайшы идеялар — қуатты, статус-квоға (қалыптасқан жағдайға) қарсы шығу — қуатты. Егер сіздің салаңыздағылардың бәрі сағаттық төлем алса, бекітілген баға жасаңыз. Егер бәрі құрамдас бөліктерді сатса, тек жиынтықтарды (bundles) сататын компания болыңыз. Егер бәрі өз тарихымен мақтанса, жаңа әрі серпінді ой көшбасшысы болыңыз. Егер салалық норма клиенттермен 12 айлық келісімшарт жасасу болса, ай сайынғы төлемді ұсынатын алғашқы адам болыңыз. Нәтижеге негізделген ақы алыңыз, басқалар ақшаға сататын нәрсені көбірек тегін беріңіз, басқалар тегін істейтін нәрсе үшін ақы алыңыз, бірақ оны қуатты әрі эксклюзивті түрде жасаңыз. Бұл — сіздің бизнесіңіз және сіздің адалдығыңыз, сондықтан ережелерді өзіңіз орнатасыз.
6-ПРИНЦИП: ҚҰНДЫЛЫҚ <span data-term="true"> ЭКОЖҮЙЕДЕ </span> (бірін-бірі толықтыратын өнімдер мен қызметтер жүйесі) ЖАСАЛАДЫ
Өмір қарапайым емес, бизнес те солай. Ештеңе өздігінен жұмыс істемейді; бәрі бірге жұмыс істейді. Жай ғана жақсы құндылық ұсыну арқылы көп ақша табатын заман келмеске кетті. Бүгінде жоғары табыс табатындар — өнімдер мен қызметтердің күрделі экожүйесін құрған адамдар.
ЕШТЕҢЕ ӨЗДІГІНЕН ЖҰМЫС ІСТЕМЕЙДІ
Өз күшімен миллиардер болған Опра Уинфридің ақшаны қайдан табатынын қарастырыңыз. Бұл телешоулар ма, журналдар ма, оның кітаптары ма, Apple-мен жасалған контент мәмілесі ме әлде Weight Watchers компаниясындағы азғантай үлесі ме?
Опра теледидарға шыққаны үшін ақша табады, бірақ ол өзі қатыспайтын шоуларды да белсенді түрде насихаттайды. Ол кез келген баяндамасы үшін қомақты ақы ала алар еді, бірақ дұрыс мақсат болса, оларды жиі тегін жасайды. Ол интернетте тегін көптеген құндылықтар береді және қайырымдылық пен әлеуметтік жобаларға орасан зор уақыт пен қаражат жұмсайды. Ол А-деңгейіндегі жұлдызды ток-шоу жүргізушісі ретінде танымал, бірақ оның телешоуларына қатысы жоқ мәмілелерден әлдеқайда көп ақша табады. Ол көптеген кітаптар мен журналдар сатады, бірақ өз компанияларындағы үлестерін сату арқылы көбірек табыс тапты. Сізде: «Ақша шын мәнінде қайдан келеді? » — деген сұрақ туындауы мүмкін.
Шындығында, мұның бәрі үлкен табыс әкелу және үлкен әсер ету үшін бірге жұмыс істейтін өнімдер мен қызметтер экожүйесінің бөлігі. Құндылықты кез келген бір өнім, қызмет, жүйе немесе адам емес, тұтас экожүйе жасайды.
Экожүйені бөлшектеп, оны оқшаулап бағалай алмайсыз. Оқшауланған журнал уақытты босқа өткізу сияқты көрінуі мүмкін; бірақ, мүмкін, журналдар жаңа өнімдерді шығару үшін бірегей мүмкіндік туғызатын шығар. Сіз оның неге Weight Watchers сияқты қиындыққа тап болған ескі бизнестің акцияларын сатып алғанына таңғалуыңыз мүмкін, бірақ ол оны өз медиасында қалай көрсете алатынының арқасында, мәміле жарияланған кезде акциялар 24 сағат ішінде екі есе өседі. Сіз оның кейбір дистрибьюторлық мәмілелер үшін аз ақы алатынын ойлауыңыз мүмкін, бірақ бұл оның басқа кәсіпорындарындағы акцияларының құнына қалай әсер ететінін ескергенде, пікіріңіз өзгеруі мүмкін.
Ештеңе өздігінен жұмыс істемейді; бәрі бірге жұмыс істейді. Сіздің міндетіңіз — жағымды әсер сыйлайтын және адамдардың қайта оралуына жағдай жасайтын керемет экожүйе құру.
Опраның тәсілін мен кездестіретін көптеген бизнес менеджерлері мен иелерінің көзқарасымен салыстырыңыз. Көбісі бизнестері қарапайым болмағандықтан ашуланады. Олар маған мынадай нәрселерді айтады:
«Мен үлкен құндылық беремін және ол үшін ақы алуды күтемін. Мұның несі бұрыс? »
«Егер олар менің конференцияда сөйлегенімді қаласа, ақымды төлеуі керек. Менен тегін жұмыс істеуді күтуге болмайды! »
«Бұл әлеуметтік желілер — уақытты босқа өткізу. Бұл сағаттарды алады, бірақ маған ол үшін ақы төленбейді! »
«Мен ақша тапқаннан кейін қайырымдылықпен айналысамын. Қазір менде артық ақша жоқ; бұл менің бизнесіме керек! »
Бұл сезімдер өте қарапайым әлемде мағыналы болар еді. Бірақ біз ондай әлемде өмір сүрмейміз.
Әрбір бизнес көшбасшысы табысты бизнес құру үшін күрделі экожүйені үйлесімді және оңай етіп көрсету керектігін мойындауы тиіс. Олар хаосты тәртіпке келтіріп, оны стильмен жасауы керек. Кәсіпкерлер мен көшбасшылар бұдан былай жай ғана құндылық беріп, содан кейін әділ ақы ала алмайды. Бұл модель баяғыда өлген. Бүгінгі жоғары нәтижелі бизнестер — бұл үйлесімді жұмыс істейтін адамдар, өнімдер, медиа, бағдарламалық қамтамасыз ету және қызметтер экожүйесі. Олар күрделі, парадоксалды және оларды қайталау қиын.
Жай ғана жақсы жұмыс істегеніңіз үшін жоғары марапат күте алмайсыз. Керісінше, сіз құндылықты көптеген жолдармен жеткізетін жоғары нәтижелі экожүйе құрған кезде ғана марапатқа ие боласыз.
ИДЕЯЛАРДЫ ТЕГІН БЕРІҢІЗ, ІСКЕ АСЫРУ ҮШІН АҚЫ АЛЫҢЫЗ
Бала кезімде әкемнің кеңсесі костюм киген адамдардың суреттері бар, түрлі-түсті ламинатталған қораптардағы ақ кассеталарға толы болғаны есімде. Онда мақсат қою, маркетинг, уақытты басқару және қарым-қатынас туралы кассеталар болды. Бұл кассеталар 1980-90 жылдары арзан болған жоқ; іс жүзінде әр жинақ жүздеген доллар тұратын.
Бұл ақпарат дәуірі еді, ақпарат өте құнды және оны табу қиын болатын. Сапалы идеялармен бөлісетін адамды табу одан да қиын еді. Барлық салалардағы гурулар арнайы есептерді, аудио семинарларды, құжаттарды, жазылымдар мен жұмыс дәптерлерін үйіп-төгіп сататын. Ол уақытта басқа біреу сізден көбірек ақпаратқа ие болып, сіз маңызды бірдеңені жіберіп аласыз ба деген қорқыныш (anxiety) болатын.
Содан кейін бірдеңе өзгерді. Google, YouTube, WordPress, iTunes пайда болды және кенеттен бәрі ақпаратқа батып кетті. 2010 жылға қарай қолжетімді және тегін ақпараттың көлемі шексіз болды. Сіз қалаған құжатты жүктеп алып, кез келген фактіні бір батырманы басу арқылы таба аласыз, кез келген тақырыпта шексіз видеолар көріп, терабайттаған жоғары сапалы аудио подкасттарды тегін тыңдай аласыз.
2010 жылдан кейін адамдардағы мазасыздық ақпараттың тым көптігінен және онымен бірдеңе істеуге уақыттың жетіспеушілігінен туындады. Ақпараттың құны төмендеп кетті, ал істі соңына дейін жеткізудің (implementation) құны көкке көтерілді.
Бүгінде әкемнің кеңсесі артық заттардан тазарған. Оның бірнеше сүйікті кітаптары бар, бірақ одан басқа ол бизнесін жүргізуге кедергі келтірмеуі үшін алаңдаушылықтан аулақ болғысы келеді. Оған ақпарат қажет болғанда, ол жай ғана интернетке кіреді.
Бірақ бұл кейбір адамдар үшін әлі де анық емес. Олар әлі де өз ақпаратын қандай да бір түрде құнды деп санайды және одан ақша табу керек деп ойлайды. Мен әлі де электронды кітаптардан, жүктемелерден, онлайн курстар мен аудио бағдарламалардан ақша табуға тырысып жүрген көптеген адамдарды көремін. Олар әлемнің өзгергенін мойындағысы келмейді.
Жаңа модель өте қарапайым және тек кішкене өзгерісті қажет етеді. Сіз ақпаратты тегін немесе арзан беруіңіз керек, содан кейін оны іске асыру жұмысы (implementation) үшін ақы алуыңыз керек.
Мен өз идеяларыммен кітаптар мен блогтарда ашық бөлісемін. Мен ештеңені жасырмаймын; егер кітапқа немесе блогқа лайықты жақсы идеям болса, оны бүкіл әлем көруі үшін жариялаймын. Соның нәтижесінде адамдар менің идеяларымды оқиды, содан кейін оларды іске асырғысы келеді. Маған жиі бюджеті дайын және идеяларды іске асыруға менің компаниямның көмектескенін қалайтын адамдардан хаттар келеді.
Мұны көптеген ірі компаниялардан көруге болады. Йогаға арналған жоғары сапалы киім бренді Lululemon-ның веб-сайтында йога туралы терабайттаған ақпарат бар. Сіз олардың сайтында бірнеше күн бойы оқи аласыз, тыңдай аласыз немесе көре аласыз. Сіз тіпті дүкенге барып, тегін йога сабағына қатыса аласыз. Йогамен белсенді айналысқыңыз келгенде, сіз олардан сауда жасап, қажетті киім-кешек сатып аласыз.
Бизнесіңіз ұсына алатын құндылықтар спектрін қарастырыңыз:
Ақпарат немесе идеялар** — Адамдар үйренгенді жақсы көреді, бірақ олар идеяларға, ақпаратқа, рецепттер мен стратегияларға батып жүр. Бүгінде сіз адамдарға «стелс» бомбалаушы ұшағының сызбасын берсеңіз де, олар оны «жүктемелер» папкасында жоғалтып алуы мүмкін. Ақпарат пен идеялар сіздің компанияңыздың ой көшбасшысы екенін көрсету үшін әлеуетті клиенттерге беруге өте қолайлы; бірақ тек ақпарат үшін ақы алатын күндер санаулы. Мысалы: диета және фитнес жоспары. Құрамдас бөліктер (Components)** — Бұл жерде сіз адамдарға өздері бірдеңе жасау үшін қажетті «құрылыс блоктарын» сатасыз. Құрамдас бөліктер шикізат, негізгі қызметтер немесе қарапайым тауарлар болуы мүмкін. Ақша тапқыңыз келсе, оларды көп мөлшерде сатуыңыз керек болады. Мысалы: жаттығуға арналған гирялар жиынтығы. Қадағалау (Supervision)** — Бұл сіз ұсына алатын іске асыру жұмысының ең төменгі формасы. Бұл сіздің компанияңыз клиент нәтижеге қол жеткізу үшін жұмыс істеп жатқанда жақын және тұрақты қадағалауды қамтамасыз етуі. Егер сіз клиенттің сапарында белсенді рөл атқарып, қалаған нәтижесіне жетуге көмектеспесеңіз, идеяларды сатуға өте жақын екеніңізді ескеріңіз. Егер нақты жауапкершілік немесе жеке тәсіл болмаса, іске асырудың бұл түрі өз құндылығын жоғалтады. Мысалы: жаттығу залы. Сізбен бірге жасау (Done with you)** — Бұл сіздің клиенттеріңіз үшін орташа құндылыққа ие. Бұл сіз бен клиенттеріңіз нәтижеге жету үшін бірге жұмыс істейтін кез. Жұмыстың бір бөлігін олар, бір бөлігін сіздің бизнесіңіз орындайды. Мысалы: жеке фитнес-жаттықтырушы. Сіз үшін жасау (Done for you)** — Бұл сіздің бизнесіңіз клиенттің мәселесін толық әрі дайын шешіммен қамтамасыз ететін жағдай. Бұл клиент үшін ең құнды шешім, өйткені нәтиже алу үшін олардан аз уақыт немесе шығармашылық энергия талап етіледі. Мысалы: липосакция (артық майды алдыру).
Сіздің бизнесіңіз сыртқы араласусыз нәтижені жеткізу жауапкершілігін неғұрлым көп алса, соғұрлым көп құндылық жасайды. Біз телекоммуникация, бағдарламалық қамтамасыз ету, орналастыру, қаржылық қызметтер және басқа да көптеген салаларда дайын шешімдерді көріп жүрміз. Бұл шешімдер дайын; сіз оларды сатып ала аласыз және оларды іске асыру үшін сізден ешқандай қосымша күш талап етілмейді.

Әр салада дерлік барлық деңгейдегі түрлі өнімдер ұсынылады. Клиенттен неғұрлым аз энергия талап етілсе, өнім соғұрлым құнды болады. Алдыңғы мысалға оралсақ, егер сіз салмақ тастағыңыз келсе, 20 долларға кітап сатып ала аласыз немесе жаттығу залына 500 доллар, жеке жаттығуға 3000 доллар немесе липосакцияға 15 000 доллар төлей аласыз.
Сіздің бизнесіңіз бірнеше өнім ұсынып, осы санаттардың барлығын қамтуы керек. Бұл өнімдер мен қызметтер экожүйесінің бір бөлігі болуы тиіс.
Құндылықтың ақпараттан іске асыруға (implementation) ауысқанын үнемі есте сақтаңыз. Ақпаратты сатамын деп банкрот болмаңыз; оны тегін беріп, миллиондар табыңыз да, оны жүзеге асырғаныңыз үшін ақы алыңыз.
ҮЛКЕН ҚАБЫРҒАДАН СЕКІРГЕННЕН ГӨРІ, КІШКЕНТАЙ БАСПАЛДАҚПЕН КӨТЕРІЛУ ОҢАЙЫРАҚ
Бұл 2001 жылғы «доткомдардың» құлдырауынан (интернет-компаниялар нарығындағы дағдарыс) кейін болған еді және инвесторлар сақ болатын. Олар технологиялық компаниялардан көп ақша жоғалтқан болатын және енді артық шығынға батқысы келмеді. Сондықтан жақсы бизнес-жоспары бар қуатты IT-бизнесті ашу үшін 3 миллион доллар жинауы керек болған жас кәсіпкер Мэтью Михалевич үшін уақыт өте қолайсыз еді. Небәрі бірнеше ай бұрын инвесторлар оның есігін қағып, бизнес-жоспарды оқығаннан кейін-ақ қаражат аударуға дайын болатын. Енді бәрі тынышталды.
Бірақ Мэтьюдің бір идеясы болды. Инвесторлардан қаражат сұраудың орнына, ол оларға жоспарды көрсетіп, «қызығушылық білдіру формасын» (expression of interest form) толтыруды сұрады. Бұл форма олардың жоспарды ұнатқанын және оқиға дамыған сайын көбірек ақпарат алғысы келетінін білдірді. Қызығушылық білдірумен қатар, ол олардан осындай бизнеске қанша сомада инвестиция сала алатынын көрсетуді сұрады. Ол инвестиция салуға ешқандай міндеттеме жоқ екенін, бұл тек алдын ала белгі екенін ашық айтты.
Алты аптадан кейін Мэтьюде 4 миллион доллардан астам сомаға қызығушылық білдіру формалары жиналды. Оған деген сұраныс ұсыныстан асып түсті (oversubscribed). Содан кейін ол тізімдегі барлық адамдарға қоңырау шалып, тек 3 миллион доллар жинағысы келетінін, бірақ инвесторлардан жоспарланғаннан 1 миллион долларға артық қызығушылық түскенін хабарлады. Ол барлық инвесторлардан өздері көрсеткен соманың бір бөлігін немесе бәрін инвестициялауға дайын ба екенін сұрады.
Инвесторлардың бәрі өздері көрсеткен толық сомаларды сала бастады және Мэтью инвесторлардың бүкіл тізіміне хабарласып үлгермей-ақ, толық 3 миллион долларды жинап алды.
Егер Мэттью инвесторлардан ақшаны бірден алдын ала сұрағанда, ол көптеген «жоқ» деген жауап алар еді. Дағдарыстан кейін ешкім бірден инвестиция салғысы келмеді. Бірақ ол жеңіл алғашқы қадамды ұсынғандықтан, жұмсақ міндеттемелерге (ресми емес алдын ала келісімдер) қол жеткізді, содан кейін сұраныстың ұсыныстан асып түскеніне көз жеткізіп барып, оларды нақтылады.
Бұл тек сақтық пен аустерти (мемлекеттік шығындарды қатаң үнемдеу) кезіндегі жақсы идея ғана емес. Бұл стратегия ең қолайлы уақытта да адам мінез-құлқына сәйкес келеді. Адамдарды бірден биік қабырғадан секіруге мәжбүрлеу оларды әрекетсіздікке итермелейді. Адамдар үлкен міндеттемелер алуды немесе бас тарту қиын болатын кез келген әрекетті жек көреді. Адамдарға тәуекелі төмен алғашқы қадам ұсыну — оларды дұрыс бағытқа жылжытудың қуатты жолы.
Осыдан біраз уақыт бұрын бір кеңесші менің бизнесіме керемет жоспармен келді. Оның мен таңданатын жаһандық бизнесте жүйелерді құру мен операцияларды енгізуде 20 жылдан астам тәжірибесі бар екен. Ол мені мазалаған барлық сұрақтардың жауабын білетін; ол ақылды, тәжірибелі еді және бірінші кездесуден кейін онымен жұмыс істеу идеясына қатты қуандым.
Бір аптадан соң, менің өтінішім бойынша, ол алты таңбалы соманы құрайтын сметасы бар бірлескен жұмыс жоспарын жіберді. Мен оның ұсынған құндылығымен және бізге көмектесуге ең лайықты адам екендігімен келістім, бірақ бірінші мәміле ретінде мұндай үлкен соманы төлеуге батылым бармады. Осы күнге дейін біз алға жылжыған жоқпыз, өйткені бұл шешім менің командам үшін тым ауыр болып көрінді. Егер ол бізге көтерілу үшін тәуекелі төмен алғашқы қадам жасағанда, біз қазірге дейін оған біршама байлық жұмсаған болар едік. Бізге бірден биік қабырғаны ұсынуы сатылымды тоқтатты.
Толық әрі керемет шешімді енгізу сияқты жоғары құндылықтағы дүниені сатқанда, оны кезең-кезеңмен сатуды қарастырыңыз. Үлкен міндеттемені әрқайсысы тәуекелі төмен болып көрінетін кішігірім міндеттемелер тізбегіне бөліңіз.
ЖЕҢІС ФОРМУЛАСЫН ЕМЕС, ЭКОЖҮЙЕНІ ИННОВАЦИЯЛАҢЫЗ
Әнші Алисия Киз iPhone-нан твит жазғанда үлкен қателік жіберді — бұл Blackberry компаниясының күйреуіне себеп болған соңғы соққылардың бірі болуы мүмкін еді. Твиттің мазмұнына қарамастан, әлемге Blackberry-дің елшісі де Apple өнімін артық көретіні туралы белгі берілді.
Осыдан бірнеше апта бұрын Blackberry өндірушісі RIM компаниясы телефондарды тартымды етіп көрсету үшін Кизбен келісімшартқа отырған болатын. Blackberry басшылары iPhone-ның қысымын сезініп, өздерінің жеңіс формуласын (табысқа жетудің тексерілген жолы) ұмыта бастады. Олар Apple-ді өз ойынында жеңуге шешім қабылдады — бұл сырттай қарағанда ақылға қонымсыз қадам сияқты көрінді.
Blackberry Кизді сексуалды әрі сәнді жаңа құрылғы жасауға көмектесу үшін және әлемге Blackberry оның өз телефоны екенін айту үшін шақырды. Тек бір мәселе болды — ол олай емес еді. Оның iPhone-ы бар екенін кез келген адам оның твиттеріндегі мета-тегтерден (цифрлық файл туралы қосымша ақпарат) көре алды.
Жылдар бұрын Blackberry нақты жеңіс формуласымен үстемдікке ие болған еді: адамдар Blackberry-ді сатып алмайды, оны өз компанияларынан алады. Blackberry телефондары сенімді, қауіпсіз және үйлесімді болатын. Оларды бұзу қиын, ал орталық IT-бөлімдері үшін басқару оңай еді. IT-бөлімдерінің қызметкерлері Blackberry-ді сәнді болғаны үшін емес, олардың жүйелеріне сәйкес келгені үшін ұсынды. iPhone-ның қандай да бір жылтырағы мен салтанаты мыңдаған жұмысшылар үшін телефондар сатып алып, оларды басқаруға тиіс CTO (техникалық директор) шешімін өзгерте алмайтын еді.
«Қауіпсіз, сенімді және үйлесімді» — бұл RIM компаниясын көптеген жылдар бойы бизнесте сақтап қала алатын жеңіс формуласы еді, егер олар соны ұстанғанда. «Сәнді, жұқа және арманға айналған» — бұл Apple-дің жеңіс формуласы еді және есі дұрыс ешкім Apple-мен оның өз алаңында бәсекелеспеуі керек еді.
Табысты компаниялар инновация жасайды, бірақ олар ешқашан өздерінің жеңіс формуласына тиіспейді. Олар жеңіс формуласының айналасындағы экожүйені инновациялайды.
Porsche 911 — нарықтағы ең табысты суперкар. Porsche нарыққа шығудың жаңа арналарын, жаңа өндіріс жүйелерін және жүргізушіге арналған жаңа жайлылықтарды енгізеді, бірақ олар бұрыннан жұмыс істеп келе жатқан дүниені өзгертпейді. Олардың бақаға ұқсайтын 911 дизайны 1963 жылы керемет болды және ол бүгін де керемет. Онжылдықтар өтсе де, олар бұрынғы нұсқаларынан аса ерекшеленбейді. Porsche өз дизайнының мінсіз екенін біледі және олар радикалды өзгерістерді ол жерде жасамайды.
Әлемдегі бизнес-мектептерде «инновация» сөзі қасиетті саналады. «Инновация» туралы айтудан қателеспейсіз — бұл кез келген адам айта алатын және бәрі бірауыздан келісетін тақырып. Дегенмен, аз ғана адам сізге нені инновацияламау керектігін айтады.
Егер сіз өзіңіздің жеңіс формулаңызды білсеңіз, оған тиіспеңіз. Инновацияға келгенде, сіздің мақсатыңыз — жұмыс істеп тұрған дүниені қолдайтын экожүйені инновациялау арқылы оны жақсарту. Өнім түрлерін кеңейтіңіз, жеткізушілерді жақсартыңыз, цифрлық активтеріңізді заманға сай өзгертіңіз немесе агрессивті әлеуметтік желі стратегиясын жасаңыз — тек адамдар жақсы көретін негізгі идеяға тиіспеңіз.
Табысқа жеткенде, оны бүлдірмеңіз. LEGO жылдар бойы өз брендін фильмдерге дейін кеңейтіп, басқа брендтермен инновациялық жолдармен серіктес болды. Бірақ олардың адал болатын бірден-бір дүниесі — LEGO кірпіштер жүйесі; бұл олардың болмысының негізі және олар оған тиіспеу керектігін біледі. Бүкіл әлемдегі болашақ ата-аналар балалары өскенде LEGO-мен ойнауды асыға күтеді. Егер кірпіштер олар бала кезінде ойнағандардан басқаша болса, сиқыр жоғалып кетер еді.
Роджер Федерер теннистен біршама шаршаған болар; ол әрдайым кәсіби және мәдениетті болудан да жалыққан шығар. Оның гольф ойнағысы немесе баскетболда бағын сынағысы келетін күндері де болатындығына сенімдімін. Ол кейде ракеткасын лақтырып, төрешіге айқайлағысы немесе қарсыласына ауыр сөздер айтқысы келетін шығар. Бірақ қазір ойынды немесе тұлғаны өзгертетін уақыт емес. Роджер Федерер бүкіл әлемге барлық уақыттағы ең үздік теннисшілердің бірі ретінде ғана емес, жеңіс пен жеңілісте өзін ұстау үлгісімен ең ұлы спортшылардың бірі ретінде танымал. Дәл осы үйлесім оны тарихтағы ең жоғары ақы төленетін спортшылардың біріне айналдырды.
Роджер демеушілік келісімдерімен инновация жасай алады, киімдердің жаңа желілерін құра алады немесе брендті жарнамалаудың жаңа түрлеріне ауыса алады. Ол инновациялық веб-сайттар немесе әлеуметтік желідегі аккаунттар аша алады. Ол өзінің фирмалық спорты мен спорттық мінез-құлқынан басқасының бәрін қалауынша инновациялай алады.
Жалыққаннан жасалған бейберекет инновация қауіпті. Егер сізде жаңа бірдеңе жасауға деген мазасыз құлшыныс оянса, инновация жасайтын ең бірінші орын — сіздің жеңіс формулаңызды қолдайтын экожүйе.
7-ПРИНЦИП АДАМДАРМЕН ОЛАР ТҰРҒАН ЖЕРДЕ КЕЗДЕСІП, ОЛАРДЫҢ ТІЛІНДЕ СӨЙЛЕСІҢІЗ
Сіз трансформация бизнесіндесіз: адамдарды қазіргі күйінен олар одан да қатты қалайтын күйге жеткізесіз. Егер сіз адамдарды саяхатқа шығарғыңыз келсе, сіз олармен олар тұрған жерде кездесуіңіз керек, олармен қазіргі таңда оларға түсінікті тілде сөйлесіп, егер олар сізбен бірге жүрсе, соңында қайда баратындарын анық көрсетуіңіз қажет.
ДЕРЕКТЕР КӨП БОЛСА, САТЫЛЫМ ДА КӨП БОЛАДЫ
АҚШ-тағы президенттік сайлаулар — бұл әлемдегі ең тартысты, бәсі жоғары маркетингтік науқандар. Біз жеңімпаз кандидаттың өз хабарламасын сайлаушыларға қалай жеткізетініне мұқият назар аударуымыз керек.
1930 жылдары Франклин Д. Рузвельт радио арқылы президенттік науқанын жүргізді. Ол сайлаушылармен нақты уақыт режимінде маңызды мәселелер туралы тікелей сөйлесу үшін «От басындағы әңгіме» (Fireside Chat) атты форматты ойлап тапты. Бұл әдіс сол кез үшін революциялық болды; ол оның дауысын АҚШ-тың барлық түкпіріне жеткізетін ұлттық радиостанциялар желісін пайдаланды.
Бұған дейін президенттер өздерінің айтқандарын хабарлау үшін газет желілеріне сенетін, бірақ көбінесе олардың сөздері журналистер тарапынан бұрмаланатын немесе өзгертілетін, ал көп жағдайда дауыс ырғағы жоғалып, хабарлама дұрыс түсінілмейтін. Ұлттық радио бұл мәселені шешті және ФДР радионың күшін пайдаланған алғашқы президент болды. Келесі онжылдықта радио ірі брендтер үшін таңдаулы маркетингтік арнаға айналды, ал табысқа жетудің кілті радио-джингл (жарнамалық әуен) болды.
1960 жылы Джон Ф. Кеннеди Ричард Никсонмен тікелей эфирде теледебатқа шықты. Никсон студияның ыстық шамдарының астында өзін жайсыз сезініп, маңдайы мен ерніндегі терді орамалмен үнемі сүртіп отырды. Радиода мұндай қимыл байқалмас еді, бірақ теледидарда Никсон қобалжыған немесе стресске түскендей көрінді. Керісінше, ДжФК сабырлы әрі сенімді көрінді; ол теледидарда көбірек болған және студиялық ортаға дайын еді. Дебатты радиодан тыңдаған адамдар Никсон жеңді деп ойлады, бірақ халықтың көпшілігі оны теледидардан қарап, экранда жақсы өнер көрсеткен кандидатқа дауыс берді.
Келесі онжылдықта теледидар тұтынушыларға жетудің нөмірі бірінші құралына айналды. Брендтер өз бюджеттерін радиодан теледидарға ауыстырды. Табысты маркетингтің кілті 30 секундтық жарнамалық роликті меңгеру болды.
2008 жылы Барак Обама сайлаушылармен байланыс орнату үшін әлеуметтік желілерді пайдаланған алғашқы президенттікке кандидат болды. Оның науқан менеджерлері Facebook-тің алғашқы қызметкерлері болды және олар оны онлайн платформаларды қабылдауға итермеледі. Оның веб-сайтында «Обама барлық жерде» (Obama Everywhere) атты бөлім болды, ол оның Twitter, Facebook, YouTube және басқа да әлеуметтік желілердегі аккаунттарына сілтеме жасады. Ол басқа кандидаттарға қарағанда көбірек контент жүктеді, көбірек бөлісті және көбірек жауап берді; нәтижесінде көбірек дауыс алды.
Келесі онжылдықта әлеуметтік желідегі маркетинг брендтердің өз тұтынушыларына жетуінің негізгі алаңына айналды. Әрбір ірі бренд өз шығындарын Обама сайлауда жеңу үшін пайдаланған платформаларға бағыттады. Ірі брендтер әлеуметтік желі мамандарын жалдады, ал агенттіктер өз назарын әлеуметтік желілердің шексіз қажеттілігін қанағаттандыру үшін контент жасауға аударды.
2016 жылы Дональд Трамп халықтық дауыс емес, сайлаушылар алқасының дауысына негізделген техникалық жеңісімен әлемді таңғалдырды. Ол әлем бұрын-соңды көрмеген маркетингтік науқан жасау үшін деректерді талдау компанияларын тартты. Facebook-тегі олқылықты пайдаланып, оның «Cambridge Analytica»-дағы даулы деректер маркетингі командасы сайлаушылар туралы орасан зор деректерді жинап, әрбір сайлаушының қазіргі көзқарастарына негізделген ерекше таргетингтелген науқандар жүргізе алды.
Қару-жарақ мәселесіне алаңдайтын адамдар үшін ол қарсыласының қаруға қарсы екендігі туралы жарнамалар көрсетті. Хилларидің демократиялық қарсыласы Берни Сандерсті қолдайтын адамдар үшін Трамп оларды сайлауға мүлдем бармауға шақыратын жарнамалар жүргізді. Ол ақшасын халықтық дауысқа емес, деректерге және сайлаушылар алқасының ең көп дауысын алу мүмкіндігіне негізделген ең маңызды аймақтарға жұмсады. Ақ үйге жеткізетін адамдарға не айту керектігі туралы әрбір шешім деректерге негізделді.
Трамптың жеңісінен кейін біз маркетингтік шығындардың деректер мен аналитикаға қарай үлкен ауысуын көретін боламыз. Ірі брендтер адамдар туралы мүмкіндігінше көп дерек жинау және содан кейін өздерінің маркетингтік хабарламаларын адамдардың қазіргі таңдауларына қарай гипер-таргетингтеу (нақты бір адамның қызығушылығына дәл бағытталған жарнама) әдісін қолданатын болады. Уақыт өте келе әрбір маркетингтік науқан оны көріп тұрған адаммен тікелей сөйлесетін болады.
ГИПЕР-ТАРГЕТИНГ — СІЗДІҢ МАРКЕТИНГТІК МАҚСАТЫҢЫЗ
Гипер-таргетингтелген маркетинг барлық дәстүрлі және этикалық шекаралардан асатын мүлдем жаңа бизнес ландшафтын ұсынады. Деректерге негізделген маркетинг дәуіріне дейін жарнама мен үгіт-насихат жұмыстары барлығына бірдей ақпаратты көріп, бағалауы үшін ашық жүргізілетін. Алдағы уақытта барлық адамдар тек өздері үшін құрастырылған жеке жаңалықтар мен ақпараттық «көпіршіктердің» ішінде өмір сүретін болады. Бір көшеде көрші тұратын адамдар әлем туралы мүлдем басқа ақпараттарды көріп, естуі мүмкін.
Сауда саласында жұмыс істейтін, йогамен айналысатын және мектеп бағдарламасына алаңдайтын жалғызбасты ана өз әлеміне толық сәйкес келетін ақпараттардың астында қалады. Ал оның төменгі қабатта тұратын, денсаулық сақтауды қаржыландыруға алаңдайтын, фрекингке (мұнай мен газ өндірудің гидравликалық әдісі) тыйым салынғанын қалайтын және Тосканаға саяхат жоспарлап жүрген қарт көршісі онлайн әлемді мүлдем басқаша сезінеді.
Бұл қаншалықты даулы болса да, жеке деректер маркетингтік машиналарды ақпараттандыру үшін қолжетімді. Сіз баратын жерлер, сексуалдық және саяси талғамдарыңыз, хоббилеріңіз, іздеу нәтижелеріңіз, достарыңыздың таңдауы, көретін видеоларыңыз және басқа да сансыз дүниелер жарнама берушілерге сізге қалай жақындау керектігі туралы көбірек нұсқау береді.
Біз жасанды интеллектпен жұмыс істейтін әлемге өткен сайын, бұл барған сайын егжей-тегжейлі бола түседі. Егер сіз ақылды сағат тағып жүрсеңіз, ЖИ алгоритмдері қолыңызбен не істеп жатқаныңызды анықтай алады. Дауыс ырғағыңызға сүйеніп, ЖИ сіздің кіммен сөйлесіп жатқаныңызды және оған деген көзқарасыңызды біле алады. Егер ЖИ бетіңіздің видеосын көрсе, ол белгілі бір тақырып бойынша ойларыңыз бен эмоцияларыңызды ашатын микро-мимикаларды анықтай алады.

Amazon сіздің қажеттіліктеріңіз бен талғамдарыңызға таңқаларлықтай сәйкес келетін өнімдерді ұсынады деп күтіңіз. YouTube сіз дәл қазір не ойлап жүргеніңізге тікелей қатысты видеоларды ұсынады деп күтіңіз. Facebook жарнамалары сіз ұнататын тақырыптарға сәйкес келетін оқиғаны құрайды деп күтіңіз. Электрондық поштаңызға Google көмекшісінің жанында айтқан сөзіңізге қатысты хабарлама дәл уақытында келеді деп күтіңіз. Сәл ішіңіз пысқан сәтте телефон соғылып, оның дауыс ырғағы сіз естіген ең жағымды кейіпкер болатын ЖИ дауыстық көмекшісі болады деп күтіңіз.
Ұнаса да, ұнамаса да, деректер мен алгоритмдер жақын болашақта маркетингтің негізі болады және сіздің бизнесіңіз бұл құралдарды қалай пайдаланатынын қарастыруы керек.
ДЕРЕКТЕР — МАРКЕТИНГТІҢ ТІРШІЛІК КӨЗІ
Шағын бизнес маркетингтің бұл түріне тез бейімделуі керек. Гипер-таргетингтелген және адамдардың қажеттіліктеріне бейімделген болу бір кездері шағын бутик-компаниялардың еншісінде еді, бірақ ол тез арада ірі брендтердің күшіне айналып келеді. Шағын бизнес өз тұтынушылары туралы көбірек (әлдеқайда көбірек) дерек жинау жолдарын тауып, сол ақпаратты әр адамға арналған лазерлік дәлдіктегі маркетингтік науқандар жасау үшін пайдалануы қажет.
Жиырма жыл бұрын маркетологтар өз жарнамаларында немесе хаттарында «А нұсқасы В нұсқасына қарсы» тестілеуін жүргізсе, стратегиялық ойлайды деп саналатын. Бүгінгі таңдаулы маркетологтар жарнамалар мен хабарламалардың жүздеген нұсқаларын тексереді. Олар тақырыптардың, суреттердің, мәтіндердің және әрекетке шақырулардың сансыз комбинацияларын сынайды. Олар алгоритмдердің қай жарнама адамдардың қай түріне жақсы әсер ететінін анықтағанын бақылап, үйренеді.
Адамдарды қайда жүрсе де нақты уақыт режимінде тауып алу негізгі жарнамалық платформалардың базалық функциясына айналған заманда, есімдер мен электрондық пошталарды жинау бұрынғыдай маңызды емес. Сіздің бизнесіңіз тұтынушылармен сауалнамалар, скоркардтар (нәтижелерді бағалау парағы) және викториналар жүргізуі керек, осылайша сіз бірегей деректерге қол жеткізесіз. Сұраныстың ұсыныстан асып түсуін минималды шығынмен сақтап тұру үшін сізге жеке деректер қажет.
Деректерді неғұрлым көп жинасаңыз, сатылым мен маркетингке соғұрлым аз жұмсайсыз.
Газеттегі демалыс орны туралы жалпы жарнама оны көрген оқырмандардың тек 5%-ын қызықтыруы мүмкін. Бұл жарнама оқырмандардың аз ғана бөлігіне қатысты болып көрінгенімен, жарнаманы орналастырған компания оны әрбір оқырманның көз алдына келтіру үшін толық ақы төледі. Бұл таргетингтелмеген тәсіл қымбат, ескірген және қажетсіз.
Табысы 80 000 фунт стерлингтен асатын және жаңа тәжірибелерге ашық жасөспірімдердің ата-аналарына бағытталған гипер-таргетингтелген онлайн жарнама оны көрген адамдардың әлдеқайда жоғары пайызын қызықтыра алады. Егер жарнама әйел адамның Facebook лентасында пайда болғанда әйел адамды, ал ер адамның Instagram лентасында пайда болғанда ер адамды көрсетсе, ол бұдан да жақсы нәтиже береді. Егер мәтінде «Сіз өте көп жұмыс істедіңіз, демалатын уақыт келді» деп жазылса, өйткені алгоритм бұл жағдайды біледі, ол одан да тиімді болады. Адамдардың орналасқан жері туралы деректер олардың күні бойы үйде екенін көрсеткенде, жарнама өзгеріп: «Үйреншікті жағдайдан шаршадыңыз ба? Үйден шығып, теңіз жағасына баратын уақыт келді», — десе, нәтижелер тағы да жақсара түседі.
Деректер хабарламаңызды қажетті адамдарға, қажетті жерде және қажетті уақытта жеткізуге мүмкіндік береді. Болашақта маркетингтік бюджетін сол сәтте хабарламаға қызығушылық танытпайтын адамдарға босқа жұмсайтын компаниялар деректерді тиімді пайдаланатын компаниялардың қысымымен нарықтан шығып қалады.
ДЕРЕКТЕР МАХАББАТТЫ ТУДЫРАДЫ
Деректерді жинау, талдау және пайдалану өте суық естілуі мүмкін, бірақ бұл сіздің брендіңізге деген терең сүйіспеншілікті қалыптастырудың кілті.
Менің «Dent» компаниям Facebook-те адамдардың «Ықпал ету скоркардын» (Influence Scorecard) толтыруы үшін апта сайын жарнама жүргізеді. Біз өзін кәсіпкер, бас директор, негізін қалаушы немесе басқарушы директор ретінде сипаттайтын адамдарға бағыттаймыз. Адамдар біздің жарнамаларымызды басып, өз бизнесі туралы 40 жылдам сұраққа жауап береді, содан кейін олар өз ықпалын қалай арттыруға болатыны туралы 20 беттік есеп алады.
Біз бұл деректердің барлығын аламыз және адамдардың сұрақтарға қалай жауап бергеніне қарай оларды санаттарға бөле аламыз. Біз адамдардың жаңа бизнес бастап жатқанын немесе көптеген қызметкерлері бар қалыптасқан бизнесі бар-жоғын біле аламыз. Біз адамдардың өз нәтижелеріне көңілі толатынын немесе өсімнің жоқтығынан шаршағанын бірден көре аламыз. Біз тіпті адамдардың демалыс күндерінің санына және алатын қаржылық сыйақыларына риза екенін анықтай аламыз.
Деректер нәтижесінде біз әр адаммен сөйлесу тәсілін өзгертеміз. Біз миллиондаған долларлық бизнесі бар адамдармен стартапқа қатысты мәселелер туралы сөйлеспейміз. Командасы жоқ адамдармен командалық мәдениеттің маңыздылығы туралы айтпаймыз. Деректер бізге әр адамға сәйкес келетін өнімдерді ұсынуға немесе олардың қажеттіліктеріне толық сай келетін контентті көрсетуге мүмкіндік береді.
Біз қолданатын жүйе (ScoreApp. com) адамдардың сұрақтарға қалай жауап бергеніне байланысты автоматты түрде жеке жарнамалар мен хаттар жасауға мүмкіндік береді. Ол біздің сату бөлімінің мамандарына тізімдегі кімнің сатып алу ықтималдығы жоғары екендігі туралы ақпарат беріп отырады.
Біздің онлайн скоркард маркетингтегі негізгі құралымызға айналды, өйткені ол бізге ең төменгі шығынмен ең көп дерек береді. Деректер бізге адамдармен олар үшін ең маңызды мәселелер туралы сөйлесуге күш береді. Біз олардың қажеттіліктеріне жауап беріп, мәселелерін шешкенде, біз тез арада олар жақсы көретін брендке айналамыз.

АДАМДАР КІШІГІРІМ МӘСЕЛЕЛЕРДІ ШЕШУ ҮШІН ҮЛКЕН АҚША ЖҰМСАМАЙДЫ
Кішкентай нәрселердің үлкен, күтпеген салдарға әкелетіні туралы көне өлең бар. Ол былай айтылады:
Бір шеге жетпеген соң
Бір шеге жетпеген соң таға түсіп қалды.
Таға түсіп қалған соң ат ақсап қалды.
Ат ақсап қалған соң шабандоз қалып қойды.
Шабандоз қалып қойған соң хабар жетпеді.
Хабар жетпеген соң шайқас жеңіліспен бітті.
Шайқас жеңіліспен біткен соң патшалық құлады.
Оның бәрі бар болғаны бір таға шегесінің жоқтығынан еді.
Маған бұл өлеңді адамдардың арзан баламаларды сұрағанынан шаршаған таға сатушысы ойлап тапқандай көрінеді. Бұл өлеңнің авторы сатып алушымен ол тұрған жерде кездеседі — яғни бірнеше шегені аз пайдалану арқылы арзан таға алғысы келетін адаммен. Содан кейін олар оны шағын шығындарды үнемдеу болашақта үлкен мәселелерді қалай тудыруы мүмкін екенін түсіндіру үшін қадамдық саяхатқа шығарады. Логикалық тізбек аяқталғанда, шеге сияқты арзан әрі мардымсыз нәрсе үшін бүкіл патшалықты қауіпке тігу ақылға қонымсыз болып көрінеді.
Нәтижені немесе шешімді сатпас бұрын, сіз адамдармен олар тұрған жерде кездесіп, оларды саяхатқа шығаруыңыз керек. Әдетте адамдар тек кішігірім мәселені, мазасыздықты сезінеді немесе жай ғана бір тақырыпқа қызығушылық танытады. Олар тұрған жерден бастау, бірден қорытынды жасамай, алғашқы бірнеше қадамды зерттеу маңызды.
Олардың кішігірім шешімдерін ойнатып көріңіз; қажет болса, әрбір әрекет пен әрбір салдар туралы асықпай ойлануға мүмкіндік беріңіз. Өз салаңыздың білгірі ретінде әрбір шешімнің нәзік салдарларын аттап өтуге деген құлшынысқа қарсы тұрыңыз. Әрбір домино тасы логикалық қорытындыға жеткенше келесісін құлатсын.
Егер сіз адамдардың ісіңізді жоғары бағалауын қаласаңыз, сол домино тастарының қайда құлайтынын — тұтынушыларыңыздың шешімдерінің ұзақ мерзімді салдарларын білетін сарапшыға айналуыңыз керек. Сіз олардың болашағы туралы олардан артық білуіңіз керек және олардың іс-әрекеттері қайда апаратынын анық көрсететін кристалды шарды ұстап тұруға күшіңіз болуы қажет.
Сіздің болжамдық шарыңыз біреудің уақыт пен қашықтық өте келе өздерінің ең асқақ армандарына қол жеткізгенін немесе керісінше, олар үшін өте қымбат нәрсені жоғалтып алғанын көрсете алады. Осы сценарийлердің кез келгені мәселе тудырады — «Егер бүгін дұрыс әрекет жасалмаса, бұл менің болашағымның сапасына айтарлықтай әсер етеді». Өзіңіз бағалайтын нәрсені жоғалту немесе қалаған нәрсеңізге қол жеткізе алмау — екеуі де өте жаман мәселелер.
Адамдардан маңызды емес нәрсе үшін үлкен, батыл қадамдар жасауды және қомақты қаражат жұмсауды күту ақылға қонымсыз. Сіз бүгінгі болып жатқан жағдай мен ертең орын алуы мүмкін мүмкіндік арасында контраст жасауыңыз керек. Егер адамдардың шешімге деген қызығушылығын оятқыңыз келсе, мәселе үлкен, жарқын және анық болуы тиіс.
Мәселе айқын болған кезде, зейінді баурап алу үшін шешім талғампаз әрі толық болуы керек. Егер оған жету үшін қажеттінің бәрін қамтасіз ете алмасаңыз, адамдарға тартымды болашақты көрсетудің мағынасы жоқ. Көптеген кәсіпорындар нәтижеге жету үшін қажеттінің бәрін бір пакетке жинаудың орнына, мәселені шешуге арналған жекелеген компоненттерді ғана сатады.
Гитара сатып алып, соңынан: «Біз гитара ішектерін сатпаймыз — егер ойнағыңыз келсе, оларды интернеттен бөлек сатып алуыңыз керек», — дегенді естігендегі көңіл қалуды елестетіп көріңізші. Оның орнына ішектері, күшейткіші (amplifier — дыбысты күшейтетін құрылғы), медиаторлары, сымдары және осы айда сүйікті әндеріңізді ойнауға үйрететін сабақтары бар гитараны сатып алғандағы қуанышты елестетіңіз.
Көптеген кәсіпорындар өздерінің «ішексіз гитарасын» сатып жүр. Фитнес-тренерлер жаттығуларымен бірге пайдалы тамақтануды, өмірлік коучингті, кітаптар мен подкасттарды бір пакетке жинамайды. Стоматологтар тіс тазартумен бірге ағарту, түзеу, гигиеналық қабылдауларды, электрлі тіс щеткалары мен ерінге арналған ылғалдандырғыштарды ұсынбайды. Технологиялық компаниялар оқытуды ұсынбайды, графикалық дизайнерлер мәтін жазумен немесе басып шығарумен айналыспайды, ал жалға берушілер өз жалға алушыларына WiFi мен тазалық қызметін бермейді.
Сұранысқа ие (oversubscribed — ұсыныстан сұраныс көп болатын күй) болу үшін адамдар сіздің олардың маңызды мәселелерін толық әрі керемет түрде шеше алатыныңызды білуі керек. Мәселе кішкентай болмауы тиіс және шешім қалаған нәтижеге жету үшін қажетті мөлшерден аз болмауы керек.
ӘР АДАМНЫҢ ӨЗІНДІК ҚҰНДЫЛЫҚТАР ЖИЫНТЫҒЫ БАР
Егер ерлі-зайыптылар кітап дүкеніне кірсе, бірнеше минуттан кейін олар әртүрлі бөлімдерден табылуы мүмкін. Әйелі фитнеске құмар болуы мүмкін және оны диета мен жаттығулар туралы ғылыми зерттеулерді қамтитын жаңа басылым қызықтырады. Ал күйеуі тамақ пісіруді жақсы көруі мүмкін және ол танымал аспаздың жаңа аспаздық кітабына қарай бет алады.
Олар кассада қайта кездескенде, бір-біріне көздерін аларта қарап: «Сенің бұл тақырыпта ондаған кітабың бар ғой; саған тағы біреуінің не керегі бар? » — дейді.
Әрқайсымыздың санадан тыс құндылықтар иерархиясы (hierarchy of values — адам үшін маңызды нәрселердің реттелген тізбегі) болады. Кімнің неге мән беретіні туралы ешкім міндетті түрде дұрыс немесе бұрыс емес, бірақ әркім әртүрлі. Оқиғадағы ерлі-зайыптылардың әрқайсысының құндылықтары әртүрлі және бұл олардың табиғи қызығушылықтарын тудырады. Күйеуі әйеліне тағы бір фитнес кітабының не үшін қажет екеніне сене алмайды, өйткені оған барлық фитнес кітаптары бірдей көрінеді және оның ондаған кітабы бар. Әйелі болса, күйеуінің тағы бір аспаздық кітапқа £30-ды қалайша қуана жұмсайтынына таңғалады, ал ол дәл сол күні өзінің жеке қаржысына алаңдайтынын айтқан болатын.
Егер бір нәрсе сіздің құндылықтарыңыздың жоғарғы сатысында болса, сіздің оған деген тәбетіңіз шексіз болады. Сіз ол туралы білім аласыз, оған уақыт табасыз және еш қиындықсыз ақша жұмсайсыз. Егер бір нәрсе сіздің құндылықтар тізіміңізде төмен болса, сіз оған тіпті аз ғана уақыт зейін қоюдың өзіне қиналасыз.
Әрқайсымыздың зейінімізді баурап алатын төрт-бес негізгі нәрсе бар және олар өте сирек өзгереді. Адамдармен олардың тілінде сөйлесу — бұл сіздің ісіңізді адамдар бағалайтын нәрселермен байланыстыру; бұл міндетті түрде адамдарды сіздің ісіңізді бағалауға мәжбүрлеу емес.
Басым құндылықтарды тас жолда сағатына 100 миль жылдамдықпен межелі жерге қарай бара жатқан үлкен жүк көлігі ретінде елестетіңіз. Сіз жүк көлігінің бағытын өзгерте алмайсыз немесе оны тоқтата алмайсыз, сондықтан айла — өзіңіз сататын нәрсені сол тіркеменің (trailer) ішіне салу.
Егер біреу өз отбасына құмар болса және сіз оның фитнес бағдарламаңызға назар аударғанын қаласаңыз, фитнес нәтижелерін отбасылық өмірдің жақсаруымен байланыстыруыңыз керек. Сіз: «Фитнестің арқасында балаларыңызға көбірек қуатыңыз болады және олармен бірге түрлі қызықтарды бөлісе аласыз», — деп айта аласыз. Фитнес отбасылық жүк көлігінің тіркемесіне түседі.
Кімге болмасын, сіздің ойыңызша ол бағалауы тиіс нәрсе туралы сөйлесу тиімсіз. Сіз бәрі де ақша үнемдеп, қауіпсіз зейнетке шығу үшін қаржылық қор жинағысы келетіні өз-өзінен түсінікті деп ойлауыңыз мүмкін. Көптеген адамдар бұлай ойламайды; олар егер үнемдеу мен инвестициялау өмір бойы көбірек шытырман оқиғаларға барумен және тәуекелге бел буумен байланысты болса ғана шабыттанады.
Егер бір нәрсе біздің құндылықтарымызбен байланысты болмаса, біз неге оны істей алмайтынымыз туралы әрқашан сылтау табылады. Егер бір нәрсе біздің құндылықтарымызға сәйкес келсе, оның жүзеге асуына ештеңе кедергі бола алмайды.
8-ПРИНЦИП
ЕРЕКШЕ КЕРЕМЕТ БОЛУҒА ЕШТЕҢЕ ЖЕТПЕЙДІ
Егер адамдар сіз туралы оң пікірде айтатын болса, сіздің маркетингтік бюджетіңіз нөлге дейін азаяды. Адамдар кездестірген кез келген адаммен байланыста бола алатын және планетадағы кез келген адаммен тегін сөйлесе алатын заманда, ерекше (remarkable — назар аударуға тұрарлық, керемет) бизнес дыбыс жылдамдығымен өсе алады.
МАРКЕТИНГТІК БЮДЖЕТІҢІЗДІ ЕРЕКШЕ БОЛУ БЮДЖЕТІМЕН АУЫСТЫРЫҢЫЗ
Дәстүрлі маркетинг пен жарнама бұрынғыдай маңызды емес. Қазір және болашақта ең маңыздысы — айтуға тұрарлық өніміңіздің болуы.
Біздің қалтамызда смартфон бар және әлеуметтік желілердегі кездестірген әрбір досымыз кеңес беруге дайын тұр. Сонымен қатар, біз пайдаланушылардың пікірлерін, блогтарды, жұлдызды рейтингтерді және басқа да өзекті деректерді ондаған түрлі жолмен көре аламыз.
Қазіргі жағдайда дәстүрлі маркетингтің мәселесі: сіз өзіңіздің бәсекелесіңізді жарнамалауыңыз мүмкін!
Электроника компаниясы газетке: «Біздің жаңа цифрлық SLR камерамызбен керемет суреттер түсіріңіз», — деп жарнама берді делік. Сіз жарнаманы оқып, жақын арада демалысқа шығатыныңызды және телефон камерасынан да жақсырақ құрылғыны қажет ететін ерекше сәттер болатынын есіңізге түсіресіз. Сіздің келесі қадамыңыз — жарнамаға ақша жұмсаған байғұс электроника компаниясы үшін бәрі бұрыс кететін тұс. Олардың дүкеніне барудың орнына, сіз iPhone-да браузерді ашып, Google-дан «цифрлық SLR камера» деп іздеп, пікірлерді қарай бастайсыз.
Сіз бәрі мақтап жатқан, камераларды «тікелей зауыттық бағамен» сататын керемет онлайн қойманы табасыз. Сондай-ақ, фотосурет бойынша жетекші блогер адамдарға жарнамадағы емес, мүлдем басқа брендтің камерасын сатып алуды ұсынып жатқанын көресіз.
Сіз Twitter-де: «Мен #DSLR #камера сатып алғалы жатырмын. Қандай #кеңес бересіздер? » — деген жазба қалдырасыз. Сарапшылар мен достарыңыз жауап жазып, сізге бірқатар тиімді ұсыныстарды көрсетеді. Осы уақытқа дейін сіз камера сатып алу туралы ойыңыздың тек жарнаманы көргеннен кейін пайда болғанын ұмытып кеттіңіз.
Жарнама беруші сізді ойландыру үшін ақша төлейді — бірақ сіз ең «ерекше» өнімді сатып алуыңыз әбден мүмкін. Ерекше болу — бұл ақымақ айла-шаралар немесе мағынасыз трюктер ұсыну емес. Бұл өз нишаңызда (niche — белгілі бір тар сала) үздік болу, шынайы артықшылықтар, нақты пайдалар және жоғары тәжірибе ұсыну туралы. Ең бастысы, бұл өз ісіңізге шынайы мән беру және өз деңгейіңізде дара болу.
Бұл сондай-ақ тек премиум немесе жоғары санатты болу дегенді білдірмейді. Сіз өзіңіздің инновациялық тәсіліңізбен немесе керемет әділ мәмілелеріңізбен ерекшелене аласыз. Егер бұл сіздің өзгешелігіңіз болса, сіз өте арзан болуыңыз мүмкін немесе тұтынушының көңілінен шығу үшін жасаған әрекеттеріңізбен ерекшелене аласыз.
Біреу: «Мен кімнен сатып алуым керек? » — деп сұрағанда, сіздің есіміңіз аталуы керек. Міне, осы — ерекшелік.
Сіздің бизнесіңіз жарнама мен дәстүрлі маркетинг түрлеріне азырақ ақша жұмсап, өз өнімдеріңізге және тұтынушыларға қызмет көрсетуге көбірек инвестиция сала бастауы керек. Сұранысқа ие бизнестер болашақ тұтынушыларға ақша жұмсамас бұрын, қазіргі тұтынушыларына ақша жұмсайды. Бұл логикаға қайшы көрінуі мүмкін — бірақ егер сіз мұны дұрыс жасасаңыз, қазіргі тұтынушыларыңыз барып, сіз үшін маркетинг жасады.
Мен тіпті дәстүрлі маркетингтік бюджетіңіздің кем дегенде 50%-ын алып, оны «ерекше болу» бюджетіне ауыстыруыңыз керек деп айтар едім. Егер сіз солай жасасаңыз, өнімдеріңіз сатылатын болады, өйткені басқа адамдар маркетингке ақша жұмсайды, ал адамдар сізді тауып алады.
Маркетингтік құралдар мен әдістер істі дұрыс бағытта қозғалтуға келгенде күшті, бірақ бизнесіңіздің ұзақ мерзімді табысы нарықпен әрбір байланыс нүктесі мен әрбір өзара әрекеттесудің оң, көтеріңкі және айтуға тұрарлық болуын талап етеді.
АҚША ТАБУДЫҢ КІЛТІ — АҚША ТАППАУДА БОЛУЫ МҮМКІН
Көптеген адамдар Google өзінің жоғары іздеу жүйесі алгоритмінің арқасында табысқа жетті деп санайды, бірақ бұл оқиғаның жалғасы бар. Олардың қаржылық табысының үлкен бөлігі сол кезде қаржылық тұрғыдан мағынасыз болып көрінген бір істі жасаудан туындады.
2000-жылдарға дейін кез келген веб-бетті жүктеу уақытты алатын. Оның ішінде не барына байланысты әдеттегі веб-бетті жүктеуге 10-нан 30 секундқа дейін уақыт кетуі мүмкін еді. Google өзінің ең көп қолданылатын беті — іздеу бетінің жүктелу жылдамдығын арттыру үшін қарапайым әдіс ойлап тапты. Ол іздеу жолағы мен Google логотипін ғана қойып, басқа ештеңе қалдырмады.
Ол уақытта бұл радикалды қадам еді. Барлық басқа іздеу жүйелері өздерінің басты беттерін мүмкіндігінше көп жарнамамен толтырды, өйткені бұл олардағы ең құнды онлайн жылжымайтын мүлік болатын. Altavista, Excite, Yahoo! және Lycos сияқты ірі іздеу жүйелері негізгі үй бетін монетизациялау (monetising — кіріс көзіне айналдыру) арқылы аптасына миллиондаған доллар табатын. Бірақ іздеу бетін жарнамамен толтыру олардың іздеу бетінің жүктелуіне ұзақ уақыт кететінін білдірді.
Іздеу жүйесі алпауыттарының әрқайсысы өздерінің басты беттерін адамдар барғысы келетін ең құнды орынға айналдыру үшін күресті. Көбінесе олар пайдаланушыларға жоғары құндылықты көрсету мақсатында ауа райын, акция бағаларын және жаңалықтарды көрсетіп отыратын — түптеп келгенде, олар адамдардың басты беттегі жарнамалық кірісті арттыру үшін өз іздеу жүйесін әдепкі (default) браузер етіп қойғанын қалады.
Бұл басты бетке көбірек нәрсені сыйғызумен қатар, беттің жүктелу жылдамдығын арттыруға тырысқан үздіксіз шайқас болды. Содан кейін 1998 жылы 23-ші ірі іздеу жүйесі іске қосылды. Google кешке кешігіп қана қойған жоқ, ол «жалаңаш» келді. Google өз бетін монетизацияламау туралы батыл шешім қабылдады; соның нәтижесінде ол небәрі бірнеше секундта жүктелді.
Тек сол кезде онлайн болған адамдар ғана мұның қаншалықты ерекше болғанын түсіне алады. Google-дың ең оңай және жылдам іздеу жүйесі екендігі туралы ақпарат найзағайдай тарады және аптасына миллиондаған адам оны өздерінің әдепкі басты беті ретінде таңдап, басқа іздеу жүйелерін артта қалдырды.
Google алгоритмі көбісінен жақсырақ болғаны рас болса да, адамдардың оған ғашық болуының себебі бұл емес еді. Оларға басты беттің артық нәрселерден таза болуынан туындаған жылдам жүктелу уақыты ұнады.
Ақша таппау арқылы Google барлық уақыттағы ең табысты қаржылық компаниялардың біріне айналды. Бүгінгі күннің өзінде Google-дың ДНҚ-сында құндылықты тегін беру жолдарын табу, содан кейін оны қалай монетизациялау керектігін ойластыру жазылған. Олар карталарды, браузерлерді, бейнелерді, электрондық поштаны, күнтізбені, зерттеу құралдарын және тағы басқаларды тегін береді, содан кейін оны тиімді ету үшін бизнес-модель ойлап табады.
Бұл стратегия «тегін шекарасын жылжыту» (moving the free-line) деп аталады. Басқалар ақша тапқысы келетін құнды нәрсені тегін беру арқылы сіз ең басынан ерекше тәжірибе жасайсыз.
Жыл сайын мен кітаптарымның тегін көшірмелерін беремін, YouTube-ке видеолар саламын, зерттеулер жариялаймын, подкасттар үшін адамдардан сұхбат аламын, есептер ұсынамын және бизнес құралдарын қолжетімді етемін. Көп жағдайда мен бұл тегін нәрселер үшін ештеңе сұрамаймын, мен бұл қарым-қатынасты бастаудың жақсы жолы екенін білемін.
Сіздің салаңызда әдетте ақылы болатын нәрсені тегін беру арқылы «тегін шекарасын жылжыту» бизнесіңіздің ерекше болуына ықпал ететін күшті әдіс болуы мүмкін. Сондай-ақ, сіз онлайн тегін контентпен бірге жүретін жалықтырғыш «әрекетке шақыру» (call to action) немесе «тіркелу» беттерін алып тастай аласыз. Негізгі идея — адамдардың сізбен алғашқы тәжірибесін еш қиындықсыз көтеріңкі және ерекше ету.
ЕРЕКШЕ СЕНІМДІ ЖЕКЕ БРЕНД ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Ричард Брэнсон көліктен түскенде, БАҚ фотографтары дүр сілкінеді. Ол үндіс көсемі сияқты киінген және қолында кішкентай балтасы бар. Ол Сидней әуежайының бас директорына (CEO) қарай бет алып, қолын созады да: «Мен мұнда араздықты тоқтату үшін (bury the hatchet — идиома, татуласу мағынасында) келдім», — дейді.
Сол сәтте қақтығыстың егжей-тегжейлері маңызды болмай қалды және бәрі бірден кешірілді. Ричард Брэнсон әуежай терминалдарын бөлу мәселесінде ортақ тіл таба алмаған екі компания арасындағы текетіресті бірден шешу үшін өзінің жеке брендін пайдаланды. Оның үздік менеджерлері Virgin компаниясын әуежайдың негізгі терминалына кіргізу үшін барын салған болатын және көпшілік алдында қатаң түрде қабылданбаған еді. Соңында бұл мәселені Ричардтың сиқырлы әрекеті ғана шешті.
Қандай жағдай болмасын, Брэнсон өзінің жеке бренді істерді найзағай жылдамдығымен бітіруге күші жететінін жақсы біледі. Ол өз брендін қақтығыстарды шешу, өнімдерді шығару, капитал тарту, дарынды көшбасшыларды тарту және әлеуметтік өзгерістер жасау үшін пайдаланады.
Брэнсон жеті кітап жазып, жарыққа шығарды. Ол газеттерге мақалалар жазады және оның әлеуметтік желілердегі профильдерін басқаратын контент-маркетинг мамандарының командасы бар. Ол БАҚ-тың назарын аудару өнерін меңгерген деп айтуға толық негіз бар. Ол үнемі мүмкіндіктерді тартатын бренд қалыптастырды және оны сондай жақсы көретіндіктен әрі сенетіндіктен, оның кез келген жобаға қатысуы сол жобаны бір күнде табысты ете алады.
Әлеуметтік желілерде Ричард Брэнсонның соңынан миллиондаған адам ереді, ал Virgin компаниясына небәрі бірнеше жүз мың адам жазылған. Шамамен айтқанда, адамдар брендтен гөрі ықпалды негізгі тұлғамен (key person of influence) байланыс орнатуға 20 есе көбірек бейім.
Кез келген көлемдегі компания логотиптер, түстер, символдар мен дыбыстар жиынтығынан тұратын бет-бейнесіз корпорация ретінде өмір сүре алатын заман келмеске кетті. Қазіргі уақытта жылдам дамып келе жатқан брендтер оларды таныстыратын тұлғалардың арқасында алға басады. Бүгінде адамдар негізін қалаушының кім екенін, бас директордың өткен жолын және көшбасшылардың қандай наным-сенімдерді ұстанатынын білгісі келеді. Сұранысқа ие болатын компаниялар іштегі адамдардың жеке брендтерін құрып, оларды тиімді пайдаланады.
Жеке брендтер бірнеше себептерге байланысты ерекше болып табылады.
Біріншіден, адам миы адамдармен байланыс орнатуға бағдарланған. Үлкен бренд сізді өз символын тануға мәжбүрлеу үшін миллиондаған қаражат жұмсай алады, бірақ адамдарға жүзді тану әлдеқайда оңай. Адамдар тікелей тұлғадан шығатын жүзді, дауысты, дене тілін және сөздерді сенуге және байланыстыруға бейім. Біз адамдармен араласуға және олар туралы сөйлесуге бейімделгенбіз. Егер сіз ерекше сенімді жеке бренд қалыптастырсаңыз, адамдар сізді табиғи түрде ұсынатын болады.
Екіншіден, жеке бренд сіз сол жерде болмасаңыз да, «сіздің» бар екеніңізді қамтасіз етеді. Адамдар сіз туралы айтқанда немесе белгілі бір жағдайда сіздің не істейтініңізді талқылаған сайын сол бренд қатысып отырады. Бірақ бұл орын алуы үшін адамдар сіздің мәселеге деген ерекше көзқарасыңызды білуі керек. Ерекше сенімді жеке брендке ие болу — бұл сіз оны жүзеге асыру үшін ол жерде болмасаңыз да, істердің сіз қалағандай болуын білдіреді.
Соңында, жеке брендтер ұзақ уақыт сақталады. Егер сіз бизнесті сатсаңыз немесе мансабыңызды өзгертсеңіз де, күшті жеке бренд сізге келесі істе үлкен басымдық береді. Тіпті қайтыс болған кейбір адамдар әлі күнге дейін өз компанияларының мәдениетіне әсер етіп отыр. Жеке брендтің күші бизнесіңіз жасайтын барлық нәрсеге серпін береді.
Роб Гарднер бүкіл әлем бойынша зейнетақы қоры саласындағы ең ықпалды адамдардың бірі болып саналады. Ол дамыған елдердің көпшілігінде орын алған зейнетақы қоры дағдарысын шешуге көмектесу миссиясымен өзінің жеке бутиктік фирмасын құру үшін Merrill Lynch-тегі жоғары жалақы алатын жұмысынан кетті. Гарднердің алдыңғы корпоративтік жұмыс берушілері оның компания брендін құратын, бірақ ешқашан өзін танытпайтын бет-бейнесіз «актив» болуын күтетін. Өзінің Reddington компаниясында ол бұл жоспарға кейбір өзгерістер енгізді. Оның мақсаты — ықпалды негізгі тұлғаларға толы компания құру. Ол компания блогын ашты, онда әрбір қызметкерден ай сайын блог жазу және өз идеяларын өз атымен бөлісу талап етіледі. Бизнестегі әрбір адамға бизнестің көрінісін (vision — болашақ бейнесі) басқаларға таныстыруды, желіге шығып, адамдармен байланыс орнатуды үйренуге қолдау көрсетіледі. Осылайша, Роб Гарднер тұлғаларға толы компания құруда.
Бұл стратегия жылдам өсуге және үлкен серіктестіктерге әкелді. Оның бизнесі бет-бейнесіз қасбетті маркетинг пен брендингке миллиондаған қаражат жұмсайтын бәсекелестерінен озып, үлкен мәмілелерді жеңіп алуда. Сонымен қатар, ол үздік таланттарды тартуда, өйткені мықты мамандар енді көлеңкеде қалғысы келмейді. Жоғары нәтиже көрсететін қызметкерлер компания брендімен қатар өз брендін де дамытқысы келеді.
2019 жылы Роб Ұлыбританиядағы ең ірі инвестициялық қорлардың бірінің басқарма мүшесі және инвестициялар жөніндегі бас директоры болып тағайындалды, оның басқаруында $100 миллиардтан астам қаражат болды. Оның жеке бренді мен миссиясы өз бизнесінен асып түсті және оған келесі ұрпақтың қаржылық болашағын өзгерту миссиясын жүзеге асыру үшін одан да көп ресурстарға жол ашты.
Өз брендіңізді құру және адамдарды танымал, сүйікті әрі сенімді болуға ынталандыру сізге де, оларға да көмектеседі және сіздің командаңызға қосылуға ұмтылатын жоғары нәтижелі қызметкерлердің тұрақты ағынына ие болуға мүмкіндік береді.
Көптеген адамдар көпшілік алдына шығудан қорқады. Бірақ сіз мұны сұранысқа ие емес, бет-бейнесіз, қарапайым бизнес болу қорқынышымен салыстырып көруіңіз керек. Толық суретті қарастырғанда, бренд құрудың тиімді екенін көресіз, өйткені бұл өз нарығыңыздың көзінде ерекше болудың ең жылдам жолдарының бірі.
GOOGLE СІЗ ТУРАЛЫ НЕ ДЕСЕ, СІЗ СОЛСЫЗ
Мен бір досым таныстырған адаммен кездесуге асықтым. Ол адам мультимиллионер, саяхатшы және мен қатысатын жобаға құндылық қоса алатын нағыз тұлға ретінде сипатталған болатын. Ол келгенше күте тұрып, телефонымды алып, оның атын Google-дан іздедім. Менің таңғалысымда, нәтижелер жақсы болмады; тіпті, өте нашар еді.
Сансыз блогтар бұл адамды алаяқ, суайт және Понци схемасын (Ponzi scheme — қаржылық пирамида түрі) ұйымдастырушы ретінде сипаттаған. Ұзақ шолулар мен тіпті YouTube видеолары адамдарға бұл жігітпен бизнес жасамауды ескертіп жатты. Менің көңілім түсіп кетті. Мен бұл адаммен кездесуге қызығушылық танытқан едім, ал енді онымен мүлдем кездесуім керек пе, жоқ па, соған сенімді болмадым.
Кездесу бір сағатқа созылды және ол туралы барлық нәрсе шынайы көрінді. Менің әдеттегі түйсігім оның сенімді адам екенін, тіпті онымен бизнес жасауға болатынын айтар еді. Дегенмен, мен сол теріс пікірлердегі сөздерден арыла алмадым және кездесуді әрі қарай ештеңе ұсынбастан аяқтадым.
Тіпті пікірлер бұл адам туралы қателескен болса да, интернетте жаман беделі бар адаммен бизнес жасау өте қиын екенін білемін — сіз оны үнемі түсіндіріп, әңгімені ыңғайсыз жағдайда бастауға мәжбүр боласыз.
Шындықтың не екені маңызды емес еді, Google шындыққа айналуы мүмкін имидж қалыптастырып қойған. Қазіргі заманда Google сіз туралы не десе, сіз солсыз, сондықтан өз беделіңізді бар күшіңізбен қорғағаныңыз жөн.
Интернетке дейін адамдар қателіктер жасайтын, бірақ бұл туралы өте аз адам білетін. Тіпті ол газеттерге шықса да, бір жылдан кейін көптеген адамдар оны ұмытып кететін және жаңа таныстар архивтерді іздемесе, оны білу мүмкін емес еді.
Google оңайлықпен ұмытпайды. Әрбір жаңалық, әрбір блог, әрбір видео, әрбір сурет және әрбір пікір әлі де интернетте бар және олар небәрі бірнеше іздеу қашықтығында тұр. Сіздің 2010 жылы жасаған бір ақымақтығыңыз 2020 жылы бизнесіңізге нұқсан келтіруі мүмкін.
Бірақ бұл екі жаққа да жұмыс істейді. Егер сіз адал болсаңыз және адамдарға дұрыс қарасаңыз, бұл да интернетте пайда болады. Адамдар оң пікірлер қалдырып, сүйіспеншілікке толы блогтар жазып, сіз туралы жақсы видеолар жүктей алады. Бұл жағымды контент де жылдар бойы сақталады және 2010 жылы жасаған бір жақсы ісіңіз 2020 жылы бизнесте жеңіске жетуіңізге көмектесуі мүмкін.
Осы сәттен бастап, сіздің әрбір маңызды кездесуіңіз бен әрбір мүмкіндігіңіз Google-да өзіңіз бен бизнесіңіздің атын іздеумен басталады деп есептеңіз. Жаман нәтижелер, әрине, мүмкіндіктердің азаюын білдіреді. Жақсы нәтижелер сізге бұдан да көп пайда әкеледі. Ал нәтиженің мүлдем болмауы сіздің әрқашан баға бойынша бәсекелесетініңізді білдіреді.
Бұл ойлау жүйесі сіздің сату тәсіліңізге, қабылдайтын клиенттеріңізге, жұмыс істейтін жеткізушілеріңізге, кімді жұмысқа алатыныңызға, шағымдармен қалай жұмыс істейтініңізге және бизнесіңізге қатысты жүздеген басқа шешімдеріңізге әсер етуі тиіс.
Өз өміріңізді әрбір іс-әрекетіңіз Google-да құжатталып, кез келген адамға ұзақ уақыт бойы қолжетімді болатындай етіп сүріңіз. Сіздің шөберелеріңіз үй тапсырмасы ретінде сіздің өміріңізді зерттеуінің ықтималдығы жоғары, сондықтан олар көрген дүниелерімен мақтанатындай болсын.
Мен сізге өзіңіз болудан немесе көңіл көтеруден бас тартыңыз демеймін; тек ең нашар кейпіңізге еніп, полиция шақырылатындай деңгейде көңіл көтермесеңіз болғаны. Есіңізде болсын, бір ғана ақымақ қателік көптеген жылдар бойғы игі істердің күлін көкке ұшыруы мүмкін.
Өзіңіз, бизнесіңіз немесе өнімдеріңіз туралы желіде жарияланған жағымсыз пікірлерге мұқият болыңыз. Оларды барынша тез жоюға (шешуге) тырысыңыз — бір ғана көзге түсетін жаман пікір сатылымдарға, жақсы қызметкерлерге немесе стратегиялық серіктестіктерге кесірін тигізуі мүмкін. Мүмкіндігінше, мәселелерді шешудің жолын тауып, адамдардың сіздің бизнесіңізбен өзара әрекеттесуінен жақсы әсер алуына көз жеткізіңіз.
Ұзақ уақыт бойы oversubscribed (сұраныс ұсыныстан едәуір жоғары күй) болу үшін ай сайын Google тексеруінен бірнеше рет өтуіңіз керек. Сіздің беделіңіз — сіз иелік ететін кез келген нәрседен қымбат актив; оған солай қараңыз. Оны дамытыңыз, өсіріңіз, нығайтыңыз, жақсартыңыз және қорғаңыз; сонда оның беретін тұрақты дивидендтерін көресіз.
II БӨЛІМ
КАМПАНИЯҒА НЕГІЗДЕЛГЕН КӘСІПОРИН ӘДІСІ: ПРИНЦИПТЕРДІ СТРАТЕГИЯҒА АЙНАЛДЫРУ
Осы уақытқа дейін талқыланған идеяларды жинақтап, стратегия құратын кез келді. Енді біз осы принциптер мен философияларды бизнесіңізді oversubscribed етудің практикалық қадамдарына айналдырамыз. Ол үшін біз бизнесіңіз туралы басқаша ойлауымыз керек.
КАМПАНИЯҒА НЕГІЗДЕЛГЕН КӘСІПОРИН СИЯҚТЫ ОЙЛАУ
Кез келген салада кейбір адамдар жеткілікті тұтынушы табуға тырысып жатса, басқаларында тұтынушы саны тым көп болады. Кез келген нарықта кейбір компаниялар клиенттердің соңынан жүгірсе, басқалары кіммен жұмыс істейтінін өздері таңдап, қалғандарына бас тартады.
Бұл екі топты бір-бірінен ерекшелейтін нәрсе — олардың өздерін қалай көретіндігінде. Бұл өзіңізді жай ғана «бизнеспен» айналысушы (бұл көбіне тек қарбалас болып көрінеді) мен campaign-driven enterprise (науқандар мен кампаниялар арқылы басқарылатын кәсіпорын) ретінде көрудің арасындағы айырмашылық.
Campaign-driven enterprise — бұл сұранысқа ие болу үшін сізге қажетті имидж. Бұл сізді күшті кампаниялар жүргізуге бағыттайтын стратегиялық ойлау жүйесі. Ол сіздің бизнесіңізді маңызды сәттер мен елеулі оқиғалар тізбегіне айналдырады.
Көлік қозғалтқышының бірқалыпты жұмысын елестетіңіз. Егер мұқият қарасаңыз, бұл дыбыс — уақытылы жасалған айналымдар тізбегі екенін байқайсыз. Тура сол сияқты, бірқалыпты жұмыс істейтін бизнес те көбіне уақытылы жүргізілген кампаниялардың жиынтығы болып табылады.
Nike, Apple және Virgin сияқты ұлы компаниялардың барлығы кампаниялар арқылы басталып, дамып келеді. Кампания жүргізу — менің 22 жасымда бизнес ашып, алғашқы 12 айда 1 миллион доллардан астам сатылым жасауыма көмектескен әдіс. Осының арқасында біз өсім кезінде де, дағдарыс кезінде де басқа бес бизнесте осындай нәтижеге қол жеткіздік. Бұл жаңа елдерде жұмыс бастаудың және бұрыннан бар клиенттерге жаңа өнімдер ұсынудың кілті болды. Кампания жүргізу — тіпті даму үшін инвестиция тартуға және бизнестен тиімді шығуға мүмкіндік берген негізгі дағды.
Кампанияға негізделген кәсіпорынды басқару дағдылары мен стратегиялары кез келген жерде қолданыла алады, сіз бен сіздің командаңыз оларды оңай үйреніп, іске асыра аласыздар.
Алайда, көптеген кәсіпорындар бұл тәсілге қарсылық танытады. Олар клиенттерді бір-бірлеп тауып, қызмет көрсетуге бағытталған. Олар клиенттердің соңынан сызықтық (бірінен соң бірі) жолмен жүреді. Бұл тәсіл тұрақсыз әрі адамдардың жалығуына немесе burnout (эмоционалдық әрі кәсіби сарқылу) болуына әкеп соғады. Бұл тез шаршайтын және ауқымын кеңейте алмайтын бизнес иесіне де, қызметкерлерге де тиімсіз, сондай-ақ тиісті көңіл бөлінбеген клиенттерге де ұнамайды. Кампанияға негізделген кәсіпорын сияқты ойламайынша, жылдам өсу үшін қажетті сатылым қарқынын жасау өте қиын.
Мен ешқашан клиенттерді бір-бірлеп іздемедім. Мен барлығының бізге бірден келуін ынталандыратын іс-шаралар мен акциялар өткіземін. Мен адамдардың толқу мен қызығушылықты сезінгенін қалаймын! Әрбір әлеуетті клиентпен жеке-жеке отыру менің, команданың және клиенттердің энергиясын тауысады. Әрбір кәсіпкер, көшбасшы немесе маркетинг-менеджер ондаған, жүздеген, тіпті мыңдаған адамды өз бизнесіне бір уақытта «дүрліктіре» тартуды үйренуі керек.
Бұл жоспарлауды және мұқият іске асыруды талап етеді. Сұранысқа ие болу — бұл аяқ астынан жасалатын нәрсе емес; бұл дәлдікпен орындалатын дайындық пен стратегияны қажет етеді. Сіздің мақсатыңыз — жай ғана бизнес сияқты әрекет етуді тоқтатып, oversubscribed болуды мақсат тұтқан кампанияға негізделген кәсіпорынға айналу.
Шыны керек, клиенттерді бір-бірлеп жеңіп алып, сызықтық жолмен жүру қауіпсіз болып көрінеді. Сіз әлеуетті клиентпен кездесесіз, оған бірдеңе сатасыз, оны жеткізесіз, содан кейін басқа әлеуетті клиентке барасыз; бұл табиғи және қисынды болып көрінеді.
Бірақ кампанияға негізделген кәсіпорындар бұлай ойламайды. Оның орнына олар әрекеттерді үлкен блоктарға біріктіреді. Олар алдымен жұмыс істегісі келетін 20 адамды таңдамас бұрын 100 әлеуетті клиентті табуға назар аударады, содан кейін сол 20 адамға қызмет көрсетеді — сосын істі жақсырақ істеуді үйреніп алып, тағы 200 әлеуетті клиент іздеуге көшеді.
Мен сізді барлығы бір-бірлеп болатын сызықтық әлемді артқа тастап, барлығы толқын-толқынмен қозғалатын сәл хаосқа толы әлемді қабылдауға шақырамын.
Мен осы бөлімде бөлісетін идеялар мен әдістер өте қызықты; алайда, оларды іске асыру кезінде көптеген адамдар сүрінеді. Сізге жоспарға берік болу керек және әрбір қадамды кәсіби спортшының зейінімен, табандылығымен және шеберлігімен орындау қажет болады.
Сіз сәулетші, суретші, өнертапқыш, бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуші, спикер немесе жоғары деңгейлі корпоративтік кеңесші болсаңыз да, кампанияға негізделген кәсіпорынды табысты ететін негізгі принциптер барлық деңгейлер мен салаларда қолданылады. B2B (бизнес-бизнеске) немесе B2C (бизнес-тұтынушыға), немесе екеуі де болсаңыз да, 12 айлық жоспарыңызға кампания әдістемесін енгізу сіз ойлағаннан да жылдам өсуге мүмкіндік береді.
Мұны жеңілдету үшін мен сұранысқа ие болудың нақты әдісін баяндаймын. Бұл сіздің идеяларыңызды қисынды реттілікпен жүзеге асыруға арналған құрылым.
КАМПАНИЯҒА НЕГІЗДЕЛГЕН КӘСІПОРИН ӘДІСІ
Кампанияға негізделген кәсіпорынның ең бірінші істейтіні — алдағы жылды стратегиялық түрде үш бөлікке жоспарлау.
АПТАЛЫҚ: МИКРО-КАМПАНИЯЛАР Әр апта сайын сағат механизмі сияқты, сіздің мақсатыңыз — жылдық кіріс жоспарының едәуір бөлігіне қол жеткізуді қамтамасыз ететін қарқынмен лидтер (әлеуетті клиенттер) жасау және сату презентацияларын өткізу.
Мысал: Бутик IT-консалтингтік фирмасы әрқайсысы типтік пакетке 20 000 доллар жұмсайтын жылына 70 клиентпен жұмыс істеу мүмкіндігіне сүйене отырып, жылына 1,4 миллион доллар табыс табуды мақсат етеді. Олар әр бейсенбі сайын өздерінің мақсатты нарығындағы сегіз басшы үшін апталық «түскі ас және оқу» сессиясын өткізеді. Әдетте бұл адамдардың бірі кейін клиентке айналады. Егер бұл әрекет жылына 45 рет қайталанса, ол мақсатты табыстың 900 000 долларын құрайды. Бірден клиент болмаған адамдарға фирманың тоқсан сайынғы технология туралы кітап жазған сарапшы өткізетін семинарына жеңілдікпен билет ұсынылады.
ТОҚСАН САЙЫНҒЫ: НАЗАР АУДАРУ КАМПАНИЯЛАРЫ Әр тоқсан сайын сіз бизнесіңізді немесе өнімдеріңізді назарға алатын арнайы акция жүргізесіз. Сіз көзге түсу үшін ірі брендтермен бірігіп, ерекше бірдеңе жасайсыз.
Мысал: Бутик IT-консалтингтік фирмасы сарапшы баяндамашы мен автор қатысатын тоқсан сайынғы семинар өткізеді. Іс-шара беделді университетпен бірлесіп ұйымстастырылады және демеушісі — танымал бағдарламалық жасақтама компаниясы (ол сонымен бірге фирманың жеткізушісі). Бұл іс-шараға семинарға қатысу үшін аздаған ақы төлейтін 70–90 адам келеді. Қатысушылардың алты немесе жетеуі әдетте 20 000 долларлық консалтинг пакетін алады. Бұл жылына шамамен 500 000 доллар табыс әкеледі. Апталық негізгі әрекетпен бірге жылдық мақсаттарға оңай қол жеткізіледі.
ЖЫЛДЫҚ: АУҚЫМДЫ ХАБАРЛАМА КАМПАНИЯСЫ Жыл бойы сіз өзіңіз сататын өнімдер мен қызметтерден тыс, ауқымды идеялар, үлкен тақырыптар мен трендтермен адамдарды оқытатын және қызықтыратын мазмұнмен бөлісесіз. Бұл кең ауқымды идеялар талқылау тудырады, олармен бөлісуге болады және бизнесіңізді саладағы көшбасшы ретінде көрсетеді.
Мысал: Бутик IT-консалтингтік фирмасы тоқсан сайынғы семинарларды видеоға түсіреді және мақалалар, есептер, подкасттар мен видеолар сериясы үшін сарапшы спикерлерден сұхбат алады. Қамтылған тақырыптар бес жылдан кейін саланың қандай болатыны туралы идеяларды, жаһандық деңгейде белең алып жатқан макро-трендтерді және тұтынушылардың сатып алу мінез-құлқы туралы статистиканы қамтиды. Видеолар шағын бөліктерге бөлініп, әр апта сайын жүктеледі, көлемді блогтар ай сайын шығады және компания тоқсан сайын подкасттың екі эпизодын шығарады. Мұның бәрі әлеуетті желілерде және компанияның веб-сайтында бөлісіледі. Жыл бойы бұл шағын фирма әрқашан адамдарды ойландыратын қызықты идеялар мен кеңестер беріп отырғандай көрінеді.
Ауқымды хабарлама кампаниясының мақсаты — жыл бойы адамдармен байланыста және өзекті болу. Тоқсан сайынғы назар аудару кампаниялары сату мүмкіндіктерімен қатар қызығушылық пен белсенділік тудырады. Апталық кампаниялар тұрақты сатылымдарды қамтамасыз ету үшін негізгі белсенділікті қалыптастырады.
Сіздің бизнесіңізбен жұмыс істеуді ойлап жүрген әлеуетті клиенттер осы үш кампания арасында ауысып жүре алады. Біреу апталық кампанияның жарнамасын көріп, компанияның YouTube арнасын тексереді және сіз бөліскен қызықты ауқымды идеяны көреді, содан кейін кездесуге жазылып, өнімді сатып алады. Басқа біреу тоқсан сайынғы кампанияға шақырылып, сату кездесуіне жазылмас бұрын бірнеше ай бойы желідегі жаңартуларды бақылайды. Тағы біреу подкастты тауып алып, бір аптада төрт эпизодты тыңдап, тоқсан сайынғы кампанияға жазылып, бірден сатып алуы мүмкін. Ең бастысы — адамдарға сізбен байланысуға, көбірек білуге және соңында сатып алуға арналған әртүрлі нұсқалар ұсыну.

Өзіңізге тиімді тепе-теңдікті табыңыз
Алдағы жылды жоспарлау кезінде сіз жылдық табыс мақсатын таңдап, содан кейін оны апталық кампаниялар мен тоқсан сайынғы кампаниялар бойынша шағын мақсаттарға бөлуіңіз керек. Мысалы, 1,4 миллион долларлық мақсатты аптасына 25 000 доллардан 40 бөлікке және әрқайсысы 100 000 доллар әкелетін төрт тоқсандық кампанияға бөлуге болады. Бөлудің тағы бір жолы — аптасына 10 000 доллардан 40 бөлік және әрқайсысы 250 000 доллар сатылым әкелетін төрт кампания.
Консервативті стратегия — табыстың көп бөлігін апталық микро-кампаниялардан табу және тоқсандық кампанияларды шағын деңгейде ұстау. Егер сіз табыстың 80%-ын апталық микро-кампаниялардан тапсаңыз, жылдық мақсаттың тек 5%-ын ғана құрайтын тоқсандық кампаниялар жүргізу жеткілікті болады.
Жоғары тәуекелді стратегия — табыстың көп бөлігін үлкен тоқсандық кампаниялардан табуға тырысу. Егер сіз әрқайсысы жылдық табыс мақсатының 20%-ын құрайтын үлкен тоқсандық кампаниялар жасасаңыз, апта сайын көп сатылым жасаудың қажеті болмайды. Алайда, егер мұндай үлкен кампанияда бірдеңе дұрыс болмай қалса, бұл сіздің қаржыңызға айтарлықтай әсер етеді.
Мен жеке өзім екеуін де байқап көрдім. Бір компанияда біз жылына төрт үлкен іс-шара өткізетінбіз және олардың арасында ұзақ үзіліс жасайтынбыз — айта кетейін, бізге бұл үзілістер қажет болды. Бұл тәсіл менің командамды тез шаршатты және ақша ағынында үлкен ауытқулар туғызды. Басқа бизнесте біз негізінен апта сайын сатылым жасадық, ал тоқсандық іс-шараларымыз өте қарапайым болды. Бұл тұрақты табыс берді, бірақ өте жалықтырғыш болды; біз клиенттермен сөйлесетін тақырыптарды тез тауыстық және кейбір жақсы сатылымдар назардан тыс қалды.
Тәжірибем бойынша, мен үшін қазір ең тиімді тепе-теңдік — табыстың 70%-ын апталық микро-кампаниялардан, ал 30%-ын тоқсан сайынғы назар аудару кампанияларынан табу. Сондай-ақ, біздің ауқымды хабарлама кампаниямыздың сапасы біз істейтін барлық нәрсенің тиімділігін арттыратынын білемін.
СҰРАНЫСҚА ИЕ КАМПАНИЯЛАР ҚҰРУДЫҢ АЛТЫ ҚАДАМЫ
Келесі қадам — кампанияларыңызды кезеңдерге бөлу. Тоқсандық кампаниялар апталық кампанияларға қарағанда басқа уақыт шкаласында жүреді, бірақ олардың екеуі де осы алты фазадан тұрады.
КЕЗЕҢ: ЖОСПАРЛАУ Сіз өз мүмкіндіктеріңіз бен кімге бағытталғаныңызды білуіңіз керек — яғни, сіздің шын мәнінде сұранысқа ие болатын нүктеңізді және сол мүмкіндіктің құндылығын кім көбірек бағалайтынын білуіңіз қажет. Кампанияңыздың хабарламалары анық әрі жүйелі болуы және кампания құралдары мен активтеріне айналуы тиіс. Сіз байланыс орнатудың ең тиімді арналарын және аудиторияңыздың қалауларына ең жақын келетін «ілмектерді» (қызықтыратын тұстарды) таңдауыңыз керек. Кампанияларыңызды ұсақ-түйегіне дейін жоспарлап, алдағы жылға арналған үнемі жаңартылып отыратын жоспарыңыз болуы керек.
КЕЗЕҢ: ДАЙЫНДЫҚ (BUILD-UP) Адамдарды сізбен жұмыс істегісі келетіндей нәтижеге әкелетін шынайы түсініктермен бөлісіңіз немесе оларды қарым-қатынасты жалғастырғысы келетіндей деңгейде қызықтырыңыз. Нарыққа өз ниеттеріңіз туралы белгі беріңіз және сұраныс пен ұсыныс шиеленісін тудыру үшін нарықтан сатып алу сигналдарын жинаңыз.
КЕЗЕҢ: СҰРАНЫСҚА ИЕ ШЫҒАРЫЛЫМ (OVERSUBSCRIBED RELEASE) Сұраныс пен ұсыныс шиеленісі жоғары болған кезде, сіз шектеулі мүмкіндікпен салыстырғанда қызығушылықтың теңсіздігін көрсетесіз. Содан кейін өнімді немесе қызметті шығарып, таңдаулы адамдарға сатып алуға рұқсат беріңіз — сатып алуға дайын болса да, кейбір адамдардың үлгермей қалуын қамтамасыз етіңіз.
КЕЗЕҢ: САТУДЫ АЯҚТАУ (SALES FOLLOW-THROUGH) Әлеуетті клиенттермен жұмысты жалғастыру және әрбір кампанияның тиімділігін арттыру үшін белсенді сату әрекеттерін қолданыңыз. Мәліметтерді дәл сақтаңыз, уәде берген кезде хабарласыңыз және сатып алғандардан ұсыныстар сұраңыз.
КЕЗЕҢ: КЕРЕМЕТ ЖЕТКІЗУ (REMARKABLE DELIVERY) Сіз жеткізетін өнімнің немесе қызметтің құндылығы жасалған үміттерге сай келетініне көз жеткізіңіз. Клиенттеріңізді олардың күткенінен асыра таңқалдырыңыз және қуантыңыз, олардың көңіл-күйін көтеріңіз.
КЕЗЕҢ: МЕРЕКЕЛЕУ ЖӘНЕ ИННОВАЦИЯ Оқиғалармен бөлісіңіз, сандарды көрсетіңіз, есептер шығарыңыз, сиқырлы сәттерді түсіріп алыңыз және кампанияңыздың жетістіктері туралы ақпарат таратыңыз. Сабақ алыңыз, өзгерістер енгізіңіз және процесті қайталамас бұрын оны жетілдіріңіз.
Мысалдар: Мен білетін денсаулық пен фитнес бизнесі үшін қайталанатын апталық кампания — әр сәрсенбі сайын олар өткізетін «түскі ас және оқу» сессиясына қатысатын сегіз әлеуетті клиенттен тұратын кеңес залы. Мен білетін жекпе-жек өнері мектебінде әр апта сайын сабақ алдында он ата-анаға арналған арнайы ақ белбеу бойынша нұсқаулық сессиялары өткізіледі. Мүшелік ұйымның әр жұма сайын бес жаңа мүше үшін басталатын 30 күндік сынақ мүшелігі бар.
Тоқсан сайынғы назар аудару кампаниялары бұл бизнестер үшін әр тоқсанда ерекше бірдеңе жасауға негізделген. Денсаулық пен фитнес бизнесі 120 адамға арналған іс-шараға сыйлы авторды шақырады. Жекпе-жек өнері мектебі әр тоқсан сайын ата-аналар мен жасөспірімдерге арналған толық күндік буллингке (қорқытуға) қарсы арнайы семинар өткізеді. Мүшелік ұйым артистер мен марапаттар қатысатын тақырыптық салтанатты кештер өткізеді.
Апталық және тоқсандық кампаниялар әртүрлі уақыт аралығында өтеді, бірақ нәтижеге жету үшін екеуі де бірдей алты қадамды орындайды.
Сіз бизнесіңіздің осы алты бағыт бойынша кампанияға дайындығын бағалай аласыз, сонда қайда назар аудару керектігін білесіз.
Бұл сұранысқа ие болудың жалғыз әдісі ме? Жоқ.
Сұранысқа ие болудың ең күшті жолы — істеген ісіңіздің бәрінде ерекше болу. Өз салаңыздағы ең көзге түсетін, құнды, назар аударарлық дарын иесі болу үшін мыңдаған сағат жұмсаңыз. Егер сіз осындай деңгейде болсаңыз, сізге деген сұраныс әрқашан жоғары болады.
Сондай-ақ, бұған сәттілікпен қол жеткізгендер де аз емес. Нарықта дер кезінде пайда болғандықтан сөрелерден тез өтіп кететін өнімдер, заман ағымына дөп келетін идеялар, күтпеген жерден пайда болатын трендтер немесе таза сәттіліктің арқасында келген ресурстар бар.
Табысқа жетудің көптеген жолдары бар. Дегенмен, бұл әдіс көптеген адамдар үшін көп жағдайда тиімді және назарыңызды қайда аудару керектігін бағалауға мүмкіндік береді. Егер бірдеңе дұрыс болмай қалса, сіз алты қадамның қайсысы дұрыс орындалмағанын анықтай аласыз. Бұл сізден керемет дарынды немесе тым сәтті болуды талап етпейді, бірақ өзіңізді жақсартуға көмектеседі және ең жақсы нәтижеге жетуге шақырады.
Тапсырма
Мақсаттарыңызға жету үшін апталық қандай негізгі белсенділік қажет?
Нарықты тарту үшін қандай тоқсан сайынғы назар аудару кампанияларын жүргізе аласыз?
Өзіңіз сататын нәрседен де маңыздырақ қандай ауқымды хабарламаны адамдармен бөліскіңіз келеді?
1-КЕЗЕҢ
КАМПАНИЯНЫ ЖОСПАРЛАУ: ӨЗ МҮМКІНДІКТЕРІҢІЗДІ, ОНЫҢ КІМГЕ АРНАЛҒАНЫН ЖӘНЕ ҚАШАН ЖЕТКІЗЕ АЛАТЫНЫҢЫЗДЫ БІЛІҢІЗ
Сен қаншалықты керемет клиенттік қарым-қатынас орната аласың? Қаншалықты үздік өнім сата аласың? Қанша сағат бойы шын мәнінде керемет жұмыс ұсына аласың?
Көптеген адамдар бұл сұраққа: «Адамдар қанша сатып алса, сонша! » — деп жауап бергенді ұнатады. Алайда, бұл мүлдем шындыққа жанаспайды. Шындығында, сіздің мүмкіндіктеріңіз шектеулі. Тіпті бағдарламалық жасақтама да нарық көлемімен, қолдау көрсететін құрылғылар санымен және инфрақұрылыммен шектеледі.
Керемет нәтижені жеткізудің шын мәніндегі шексіз мүмкіндігі бағаны нөлге дейін түсіреді. Сіздің қалайтыныңыз осы ма? Мұны қамтамасыз ете алатын бизнес-моделіңіз бар ма?
Неліктен адамдар мүмкіндіктерге қатысты ешқандай мәселе жоқ сияқты кейіп танытады? Қолыңыздан келмейтін болса да, неге бәріне қызмет көрсете аламын деп алдау керек?
Қанша адамға сапалы қызмет көрсете алатыныңызды анықтап, сол сан туралы шыншыл болған әлдеқайда жақсы. Егер бизнесіңіз жылына тек 21 клиентке ғана дұрыс күтім жасай алса, солай айтыңыз. Егер сіз тек 10 400 жазылушыға бағдарламалық жасақтама ұсынуға ыңғайлы болсаңыз, солай айтыңыз. Егер сізге аптасына 283 мейрамхана броны жеткілікті болса, бұны ашық айтыңыз.
Өз мүмкіндіктеріңіздің нақты шегін білу — бұл үлкен күш. Егер мүмкіндіктеріңіз қандай екенін білмесеңіз, сұранысқа ие болу мүмкін емес.
Әрбір бизнестің керемет өнім немесе қызмет жеткізу мүмкіндігі бар. Сол мүмкіндіктен асып кетуге тырысқан бойда, барлық бағыттағы стандарттарыңыз төмендейді және адамдар күткен әсерін ала алмайды. Бұл тек жаңа клиенттерге ғана емес, барлығына қатысты. Олардың көңілі қалады, содан кейін бәрі төмен қарай құлдырайды. Тұтынушылардың көңілсіз тәжірибесі туралы басқалар білген сайын, бизнес зардап шегеді.
Сонымен, бизнесіңіздің жеткізу мүмкіндігіне тағы бір рет қарап көрейік. Сіз шын мәнінде қанша клиентке жақсы қызмет көрсете аласыз? Шын мәнінде қанша өнім сата аласыз? Шын мәнінде қанша тұтынушының көңілін көтеріп, оларды қуанта аласыз?
БӘРІ БАҚЫТТЫ ТҰТЫНУШЫДАН БАСТАЛАДЫ
Сіздің мінсіз клиентіңізді елестеткеніңізді қалаймын. Бұл адам барлық жағынан мінсіз — онымен жұмыс істеу қызықты, ол уақытылы төлейді, достарына сіз туралы айтады және тағы да бірдеңе алу үшін қайта оралады. Сізге онымен жұмыс істеген ұнайды, ал ол сізді жоғары бағалайды.
Бұл адамды соншалықты мінсіз ететін не нәрсе?
Бұл адам сіздің клиентіңіз болғанға дейінгі уақытқа оралайық. Олар не нәрсеге қол жеткізгісі келді? Олар қандай мәселені шешуге тырысты? Олардың әлемінде не нәрсе мінсіз болмады?
Кез келген бизнес өз тұтынушыларының мәселелерін шешу үшін бар. Сіздің мінсіз клиенттеріңіздің сізді жақсы көруінің себебі — сіз олардың маңызды мәселесін керемет жолмен шешіп бересіз. Сіз қанағаттандырылмаған қажеттілікті өтейсіз, «қышыған жерді басасыз», оларға басқа еш жерде сезінбеген сезім сыйлайсыз.
Осы қанағаттандырылмаған қажеттілікті және мінсіз клиентіңіз үшін қандай мәселені шешетініңізді түсінбейінше, сіз ешқашан мұндай клиентті тарта алмайсыз.
Сонымен, сіз адамдар үшін шешетін мәселеге тоқталайық. Құндылығы жоғары өнімдер мен қызметтер төрт негізгі қозғаушы күшпен байланысты:
Ақшаны үнемдеу немесе ақша табу
Уақытты үнемдеу немесе ысырапты болдырмау
Эмоционалдық пайданы арттыру
Ауырсынуды, қиындықты немесе жағымсыз эмоцияларды жеңілдету
Мысал ретінде Rolex сағатын сатып алудың барлық себептерін қарастырып көрейік. Бұл өте жақсы мысал, өйткені сырттай қарағанда мұндай сатып алу өте оғаш көрінеді. Rolex-тің тек бір ғана функциясы бар, ол баламалы нұсқалардан 500 есе қымбат, әрі басқа сағаттарға қарағанда ауыр және тағуға ыңғайсыз. Сонымен қатар, егер сізге уақытты немесе күнді білу керек болса, жай ғана телефоныңызға қарай аласыз, қазір адамдардың көбі күніне бірнеше рет солай істейді. Олай болса, неге соншама көп адам әлі күнге дейін Rolex сағаттарын сатып алуды жалғастыруда?
Ақша үнемдеу немесе табу үшін – Кейбір адамдар Rolex-ті іскер серіктесіне немесе жақсы жұмыс істейтін қызметкеріне сыйлық ретінде сатып алады. 10 000 долларлық сағат 20 000 долларлық ақшалай бонустан гөрі әсерлі көрінеді. Кейбіреулер оны сату тобындағы үздік адамды марапаттау үшін қолданады, бұл адамдарды мақсатқа жетуге ынталандырады. Кейбіреулер мәртебесін көрсету үшін тағады, бұл олардың қызметтеріне жоғары баға қоюға немесе ірі мәмілелерді жеңіп алуға мүмкіндік береді.
Уақытты үнемдеу үшін – Rolex кейбір иелерінің көп уақытын үнемдейді. Жаңа адамдармен жиі кездесетін жандар үшін Rolex сіздің бұрын табысқа жеткеніңізді және оны қайталай алатыныңызға сенімді екеніңізді тез түсіндіруге көмектеседі. Бұл өзіңізді дәлелдеу қажеттілігінен құтқарады.
Эмоциялық пайданы арттыру үшін – Rolex-пен көптеген эмоциялық артықшылықтар байланысты болуы мүмкін. Көптеген адамдар Rolex-ті белгілі бір белесті немесе жетістікті атап өту үшін сатып алады. Сағат иесі уақытқа қараған сайын сол жетістігі есіне түседі. Бұл сондай-ақ жақын адамға арналған, екі жақ арасындағы ерекше сезімді білдіретін сыйлық болуы мүмкін.
Ауырсынуды, зардап шегуді немесе жағымсыз эмоцияларды жеңілдету үшін – Соңында, кейбір адамдар өздерін марапатталмаған, еленбеген немесе бағаланбаған сезінгендіктен және өздерін ерекше сезіндіретін нәрсені қалағандықтан Rolex сатып алады. Сатып алу олардың жағымсыз сезімдерін сейілтіп, оны жағымды эмоциялармен алмастыруға арналған.
Қымбат Rolex-ті осы төрт драйвер арқылы зерттегенде, бәрі бірден түсінікті болады. Сағат тек уақытты көрсететін құрылғы емес; ол ақша үнемдеу немесе табу, уақытты үнемдеу, эмоциялық пайда әкелу немесе жағымсыз эмоциялар мен ауырсынуды жеңілдету құралы болып табылады.
1-тапсырма Соңғы жасаған бірнеше сатып алуларыңызды қарастырып, олардың астарындағы негізгі драйверлерді тізіп шығыңыз. Сізді белгілі бір гаджеттерді, ойын-сауықты, демалысты немесе жаңа киімді сатып алуға не итермеледі? Сатып алу мінез-құлқыңыз бен осы төрт негізгі драйвер арасындағы байланысты табыңыз.
2-тапсырма Осы төрт негізгі драйверге қарап, сіздің өніміңіз де осыны істей алады деп нық айта аласыз ба? - Сіздің өніміңіз адамдарға қалай ақша үнемдейді немесе таптырады? - Сіздің өніміңіз уақытты қалай үнемдейді немесе шығынды қалай азайтады? - Сіздің өніміңіз басқа өнімдерге қарағанда жоғары эмоциялық пайданы қалай береді? - Сіздің өніміңіз ауырсынуды немесе жағымсыз эмоцияларды қалай жояды?
Егер сіз өзіңіздің өніміңізді төрт негізгі драйвермен шынайы байланыстыра алсаңыз, адамдардың неге сізден сатып алатыны туралы тереңірек түсінікке ие боласыз және өнімдеріңізді құндырақ етіп көрсете аласыз.
Бұл сондай-ақ сіздің мүмкіндігіңізді (capacity — бизнестің қызмет көрсету немесе өндіру қуаттылығы) түсінуге жаңа өлшем қосады. Өнімді жасау және жөнелту, файлды жүктеуге жағдай жасау, қызмет көрсету немесе құрылғы шығару мүмкіндігі туралы ойлаудың орнына, енді сіз адамды риза қалдыру мүмкіндігіңізді ескеруіңіз керек.
Мүмкіндік мәселесінде ең маңыздысы — сізбен бизнес жасау нәтижесінде адамдардың көңіл-күйін көтере алу қабілетіңіз. Егер адам сіздің бизнесіңізден келгендегі эмоциялық күйінде немесе одан да нашар күйде кетсе, демек сіз өз міндетіңізді орындамадыңыз. Әр жолы біреудің көңілін қалдырған сайын, сіз өз бизнесіңізді қауіпке тігесіз.
Сіздің мүмкіндігіңіз адамдардың көңілін көтеру үшін қажет нәрсенің бәрін қамтуы керек. Әрине, Apple егер зауытта батареяны зарядтамаса, көбірек телефон жөнелте алар еді; бірақ тұтынушылар қорапты ашып, жаңа телефонын қоса алмайтынын білгенде көңілі қалар еді. Apple өз мүмкіндігі туралы ойлағанда, жөнелтпес бұрын батареяны зарядтауға кететін уақытты да ескеруі керек.
Сәнді мейрамхана ас ішіп болғаннан кейін тезірек кетуіңізді талап етуі мүмкін, бірақ сіз достарыңызға ол жерге баруды ұсынуыңыз екіталай. Мейрамхана иелері мүмкіндік туралы ойлағанда, адамдар тамақтанып болғаннан кейін де жалғасатын әңгімелерді ескеруі керек.
Үздік түнгі клуб киім үлгісіне мән бермеген адамдарды сыйғыза беруі мүмкін. Олар қонақтарды барда иін тірестіріп кезекке қоя алар еді. Бірақ олай істесе, ол жер ұзақ уақыт танымал болмас еді. Үздік түнгі клуб менеджерлері мүмкіндік туралы ойлағанда, әркім жақсы уақыт өткізуі үшін ғимаратқа қанша адам сыятынын ойлауы керек.
Мен арнайы консалтинг қызметін көрсеткенде, клиентімнің бизнесін мұқият зерттеуге, электрондық хаттарға дер кезінде жауап беруге, ойлануға, стратегия құруға және жыл бойы олармен сапалы уақыт өткізуге уақыт бөлемін. Жеке клиенттерді қабылдау мүмкіндігімді ойлағанда, осы қажеттіліктер ескерілуі тиіс. Бұларсыз мен адамдарды салған инвестициясына сай риза ете алмаймын.
Тұтынушыларыңызды соншалықты бақытты ету үшін не істедіңіз? Адамның көңілін көтеру үшін қандай ингредиенттер қажет?
Риза болған тұтынушыны жасаудың ингредиенттерін түсінген кезде, сіз кері бағытта жұмыс істеп, біреуді солай сезіндіру үшін қазіргі мүмкіндігіңізді есептей аласыз.
СІЗДІҢ НАРЫҒЫҢЫЗ КІМ?
Сұранысқа ие болу — бұл сізді жоғары бағалайтын, сізге төлеуге мүмкіндігі бар және сіз қызмет көрсеткіңіз келетін нарықты табу дегенді білдіреді.

Бұл комбинация өте маңызды, тіпті үшеудің екеуі де жұмыс істемейді. Егер олар сізді жоғары бағаласа және сіз оларды ұнатсаңыз, бірақ олардың сізге төлейтін ақшасы болмаса, сіз ақыры банкрот боласыз. Егер олардың төлеуге мүмкіндігі болса және олар сізді жоғары бағаласа, бірақ сіз бұл нарықта жұмыс істегіңіз келмесе, табысқа жеткенше жалығасыз немесе көңіліңіз қалады. Егер олар төлей алса және сізге бұл нарық ұнаса, бірақ олар сізді бағаламаса, клиент табуға қиналасыз.
Сондықтан сізге үшеуі де қажет.
Клиенттеріміздің бірі Дэвид Буше планетадағы ең қымбат жиһаздардың бірін жасады. Ол бағасы 80 000 доллардан басталатын жазу үстелдерін, 200 000 долларлық үстелдерді, тіпті 18 000 долларлық шахмат жиынтығын сатады. Оның жиһаздары көбіне жаңасынан қарағанда екінші қолда қымбатырақ сатылады.
Оның Boucher & Co. компаниясы Rolls Royce үшін арнайы интерьер жасауға тапсырыс алатын әлемдегі жалғыз компания болып табылады. Австралияның Тувумба қаласындағы шеберханасында Дэвид пен оның шеберлері осы туындыларды жасап, бүкіл әлемдегі миллионерлер мен миллиардерлерге сатады. Астрономиялық бағаларға қарамастан, оның жиһаздарына кезек бар.
Дэвид бұл жиһазды қарапайым IKEA сатып алушысына сата алмас еді. Егер ол сол нарықты тартуға тырысса, оның көңілі қалып, тіпті өз қабілетіне күмәндана бастауы мүмкін еді. Бақытымызға орай, ол өз өнімдері үшін дұрыс нарықты тапты және сол нарықта сұранысқа ие. Ол сататын миллиардерлер оның жұмысына тәнті, оның заманауи арт-деко дизайндары үшін төлеуге мүмкіндіктері бар және Дэвид бұл нарыққа қызмет көрсетуді ұнатады.
Керісінше, мен бір ренжулі йога нұсқаушысын білемін, ол жоғары деңгейлі маман ретінде бағаланса да, адамдарды өз сабақтарына қатыстыра алмай жүр. Оның студиясы табысы төмен ауданда орналасқан, бірақ ол жергікті тұтынушылардың қалтасы көтермейтін баға қойып алған. Бірақ ол бай аудандардағы адамдарды «тәкаппар» деп санайтындықтан, ол жақта студия ашқысы келмейді.
Оның формуласы бұзылған. Оның ауданындағы адамдар оны бағалауы мүмкін, бірақ олардың оның бағасын төлеуге мүмкіндігі жоқ, ал ол төлей алатын адамдармен жұмыс істеуге құлықсыз. Сонымен, егер ол өзін бағалайтын, төлей алатын және өзі жұмыс істегісі келетін нарықты таба алмаса, сұранысқа ие болуы қиын болады.
Тек мақсатты тұтынушылармен ғана шектелмеңіз; өзіңізді идеалды клиенттерді (aspirational customers — сіз жұмыс істегіңіз келетін және төлем қабілеті жоғары клиент) іздеуге шақырыңыз. Идеалды клиент сіздің ісіңізді жақсы көріп қана қоймайды, сонымен қатар төлеуге мүмкіндігі бар және сіз олармен жұмыс істеуді ұнатасыз. Олар сондай-ақ өздерінің талғамына сенетін жаңа тұтынушыларды алып келеді. Жаттығу залы үшін идеалды клиент фитнес-модель болар еді. Брендинг агенттігі үшін идеалды клиент — өте құрметті бренд. Бизнес-коуч үшін идеалды клиент — БАҚ-та жиі көрінетін, тез дамып келе жатқан технологиялық компания.
Тапсырма: Сіздің нарығыңыз кім? - Кімнің сізге төлеуге мүмкіндігі бар? - Олар сізден нені жоғары бағалар еді? - Бұл адамдардың бойындағы қандай қасиет сізді олармен жұмыс істеуге итермелейді? - Идеалды клиентке кім мысал бола алады?
ТҰТЫНУШЫЛАР ЖӘНЕ КЛИЕНТТЕР
Тұтынушы сатып алады. Клиент қайта-қайта келеді. Тұтынушы — транзакцияның нәтижесі, ал клиент — қарым-қатынастың нәтижесі.
Сіздің міндетіңіз — екеуін де жасау. Адамдар сізді сынап көруі үшін және сіз олардың сізге сәйкес келетінін түсінуіңіз үшін бизнесіңіз төменірек бағадағы өнімдер мен қызметтерді ұсынуы керек. Мысалы, сіздің бизнесіңіз жарнамалық шара өткізіп, 100 адам 40 доллардан билет сатып алуы мүмкін. Бұл адамдар сіздің бизнесіңіздің тұтынушылары, өйткені олар бірдеңе сатып алды.
Содан кейін сіз сол 100 адамның 20-сымен тұрақты негізде жұмыс істегіңіз келетінін шешуіңіз мүмкін. Осы 20 адамның ішінен сіз 10 жаңа клиентпен келісімшарт жасайсыз, олар сізбен қарым-қатынасты нығайтқандықтан тұрақты түрде сатып алады.
Егер сіз алдымен 100 тұтынушы жинамасаңыз, сол 10 клиентті таппас едіңіз. Сізге «әлеуетті клиенттерге арналған өнімді» (product-for-prospects — алғашқы танысу үшін жасалған, тәуекелі төмен өнім) сатып алатын көптеген тұтынушылар қажет. Содан кейін сіз кімнің ұзақ мерзімді перспективада жақсы клиент болатынын анықтауыңыз керек.
Шаштаразға жылына бір немесе екі рет келетін 1,000 тұтынушы болуы мүмкін. Оларда сонымен қатар ай сайын бір жерде шаш қидыратын клиенттер тобы болады. Шаштараз үшін осы екеуінің айырмашылығын білу маңызды. Сондай-ақ жақсы тұтынушыларды қалай адал клиенттерге айналдыру керектігін білген жөн.
Егер шарттар түсінікті болса, адамдармен тек транзакциялық қарым-қатынаста болудың еш айыбы жоқ. Олар сіздің өніміңізді сатып алады, ол өте жақсы және олар бақытты тұтынушылар. Бірақ, түбінде бизнесіңізді сақтап қалудың жалғыз жолы — осы бақытты тұтынушылардың кейбірінің бақытты клиенттерге айналуы.
Осы себепті сізге кем дегенде өнімнің екі түрін жасау қажет болады:
Әлеуетті клиенттерге арналған өнім – Көптеген бақытты тұтынушыларды жинауға бағытталған бұл өнім сіздің бизнесіңізбен алғашқы тәжірибе жинаудың төмен тәуекелді жолы болып табылады.
Негізгі ұсыныс (core offering — бизнестің басты қызметі немесе өнімі) – Уақыт өте келе дамитын, сіздің басты қызметіңізді көрсететін және клиентіңіздің нақты мәселесін шешетін толыққанды әрі керемет клиенттік қарым-қатынас.
ШЫНДЫҚТЫ ҚАБЫЛДАУ
Жақында мен жылжымайтын мүлікке қалай инвестиция салу керектігі туралы интернетте электронды кітаптар шығару идеясы бар адаммен сөйлестім. Ол кітаптарды 49 фунттан сатып, айына 100 дана өткізіп, пассивті табыс тапқысы келді. Алайда, оның жоспары іске аспады. Сайттан өте аз адам жүктеген және көбі ақшаны 100% қайтару кепілдігін пайдаланғысы келген.
Мен одан бұл өнім адамдарды риза ете ме деп сұрағанымда, ол адамдар өздерінің қаржылық болашағын көрсе, оның кітабы олардың қанша уақытын үнемдейтінін, қанша ақша таптыратынын және т. б. айтып, ұзақ әңгімеге көшті.
Мен бұған күмәнмен қарайтынымды айттым. Amazon-да жылжымайтын мүлік туралы мыңдаған кітап бар екенін, олардың көбі оның кітабындағыдай нәрселерді айтатынын түсіндірдім. Сонымен қатар, бұл тақырыпта көптеген тегін кітаптар, видеолар, мүшелік сайттар, іс-шаралар мен подкасттар бар. Олардың бәрін өзін жылжымайтын мүлік сарапшысымын деп санайтын адамдар шығарады, енді неге мен осы тақырыптағы тағы бір кітап үшін 49 фунт төлеуім керек? Керісінше, әлдеқайда арзан немесе тегін алуға болатын нәрсеге ақша төлегеніме ашуланар едім.
Ол: «Көп адам ол нәрселерді тегін алуға болатынын білмейді. Мен бұрын мұндай кітаптарды оқымаған адамдарды мақсат етіп отырмын», — деп жауап берді.
Мен оның кітабын оқығаннан кейін адамдар кітаптың тым қымбат екенін біліп, ақшасын қайтарғысы келетініне алаңдаушылық білдірдім.
Ол: «Оларды осы салаға алып келгенім үшін маған риза болуы керек, менсіз олар бастамас еді. Кітапты жазуға уақыт бөлгенім үшін олар алғыс айтуы тиіс! » — деді. Мен оған: «Адамдар олай ойламайды», — деп сендірдім.
Мұндай әңгімелер сирек емес. Мен басқалардың неге риза болуы керектігін түсіндіруге тырысатын бизнес иелерін жиі көремін, бірақ олар адамдардың риза емес екенін мойындағысы келмейді. Сіздің мақсатыңыз — адамдарға неге риза болу керектігін айту емес; сіздің мақсатыңыз — сізбен бизнес жасағаннан кейін адамдардың шынымен риза болған-болмағанын бақылау. Егер олай болмаса, демек сізде мәселе бар және олардың неге белгілі бір сезімде болуы керектігін қанша түсіндірсеңіз де, олардың риза емес екендігі туралы факт өзгермейді.
Мұны түзеу тұтынушының міндеті емес: олар не риза, не риза емес, олар не құндылықты көрді, не көрмеді. Олар сізге ненің басқаша болғанын қалайтынын айта алар, бірақ шешім табу — сіздің жұмысыңыз.
Мен өз мазмұнын — кітаптарды, видеоларды, ресурстарды және есептерді тегін беретін тағы бір жылжымайтын мүлік бизнесін білемін. Ол адамдарға тиімді жерлер мен нарықтық трендтер туралы айтады. Бұл бизнес адамдар ақпаратты іске асыруға шешім қабылдағанда ақша табады. Олар жылжымайтын мүлікті табу, оны жөндеу және жоғары бағамен сапалы жалға алушыларға өткізу бойынша толық қызмет көрсетеді. Бұл компания пассивті табысқа назар аудармайды. Бұл компания өздерімен байланысатын әрбір адамды — оқырмандарды, жылжымайтын мүлік сатып алушыларды және жалға алушыларды риза етуге назар аударады.
Сіздің міндетіңіз — риза болған тұтынушыны жасауға назар аударуды жалғастыру. Олар үшін құндылық не екенін және оны қалай жақсы жеткізуге болатынын анықтаңыз.
Әуесқойлық танытып, жағдайдың шынайылығына назар аударыңыз. Әлемді өзіңіз қалағандай емес, оның шынымен қандай екенін көріңіз және тұтынушыларыңыз риза болғанша өзгерістер енгізуге дайын болыңыз.
Тапсырма - Сіздің бизнесіңіз әдетте қандай жағымсыз пікірлер алады? - Адамдар сіздің сыртыңыздан қандай жағымсыз нәрселер айтуы мүмкін? - Бизнесіңіз адамдарды риза ететіндей етіп жағдайды қалай өзгерте аласыз?
НАҚТЫ САН
Енді сіз өз бизнесіңізге басқа көзбен қарап отырсыз. Риза болған клиент жасау үшін сіздің қазіргі мүмкіндігіңіз қандай?
Мен бұл тапсырманы кейбір адамдармен жасадым және олардың жауабы нөл болды. Олардың қазір ешкімді риза қалдыруға мүмкіндігі жоқ. Олардың бизнесі үшін мақсат — бір адамды өздерімен бизнес жасағаны үшін бақытты сезіндіруге мүмкіндік алу. Олар инновация енгізуі, өнімді қайта орауы, бағаларын өзгертуі немесе сатып алушының дұрыс түрін іздеуі керек.
Егер сіз де сондай жағдайда болсаңыз, түңілмеңіз. Керісінше, қуаныңыз, өйткені миссияңыз анық: сізбен бизнес жасау нәтижесінде бір адамның көңілін көтеріңіз. Екінші жағынан, мен мыңдаған клиенті бар ірі компаниялармен жұмыс істедім, олар қанағаттанғандар мен риза болғандардың саны туралы шынтықты айтуы керек болды. Ірі компанияның жұмысы тек көбірек нәрсе сату емес. Ол көбірек адамды риза ету. Сонымен, үлкен компания 10 000 сияқты саннан бастап, бір жыл ішінде бұл санды 15 000-ға дейін жеткізуге тырысуы керек.
Есіңізде болсын, өз мүмкіндігіңізді білу — қанша адамды риза ете алатыныңызды білу дегенді білдіреді. Сол санды алғаннан кейін, оны апталық мақсат пен науқандық мақсатқа бөлуіңіз керек. Апталық базалық көрсеткіш бизнесіңіздің қалыпты жұмыс барысында апта сайын ыңғайлы түрде жинай алатын клиенттер санына негізделеді. Содан кейін негізгі науқандық мақсаттар тоқсан сайынғы науқандар арқылы жасай алатын сатылымдар санына негізделеді.

Мысал: Күзет бизнесі жылына 120 жаңа тұтынушыны риза ете алады. Қалыпты аптада олар екі жаңа келісімшарт жасай алады; демалыс кезеңдерін ескергенде, бұл жылына 90 сатылымды құрайды. Содан кейін бизнес жыл бойына әрқайсысы кемінде сегіз сатылым әкелетін төрт науқан жоспарлайды. Осы әрекеттердің барлығы бизнестің сұранысқа ие болуына және кейбір клиенттерді күту тізіміне қоюға әкеледі.
Сонымен — сіздің саныңыз қандай? Алдағы жылы қанша адамды риза етуге мүмкіндігіңіз бар?
СҰРАНЫСҚА ИЕ БОЛУ КЕСТЕСІ
Мен миллиондаған долларлық, жағалаудағы зәулім үйдің асханасында тұрдым. Дизайнерлік гранит үстелдің үстінде менің тәлімгерім алдағы 12 айлық науқандарды жоспарлау үшін пайдаланған жылдық үлкен кесте жатты.
Ол алдымен өз демалыстарын белгілеуден бастады. Ол отбасымен шаңғы тебу сапарын, достарымен желкенді қайықпен саяхатын және әйелімен бірнеше романтикалық демалыс күндерін белгілеп қойды. Содан кейін ол өзінің оқуы мен дамуын белгіледі. Ол өзі қатысқысы келетін және аяқтағысы келетін бірнеше курстар мен тренингтерге жазылып қойған екен. Ол өз командасымен тренинг күндерін және әр тоқсан сайын өтетін басшыларына арналған жоспарлау күндерін енгізді.
Ол маған: «Оқу мен даму — басты мәселе. Қаншалықты тез өскіңіз келетініне байланысты, үнемі алдыңғы қатарда болу үшін жыл сайын табысыңыздың 5-10 пайызын жоғары сапалы оқу мен дамуға жұмсауыңыз керек», — деді.
Маңызды нәрселерді белгілеп алғаннан кейін, ол өзінің сату мақсаттарына қарады. Ол гүлдену мен өсу жылы болуы үшін өз сандарын және сатылым көлемін білді. Содан кейін ол алдағы жылдың әр аптасы мен әр тоқсанына арналған науқандар ойлап тапты. Оның Валентин күніне арналған науқаны, Пасха науқаны, жазғы науқан және Рождество науқаны және тағы басқалары болды. Әр апта сайын оның бизнесін сұранысқа ие етіп ұстап тұру жоспары бар еді.
Жыл бойына бөлгенде, өз мүмкіндігіңізге жету үшін аптасына бар болғаны екі сатылым және тоқсан сайынғы негізгі науқаннан 12 сатылым қажет болуы мүмкін.
Сұранысқа ие болу — сіздің мүмкіндігіңізді үнемі біліп отырды және сұранысқа ие болу үшін науқандарды бір жыл бұрын жоспарлауды талап етеді. Сіз қанша тұтынушыны риза ете алатыныңызды және оларды қашан риза ете алатыныңызды білуіңіз керек. Бұл мақсатқа жету үшін үнемі алдын ала ойлану қажет. Күшті науқанға қарқын алу үшін уақыт керек. Егер жеткілікті уақыт бермесеңіз, сатып алушылар ағынын тудыру үшін энергия жеткіліксіз болады.
Алдағы айларда қол жеткізгіңіз келетін клиенттер санын білгеннен кейін, сұранысқа ие болу науқанын бастау үшін сол санды бөліп көрейік.
- Жылына жалпы қанша клиент алғыңыз келеді? - Оны бөліп қарасақ, апталық науқанға қанша клиент қалайсыз? (Мен жылдың тек 46 аптасы нәтижелі болады деп есептеймін. ) - Тоқсан сайынғы науқанға қанша клиент қалайсыз?
Бөлшектеп қарағанда, «тағы бір клиентті» шексіз қуғаннан көрі, осы мақсаттарды орындаса бизнесінің сұранысқа ие болатынын білу көптеген адамдарға күш-қуат беретіні қызық емес пе?
НАУҚАН ТАҚЫРЫБЫН ҚҰРЫҢЫЗ
Әрбір науқанның тақырыбы болуы керек. Кәсіпорындар үшін Рождество, Валентин күні және Пасха сияқты маусымдық оқиғалар туралы айту үйреншікті жағдай. Сондай-ақ баға акцияларына, жаңа өнімдерді шығаруға немесе арнайы іс-шараларға негізделген науқандарды жиі көруге болады. Бұл тақырыптар өте тиімді болғанымен, егер басқа да көптеген кәсіпорындар ұқсас хабарламалармен жұмыс істеп жатса, олар сізді ерекшелей алмайды.
Егер сіздің науқандарыңыз өніміңізден немесе қызметіңізден де жоғары нәрсе туралы айтса, онымен бәсекелесу мүмкін емес.
Chipotle — мексикалық фаст-фуд мейрамханасы, бірақ егер олар мексикалық фаст-фуд туралы айтса, олар стандартталған (commoditised — ерекшелігін жоғалтып, тек бағасымен ғана бәсекелесетін тауар күйіне түсу), қызықсыз болып көрінеді және шулы нарыққа қосыла салады. Буррито мен салса туралы айтудың орнына, Chipotle «жақсы әлемді қалыптастыру» туралы айтады.
Тамақ желісі ірі фермалардың кемшіліктері мен дәстүрлі тамақ өндіру әдістерінен алшақтаудан болатын зиянды көрсететін танымал жарнамалар жасады. Жарнамаларда жануарларға көрсетілген қатыгездікке налыған және химиялық заттар мен қалдықтарға қайғырған фермерлер көрсетіледі. Содан кейін бұл фермерлер өздерінің дәстүрлі әдістеріне қайта оралуға шешім қабылдайды және соның нәтижесінде әлем жақсара түседі.
Жарнамаларда Chipotle туралы дерлік айтылмайды және олар мексикалық тағамдар туралы мүлдем сөз қозғамайды. Бұл жарнамалар YouTube-те ондаған миллион қаралым жинап, әлеуметтік желілерде миллиондаған рет бөлісілді; егер олар тек өз өнімдері туралы айтқанда, бұл ешқашан болмас еді.
Сұранысқа ие (сұраныс ұсыныстан айтарлықтай асатын) бизнес көбінесе өздері істейтін істен де үлкенірек нәрсе туралы айтады. Олар өз тұтынушыларының өмір салты, философиясы, шешкісі келетін үлкен мәселе немесе әлемде көргісі келетін өзгерістер туралы әңгімелейді.
Сіз өз бизнесіңіз атсалысып жатқан ауқымдырақ «ойынды» іздеп, кампанияларыңызда соны дәріптеуіңіз керек. Сіз және сіздің тұтынушыларыңыз үшін жай ғана негізгі өнімдер мен қызметтерге назар аударғаннан гөрі, үлкен іске тартылу әлдеқайда тартымды.
Nike-тың әйгілі тиімді кампаниясында Майкл Джордан өзінің барлық сәтсіздіктері туралы айтады. Ол қанша рет жеңілгенін және бұл оның командасына жеңіліс әкелгенін баяндайды. Ол сәтсіздік — табыстың үлкен бөлігі екенін түсіндіреді. Мұнда аяқ киім немесе киім туралы ешқандай сөз жоқ, тіпті Nike бренді де бұл роликте көрінбейді (тек Air Jordan логотипі ғана бар).
Стив Джобс Apple-ді «Think Different» (Өзгеше ойла) кампаниясымен қайта жаңғыртты. Ол «қоғамға сыймайтындар мен бүлікшілерді» жақтады және әлемді өзгертетіндер — «айтарлықтай ессіз» адамдар екенін еске салды. Бұл идея қатқыл дискілерден, процессор жылдамдығынан және RAM (жедел сақтау құрылғысы) көлемінен әлдеқайда үлкен еді.
Әрбір бизнес, соның ішінде сіздікі де, әлемде үлкен бір іспен айналысады және сіз мұнымен бөлісуге батыл болуыңыз керек. Өнімдеріңіз туралы айғайлауды тоқтатып, үлкен идеяларыңыз туралы айтуды бастау батылдықты қажет етеді, бірақ бұл соған тұрарлық.
Тым болмаса, өнімнің өзі емес, оның әкелетін нәтижелері мен артықшылықтары туралы айтыңыз. Менің Dent компаниям маңызды ықпал етуші тұлға болудың мәні туралы айтады; бұл нақты нәтиже оған жету үшін біз ұсынатын қызметтер мен тренингтерден гөрі қызықтырақ. Немесе адамдар сезінуі мүмкін ауырсыну мен түңілу туралы айтыңыз. Менің қаржылық жоспарлау бойынша клиентім үшін жазған алғашқы жоғары тиімді газет тақырыптарымның бірі: «Инвестицияларыңыздың бір орнында тұрғанын көріп, мазаңыз қашып жүр ме? » деп аталды. Бұл сол кездегі тоқырау нарығына байланысты адамдардың ренішімен үндесті.
Адамдар сіз сататын қарапайым тауарға қуанады деп күтпеңіз. Сіз істейтін істің тек техникалық қырларына бағытталған кампания тез арада баға мәселесіне тіреледі. Егер сіз итальяндық мейрамхана болсаңыз және тағамдарыңыз үшін кампания жүргізсеңіз, адамдар сіздің ұсынысыңызды ұқсас сападағы мейрамханалардың бағасымен жай ғана салыстырады. Алайда, егер сіз отбасылық уақыт, спорттық іс-шаралар немесе фильмдер тақырыбында кампаниялар жасасаңыз, адамдар сіздің ұсынысыңызды қалай оңай салыстыруға болатынын білмейтін болады.
Ең үздік әрі ұзаққа созылатын кампаниялар мақсатқа негізделеді. Бизнесіңізді бастауыңыздың немесе белгілі бір командада жұмыс істеуді таңдауыңыздың себебі тек ақшада емес. Сіз бұл істі ақшадан да маңыздырақ нәрсе бар екеніне сенгендіктен істейсіз. Егер сіз басқа адамдарды өз сеніміңізге иландыра алсаңыз, олар да сіздің ісіңіздің бір бөлігі болғысы келеді. Бастысы — істеп жатқан ісіңізден де үлкенірек нәрсе туралы айту.
Кампания тақырыбын әрдайым мұқият таңдап, оны шебер орындаңыз; сіз тәуекелсіз жолды таңдап, хабарламаларыңызды арнайы іс-шараларға, акциялар мен бағаларға негіздей аласыз немесе әлем туралы үлкен көзқарасыңызды айту арқылы нағыз үлкен жеңіске жетуге тырыса аласыз.
Тапсырма Ақшадан басқа, сіздің бизнесіңізге деген құштарлығыңыздың себебі неде? Басқаларға да солай сезінуге қалай көмектесе аласыз? Тұтынушыларыңызды қызықтыратын, бірақ сіз сататын өнімнің техникалық қырларына еш қатысы жоқ қандай тақырыптар болуы мүмкін?
КАМПАНИЯНЫҢ УАҚЫТ ШЕҢБЕРІН ҚҰРУ
Жүргізетін кампанияларыңыздың санын білгеннен кейін, оларды кампанияның уақыт шеңберіне бөліп, әрбір кампанияны құрамдас бөліктерге жіктеуіңіз керек:
Әр кампанияның басталу және аяқталу күні
Коммуникация кестесі — электрондық пошталар, тікелей пошта, пресс-релиздер, жарнама және т.б.
Кезеңдік белестер — бағаның көтерілуі, соңғы мерзімдер, ерте брондау жеңілдіктері
Қолдау көрсететін іс-шаралар — серіктестік кездесулер, іске қосу алдындағы іс-шаралар, мерекелеу, сату кездесулері және т.б.
Негізгі іс-шаралар — ойын-сауық, семинарлар, тұсаукесер кештер, салтанатты ашылулар және т.б.
Сату кездесулері — жеке презентациялар, қайта байланысу қоңыраулары және т.б.
Жөнелту күндері — өнімдерді жіберу, қызмет көрсету және т.б.
Кампаниядан кейінгі белсенділік — оқиғаларды баяндау, нәтижелер туралы есеп беру, кейінгі жұмыстар, алғыс хабарламалары
Осы құрамдас бөліктердің барлығын уақыт шеңберіне орналастыру қажет. Кішігірім кампаниялар үшін бұл ай сайынғы кесте, ал ірі кампаниялар үшін алты айлық кесте болуы мүмкін. Менің әдісім — үлкен постер қағазында немесе үлкен ақ тақтада кампанияның уақыт шеңберін құру. Біздің команда мүмкіндігінше көп мәліметтерді толтыру үшін бірге жұмыс істейді. Біз әрбір электрондық поштаны, әрбір кездесуді, барлық вебинарларды, әрбір жарнаманы, әрбір Facebook жазбасын және әрбір сату кездесуін белгілейміз. Жұмыс біткен соң, оны суретке түсіріп, кампанияның уақыт шеңберін жасайтын графикалық дизайнерімізге жібереміз. Біз оны постер ретінде басып шығарып, кеңсе қабырғасына іліп қоямыз, осылайша күн сайын әрбір белесті белгілеп отырамыз.
Ешқандай түсініспеушілік болмайды. Біз кампания кестесіне қараймыз және онда жазылғанды орындаймыз.

Кампанияның уақыт шеңберінен біз мақсаттарымызға жету үшін қандай құралдар мен активтер қажет болатынын да көре аламыз. Қандай электрондық пошталар мен блогтар жазылуы керек, қандай бейнелер мен подкасттар шығарылуы тиіс және бізге жарнамалау үшін қандай әлеуметтік желілердегі жарнамалар мен жазбалар қажет екенін көреміз. Біз кампанияны кедергісіз жүргізу үшін қажет болуы мүмкін технологияларды, сондай-ақ уақыт шеңберінің әр кезеңінде тартуымыз керек адамдарды анықтай аламыз.
Егер сіз 500 адамдық іс-шараны насихаттау үшін қолданылатын кампания уақыт шеңберінің мысалын жүктеп алғыңыз келсе, мына сілтемеге өтіңіз:
Тапсырма Сіздің идеалды клиентіңіз кім? Клиенттерге ұсынатын негізгі өніміңіз қандай? Клиенттерді тартуға арналған «перспективалық өніміңіз» қандай? Алдағы жылы бизнесіңізді сұранысқа ие (oversubscribed) ету үшін қанша клиент қажет? Алдағы жылы қанша кампания жүргізесіз? Әр кампанияға қанша клиент тартуыңыз керек?
Біз бір жылдық кампанияларды алдын ала жоспарлаудың кейбір маңызды факторларын қарастырдық. Енді біз кімге қызмет көрсеткіңіз келетінін, риза болған клиентті қалыптастыру үшін қандай мүмкіндігіңіз барын және сол клиентті қашан тартқыңыз келетінін білеміз. Біз кампания тақырыптарын және оларды уақыт өте келе қалай жеткізуге болатынын қарастырдық. Енді келесі қадамға өтіп, нарыққа өз жоспарларыңыз туралы белгі беріп, олардан сатып алу ниеті туралы жауап сигналын ала аламыз — бұл сізге жауап беретін нарықты қалыптастырады.
2-КЕЗЕҢ ДАЙЫНДЫҚ: СИГНАЛДАРДЫ ЖІБЕРУ ЖӘНЕ ЖИНАУ АРҚЫЛЫ НАРЫҚТЫ «ҚЫЗДЫРУ»
Адамдарға сатып алу туралы шешім қабылдау үшін уақыт керек. Олар әдетте жаңа сатылымға шыққан нәрсені ести сала сатып алмайды. Оларға үйренуге, сенуге, зерттеуге және әрекет етуге дайындалу үшін уақыт қажет. Дайындық (build-up) кезеңі адамдардың осы ерекшелігін ескереді және сіз қандай да бір нақты міндеттемелерді сұрамас бұрын нарыққа сигнал жіберу және нарықтан сигналдарды жинау процесін жасайды.
СИГНАЛ БЕРУДІҢ КҮШІ
Гластонбери музыкалық фестивалі музыка әлеміндегі ірі институт болып саналады. Фестиваль 30 жылдан астам уақыт бойы өткізіліп келеді және жыл сайын 120 000-нан астам адамды тартады, олардың көпшілігі төрт күндік іс-шара кезінде лагерьлерде тұрады.
120 000 билетті сату орасан зор жұмыс сияқты көрінгенімен, олар мұны жыл сайын бірнеше минут ішінде жүзеге асырады. Олар бұл істі шеберлікке айналдырған және бұл жерде сигнал беру (signalling) үлкен рөл атқарады.
Егер сіз қатысудан үмітті болсаңыз, ең алдымен билеттерге алдын ала тіркелу арқылы өз қызығушылығыңызды білдіруіңіз (сигнал беруіңіз) керек.
Содан кейін ұйымдастырушылардан билеттерді сатып алу ережелері мен нұсқауларының шолуы, сондай-ақ билеттер сатылымға шығатын күн көрсетілген электрондық хат аласыз.
Кейін олар сізден қанша билет сатып алуды жоспарлап отырғаныңызды сұрайды. Сіз олардың веб-сайтына кіріп, ең көбі алты билетке дейін қажет екенін білдіресіз, ал олар сізге билеттер шыққан күні оларды сатып алу үшін қысқа уақыт берілетінін айтады.

Билеттер шығардан бір апта бұрын олар билеттер қолжетімді болатын нақты уақыт пен күнді белгілейді. Олар 350 000-нан астам билетке алдын ала тіркелу болғанын, бірақ тек 120 000-ын ғана шығаратынын ашық айтады. Олар билеттер әдетте сатылым басталғаннан кейін 30 минутқа жетпей сатылып кететінін ескертеді. Сондай-ақ, олар сізге бұл кезеңде тіпті өнер көрсететін топтардың есімдері де айтылмайтынын хабарлайды — сіз билеттерді «көз жұмып» сатып алуыңыз керек.
Олар сізге билетті сатып алғаннан кейінгі айларда фестивальде өнер көрсететін топтардың тізімін жариялайтынын айтады. Егер топтар сізге ұнамаса, сізде билеттерден бас тартып, ақшаңызды қайтарып алу үшін тағы бір уақыт аралығы болады. Бұл сондай-ақ билетсіз қалған адамдар үшін бас тартылған билеттерді сатып алудың қысқа мүмкіндігі (шамамен бес минут) болады.
Бұл өте көп қиындық тудыратын сияқты, солай емес пе? Неліктен қалаған кезде жай ғана билет сатып ала алмайсыз? Неге олар топтардың кім екенін айтпайды, сонда сіз қаласаңыз сатып алар едіңіз? Неге ақшаны кез келген уақытта қайтара алмайсыз? Неге ұйымдастырушылар сізді өз жоспарларына бағындырғанша, сіз дайын болғанда сатып алады деп жыл бойы уайымдап жүрмейді?
Бұл сұрақтардың барлығына жауап біреу: «Glasto» ұйымдастырушылары ақымақ емес. Олар сұранысқа ие болуды қалай біледі және сигнал беру — оның үлкен бөлігі.
Сигнал беру — бұл оқиға болмас бұрын не болатынын адамдарға айту. Бұл нарық өзін дайындауы үшін процесіңіз бен шарттарыңызды алдын ала түсіндіру. Бұл сондай-ақ адамдардан әрекет етуді сұраудың орнына, нарықтың өз ниеттерін әрекет етпес бұрын сізге білдіруіне жағдай жасау.
Сигнал беру — сұранысқа ие болудың маңызды бөлігі. Сұранысқа ие емес компаниялар мұны көп жасамайды және клиенттерінен де мұны талап етпейді. Егер олар жаңа өнімді сатқысы келсе, жай ғана оны веб-сайтқа немесе дүкенге шығарады да, адамдар сатып алады деп үміттенеді.
Кампанияға негізделген кәсіпорын олай істемейді. Ол жаңа өнімді шығару ниеті туралы сигнал береді. Ол өнім сатылымға шықпай тұрып-ақ ол туралы ақпаратты жариялайды және адамдардан көргендері бойынша сұрақтар мен пікірлер қалдыруын сұрайды. Ол адамдарға мүмкіндіктің шектеулі екенін ескертеді және өнім қолжетімді болған кезде оны сатып алу ниеті болса, тиісті сигнал беруін сұрайды.
Дайындық кезеңінде кампанияға негізделген кәсіпорын кейбір өнімдерді сатудан үміттенбейді; ол сату уақыты келгенде өнімге деген сұраныстың артық (oversubscribed) болуын стратегиялық түрде қамтамасыз етеді.
САТУДЫ ЕМЕС, СИГНАЛДЫ СҰРАҢЫЗ
Көптеген компаниялар өздерінің негізгі өнімдерін сатуға шығарады. Олар сигналдарды сұрамайды және оларда «перспективалық өнімдер» болмайды. Егер оларда сататын бір зат болса, олар оны сатып алуды сұрап жарнама жүргізеді. Егер олар көбірек клиент қабылдай алса, адамдарға қоңырау шалып, клиент болғысы келетінін сұрайды. Бұл адамдардың жаппай сатып алуына сирек әкеледі және бизнесті ешқашан сұранысқа ие етпейді.
Адамдардан сатып алуды сұрағанша, олардан қызығушылық сигналын сұраңыз. Жақында жаңа өнімнің сатылымға шығатынын және қосымша ақпарат алғысы келсе, сұраныс жіберуді немесе қызығушылық білдіру формасын толтыруды өтініңіз. Бұл адамдар үшін әлдеқайда төмен міндеттеме. Несие картасын бірден шығарудың орнына, оларға тек форманы толтыру, «лайк» басу немесе электрондық поштаға жауап беру жеткілікті.
Мен мұны талай рет тексердім және нәтижелері мені әрдайым таңғалдырады. Адамдардан бірден сатып алуды сұрағанда, оларда тек екі таңдау болады: сатып алу немесе сатып алмау. Бұл екілік (бинарлық) шешім. Бірақ адамдар екілік емес.
Егер біреу сатып алуға 90% дайын болса ше? Олар сіздің ұсынысыңызға қызығушылық танытады және бір немесе екі мәселені шешіп алса, сатып алуы мүмкін. Егер сіз оларға сатып алу немесе сатып алмау туралы шешім берсеңіз, бинарлық таңдау оларды сатып алмауға мәжбүр етеді. Бұл жүздеген адамның сіздің ұсынысыңызды көріп, қатты қызығушылық танытқанымен, 100% дайын болмағанын және сіз олардың қызығушылығы туралы білмей қалғаныңызды білдіреді.
Егер адамдардан қызығушылық сигналын сұрасаңыз, сізге сурет айқынырақ болады. Сіздің өніміңізге тек 10% ғана қызығушылық танытқан адамдар да өз сигналын жіберуі мүмкін. Олар мұны істегеннен кейін, сіз олардың барлық қажетті ақпаратқа ие екендігіне көз жеткізе аласыз. Немесе қызығушылық сигналын беру оларды 100% дайын болу үшін қажетті жауаптарды іздеуге итермелеуі мүмкін. Сигналдардың көптігі, тіпті сатылым жүзеге аспаса да, өніміңізге деген қызығушылық пен қарқынды арттыруы мүмкін.
Сұранысқа ие болудың үлкен бөлігі — сатуды емес, сигналдарды сұрау. Сізге өз ниетіңізді нарыққа білдіруге, содан кейін олардың өз ниеттерін сізге қайта білдіруіне мүмкіндік беру үшін шыдамдылық қажет.
ЛИД ГЕНЕРАЦИЯСЫНЫҢ НЕГІЗГІ БЕС ТӘСІЛІ
Дайындық кезеңіндегі сіздің мақсатыңыз — сатып алу қысымын арттыру. Сіз тығын атылып шығуы үшін оның астына көптеген көпіршіктер жинағыңыз келеді. Осы сұраныс кернеуін жасау үшін біз ақпарат таратудың бес негізгі әдісін қолданамыз:
Қарбалас жұмыс (Hustle) — Бұл сізбен бизнес жасауға мүдделі болуы мүмкін адамдарға тікелей шығу үшін уақытыңызды жұмсауды және олардан сигнал алуды білдіреді. Сіз өз желіңізде Facebook Live арқылы сұрақ-жауап сессиясын өткізіп, сұрақ қойған адамдарға тікелей жауап бересіз және кампанияңыз туралы хабарлайсыз. Сіз нетворкинг іс-шарасына қатысып, визиткалар жинайсыз және адамдарға кампания туралы хабарлама жібересіз. Сіз пікірталас форумдарына қатысып, сұрақтарға жауап беріп, құндылық қосасыз, содан кейін адамдарға кампанияңыз туралы жеке хабарлама жазасыз. Бұл уақытты қажет етеді, бірақ көп ақша жұмсалмайды; көптеген кәсіпкерлер осылай бастайды.
Бірлескен кәсіпорындар (Joint ventures) — Сіздің идеалды клиенттеріңізбен байланысы бар басқа адамдарды немесе ұйымдарды тауып, олармен серіктес болу жолын іздейсіз. Бастысы — сізбен бірдей нарығы бар, бірақ сіз сататын өнімде бәсекелестік қақтығысы жоқ адамдарды табу. Кинотеатр жергілікті мейрамханамен серіктес болып, «фильм және тағам» ұсынысын жасай алады. Бухгалтер бизнес-коучпен серіктес болып, «Цифрларыңды біл, адамдарыңды басқар» атты шабыттандыратын іс-шара өткізе алады.
Жарнама (Advertising) — Егер сіз инвестицияның қайтарымын дәлелдей алсаңыз, бизнесті дамытудың ең ауқымды жолы — жарнама. Facebook, Google немесе басқа жарнамалық платформаларды қолданып, тұтынушылар ағынын басқара алғанда бизнес оңайлай түседі. Бұл жұмыс істеуі үшін әр сатылымға кететін шығынды өлшеп, жарнамалық бюджеттің сол шектен шықпауын қадағалауыңыз керек. АҚШ-тың Шағын бизнес әкімшілігі, егер жалпы табыс 5 миллион доллардан төмен болса, маркетинг пен жарнамаға жалпы табыстың 7%-дан 8%-на дейін жұмсауды ұсынады.
Рефералдар (Referrals) — Бизнесті дамытудың ең жағымды жолы — риза болған тұтынушылардың ұсыныстары. Тұтынушыларыңыз сізді ұсынғанда, сату процесі оңай болады және келесі клиенттің риза болу мүмкіндігі артады. Рефералдар (ұсыныстар) әрдайым өздігінен пайда болмайды; сіз оларды процесіңіздің бір бөлігі ретінде сұрай аласыз немесе арнайы акциялармен ынталандыра аласыз.
Меншікті деректер (Own data) — Бизнесіңіз бірнеше жыл жұмыс істегенде, дерекқорыңызда көптеген есімдер жиналуы мүмкін. Осы адамдармен байланысты үзбеу үлкен нәтиже береді, өйткені сіз оларды тізімге қосу үшін шығындарды өтеп қойғансыз. Адамдардың бірден сатып алмауы, олардың бір жылдан кейін де сатып алмайтынын білдірмейді; кейбір адамдар шешім қабылдауға асықпайды, бірақ түбінде сатып алады. Меншікті деректер — бұл тек CRM (тұтынушылармен қарым-қатынасты басқару) жүйесіндегі ақпарат емес, сонымен қатар әлеуметтік желілерде сіздің бизнесіңізді қадағалайтын адамдар.
ЕҢ АЛДЫМЕН МОБИЛЬДІ ҚҰРЫЛҒЫЛАР МЕН МЕДИА-АКТИВТЕР ТУРАЛЫ ОЙЛАҢЫЗ
Адамдардың сіздің бизнесіңізбен алғашқы бір-бес өзара әрекеттесуі медиа немесе контент түрінде олардың мобильді құрылғысында болуы ықтимал. Егер сіз электрондық пошта жіберсеңіз, олар оны алдымен телефонынан көреді. Бейне, сурет, күй жаңартуы, іс-шараға шақыру немесе PDF жүктемесімен бөліссеңіз, бұл оларға мобильді құрылғы арқылы жетуі мүмкін. Клиенттеріңізге сигнал беру туралы ойлағанда, қолында телефоны бар адамды елестету ең дұрысы болады.
Әрине, олар бұл кезде басқа нәрселерге де алаңдайды. Мүмкін олар көлікте, пойызда, теледидар қарап, эскалаторда тұрған, дүкенде немесе кофеханада досымен отырған шығар. Егер сіз олардың назарын аудара алмасаңыз, олар ауыса алатын шексіз басқа нәрселер бар. Басқа твитті, Facebook жазбасын, іздеу нәтижесін, әнді, картаны, ойынды немесе фильмді көре бастау үшін оларға бір секунд қана қажет. Бұл дегеніміз, егер сіз мобильді құрылғыға арналған сигнал беруді дұрыс жасамасаңыз, сіз бұл бизнесте жеңіске жете алмайсыз.
Мобильді құрылғы мен медиа туралы ойлау мынаны білдіреді:
Толығырақ контентке сілтейтін қысқа, нұсқа және қуатты хабарламалар жіберу
Тез жүктелетін суреттер мен бейнелерді пайдалану
Сапалы контент, суреттер, жазбалар, бейнелер жасау және оқиғаларды баяндау
Телефонда оңай жұмыс істейтін батырмалардың болуы
Барлық экран өлшемдерінде жақсы көрінетін адаптивті веб-сайт беттері
Мобильді құрылғыда жұмыс істейтін әлеуметтік желілерде бөлісу плагиндері
Адамдармен байланыстыратын жиі жаңартулар беру
ОҚЫТУ ЖӘНЕ КӨҢІЛ КӨТЕРУ
Сіз нарыққа өз ниетіңіз туралы сигнал бердіңіз. Олардан қызығушылық туралы жауап сигналын сұрадыңыз және олар оны орындады. Сатуды сұрайтын уақыт әлі келген жоқ. Енді сізде қызығушылық танытқан аудитория бар, сіздің міндетіңіз — олар сізден сатып алу идеясына толық дайын болғанша оларды оқыту және көңілдерін көтеру.
Көңіл көтеру — бұл үшін қуатты құрал. Ол өзара түсіністікті, байланысты орната алады және эмоцияларды оятады. Спорт, музыка, өнер, тағам, сусындар, әзіл, сән және театр — бұлардың барлығы дайындық кезеңінде әлеуетті клиенттеріңіздің көңілін көтеруге арналған құралдар.
Оқыту да өте маңызды. Ол сенім, түсінік және қызығушылықты арттырады. Тренингтер, семинарлар, вебинарлар, воркшоптар, нұсқаулықтар, есептер, статистика, бағыт-бағдар беру және кеңес беру — мұның бәрі қызығушылық танытқан адамдарды оқыту құралдары болып табылады.

Дегенмен, көңіл көтеру мен оқытуды біріктіру кезінде абай болыңыз. Бұл екі нәрсені бір уақытта тең мөлшерде жасау сирек сәтті болады және қате мөлшерде берілсе, нәтижесі нашар болуы мүмкін. Уимблдондағы ерлер арасындағы теннистің финалын барлығына теннис сабағын беру үшін тоқтатқанын елестетіп көріңізші. Бұл оғаш болар еді.
Ең тиімді формула — 80–20 ережесін пайдалана отырып, осы екеуін біріктіру. Егер сіз воркшопта (тәжірибелік сабақта) адамдарды оқытып жатсаңыз, презентацияңызда аздап әзіл қолданыңыз, түскі асқа дәмді тағамдар беріңіз және воркшоптан кейін талғампаз жерде жеңіл сусындар ұйымдастырыңыз. Сіз 80% оқыту мен жиектерінде аздаған жеңіл ойын-сауық қоспасына ұмтылуыңыз керек. Егер сіз спорттық іс-шарада адамдардың көңілін көтеріп жатсаңыз, ақпараттық жинақтар таратыңыз, іс-шарада инженерлеріңіздің бірімен табиғи түрде бірнеше қосымша әңгімелесулер өткізіңіз немесе сұрақтарға жауап беру үшін келесі аптада хабарласыңыз. Тағы да сол ереже, бірақ керісінше: 80% ойын-сауық және айналасына себілген аздаған оқу-ағарту.
Сіздің түпкі мақсатыңыз — сізбен жұмыс істеуге мүдделі адамдарды «мүмкін істермін» дегеннен «өте қатты қалаймын» дегенге ауыстыру. Бұл мақсатқа жету үшін уақыт қажет: нақтырақ айтсақ, жеті сағат.
«7‐11‐4» ӘДІСІ ЫҚЫЛАСТЫ ОЯТАДЫ
Біз іскерлік кездесу үшін күндізгі сағат 2-де кафеде жолықтық. Содан кейін ғимарат шатырындағы барға барып, шарап іштік. Кейінірек мейрамханаға барып, кешкі ас іштік. Сол түні сағат 9-ға қарай мен оның «сол жалғыз» адам екенін түсіндім. Біз өмір, құндылықтар, өткен шақ пен болашақ туралы сөйлестік, және мен бұрын-соңды сезінбеген жаңа сезімге бөлендім. Қаншалықты жаттанды естілсе де, мен осы әйелге үйленетініме сенімді болдым.
Менің әйеліммен танысу хикаямның көптеген басқа жұптардың хикаясымен сәйкес келуі қызық. Көптеген адамдар үшін «сол адам» екенін білу сезімі алғашқы бірнеше кездесуден кейін пайда болады. Сондай-ақ, адамдардың бизнес контекстінде де осындай үлкен шешімдер қабылдауға бейім екендігі таңғалдырады.
Жоғарыда айтылғандай, үлкен шешімдер қабылдау үшін сенім ұялағанға дейін шамамен жеті сағат, 11 өзара әрекеттесу немесе төрт бөлек орын немесе ақпарат көзі қажет. Сіз ғашық болып жүрсіз бе, жаңа көлік сатып аласыз ба, мансабыңызда өзгеріс жасайсыз ба, кеңесші жалдайсыз ба немесе демалыс орнын таңдайсыз ба, бәрібір — зерттеуге, ізденуге және ойлануға жұмсаған барлық уақытыңызды қоссаңыз, сіз көптеген уақытты, байланыстарды және орындарды артта қалдырғаныңызға сенімді бола аласыз.
Егер біреу бір тақырыпты танып-білуге жеті сағат жұмсауға дайын болса, бұл оның қызығушылық танытқанын білдіреді. Егер олар ешқандай байланыс сезбесе, жеті сағаттық межеге жетпес еді; олар баяғыда кетіп қалар еді. Осы жеті сағат, 11 байланыс және төрт орын ішінде адамдар өз критерийлерін белгілейді, өзектілікті іздейді, эмоционалды байланыс орнатады және сенім, үйлесімділік пен түсіністік қалыптастырады.
Содан кейін сиқырлы бір нәрсе болады. Сіз бұл туралы ойлаудан шаршайсыз және шешім қабылдауға дайын боласыз.
Сонымен, бұл сізге қалайша сұранысқа ие болуға (oversubscribed) көмектеседі?
Егер сіз сатып алушыдан эмоционалды байланысты, сенімді немесе жаңа түсінікті талап ететін нәрсені сатсаңыз — және егер ол маңызды шешім қабылдауы керек болса — мәмілені жеті сағаттан ерте аяқтауға тырысу ақымақтық болар еді.
Жапон кәсіпкерлері мұны біледі. Олар бір немесе екі раунд гольф ойнамайынша, бизнес туралы сирек сөйлеседі. Бизнес тақырыбын тым ерте қозғау мәмілені бұзуы мүмкін. Тек сенім мен байланыс орнатылғаннан кейін ғана әңгіме бизнеске қарай ойысады.
Тіпті кепілге алынған адамдарды құтқару сияқты қауіпті жағдайларда да, ФБР (FBI) келіссөз жүргізушілерінің зерттеулері бойынша, егер адамдар келіссөз жүргізушіні ұнатса, мәмілеге келісу ықтималдығы алты есе жоғары болады екен.
Дайындық кезеңінде адамдармен байланысудың көптеген жолдары болуы керек. Сіз өзекті ақпараты бар ойлы электрондық хаттар жібергіңіз келеді, адамдар көре алатын бейнелерді, тыңдай алатын подкасттарды, қатыса алатын іс-шараларды және 7‐11‐4 (7 сағат, 11 байланыс, 4 орын) саяхатын жеңілдететін кез келген басқа нәрсені ұсынғыңыз келеді.
Әр қадамда адамдарға өз қызығушылығын сізге қайта білдіре алатын оңай жолды бергіңіз келеді. Бұл адамдардан электрондық хат жіберуді, визиткасын ыдысқа салуды немесе қарапайым форманы толтыруды сұрау сияқты қарапайым болуы мүмкін. Нарықты қызықтырып, оқытып жатқанда, жауап ретінде алған қызығушылық сигналдарын тіркеуге мұқият болыңыз.
Егер сіз адамға үйренудің қажеті жоқ ұсақ-түйек нәрсені сатып жатсаңыз, бұның ешқайсысы маңызды емес. Сондай-ақ, егер сіз өте төмен маржамен таза баға бойынша бәсекелесуге дайын болсаңыз, бұл маңызды емес. Бірақ сіз жаңа немесе маңызды нәрсені ұсынғыңыз келсе және лайықты сыйақы алғыңыз келсе, 7‐11‐4 ережесі өте маңызды. Қызығушылық танытқан адамдарыңыз өз нұсқаларын қарастыру кезінде жеті сағатқа дейін «ойланады» деп күтіңіз. Сондай-ақ, егер сіз оларға жеті сағаттық мазмұн, идеялар, әңгімелесу және байланыс ұсынсаңыз, олардың сізді таңдау ықтималдығы жоғары болар ма еді, соны ойлаңыз.
Сіздің мақсатыңыз — ойын-сауық және білім беру құралдарын пайдалана отырып, мүмкіндігінше көп адаммен жеті сағатты толтыру. Сіз мұны ерсі, тітіркендіргіш немесе мазасыз түрде жасағыңыз келмейді. Сіз адамдардың сізбен жеті сағат өткізуді қалауын қалайсыз. Мүмкін сіз керемет кештер ұйымдастырарсыз, мүмкін салалық кездесулерге төрағалық етерсіз немесе айына бір рет адамдарды кофеге шақырарсыз. Адамдар сізбен уақыт өткізуді ұнатса, бұл босқа кеткен уақыт болмайды.
7‐11‐4 қарым-қатынасы орнағаннан кейін екі керемет нәрсе болады. Біріншіден, сіз құнды нәрсені ұсынғанда өзіңізді ыңғайсыз сезінбейсіз; екіншіден, өзіңіз толық сенбейтін нәрсені ұсыну арқылы қарым-қатынасты бұзып алу ықтималдығыңыз азаяды.
Кейбіреулер үшін бұл шаршататын сияқты көрінуі мүмкін, бірақ мен сізді өз бизнесіңізде 7‐11‐4 ережесін қолданып көруге және өмірдің жеңілдейтінін көруге шақырамын. Егер сіздің тәжірибеңіз менікіне ұқсас болса, сату үшін көп күш жұмсаудың қажеті жоқ екенін, жақсырақ бірлескен кәсіпорындар мен серіктестіктерге қол жеткізетініңізді және көбірек ләззат алатыныңызды байқайсыз — мұның бәріне адамдармен сапалы уақыт өткізу арқылы қол жеткізіледі.
МИ ОНЫҢ ЦИФРЛЫҚ ЕКЕНІН БІЛМЕЙДІ
Әлеуметтік желілер мен цифрлық технологиялар бұл процесті одан да тиімдірек пайдалануға мүмкіндік береді. Егер адамдар сіздің блогтарыңызды оқыса, твиттеріңізді бақыласа, онлайн бейнелеріңізді көрсе, подкастыңызды тыңдаса, слайдтарыңызды парақтаса немесе фотосуреттеріңізді қараса, бұл бетпе-бет отырғанмен бірдей. Бір қызығы, адам миы цифрлық медиа мен шынайы өмірді ажырата алмайды. Біз атақты адам қайтыс болғанда, оны шынайы өмірде ешқашан кездестірмесек те, қайғырамыз, өйткені медиа немесе мәтін сияқты цифрлық өзара әрекеттесулер жеке кездесулер сияқты жауап реакциясын тудырады.
Атақты адамдардың жарнамасы жеті сағаттық ереженің арқасында тиімді болады. Сіз таныс адамды, сіз кем дегенде жеті сағат бойы тамашалаған адамның өнімді ұсынып жатқанын көресіз. Атақты адамдарды жарнамаға пайдаланатын компаниялар бұрыннан қалыптасқан жеті сағаттық қарым-қатынасты тиімді пайдаланып отыр.
Менің кітап жазуымның бір себебі — олар менің орныма барып, мен жалғыз өзім ешқашан жете алмайтын ауқымда адамдармен қарым-қатынас орнатады.
Мен адамдардың «Мен Даниэль Пристлимен төсекте жатырмын» немесе «Мен жағажайда отырып, демалысымды Даниэль Пристлимен бірге өткізіп жатырмын» деп твит жазғанын көрдім. Әрине, олар жай ғана менің кітабымды оқып отыр, бірақ бұл одан да жақын сезім береді.
Google бұған басқа қырынан қарайды. Олар мұны ZMOT (Zero Moments of Truth — Шындық сәтінің нөлдік кезеңі: тұтынушының сатып алу туралы шешім қабылдамас бұрын интернеттен ақпарат іздеу кезеңі) деп атайды, бұл адамның сатып алу туралы шешім қабылдау кезінде сіз туралы таба алатын түрлі деректер нүктелерінің тағы бір атауы. Олардың зерттеулері көрсеткендей, біреумен сенім ұялату үшін орташа есеппен 11 ZMOT немесе жанасу нүктелері қажет. Олар бұл жанасу нүктелерінің көбі дәл сондай нәтиже беретін цифрлық мазмұн болуы мүмкін екенін алға тартады.
Сізде жеті сағаттық цифрлық мазмұн болуы керек. Сіз кем дегенде төрт әлеуметтік медиа арнасы бойынша кем дегенде 11 өзара әрекеттесуді дайындауыңыз керек. Мақалалар, подкасттар, бейнелер, қолданбалар, сауалнамалар, есептер, иллюстрациялар, кітаптар, кейстер (тәжірибелік мысалдар), іс-шаралар және тіпті твиттер — бәрі де межеге жетуге есептеледі. Мұны дұрыс жасасаңыз, цифрлық активтеріңіз адамдарға олар үшін ыңғайлы жерде және уақытта жетеді.
ӘЛЕУЕТТІ КЛИЕНТТЕРГЕ АРНАЛҒАН ӨНІМДЕРДІ МАРКЕТИНГТЕУ
Өзіңіз білетіндей, сіздің мүмкіндігіңіз — толық және керемет шешімді оған төлей алатын адамға пайдалы бағамен жеткізу қабілетіне негізделген. Бұл өнімді немесе қызметті — ол не болса да — сіздің негізгі ұсынысыңыз деп атайық. Егер сіз BMW болсаңыз, негізгі ұсынысыңыз — көліктер. Егер сіз HSBC болсаңыз, негізгі ұсынысыңыз — қаржы. Егер сіз мейрамхана болсаңыз, негізгі ұсынысыңыз — тағамдар. Қысқасы, бұл сіздің ең көп танымал болған нәрсеңіз және әдетте сіз одан ақша табасыз.
Негізгі ұсынысыңызды сату — басты мақсат; бірақ сол ұсынысқа сұраныс артық болуы (oversubscribed) үшін сізге адамдарды жеті сағат, 11 байланыс немесе төрт орын бойы оқытып, қызықтыру қажет болады.
Нарықтан күшті сигнал алудың, сонымен бірге олармен уақыт пен байланысты жинақтаудың жылдам жолы — products‐for‐prospects (әлеуетті клиенттерге арналған өнімдер: болашақ сатып алушыны тарту, оқыту немесе қызықтыру үшін арзан немесе тегін берілетін өнімдер) сату. Бұл өнімдер адамдарды оқыту немесе қызықтыру мақсатына жету үшін арзан немесе тегін берілуге арналған. Кітап — әлеуетті клиенттерге арналған өнім; аудио подкаст — әлеуетті клиенттерге арналған өнім, сондай-ақ бағдарламалық жасақтаманы жүктеп алу, сынама нұсқа, воркшоп, диагностика, есеп, кеш, ойынға билеттер, мерч немесе киім-кешек — бәрі де әлеуетті клиенттерге арналған өнімдер болуы мүмкін.
Егер BMW көбірек көлік сатқысы келсе, ол көліктерді жарнамалай алады — немесе ол эксклюзивті іс-шараны, демалыс күндері тест-драйвты немесе жарыстардағы өз шатырына билеттерді жарнамалай алады. Бұл алдын ала сатып алулардың барлығы адамның брендке ақша немесе уақыт жұмсауға жеткілікті дәрежеде мүдделі екенін көрсетеді. HSBC, егер ол маңызды есеп шығарса, кітап шығарса, бірқатар дәрістер өткізсе немесе пайдалы бағдарламалық жасақтаманы жүктеп алуға ұсынса, көбірек ипотека сата алар еді.
Егер сіз де әлеуетті клиенттерге арналған өнімдерді көбірек шығарсаңыз, бизнесіңіз негізгі ұсынысты көбірек сататын болады. Бұл қарапайым әрекет: сіздің міндетіңіз — нарықты оқытуға немесе қызықтыруға көмектесетін ауқымды өнімдер жасау. Ең дұрысы, сіз өз клиенттеріңіз туралы көбірек білуге көмектесетін әлеуетті клиенттерге арналған өнім жасағыңыз келеді. Сізге олардың байланыс деректері немесе олардың қажеттіліктерін жақсырақ түсіну қажет болуы мүмкін. Талғампаз жасалған «әлеуетті клиенттерге арналған өнім» осы мақсаттарға жетеді.
Менің алғашқы бизнесім керемет кіріспе воркшоп жасағанымыздың арқасында өркендеді. Біздің негізгі ұсынысымыз үш айлық оқыту бағдарламасы болды, бірақ біз оқыту бағдарламасын ешқашан тікелей жарнамаламадық. Оның орнына біз екі сағаттық таныстырылым іс-шарасын насихаттадық. Таныстырылымға орташа есеппен 70 адам келетін және олардың 10-нан 15-ке жуығы кейіннен ауқымды оқыту бағдарламасын сатып алатын.
Бірнеше жылдан кейін мен матрац бизнесіне келіп, дәл осы стратегияны қолдандым. Біз ұйқы мен сауықтыру туралы апта сайынғы кешкі ас іс-шарасын өткіздік. Біз жақсы ұйқының денсаулыққа пайдасы қаншалықты маңызды екені, жақсы ұйқыға не кедергі болатыны және дұрыс ұйқы ортасы терең ұйқыны қалай қолдайтыны туралы мәліметтермен бөлістік. Презентация соңында 40 қатысушының 10-ға жуығы біздің матрац пен төсек-орын жиынтығын сатып алатын.
Егер сіздің айына 10 клиент қабылдауға мүмкіндігіңіз болса және сіздің әлеуетті клиенттерге арналған воркшопыңызға айына 250 адам келсе, өзіңізді қаншалықты сенімді сезінетініңізді елестетіңіз. Сізге қызмет көрсете алатын мүмкіндігіңізден 25 есе көп адам өз деректерін қалдырып, қызығушылық білдірсе, өзіңізді қалай сезінетініңізді ойлаңыз.
Жақсы жаңалық — сенімді түрде сұранысқа ие болу (oversubscribed) үшін сізге соншалықты көп адам қажет емес.
ӨЗ ШАРТТАРЫҢЫЗДЫ БЕЛГІЛЕУ
Ең күшті сигналдардың бірі — болашақта бизнес жүргізетін шарттарыңызды атау.
Шарттарыңызды атау күшті сигнал жібереді. Бұл сату алдында стандарттар мен күтулерді белгілеу туралы. «Егер сіз бізбен жұмыс істегіңіз келсе, сіз өзіңізді белгілі бір түрде ұстауыңыз керек» — бұл сенімді бизнестің жеткізетін хабарламасы.
Сіз кіммен жұмыс істейтініңізді, қанша адамға қызмет көрсете алатыныңызды және олармен қандай шарттарда жұмыс істейтініңізді айтуыңыз керек. Бизнестің өз шарттарын атап жатқанын көргенде, оның сұранысқа ие болу жолында екенін білесіз. Сұранысқа ие мейрамхана киім үлгісін (dress code), балаларды әкелу саясатын немесе уақытында келмесеңіз, үстеліңізді басқаға брондау құқығын мәлімдеуі мүмкін.
Бұл олар сұранысқа ие болғаннан кейін жасайтын нәрсе ме, әлде сұранысқа ие болу үшін жасайтын нәрсе ме? Менің сенімім бойынша, егер сіз өз шарттарыңызды атауға дайын болмасаңыз, сіз ешқашан сұранысқа ие бола алмайсыз.
Адамдар сіздің белгілі бір стандарттарыңыз бар екенін білгісі келеді. Олар сіздің кейбір адамдардан бас тартатыныңызға және бизнесіңіздің бір бөлігі кім екеніне ұқыпты қарайтыныңызға сенімді болады.
Өз тұрғыңыздан қарастырыңыз: қай бизнес-кеңесшімен жұмыс істегенді жөн көресіз — кез келген адаммен жұмыс істей беретін адаммен бе, әлде сіздің бизнесіңізді қабылдауға келіспес бұрын сізбен бір сағат бойы сұхбат жүргізуді талап ететін адаммен бе?
Гарвард университеті басқа университеттер оқытатын көптеген нәрселерді оқытады. Гарвардты ерекшелендіретін нәрсе — олардың қабылдау критерийлері; олар кімді қабылдайтынына өте мұқият қарайды. Көп жағдайда бұл өз-өзін жүзеге асыратын болжам жасайды — егер олар тек озаттарды ғана қабылдаса, олардың жоғары баға алуды жалғастыратын студенттері болуы таңғаларлық емес.
Әсіресе дайындық кезеңінің аяғында, клиент ретінде қарастырылу үшін өз критерийлеріңіз, стандарттарыңыз бен шарттарыңыз туралы айта бастау өте тиімді.
Шарттарды атау — бұл тәкаппар болу немесе тек байлармен жұмыс істеу емес. Музыкалық фестиваль, стилист және графикалық дизайнер — бәрі де өз шарттарын атай алады. Сигнал берудің мәні де осында — адамдарға бір нәрсенің қашан қолжетімді болатынын және оны қалай алуға болатынын, қызығушылықты қашанға дейін тіркеу керектігін, қашан төлеу керектігін және қандай негізде қабылданатынын немесе бас тартылатынын айту. Сіз уақыт шектеулерін, жұмыс стандарттарын және алғышарттарды белгілейсіз.
**Жаттығу**
Бір сәтте адамдардың сізден сатып алуына мұқтаж емессіз деп елестетіңіз. Сіз жасырын түрде лотерея ұтып алдыңыз және бизнесіңіз енді тек көңіл көтеру үшін деп ойлаңыз. Бизнестің қызықты болуын қамтамасыз ету үшін қандай шарттарды белгілер едіңіз?
ГАЗ ПЕДАЛІНЕН АЯҒЫҢЫЗДЫ АЛМАҢЫЗ
Көптеген сәнді журналдардың соңғы бетінде сіз жиі Rolex Submariner жарнамасын көресіз. Submariner — олардың қатарындағы ең танымал Rolex және бұл көптеген адамдар армандайтын сағат. Шын мәнінде, ол соншалықты танымал болғаны сонша, тіпті ақшаңыз болса да, оны табу мүмкін емес дерлік. Бутиктен бутик сізге бұл сағатты алу өте қиын екенін, күту тізімі бар екенін және біреуі қолжетімді болғанда, ол бірнеше сағат ішінде сатылып кететінін айтады.
Неліктен Rolex жылтыр журналдардың қымбат соңғы бетін алуға сонша ақша жұмсауды жалғастыра береді? Олар сұранысқа ие болудың және сол қалыпта қалудың құндылығын біледі.
Сіздің ұсынысыңызға деген қызығушылық сигналдарының көп болуы мақсатына жақындағанда, қарқынды бәсеңдетпеңіз. Жарнамаларыңызды тоқтатпаңыз, мазмұн шығаруды тоқтатпаңыз, тұрақты іс-шаралар мен акцияларды өткізуді тоқтатпаңыз. Адамдарды науқаныңызға тарту үшін жұмыс істейтін барлық нәрселерді істей беріңіз.
Шектен тыс сұранысқа ие болу соншалықты жаман емес, солай емес пе? Алты айлық күту тізімі болуы қорқынышты ма? Адамдар әлі жасалмаған келесі өнімдер партиясы үшін депозит салып жатса, сіз ашуланар ма едіңіз? Бұл жағымды мәселелер, сондықтан «тым көп сұранысқа ие болудан» қорықпаңыз.
Көптеген ірі компаниялар ұстанатын жақсы нұсқаулық — табысының 5%-дан 9%-ға дейінгі бөлігін жарнамаға жұмсау. Теориялық тұрғыдан олар жарнамаға ақша жұмсауды тоқтатқысы келуі керек, бірақ олар тәжірибе арқылы бұл бәсеңдеуге әкелетінін және қызығушылық жоғалғаннан кейін оны қайта құру қымбатырақ екенін біледі.
500 000 доллар табысы бар шағын бизнес бұл стратегияны кішігірім сандарда дәл осы принцип бойынша қолдана алады. Алда клиенттер көп болса да, Google және Facebook жарнамаларына айына 2 000 доллар жұмсау артық сияқты көрінуі мүмкін, бірақ ұзақ мерзімді перспективада бұл бизнестің сұранысқа ие болуын және өсуін қамтамасыз етеді.
Ақыр соңында, сіз сатушылардан гөрі сатып алушылар көп болатын және кейбір адамдар құр қалатын жағдайды сақтауыңыз керек екенін есте сақтау маңызды.
**Жаттығу**
Адамдардан сізге өз қызығушылықтарын білдіруін қалай сұрай аласыз?
Сізбен немесе сіздің командаңызбен кездеспес бұрын адамдардың қандай қызықты мазмұнды оқығанын, көргенін немесе тыңдағанын қалайсыз?
Қай лид-генерация (клиенттерді тарту) құралдары мен әдістерін ескерусіз қалдырып жүрсіз?
Нарықты қалыптастыру — сұранысқа ие болу жолындағы маңызды қадам. Айтарлықтай қызығушылық тудырған сәт келеді және енді назарды өзгертіп, адамдарды әрекет етуге итермелейтін уақыт келді. Біз мұны келесі қадамда қарастырамыз.
3-КЕЗЕҢ СҰРАНЫСҚА ИЕ ШЫҒАРЫЛЫМ (OVERSUBSCRIBED RELEASE): АДАМДАРҒА САТЫП АЛУҒА РҰҚСАТ БЕРМЕС БҰРЫН СҰРАНЫС ПЕН ҰСЫНЫС ШЕКТЕУІ ТУРАЛЫ ХАБАРЛАУ
Сұранысқа ие болғанша өз мүмкіндіктеріңізді (capacity) шығармаңыз — сіздің мүмкіндігіңізден көбірек адам қалаған кезде ғана сіз сұранысқа ие боласыз. Сатушылардан қарағанда сатып алушылар әлдеқайда көп болғанда, сәтті нәтижеге сенімді бола аласыз.
ҚЫЗЫҒУШЫЛЫҚТЫ ӨЛШЕУ
Сұранысқа ие екеніңізді білу — процестің маңызды бөлігі. Адамдарды оқыту мен қызықтыру қымбатқа түсуі мүмкін, ал егер сіз маркетингтік күштерге шектен тыс инвестиция салсаңыз, маңызды бір нәрсені сатпас бұрын банкротқа ұшырауыңыз мүмкін. Мен берген нұсқаулықтар екі факторды өлшеуді талап етеді:
Сигнал берілген қызығушылықтың саны** — Бұл сіздің науқаныңызға қызығушылық танытқан адамдардың санын білдіреді. Бұл жүктеп алулар, байқауға қатысулар, сауалнамалар, қаралымдар, билеттер, алдын ала сатылымдар, депозиттер, электрондық пошта сұраулары, тіркелулер болуы мүмкін. Сигнал берілген қызығушылықтың сапасы** — Сигнал берілген қызығушылықтың сапасы үш айнымалыға байланысты: адамдардың сигнал жіберуге жұмсаған уақыты, сигнал жіберуге жұмсаған ақшасы және сигнал жіберген адамның сәйкестігі.
Қызығушылық сигналдарын дәл өлшеу үшін сізге орталық есеп тақтасы (scoreboard) қажет. Мақсатқа жетіп жатқаныңызды немесе жетпей жатқаныңызды білу үшін науқандарды жүргізу кезінде есеп тақтасын тез және оңай көре алуыңыз керек.

Кейбір адамдар сізге жалпы сұрақпен электрондық хат жіберуі мүмкін, кейбіреулері онлайн арнайы форманы толтыруы мүмкін, ал кейбіреулері депозит салу үшін қаланың арғы шетіне баруы мүмкін. Сіз адамдардың сізге қызығушылық танытқан әртүрлі жолдарын бір жерден көру үшін бірнеше көздерден деректерді жинауыңыз керек. Барлық сигналдар тең емес; сигналдардың сапасы сол сигналды жіберу үшін адамның қаншалықты дайын екендігі туралы шешім қабылдауыңызды талап етеді.

**Ыстық сигналдар (Hot signals)** — Ең жоғары сапалы сигналдар мақсатты тұтынушылардан сигнал жіберу үшін уақыт пен ақша жұмсауды талап етеді. Егер тамаша әлеуетті клиент сіздің өніміңіз туралы білу үшін толық күндік воркшопқа қатысуға 500 доллар жұмсаса, бұл өте күшті сигнал, өйткені уақыт та, ақша да жұмсалды.
**Жылы сигналдар (Warm signals)** — Орташа сигнал уақытты немесе ақшаны инвестициялауды білдіреді, бірақ екеуін де емес. Тегін екі сағаттық семинарға қатысатын адамдар білім алу үшін біраз уақыт жұмсады, бірақ әлі ақша төлеген жоқ. Бұл жақсы сигнал, бірақ ақылы іс-шара сияқты күшті емес. Сол сияқты біреу өнімге қайтарылатын депозит сала алады, бұл орташа сигнал, өйткені сигналды жіберуге уақыт дерлік жұмсалмады.
**Суық сигналдар (Cold signals)** — Өте жеңіл сигнал онлайн режиміндегі өлшенетін өзара әрекеттесуді білдіреді. Бұған құжатты жүктеп алатын, веб-сайтыңызға электрондық пошта мекенжайын енгізетін, онлайн бейнелерді көретін, байқауға қатысатын немесе тегін үлгіні алатын адамдар жатады. Бұл әлсіз сигналдарды жіберу өте оңай болғандықтан, сіздің мүмкіндігіңізден (capacity) жүз есе көп сигнал қажет.
Нарықтан алып жатқан барлық сигналдарды жинаған кезде, сіз қалаған сату мақсаттарына жететініңізге сенімді болатын нүктеге жеткен-жетпегеніңізді бағалауыңыз керек.
ӨЗ МҮМКІНДІКТЕРІҢІЗДІ ЖЕТКІЛІКТІ ТҮРДЕ СҰРАНЫСҚА ИЕ ЕТУ
Егер сіздің мүмкіндік (capacity) саны 100 болса, 101-де сіз сәл ғана сұранысқа ие боласыз. Алайда, сәл ғана сұранысқа ие болу жеткіліксіз. Сіз сатқыңыз келетін әрбір мүмкіндік бірлігі үшін сигнал берілген қызығушылықтың бірнеше бірлігі болуы керек.
Дайындық кезеңінде сіз мүдделі адамдарды қызықтыру және оқыту процесімен айналыстыңыз. Сіз адамдардан бірнеше жолмен қызығушылық сигналын беруді сұрадыңыз және сол сигналдарды — суық, жылы немесе ыстық сигналдар деп жинап, бағаладыңыз. Енді сіз жеткілікті түрде сұранысқа ие екеніңізді бағалай аласыз. Нұсқаулық ретінде, келесі жағдайларда сіз сұранысқа иесіз:
**Ыстық сигнал берілген қызығушылық мүмкіндіктен бес есе көп** — Өз қызығушылығын күшті білдірген адамдардың саны сізде бар мүмкіндіктен бес есе көп. Мысалы: Сізде бес өнімді сату мүмкіндігі бар және 25 адам депозит төледі.
«Жылы» қызығушылық сигналы қуаттылықтан он есе көп болуы керек — бұл сіз сатқыңыз келетін әрбір өнім бірлігіне он адам «жылы» қызығушылық танытқан кез. Мысалы: Сізде бес клиентке арналған орын бар, ал сіздің өніміңіз туралы тегін оқыту шарасына 50 әлеуетті клиент қатысты.
«Салқын» қызығушылық сигналы қуаттылықтан жүз есе көп болуы керек — егер адамдар онлайн видео көру, тегін есепті жүктеп алу немесе байқауға қатысу сияқты «әлсіз» сигналдар берсе, сіз сатқыңыз келетін әрбір бірлікке 100-ден астам осындай сигнал қажет болады. Мысалы: Сіздің қуаттылығыңыз бес клиент, ал веб-сайтыңыздан аты-жөні мен электрондық поштасын қалдырып, 20 беттік есепті жүктеп алған 500 адам бар.
Осы үш мақсаттың кез келгенінен асу сізге <span data-term="true">oversubscribed</span> (сұраныстың ұсыныстан жеткілікті түрде асып түскеніне) сенімділік береді.
Егер сіз бұл мақсаттарға жетпесеңіз, сигналдар беру және 7–11–4 (7 сағаттық контент, 11 өзара әрекеттесу және 4 түрлі орын арқылы сенім ұялату принципі) әдісін қолдану арқылы қызығушылықты арттыру процесін жалғастыруыңыз керек. Бұл жарнаманы тоқтатпауды, тағы бірнеше іс-шара өткізуді, әлеуетті клиенттерге арналған өнімдерді көбірек сатуды немесе критерийлердің біреуіне немесе олардың комбинациясына жеткенше жүктеулер санын арттыруды білдіруі мүмкін.
Есіңізде болсын, бұл — артық сұранысқа ие болу үшін қанша сигнал қажет екендігі туралы шамамен алынған нұсқаулық, бірақ ол бизнестен бизнеске қарай өзгеруі мүмкін. Науқандарды көбірек өткізген сайын, әртүрлі сигналдардың қаншалықты күшті екенін жақсырақ түсінесіз. Баға тізімін сұрап кеңсеңізге электрондық хат жазған әрбір алты адамның біреуі сатып алатынын байқауыңыз мүмкін. Содан кейін сіз кеңсеңізге баға тізімін сұрап хат жазатындардың санын қуаттылығыңыздан алты есе асыруға бағытталған тұтас науқандарды жүргізе аласыз.
Басты мәселе — алдымен сатылым үшін емес, сигналдар үшін маркетинг жасау. Сұраныс пен ұсыныс арасындағы шиеленісті қалыптастырыңыз, тек тығынның астында көпіршіктер жеткілікті болғанда ғана қақпақты ашыңыз.
АШЫҚТЫҚ (TRANSPARENCY)
Сұраныс пен ұсыныс шиеленісі әлеуетті сатып алушылар үшін бәрі ашық болғанда шырқау шегіне жетеді. Адамдар қолжетімді қуаттылыққа қарағанда қызығушылық танытқандардың арақатынасы жоғары екенін анық көргенде, олар шұғыл әрекет ету қажеттілігін сезінеді. Қанша адам сигнал бергенін ашық көрсету немесе адамдарға осы сандарды айту — артық сұраныс науқанының ең маңызды сәті.
Біз жүргізген науқандардың бірінде 30 қолжетімді лицензиялық келісімге 300 адам ұзақ өтінім нысанын толтырды. Соңында біз адамдардан жаңартулар берілетін онлайн топқа қосылуды сұрадық. Нәтижесінде, біздегі мүмкіндіктен он есе көп адам өтінім бергені айқын болды. Әрбір қолжетімді лицензиялық келісім үшін бәсекелестік өте жоғары екенін бәрі көрді.
Ашықтық адамдарда белгілі бір энергия деңгейін тудырды. Бізден қалып қоямыз деп алаңдаған адамдардан дереу электрондық хаттар келе бастады; кейбіреулері нысандарын қайта тапсырып, жауаптарына қосымша күш салғысы келді. Кейбір адамдар таңдалса қуанатынын айтса, кейбіреулері мүмкіндікті жіберіп алудан қорықты, біреулер көбірек төлеуге дайын екенін білдірсе, басқалары босқа үміттенбей-ақ қояйын деді.
Біз мүмкіндікті ашқан кезде, ол бір күнде таусылып қалды. Адамдар басқалардың қаншалықты белсенді екенін көрді және олар тәуекелге барғысы келмеді.
Apple компаниясы өз науқандарына сигнал беру және ашықтық қосу үшін медианы пайдаланады. Компания жаңа iPhone шығарғанда, олар алдымен ол туралы өздерінің танымал MacWorld конференциясында айтады. Бас директор Тим Кук сахнаға шығып, батареяның қызмет ету мерзімі, сенсорлар, экран, процессор сияқты жаңа мүмкіндіктердің қаншалықты керемет болатынын айтып береді.
Содан кейін олар сізге бағасы мен әдетте бірнеше айдан кейін болатын шығу күні туралы сигнал береді. Бұқаралық ақпарат құралдары жаңа iPhone шығатыны туралы ақпаратты таратып, адамдарда «оны ала алмай қалуымыз мүмкін» деген қорқыныш ұялатады. Олар Apple-дің мүмкіндіктері туралы хабарлайды: «Ұлыбританияда тек үш миллион дана болады деп естіп жатырмыз. Оны алу үшін асығу керек; кейбір адамдар қазірдің өзінде кезекте тұр».
Бұл кездейсоқ емес. Apple-де өздерінің мүмкіндіктерін, шарттарын және баспасөзге түсетін қызығушылық деңгейін хабарлайтын әлемдегі ең үздік PR-менеджерлер жұмыс істейді. Олар ашықтық қабатын қосу үшін әлемдік медианы пайдаланады және бұл жаңа өнімнің шығуына байланысты айтарлықтай энергия тудырады. Олардың науқанының шарықтау шегі — бөлшек сауда дүкендерінің есігін жаңа өнімді бірінші болып алғысы келген адамдардың ағынына ашқан кезде болады.
Сатып алу шиеленісін тудырудың басты шарты — адамдардың басқа көптеген адамдар қызығушылық танытып жатқанын және кейбіреулердің қапы қалатынын анық көруі.
МЕН ЖАЛҒЫЗБЫН, АЛ СІЗДЕР КӨПСІЗДЕР
Ашықтық — бұл адамдарға сізбен бизнес жасауға қаншалықты көп адам қызығушылық танытып жатқанын көрсетуге мүмкіндік беретін құрал. Бұл мейрамхананың алдында тірі кезек пайда болғанда орын алады. Немесе бұл онлайн режимінде адамдар өз есімдерін тізімге қосқанда, парақшаға жария түрде «лайк» басқанда, адамның профиліне жазылғанда немесе видеоның қаралым санын арттырғанда болады.

Ашықтық — екі жүзді қылыш сияқты. Егер сіздің бизнесіңіздің айналасында көптеген адамдар жүрсе, ол сіздің пайдаңызға жұмыс істейді, ал егер олай болмаса, сізге қарсы жұмыс істейді. Және бұл сіз оны байқамасаңыз да, жиі орын алып жатады.
Алғаш рет көрмеге экспонент ретінде барғанымда, тәжірибем нашар болды: адамдар бірінен соң бірі біздің жарнамалық қызметкерлер мен брошюраларымызға мұрнын шүйіре қарады. Басқа орталарда адамдар біздің айтқандарымызға қызығушылық танытып, белсенді қатысатын. Бірақ бұл көрмеде адамдар тұйықталған еді.
Бұның себебін қатысушының тұрғысынан қарастырыңыз: мұнда олардың бизнесін жеңіп алуға тырысып жатқан 300 экспонент бар. Олар таңдаудың шексіз екенін сезеді және бұл оларды кез келген сатушымен байланысуға құлықсыз етеді. Сондықтан бұл жағдайда ашықтық бізге қарсы жұмыс істеді, өйткені біз 300 басқа нұсқаның бірі ғана екеніміз анық көрініп тұрды.
Мұны мен өткізген алғашқы жарнамалық воркшоппен (тәжірибелік оқыту сабағы) салыстырыңыз. Онда біздің айтқандарымызға 100% назар аударған 70 адам болды. Ол адамдар бөлмеге қарап, бір сатушы мен 70 сатып алушыны көрді. Ашықтық біздің жағымызда болды; бізде артық сұраныс бар екені анық еді.
Егер сіз артық сұранысқа ие болғыңыз келсе, сіз жалғыз екеніңізді және сіз ұсынатын нәрсені алуға кезекте тұрған адамдардың көп екенін көрсетуіңіз керек. Егер адамдар сіздің есігіңіздің алдында — физикалық немесе метафоралық түрде — кезектің қалыптасып жатқанын көрсе, олар себебін білгісі келеді және қосылғысы келеді.
Көптеген сатушылардың бірі сияқты көрінетін және ешкім кезекке тұрмайтын сценарийлерден аулақ болыңыз. Бұл сіз көрмеге бармауыңыз керек дегенді білдірмейді; дұрыс стратегиямен оны нәтижелі етуге болады. Бірде мен көрмеде спикер болып, таңертең негізгі сахнада сөз сөйледім. Сөзімнің соңында аудиторияға егер олар біздің стендке келіп, бес сұрақтан тұратын сауалнаманы толтырса, тегін кітап пен кейбір үлгілер алатынын айттым. Күні бойы стендте нысандарды толтырып жатқан адамдардың кезегі болды және бұл менің сөзімді тыңдамаған адамдарды да қызықтырды. Біз оларға үлгілерді брендіміз жазылған ашық түсті үлкен сөмкеге салып бердік, нәтижесінде көрмедегілердің бәрі біздің брендімізді көрсетіп жүргендей көрінді. Көрмеде ашық сөмкелер неғұрлым көп болса, соғұрлым көп адам бізбен сөйлескісі келді. Біз ашықтықты өз пайдамызға қолдандық.
Есіңізде болсын, артық сұранысқа ие болу — бұл сіз ұсына алатын қуаттылыққа қарағанда, оны қалайтын адамдардың көп болуы. Тіпті сіз сатқыңыз келетін әрбір бірлікке сигналдардың едәуір көп болуы керектігін білсеңіз де, адамдар тіпті шағын кезек қалыптасқанын көргенде де сізді артық сұранысқа ие деп қабылдайды.
Адамдардың онлайн сигнал беруі ашықтықты қалыптастыру үшін өте қолайлы, өйткені адамдар жинақталған сандарды оңай көре алады. Біз науқандардың орталығы ретінде Facebook, YouTube және Twitter-ді жиі қолданамыз, өйткені бұл платформаларда белсенділік деңгейін көру мүмкіндігі орнатылған. Мысалы, біз адамдардың іс-шараларымызға қатысатыны туралы сигнал беруі үшін жиі хэштегтерді (#) қолданамыз. Хэштегті басқан кез келген адам іс-шараны асыға күтіп жатқан жүздеген адамдарды көреді.
Мен клиентпен бірге жүргізген сәтті науқанның бірі жеті күндік челленджі (белгілі бір тапсырманы орындауға шақыру) бар уақытша Facebook тобын құруды қамтыды. Күн сайын күнделікті тапсырмасы бар жаңа Facebook live сессиясы болды. Топта 33 000-нан астам адам жиналды, әр видеоның 1000-нан астам қаралымы мен жүздеген пікірі болды. Жеті күннің соңында бұл медициналық клиниканың 4000 долларлық трансформациялық бағдарламасына максимум 60 клиент қабылдай алатыны жарияланды. Ашықтық деңгейіне байланысты адамдарға дереу шешім қабылдамаса, мүмкіндіктен қалатыны анық көрінді.
Онлайн әлем белсенділік ашықтығына негізделген және ол артық сұранысқа ие болу үшін қажетті энергияны жинауға өте қолайлы. Егер сіз онлайн әлемді меңгерсеңіз, нақты әлемде мүмкіндіктеріңіз шексіз болады.
КЛИЕНТТЕРДІ ІРІКТЕУ ПРОЦЕСІ
Осы сәтке дейінгі процесс белгілі бір себеппен біршама күрделі болды: ол адамдарды електен өткізді, оқытты және сізге адамдарды жақсырақ тануға мүмкіндік берді. Бұл сізді кез келген бизнесте сирек кездесетін бірегей жағдайға қояды — әлеуетті клиенттер тобынан өзіңіз қалаған клиенттерді таңдау мүмкіндігі.
Қалаған клиентті таңдау тек қысқа мерзімді қанағаттану ғана емес; ол сіз жұмыс істейтін адамдардың нәтижелері мен жетістіктеріне негізделген ұзақ мерзімді беделге әкеледі. Клиенттеріңізді мұқият таңдағанда, сіз керемет нәтижелерге қол жеткізуге дайын клиенттерді аласыз. Клиенттеріңіз керемет нәтижелер алған кезде, олар сіздің адал жанкүйерлеріңізге айналады. Бұл жанкүйерлер сіздің ісіңізге тәнті болып, оны өте құнды деп сипаттайды. Жанкүйерлер өздеріне ұқсас адамдармен араласады және олар да сіздің ісіңізден үлкен пайда көруі мүмкін.
Жанкүйерлер өз достарына айта бастағанда, сіз бұрынғыдан да көбірек артық сұранысқа ие боласыз. Таңдайтын адамдар көбейген сайын, сіз жұмыс істейтін адамдарды іріктеуде бұдан да қатаң бола аласыз және егер бағаңыз тым төмен болса, оны көтеруіңіз де мүмкін. Тағы да сіз өзіңіздің ісіңізді жоғары бағалайтын және керемет нәтижелерге қол жеткізуге дайын адамдармен жұмыс істейсіз. Осы сәтте бұл өздігінен орындалатын болжамға айналады — сіз керемет клиенттерді мұқият таңдайсыз, керемет клиенттер керемет нәтижелерге жетеді, керемет нәтижелер дұрыс адамдардан көбірек сұраныстар тартады.
Керісінше, клиент табуға қиналғанда, сіз талғампаз бола алмайсыз. Сіз біреуді сатып алуға көндіресіз және бұл жағымсыз оқиғалар тізбегін бастайды. Сіз бизнесті жеңіп алу үшін артық уәде бересіз, олар сіздің оны орындауға қиналғаныңызды бақылап отырады, сіз неге олардың өз үлесін қоспағанын ақтап сөйлейсіз, олар сатып алғанына өкінеді, бағаңызға шағымданады, олардың нәтижелері күткеніне сәйкес келмейді және олар адамдарға сізбен бизнес жасамауды айтады. Нәтижесінде сіз маркетингке көбірек ақша жұмсауға мәжбүр боласыз, таңдау үшін адамдар аз болады және адамдарды өзіңізбен жұмыс істеуге одан да қатты көндіруге тура келеді — өздігінен орындалатын болжам екі бағытта да жұмыс істейді.
ЭНЕРГИЯНЫ БАСҚАРУ
Таңдау процесінің немесе өнімнің шығуының өзіндік өнері бар, ол көптеген адамдарға сигнал беру, оларды қызықтыру және оқыту арқылы жинақталған энергияны барынша арттыруға мүмкіндік береді. Сіздің мақсатыңыз — адамдардың сізден сатып алуға деген құлшынысының энергиясын жоғары деңгейде ұстау. Егер сіз сол ұшқынды жоғалтып алсаңыз, бүкіл науқан сәтсіздікке ұшырауы мүмкін және сіздің нарығыңыз қызығушылығын жоғалтады.
Сатып алушылар мен қуаттылық арасындағы шиеленіс — артық сұраныс энергиясын қалыптастыру және сақтау үшін маңызды фактор. Бірқатар әдістерді қолдана отырып, біз сатып алушылар мен сатушылар арасындағы теңгерімсіздікті сақтай аламыз, осылайша сіз сатылым жасай отырып, артық сұранысқа ие күйде қаласыз:
Кезең-кезеңімен шығару — Қуаттылықты шағын бөліктермен ең лайықты адамдарға ұсыну.
Арнайы/шектеулі басылымдар — Қуаттылықты ішкі топтар үшін нұсқаларға бөлу.
Бағаның өсуі және уақытша шектеулер — Уақыт пен күндерге негізделген өзгеретін баға құрылымын құру.
Қуаттылығыңызды кезеңдерге немесе шектеулі бөлімдерге бөлу арқылы сол шағын бөліктерге артық сұранысты қамтамасыз ету оңайырақ болады. Уақытша шектеулер немесе бағаның өсуін енгізу арқылы сатып алу үшін шұғыл әрекет ету сезімі мен шиеленіс пайда болады. Осы әдістердің барлығы сұраныс пен ұсыныс шиеленісін сақтауға арналған.
Бұл құралдарды науқанның ортасында кенеттен қолданбау өте маңызды, өйткені бұл талғамсыз және ашкөздік болып көрінуі мүмкін. Сіз бұл үш әдісті тек басынан жоспарлаған жағдайда ғана қолдануыңыз керек. Егер сіз оларды науқан жоспарына енгізсеңіз, олар сіздің иелігіңізде болады.
Енді осы құралдарды толығырақ қарастырайық.
КЕЗЕҢ-КЕЗЕҢІМЕН ШЫҒАРУ
2013 жылдың қарашасында британдық Monty Python комедиялық тобының негізгі құрамы Лондондағы O2 Arena-да бір кешке ғана сахналық қойылым үшін қайта жиналатынын жариялады. Бұл олардың ондаған жылдар ішінде алғаш рет бірге өнер көрсетуі еді және медиа оны үлкен энтузиазммен қабылдады. «Тек бір кешке ғана, — деп хабарлады жаңалықтар жүргізушілері, — бұл комедиялық данышпандар бірнеше мың бақытты жанкүйерлердің көңілін көтереді! » Бұл Monty Python-ды жақсы көретін кез келген адам үшін үлкен жаңалық болды және көптеген адамдар билет шыққан күні сатып алу үшін оятар қойып қойды. Өкінішке орай, егер сіз билеттер сатылымға шыққан алғашқы 40 секундта сатып алмасаңыз, мүмкіндікті жіберіп алдыңыз.
Сол күні кешке BBC жаңалықтарында билет ала алмай қалған мұңлы жанкүйерлерден сұхбат алынды. «Бұл біз сияқты оны ұзақ күткен нағыз жанкүйерлерге әділетсіздік», — деді бір адам камераға мұңайып. «Мен билетімді 1000 фунтқа да сатпас едім», — деді уақытында үлгеріп, 39 фунтқа билет алған бақытты ханым. Көптеген адамдар сатып алғысы келген нәрсені ала алмай қалғандарына ренжіді.
Немесе олар солай ойлады.
Келесі күні топ мүшесі Джон Клиз өнер көрсетушілер мен промоутерлер тағы тоғыз күн қосымша өнер көрсетуге келіскенін мақтанышпен жариялады, бұл билет ала алмай қалған бақытсыз адамдар үшін тағы 135 000 билет қолжетімді болды деген сөз.
Кешкі жаңалықтар бұл оқиғаны тағы да көрсетті. «Monty Python-ның адал жанкүйерлерінің зор сұранысына байланысты, актерлер мен түсіру тобы жалпы он шоу өткізуге келісті, бірақ ескертеміз: бұған дейін билеттер 45 секундқа жетпей таусылып қалған болатын. Егер билет алғыңыз келсе, ертең сағат 10:00-де сатылым басталғанда ерте үлгергеніңіз жөн».
Әрине, келесі күні таңертең қалыңдығым екеуміз шоуға билет алу үшін саусағымызды жаңарту түймесінің үстінде ұстап отырдық. Біз әрқайсысын 149 фунтқа алған екі билет пайда болды. Тіпті олардың не істеп жатқанын білсем де, бұл әлі де жұмыс істейді!
Шындығында, шоу промоутерлері мен орындаушылары O2 Arena-ны қысқа мерзімде тағы тоғыз күн қатарынан брондауы екіталай. Негізінде, олар 150 000-нан астам билетті сату үшін «кезең-кезеңімен шығару» деп аталатын әдісті қолданған болуы әбден мүмкін. Кезең-кезеңімен шығару — бұл сіздің қуаттылығыңызды бірнеше кезең бойынша ғана шығару. Сіз өз өніміңіздің бірінші партиясын немесе шағын «ерте тапсырыс берушілерге» арналған мөлшерін жарнамалайсыз, содан кейін кейінірек қосымша қолжетімділік туралы хабарлайсыз. Apple-дің де баспасөз арқылы телефондардың «бастапқы партиясы» шектеулі екенін және келесі партиялар кейінірек келетінін жариялау арқылы осылай істейтінін жиі көруге болады.
АРНАЙЫ/ШЕКТЕУЛІ БАСЫЛЫМДАР
The Beatles алғашқы хит альбомын 1963 жылы шығарды және небәрі сегіз жылдан кейін, 1970 жылы тарап кетті. Олар бірге болған кезде 13 керемет студиялық альбом шығарды, бірақ тарап кеткеннен кейінгі онжылдықтарда олар шын мәнінде өнімді бола бастады.
Жолдары екіге айырылғаннан бері The Beatles 53 компиляциялық альбом шығарды. Бұрын естілмеген студиялық әңгімелер жазылған басылымдар, ең танымал хиттерінің ремастерленген нұсқалары бар басылымдар, нөмірі бірінші әндері бар басылым, рок-н-ролл хиттері және балладалары жинақталған тағы бір басылым бар.

Әрбір арнайы басылымда әрбір жанкүйерге таныс бірдей әндердің көбі бар. Көптеген басылымдар жүз мыңдаған дана болуы мүмкін «шектеулі таралым» ретінде немесе жылдарға созылуы мүмкін «шектеулі уақытқа» жарнамаланады.
Кішкене өзгешеленетін арнайы басылымдарды жасау арқылы олар науқандар мен жарнамаларды үнемі жүргізіп, әрбір шығарылым үшін сұраныс пен ұсыныс шиеленісін сақтай алады.
Өзіңіз істейтін нәрсенің тек белгілі бір демографиялық топқа арналған арнайы нұсқасын жасауды қарастырыңыз. Мүмкін сіз тек 30 жасқа дейінгілерге арналған нұсқаны немесе тек ауқатты адамдарға немесе медицина саласында жұмыс істейтіндерге арналған нұсқаны жасайсыз. Шығармашылық танытыңыз және ісіңізді «арнайы басылымға» айналдырудың барлық жолдарын ойластырыңыз. Сіздің бизнесіңіз де арнайы басылымдарды қалай жасай алады? Қандай ұсыныс арнайы мүмкіндіктерді қамтуы мүмкін, тек ерекше адамдар тобына арналған болуы немесе өндірісі шектеулі болуы мүмкін?
БАҒАНЫҢ ӨСУІ ЖӘНЕ УАҚЫТТЫҚ ШЕКТЕУЛЕР
Amazon-да күнделікті кітап мәмілелері болады. Бұл — Kindle электронды кітаптарының бағасын тұрақты түрде қайталанбайтын шынайы төмендету. Менің соңғы «Entrepreneur Revolution» кітабым шыққаннан кейінгі алғашқы 18 айда Amazon UK оны тек бір күндік жарнама үшін таңдап алды. Сол күні менің кітабым әдеттегі 8,90 фунттың орнына 1,90 фунтқа бағаланды.
Сол күні қанша кітап сатылғанына таң қалдым. Кітап әдетте сайттағы барлық кітаптардың арасында 2000-шы орында тұрады, бірақ сол күні ол алғашқы 150 кітаптың қатарына көтерілді. Адамдар нағыз тиімді мәмілені жақсы көреді. Керісінше, мен күнделікті мәмілелер жасайтын сайттардың көбінің жұмысы тоқтағанын көрдім, өйткені олардың көбі шынайы емес. Біріншіден, жеңілдік әрқашан нақты жеңілдік бола бермейді. Көбі өнімнің «әдеттегі бағасы — 39 доллар» дейді; алайда Google-да жылдам іздеу оның ондаған басқа сайттарда әдетте 19 доллар екенін көрсетеді.
Екіншіден, мәміле бір күндік емес. Сіз сайтқа кіріп, алдыңғы айлардағы ондаған мәмілелерді көріп, оны сол бағамен сатып ала аласыз. Тұтынушылар ақымақ емес; олар бұл «мәміле» де, «күнделікті» де емес екенін тез түсінеді.
Баға мен уақыт бойынша жарнама тек бір жағдайда ғана жұмыс істейді — егер ол өте қысқа мерзімге арналған шынайы мәміле болса. Егер адамдар мәмілеге басқа жерден қол жеткізе алса немесе мәміле бірнеше күннен астам уақытқа созылса, бағалық жарнамалар бұдан былай жұмыс істемейді. Тұтынушының сізді тез түсініп қою қабілетін ешқашан бағаламауға болмайды. Біз адамдар орасан зор ақпаратқа қол жеткізе алатын және бизнес айлаларын біліп алатын заманда өмір сүріп жатырмыз.
Екінші жағынан, егер сіз шынымен өте қысқа мерзімге (24 сағаттан аз) ұсынатын нақты мәміле науқанын жүргізсеңіз, керемет нәтижеге қол жеткізе аласыз. Өз бизнесіңізге қарап, 24 сағатқа бағасын түбегейлі төмендетуге дайын нәрсені таңдаңыз. Егер бұл әлеуетті клиенттерге арналған өнім болса, ол бәрібір негізгі бизнесіңізді алға жылжытады, сондықтан тәуекелге барыңыз.
Жеткілікті түрде артық сұранысқа ие болу (oversubscribed) үшін сізге қандай деңгейдегі қызығушылық сигналдары қажет?
Әлеуетті сатып алушыларыңызға этикалық және жылы түрде сұраныс пен ұсыныс шиеленісін тудыра отырып, артық сұранысқа ие екеніңізді қалай хабарлай аласыз?
Сіздегі ұсынысты артық сұраныс тудыру оңайырақ болатын шағын бөліктерге бөлу тактикасын қолдана аласыз ба?
Енді сіз ашық сұраныс пен ұсыныс шиеленісін жасап, артық сұранысқа ие екеніңізді көрсеткеннен кейін, көптеген адамдар сіздің ұсынысыңызды сатып алатынына сенімді бола аласыз. Осы шиеленісті тудырсаңыз да, көптеген адамдар әрекет етуге ыңғайлы сезіну үшін әлі де сөйлесуді қажет ететінін байқайсыз. Сатылымды аяқтау науқан нәтижелерінің көп бөлігін құрайды.
4-КЕЗЕҢ
САТЫЛЫМДЫ АЯҚТАУ: НАУҚАННЫҢ ТИІМДІЛІГІН БАРЫНША АРТТЫРУ ҮШІН ӘЛЕУЕТТІ КЛИЕНТТЕРМЕН БЕЛСЕНДІ БАЙЛАНЫС ОРНАТУ
Науқандар адамдармен байланысуға мүмкіндік береді және науқаннан көретін қаржылық пайдаңыздың көп бөлігі сатылымды мұқият аяқтау арқылы қамтамасыз етіледі. Маркетингтік науқаныңыз тудыратын барлық шұғылдық пен құлшынысқа қарамастан, сізден сатып алатын адамдардың жартысынан астамы өз шешімінің дұрыстығын тексеру үшін алдымен біреумен сөйлескісі келеді.
САТЫЛЫМ БОЙЫНША ӘҢГІМЕЛЕСУЛЕР МЕН ЖАЙ ҒАНА ТІЛДЕСУДІҢ АЙЫРМАШЫЛЫҒЫ
Сіз өз науқаныңызды қолдау үшін үлкен күш жұмсадыңыз, сондықтан кездесіп жатқан адамдарыңыз pre-sold (алдын ала сатып алуға бейімделген – клиенттің өнім туралы ақпаратпен танысып, шешім қабылдауға дайын күйі) болып келеді. Олардың көбі желіде жеті сағат уақытын өткізді, «клиенттерге арналған өнімді» сатып алды, сізді Google-ден іздеп, өткеніңізді зерттеп үлгерді.
Бұл олардың әрқайсысы сатып алуға дайын дегенді білдірмейді; бұл олардың алдын ала бейімделгенін және мұндай адамдарға көбінесе әлі де сату келіссөзі қажет екенін білдіреді. Оларға біреумен сөйлесу, сұрақтарына жауап алу, нұсқаларды қарастыру немесе жай ғана сенімділік қажет болуы мүмкін.
Оларға қажет емес нәрсе – chit-chat (бос әңгіме). Олар ауа райы немесе спорт туралы ұзақ сөйлесуге мүдделі емес; сіздің контентіңіз бен өнімдеріңіз талқылауды ұсынысқа бағыттау үшін жеткілікті сенім мен байланыс орнатып қойған.
Мен сату келіссөзін жүргізуден түбегейлі бас тартатын көптеген қиындыққа тап болған бизнестерді көремін. Олар мәміле жасауды сұраудан қорыққандықтан, көп пайда таба алмайды.
Сату келіссөзі сценарий бойынша жүреді және брошюралар немесе кейстер (іс-тәжірибе мысалдары) сияқты материалдармен сүйемелденеді. Сату келіссөзі болжамды үлгі бойынша өтеді – бұл сіз бен сатушыларыңыз дайындалған процесс. Бұл дегеніміз, мәміле туралы сұрайтын уақыт келгенде, сату келіссөзі оның табиғи түрде орын алуына мүмкіндік береді. Сату келіссөзі келісімді аяқтауға көмектеседі.
Сату келіссөздерінен қашу мүмкін емес. Сізді танитын, ұнататын және сенетін адамдар көп болса да, нәтижені барынша арттыру үшін бәрібір сату келіссөздерін жүргізу керек.
Сәтті науқан кезінде сізден көптеген адамдар сатып алады. Бұл әлі де екіұдай күйде жүрген және тек сенімділік үшін қысқаша сөйлесуді қажет ететін адамдардың одан да көп екенінің көрсеткіші. Сату келіссөздері арқылы жұмыс істеу науқаннан келетін нәтижені төрт есеге дейін арттыруы мүмкін.
Сіз өз науқандарыңыздың нәтижесін «жинап» алуыңыз керек. Егер сіз қызығушылық танытқан лидтермен жұмыс істемесеңіз, бетпе-бет кездесулер белгілемесеңіз, телефон соқпасаңыз және төлемдердің жасалуын қадағаламасаңыз, жасалған барлық шу босқа кетеді.
Мен жүргізген әрбір науқанда сату бойынша кейінгі жұмыстар оны шығынсыз деңгейден жоғары табысты науқанға айналдырды.
Анық болу үшін:
Сату келіссөздері сценарийленген және дайындалған; бос әңгімеде мұндай жоқ. Сату келіссөздерінде брошюралар мен материалдар болады; бос әңгімеде жоқ. Сату келіссөздерінде мәміле жасау сұралады; бос әңгіме оны ашық қалдырады. Сату келіссөздері толтырылған тапсырыс формасымен немесе CRM-дегі егжей-тегжейлі жазбалармен аяқталады; бос әңгімелер ұмытылады. Сату келіссөздері сіздің бизнесіңізді жүргізеді; бос әңгіме олай емес.
Google, Ferrari, Rolex, Coca-Cola, IBM және Virgin компанияларының барлығында сату келіссөздерін жүргізетін дайындалған сатушылар бар. Apple бөлшек сауда дүкенінің қызметкерлері күніне 30-дан 60 минутқа дейін оқудан өтеді. Олар байланыс орнату, алаңдаушылықтарды анықтау, сатып алу сигналдарын тыңдау және адамдардан: «Мұның бәрін сіз үшін баптап бергенімді қалайсыз ба? » деп сұрау стратегияларын үйренеді. Apple әлемдегі ең үздік өнімдердің иесі ретінде танымал, оларға тіпті пайдаланушы нұсқаулығы да қажет емес, және маркетингке айына миллиондаған доллар жұмсалады; соған қарамастан олар сатуды үйретудің маңыздылығын біледі.
Егер әлемдегі ең ірі брендтерде сценарий бойынша сату келіссөздерін жүргізетін дайындалған сатушылар болса, сіздің бизнесіңізге де сіз бен сіздің командаңыздың сату саласында білікті болуы қажет болады.
Сұранысқа ие болу және қуатты науқандар жүргізу сату қажеттілігін жоймайды. Бұл сізге сату үшін көбірек мүмкіндіктер мен сапалырақ аудитория береді.
СӘТТІ САТУДЫҢ ӨЗ ЫРҒАҒЫ БАР
Сәтті сатудың үлкен бөлігі — ырғаққа ену. Тұрақты өзара әрекеттесу жылдам үйрену циклдерін қамтамасыз етеді. Тұрақты сату кездесулері арқылы сіз қолданатын оқиғалар мен мысалдар ұштала түседі, сатудан қорқу сезімі жоғалады және сіз жаңа келісімшарттарға қол қою ағынына түсесіз.
Сатушылар үзіліске шыққанда немесе ырғақтан шығып қалғанда, оған қайта оралу үшін көбінесе апталар немесе айлар қажет болады. Аптасына алты рет діни сеніммен жаттығатын спортшы сияқты, нәтижелер бір күннен емес, күн сайын орындалатын тұрақты қарқыннан келеді.
Менің бизнесімде біз ырғақты LAPS (Лидтер – қызығушылық танытқан әлеуетті клиенттер) деп аталатын бақылау тақтасы арқылы өлшейміз: leads (лидтер), appointments (кездесулер), presentations (таныстырылымдар) және sales (сатылымдар). Лидтер бізбен сөйлесуге қызығушылық білдірген адамдардан келеді, кездесулер — бұл сату күнделігінде сөйлесу үшін арнайы уақыт белгіленген кез. Таныстырылымдар сценарий бойынша сату скриптін сәтті орындағанда тіркеледі (кейде адамдар уақытты ауыстырады, келмей қалады немесе әңгіме сценарийден тыс кетеді), ал сатылымдар төлем алғанда, шарттарға қол қойғанда және жұмысқа кірісу процесін бастағанда жүзеге асады.
Әртүрлі бизнестердің әртүрлі LAPS ырғағы болады. Кейбір бизнестер әрбір он лид үшін бір сатылым жасайды. Кейбіреулерге бір сатылым жасау үшін 100 лид жинау керек.

Соңғы екі жылдағы біздің LAPS көрсеткіштеріміз болжамды ырғаққа сәйкес келеді:
50 лид 10 кездесу 8 таныстырылым 2 сатылым
LAPS ырғағын білу біздің жолда келе жатқанымызды немесе ауытқығанымызды, нені жақсарту керектігін және қалай жылдамдату керектігін түсінуге мүмкіндік береді. Егер біз маркетингтік шығындарды көбейтіп, аптасына қосымша 200 лид жинасақ, бұл сегіз қосымша сатылымға әкелуі керек екенін білеміз. Егер олай болмаса, біз тізбектің қай жері әлсіз екенін іздей аламыз.
Біз дүние жүзіндегі әрбір кеңсемізде апта сайын LAPS есебін жүргіземіз. Әр апта сайын әрбір сату тобы командалық бонусты алу үшін мақсатты LAPS көрсеткішінен жоғары болуы керек. Бұл апталық ырғақ командаға өзінің сату ағынын табуға және онда қалуға мүмкіндік береді. Апталық LAPS ырғағының үстінде біздің тоқсандық науқанымыз тұр, оның да өз LAPS мақсаттары бар.
Мысалы, кеңседегі сату тобымыздың аптасына 100 лид, 20 кездесу, 16 таныстырылым және 4 сатылым мақсаты болуы мүмкін, ал тоқсандық науқанымыздың мақсаты 600 лид, 120 кездесу, 100 таныстырылым және 25 сатылым болуы мүмкін. Егер бұл мақсаттарды жылдық көрсеткішке айналдырсаңыз, апталық базадан жылына барлығы 200 сатылым және тоқсандық іс-шаралардан жылына 100 сатылым аласыз.
СӘТТІ САТУ КЕЛІССӨЗДЕРІНІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ БАР
Сату кездесуін өткізген кезде, ол сіз жоспарлаған және дайындалған болжамды құрылым бойынша жүруі керек; әйтпесе, сіз бос әңгімеге ауысып кету қаупіне тап боласыз. Көптеген жоспарланған сату кездесулері бір сағатқа созылады, сондықтан сол уақытты тиімді пайдалану жоспары болуы керек.
Көптеген бизнестерге ортақ әрбір сату кездесуінің негізгі кезеңдері бар:
Rapport (Байланыс орнату) – Ортақ тіл табысу және әңгімеге ашықтықты сезіну. Discovery (Анықтау) – Бұл адамның неге қол жеткізгісі келетінін, қандай қиындықтарды шешкісі келетінін, талғамы мен қалауын, сондай-ақ қазіргі жағдайында оны тиісті нұсқаларды іздеуге не итермелегенін білу. Confirming (Растау) – Сізде барлық қажетті ақпараттың дұрыс екеніне, клиенттің жағдайын анық түсінгеніңізге және ұсыныс жасауға дайын екеніңізге көз жеткізу. Advising (Кеңес беру) – Клиенттің қажеттіліктерін шешуге арналған түсініктермен, әдістермен және шешімдермен бөлісу. Клиенттің қалауына сәйкес келетін негізгі мүмкіндіктерді, артықшылықтарды және пайданы ұсыну. Discussing (Талқылау) – Ұсынылған шешім клиенттің қажеттіліктері мен қалауларына сәйкес келетінін анықтау, шешімді бейімдеу немесе сатудың кез келген икемді аспектілері бойынша келіссөздер жүргізу. Completing (Аяқтау) – Сатуды растау және қажетті әкімшілік әрекеттерді орындау немесе CRM жүйесін келесі қадамдармен және тиісті ақпаратпен жаңарту.
Сату кездесулеріңіздің қалай өткенін қалайтыныңызды жоспарлаңыз және сценарийді жаттықтырыңыз. Сату кездесуі құрылымының ең әлсіз тұсын анықтап, оны тиімдірек өткізу жолдарын табыңыз. Құрылымдалмаған әңгіме жоспарланған таныстырылым сияқты нәтиже береді деп өзіңізді алдамаңыз – сіз өміріңіздің жүздеген сағаттарын және клиенттеріңіздің уақытын нәтижесіз әрекеттерге жұмсайсыз.
САТУ — БҰЛ КӘСІП
Бір ауру бойынша дәрігерге барғаныңызды елестетіңізші. Сіз кофеханада кездесесіз, дәрігер еркін киінген, сіз бірнеше минут футбол туралы сөйлесесіз, содан кейін дәрігер сіздің барлық симптомдарыңызды тыңдамай жатып, дәрі-дәрмекпен емдеуді ұсына бастайды. Дәрігер бос қағаз қиындысына рецепт жазып беріп, өзіңізді жақсы сезінетініңізді білу үшін хабарласқысы келетінін айтады, бірақ ешқашан қайтып хабарласпайды. Бұл өте жағымсыз тәжірибе болар еді, өйткені бұл кәсіби емес.
Дәрігермен мұндай жағдай болмайды, бірақ сатушылармен күн сайын болып тұрады. Кез келген ірі қаладағы кофеханаға барсаңыз, өз жұмысына хобби немесе қосымша табыс көзі ретінде қарайтын көптеген салғырт сатушыларды көресіз.
Қандай да бір себептермен, миллиондаған адамдар сату кәсібімен нәпақасын тауып жүрсе де, көптеген кәсіпорындар бұл рөлге тиісті кәсібилікпен қарамайды. Сатушылар өз рөліне тіс дәрігері, дәрігер, заңгер немесе бухгалтер сияқты қарауы керек.
Сату мамандарына тұрақты оқыту қажет, оларға брошюралар мен тапсырыс формалары сияқты заманауи материалдар керек, кездесулер өткізу үшін кәсіби орын қажет, уәде берген уақытында адамдарға хабарласуды еске салатын технологиялар керек және ақша ағынын қамтамасыз еткені үшін бүкіл команданың құрметі қажет.
Сатудағы сәттіліктің үлкен бөлігі — рөлдік ойындар. Сатушыларға (немесе сатумен айналысатын кәсіпкерлерге) өз таныстырылымдарын және негізгі сұрақтар мен қарсылықтарға жауаптарын дайындау үшін көп уақыт қажет. Сату — бұл табиғи нәрсе емес; мәдениеттердің көбінде адамдардан шешім қабылдауды сұрау, біреудің ойына күмән келтіру немесе ақша сұрау қалыпты жағдай емес. Егер сіз сатушыларға жай ғана «өзің бол» десеңіз, олар ешқандай сатылымсыз оралғанда таңғалмаңыз. Актерлер өз рөлдерін жаттауы, ал спортшылар өз техникасын шыңдауы керек сияқты, сатушылар да сату кездесулерін дұрыс өткізу үшін ондаған рет рөлдік ойындар ойнауы керек.
Сату — бұл кәсіп және оған солай қарау керек. Адамдарыңызды оқытуға, жоғары сапалы сату материалдарына және сату тәжірибеңіздің әрбір бөлігін жағымды етуге инвестиция салыңыз.
ABS ТЕЖЕУІНЕН АУЛАҚ БОЛЫҢЫЗ
Бизнестердің өз компаниясын тәуекелге тігетін ең көп таралған қателерінің бірі – мен <span data-term="true">ABS braking</span> (Сатудан басқаның бәрі – "Anything But Sales" терминінің аббревиатурасы, сату процесінен қашу) деп атайтын құбылыс.
Мен өнімді жақсарту үшін қомақты ақша салуға дайын, ондаған блогтарды қуана жазатын, камера алдында бар ынтасымен сөйлейтін командаларды көремін, бірақ клиенттермен бетпе-бет келіп, олардан несие картасының деректерін сұрау оларды қатты шошытады.
Өзіңіз жақсы көретін жұмыспен айналысу үшін сіз сол жұмысты жеңіп алуыңыз керек — яғни сатуыңыз керек. Әрбір сәтті науқанның құпиясы — сатылымдардың едәуір бөлігі сату бойынша кейінгі келіссөздердің тікелей нәтижесі болып табылады.
Мен «суық қоңыраулар» немесе адамдарға бір-бірлеп сату туралы айтып тұрған жоқмын. Мен науқаннан кейінгі жұмыс туралы айтып отырмын, бұл кезде әлеуетті клиент қызығушылық танытқан және басқалардың да қызығып жатқанын біледі. Дәл осы уақытта сіз құрылымдалған сату келіссөзін жүргізіп, олардан тікелей сатып алғысы келетін-келмейтінін сұрауыңыз керек.
Бірнеше жыл бұрын менің компаниям Балиде ретриттер сериясын өткізуге көмектесті. Төрт күндік тәжірибе үшін әлемнің түкпір-түкпірінен адамдар ұшып келді. Ретриттер 200 қатысушымен шектелді, олар мұхитқа қарайтын таңғажайып курортта воркшоптарды, ашық аспан астындағы іс-шараларды, талғампаз ас пен жоғары деңгейлі нетворкингті біріктіретін сиқырлы тәжірибе алды.
200 қатысушының ішінде 50-ден астамы ғана ретритке өз бетінше тапсырыс берді деп есептеймін. Қалған 150 сатылымды жасау үшін біздің команда қызығушылық танытқан 1000-ға жуық адаммен сөйлесті.
Бассейн жанындағы әңгімелерде адамдар маған бір күні Балиде осындай ретрит өткізу олардың арманы екенін айтты. Олар курортты жалдау қанша тұратынын, спикерлерге қанша төленетінін және логистиканы ұйымдастыруға қанша уақыт кететінін сұрады. Бірақ ретритті толтыру үшін қанша сату келіссөзін жүргізу керек болғанын ешкім сұрамады.
Көптеген адамдар бейтаныс адамдармен сөйлескенді ұнатпайды, әсіресе олардан шешім қабылдауды сұрауды ұнатпайды. Бұл менталдық кедергі көптеген бизнестердің ABS тежеуінен сәтсіздікке ұшырауына әкеледі. Сіз немесе сіздің командаңыз сату келіссөздерінен — жай ғана мәміле жасауды сұраудан — қашу үшін кез келген нәрсені істеп жатқанда, мұны байқай біліңіз.
«СЕН БОЛСАҢ ДА, БОЛМАСАҢ ДА» ЭНЕРГИЯСЫ
Сұранысқа ие бизнестегі сатушы мен өз мақсаттарына жете алмай қиналған бизнестегі сатушының арасында үлкен айырмашылық бар. Бұл айырмашылықты мен «сен болсаң да, болмасаң да» энергиясы деп атаймын. Бұл — кез келген жеке тұлғаның шешіміне қарамастан, өз мақсаттарына жететінін білетін адамның бойындағы тылсым сенімділік; олар сіз болсаңыз да, болмасаңыз да бәрі жақсы болатындай әсер береді.
Бұл энергия тартымды. Адамдар мұқтаж емес адамдарға тартылады. Олар ашылады, қалжыңдасады, байланыс орнатады және сатып алады. Керісінше, біреу сенімсіз болса және сатуға өте мұқтаж болып көрінсе, бұл клиенттің тұйықталуына және әңгімеден қашуына әкеледі.
Кейбір адамдар мотивациялық стимулдармен өздерін рухтандыру арқылы мұндай сенімділікті имитациялай алады, бірақ ол тек қысқа уақытқа созылады. Ұзақ мерзімді перспективада оны имитациялай алмайсыз; тіпті кәсіби покер ойыншылары да жағдай қиындағанда өздерін байқатып қояды.
Адамдар бейвербалды қарым-қатынасты тануда өте шебер, тіпті сөздер сценарий бойынша болса да, мұқтаж адам дауысы мен іс-қимылындағы ондаған ұсақ белгілер арқылы басқаларды мазалайды.
«Сен болсаң да, болмасаң да» энергиясын имитациялауға тырысқаннан көрі, шынымен де сұранысқа ие болып, сату мүмкіндіктеріне бай болу жақсы. Бұл уақыт алуы мүмкін, бірақ барлық сатушылар әлеуетті клиенттер туралы нақты жазбалар жүргізуде, уәделескен уақытта хабарласу туралы ескертулер қоюда және лидтердің санын әрі сапасын жақсарту үшін маркетинг тобымен жұмыс істеуде ұқыпты болуы керек. Осы кішкентай нәрселердің бәрі жиналып, сатушылардың қолында көптеген жылы мүмкіндіктердің болуына әкеледі. Мүмкіндіктер артық болғанда, «сен болсаң да, болмасаң да» энергиясы табиғи түрде пайда болады.
Тапсырма
Сіз сату белсенділігінің бақылау тақтасын жүргізесіз бе? Сізде тұрақты сату келіссөздерінің ырғағы бар ма? Сіздің компанияңызда сценарий бойынша сату келіссөздері бар ма? Сіз сату скрипттерін рөлдік ойындар арқылы жаттықтырасыз ба? Егер жоқ болса, бұған қашан уақыт бөлесіз? Бизнесіңізде сатуға қалай кәсібирек қарай аласыз? Сіз немесе сіздің командаңыз ABS тежеуіне кінәлісіз бе? Қызығушылық танытқан адамдармен байланысуға не кедергі болады? «Сен болсаң да, болмасаң да» энергиясын сезіну үшін сату тізбегіңізде қанша жылы лид болуы керек?
Сатуды жасағаннан кейін, ең маңызды қадам — уәде етілген нәрсені орындау уақыты келгенде басталады. Өз ісіңізде remarkably (ерекше – адамдардың айтып жүруіне лайықты, таңғалдырарлық сапа) болудан артық ештеңе жоқ.
ЕРЕКШЕ ЖАҒЫМДЫ ЖЕТКІЗУ
Бұл — процестегі ең маңызды қадам. «Стейкті емес, оның шж-ж еткен дыбысын сат» деген ескі мәтелдің уақыты өтті. Біз егер «стейк» (өнім) жақсы болмаса, бизнестің бітетін әлемінде өмір сүріп жатырмыз.
Адамдар сөйлеседі. Әлеуметтік желілерге дейін, зерттеулер бойынша, көңілі толмаған тұтынушы 11 адамға айтатын. Бүгінде көңілі толмаған тұтынушының Facebook-те 1000 досы, Twitter-де бірнеше жүз оқырманы болуы мүмкін және сіздің бизнесіңіз туралы теріс пікірі Google-де индекстеліп, жылдар бойы соңыңыздан қалмауы мүмкін.
Керісінше, егер адамдар сіздің бизнесіңізді жақсы себептермен ерекше деп таныса, бұл факторлардың бәрі сіздің пайдаңызға жұмыс істей бастайды. Егер адамдар сіздің ісіңізді ұнатса, олар мыңдаған адамға айта алады.
Ерекше болудың қайтарымы өте зор; біріншіден, бұл сіздің маркетингтік шығындарыңызды нөлге дейін азайтады. Бенедикт Камбербэтчтің «Гамлет» қойылымы үшін маркетингтік шығындар болған жоқ. Ол сондай ерекше актер, оның шоулары әлемдік рекордтық жылдамдықпен сатылып кетті. Ерекше жеткізу тартылыс күшін тудырады және бүгінгі таңда ешқандай маркетингтік шығын нашар өнімнің орнын толтыра алмайды. Бүгінде сіздің жұмысыңыз — «керемет стейк пісіру» және клиенттеріңізге сіз үшін «шж-ж дыбысын» шығаруға мүмкіндік беру. Сіздің маркетинг тобыңыз — бұл сіздің клиенттеріңіз, ал ұзақ мерзімді лидтерді тарту стратегияңыз — бұл тамаша болу.
Біз энергияны жинайтын жарнамалық белсенділік туралы көп айттық. Сонымен бірге күту де (expectation) пайда болады. Егер сіз сол күтуге сай болмасаңыз, үлкен тәуекелге барасыз. Remarkable сөзі «айтуға тұрарлық» дегенді білдіреді. Бизнесіңізді құру үшін сізге барлық дерлік клиенттеріңіздің сіз туралы жақсы пікір айтуы қажет.
Бизнесіңіз үшін нағыз сынақ — оның айтуға тұрарлық-тұрмайтындығында. Адамдар сатып алғаннан кейін сіз туралы жақсы сөйлей ме? Олар сіздің тарихыңызбен бөлісе ме? Олар сізді достарына ұсына ма? Клиент өз веб-сайтынан сіздің блогыңызға сілтеме бере ме? Сіздің брошюраңызды досқа беруге тұра ма? Сіздің қызметіңіз туралы Twitter-де жазуға тұра ма? Мен сіздің өніміңізді суретке түсіріп, Facebook-ке жүктер ме едім? Біреу сіздің қызметкерлеріңіздің оларға қаншалықты жақсы қарағаны туралы YouTube видео түсірер ме еді? Сіздің қызметкерлеріңіз достарына сіздің компанияңызда жұмыс істеу керектігін айтар ма еді? Бәсекелес сіз сияқты болғысы келетінін айтар ма еді? Газеттер сіз туралы жағымды мақала жазар ма еді?
Егер сіз осы сұрақтардың бәріне «иә» деп жауап берсеңіз, сіз — ерекше жағымдысыз.
Бизнесіңіздің тек бір жағын ғана ойламаңыз; егер ұзақ мерзімді перспективада сұранысқа ие болғыңыз келсе, барлығы ерекше жағымды болуы керек.
ЕРЕКШЕЛІК АУДИТІ
Бизнесіңіздегі әрбір жанасу нүктесіне — веб-сайтыңызға, брошюраларыңызға, адамдарыңызға, өнімдеріңізге, ғимараттарыңызға, жарнамаларыңызға, қызметкерлер нұсқаулығына, формаларыңызға, қаптамаларыңызға қарап, өзіңізден: «Бұл жанасу нүктесі ерекше жағымды ма? » деп сұраңыз. Сіз тек клиенттер үшін ғана емес, команда мен жеткізушілер үшін де әрбір жанасу нүктесін кестеге тізіп шыға аласыз. Сіздің бизнесіңізге жанасқан әрбір адам оны ерекше деп табуы керек.
Әрбір тармақты мұқият тексеріп, ұйымыңыздың қазіргі деңгейін анықтау үшін өзіңізді 1-ден 10-ға дейінгі шкала бойынша бағалаңыз. Керемет кәсіпорын болу үшін қаншалықты көп жұмыс істеу керек екенін көргенде, басында көңіліңіз түсуі мүмкін.
Түңілмеңіз. Сіздің бизнесіңіз осы уақытқа дейін осы шарттармен келді. Тағы бірнеше жанасу нүктесін 10-нан 10 деңгейіне дейін жақсартқанда, оның қаншалықты алысқа баратынын елестетіп көріңізші.
Айына жақсартатын бір немесе екі нәрсені анықтап, соларға инвестиция салыңыз. Үлкен бизнес құрудың құпиясы — ерекше жеткізуге инвестиция салу. Әлемдегі ең жылдам дамып жатқан компаниялар өз кірістерінің 5%-дан 15%-ға дейінгі бөлігін зерттеуге, әзірлеуге, инновацияларға және оқытуға жұмсайды. Олар оны бұрынғыдай маркетингтік науқандарға жұмсамайды; олар өздері ұсынатын нәрсені ерекше жағымды етуге жұмсайды.
Ең жақсы өнім жеңеді. Егер сіз ең жақсы өнімді жасауға бел байласаңыз және оған инвестиция салуды жалғастырсаңыз, сіз жеңімпаз стратегиямен ойнайсыз. Егер сіз сол өнімді ерекше жанасу нүктелерімен қоршасаңыз, сізді тоқтату мүмкін болмайды.
Қиындықты қабыл алыңыз. Әлі жасалуы керек жұмыстардың көптігінен туындайтын ыңғайсыздыққа бейімделіңіз. Бұл ыңғайсыздық — сіздің досыңыз; ол еліктеушілер мен бос сөзділерді сіздің деңгейіңізге жібермейді. Бизнестің күрделілігін қабыл алыңыз. Егер ол оңай болса, бәрі де жасар еді; егер ол қарапайым болса, ешқандай қайтарым болмас еді. Егер құндылық жасау оңай болса, ол құнды болмас еді.
ЭНЕРГИЯ ЖОҒАРЫ, ТӨМЕН НЕМЕСЕ ЖАН-ЖАҚҚА
Мен бірнеше жыл бұрын Лондонда фокусшылар Пенн мен Теллердің Ұлыбританиядағы турында болдым. Олардың телебағдарламаларын көріп, Лас-Вегастағы шоулары туралы естіп өскендіктен, менің күткенім жоғары болды.
Шоу мен күткендей болды. Олар күлкілі, тапқыр, еркін және өз сиқырлы трюктерін көрсетуде өте шебер болды. Маған шоу ұнады; ол мен күткендей керемет болды. Бірақ театрдан шығып бара жатқанда болған жағдай мені мүлдем таңғалдырды.
Мен алдындағы тротуарда екі үлкен шеңбер құрып тұрған адамдарды көрдім. Шеңберлердің ортасында Пенн мен Теллер халықпен бірге өздерінің көше сиқырын көрсетіп тұрды. Олар суретке түсіп, заттарды жоқ қылып, халықты ішек-сілесі қатқанша күлдірді. Бұл сол жерде қалғандардың бәрі үшін кештің ең жарқын сәті болды.
Олар бұны істеуге міндетті емес еді. Шоу бәріне ұнады. Бәрі риза болды. Әркім төлеген ақшасына лайықты дүниесін алды. Бірақ бұл нағыз кәсіби артистер үшін жеткіліксіз еді; олар адамдарға күткенінен де артық әсер қалдыруы керек болды.
Адамдар — эмоционалды жандар, тіпті солай емеспін деп мәлімдейтіндердің өзі де. Эмоциялар адалдықты, сенімді, байланысты және сайып келгенде, сатып алу шешімдерін бәрінен де артық алға тартады. Эмоциялар бизнестің oversubscribed (сұраныстың ұсыныстан асып түсуі) күйіне жетуіне себепші болады. Эмоциялар — бұл сіздің тұтынушыларыңыздың, клиенттеріңіздің, команда мүшелеріңіз бен жеткізушілеріңіздің денесі мен санасында болатын кішігірім энергия дауылдары. Және біз бұл энергияны үш жолмен жіктей аламыз: жоғары, төмен немесе жанама:
Жоғары (Up) энергия — таңданыстан, сүйіспеншіліктен, кездейсоқ қуаныштан, жағымды тосынсыйдан, сиқырдан және күтпеген қамқорлықтан туындайды. Ол сіз күтпеген жағымды тәжірибелерден пайда болады.
Төмен (Down) энергия — қанағаттанбаушылықтан, көңіл қалудан, ашудан, тітіркенуден, реніштен және өкпеден туындайды. Ол алдын ала ескертілмеген жағымсыз тәжірибелерден пайда болады.
Жанама (Sideways) энергия — қанағаттанудан, немқұрайлылықтан немесе айырбастан туындайды. Бұл сіз күткендей сапалы орындалған жұмыстың нәтижесі.
Тек адамдарды жігерлендіріп қалдырғанда ғана, олар сіз туралы жақсы пікір айтатын болады. Егер сіз оларды жай ғана қанағаттандырсаңыз (жанама энергия), олар сіз туралы тіс жармайды және оларды риза етуге жұмсаған барлық күш-жігеріңіз босқа кетеді. Егер сіз адамдарды жабырқаулы күйде қалдырсаңыз (төмен энергия), бизнесіңіз зардап шегеді, өйткені адамдар сол энергиядан туындаған жағымсыз эмоцияларды тарататын болады.

Адамдарды жігерлендіруге келгенде қарапайым принцип бар: адамдар күтпеген керемет дүние жасаңыз. Егер сіз үш күнде келуі тиіс Porsche сатып алсаңыз, ол уақытында келсе қуанасыз, ал төртінші күні келсе көңіліңіз қалады. Қызығы, егер сізге оның алты апта дайын болмайтынын айтып, бірақ төрт аптада жеткізіп берсе, сіз қатты қуанасыз.
Егер компания сізге: «Кешіріңіз, біз қателестік; кешірім ретінде сізге гүл жібереміз», — десе, олар келгенде аса қатты эмоция сезінбейсіз. Ал егер гүлдер күтпеген жерден келсе, сіз таңғаласыз.
Адамдарды жігерлендірудің кілті — сіз ұсына алатын кейбір жақсы нәрселер туралы тіс жармау. Бұл туралы айтпаңыз, аузыңызды жауып, оны тосынсый ретінде қалдырыңыз.
Егер Пенн мен Теллер адамдарға театр шоуынан кейін билет құнына көше сиқыры да кіретінін айтқанда, ешкім бұны ғажайып деп ойламас еді, өйткені олар мұны күтер еді. Тіпті, кейбір адамдар сыртта жақсы жер таба алмағанына немесе әзілдерді дұрыс ести алмағанына ашуланар еді.
Сату кезінде істейін деп жатқан ісіңіздің тек 70%-ы туралы ғана айтыңыз. Уәде бергенде, оны сәл азайтып айтыңыз, сонда сол уәденің орындалуы күтілгеннен де жоғары болады. Жеңіңіздің ішінде бір сиқыр сақтап жүріңіз.
МАҚСАТТАРЫҢЫЗДЫ БЕЛГІЛЕҢІЗ ЖӘНЕ СОҒАН БЕРІК БОЛЫҢЫЗ
Сізге сатып алғысы келетін адамдар ағылып келіп, сіздің мүмкіндігіңіз шегіне жеткенін (oversubscribed) білгенде, бағаны бірден көтеру немесе қызмет көрсету көлемін ұлғайту азғыруы әрқашан болады.
Мен сізді бұлай істемеуге шақырамын, әсіресе бұл тіпті бір клиентіңізге қызмет көрсету сапасына әсер ететін болса. Сіздің жеткізу қабілетіңіздің ерекше болып қалуы әлдеқайда маңызды. Сұраныстың көптігінен ләззат алыңыз, кейбір адамдардың мүмкіндіктен қағылуына жол беріңіз және олардың қайта оралатынына, тіпті сіздің бизнесіңіздің қаншалықты танымал екенін айтып жүретініне сеніңіз.
Адамдар сізді пайдакүнем ретінде емес, өз сөзіне берік адам ретінде тануы керек. Егер бағаны атасаңыз, сол бағада тұрыңыз. Бағаны тек басынан бастап солай болатынын айтқан жағдайда немесе науқан толық аяқталып, жаңа баға белгілеу мүмкіндігі туғанда ғана өзгертіңіз.

Егер адамдар кезекте тұрса, сұранысты қанағаттандыру және тез ақша табу үшін қызмет көрсету көлемін арттыруға деген үлкен құлшыныс туады. Сіз өзіңізге: «Мен биыл тек 12 клиент қабылдай аламын деп пе едім? Әттең, 20 дегім келген еді», — деуіңіз мүмкін.
Адамдарға «жоқ» деу оңай емес — бірақ бұл бірнеше себептерге байланысты тиімді:
Орындай алмайтын іске «иә» деу — сізді сәтсіздікке дайындайды. Шамаңыздан тыс көп тұтынушы қабылдаған соң, сіз олардың жағдайын қалайда жасаудың жолын табамын деп ойлайсыз. Көбірек қызметкер жалдайсыз, жаңа жабдық сатып аласыз немесе үшінші тарапқа тапсырыс бересіз. Бірақ бұл нәрселер әлі де сіздің уақытыңызды алады және клиенттеріңізге арнаған көңіліңіз бен назарыңыздан айырады. Мүмкіндігіңізден асып кету арқылы сіз тек артық алған бірнеше клиенттің ғана емес, әрбір клиенттің көңілін қалдыру қаупін тудырасыз.
Адамдар сіздің сөзіңізге сенбеуді үйренеді. Егер сіз өз сыйымдылығыңыздан асып кетсеңіз, адамдар мұны ерте ме, кеш пе біледі және сіздің айтқандарыңыздың бәрін жай ғана айла-тәсіл деп қабылдайтын болады. Олар сіздің арнайы бағаңызды әдеттегі баға, шектеулі ұсынысыңызды кез келген уақытта қолжетімді және эксклюзивті мәмілеңізді бәріне арналған деп есептейтін болады. Өз принципіңізге берік болсаңыз, адамдар сіздің іске байсалды қарайтыныңызды түсінеді — егер олар сіздің өнімдеріңіз бен қызметтеріңізге қол жеткізгісі келсе, сіз сұраған кезде әрекет еткені дұрыс.
Сіз бас тартқан әрбір адам — сіздің брендіңіздің тірі жарнамасы. Ақша жұмсағысы келгенде беті қайтарылатын жағдайлар өте сирек болатынын және олар мұны көптеген достарына айтып беретінін ойладыңыз ба? Олар: «Мен көбірек төлеуге тырыстым, жалындым, келіссөз жүргіздім, бірақ олар көнбеді және ақшамды алудан бас тартты!» — дейді. Бұл хикая таралып, бизнесіңіз осымен танымал болады.
Жоспарға берік болу — науқандық кәсіпорын әдісінің маңызды бөлігі. Дәл осы қатаң сандар ұзақ мерзімді перспективада сізге деген қызығушылық пен тартылысты тудырады. Егер адамдар сіздің сандарыңыз шынайы емес деп есептей бастаса, олар бүкіл бизнесіңізге күмәнмен қарайды. Өз сыйымдылығыңызды сақтау арқылы тез сатылымнан айырылуыңыз мүмкін, бірақ тұрақтылықты сақтасаңыз, бизнесіңізді ұзақ уақыт бойы қызып тұрған күйде ұстай аласыз.
СІЗ СОНЫМЕН ҚАТАР IT-БИЗНЕССІЗ
Біз өмір сүріп жатқан уақытта «Біз технологиядан алыспыз» деген сөз — бизнестің өлер алдында шығаратын дыбысы.
Наубайхана, сұлулық салоны, консалтингтік қызмет немесе оқу орталығы болсын, немен айналыссаңыз да, сіз технологиялық бизнестесіз. Қазіргі уақытта технологияның көмегінсіз тұтынушыларыңызға ерекше әсер сыйлау мүмкін емес.
Сізге барлық клиенттік өзара әрекеттесулерді қадағалайтын, өнімдерді жеткізуді басқаратын және келесі қадамдар туралы ескертулер мен хабарламалар жіберетін жүйе қажет. Бұл автоматтандырусыз сіз ерекше қызмет көрсетуді кеңейте алмайсыз. Сіз технологиядан хабарсыз болсаңыз да, командаңызда бір адам соны білуі керек. Науқандық кәсіпорын ретінде тиімді болу үшін бизнесіңіз веб-беттерді жылдам жасауды, маңызды деректерді жинауды, сол деректерді тиімді пайдалануды және бизнесіңізді онлайн оңтайландыруды білуі тиіс. Егер сіз науқандар жүргізіп, oversubscribed болғыңыз келсе, нені сатып алуға тұратынын, нені іштей жасауға болатынын және нені тегін қосуға болатынын білуіңіз керек.
Көптеген кәсіпкерлердің қазіргі таңда 100 фунттан аз тұратын нәрсе үшін әлі де 2000 фунттан астам ақша төлеп жатқанын көріп таңғаламын. Сонымен қатар, егер бағдарламалық жасақтамаға қарапайым инвестиция салса, жеті адаммен-ақ істей алатын істі тоғыз қызметкермен істеп отырған қаншама бизнес бар. Іс жүзінде олар негізгі қызметті орындау үшін жылына 80 000 доллардан астам артық ақша төлеп отыр. Олар бұл ақшаны бизнесті дамытуға, дұрыс адамдарды көбірек жалдауға және өз тұтынушыларын шығармашылық әрі бірегей тәсілдермен қуантуға жұмсай алар еді.

Кем дегенде, тығыз жұмыс істей алатын технологиялық жеткізуші табыңыз. 2007 жылдан бері біз SoTechnology (www. sotechnology. co. uk) компаниясын негізгі технологиялық серіктес ретінде пайдаланып келеміз. Ондағы команда қазір біздің бизнесті біледі және жаңа жарнамалық landing page (белгілі бір өнімді жарнамалайтын арнайы веб-бет) парақшасын жылдам әрі тиімді дайындай алады. Бізде жаңа идея болғанда, оны апталап емес, санаулы күндерде жүзеге асыра аламыз.
Егер мен бизнестің YouTube видеосын, блогын немесе Twitter парақшасын таба алмасам, әрқашан таңғаламын. Бизнестің қарапайым «брошюралық веб-сайтын» көргенде және онда жылдар бойы жаңашылдық болмағанын сезгенде, мен алаңдаймын. Бүгінгі технологияға негізделген әлемде мүмкін болатын нәрселер сананы таңғалдырады. Сіз өзіңіздің маркетингтік және жеткізу жүйелеріңізге енгізе алатын күрделілік деңгейі ерекше — және ол аса қымбат емес.
2020 жылдардан асып бара жатқанда, артта қалуға ешқандай сылтау жоқ, бірақ оның зардабы апатты болуы мүмкін. Егер сіз өскіңіз келсе, табысты болғыңыз келсе және бақытты тұтынушыларыңыз болсын десеңіз, бизнесіңіздің ажырамас бөлігі технология болуы керек.
СІЗ СОНЫМЕН ҚАТАР МЕДИА-БИЗНЕССІЗ
Егер Батыс Лондондағы Челсиге барсаңыз, өмірі әлеуметтік желілерге байланған адамдарды байқамау қиын — олар кез келген сәтте фотосессияға дайын және тартымды көрінеді. Челсидің қақ ортасында Peggy Porschen атты наубайхана бар, ол осы үрдіске толықтай сәйкес келеді. Ол ашық қызғылт түске боялған, кіреберісі үлкен гүлді декорациялармен безендірілген. Үстелдер мен орындықтар ерекше, ал тағамдардың өзі жеуге қимайтындай керемет көрінеді. Өзіңізді фильм түсіру алаңына тап болғандай сезінесіз.
Бұл кездейсоқ емес; бұл дәмханадағы барлық нәрсе Instagram-able (Инстаграмға салуға лайықты) болу үшін жасалған. Мәзірлер, ыдыс-аяқтар, тағамдар, формалар және кофе көбігіндегі «P» нышаны — бәрі суретке түсіру үшін жасалған. Олар тұтынушылардың өз әсерлерімен мыңдаған оқырмандарымен бөлісуін қалайды, осылайша ол оқырмандар да дәмханаға келіп, өз әсерлерімен бөлісуге құштар болады.
Бұл стратегия шағын дүкен үшін өте тиімді болды. Аптаның кез келген күнінде бұл алаңды суретке түсіру үшін кезекте тұрған сұлу адамдарды көресіз. Бұл адамдар Peggy Porschen-ді өздерінің Instagram парақшасында (@peggyporshenofficial) 500 000-ға жуық оқырман жинауға және бағаға алаңдамайтын тұтынушылардың ағылуына ықпал етті.
Көптеген адамдар үшін маңызды сәттерді бөлісетін басты орын — оның көрнекілігіне байланысты Instagram болды. Сіздің бизнесіңіз адамдарды риза етуі мүмкін, бірақ сезімді бөлісу қиын және сезімдер өтіп кетеді — сол сезім бейнеге айналуы керек, сонда оны әлеуметтік желіге жариялауға болады.
Өз бизнесіңізді медиа алаңы ретінде қарастырған дұрыс болар еді. Суретке түсіруге, белгілеуге және бөлісуге лайықты көрнекі дүние жасаңыз. Видеолар жасау және бөлісу мүмкіндіктерін іздеңіз. Егер әсерлі әңгіме болып жатса, оны жазып алып, подкаст (интернеттегі аудиохабар) эпизодына айналдырыңыз. Сіздің қалтаңызда жоғары сапалы медиа-зертхана бар — оны пайдалану мүмкіндіктерін қарастырыңыз және тұтынушыларыңызды да солай істеуге ынталандырыңыз. Егер сіз бұны жүзеге асыра алсаңыз, адамдар суреттерді, видеоларды және подкасттарды өздерінің сенімді желілеріне таратқан сайын, ұсыныстардың айтарлықтай өскенін байқайсыз.
ТӘЖІРИБЕ БАҒАҒА БАЙЛАНЫСТЫ
Көптеген бизнес сарапшылары бизнестің әрқашан бағаны көтеруге ұмтылуы керектігі туралы кеңес береді. Бірақ сізге ескерту: тәжірибе бағаға байланысты болады.
Қымбат Мишлен жұлдызды мейрамханасы адам басына 180 фунттық бағаға сәйкес келмейтін жеті тағамдық мәзірімен қонақтардың көңілін қалдыруы мүмкін, ал қарапайым «fish ’n’ chips» дүкені 10 фунтқа берген құндылығымен адамдарды таңғалдыра алады. Мүмкін, сіздің жеңіс формулаңыз — аз ақшаға көбірек құндылық ұсынуда шығар. Егер солай болса, бағамен тым көп ойнасаңыз, сіз жай ғана қатардағы тауарға айналып кетуіңіз мүмкін.
Егер сіздің бағаңыз тиімді және табысты болса, онымен тым көп тәжірибе жасамаған дұрыс. Walmart төмен бағалар ұсыну арқылы өздеріне үлкен сұраныс жинады. Олар ондаған жылдар бойы сұранысқа ие болып қалды және әлемдегі ең табысты бизнестердің бірін құрды, өйткені бағаны төмен ұстады.
Елестетіп көріңізші, егер Сэм Уолтон ай сайын бағасын көтеріп, өзінің жеңіс формуласынан бас тартса не болар еді. Бірнеше жылдан кейін халық келуін тоқтатып, бизнес кеңеюін тоқтатар еді. Сэм өзінің жеңіс формуласы — «көп жинап, арзан сату» екенін білді. Баға оның сұраныста қалу стратегиясы болды.
Арзан бағаның күшін ешқашан бағаламаңыз; жаппай нарық үшін бағаның тартымдылығы — еліктіргіш. Адамдар нағыз жеңілдік үшін бір сағат жол жүріп, кезекте тұрып, басқа сатып алушылармен иық тіресуге дайын. Егер сіз бағаны төмен ұстап, сонымен бірге жақсы пайда табудың жолын тапсаңыз, тойымсыз болмаңыз; оны жеңіс формулаңыздың бөлігі ретінде пайдаланыңыз. Бағаны төмен ұстаңыз және адамдардың кезекте тұрғанына көз жеткізіңіз.
Керісінше, сіздің жеңіс формулаңыз — жоғары баға қою және оған күтпеген қосымшалар жиынтығын қосу болуы мүмкін. Сіз өз клиенттеріңізді жоғары бағаңызды ақтайтын тосынсыйлармен қуанта аласыз. Сенімді түрде қымбат болу және бәрібір күткеннен асып түсу — көптеген сұранысқа ие бизнестер үшін тиімді стратегия.
Бағаны төмен немесе жоғары қойсаңыз да, адамдардың сезінетін қуанышы олардың төлеген ақшасына қатысты болатынын ұмытпаңыз.
Өніміңіздің қай тұсы ол туралы айтуға тұрарлық етеді?
Бизнесіңіздегі қай байланыс нүктелері ерекше емес екені анық көрініп тұр?
Тұтынушы тәжірибесін жақсарту үшін қандай технологияны енгізе аласыз?
Бизнесіңізді әлеуметтік желілерде көрнекі және бөлісуге лайықты ету үшін не жасай аласыз?
Сіздің науқаныңыз аяқталды. Сіз шиеленістің жиналуын жоспарлап, жүзеге асырдыңыз. Сұранысқа ие болдыңыз (oversubscribed), сатылым жасадыңыз және адамдарды өз тәжірибелерімен бөлісетіндей етіп риза еттіңіз. Сабақтарды қорытындылау, жеңістерді тойлау және жаңа күш жинау маңызды.
5-КЕЗЕҢ: МЕРЕКЕЛЕУ ЖӘНЕ ИННОВАЦИЯ ЕНГІЗУ
Бұл процестің соңғы кезеңі — мерекелеу және инновация енгізу. Жеңістеріңізден ләззат алмай және сәтсіздіктеріңізден сабақ алмай тұрып, келесі науқанға асығыс кірісу өте оңай.
Мерекелеу мен инновациялар — бұл науқандарыңыздың жетістігін жария түрде бөлісу, бұған атсалысқан адамдарды марапаттау және келесі жолы оны жақсарту жолдарын іздеу. Науқаннан кейін бірден келесісіне кірісуге деген құлшыныс әрқашан болады. Науқанның қарбаласын сезініп, соңында сұранысқа ие болған кезде, бұл әдетке айналуы мүмкін.
Бірақ егер солай істесеңіз, маңызды қадамды өткізіп аласыз. Сіз қателіктерді қайталайсыз және құнды активтерді сақтай алмайсыз.
Келесі науқанға бірден асықпай, осы соңғы кезеңді аяқтауыңыз керек. Сізге хикаяларды жинау, сандарды тіркеу, деректерді талдау — содан кейін үйрену, бөлісу, құттықтау және қатысқандарды марапаттау қажет. Сізге хикаялар, сандар мен түсініктер керек. Мерекелеу мен инновация — бұл оларды жинау және тиімді пайдалану туралы.
ӨЗ ХИКАЯЛАРЫҢЫЗДЫ АЙТЫҢЫЗ
Қымбат ерлер сағатын жасау оңай — оның екі негізгі шарты бар. Біріншіден, компанияңызды Швейцарияда орналастырыңыз. Екіншіден, сағат жасауды кем дегенде 100 жыл бұрын бастаңыз.
Егер сізде осы екі нәрсе болса, әрбір ер адам ие болғысы келетін сағат үшін үлкен сома сұрауға толық мүмкіндігіңіз болады. Rolex, Omega, Breitling, IWC, Jaeger-LeCoultre, Zenith, Tag Heuer және Longines осы формуланы сәтті қолданып келеді.
Содан кейін 2002 жылы негізі қаланған Bremont британдық компаниясы бар, ол өзінің шектеулі хронографтар (уақыт аралығын дәл өлшейтін сағаттар) желісіне деген сұранысты қанағаттандырып үлгере алмай отыр. Олар швейцариялық емес; олар 2002 жылы құрылған — соған қарамастан олар қатты бәсекелес сәнді сағаттар бизнесінде нық орын алды.
Олар бұған қол жеткізе алды, өйткені адамдар сағатты географиясына немесе жасаушының жасына қарап сатып алмайды. Адамдар сағатты әр сағат айтатын хикая үшін сатып алады.
Bremont негізін қалаушылардың бірі Джайлс Инглиштің айтуынша: «Сыншы көзімен қарағанда, біз жасайтын әрбір сағат ең жоғары сапалы болуы керек. Бренд пен хикаямыздан бөлек, өнім төзімді болуы тиіс; дегенмен, адамдардың біздің сағаттарды сатып алу себебі — біздің хикаямыздан көрінетін эмоция мен құштарлық екенін білеміз».
Bremont бұл хикаяларды айтуда керемет шеберлік танытады және бәрі компанияның құрылуынан басталады: харизматикалық әкесімен бірге ұшуды жақсы көретін екі ағайынды туралы хикая. Содан кейін жеңіл ұшақ апатында әкесінен айырылу туралы қайғылы хикая, бұл оларды ұшқыштар сағатын жасайтын компания құру туралы шешім қабылдауға итермеледі. Ағайындылар ұшу сапарында жоспарланбаған қону жасағаннан кейін компанияның қалай аталғаны туралы қызықты хикая бар.
Сіз бірден байланыс орнатылғанын сезесіз; олардың хикаясын естігенде, сіз өзіңізді соның бір бөлігі ретінде сезінесіз.
Бұл ағайындылар жасайтын әрбір сағаттың да өз хикаясы бар. B-2 Stealth Bomber ұшқышының қара ұшағына сәйкес келетін толықтай қара сағат қалағанынан туындаған желі бар. Жойғыш ұшақтан дыбыстан жылдам катапульт жасағанда (орындықты лақтыру) сағаттарды тексеретін жалғыз компания екендігі туралы хикая бар. Катапульт жасап (және тірі қалған) әрбір ұшқышқа сағатына арнайы қызыл жиек салынатыны туралы хикая бар. Bremont сағаттарын Арктикаға, мұхит тереңдігіне, шөлдерге, атмосфераның жоғарғы қабаттарына және алыс джунглилерге алып баратын саяхатшылар туралы хикаялар бар.
Оларда тек «алдын ала рұқсат етілген әскери қызметкерлер» ғана сатып ала алатын сағаттар бар. Rolling Stones тобының мүшесі Ронни Вуд өз қолымен бояған сағат бар. Скотланд-Ярд детективтері үшін жасалған сағат және Құпия қызмет туралы Голливуд фильмі үшін жасалған тағы бір сағат бар. Олар әрбір шыны беттің сызатқа қарсы тоғыз қабатты қорғаныспен қапталатыны туралы айтады. Олардың болатты... болаттан да берік етудің ерекше тәсілі туралы хикаясы бар.
Бұл компания сағатты шығармас бұрын, алдымен оның хикаясын айта бастайды. Екінші дүниежүзілік соғыстың маңызды ұшағының бөлшектері бар сағат бар. Блетчли-парктің шифр шешуші жабдығының бөлшектері бар сағат және тарихи орындарды сақтауға қаражат жинайтын сағат бар.
Осы хикаяларды айтудың нәтижесінде көптеген сағаттар шыққан аптасында-ақ сатылып кетеді.
Бұл хикаялар өте маңызды. Олар корпустың ішіндегі механизм сияқты өнімнің ажырамас бөлігі. Жоғары сапалы өніммен үйлескен бұл хикаялар бизнесті үнемі сұранысқа ие (oversubscribed) етеді. Тіпті, Bremont-тың пайдаланылған кейбір сағаттары жаңасынан үш есе қымбатқа сатылады!
Өз мүмкіндігінен жоғары нәтиже көрсеткісі келетін және сұраныста қалғысы келетін кез келген компания үшін сабақ: өз хикаяларыңызды айтыңыз.
Шындығында, Bremont сағатын сатып алатын адамдардың көбі B-2 Stealth Bomber-мен ұшпайды немесе дыбыстан жылдам ұшақтан катапульт жасамайды. Олардың клиенттерінің көбі Арктикаға бармайды, еркін сүңгуден жаңа рекорд орнатпайды немесе Амазонка джунглиінде бір апта жалғыз өткізбейді — тіпті солай болған күннің өзінде, көптеген адамдар мұндай қиындықтар кезінде қымбат, коллекциялық сағат тағып жүрмес еді!
Адамдар Bremont бөлісіп отырған романтиканы, тарихты және шытырман оқиғаны жай ғана жақсы көреді.
Ірі корпоративтік сағат брендтерінің айтатын жүздеген жылдық керемет хикаялары бар, бірақ олар көбінесе ерлер журналынан көретін бірсарынды толық беттік жарнамаларды береді. Үлкейтілген сағат беті, бәлкім бір танымал адам немесе спортшы, жарыс көлігінің суреті, швейцариялық екені және 1850-жылдары құрылғаны туралы бірнеше сөз.
Bremont керемет сағаттар жасайды; бұған шүбә жоқ. Бірақ егер олар тек осыны ғана істесе, олар өз бәсекелестерінен ерекшеленбес еді. Bremont бұл 100 жылдық брендтерге лайықты бәсекелес бола алды, өйткені олар керемет сағаттар жасау барысында болып жатқан хикаяларды бөлісуде олардан әлдеқайда озық.
Бизнес әлемінде көптеген адамдар өз хикаясына үйреніп кететіні сонша, қызығушылық басылып, оны айтуды тоқтатады. Олар өз хикаяларын жай ғана қалыпты жағдай ретінде қабылдайды.
Өз бизнесіңіз туралы ойланғанда, тұтынушыларыңыздың қаншасы сіздің бұл істі бастауыңызға не себеп болғанын білетінін ескеріңіз. Өнімдеріңіздің қаншасында олардың бірегейлігі туралы баяндама бар? Қызметкерлеріңіздің қаншасы компанияның неліктен бұлай аталғанын айтып бере алады?
Егер сізде әлі де <span data-term="true">oversubscribed</span> (сұраныстың ұсыныстан асып түсуі) жағдайы орын алмаса, бәлкім, сіз жеткілікті түрде оқиға айтпайтын шығарсыз.
КӨПТЕГЕН КЕРЕМЕТ ЖАСЫРЫН ОҚИҒАЛАР
Әсерлі болуы үшін керемет, есте қаларлық оқиғалардың ауқымды, блокбастерлік туынды болуы шарт емес; олар жай ғына шынайы және адами болуы керек.
Жеңістің кішкентай сәттері керемет оқиғалар тудырады. Адамдардың жеке жеңіске жеткенін немесе шынайы эмоцияға бөленгенін көру, жүрекке жетпейтін қандай да бір алып оқиғадан қарағанда көбірек қызығушылық тудырады.
Сіздің міндетіңіз — оқиғаның тереңіне бойлау, оның алғышарттарын табу, оқиғаның болашаққа қандай әсері бар екенін сұрау және ұсақ-түйек егжей-тегжейлерін зерттеу. Сіздің жұмысыңыз — оны жазбаша, видео немесе аудио форматта түсіріп, желіде қолжетімді ету. Іздей бастағанда, бизнесіңіздің оқиғаларға толы екенін байқайсыз.
Кез келген мейрамханада кез келген кеште ондаған оқиғалар өрістейді. Кездесуге шыққан адамдар, аурудан айыққандар, жақындарымен қауышқандар. Кез келген есепшілік тәжірибесінде ондаған әсерлі оқиғаларға жол бар. Олардың клиенттері тәуекелге бел буып, отбасылық бизнес құруда, алғашқы қызметкерін жұмысқа алуда немесе өмірді өзгертетін инвестиция тартуда.
Сіздің бизнесіңіздің де өз оқиғасы бар. Оның неліктен ашылғаны және оған қатысқан адамдар туралы оқиға. Ол бастан өткерген қиын кезеңдер туралы оқиға. Жанқияр қызметкердің қалай марапатталғаны туралы оқиға. Кәсіби клиенттік қарым-қатынастан туындаған достық. Бұлар ерекше; осы оқиғаларды айтып беріңіз.
ШЫНДЫҚ — НӘТИЖЕДЕ
Егер газет жарнамасын төңкеріп бассаңыз, ол жұмыс істей ме? Жоқ, істемейді; бұл — өте нашар идея. Мен мұны білемін, өйткені мен оны өлшеп көрдім.
2005 жылғы ауқымды науқан кезінде біз ондаған түрлі газеттерде көптеген жарнамалар бердік. Әр жарнамада телефон нөмірінің қасында брондау коды болды және біздің команда жарнамамызға жауап берген әрбір адамнан сол кодтарды жинап отырды.
Бірнеше айдың ішінде бізде көптеген пайдалы деректер пайда болды. Біз тақ беттегі жарнамалардың жұп беттегілерден асып түсетінін білдік және олар үшін қосымша ақы төлеуге тұратынын түсіндік. Толық түсті жарнамалар мен екі түсті жарнамалардың айырмашылығы жоқ екенін білдік. Бірақ екі түсті жарнамалардың қара-ақ түстілерден тиімдірек екенін көрдік.
Бірде біз жарнама төңкеріліп басылса не болатынын тексеруді ұйғардық. Адамдар газетті айналдырып оқи ма және бұл жақсырақ нәтиже бере ме екенін білгіміз келді. Олай болмады; іс жүзінде төңкерілген жарнаманың тиімділігі күрт төмендеп кетті. Біз оны тек бір рет қана сынап көрдік.
Сандар — құдіретті. Тек сандарды зерттегенде ғына сіз бос шудың арғы жағын көре аласыз. Не жұмыс істейтінін, не істемейтінін байқайсыз. Бизнестің көп бөлігі әңгімелесуден тұрады, бірақ сандар сабырлылық элементін қосады.
Менің бизнес серіктестерім мен менің кеңседе айтатын сөзіміз бар: «Шындық — нәтижеде». Егер біз керемет идеямыз бар деп ойласақ та, ол сандар бойынша сәтсіздікке ұшыраса, шындығында біздің идеямыз оншалықты керемет болмағаны. Осы себепті біз науқандар жүргізгенде қолымыздан келгеннің бәрін өлшейміз.
Біз әрбір лидтің (әлеуетті клиенттің) құнын, әрбір сатылымның құнын, сұраныстар санын, жазылымнан бас тартқандар санын, шертпелер (click) санын, конверсия пайызын өлшейміз. Біз бір брошюраны екіншісімен салыстырып сынаймыз. Ұзақ сатылым әңгімелерін қысқа әңгімелермен салыстырамыз. Егер өлшеу мүмкін болса, біз оны өлшейміз.
Көп жағдайда, науқан жүріп жатқанда деректермен көп жұмыс істемейміз. Біз ақпаратты қадағалап, негізгі түсініктерді назарда ұстаймыз, бірақ науқан кезінде жоспарымызды барынша жақсы орындауға назар аударамыз. Зерттеу уақыты науқаннан кейін келеді. Міне, сол кезде біз деректерді мұқият қарап, түсініктер іздейміз, жақсарту жолдарын қарастырамыз және нәтижелердегі шындықты білеміз.
Келесі науқанға неғұрлым көп түсініктер ала барсаңыз, соғұрлым тезірек өсесіз. Сіз ысырапты жоясыз, жеңісті стратегияға көбірек күш саласыз және өзіңізді нық сезінесіз.
ДЕБРИФИНГ
Іс-шараны немесе маңызды науқан күнін аяқтағаннан кейін, біз орындықтарды шеңбер бойымен қойып, дебрифинг (өткен істі қорытындылау талқылауы) өткіземіз. Біз мұны күннің оқиғалары жадымызда ескірмей тұрғанда жасаймыз.
Шеңбердегі әрбір адам өз ойын айтады — еріктілер, қызметкерлер, директорлар, шақырылған спикерлер және жеткізушілер. Егер сіз сонда болсаңыз, сізден де шеңберге қосылу сұралады. Біз айнала отырып, адамдардан алты сұраққа жауап беруді сұраймыз:
Командамыздың жұмысын 1-ден 10-ға дейінгі шкала бойынша қалай бағалар едіңіз және неге? Сіздіңше, біз нені жақсы жасадық? Нені жақсырақ жасауға болар еді? Осы іс-шарада бізге қандай құралдар немесе активтер жетіспеді? Сіз байқаған «ғажайып сәт» (magic moment) қандай болды? Тағы басқа айтарыңыз бар ма?
Бұл дебрифинг сессиясы маңызды іс-шараны аяқтауға және болашақ үшін түсініктерді сақтап қалуға көмектеседі. Біздің дебрифинг сессияларымыз көптеген жақсартуларға әкелді және олар науқанның кез келген басқа бөлігі сияқты маңызды. Қателіктерді қайталау — бұл сіздің бизнесіңізге төлеудің қажеті жоқ салық.
КӨҢІЛ КӨТЕРУ ЖӘНЕ ДЕМАЛУ УАҚЫТЫ
Науқандарды іске асыру ментальды, эмоционалды және физикалық тұрғыдан қажытуы мүмкін. Олар ұзақ күндерді, стрессті, тығыз мерзімдерді, көп уақытты алатын логистиканы және көптеген қозғалыстағы бөлшектерді қамтуы мүмкін. Үлкен науқан кезінде өзіңізді және командаңызды шаршатып алу оңай.
Біз бірде үш ай ішінде бірінен соң бірі үш ауқымды іс-шара өткізіп, миллиондаған сатылым жасадық. Барлығы үлкен жетістік болды — тек бүкіл команда толықтай күйреп қалды. Бәрі аяқталғаннан кейінгі аптада үш маңызды адам жұмыстан кетті. Бұл моральдық рухтың төмендеуіне және компанияда үлкен олқылыққа әкелді.
Біз құнды сабақ алдық: егер үлкен науқандар жүргізетін болсаңыз, әрбір адамның күтетін бірдеңесі болуы керек — кеш (party) және демалыс уақыты. Осы екеуі де маңызды компоненттер. Науқан аяқталғанда, нәтижеге қарамастан, команда болып көңіл көтеруге және науқанға жұмсалған күш-жігерді бағалауға уақыт бөліңіз; кейбір кештер үлкен жеңісті тойлау үшін болса, кейбірі бәріңіздің аман қалғандарыңызды тойлау үшін болады!
Кішкентай команда болсаңыз да, жақсы кешкі ас пен бір бөтелке көпіршікті шараппен тойлаудың жолын табыңыз. Кештен кейін өзіңіз бен командаңыздың жоспарлы демалыс уақыты болуын ережеге айналдырыңыз. Тіпті бірнеше күн болса да, әркімнің жұмыстан толық ажыратылуына — электрондық поштасыз, телефон қоңырауынсыз, жұмыс туралы ойланбастан демалуына мүмкіндік жасауыңыз керек.

Жұмысты жалғастыруға деген азғыру болады. Поштаңызда мүмкіндіктер, орындалуы керек тапсырыстар және жауап беру керек қоңыраулар бар. Ұзақ демалыс күндері соның бәрін ұмытып, таза ауаға шығыңыз. Егер сіз және сіздің командаңыз демалмасаңыз, бизнесіңізді тәуекелге тігетініңізге уәде беремін.
КЕЛЕСІ НАУҚАНҒА ДАЙЫНДАЛЫҢЫЗ
Науқан жүргізудің нақты күші — бір науқаннан екіншісіне бірқалыпты өтуде және қарқын (momentum) жинауда. Сіз жоспарлаудан бастадыңыз, науқаныңызға қызығушылық тудырдыңыз, сұраныс ұсыныстан асып түсіп, кезекке тұру жағдайына жеттіңіз; сатылым жасадыңыз, жоғары деңгейде қызмет көрсеттіңіз, ойлану мен күш жинау үшін үзіліс жасадыңыз, енді мұның бәрін қайтадан бастайтын уақыт келді.
Жыл бойы сіз төрт үлкен тоқсандық науқан немесе кішігірім ай сайынғы науқандар жүргізуіңіз мүмкін. Маңыздысы — келесі науқанға көшу, сонда сіз алған сабақтарыңызды қолданып, қарқын жинап, команда ретінде жұмыс ағынында қала аласыз. Өзіңізге және командаңызға ыңғайлы дұрыс ырғақты табу үшін уақыт кетуі мүмкін, бірақ оны табуға тұрарлық екеніне сеніңіз.
Бір үлкен науқан сізді он жыл бойы пайдаға кенелтеді деп алданбаңыз. Сәтті науқан — бұл жақсы, бірақ ұзақ мерзімді бизнесті тек бір науқанмен құру мүмкін емес. Сол сияқты, сәтсіз науқан — бұл жаман тәжірибе; дегенмен, ол сіздің бизнесіңізді құрдымға жібермеуі керек. Күш — науқандардың жыл сайын қайталануы мен жақсаруында.
Үздіксіз науқандар жүргізу оңай емес. Тек керемет өніміңіз болып, оны қолжетімді етіп, адамдардың оны жаппай сатып алуға ағылғаны ғажайып болар еді. Сұранысты жоғары деңгейде ұстап тұру стратегиясынсыз бизнес сирек пайда әкеледі, ал бизнес пайдалы болмаса, ол қызықты да, тұрақты да емес.
Науқандар жүргізу және сұранысты арттыру оңай емес, бірақ бұл соған тұрады. Менің науқандар жүргізуде көптеген керемет тәжірибем болды. Біз атақты адамдармен, аса табысты кәсіпкерлермен және көшбасшылармен іс-шараларды насихаттадық. Біздің науқандарымыз бізді Австралияда, Сингапурда, АҚШ-та, Ұлыбританияда және Канадада танымал етті. Науқандар бізге экономика баяулағанда немесе біздің саламыз бәсекеге толып кеткенде де пайдалы әрі масштабталатын болуға күш берді.
БЕЛСЕНДІЛІК
- Сізде көбірек адамдармен бөлісуге болатын қандай жетістік оқиғалары немесе қызықты сандар бар? 2. Тәжірибе жинақтау үшін командаңызбен келесі дебрифинг сессиясын қашан өткізесіз? 3. Келесі сәтті науқаныңызды қалай тойлағыңыз келеді? 4. Бизнесіңіздің науқанға дайындығын бағаладыңыз ба? Бұл небәрі бірнеше минутты алады, бірақ ең жақсы нәтижеге қол жеткізу үшін назарды қайда аудару керектігін білуге мүмкіндік береді. www. dent. global/campaignscorecard сайтына кіріңіз.
III БӨЛІМ СІЗ, СІЗДІҢ КОМАНДАҢЫЗ ЖӘНЕ БІЗ ӨМІР СҮРІП ЖАТҚАН ЗАМАН
ТОЛҚЫНДА СЕРФИНГ ЖАСАУҒА ДАЙЫНДАЛЫҢЫЗ
Үлкен толқын жарылғалы тұр, егер сіз ессеңіз, оны алдағы жылдар бойы серфингтей аласыз. Егер олай істемесеңіз, сізді теңізге ағызып әкетеді.
Бұл толқын — convergent disruption (конвергентті дизрупция — бірнеше ірі трендтің бір мезгілде тоғысуынан туындайтын түбегейлі өзгеріс) деп аталатын құбылыс. Ол бірнеше үлкен трендтер бір уақытта орын алғанда болады. 2020 жылдан бастап технология мен демографияда әлемді астаң-кестең етіп жатқан ауқымды трендтер байқалуда.
Цифрлық технология 2000 жылдан бастап нарыққа зымырандай жылдамдықпен енуде. Көптеген жылдар бойы технология тым қарапайым немесе қателіктері көп болғандықтан пайдасыз болды; алайда қазір бәрі өзгеруде.
Қазіргі уақытта бизнес әлемі сөйлеуді тану және оған жауап беру, автоматтандыру, робототехника, логистика, жасанды интеллект, деректерді басқару, өндіріс және ресурстарды бірлесіп пайдалану салаларында серпілістер жасауда. Бұл технологиялардың жай ғына жаңалық болудан сенімді құралға айналуының шешуші сәті келді. Сонымен қатар, бұрын дербес жұмыс істеген көптеген технологиялар қазір басқа технологиялармен бірігіп, маңызды өзгерістер тудыруда.
Технология жаһандануға мүмкіндік беріп, командалардың кең географиялық шекаралар арқылы құрылуына жағдай жасайды. Қазіргі уақытта 50-ден аз адамы бар шағын компаниялардың жарты ондаған жерде жұмысшылары болуы қалыпты жағдай. Жаһандану Батыстағы жалақыға қысым жасайды, өйткені бүкіл әлем бойынша көптеген жұмысшылар тапсырмаларды төмен жалақыға орындау үшін бәсекелеседі. Жоғары біліктілікті қажет ететін жұмыстарды технология көмегімен бөліктерге бөлуге болады және сарапшыларды тек қажет болған жағдайда ғына келісімшартпен тартуға болады.
Технология де-профессионализацияға (кәсібиліктен арылу — арнайы білімі жоқ адамдардың күрделі жұмыстарды істей алуы) мүмкіндік береді, бұл біліктілігі төмен адамдарға жоғары техникалық тапсырмаларды орындауға жағдай жасайды. Тиісті технологиямен жабдықталған медбике қазір бұрын тек маман дәрігерлер ғына орындайтын жұмыстарды жасай алады. Базалық бағдарламалық жасақтамасы бар кеңсе кіші қызметкері түскі асқа дейін-ақ фильмді монтаждап, үлкен деректер жиынтығынан түсініктер жинап, мердігер жалдап, өнімдерді халықаралық тасымалдауды ұйымдастырып және нақты мақсатты аудиторияға арналған жарнама науқанын баптай алады.
Технология автоматтандыруға жол ашады. YouTube-тегі видео сату командасының жартысын алмастыра алады, онлайн көрсеткіштер картасы жоғары дайындықтан өткен бизнес-аналитиктерге деген қажеттілікті азайтады, клиенттер порталы клиенттерге қызмет көрсету командасын қысқартады, роботтар командасы өндірістегі төрт жұмыс орнының үшеуін алмастыра алады.
Технологиялық өзгерістермен бір мезгілде демографиялық жағдайға байланысты Батыс экономикаларында үлкен ауысуды көріп отырмыз. Бэби-бумерлер (1946–1964 жылдары туған ұрпақ) қазір зейнетке шығуда. Бұл ауқымды ұрпақ 70 жасқа келіп, жұмысшылардан зейнеткерлерге айналуда. Олар зейнеткерлік немесе жартылай зейнеткерлік өмірін қаржыландыру үшін активтерін сатып, инвесторлардан дивесторларға (активтерін сатушыларға) айналуда. Бэби-бумерлер экономикадағы барлық активтердің 65%-дан астамына иелік етеді және оларды өткізудің жолдарын табуы керек.
Бэби-бумерлер басқа ұрпақтарға қарағанда ұзағырақ дені сау өмір сүреді, олардың көбі 90 жасқа дейін дербес өмір сүреді. Бұл үкіметке үлкен салмақ салады, өйткені 70 жастан асқан адамдар дәстүрлі түрде өте аз салық төлейді, бірақ денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру жүйелерін айтарлықтай пайдаланады.
Демография мен технологиядағы бұл үлкен трендтер экономиканың жұмыс істеу тәсілін өзгертетін үлкен дизруптивті (бұзушы) толқын тудырады. Бұл толқын халықты екі топқа бөледі: somewheres және anywheres.
Somewheres (бір жерге байланғандар) — белгілі бір жерде, белгілі бір тәсілмен жұмыс істеуге дағдыланған адамдар. Олар тұрақты жерде жұмыс істеуге бейімделген және өздері ешқашан кездеспеген адамдар үшін бірнеше жерде, бірнеше компанияда жұмыс істеу идеясына ыңғайсызданады. Anywheres (кез келген жерде жұмыс істейтіндер) әлемнің кез келген нүктесінде кез келген клиент үшін жұмыс істеуге толықтай бейімделген. Anywheres цифрлық активтерді пайдаланып мәселелерді шешу үшін технологияны қолданады, олар ешқашан қол алыспаған адамдармен команда құра алады және өздерімен бір тілде сөйлемейтін тұтынушыларға қуана сатады.
Тек «anywhere» ойлау жүйесіне ие болу жеткіліксіз. Сіз осы сәтті пайдаланып, толқынның серфинг жағына шығу үшін барынша әрекет етуіңіз керек. Егер қазір жұмыс істемесеңіз, толқын сізді астына басып қалады.
Сіз бәрін бұрынғыша істей алмайсыз. Функционалды, қайталанатын жұмыспен өткізген әрбір күніңіз — артта қалған күніңіз. Сіз бизнесіңізді неғұрлым масштабталатын, цифрлық, қызықты, динамикалық және «anywhere» ету үшін жұмыс істеуіңіз керек.
Сіз жүргізген әрбір науқан, жүзеге асырған әрбір идея, жасаған және сатқан әрбір керемет өнім, құрған әрбір серіктестік — бұл босқа кетпеген уақыт. Сізге жасау, оқиға айту, көшбасшылық ету, команда құру, серіктестік орнату, мәміле жасау, инновация енгізу, жетілдіру, инвестициялау және істеп жатқан ісіңізді жүйелеу қажет. Сізге кәсіпкерлік рух қажет.
Мен өз клиенттеріме бұл уақытты тарихтағы шешуші сәт ретінде қарауды ұсынамын. Тіпті олардың ісі алға басып жатса да, олар өз басымдықтарын сақтап қалу үшін шұғыл әрекет етуі керек. Сіз осы шешуші сәтте үлкен өзгеріс толқынының серфинг жағында қалу үшін барыңызды салуыңыз керек.
КҮРЕС, ӨМІР САЛТЫ ӘЛДЕ НӘТИЖЕЛІЛІК?
Біз 2020 жылдардан ары қарай жылжыған сайын және өзгеріс толқыны көбірек адамдарға әсер еткен сайын, сіз үш түрлі ойын ойнайтын үш типтегі командалардың пайда бола бастағанын байқайсыз.
Күрес ойыны — Бұл адамдар өткенге жабысып, қорқынышқа бой алдырып, алға жылжудан бас тартып, жұмыс істемейтін процестерді қайталай береді. Күреске тәуелді бизнес немесе адамдар үлкен суретті көре алмайды, өйткені олар сәтсіздікке ұшырайтын әдіспен жұмыс істеумен тым бос емес.
Мәлкім, олар бұрын табысты болған шығар және бұрын істеген нәрселерін жібергісі келмейтін шығар. Мәлкім, олар болашақтан қорқады және өзгермеу қазіргі заманды қабылдаудан гөрі қауіпсіз деп санайтын шығар. Мәлкім, олар бәрін өз бетінше жасауға тырысып, нәтижелі болудың орнына жай ғына «қолы тимейтін» адамға айналады.
Күресіп жүрген бизнес иелері oversubscribed күйіне жете алмайды. Олар тек өздерін күресте ұстайтын істерді істей береді. Олар серпіліс жасаудың орнына, қандай да бір үлкен серпіліс өздігінен келеді деп қиялдайды. Олар өзгерісті жек көреді және бизнесте жеңіске жетудің жаңа тәсілдерімен айналысқысы келмейді. Тіпті оларға жауаптар берсеңіз де, олар күресте қала беретін сияқты көрінеді, өйткені бұл оларға ең таныс ойын.
Бұл адамдардың неліктен күресте қалып қойғаны маңызды емес. Ең бастысы — бұл күрес екенін түсіну және нәтиже бермейтін нәрселерді қайталауды тоқтату. Егер сіз өзгеріске қарсы тұратын команданың мүшесі болсаңыз немесе командаңызда күреске тәуелді адамдарды көрсеңіз, ортақ мақсат үшін бірлесіп жұмыс істейтін команданың бөлігі болу үшін әрекет етуіңіз керек. Күреске сотталған адамдар мен командалардан аулақ болу үшін қолдан келгеннің бәрін жасаңыз; олар сізді өздерімен бірге төмен тартады.
- Өмір салты (lifestyle) ойыны — Өмір салты ойынын ойнайтын адамдар қызықты, еркіндікті және икемділікті барынша арттырады. Бұл адамдар үшін жұмақ — аптасына үш-төрт күн рахаттанып жұмыс істеу. Бұл командалар шағын, жинақы және епті болып қалады — әдетте 3-тен 12-ге дейін адам, пайдалы бизнесті басқарады, істеп жатқан істеріне деген ортақ құштарлықпен жақсы табыс табады. Бұл адамдар әлемнің кез келген нүктесінен жұмыс істей алады және олар жиі солай жасайды.
Бұл бизнес пен адамдар біздің ерекше уақытта өмір сүріп жатқанымызды көріп, қабылдады. Олар зауыт жұмысшылары (ақ жағалылар да, көк жағалылар да) болудың қажеті жоқ екенін біледі. Олар ақша тауып, көңіл көтеріп, саяхаттап және басқаларға үлкен құндылық сыйлай алады.
Өмір салты бизнесі қысқа уақыт ішінде қалаған клиенттерін тарту үшін науқанға негізделген кәсіпорын әдісін пайдаланады. Олар көбіне жылына екіден төртке дейін науқан жүргізеді және арасында демалысты ұнатады.
Егер сіз өмір салтына — көңіл көтеруге, еркіндікке және икемділікке ұмтылсаңыз, өмір салтына бағытталған командада болуға немесе оны өзіңіз құруға тырысыңыз. Осы мақсатты қолдау үшін бәрінің үйлесімді екеніне көз жеткізіңіз.
- Жоғары нәтижелілік (high-performance) ойыны — Бұл адамдар жоғары нәтижелілікпен тыныстайды. Олар аптасына 50 сағаттан астам жұмыс істеуге, 50-ден астам адамнан тұратын команда жинауға, 50-ден астам қалада бөлімше ашуға және өз бизнесін батыл миссия мен үлкен мақсатқа құруға дайын. Сондай-ақ олар жұмыс пен жеке өмірдің теңгерімін құрбан ете отырып, үлкен ақша табуға мүдделі.
Бұл адамдар да қызықты уақытта екенімізді түсінді және олар өз өмірін, отбасыларының өмірін өзгертіп, көптеген адамдарға әсер еткісі келеді. Серфинг метафорасын жалғастырсақ, өмір салтын іздеуші шуақты күнде қызықты, кішігірім толқындарда серфинг жасауды ұнатады; ал жоғары нәтижелілікке ұмтылушы шынымен үлкен толқындарды ұстау үшін дауылға шығады.
Жоғары нәтижелілікке ұмтылушылар өз әлеуетін тез толтыру үшін науқанға негізделген кәсіпорын әдісін пайдаланады, содан кейін өз энергиясын сол әлеуетті арттыруға қайта жұмсайды. Олар мүмкіндігінше көп адамға әсер еткісі келеді және бұл әдісті мақсатқа жетудің ең жылдам жолы деп санайды. Олар сондай-ақ ең қолайлы шарттармен қаржыландыру тарту үшін науқанға негізделген әдістерді қолданады. Егер жоғары нәтижелілік пен үлкен қайтарым сізге ұнаса, бірінші кезекте жұмысқа, ал қалғанның бәріне екінші кезекте назар аударатын команда құрыңыз.
Егер сіз бұл туралы ашық айтсаңыз және адамдар неге бара жатқанын білсе, сыртқы әлемге шаршататын болып көрінетін жоғары нәтижелілік мәдениетінде тұрған ештеңе жоқ. Кейбір адамдар тепе-теңдікті қалайды және бұл олар үшін дұрыс; кейбір адамдар жұмысқа басымен кіріп кеткісі келеді және егер бұл алдын ала ескертілсе, олар үшін де бұл дұрыс.
Тек жоғары нәтижелі бизнесті немесе одан келетін қаржылық сыйақыларды қалау жеткіліксіз, мынаны есте ұстауыңыз керек:
Барлық бизнес бірдей өмір салты бизнесінен үлкен болуы тиіс емес. Кейбір науқандар жылына екі рет жұмыс істейді, бірақ жылына он рет емес. Кейбір жоғары пайдалы микро-нишалар жылына 2 миллион доллар сатылым жасауға жетеді, бірақ 20 миллион долларға жетпейді. Барлық адамдар жоғары нәтижелі бизнеске жарамайды. Кейбір адамдар үлкен әлеуетті толықтыру стрессін ұнатпайды. 50-ден астам адамы бар командаларды басқару жүйелер мен құрылымдарды қажет етеді, бұл кейбір адамдар үшін жұмыстың қызығын кетіреді, ал 3-тен 12-ге дейінгі команда өздігінен ұйымдасатын және салыстырмалы түрде динамикалық болады. Сізді өмір салтыңызға жеткізген жеңісті стратегиялар сізді міндетті түрде жоғары нәтижелілікке жеткізбейді (бұл көбірек қаржыландыруды, үлкенірек мәмілелерді, көбірек адамдарды және стратегиялық құқықтық әрі бухгалтерлік талаптарды қажет етуі мүмкін). Өмір салты бизнесі сізді бақытты етуі мүмкін, ал жоғары нәтижелі бизнес сізді есіңізден тандыруы мүмкін. Бұл клуб деңгейінде теннис ойнауды ұнататын адамның «мен кәсіби деңгейде ойнағанды ұнататын болармын» деп ойлауы сияқты — үлкен ықтималдықпен олар Уимблдонға жету үшін соншалықты көп жаттығу жасағысы және қаржылық тәуекелге барғысы келмеуі мүмкін.
Сіздің мақсатыңыз — міндетті түрде үлкен болу емес, oversubscribed болу. Өзіңізге сәйкес келетін тепе-теңдікті табу үшін осы әдістерді қолданыңыз.
Өмір салтына бағытталған бизнес те, жоғары нәтижелі бизнес те басқалармен жұмыс істеуді талап етеді – барлығын өз бетіңізбен істеуге тырысу — сәтсіздікке бастайтын төте жол. Төрт адамнан тұратын өмір салты бизнесін (иесінің жайлылығын бірінші орынға қоятын кәсіп) құрсаңыз да, немесе 150 адамы бар жоғары нәтижелі кәсіпорын құрсаңыз да, идеяларды жүзеге асыру үшін қасыңызда талантты адамдардан құралған команда болуы керек. Сізге бағыт-бағдар беретін менторлар мен шабыттандыратын орта қажет. Сондықтан кітаптың бұл бөлімі сіздің және командаңыздың күн сайын толық күш-жігермен жұмысқа кірісуінің маңыздылығына арналады.
НАУҚАНҒА НЕГІЗДЕЛГЕН КӘСІПОРЫН КОМАНДАСЫ
Науқанға негізделген кәсіпорын (Campaign-Driven Enterprise — CDE) — бұл жұмысты тұрақты ағынмен емес, нақты маркетингтік науқандар арқылы ұйымдастыратын бизнес моделі.
Бизнес — күрделі процесс, сондықтан бәрін жалғыз істеу мүмкін емес. 2020 жылдардан кейін табысқа жету үшін динамикалық және мақсаты бір команданың мүшесі болуыңыз керек. Oversubscribed (сұранысқа ие болу немесе кезекке тұру) деңгейіне жету үшін бизнесіңізді осы биікке шығаратын негізгі топты жинауыңыз қажет. Бұл үшін науқанға негізделген кәсіпорын командасында кемінде төрт негізгі рөл болуы тиіс:
Ықпалды тұлға (Key person of influence) — бұл сала ішінде танымал, сыйлы және сенімге ие адам. Бұл адамның мықты байланыстары бар, мәмілелерді соңына дейін жеткізе алады, терең түсінікке ие және коммерциялық тұрғыдан табысты. Ол корпоративтік мәдениеттің бағытын айқындайды, пайымдауды (vision) белгілейді және команданың құндылықтарын көрсетеді.
Сату және маркетинг бөлімінің басшысы — бұл адам жылы ледтерді (қызығушылық танытқан әлеуетті клиенттер) тартуға, сатуды жүзеге асыруға және ұсыныстар (referrals) жинауға жауапты. Ол сауатты орындалған науқандар арқылы бизнесті алға жылжытуға назар аударады.
Операциялар және өнімдер бөлімінің басшысы — бұл адам клиенттердің ризашылығына жауапты. Оның мақсаты — әрбір клиенттің алған тәжірибесіне тәнті болғаны соншалық, ол бизнесіңізге басқа да клиенттерді ертіп келуін қамтамасыз ету.
Қаржы, логистика және есеп беру бөлімінің басшысы — бұл адам ақша мен сандарды қадағалайды, тиімділікті арттыру жолдарын іздейді, командаға пайдалы есептер береді және барлық заңды талаптардың сақталуын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, сатып алу, логистика және төлемдерге жауап береді.

Егер сіз үлкен серпіліс жасағысы келетін шағын стартап болсаңыз немесе ірі компанияда өз бөліміңіз бойынша динамикалық нәтижеге жауапты болсаңыз, осы шағын команда — бастау үшін ең мықты негіз.
КОМАНДАНЫ ҚАШАН ЖИНАУ КЕРЕК?
Бірнеше табысты бизнесті бастаған адам ретінде менен жиі: «Жалғыз өзіңіз жұмыс істейтін жеке кәсіпкер ретінде қалай бастадыңыз — команданы қай сәтте жалдадыңыз? » — деп сұрайды. Шындығында, мен бизнесте бірде-бір күнімді жалғыз өткізген емеспін; мен бастаған әрбір компания алғашқы күннен бастап осы рөлдерді атқаратын шағын командамен жұмыс істеді. Алғашқы кезеңдерде бұл адамдарға сатылымнан комиссия төлеуді, аптасына бірнеше сағаттық көмегі үшін ақы төлеуді немесе достарымнан іс-шараларда көмектесуін сұрап, соңында кешкі аспен немесе сусындармен сыйлауды білдіретін. Бастапқыда адамдарды командаға тарту қиын болуы мүмкін, бірақ бәрін жалғыз істегеннен әлдеқайда оңай.
Елестетіп көріңізші, сіз футбол ойнауға шықтыңыз. Сіз бұл командалық спорт екенін және командалар жеке ойыншылардан басым түсетінін түсінесіз, бірақ бәрібір жалғыз бастауды ұйғарасыз. «Егер алаңға жалғыз шығып ойнай берсем, команда іздегеннен гөрі оңай әрі жылдам болады» деп ойлайсыз. Алдымен бірнеше гол соғып, ұпай жинап алған соң барып, командаға жаңа ойыншылар жинаймын деп шешесіз.
Әрине, бұл жоспар іске аспайды. Сізді қарсылас командалар жеңіп кетеді. Олар жылдамырақ, жақсы ұйымдасқан және әр ойыншы өз рөліне машықтанған. Содан кейін сіз бәрін жалғыз істеп, алаңда жүгіріп шаршағаныңыз соншалық, командаға адам шақыруға уақытыңыз да, күшіңіз де қалмайды. Сіз гол соға алмайсыз, ал уақыт зымырап өте береді.
Спортта мұндай әдісті қолдану ешкімнің ақылына сыймайтыны анық. Дегенмен, көптеген адамдар бизнес құру кезінде осы логиканы ұмытып, бұл әрекетті дұрыс деп есептейді. Олар жобаны жалғыз бастап, «алдымен бірнеше клиент тауып алайын, ақша түсе бастағанда команда жалдаймын» деп ойлайды. Бірақ бұл жұмыс істемейді. Сіз қажып, артта қаласыз және бизнесіңізді алғашқы күннен команда болып жиналған бәсекелестерге алдырып қоясыз.
Кез келген жаңа жобаның басында жоғары нәтижелі командаңыз болуы керек. Егер осы уақытқа дейін мұны істемеген болсаңыз, команда жинайтын уақыт — дәл қазір.
Тіпті көптеген ірі кәсіпорындар алдымен өсіп алып, сосын адам жалдау керек деп қателеседі. Бірақ қазіргі командаңыз сізді осы деңгейге дейін ғана жеткізді; ары қарай бару үшін сізге көбірек және мықтырақ ойыншылар қажет. Ірі компанияларда алдымен жаңа «А деңгейлі» (жоғары санатты) ойыншыларды жалдау керек, содан кейін ғана жаңа өсім келетінін түсіну маңызды.
НАУҚАНҒА НЕГІЗДЕЛГЕН КӘСІПОРЫН КОМАНДАСЫНЫҢ НЕГІЗГІ РӨЛДЕРІ
Бүкіл CDE командасының бір негізгі мақсаты бар: сұранысқа ие болу және клиенттерді риза ету. Команда осы мақсатқа жеткенше және оны ұстап тұрғанша бірге жұмыс істейді, жаңалықтар енгізеді, бейімделеді және төзімділік танытады.
Әр команда мүшесінің рөлін толығырақ қарастырайық.
1-РӨЛ: ЫҚПАЛДЫ ТҰЛҒА (KEY PERSON OF INFLUENCE)
Әрбір жобаға оны алға сүйрейтін ықпалды тұлға — бәрін біріктіретін көшбасшы қажет. Бұрын айтылғандай, бұл рөлдегі адамдар өз саласында танымал, сыйлы және сенімді болуы керек, сонда ғана олар жобаның сәтті болуына септігін тигізетін басқа да маңызды адамдардың қолдауына ие бола алады.
Ықпалды тұлға жобаның болашағын (vision) жеткізе білуі керек. Ол хабарламаны дұрыс құрастырып, стейкхолдерлерді (мүдделі тараптарды) және команданы жинауы қажет. Ол команданың қолдауымен түпкілікті шешімдер қабылдауы тиіс.
Адамды ықпалды тұлға ететін бес негізгі қасиет бар және кез келген дағды сияқты, бұларды кез келген адам үйреніп, дамыта алады:
Пичинг (Pitching) — өз хабарламаңызды адамдарды жобаңызға тартатындай етіп анық жеткізе білу қабілеті. Команда жинау, қаржыландыру табу, серіктестер мен сатылымдарды иемдену үшін сізге пичинг дағдылары қажет.
Паблишинг (Publishing) — адамдар оқып, өзіне қабылдап және басқалармен бөлісетін қызықты блогтар, мақалалар, есептер мен контент жаза білу қабілеті. Oversubscribed болу үшін хабарламаңызды тарату керек, ал бүгінгі таңда бұл хабарлама баспа түрінде және онлайн болуы тиіс дегенді білдіреді.
Өнімге айналдыру (Productising) — құнды түсініктерді өнімдерге немесе масштабталатын инновацияларға айналдыру қабілеті. Өзекті өнімдер — кез келген сұранысқа ие бизнестің өзегі.
Профильдеу (Profiling) — идеяларды жалпы шудан жоғары көтеріп, өзіңіз бен ісіңіздің көрінуін (visibility) қамтамасыз ету қабілеті. Бұл сондай-ақ ықпалды тұлғаның өзі пайдалана алатын қалыптасқан беделінің болуын білдіреді.
Серіктестік (Partnering) — істерді жылдамдатуға көмектесетін басқа да құнды адамдармен стратегиялық одақтар құра білу қабілеті.
Ықпалды тұлғасыз ешнәрсе алға жылжымайды. Сізде жүйелер, өнімдер, идеялар мен ресурстар болуы мүмкін, бірақ қозғаушы күш болмаса, олардың бәрі әрекетсіз қалады.
Осындай адам болуға дайынсыз ба? Команданы бастайсыз ба? Жауапкершілікті өз мойныңызға аласыз ба? Егер сіз болмасаңыз, онда кім? Жобаға мұны істейтін адам міндетті түрде қажет, бұл таңдаулы дүние емес — бұл қажеттілік.
Мен алғашқы бизнесімді бастағанда, ешқандай тәжірибесі жоқ 22 жастағы жігіт едім. Мен өз саламның ақсақалын таптым және бизнесімнің ықпалды тұлғасы болуы үшін оған әрбір сатылымның пайызын төлеп тұрдым. Бұл адам зейнетке шыққанына қарамастан, оның есімінің біздің бизнеспен байланысты болуы бізге қажетті есіктерді ашуға жеткілікті болды. Сондай-ақ, маңызды шешімдер қабылдау кезінде оның өткір көзқарасы мен тәжірибесі өте құнды болды.
Ықпалды тұлға қатыспайынша, табысқа жету мүмкін емес. Егер сіз бұл рөлді өзіңіз атқаруға дайын емес болсаңыз, онда ықпалы бар біреуді тартуыңыз керек. Oversubscribed болу үшін өзіңізді ықпалды тұлға ретінде көрсетіп, басқа да ықпалды адамдармен иық тіресе жұмыс істеуіңіз қажет.
Қазіргі уақытта бизнестің нақты өрлеуі үшін брендингтің үш деңгейі қажет:
Өнім (Product) — біз сатып алатын өнім немесе қызметпен байланыстыратын брендтер, мысалы, Model S.
Компания (Company) — біз өнімді сатып алатын компаниямен байланыстыратын брендтер, мысалы, Tesla.
Тұлға (Personality) — компаниялар мен өнімдерді таныстыратын ықпалды тұлғалармен байланыстыратын брендтер, мысалы, Илон Маск.
Брендинг туралы алғашқы әңгімелер тек өнім брендингінен басталды. Coca-Cola, Hoover және Marlboro сияқты алғашқы брендтердің өнімдері соншалықты мықты болғаны сонша, олардың негізінде трансұлттық компаниялар құрылды. Бұл компаниялардың аты да, бренд имиджі де өніммен бірдей болды; бас директордың, негізін қалаушының немесе өнертапқыштың кім екенін ешкім білмеді және оған қызықпады да.
Екінші деңгей компаниялар күрделеніп, бірнеше өнім сата бастағанда пайда болды. Өнім брендтері мен компания брендтерінің аражігі ажыратылды. McDonald's — Big Mac, McShake және Happy Meal сияқты өнімдерді сататын компания ретінде танылды. General Electric, 3M және LG көптеген өнім желілерін шығара бастады және олардың өнім брендтері де, компания брендтері де мықты болды. Адамдар өнімнің артында қандай компания тұрғанын білгісі келді, бірақ әлі де компаниядағы адамдар туралы көп білуді талап етпеді.
Жақында біз брендтің үшінші түрі — ықпалды тұлға бренді немесе тұлғалық брендтің пайда болғанын көрдік. Nike сияқты алғашқы бейімделушілер Air Jordan аяқ киімдерін сату үшін Майкл Джордан сияқты тұлғалық брендтерді пайдаланды. Біз Стив Джобстың Apple компаниясының Mac, iPod және iPad сияқты өнімдерін алға сүйрегенін көрдік. Ричард Брэнсонның сүйікті тұлғалық бренді Virgin компаниясының брендін музыка индустриясынан мүлдем жаңа өнімдерге — пойыздарға, ұшақтарға және ұялы телефондарға дейін жеткізді.
Әлеуметтік желілердің кең таралуымен тұлғалық бренд — бизнесті алға сүйрейтін ең қуатты брендке айналды деуге болады. Егер адамдар сізді ұнатса және сенсе, олар сіз ұсынған заттарды сатып алады. Шағын бизнес үшін алпауыт компаниялардың қалыптасқан өнімдерімен немесе компания брендтерімен бәсекелескеннен гөрі, тұлғалық бренд құру арқылы олармен тайталасу әлдеқайда оңай.
Австралиялық Джон Симмондс Aussie Home Loans компаниясын нөлден бастап, көп миллиардтық ипотекалық провайдерге айналдырды. Австралия жұртшылығы ірі банктердің бір-біріне ұқсас — бет-бейнесіз, таптаурын жарнамаларына үйреніп қалған еді. Содан кейін алаңға Симмондс шықты: ол камераға тік қарап, компанияның негізін қалаушы және бас директоры ретінде сізбен тікелей сөйлесіп, мынадай уәде берді: «Aussie-де біз сізді құтқарамыз».
Австралияда бұған дейін ешкім банктің бас директорының халыққа тікелей уәде бергенін көрмеген еді. Тіпті ешкім өз банкінің бас директоры кім екенін де білмейтін. Симмондстың тұлғалық бренді әлемдегі ең ірі банктердің қолында болған индустриядағы үлкен нарықты иемденіп алды.
Тұтынушылар кейде бет-бейнесіз көрінетін бизнестің артында кім тұрғанын білгісі келеді. Олар тек негізін қалаушыны немесе бас директорды ғана емес, сонымен қатар инженерлерді, көшбасшыларды және компанияның төменгі деңгейінде жұмыс істейтін адамдарды да білгісі келеді.
Көптеген ірі компаниялар мұны әлі жасамайды, бұл шағын бизнеске қуатты тұлғалық бренд құруда артықшылық береді. Олар оңай видео түсіріп, дәріс оқып, кітаптар мен блогтар жаза алады. Олар кішкентай болса да, интернетте үлкен болып көріне алады.
Шағын бизнес компаниялық брендинг немесе жалпы брендинг мәселесінде ешқашан ірі бизнеспен бәсекелесе алмайды. Болашақта ірі бизнес тұлғалық бренд құруды жақсырақ меңгергенімен, дәл қазіргі уақытта бұл — шағын бизнестің ірі ойыншылардан басым түсе алатын жері. Қосымша артықшылық ретінде, тұлғалық бренд құрған бизнес көшбасшысы кез келген нақты бизнестің өмірінен тыс мүмкіндіктерді де өзіне тартады. Индустриялар өзгеруі мүмкін, бірақ ықпалды тұлғалар әрқашан тиімді мәмілелерді тартып отырады.
Ықпалды тұлғаны анықтағаннан кейін, енді CDE командасының басқа маңызды мүшелерін жинауыңыз керек. Ықпалды тұлғалардың беделі болуы мүмкін, бірақ олар жеңіске жалғыз жете алмайды.
Тапсырма: www. keypersonofinfluence. com/scorecard сайтында Ықпалды тұлға көрсеткіштерін толтырыңыз.
2-РӨЛ: САТУ ЖӘНЕ МАРКЕТИНГ БӨЛІМІНІҢ БАСШЫСЫ
Жақсы сату және маркетинг мамандары алтынмен тең. Оларды нетворкинг (іскерлік байланыс орнату) шарасына жіберсеңіз, олар жылы ледтермен оралады. Оларға бірнеше жылы лед берсеңіз, келесі күні тапсырыстармен келеді. Қолданыстағы клиенттер тізімін берсеңіз, олар сол клиенттерден жаңа ұсыныстар алып шығады. Бұл адам үшін үш нәрсе маңызды: ледтер, сатылымдар, ұсыныстар. Қалғандарының бәрі — тек назар аударатын кедергілер.
Сапалы сатушы сіздің науқандарыңызды өзгертеді. Мен тіпті жақсы сатушының қолдауынсыз науқандарды тиімді жүргізу мүмкін емес дер едім. Алғашқы компаниямды ашқанда, менің ең жақын досым Глен Карлсонның әлемдегі ең үздік сатушылардың бірі болуы және менімен бірге бизнес құруға келуі — менің бағым болды. Осы күнге дейін мен түсінікті әрі қиындықсыз сату стратегиясы бойынша одан артық ақылды кездестірмедім.
Алғашқы кездері мен бар күшімді ай сайын қуатты науқандар жүргізуге және үлкен қызығушылық тудыруға жұмсайтынмын. Глен бірде-бір сатылымның назардан тыс қалмауын қадағалайтын. Ол күніне 50-ден астам қоңырау шалып, уәде берген уақытында адамдармен байланысатын, біздің тарихымызды тамаша жеткізетін скрипттер (дайын сөйлесу мәтіндері) әзірлеп, оларды қайталап, шебер орындайтын. Егер мен оған 100 ыстық лед берсем, ол маған 30-дан астам аяқталған сатылымды қайтаратын. Бірінші жылы бизнестің жеті таңбалы табысқа жетуі негізінен Гленнің сату кездесулеріндегі шеберлігінің арқасы еді.
Мұны алғашқы жылдары қиналатын көптеген стартаптармен салыстырып көріңізші. Көбінесе негізін қалаушы — жалғыз сатушы болып табылады. Керемет өнім жасаудың, тиімді науқан құрудың немесе серпінді серіктестік орнатудың орнына, негізін қалаушылар уақытын сатылым соңынан жүгірумен өткізеді. Көп ұзамай олар сатуда да, бизнесті өсіруде де тиімсіз болып қалады.
Егер сізде мықты сатушылар болмаса, керемет лендинг парақшасын (өнімді жарнамалайтын бір беттік сайт) жасаудың немесе тамаша видео жазудың еш мәні жоқ. Қадағалайтын адам болмаса, барлық ледтер суып кетеді. Сіздің CDE командаңызда сату және маркетинг қызметіне жауапты бір адам болуы керек.
Егер сізде мұндай адам болмаса, бүгін біреуді жалдаңыз. Мүмкін, алдымен оған тек комиссия төленетін сынақ мерзімін ұсынарсыз. Оған 250 жылы лед беріп, нәтижесін көріңіз; жақсы сатушы 250 ледтен оны жалдау және ұстап тұру шығынынан көп ақша тауып береді.
Есіңізде болсын, мықты сатушыларсыз науқанға негізделген кәсіпорын ретінде табысқа жете алмайсыз. Өніміңіз қаншалықты жақсы немесе брендіңіз қаншалықты танымал болса да, oversubscribed болуыңыз екіталай. Бұрын айтқанымызды еске түсіріңіз — Google, Apple, BMW, Ferrari, HSBC, CitiBank, Virgin, Coca-Cola, Microsoft, Rolex, Omega және Disney сияқты ірі брендтердің бәрінде сатушылар мен оқыту бағдарламалары бар. Олар үнемі жақсы сатушыларды іздейді және оларға жоғары жалақы төлейді. Олардың әлемдегі ең құнды брендтері болса да, оларға әлі де сату кәсіби мамандары қажет. Сіздің CDE командаңызға да солай.
Маркетинг құралдары
Бизнесті маркетингтеу — дұрыс маркетингтік активтерге қол жеткізуді білдіреді. Бұл активтерсіз адамнан сатушылар үшін ледтер жасауды талап ете алмайсыз.
Сіздің маркетинг тобыңыз мынадай негізгі активтерді әзірлеуі керек:
Бекітілген мәтін (copy) және суреттер — маркетинг мамандары жазылған, бекітілген маркетингтік хабарламаға қол жеткізе алуы керек. Сондай-ақ, оларға брендті бейнелейтін суреттер кітапханасы қажет. Мықты маркетологтар бұл контент пен бейнелерді тартымды материалдарға айналдыра алады, бірақ бастапқы нүктені сіз және компанияңыз беруі тиіс.
Бекітілген контент — бұл мақалалар, есептер, кейстер (іс-тәжірибелер), идеялар, рецепттер, тарихтар, мысалдар және т.б. болуы мүмкін. Ол аудио, видео немесе жазбаша түрде болуы мүмкін. Маркетологтар ледтерді тарту үшін мұны жүздеген түрлі жолмен пайдалана алады.
Ледтерді жинау жүйелері — маркетингтік материалдарға жауап берген адамдардың деректерін жинау және сақтау жүйесі қажет. Автоматтандырылған онлайн жүйені немесе ескі үлгідегі телефон жүйесін пайдалансаңыз да, кімнің қызығушылық танытқанын және олардың қайдан келгенін білуіңіз керек.
Өлшем көрсеткіштері (benchmarks) — маркетологтар бір ледтің рұқсат етілген құны, бір сатылымның рұқсат етілген құны және идеяларды сынау үшін рұқсат етілген бюджет қандай екенін білуі керек. Егер бұл көрсеткіштер болмаса, олар не қорқыныштан әрекетсіз қалады, не ретсіз белсенділікке салынып кетеді.
Сату құралдары
Сату кезіндегі сөйлесулер жай ғана әңгіме емес екенін айтқан болатынбыз; сатушыға құралдар қажет. Нақтырақ айтқанда, сатушыңыз үшін осы бес құралды әзірлеуіңіз керек:
Скрипттер — бұл сатушы жаттап, жетілдіре алатын сценарийленген сөйлесу жоспары болуы керек. Кейбір пікірлерге қарамастан, мықты сатушылар скрипттерді пайдаланады.
Брошюралар — біз цифрлық әлемде өмір сүріп жатырмыз және әрбір компания құнды дүниелерін онлайн сақтауы тиіс. Дегенмен, баспа түрінде болуы тиіс бір маңызды құжат бар: ол — сіздің брошюраңыз. Сіздің бизнесіңіз келесі Google немесе Facebook болса да, маған бәрібір: сатушыларыңызға басып шығарылған брошюралар қажет. Бұл құжаттар бетпе-бет сату әңгімелерін біріктіретін «желім» іспетті. Брошюра жасаудың өзі сіздің CDE командаңызды ұсынысыңыздың коммерциялық құндылығына бейімдейді. Жақсы брошюра өнімнің тарихын, оның жасалу философиясын, негізгі қасиеттерін, өнім әкелетін пайда мен артықшылықтарды баяндауы керек. Онда қатысатын негізгі адамдар туралы айтылуы, кейстер мен пайдаланушылардың пікірлері, сондай-ақ сарапшылардың пікірлері мен сыртқы растаулар болуы тиіс.
Диаграммалар — сатушыларыңызға сіз ұсынатын құндылықты көрнекі түрде бейнелейтін диаграмма қажет. Ол сулыққа (салфеткаға) оңай сала салатын және бизнесіңіздің неге құнды екені туралы тарих құрайтын нәрсе болуы керек. Тіпті, диаграмма соншалықты қарапайым әрі әсерлі болуы керек, клиент оны бір көргеннен кейін достарына өзі сызып бере алатындай болсын.
Тіркеу формасы — сатушыларға клиентпен келісімге келгенде толтыратын физикалық және цифрлық форма қажет. Бұл форма клиенттің деректерін, мысалы, өнімдер мен қызметтер үшін қалай төлейтінін көрсетеді. Мен көптеген сатушыларды кездестірдім, олар мәмілені жеңіп алады, бірақ сол жерде «қол қойдырмайды», содан кейін сол аптада клиенттің қызығушылығы суып кеткенін көреді. Тіркеу формасы — барлық тараптардың келісімге келгенін және біз бірге алға жылжып жатқанымызды білдіретін қуатты белгі.
Ережелер мен шарттар келісімі (T&C) — Ережелер мен шарттар парағы тіркеу формасымен бірге жүреді және онда клиенттердің неге жазылып жатқаны және қандай шарттарға қол жеткізілгені туралы барлық мәліметтер болады. Кез келген тарап шарттар парағына қайта оралып, нендей келісім жасалғанын нақты көре алады.
Фотографтан құрылғысыз, ал тіс дәрігерінен құралсыз нәтиже күте алмайтыныңыз сияқты, сатушыдан да осы құралдарсыз нәтиже күте алмайсыз.
3-РӨЛ: ОПЕРАЦИЯЛАР БӨЛІМІНІҢ БАСШЫСЫ
Бизнесіңіз білуі тиіс Net Promoter Score (немесе қысқаша NPS — Тұтынушылардың адалдық индексі) деп аталатын белгілі өлшем бар. Қарапайым тілмен айтқанда, бұл клиенттерден: «Осы бизнесті өзіңіз сияқты адамға ұсыну ықтималдығыңыз қандай? » — деп сұрағанда беретін бағасы.
Сенесіз бе, жоқ па, осы бір өлшем — сіздің бизнесіңіздің өсетінін және табысты болатынын болжайтын ең маңызды көрсеткіш. АҚШ-тағы ең ірі 1000 компанияның үштен екісі тұтынушылардың адалдығын арттырып жатқан-жатпағанын білу үшін осы көрсеткішті өлшейді.
Bain & Co зерттеулері көрсеткендей, егер орташа балл 10-нан 7-ден төмен болса, ұзақ мерзімді перспективада бизнесіңізді өсіруге немесе табысты болуға мүмкіндігіңіз жоқ. Егер балл жоғары болса, бизнесіңіздің болашағы бар.
Сондықтан сіздің операциялар бөлімінің басшысы осы сан үшін жанын салуы керек. Ол адам осы туралы ойлап ұйықтап, осы туралы ойлап оянуы және күні бойы оны жақсарту үшін қолдан келгеннің бәрін жасауы қажет.
ОПЕРАЦИЯЛЫҚ БӨЛІМ БАСШЫСЫНЫҢ РӨЛІ
Бұл көрсеткіштің қаншалықты маңызды екенін ойлап көріңіз. Жақсы ұпай жинау — сіздің тиісті аудиторияны дұрыс таңдағаныңызды, нақты күтулер қалыптастырғаныңызды, оларды орындап, тіпті күтпеген жақсылықтармен сол үміттерден асып түскеніңізді білдіреді.
Операциялық бөлім басшылары бұл көрсеткішті қатаң қадағалауы тиіс. Олар маркетинг пен сату топтарының дұрыс күтулер қалыптастырып жатқанына және тұтынушылардың қалағанын алып, оған қоса қосымша құндылыққа ие болуына жауапты. Олар осының барлығын барынша автоматтандыру мен жүйелеу арқылы жүзеге асыру жолдарын қарастыруы керек.

Олар үнемделген әрбір доллар клиенттерді одан әрі қуантуға және сол арқылы ұпайды жақсартуға мүмкіндік беретініне шын жүректен сенуі қажет.
Операциялық қызметкерлер тұтынушыларға құндылық жеткізеді. Олар әдетте үздік сатушы бола алмайды, өйткені сатуға қарағанда мәселені шешуге (solution mode) көбірек бейім тұрады. Бірақ егер операциялық мамандардың жұмыс істейтін ақысы төленген клиенттері болса, олар команданың маңызды мүшесіне айналады.
Операциялық мамандар тұтынушылардың адалдық көрсеткішін жақсарту үшін креативті болуы керек. Мұнда назар аударатын төрт негізгі бағыт бар:
Жақсырақ өнім жасау – Керемет өнім Net Promoter Score (NPS) (тұтынушылардың адалдығы мен өнімді ұсыну дайындығын өлшейтін индекс) бойынша жоғары нәтиже береді. Егер ол мәселені күткеннен де жақсы шешсе, ол танымал болады. Жақсы операциялық мамандар әрқашан өнімді жақсартқысы келеді және олар үшін ол ешқашан мінсіз болмайды. Егер сіз оларға мүмкіндік берсеңіз, олар өнімді жақсарту үшін бар күшін салады.
Жақсырақ жеткізу жүйесін құру – Егер жеткізу жүйесі тиімсіз болса, керемет өнім тым қымбатқа түседі. Сіз ұсынатын құндылық — соңғы нәтиже; бірақ жеткізудегі тиімсіздік шығындарды арттырып, оны тұтынушыларға немесе акционерлерге жүктейді. Қалай болғанда да, егер жүйелер ретсіз болса, бизнеске қауіп төнеді.
Мақсатты нарықты өзгерту – Егер сіз бес адамнан тұратын отбасыға Ferrari сатқыңыз келсе, сіздің NPS көрсеткішіңіз төмен болады. Өнім әлемдік деңгейде болғанымен, ол үлкен отбасы үшін қолайсыз; олар седан мінсе әлдеқайда бақытты болар еді. Сол сияқты, егер сіздің өніміңіз дұрыс емес нарыққа ұсынылса, NPS төмен болады. Операциялық маман маркетинг маманына өнімді кімдер ұнатып жатқаны және кімдерге ұнамағаны туралы кері байланыс беріп отыруы тиіс.
Күтулерді өзгерту – Күтулер маркетинг пен сатушылар, өнімнің қаптамасы мен жеткізілуі немесе клиентті жұмысқа тарту (onboarding) процесі арқылы қалыптасады. Жақсы операциялық маман клиенттер үшін қандай күтулер орнатылғанын әрдайым бақылап отырады. Ол не осы күтулерді орындауы керек, не басында адамдардың тым жоғары үміт күтпеуін қадағалауы тиіс. Мысалы, егер сатушы сауда жасау үшін орындалмайтын уәделер беріп жатса, операциялық маман мұны бірден тоқтатуы керек.
РӨЛ 4: ҚАРЖЫ ЖӘНЕ ЕСЕПТІЛІК БӨЛІМІНІҢ БАСШЫСЫ
Бір түсініксіз себептермен көптеген адамдар қаржылық рөлді іш пыстырарлық, қызықсыз немесе тіпті міндетті емес деп санайды. Мүмкін, кейбіреулер бұл рөлдегі нашар маманнан көңілі қалғандықтан, мәселенің ауқымын көре алмайтын шығар, бірақ қаржы және есептілік рөлі кампанияны табысты нәтижеге бағыттау үшін қажет. Тиісті мамандар операциядан қолма-қол ақшаны босатудың жолдарын іздейді. Олар инвестициялар, несиелер, гранттар мен жеңілдіктерге қол жеткізуге белсенді түрде тырысады. Олар жеткізушілермен тиімдірек шарттар орнатып, қосымша қызметі бар ұзартылған төлем мерзімдеріне көлемді жеңілдіктер алу жолдарын табады.
Олар босатылған әрбір доллар бизнес үшін үлкен мүмкіндік тудыратынын біледі. Олар бүкіл команданы ресурстармен қамтамасыз етіп, мүмкін емес нәрсені мүмкін етіп жүргендерін сезініп, мақтанышпен жұмыс істейді. Көптеген адамдардың ойына қарамастан, жақсы қаржы маманы кештің сәнін бұзбайды; керісінше, олар сол кештің өтуін мүмкін етеді. Олар оқиғалардан озып жүреді және қажетті ақшаны табудың жолдарын қарастырады. Олар командаға не жұмыс істеп жатқаны және не жұмыс істемейтіні туралы ақпарат беріп отырады. Олар сатушыларға жеке рекорд орнату үшін небәрі үш сауда қалғанын айтады. Олар беделді тұлғаға (key person of influence) жаңа белестің бағындырылғанын және бұл туралы келіссөздер кезінде айтуға болатынын хабарлайды. Олар операциялық маманға маңызды емес баспа материалдарына мыңдаған қаржы жұмсалып жатқанын және цифрлық шешім айына орта есеппен £754 үнемдейтінін жеткізеді.
Үздік қаржы және есептілік мамандары инвестиция мен қаржы тартуға көмектесетін есептер дайындайды. Олар кампания аяқталған күні-ақ оның табысты болған-болмағанын айта алады. Бұл маман — істі өз қолымен атқаратын, белсенді және команданың басқа мүшелері сияқты жігерлі адам. Басқа команда мүшелері үшін оның талантын бағалау және дамыту өте маңызды. Көбіне барлық атақ-даңқ сатушыға немесе беделді тұлғаға бұйырып жатады. Қаржы маманының жетістіктерін де атап өтуді ұмытпаңыз. Олар қажетсіз шығындарды азайтқанда қолын алыңыз. Овердрафт алғанда немесе жеткізуші шарттарын жақсартқанда оларға бір бөтелке шампан сыйлаңыз.
Қаржы маманы мына міндеттерге назар аударуы керек:
Жедел есеп беру – Бизнесті жақсарту үшін командаға қажетті ақпаратты беріп отырыңыз. Шағын шығындардың қалай жиналып қалғанын, нашар нәтиже беретін шығындарды көрсетіп, сәттілік немесе сәтсіздік туралы уақтылы хабарлаңыз.
Жеткізушілермен жақсырақ шарттар – Барлық жақсы қаржы мамандары егер жеткізушілер тиімді шарттар ұсынса, компанияның кассалық жағдайы айтарлықтай жақсаратынын біледі. Ал 14 күндік төлем мерзімі мен 30 күндік төлем мерзімінің арасындағы айырмашылық шағын бизнес үшін өмір мен өлім мәселесі болуы мүмкін. Егер 5% жеңілдік жасалса, бұл көбіне тікелей таза пайдаға айналады.
Төлемдерді жинау (Collections) – Үстелдің үстінде үйіліп жатқан тапсырыс қағаздары болып, ал банкте ақша болмағанынан пайда жоқ. Қаржы маманы пысық болып, сол сауда-саттықтың ақшасын тездетіп алуы керек. Бизнестің қаржылық жағдайының нашарлауына жол бермеңіз; егер адамдар ақысын баяу төлесе, телефон соғып, сол ақшаның түсуін қадағалаңыз.
Қаржыға немесе инвестицияға қол жеткізу – Егер кампаниялар жұмыс істеп тұрса, кеңеюге дайындалу керек. Ерте ме, кеш пе, команда істі ауқымдырақ еткісі келеді және ол үшін инвестиция тарту, несие алу немесе үлкенірек бюджетті босату қажет болады. Бұл істі жүзеге асыру үшін қолдаушы құжаттардың болуын қамтамасыз ету — қаржы маманының міндеті.
Табысты кампаниялар жүргізетін және сұранысқа ие (oversubscribed) болып қалатын компанияда осы төрт рөлдің әрқайсысында мықты ойыншылар болады. Олар бір-бірін құрметтейді және тұтынушы тәжірибесін үнемі жақсарту, әлеуетті арттыру және сол әлеуетті мінсіз клиенттермен толтыру үшін келісімде жұмыс істейді.
БАСТАН-АЯҚ МӘДЕНИЕТ ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Жоғары нәтижелі команда құру үшін сізге жоғары нәтижелі мәдениет қажет. Мәдениет сіздің командаңызды нақты көзқарасқа (vision), миссияға (mission) және құндылықтарға (values) бағыттауға негізделеді. Сондай-ақ, команда ретінде бизнес қиындықтарына қалай қарсы тұратынымызды анықтайтын қағидалар немесе принциптер құру маңызды деп есептеймін.
Dent Global компаниясы Investors in People ұйымынан мәдениет құрудағы жаһандық көшбасшы ретінде марапат алды. Біз мәдениетті табысқа жетудің негізгі ұзақ мерзімді стратегиясы ретінде қарастырамыз және өз көзқарасымызды, миссиямызды, құндылықтарымыз бен қағидаларымызды біз жалдайтын әрбір команда мүшесінің бойына сіңіреміз.
Көзқарас (vision) «жеңіс дегеніміз не? » деген сұраққа жауап беруі тиіс. Dent Global-дың көзқарасы — «БҰҰ-ның Жаһандық мақсаттарына сәйкес, ерекшеленетін, ауқымын кеңейтетін және әлемге оң әсерін тигізетін кәсіпкерлерді дамыту». Біздің миссиямыз — «кәсіпкерлердің табысы жеделдейтін жоғары нәтижелі орта құру». Бұл жеңістің жақсы үлгісі, өйткені ол ешқашан аяқталмайды.
Біздің құндылықтарымыз — «батыл бол, көңіл көтер, өз ізіңді (dent) қалдыр».
Сонымен қатар, бізде мынадай жеті қағида бар:
Не ұсынсаң (pitch), соны аласың және сен әрдайым ұсыныс жасау үстіндесің — Сөздің күші бар. Сіз кез келген нәтижені сөзбен жүзеге асыра аласыз. Жақсы немесе жаман болсын, не туралы айтып жатқаныңызға абай болыңыз, өйткені сіз оны өз өміріңізге шақырып (pitch) жатқан болуыңыз мүмкін.
Ықпал ету нәтижеден келеді — Ықпал ету «керемет» болудан немесе манипуляциялық әдістерді қолданудан келмейді; керісінше, ол жоғары стандарттағы өнімді көптеп шығарудан туындайды. Идеяларыңызды өз ойыңызда емес, нарықта шыңдаңыз.
Табыс активтердің соңынан ереді — Актив дегеніміз — егер бүгін команданың басына күн туса, ертең құнды болып қалатын кез келген нәрсе. Брошюра, жүйе, видео, оқу құжаты және сату сценарийі — бұлардың бәрі активтердің мысалдары. Сіздің жұмысыңыз — активтер жасау және оларды барынша пайдалану.
Біз клиенттеріміздің нәтижелері арқылы танымал боламыз — Сіз өзіңізді назар аударуға тырыспайсыз; керісінше, клиенттеріңіздің жетістік тарихын көрсету жолдарын іздейсіз және олардың нәтижелері сіз үшін сөйлеуіне мүмкіндік бересіз.
Біз бизнесімізге қатысы бар әрбір адаммен серіктеспіз — Біздің бизнеске қатысы бар адамдардың қажеттіліктері мен тілектеріне терең қамқорлықпен және құрметпен қараңыз. Әрбір адамды біздің табысымыздың серіктесі, ал өзімізді олардың табысының серіктесі ретінде қарастырыңыз.
Нәтижелілік мінсіздіктен жоғары — Ешбір компания мінсіз емес; бәрі де қателеседі. Алға жылжи беріңіз және бизнесіңізді жақсарта түсіңіз. Бізге мінсіз болудың қажеті жоқ; бағыты дұрыс қадамдар істі кейінге қалдырудан әлдеқайда жақсы.
Инновация ешқашан тоқтамайды — Үздік компаниялар өз табысының 5%-дан 15%-ға дейінгі бөлігін зерттеуге, оқытуға және дамытуға жұмсайды. Тоқырауға ұшыраған компаниялар инновациядан, оқытудан, дамудан және зерттеуден олардың құнына байланысты қашады. Сіз инновацияға инвестиция саласыз және ол тоқтамайды.
Бұл қағидалар белгілі бір реңк орнатады және жоғары нәтижелі мәдениеттің дәнін себуге көмектеседі. Оларды қолдануға немесе өз қағидаларыңызды жасауға еріктісіз.
Іс-қимыл қадамы: Басқа командалармен байланысу қызықты әрі оқуыңызды тездетеді. Басқалармен байланысу және олардың не істеп жатқанының нақты мысалдарын көру үшін Oversubscribed Facebook тобына қосылыңыз — www. facebook. com/groups/oversubscribed.
СІЗ ДАЙЫНСЫЗ; КЕТТІК!
Сәтті кампаниялар жүргізу үшін сізге сұранысқа ие болуды көздейтін, ортақ көзқарасы бар төрт адамнан тұратын осы шағын командамен бастау жеткілікті. Сізге осы кітаптың басында айтылған принциптерді қолдану және кампанияға негізделген кәсіпорын (CDE) әдісімен жұмыс істеу қажет болады.
Жақсартуды жалғастырыңыз. Креативті болыңыз. Көңіл көтеруді ұмытпаңыз. Ең бастысы, мақсатыңызды назардан тыс қалдырмаңыз.
Бизнес табиғатынан көңілді емес. Көптеген адамдар бизнесте болудың салдарынан ауырсынуды, қорлықты, тауқымет пен үмітсіздікті бастан кешіреді. Жылдар бойы жалғаса берсе, ол жалғыздыққа, ренішке әкеліп, өміріңізді құрдымға жіберуі мүмкін.
Адамдарға бизнес — бұл қызық пен күлкі деп айтылады. Кәсіпкер болу — еркіндік пен шытырман оқиғаға апаратын жол. Мен сізге кездестіретін бизнес өкілдерінің көбісінің өмірі керемет емес екенін айта аламын. Бірақ мен білетін табысты адамдардың бір ортақ қасиеті бар: олар сұранысқа ие (oversubscribed).
Олардың мүмкіндіктері соншалықты көп, оны не істерлерін білмейді. Клиенттері тым көп, оларға қызмет көрсетіп үлгере алмайды. Инвесторлар кезекте тұр. Олар барлық нұсқалар ашық кезде келесі шытырман оқиғасын таңдай алады. Олар таңдаудың жоқтығынан емес, таңдаудың көптігінен туындайтын «жағымды» стресстен ләззат алады.
Сұранысқа ие болу — бизнестен ләззат алудың кілті. Өзіңізді осы позицияға жеткізіңіз де, толқынның үстінде болыңыз.
Мен сіздің тарихыңызды естігім келеді. Осы материалмен не істегеніңізді білгім келеді. Сіздің нәтижелеріңізді көргім келеді, кампанияларыңызды тексеріп, CDE командаңызбен танысқым келеді. Сұранысқа ие болғаннан кейін өміріңіздің қалай өзгергені туралы естігім келеді.
Ең бастысы, мен сізді өзіңіз бен бизнесіңіз үшін шын мәнінде үлкен нәрсе жасауға шақырамын. Мұның бәрін тек ақша үшін емес; тереңірек себеппен, өзгеріс енгізу және қоғамға пайда тигізу үшін жасаңыз.
Өнеркәсіптік революция кезінде кәсіпкер тұтынуға байланысты мәселелерді шешті. Адамдардың азық-түлік, баспана, киім-кешек, қаржы, көлік және байланысқа деген қажеттіліктері өте көп болды. Осы қажеттіліктерді қанағаттандырған адамдар сол уақытта үлкен байлыққа кенелді. Ол заманда адамдарды тұтынуға мәжбүрлей алған кәсіпкерлер ешкімнің түсіне кірмеген өмір мен шексіз байлықпен марапатталды.
Біз қазір Батыс елдеріндегі адамдардың заттары тым көп әлемде өмір сүріп жатырмыз. Бізде азық-түлік, киім, баспана, көлік, байланыс пен қаржы соншалықты көп, біз тіпті шамадан тыс жүктелгенбіз! Бүгінде адамдарда бар жалғыз қажеттілік — заттарды сақтайтын орынның көптігі. Бұл игіліктер бізді бақытты да етпейді; шын мәнінде, көптеген адамдар жеңіл өмір сүруді армандайды. Мен өмірінің көп бөлігін тек екі чемоданмен бақытты өткізетін миллионерлерді танимын!
Менің сенімімше, болашақтың ең табысты кәсіпкерлері үлес қосу (contribution) мәселелерін шешеді. Олар адамдардың көбірек беруіне мүмкіндік беретін жолдар жасайды. Батыс әлемінің көп бөлігінде адамдар көбірек затты қаламайды, олар мағына іздейді. Олар мағынасыз гаджеттерге ие болғаннан көрі, маңызды істермен айналысқанды ұнатады.
Менің бизнесім адамдарға терең жеке миссиясын дамытуға және оған қол жеткізуге көмектесуге назар аударған кезде шын мәнінде өркендеді. Біз өз бизнесімізді не тұтынатынымен емес, не жасайтынымен әлемде ерекшеленетін, ауқымын кеңейтетін және әсер ететін кәсіпкерлерді дамытуға негіздеп құрдық.
Үлес қосу құндылығын аша алатын кәсіпкерлер қазір де, болашақта да үлкен марапатқа ие болады деп сенемін. Бұл — ықпалы бар, саяхаттайтын, шытырман оқиғаларға толы және шексіз байлығы бар тұлғалар. Олар өз өміріне өкінішпен емес, күлімсіреп қарайтын жандар болады.
Кәсіпкерлік деген не екенін өзіңіз үшін қайта анықтаңыз. Адамдар сатып алатын жаңа заттар жасаудың орнына, оны адамдар қатыса алатын және үлес қоса алатын жаңа дүниелер жасауға бағыттаңыз. Осы кітаптан үйренгендеріңізді Жер бетіндегі уақытыңызды барынша тиімді пайдалану үшін қолданыңыз.
Біз Күнді небары бірнеше рет қана айналып өтеміз. Орта есеппен сізге 80 рет айналу беріледі; мүмкін бағыңыз жанса, 100-ге жетерсіз. Кейбіреулерге бұдан әлдеқайда аз беріледі. Бізде тағы қанша мүмкіндік бар екенін нақты білмейміз. Көптеген адамдар сол уақыт ішінде қалдыратын ізі немесе мұрасы туралы алаңдайды.
Бірақ шындығында, ешкім өз мұрасының қандай болатынын білмейді. Ешкім оны жоспарлай алмайды, ұйымдастыра алмайды немесе өзінікін басқалардан жақсырақ немесе ықпалдырақ деп айта алмайды.
Винсент Ван Гог өзін жынды әрі сәтсіз суретшімін деп санап о дүниеге аттанды. Ол Амстердамдағы галереясы әлемдегі ең көп баратын орындардың бірі екенін немесе оның өнері Ұлттық галереяда да Винчимен қатар тұрғанын ешқашан білмейді.
Доктор Эразмус Дарвин ұлы өнертапқыш, дәрігер және гуманист болды. Ол өзінің ең үлкен жетістіктері өзінікі екеніне ешқашан сенбес еді және оның немересі Чарльз оның эволюция туралы негізгі теорияларын дамытып, біздің түр ретіндегі көзқарасымызды өзгертетін кітап жазатынын ешқашан білмеген болар еді.
Ғалым Мари Кюридің әкесі мен анасы қыздары университетке баруы үшін үлкен құрбандықтарға барды. Олар қызының физика мен химия саласында екі Нобель сыйлығын алып, миллиардтаған адамның өміріне әсер ететінін ешқашан білмеген болар еді. Егер сіз олардан осы ауыр жұмыс пен құрбандықтың бәрі соған тұрарлық па еді деп сұрасаңыз, олар күмәндануы мүмкін еді.
Бірақ мұрасы қандай болса да, әрбір адам бұл планетада маңызды рөл атқарады. Біз барлық жетістікке оқшауланған күйде емес, кеңірек контексте қарауымыз керек. Егер адамзат бай гобелен (көркем тоқыма) болса, кейбір адамдар сол гобеленде көзге түсетін басты бейнелер. Дегенмен, олардың бар болуы сол жауһарды өз орнында ұстап тұрған әрбір басқа жіпке байланысты.
Менің өмірімде маған үлкен әсер еткен және мұны өздері де білмейтін адамдар бар. Сондай-ақ олардың көбі танымал немесе атақты емес екенін білемін; кейбіреулері тіпті менің кім екенімді де білмейді. Бірақ мен олардың кітаптарынан немесе баяндамаларынан әсер алдым. Менің жұмысым да мен білмейтін жолдармен оң әсерін тигізіп жатыр деп үміттенемін.
Кейде жақсы дос болу, ойлы хат жіберу, бейтаныс адамға мейірімділік таныту немесе шынайы сәтпен бөлісу әлемге әсер ететін оқиғалар тізбегін тудыруы мүмкін. Кейде сіз өзіңізді қатты тебірентетін нәрсені табасыз және әлемде үлкен өзгерістер жасағыңыз келеді, сондай-ақ әсеріңізді барынша арттыру үшін әрекеттеріңізді жүйелегіңіз келеді.
ӨЗГЕРІС ҮШІН КАМПАНИЯ ЖҮРГІЗУ
Әлем өзгерген сайын, бұл әрқашан кампанияның арқасында болады. Адам құқықтары қозғалысы өзгеріс үшін кампания болды. Құлдықты жою өзгеріс үшін кампания болды. Суфражистік қозғалыс (әйелдердің сайлау құқығы үшін күресі) өзгеріс үшін кампания болды. Бүгінде біз үйреншікті жағдай ретінде қабылдайтын көптеген құқықтар мен артықшылықтар өзгеріс үшін кампания ретінде басталды.
Бұл кампаниялар жоспарлауды талап етті. Бұл кампанияшылар кішкентайдан бастап, адамдарды идеяға үйретті, адамдардың қозғалысты қолдайтыны туралы белгілер жинады. Содан кейін әр кампанияда бетбұрыс сәті келді, бұл кезде идеяға сенетін адамдар саны жеткілікті болып, ол қозғалысқа айналды. Басында баяу, содан кейін бәрі бірден өзгерді. Кейбір адамдар тез өзгерді, ал кейбіреулеріне дәлелдер қажет болды. Өзгеріс орын алғаннан кейін, той-тойлар мен оқиғалар болды, олардың кейбірін біз бүгінге дейін атап өтеміз.
Кампания жүргізу — бұл тек гаджеттерді сату немесе адамдарды мейрамханаға кезекке тұрғызу емес. Сіз әлемді дұрыс бағытқа жылжыту үшін дәл осы құралдарды пайдалана аласыз. Ғасырлар бойғы прогреске қарамастан, біз әлі де қиындықтардан құтылған жоқпыз. Керісінше, бізге қазір адамдарды бұрынғыдан да көбірек үйлестіру қажет.
Біз әрбір адам үшін таза ауыз су үшін кампания жүргізуіміз керек. Біз қоршаған орта үшін кампания жүргізуіміз керек. Мұхиттарға пластиктің таралуын тоқтату үшін көбірек жұмыс істеуіміз керек. Біз кедейлікті жойып, әрбір баланың білім алуын қамтамасыз етуіміз керек. Алдағы онжылдықтардағы нақты жұмыс тек заттарды сатудан гөрі әлдеқайда мағыналы әрі пайдалы.
Менің үмітім — сіз өзіңіздің кәсіпкерлік талантыңызды тек жақсы қаржылық есеп беру үшін ғана емес, одан да үлкен істер үшін қолдануға шабыт аласыз. Мен сіздің бизнесіңізді әлемдегі жақсылықтың күші ретінде пайдаланғаныңызды, бизнесіңізді оң әсер ету үшін кампания жүргізуге қолданғаныңызды қалаймын. Мүмкін, әр жолы жаңа клиентпен келісімшарт жасасқанда, сіз оған мұқтаж балаға арналған мектеп формасын қосып берерсіз. Мүмкін, сіз өнімді сатқан сайын, ол жергілікті саябақтарды тазалауды қолдайтын қаражат жинаумен байланысты болар. Мүмкін, сіз өз командаңызды жеңістерін тойлау үшін баспанасыз жандарға арналған орталықта волонтер болуға апарарсыз. Мүмкін, сіз компанияңыздың кейбір қызметтерін қолдауды қажет ететін қайырымдылық ұйымына тегін ұсынарсыз.
Бизнесіңізді жақсылық үшін пайдаланудың мыңдаған жолы бар және ол сіз күтпеген нәтижелер беретініне сенімдімін. Мен өз тәжірибемнен білемін, осылай ойлайтын бизнестер әлдеқайда табысты болады. Бұл тәсіл сіздің қызметкерлеріңіздің, тұтынушыларыңыздың және қоғамның ең жақсы қасиеттерін оятады. Егер миллиондаған бизнестер ғаламда кішкене болса да өз ізін (Dent) қалдырса, біз барлығына қолайлы тұрақты планета құра аламыз.
Менің сізге қояр талабым — осы кітапты қойып, Күнді айналып өтетін небары бірнеше мүмкіндігіңізді барынша тиімді пайдалану.
Сұранысқа ие болу (oversubscribed) мен үшін жай ғана маркетингтік жаттығу емес. Бұл мүмкіндігінше көп адамға әсер ету және ерекше нәрсе жасау үшін барынша күш салуды білдіреді.
Мен сіздің сұранысқа ие болғаныңызды тек біршама қосымша ақша табу немесе бос уақытыңызды көбейту үшін қаламаймын. Менің пайымдауымша, сіз осы кітаптағы идеяларды өз өміріңіз бен басқалардың өміріне өзгеріс енгізу үшін пайдаланасыз.
Жазу барысында мен сіздің осы кітапты қойып, таңғажайып дүние жасауға аттанғаныңызды елестетемін. Осы тараулардың кейбірі сізді ең жақсы жұмысыңызды жасауға шақыратынын елестетемін.
Біздің өміріміз ғаламның кең ауқымында небары бір секундқа ғана созылады. Соған қарамастан, сол уақыт ішінде қолымызда бар мүмкіндіктермен барынша жақсы нәтижеге жетуге және бұл процестен қайырлы іс шығатынына сенуге мүмкіндігіміз бар. Қалай болғанда да, егер сіз құнды нәрсе жасауға аттансаңыз, Күнді бірнеше рет қана айналып өту барысында әлемге қалай әсер ететініңізді өзіңіз де толық сезінбеуіңіз мүмкін.
Мұндай биік идеялар туралы ойлау ақылсыздық па? Егер біз бірдеңе бастамасақ, бұл мағынасыз. Бастаудың жолы — сіздің кәсіпорныңыздан да үлкен мақсатты көздейтін кампания.
СОҢҒЫ БІР НӘРСЕ: МЕН КҮРЕСКЕН ТАРАУ
Бұл кітапта енбей қала жаздаған бір тарау бар. Ол жеткілікті деңгейде жақсы болмағандықтан емес, оны осыншама кең аудиторияға ашық айтуға сақтық танытқандықтан. Бұл маған көп ақша әкелген және көп уақытымды үнемдеген идея. Мен бұл ерекше идеяны білмеген кезде уақытымды, күш-жігерімді және табысымды жоғалттым. Көптеген адамдар бұл идеяны білмейді және мен олардың соның салдарынан қиналғанын көремін.
Мәтіннің бұл тарауын кітапқа қосу-қоспау мәселесінде қатты ойландым. Мен әдетте идеяларыммен бөлісуге ашықпын, бірақ бұл идея үшін қаншалықты ұзақ әрі ауыр еңбек еткенімді білемін және оның құнсызданғанын қаламас едім.
Кез келген идея сияқты, оның құндылығын тек іске асыру (Implementation – идеяны іс жүзінде қолдану процесі) арқылы ғана ашуға болады. Сіз бұл қарапайым идеяның күшін түсінген боларсыз, бірақ оны іс жүзінде қолданбасаңыз, ол сіз үшін мүлдем түкке тұрғысыз болып қалады. Олай болса, мен оны босқа бөліскен болар едім.
Менің қай тарау туралы айтып отырғанымды нақты білесіз және оны орындауға кірісіп кеттіңіз деп үміттенемін. Өкінішке орай, оны байқамай қалған болуыңыз да мүмкін. Мәтінді жай ғана көзбен шолып өтіп, оның қандай асыл қазына екенін байқамауыңыз да ғажап емес. Бұл екеуміз үшін де қолайсыз болар еді.
Мен қай тараумен арпалысқанымды айтпаймын. Оны өзіңіз тауып, нақты көзіңіз жеткенде маған хабарлауыңызды сұраймын (өз ойларыңызды Twitter-де бөлісіңіз – @danielpriestley немесе Oversubscribed Facebook тобында – www. facebook. com/groups/oversubscribed).
Кітапты қайта оқысаңыз, оны байқап қалуыңыз мүмкін. Кенеттен бойыңызды тіктеп: «Міне, дәл осы идея менің бизнесімді түбегейлі өзгертеді! » – деп ойлануыңыз мүмкін.
Оны тапқан кездегі сізге қояр талабым – сол бойынша бірдеңе жасаңыз. Оның сусып кетуіне жол бермеңіз. Оны тек ойыңызда сақтамай, бірден іске кірісіңіз.
Егер сіз шынымен сол тарауды тапсаңыз, өзіңізді көптеген қателіктер мен сынақтардан (trial and error) құтқарасыз. Сіз көбірек ақша табуға, көбірек ләззат алуға және бизнесіңіз бен болашағыңызды көбірек бақылауда ұстауға бағыт аласыз.
Оны тауып, іске қосасыз деп үміттенемін.
АЛҒЫС ХАТТАР
Мен бақытты адаммын – менің айналам тамаша тәлімгерлерге, қолдаушыларға, инвесторларға, серіктестерге, достар мен отбасы мүшелеріне толы.
Мен іскер серіктесім әрі ең жақын досым Глен Карлсонға және Dent Global-дағы ерекше командамызға ерекше алғыс айтқым келеді. Бұл кітаптағы оқиғалардың көбі олардың адалдығы мен дарындылығының арқасында ғана мүмкін болды.
Dent Global-дағы көшбасшылар мен инвесторлардың серпінді жаһандық командасына ерекше алғыс: Донна Антуанетта, Ричард Берч, Энди Банжанин, Том Банжанин, Майк және Алма Кларк, Оона Коллинз, Кризия Курег, Сэм Элам, Джо Грегори, Джереми Харбор, Стивен Харбор, Люси Маккаррахер, Стивен Одди, Джастин Пристли, Майк Рид және Кейрон Спарроухок.
Сондай-ақ, күн сайын күшейіп келе жатқан шабыт пен қуат беріп отырған бүкіл әлемдегі Dent қауымдастығына алғыс айтамын. Маған сенім артып, толқындарды бағындыруға және бизнестерін жаңа биіктерге бастауға мүмкіндік берген жеке клиенттеріме алғыс білдіремін; мен серпінді, жылдам дамып келе жатқан бизнеспен тығыз жұмыс істеу арқылы ең терең түсініктерді жинаймын.
Ата-анама тұрақты қолдау көрсеткені үшін және әсіресе әкем Эндрюге кітаптарымды тамаша карикатуралармен жандандырғаны үшін рақмет.
Өмірдегі және шығармашылықтағы мінсіз серіктесім Алёнаға ерекше алғыс; біздің отбасымыз – менің ең терең шабытым.
АВТОР ТУРАЛЫ
Дэниел Пристли – бестселлерлер авторы және марапаттарға ие кәсіпкер. Ол Ұлыбритания, АҚШ, Аустралия, Сингапур және Канадада клиенттері бар жетекші кәсіпкерлер акселераторы — Dent Global компаниясының негізін қалаушы және бас директоры.
Dent-тің пайымы — БҰҰ-ның Жаһандық мақсаттарында көрсетілген әлемдегі ең маңызды мәселелерді шешу үшін кәсіпкерлік командаларды біріктіру. Dent-тің миссиясы — ерекшеленетін, ауқымын кеңейтетін және әлемге оң әсер ететін кәсіпкерлерді дамыту.
Дэниел өзінің алғашқы компаниясын 2002 жылы Аустралияда, 21 жасында құрған. 30 жасқа толмай-ақ, ол бірнеше миллион доллар айналымы бар бизнесті дамытып, бестселлерге айналған алғашқы кітабын шығарды.
Дэниелдің кәсіпкерлік мансабы бизнесті ашуды, құруды, сатып алуды, қаржыландыруды және сатуды қамтиды. Қазіргі уақытта ол бизнес және кәсіпкерлік саласындағы әлемдегі үздік кәсіби спикерлер мен кеңесшілердің бірі болып саналады.
Ол өз бизнесі үшін халықаралық науқандар мен өнімдерді іске қосу арқылы, сондай-ақ өзінің акселераторлық бағдарламалары арқылы жүздеген кәсіпкерлік жобалардың өсуіне көмектесе отырып, өнімге деген сұранысты арттырумен («oversubscribed» күйіне жеткізумен) танымал. Ол сондай-ақ жаңадан басталған компаниялар үшін миллиондаған доллар инвестиция тартуға және өзінің жеке клиенттерін жаңа биіктерге шығаруға қатысты.
Бүгінде Дэниел әйелімен және үш баласымен Лондонда тұрады. Ол қайырымдылық қорлары үшін белсенді түрде қаражат жинаушы және кеңесші болып табылады. Дэниел сонымен қатар «Entrepreneur Revolution», «Key Person of Influence» және «24Assets» кітаптарының авторы.
Дэниел Пристлимен әлеуметтік желілер (@danielpriestley) арқылы немесе daniel. priestley@dent. global электрондық поштасына хат жазу арқылы байланыста бола аласыз.

ҚОСЫМША•••••
Егер бұл кітап сізге ұнаса, Amazon-да пікір қалдыруға уақыт бөліңіз.
Осы кітап туралы жазған пікіріңіздің немесе блог жазбаңыздың сілтемесін немесе скриншотын бізге reviews@dent. global мекенжайына жіберіңіз, біз сізге алғыс ретінде Дэниелдің Dent Global компаниясы өткізетін іс-шараға тегін билет жібереміз.
Алда не болатынын көру үшін мына сайтқа кіріңіз:
OVERSUBSCRIBED кітабын оқығаныңыз үшін рақмет.

Дэниел Пристлидің «Entrepreneur Revolution» кітабынан үзінді көру үшін оқуды жалғастырыңыз…
1-ТАРАУ. КӘСІПКЕРЛІК РЕВОЛЮЦИЯ ЖҮРІП ЖАТЫР
«Революция» сөзі өте жиі қолданылады. Мен салқын сусындардың «революция» деп сипатталғанын естідім. Көлік жарнамаларында соңғы модельдерді «революциялық» деп көрсеткенін көрдім.
Сондықтан осы кітаптың тақырыбын алғаш оқығанда көзіңізге жас алсаңыз, мен сізді кешіремін.
Дегенмен, мен бұл сөзді жеңіл-желпі қолданбағанымды білгеніңізді қалаймын. Мен «революция» сөзін қолымнан келгенше барлық салмақтылықпен және құрметпен қолданамын.
Жақын арада болатын нәрсе — бұл нағыз революция. Алдағы жылдары сіз білетін нәрселердің бәрі өзгереді.
Жұмыстың сипаты, өмір салты және байлық — бәрі өзгеру алдында тұр.
Алайда, алға қарамас бұрын, өткен революцияға көз жүгіртейік.
Ауыл шаруашылығы дәуірінен бастайық. Егер сіз уақыт машинасымен 250 жыл артқа барсаңыз, бірінші кездесетін адамыңыз фермер болуы әбден мүмкін. Ауыл шаруашылығы дәуірі адамдардың көпшілігі жермен жұмыс істеуімен анықталды.
Содан кейін технологиялық серпіліс келді. Бу қозғалтқышы, қазба отындары және машиналар.
Бір трактор даладағы 100 адамның жұмысын істей алды. Бір тоқыма фабрикасы тігіншінің бағасынан әлдеқайда арзанға бүкіл қаланы костюмдермен қамтамасыз ете алды.
Технология бәрін өзгертті. Сіз онымен күресе алмадыңыз, одан қаша алмадыңыз, бұл революция болды.
Егер сіз уақыт машинасымен 1850 жыл мен 2000 жылдар аралығына оралсаңыз, тіпті тырыссаңыз да, бірде-бір фермерді кездестіру мүмкіндігіңіз өте төмен болар еді. Сіз зауыт жұмысшыларын кездестірер едіңіз.
Революцияның бастапқы кезеңінде сіз машиналарда өнім шығаратын адамдарды көрер едіңіз. Олар «көк жағалы» (Blue collar – физикалық еңбекпен айналысатын жұмысшылар) зауыт жұмысшылары болды. Егер сіз 1900 жылдардың соңына оралсаңыз, жаңа машиналарда — компьютерлерде — деректермен жұмыс істейтін адамдарды табар едіңіз. Бұлар «ақ жағалы» (White collar – кеңсе қызметкерлері) зауыт жұмысшылары еді.

Жағаларының түсіне қарамастан, олардың еңбегі қайталанбалы. Олар жұмыс орнында отырып, күні бойы бір тапсырманы бірнеше сағат бойы қайталайды. Индустриялық дәуірде өмір сүретін адамдардың көпшілігі үшін жағдай осындай.
Мен жаңа дәуірдің таңы атып келе жатқанына сенемін. Біз Индустриялық революциядан шығып, «Кәсіпкерлік революцияға» қадам басып келеміз.
Бұл, қарапайым тілмен айтқанда, егер сіз уақыт машинасымен алдағы 100 жылдың кез келген уақытына барсаңыз, сіз «кәсіпкерлік командада» шағын бизнесте жұмыс істейтін адамдарды кездестіретініңізді білдіреді.
Неліктен мен бұған сенемін?
Тағы да айтарым, технология бәрін өзгертті. Технология ірі зауыттарды олардың орасан зор бәсекелестік артықшылығынан айырды және шағын бизнеске басымдық берді.
Технология кез келген шағын бизнеске жаһандық нарықты табуға, зауыттарға қол жеткізуге, бренд құруға, тәулік бойы жұмыс істеуге және инновациялар енгізуге мүмкіндік берді.
Шағын бизнестер ірі бизнестер жасай алатын нәрселердің бәрін дерлік істей алады; және олар одан да көп нәрсе жасай алады.
Шағын бизнестің рухы бар. Онда бейжай қарамайтын, тұтынушыларын білетін, ісін сүйетін, жылдам әрекет ететін адамдар командасы бар, бюрократия аз, жұмыс орны көңілді және әркімнің өз пікірін айтуға мүмкіндігі бар.
ШАҒЫН БИЗНЕСТЕР ӨЗГЕРІС ӘКЕЛЕ АЛАДЫ
Компанияда 150-ден аз қызметкер болған кезде, әдетте әркім бір-бірін біледі. Мұнда ерекше қарбалас пен толқыныс болады. Ірі корпорацияларда жиі жоғалып кететін «тайпалық» сезім бар.
Бизнестің негізін қалаушы жұмыс процесіне араласқанда, онда ерекше бір сиқыр болады. Бұл сиқыр ірі бизнес үшін сирек кездесетін жағдай.
Осы және басқа да себептерге байланысты үздік мамандар жұмыстан шығып, өз бизнестерін ашады. Олар өздерімен бірге басқа да үздік мамандарды ертіп кетеді.
Бұл кәсіпкерлік командалар жылдамырақ, үнемдірек, икемдірек, жедел әрі тиімдірек болады.
Сонымен, егер технология революция жасаған болса, бұл революцияның қалай басталғанына және оның қашан өркендейтініне қысқаша тоқталайық.
1800 жылдардың соңында телефон ойлап табылды, бірақ ол 1920 жылдарға дейін кең таралмады. Бұл бизнестердің бірнеше жергілікті нүктелерінің болуын мүмкін етті.
1920 жылдары коммерциялық әуе қатынасы дүниеге келді, бірақ ол тек 1950 жылдары танымал болды. Тағы да айтарым, жүйелік өзгерістер келгенге дейін 20–30 жылдық кідіріс уақыты (Lag time – технологияның шығуы мен оның жаппай қолданысқа енуі арасындағы кезең) болды. Әуе қатынасы кеңінен қолжетімді болғаннан кейін біз ұлттық және халықаралық компаниялардың пайда болғанын көрдік.
1930 жылдары теледидар келді. Дегенмен, адамдардың көбі оны 1950 жылдардың феномені деп санайды; тағы да 20 жылдық кідіріс. Теледидар брендті тудырды. Эфирде кім үстемдік етсе, сол адамдардың шығын әдеттеріне де үстемдік етті.
1960 жылдардың соңына көз жүгіртсеңіз, алғашқы компьютерлерді көресіз. Дегенмен, тек 1980 жылдардан бастап компьютерлерді айтарлықтай көп бизнестер немесе жеке тұлғалар сатып ала бастады.
Мүмкін сіз оны бірден байқамаған боларсыз, бірақ егер мұқият қарасаңыз, 1980 және 1990 жылдары адамдар компьютерлерін үйдегі бизнесте қолдана бастады.
Бұл үйдегі бизнестер өте кішкентай болғанымен, олар міндетті түрде солай көрінбеді. Соңғы 100 жылда алғаш рет шағын бизнестер ірі бизнестер сияқты бәсекеге қабілетті бола алды.
1989 жылы Тим Бернерс-Ли дүниежүзілік желіні (WWW) ойлап тауып, интернет дүниеге келді. Оны көпшіліктің қабылдауы үшін тағы да 20 жылға жуық уақыт қажет болды және 2010 жылдың өзінде Ұлыбританиядағы адамдардың 20%-дан астамында әлі де үйде кең жолақты интернет (Broadband – жоғары жылдамдықты интернет байланысы) болмағанын білу мені таңғалдырды.
1998 жылы Google бүкіл желіні іздеуге болатын етті. Сіз қалаған кез келген нәрсе, сізге қажет кез келген адам, сізде бар кез келген сұрақ бірнеше секунд ішінде табылады.
2004 жылы әлеуметтік медиа пайда болды, бұл ақпаратты демократияландырып, ортақ қызығушылықтары бар адамдарға бір-бірін табуға және бұрын-соңды болмағандай идеялармен бөлісуге мүмкіндік берді.
2008 жылы бұлтты есептеулер (Cloud computing – деректерді қашықтағы серверде сақтау және өңдеу технологиясы) пайда болып, «виртуалды бизнеске» жол ашты. Қызметкерлер мен тұтынушылар әлемнің кез келген нүктесінде бола алады және бизнес бәрібір жұмыс істей береді. Жұмысты үйден істеуге болады, командалар бүкіл әлемге тарыдай шашыла алады және бұл ешкімді алаңдатпайды.
Жиырмадан отыз жылға дейін. Бұл бизнестің шынымен дамуы үшін қажет кідіріс уақыты.
Біз интернеттің әсерін тек 2010 жылы ғана көріп отырмыз. Google-дың нақты әсерін шамамен 2020 жылы, ал әлеуметтік желілер мен бұлтты есептеулердің әсерін 2030 жылы және одан кейін көретін боламыз.
Дегенмен, бізге күтудің қажеті жоқ; біз не болатынын білеміз.
Осы технологиялардың бәрі шағын бизнесті үлкен етіп көрсете алады. Ол микро-нишаларды қолжетімді етеді. Ол ойын алаңын теңестіреді.
Ендеше, шынын айтайық. Сіз қай жерде жұмыс істегіңіз келеді? Тек өз балансына ғана мән беретін және сізге жай ғана нөмір ретінде қарайтын жансыз компанияда жұмыс істегіңіз келе ме? Әлде сіз өзіңіз құмарлық сезінетін нишаның қажеттіліктеріне қызмет ететін креативті адамдардың шағын, серпінді командасының мүшесі болғыңыз келе ме?
Кәсіпкер — бұл тек бизнестің негізін қалаушы емес. Менің ойымша, негізін қалаушыларға тым көп мән беріледі. Кәсіпкер — бұл құнды нәрселерді жүзеге асыратын және өз жетістігі немесе сәтсіздігі үшін толық жауапкершілікті өз мойнына алатын адам.
Бұл тұрғыда жоғары нәтижелі кәсіпкерлік командалар тек «кәсіпкерлікті» басшылар, менеджерлер және команда мүшелері бөліскен кезде ғана өмір сүре алады, тек бизнес нысанын бастаған адам ғана емес.
Кәсіпкерлік революциядағы сіздің мақсатыңыз — құндылық жасау, мағыналы жұмысты қолға алу және айналысатын ісіңізге терең мән беру.
Сіз «Біз акционерлердің ақшасын қоғамдық жобаларға жұмсай алмаймыз және этикалық жолмен өндірілген шикізатты сатып алуға ақша шығындай алмаймыз» дейтін компанияда жұмыс істегіңіз келе ме?
Әлде «Біз бейжай қарамаймыз. Осымен бітті. Егер біз оң әсер ете алсақ, бұл пайданың соңғы тиынына дейін сығып алғаннан маңыздырақ» дейтін компанияда жұмыс істегіңіз келе ме?
Егер сіз үздік маман болсаңыз, сізді бағалайтын және істеп жатқан жұмысыңыздың маңызды екенін сезінетін жерде жұмыс істегіңіз келетіні анық.
Егер сіз кәсіпкер болсаңыз, онда бұл — сіздің уақытыңыз. Тарихта жұмыс орнына толқыныс әкелетін және әлемге шабыт беретін өзгеріс енгізетін бизнесті бастау және дамыту үшін бұдан жақсы уақыт болған емес.
Осылайша Кәсіпкерлік революция орын алады. Онымен күресудің мәні жоқ. Ол қазірдің өзінде жүріп жатыр.
Бұл кітап сізге ескіден жаңаға көшуге көмектесу үшін жасалған. Ол сізді алда болуға, болашақты көруге және оны барынша тиімді пайдалануға бағыттау үшін жазылған.
Фермерлер әлемге деген көзқарастарын өзгертуге мәжбүр болғандай (әйтпесе олар зауыттардың жеміне айналар еді), біз де өзгеруіміз керек. Біз кәсіпкерлік сипатты дамытуымыз қажет.
Біз бойымыздағы өзгерістерге дайын, қиындықтарды сүйетін, жауапкершілікті өз мойнына алатын және бейжай қарамайтын қасиеттерді оятуымыз керек.
Біз «зауыт жұмысшылары» болуды тоқтатып, кәсіпкер болуды бастауымыз керек.
Facebook жарнама шығындары 183 науқандар 194–5 жүйедегі олқылық 99 шараларды жарнамалау 54 WhatsApp-ты сатып алу 16
сәтсіздіктерге жол беру 70–3
танымалдылық 31–4 клиенттердің жетістік тарихынан 61, 275
АҚШ-тағы танымал актерлер, өз нарығын құру 23–4
Федерер, Роджер 47–8, 95
Ferrari 16, 62–3
қаржы жылдам қол жеткізу 273–4 инвестиция тарту 90–2
қаржы, логистика және есеп беру бөлімінің басшысы 256, 272–3
қаржы нарығындағы сауда 79–81
сатуды соңына дейін жеткізуді (sales follow-through) қараңыз
тағам философиясы, Пит Эванс 67–8
жиһаз бизнесі 145
Galeries Lafayette 56
командалар ойнайтын ойындар жоғары өнімді 251–3 өмір салты (lifestyle) 250–1 күрес 249–50
Гарднер, Роб 118–19
Гластонбери музыка фестивалі, билет сату 163–5
жаһандану және технология 246
Google жарнама шығындары 183 жұмысқа үміткерлер 74 ақша табу стратегиясы 114–15 пікірлер мен бедел 120–2, 216 WhatsApp-қа бәсекелес сатып алушы 17 оқытылған сатушылар 206, 265 Шындыққа көз жеткізудің нөлдік сәттері (Zero Moments of Truth / ZMOT) — тұтынушының сатып алу туралы шешім қабылдамас бұрын тауарды онлайн зерттеу кезеңі. 32, 177
Granger & Co, мейрамхана 77–8
Грейстоун, Джейсон 79–80
сөмкелер, дизайнерлік 56–7
риза клиенттер, науқанды жоспарлау 138–44, 148
Harley‐Davidson 61
Харрисон, Скотт 65
Гарвард университеті, жоғары стандарттарды сақтау 181
денсаулық және фитнес бизнесі 64, 133
пайдалы тағам 67–8
жоғары өнімді бизнес/мәдениет 85, 119, 251–3, 274–6
жоғары құнды өнімдер мен қызметтер, негізгі қозғаушы факторлар 139–41
"ыстық" сигналдар 187
HSBC 178–9
қарбалас (hustle) — мақсатқа жету жолындағы үздіксіз әрі белсенді әрекет. 198
гипер-таргетинг 100–2
идеялар үлкен хабарлама науқаны 128–9 қалыптасқан пікірге қарсы (contrarian) — көпшілік қабылдаған көзқарасқа қарама-қайшы келетін позиция. 79–81 және профильдеу 260 еркін бөлісу 86–8
суреттер маркетингтік, бекітілген 265–6 әлеуметтік желілерде жариялау 171, 227
іске асыру 86–90
индустриядағы өрлеу кезеңдері 20
ықпал ету тұрақты әрі жоғары стандартты нәтижеден туындайтын ықпал 275 ықпалды негізгі тұлға 259–63
Ықпал ету көрсеткіштері (Influence Scorecard), Dent 104
ақпарат нарық туралы жақсырақ ақпарат 50 құнының төмендеуі 86–7 ақпараттың шамадан тыс көптігі 86, 88 еркін бөлісу 87
инновация 231, 276 науқан қорытындысы 238–9 нарықтағы теңсіздіктің қозғаушы күші 43, 46–7 жеңісті формулаңызды қолдайтын экожүйені жаңарту 92–5 жасырын оқиғалар 235–6 жарнамалық науқандардың нәтижелері 236–8 өз оқиғаларыңызды айту 232–5 инновацияның үш негізгі түрі 45–7
Instagram 224
өзара әрекеттесу және сенім қалыптастыру 32–3, 174, 177
қызығушылық деңгейін өлшеу 185–8 сигнал беру 163–7
инвестиция қол жеткізу 274 және шығындарды азайту 51 қолданыстағы клиенттерге инвестиция салу 113 "қызығушылық білдіру" формалары арқылы 90–1
iPhone, Apple нарыққа шығуы 76 жаңа нұсқасының шығуы 191 Blackberry-ге қарсы 92–3
Ақпараттық технологиялар (IT)
Дженнер, Кайли, ең жас миллиардер 25
жұмысқа үміткерлер, Google 74
Джобс, Стив 76–7, 157 iPhone-ның таныстырылымы 76–7 Apple-дің "Өзгеше ойла" (Think Different) науқаны 157
бірлескен кәсіпорындар 168
Джордан, Майкл 157, 259–63
Кеннеди, Джон Ф., теледебат 98
ықпалды негізгі тұлға 255 рөлі 259–63
"Ықпалды негізгі тұлға" бағдарламасы 46
Киз, Алиша 92–3
LAPS — лидтер, кездесулер, таныстырылымдар және сату (leads, appointments, presentations, sales) кезеңдерінің қысқартылған атауы. 207–8
лидтерді тіркеу жүйелері, маркетинг құралы 266
лидтер генерациясы, бес негізгі тәсіл 168–9
LEGO 94–5
лайф-коучинг 27–30
өмір салты бизнесі (lifestyle) 250–1, 253
шектеулі шығарылымдар 197, 199–200
Литвин, Рич 27–31
Ллойд Уэббер, Эндрю 51
орындар және сенім қалыптастыру 33, 174
Лукас, Джордж 46
Lululemon, йога киімдері 87–8
нарық өз нарығыңды табу 144–6 сұраныс ұсыныстан асып кеткен позициялар 43–4
нарық, өз нарығыңды құру 20, 23–6 аз ғана адамдар үшін танымал болу 31–6 лайф-коуч Рич Литвин 27–31
нарықтағы "үйкелісті" азайту 49–50
маркетингтік бюджетті ерекшелік бюджетімен алмастыру 111–13
маркетингтік хабарлама, бекітілген/жазылған 266
маркетинг құралдары 265
матрас бизнесі 179–80
McDonald's, компания брендтері 261
медиа ашықтықты қосу 191 ұялы телефон 170–1 әлеуметтік желілерді де қараңыз
хабарламалар науқандық 128–9, 131 маркетингтік 265–6 деректерді қолдана отырып мақсатты топқа бағыттау 102–4 тұтынушыларға жеткізу жолдары 97–100
Михалевич, Мэттью, кәсіпкер 90–1
микро-науқандар 127, 130, 131
микро-шешімдер 40
мобильді құрылғылар медиа-науқандарда қолдану 170–1 смартфондар мен смарт-сағаттарды да қараңыз
іздеу жүйелерінің басты бетін монетизациялау 114–15
Монти Пайтон 198
"тегін қызмет шекарасын жылжыту" 115–16
Маск, Илон 69
бизнес шарттарыңызды белгілеу 180–1
қажеттіліктер мен қалаулардың арақатынасы 62–6
жағымсыз пікірлер 120–2
Клиенттердің адалдық индексі (Net Promoter Score / NPS) — тұтынушылардың өнімді немесе қызметті басқаларға ұсынуға дайындығын көрсететін өлшем. 268, 270, 271
Netflix 74
түнгі клубтар, эксклюзивті 59, 73
Nike 124, 154, 262
Nikki Beach түнгі клубы, Мальорка 59–60
Никсон, Ричард, теледебат 98
сатып алмайтындар, көптеген бизнестердің соларға көңіл бөлуі 60
Обама, Барак, әлеуметтік желілерді қолдану 99
онлайн контент мазмұнды тоқтаусыз тұтынуға дайын болу (content-binge-ready) — қолданушының қысқа уақытта контенттің үлкен көлемін сіңіруге дайындығы. 35–6 қызығушылық сигналдары 188, 189 тегін ұсыну 84, 115–16 пікірлер 120–2 жеті сағат ережесі 177 ақпарат алуда кітаптарға қарсы онлайн ресурстар 87
онлайн көрсеткіштер (scorecards) 104, 105, 246
онлайн сигнал беру 194–5
операциялық бөлім басшысы 256 және клиенттердің адалдық индексі (NPS) 268–70 жұмысты жақсарту жолдары 270–1
артық тұтыну, Батыс әлемі 278
артық сұраныспен шығарылым 132, 185 сыйымдылықты шектеу арқылы сұранысты арттыру 188–90 энергияны басқару 196–202 қызығушылықты өлшеу 185–8 клиентті таңдау 195–6 сұраныс пен ұсыныс шиеленісінің ашықтығы 190–5
дайын (пакеттік) шешімдерді сату 108
серіктестіктер 168, 260, 275–6
төлем шарттары, жеткізушілер 273
Peggy Porschen наубайханасы, Челси 226–7
Пенн және Теллер сиқыршылары 219
мінсіз клиенттер 138–9
жеке брендтер 262 ерекше бренд құру 116–20
философияның күші 67–70
питчинг дағдылары 259, 275
науқандарды жоспарлау 131 науқанды жоспарлауды да қараңыз
пластикалық хирургия, Калифорния 18–19
Porsche 911 дизайны 94
жағымды пікірлер 121, 216–17, 220
алдын ала сатылған 204
келесі науқанға дайындалу 240–2
таныстырылымдар, репетиция жасау 211
президенттік сайлау науқандары, АҚШ 97–100
баға нарықтағы теңсіздіктің қозғаушы күші 44, 50–2 акциялар 201–2 тәжірибеге (әсерге) қатыстылығы 228–9
баға белгілеу құрылымы 201–2
мәселені ерекше жолмен шешу 106–8
өнім брендтері 261, 262
өнімді жақсарту 270–1
өнім инновациясы 46
әлеуметті клиенттерге арналған өнім 148 оның маркетингі 178–80
өнімге айналдыру (productising) 259
кәсібилік 210–11
профильдеу 260
пайда 13–16 артық сұранысқа ие болудан түсетін пайда 18–21 ақша таппау арқылы пайда табу 114–16 және науқандарды жүргізу 241
өнімділік мінсіздікке қарсы 276
жылжымайтын мүлікке инвестиция 149–51
баспа ісі 259
сигнал берілген қызығушылықтың сапасы мен саны 186
тоқсандық науқандар 127–8
радио теледидарға қарсы, АҚШ президенттік дебаттары 98–9
өзара түсіністік (rapport) — екі адам арасындағы сенім мен үйлесімділікке негізделген байланыс. 209
шынайылықты түсіну 149–51
ұсыныстар 169, 217
команда жинақтау 257–8
Redington 118–19
рефералдар қолданыстағы клиенттерден 264 риза тұтынушылардан 169
сатып алушылармен қарым-қатынас орнату 43, 47–8
өнімді немесе қызметті нарыққа шығару адамдарды күттіру 76–9 сигнал беру 163–6 артық сұраныспен шығарылымды да қараңыз
ерекшелік бюджеті, маркетингтік бюджетті алмастыру 111–13
ерекше қызмет көрсету (жеткізу) 132, 216–17 энергияның бағыты: жоғары, төмен немесе жанама 219–21 тәжірибенің бағаға қатыстылығы 228–9 ерекшелік аудиті 217–18 мақсаттарды белгілеу 221–4 әлеуметтік желілерді қолдану 226–8 технологияны қолдану 224–6
есеп беру, қаржы маманының рөлі 118
бедел 121, 122
мейрамханалар 75, 77–8, 143, 156
нәтижелер науқан нәтижелерін өлшеу 236–8 клиенттердің жетістік тарихынан 275
онлайн пікірлер 112, 120–1, 122, 216
сәтті сату ритмі 206–8
рөлдік ойын, сатушылар 211
Rolex 139–41, 182
Рузвельт, Франклин Д. 98
өз ережелеріңді орнату 67 қалыптасқан пікірге қарсы болу 79–81 сәтсіздіктерге жол беру 70–3 адамдарды күттіру 76–9 философияның күші 67–70 адамдарға бас тарту 73–5
сату туралы әңгімелер сәтті әңгіме құрылымы 209–10 жай әңгімеге қарсы 204–6
сатудан кейінгі жұмыс 132, 203 сенімділік 213–14 сатудан қорқу 212–13 баға мен тәжірибе 228–9 сатудағы сәттілік ритмі 206–8 сату туралы әңгімелер сәтті әңгіме құрылымы 209–10 жай әңгімеге қарсы 204–6 сатудағы кәсібилік 210–11
сату және маркетинг бөлімінің басшысы 256 маркетинг құралдары 265–6 рөлі 264–5 сату құралдары 265–6
Samsung 37–9
артық сұранысқа ие болу кестесі 153–5
ScoreApp.com 105
кино актерлері, артық ұсыныс 23–4
сату скриптері 267
іздеу жүйелері 114–15
жеті сағат ережесі 173–6, 177, 178
жеті қағида, Dent Global 275–6
бөлісу науқан жетістіктерімен 231 клиенттердің жетістік тарихымен 60–1 идеялармен 4, 13 оқиғалармен 232–6 әлеуметтік желілердегі визуалды әсерлермен 227–8
жанама энергия 220
тіркелу формалары, сату құралы 268
қызығушылық сигналдары 39–43 және сыйымдылық 188–90 өлшеу 185–8 шарттарыңызды белгілеу 180–1 сигналдың күші 163–6 және ашықтық 190–2, 194 мобильді және медиа активтерді қолдану 170–1, 194 сатуды сұрауға қарсы 166–7
Симмондс, Джон, тұлғалық бренд 262
Сингапур, люкс автокөліктерге иелік 62
ұйқы ортасы 180
смартфондар 76, 92–3, 191–2
смарт-сағаттар 37–9
әлеуметтік өзгеріс 64–5
әлеуметтік желілер және 7‐11‐4 ережесі 176–8 достардың кеңесі 111–12 бөлісілген әсерлер 226–8 тұлғалық брендке жазылушылар 117 маркетингтік науқандар 99–100 және тұлғалық бренд 262 қызығушылық сигналын беру 170–1
мәселелердің толық шешімін ұсыну 106–8
"бір жердегілер" (somewheres) 247–8
SoTechnology 226
арнайы шығарылымдар 199–200
фокустық (тоқсандық) науқандар 127–8, 133
кезең-кезеңмен шығару 197–9
жоғары стандарттарды сақтау 74, 78, 180
ерекшелену 34–5
оқиғалар өнімнің артындағы тарих 232–6 клиенттердің жетістік тарихы 60–1 жасырын оқиғалар 235–6
қиындыққа тап болған бизнестер 249–50
Studio 54, Манхэттен 73
қадағалау 88–9
жеткізуші шарттарын жақсарту 273
адамдарды таңғалдыру 220–1
тұрақты даму мәселелері 75
жүйелер инновациясы 46–7
Пайдалану шарттары (T&Cs) келісімі 268
мақсаттар / мақсатты топқа бағыттау жылдық табыс 130–1 артық сұранысқа ие болу 188–90 сыйымдылықты белгілеу және берік болу 221–4 мақсатты нарықты өзгерту 271 гипер-таргетингті маркетинг 100–2 LAPS 208
науқанға негізделген кәсіпорын (CDE) командаларын қараңыз
технология технология әсерінен болатын өзгерістер 245–7 бизнестің маңызды элементі ретінде 224–6 мобильді және медиа активтер 170–1 шығындарды азайту 51
теледидардағы президенттік дебаттар 98–100
шарттар шарттарыңызды белгілеу 180–1 төлем шарттары, жеткізушілер 273 T&Cs 268
бизнесіңіздің құндылығын тексеру 217
науқандардың тақырыптарын құру 155–9
Apple-дің "Өзгеше ойла" (Think Different) науқаны 157
алдын ала ойлау 154
билеттер шараға билет шығару 53–5 кезең-кезеңмен сату 198–9 сатудың екі тәсілі 40–2 сату үшін сигнал беруді қолдану 163–6
Tier One Trading 80
уақыт баға мен уақыт бойынша акциялар 201–2 науқан кестесін құру 159–61 адаммен байланыс орнатуға кететін уақыт 32
қаржы нарықтарындағы сауда 79–81
оқыту сатушыларды оқыту 206, 211 оқытуға жұмсалатын шығындар 151, 216, 276
сұраныс пен ұсыныс шиеленісіндегі ашықтық 190–5
Трамп, Дональд, әлеуметтік желілерді қолдану 99
сенім қалыптастыру 33, 35, 40 және 7‐11‐4 ережесі 33, 173, 175 адамдарды оқыту арқылы 173 адамдармен байланыс орнату 33
сенімді жеке бренд 116–20
адамдарға бас тарту 73–5
телешоулар, Опра 83–4
Twitter 69, 112, 194, 226
Uber 13–15
жоғары энергия 220
құндылық жасау 83 бәрінің үйлесімді жұмыс істеуі 83–4 идеяларды тегін беру, іске асыру үшін ақы алу 86–90 жеңісті формулаңызды қолдайтын экожүйені жаңарту 92–5 кішігірім қадамдар жасау 90–2
құндылықтар Dent Global құндылықтары 274–5 адамдардың басым құндылықтарымен байланыстыру 109–10 және сіздің философияңыз 69
Ван Гог, Винсент 279
Вайнерчук, Гари 9–11
Virgin 116–17, 262
көрегендік (вижн), Dent Global 274–5
өнімді/қызметті күту 76–9
Walmart 228–9
Уолтон, Сэм 229
қалаулар қажеттіліктерге қарсы 62–6
"жылы" сигналдар 187, 189
адамдарды дайындау (жылыту) 39–43
сағаттар люкс ерлер сағаттары 232–5 Rolex 139–41, 182 смарт-сағаттар 38–9
Африкадағы су тапшылығы, қайырымдылық 65–6
Уотсон, Пол, эколог 69
апталық науқандар 127, 130, 131
Weight Watchers, Опра Уинфридің үлесі 83, 84
WhatsApp, Facebook-тың сатып алуы 16
Уинфри, Опра 69, 83–4
жеңісті формула тәжірибенің бағаға қатыстылығы 228–9 экожүйеге қарсы, инновация 92–5
"сенсіз де, сенімен де" энергиясы 213–14
воркшоптар, билет сату тәсілдері 40–2, 53–5
йога киімдерінің бренді, онлайн ақпарат 87–8
йога нұсқаушысы, бұзылған формула 146
YouTube (бейнелер) бизнес қажеттілігі 226 нұсқаулықтар 79–80 және "тегін қызмет шекарасын жылжыту" 116 науқандардың бөлігі ретінде 128–9, 194 сату тобын алмастыру 246 "жұлдыздар" 34
Шындыққа көз жеткізудің нөлдік сәттері (ZMOT), Google 32, 177
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру