TELEGEI

Home

Тұтқын сезім

Esther Perel

Оқылуы: 0%

Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).

20 px
1.85
0.30 px
0.95 em

Тұтқындағы жақындық (Mating in Captivity)

Эротика мен тұрмысты үйлестіру

Эстер Перель

Image segment 4

Арнау Ата-анама, Сала Ферлегиер мен Ицек Перельге. Олардың өмірлік қуаты менің бойымда өмір сүруде.

ТҰТҚЫНДАҒЫ ЖАБАЙЫЛАР Тұтқындағы жабайы нәрселер Өздерінің жабайы пәктігін сақтағанымен Көбеймейді, мұңаяды, өледі. Барлық адамдар тұтқында, Тұтқындық әрекетімен айналысады, Және ең жақсылары неге екенін білмей, көбеймейді. Біздің тұрмыстық үлкен торымыз Еркектің бойындағы сексті өлтіреді, Құштарлықтың қарапайымдылығы бұрмаланып, қисайып кетеді. Сонымен, ащы қыңырлықпен, Үлкен тауқыметке қарсы тістеніп, Жастар қосылады, оны жек көреді және жылағысы келеді. Секс — бұл рақымдылық күйі. Тор ішінде ол орын ала алмайды. Олай болса, торды бұзып, бастап көріңіз. — Д. Х. Лоуренс

Кіріспе

Қазіргі заманғы берік жұптардағы секс туралы хикая көбіне сөніп бара жатқан құштарлық туралы сыр шертеді және эростың құтылмас өлімін түсіндіретін сексуалдық сылтаулардың ұзын тізімін қамтиды. Соңғы кездері таңғы жаңалықтардан бастап New York Times газетіне дейін бәрі осы тақырыпты талқылап жатқан сияқты. Олар бізге серіктестер бір-бірін жақсы көретінін айтса да, тым көп жұптардың сирек секспен айналысатынын ескертеді. Бүгінгі жұптар тым бос емес, тым күйзелісте, бала тәрбиесіне тым берілген және секс үшін тым шаршаңқы. Егер осының бәрі олардың сезімін мұқалтуға жеткіліксіз болса, онда күйзелісті жеңілдетуге арналған антидепрессанттар соңғы нүктені қояды. Бұл шамамен отыз жыл бұрын сексуалдық азаттықтың жаңа дәуірін бастаған «бэби-бумерлер» үшін шынымен де келекелі жағдай. Енді бұл ерлер мен әйелдер және олардан кейінгі ұрпақтар қалағанынша секспен айналыса алатын болса да, олар бұған деген құштарлығын жоғалтқан сияқты.

Мен медиадағы бұл хабарлардың дәлдігімен дауласпаймын — біздің өміріміз шынымен де болуы тиіс деңгейден де күйзеліске толы — бірақ маған сексуалдық қатынастардың жиілігі мен санына ғана назар аудару арқылы олар көптеген жұптар сезініп жүрген жайсыздықтың тек үстірт себептерін ғана қарастыратындай көрінеді. Меніңше, бұл хикаяның басқа да қырлары бар.

Психологтар, секс-терапевтер және әлеуметтік бақылаушылар сексуалдылық пен тұрмысты қалай үйлестіруге болатыны туралы «Гордий түйінін» шешумен бұрыннан айналысып келеді. Бізге берік қатынастағы секске қосымша дәм беру үшін дәмдеуіштер базарынан қалай сауда жасау керектігі туралы көптеген кеңестер ұсынылады. Сөніп бара жатқан құштарлық, бізге айтылғандай, басымдықтарды дұрыс қою және ұйымдастырушылық дағдылар арқылы шешілетін кесте мәселесі; немесе бұл сексуалдық тұрғыдан нақты не қалайтынымызды ауызша білдіру арқылы жақсартуға болатын қарым-қатынас мәселесі.

Мен секске статистикалық тұрғыдан қарауға азырақ бейіммін — онымен әлі де айналысасыз ба, қаншалықты жиі, ол қанша уақытқа созылады, кім бірінші жетеді және сізде қанша оргазм болады. Оның орнына мен оңай жауабы жоқ сұрақтарды қарастырғым келеді. Бұл кітап эротизм мен секстің поэтикасы, эротикалық құштарлықтың табиғаты және онымен бірге жүретін қайшылықтар туралы баяндайды. Біреуді жақсы көргенде, ол қалай сезіледі? Ал біреуді қалағанда, оның айырмашылығы неде? Жақсы жақындық әрқашан жақсы секске әкеле ме? Неліктен ата-ана болуға өту көбінесе эротикалық апатқа әкеледі? Неліктен тыйым салынған нәрсе соншалықты эротикалық? Бізде бар нәрсені қалау мүмкін бе?

Біздің бәрімізге ортақ қауіпсіздікке деген іргелі қажеттілік бар, ол бізді ең алдымен берік қатынастарға итермелейді; бірақ бізде шытырман оқиғалар мен толқуларға деген дәл сондай күшті қажеттілік бар. Қазіргі заманғы романтика осы екі түрлі қажеттіліктерді бір жерде қанағаттандыруға болатынына уәде береді. Дегенмен, бұған толық сенімді емеспін. Бүгінде біз бұрын тұтас бір ауыл беретін нәрсені — тиянақтылық, мағына және сабақтастық сезімін — бір адамнан күтеміз. Сонымен бірге, біз берік қатынастарымыздың романтикалық, сондай-ақ эмоционалдық және сексуалдық тұрғыдан қанағаттанарлық болғанын қалаймыз. Осының бәрінің салмағынан көптеген қатынастардың күйреуі таңқаларлық па? Сіз жайлылық пен тұрақтылықты күтетін адаммен бірге толқу, күту және құштарлықты ояту қиын, бірақ бұл мүмкін емес емес. Мен сізді қауіпсіздікке тәуекелді, танысқа құпияны және баяндылыққа жаңашылдықты енгізу жолдары туралы ойлануға шақырамын.

Жол бойында біз махаббаттың қазіргі идеологиясының кейде құштарлық күштерімен қалай соқтығысатынын қарастырамыз. Махаббат жақындық, өзара түсіністік және теңдік жағдайында гүлдейді. Біз сүйіктімізді тануға, оны жақын ұстауға, арамыздағы қашықтықты қысқартуға тырысамыз. Біз жақсы көретін адамдарымызға қамқорлық жасаймыз, олар үшін алаңдаймыз және олар үшін жауапкершілікті сезінеміз. Кейбіреулеріміз үшін махаббат пен құштарлық ажырамас нәрсе. Бірақ көптеген адамдар үшін эмоционалдық жақындық эротикалық көріністі тежейді. Махаббатты нығайтатын қамқорлық, қорғаныш элементтері көбінесе эротикалық ләззатты қоздыратын еркіндікті бұғаттайды.

Жиырма жылдық тәжірибеммен нығайтылған сенімім бойынша, қауіпсіздікті орнату барысында көптеген жұптар махаббатты бірігіп кетумен шатастырады. Бұл шатасу — секс үшін жаман белгі. Басқаға деген ұмтылысты сақтау үшін кесіп өтетін аралық (синапс) болуы керек. Эротизм бөлектікті қажет етеді. Басқаша айтқанда, эротизм өзің мен басқаның арасындағы кеңістікте дамиды. Жақсы көретін адамыңмен тіл табысу үшін, біз осы бостық пен оның белгісіздік көлеңкесіне төзе білуіміз керек.

Осы парадоксты ой елегінен өткізе отырып, тағы бірін қарастырыңыз: құштарлық көбінесе махаббаттың стилін шектейтін сияқты көрінетін сезімдермен қатар жүреді. Агрессия, қызғаныш және қайшылық ең алдымен еске түседі. Мен тұрмыстанған сексті қалыптастыратын, оны әділ, тең және қауіпсіз ететін, сонымен бірге көптеген жалыққан жұптарды тудыратын мәдени қысымдарды зерттеймін. Егер біз жатын бөлмедегі демократияға деген мәдени бейімділігімізбен азырақ шектелсек, бізде қызықтырақ, ойнақы, тіпті жеңілтек секс болар еді деп айтқым келеді.

Бұл ұғымды қуаттау үшін мен оқырманды әлеуметтік тарихқа саяхатқа шығарамын. Біз қазіргі жұптардың махаббатқа бұрынғыдан да көп инвестиция салатынын көреміз; бірақ тағдырдың тәлкегімен, дәл осы махаббат пен неке моделі ажырасу деңгейінің экспоненциалды өсуіне себеп болып отыр. Бұл жерде дәстүрлі неке құрылымдары қазіргі заманғы мандатты қалай орындай алатынын, әсіресе «өлім айырғанша» деген уәде өткен ғасырлармен салыстырғанда екі есе ұзарған өмір сүру ұзақтығын қамтитынын ескеруіміз керек.

Осыны мүмкін ететін сиқырлы эликсир — жақындық. Біз бұған әртүрлі қырлардан қарап көз жеткіземіз, бірақ бұл жерде әйелдерді тек романтикалық, ал ерлерді сексуалдық жаулап алушылар ретінде қарастыратын стереотиптің баяғыда-ақ жойылуы керек екенін айта кеткен жөн. Бұл әйелдерді махаббатты аңсайтын, негізінен адал және тұрмысқа бейім, ал ерлерді биологиялық тұрғыдан моногамды емес және жақындықтан қорқатын етіп көрсететін кез келген идеяларға да қатысты. Батыстың жаңа тарихында орын алған әлеуметтік және экономикалық өзгерістердің нәтижесінде дәстүрлі гендерлік шекаралар айналып өтілді және бұл қасиеттер қазір ерлерде де, әйелдерде де байқалады. Стереотиптерде айтарлықтай шындық болуы мүмкін болғанымен, олар қазіргі қарым-қатынастардың күрделілігін толық аша алмайды. Мен махаббатқа андрогиндік көзқараспен қарауға тырысамын.

Жұптар терапеві ретінде мен әдеттегі терапиялық басымдықтарды өзгерттім. Менің саламда бізге алдымен одақтың жағдайын сұрауды, содан кейін бұл жатын бөлмеде қалай көрінетінін сұрауды үйретеді. Бұлай қарасақ, сексуалдық қатынас — жалпы қарым-қатынастың метафорасы. Негізгі жорамал мынадай: егер біз қарым-қатынасты жақсарта алсақ, секс те оңалады. Бірақ менің тәжірибемде бұл көбінесе олай емес.

Дәстүрлі түрде терапиялық мәдениет дененің мәнерлілігінен гөрі айтылған сөзге басымдық берді. Дегенмен, сексуалдылық пен эмоционалдық жақындық — екі бөлек тіл. Мен жұптар мен эротизм туралы талқылауларда дененің тиісті көрнекті орнын қалпына келтіргім келеді. Дене көбінесе сөздер оңай бүркемелей алатын эмоционалды шындықтарды қамтиды. Қарым-қатынастағы қақтығыс көзі болып табылатын динамика — әсіресе билікке, бақылауға, тәуелділікке және осалдыққа қатысты динамика — дене арқылы сезініп, эротикалық сипат алғанда жиі тартымды бола бастайды. Секс жақындық пен құштарлық төңірегіндегі қақтығыстар мен түсініспеушіліктерді ашудың жолына да, осы жойқын ажырауларды емдей бастаудың жолына да айналады. Әрбір серіктестің денесі, жеке адамның тарихы мен мәдениеттің ескертулері таңбаланған күйінде, бәріміз бірге оқитын мәтінге айналады.

Оқу тақырыбына сәйкес, осы кітапта кездесетін кейбір терминдерді түсіндірудің оңтайлы уақыты келді. Түсінікті болу үшін мен «неке» сөзін тек заңды мәртебеге емес, ұзақ мерзімді эмоционалды міндеттемелерге қатысты қолданамын. Және мен кейде ерлер мен әйелдер есімдіктерін ешбір жынысқа мін тақпастан еркін қолданғанды ұнатамын.

Менің есімімнен көрініп тұрғандай, мен әйел жыныстылар қатарынанмын. Мүмкін, онша байқала бермейтін жайт — менің мәдени будан екендігім. Мен көптеген жағалауларда өмір сүремін және осы кітаптың тақырыбына ақпараттандырылған мәдени көзқарасты — немесе мультимәдени көзқарасты — енгізгім келеді. Мен Бельгияда өстім, Израильде оқыдым және дайындығымды Америка Құрама Штаттарында аяқтадым. Отыз жылдан астам уақыт бойы әртүрлі мәдениеттер арасында жүріп, мен сырттан бақылауға үйренген адамның көзқарасын қалыптастырдым. Бұл артықшылық маған біздің сексуалдық тұрғыдан қалай дамитынымыз, бір-бірімізбен қалай байланысатынымыз, махаббатты қалай баяндайтынымыз және дененің ләззаттарына қалай бөленетініміз туралы көптеген бақылаулар жасауға мүмкіндік берді.

Мен жеке тәжірибемді мәдениетаралық психологияда жұмыс істейтін клиницист, оқытушы және кеңесші ретіндегі кәсіби жұмысыма ауыстырдым. Мәдени ауысуға назар аудара отырып, мен арнайы үш топпен жұмыс істедім: босқын отбасылар және халықаралық отбасылар (қазіргі уақытта әртүрлі себептермен ең көп қоныс аударатын екі топ) және мәдениетаралық жұптар (оған нәсіларалық және дінаралық жұптар кіреді). Мәдениетаралық жұптар үшін мәдени ауысулар географиялық қоныс аударудан емес, өздерінің қонақ бөлмелерінде орын алады. Менің қызығушылығымды оятқан нәрсе — бұл мәдениеттердің тоғысуы гендерлік қатынастар мен бала тәрбиесіне қалай әсер еткені болды. Мен некенің көптеген мағыналары туралы және оның үлкен отбасы жүйесіндегі рөлі мен орны әртүрлі ұлттық контексттерде қалай өзгеретіні туралы ойландым. Бұл екі жеке тұлғаның жеке ісі ме, әлде екі отбасы арасындағы ортақ іс пе? Жұптармен өткізген сеанстарымда мен міндеттеме, жақындық, ләззат, оргазм және дене туралы талқылаулардың астарындағы мәдени нюанстарды ажыратуға тырыстым. Махаббат әмбебап болуы мүмкін, бірақ оның әр мәдениеттегі құрылымдары тура мағынасында да, ауыспалы мағынасында да әртүрлі тілдерде анықталады. Мен балалар мен жасөспірімдердің сексуалдылығы туралы әңгімелерге ерекше сезімталдықпен қарадым, өйткені қоғам өз құндылықтарын, мақсаттарын, ынталандыруларын және тыйымдарын көбінесе балаларға берілетін хабарламалар арқылы ашады.

Мен сегіз тілде сөйлеймін. Кейбіреуін үйде, кейбіреуін мектепте, бірқатарын саяхат кезінде, ал бір-екеуін махаббат арқылы үйрендім. Өз тәжірибемде мен мультимәдени біліктілігімді, сондай-ақ полиглоттық дағдыларымды қолдануға мәжбүрмін. Менің емделушілерім — гетеросексуалдар мен гейлер (мен қазіргі уақытта трансгендерлермен жұмыс істемеймін), үйленгендер, берік қатынастағылар, бойдақтар және қайта некеге тұрғандар. Олар жас, кәрі және орта жастағылар. Олар мәдениеттердің, нәсілдердің және таптардың кең спектрін қамтиды. Олардың жеке хикаялары біздің қалай жақсы көретінімізді және қалай қалайтынымызды қалыптастыратын мәдени және психологиялық күштерді айқындайды.

Осы кітаптың негізінде жатқан ең маңызды жеке тәжірибемнің бірі жанама болып көрінуі мүмкін, бірақ мен оны сізге ашуым керек, өйткені ол менің құштарлығымды тудыратын терең себептерге жарық түсіреді. Менің ата-анам нацистік концлагерьлерден аман қалғандар еді. Бірнеше жыл бойы олар күн сайын өліммен бетпе-бет келді. Анам мен әкем өз отбасыларынан аман қалған жалғыз жандар болды. Олар бұл тәжірибеден өмірге құлшыныспен ұмтылу және әр күнді барынша пайдалану деген ниетпен шықты. Екеуі де өздеріне ерекше сыйлық — қайтадан өмір сүру бақыты берілгенін сезінді. Менің ата-анам ерекше адамдар болды деп ойлаймын. Олар жай ғана аман қалғысы келген жоқ; олар қайта түлегісі келді. Олардың өмірге деген құштарлығы зор болды, жарқын әсерлермен өмір сүрді және уақытты жақсы өткізгенді ұнатты. Олар ләззат алуды қалыптастырды. Мен олардың сексуалдық өмірі туралы ештеңе білмеймін, тек екі баласы — менің ағам мен мен болғанын білемін. Бірақ олардың өмір сүру салты арқылы мен олардың эротизмді терең түсінгенін сездім. Олар бұл сөзді ешқашан қолданбағанына күмәнім болса да, олар оның мистикалық мағынасын — тіршілік сапасы, бостандыққа баратын жол ретінде бейнеледі; бұл қазіргі заман секстің тар анықтамасына таңған нәрсе емес еді. Дәл осы кеңейтілген түсінікті мен осы кітаптағы эротизм туралы талқылауыма негіз етіп аламын.

Бұл жобаны қалыптастыруға көмектескен тағы бір күшті әсер бар. Менің күйеуім Колумбия университетінің Халықаралық жарақаттануды зерттеу бағдарламасының директоры. Оның жұмысы босқындарға, соғыс балаларына және азаптау құрбандарына олар бастан өткерген ауыр жарақаттарды жеңуге көмектесуге арналған. Олардың шығармашылық сезімін және ойын мен ләззатқа деген қабілетін қалпына келтіру арқылы бұл аман қалғандарға ақыр соңында өмірмен және оны нәрлендіретін үмітпен қайта байланысуға көмектеседі. Күйеуім ауырсынумен айналысады; мен ләззатпен айналысамын. Олар бір-бірімен тығыз байланысты.

Мен жазған адамдар алғыс бөлімінде көрінбейді, бірақ мен оларға өте қарыздармын. Олардың хикаялары шынайы және сөзбе-сөз дерлік, бірақ олардың кім екені жасырылған. Осы жоба барысында мен ынтымақтастық рухында олармен үзінділер бөлістім. Менің көптеген идеяларым керісінше емес, жұмыс барысында дамыды. Менің идеяларым сонымен қатар махаббат пен құштарлықтың екіұштылығын бұрын зерттеген көптеген мамандар мен авторлардың мұқият тұжырымдарына негізделген.

Мен күнделікті жұмысымда статистиканың артында жасырылған егжей-тегжейлі шындықтармен бетпе-бет келемін. Мен бір-бірімен өте жақсы дос болғаны соншалық, ғашық бола алмайтын адамдарды көремін. Мен секстің өздігінен болуы керек деген идеяға соншалықты берілген ғашықтарды көремін, сондықтан олар онымен мүлдем айналыспайды. Мен арбауды тым көп жұмыс деп санайтын, енді олар бір-біріне адал болғандықтан, бұл нәрсені істеудің қажеті жоқ деп санайтын жұптарды көремін. Мен жақындық дегеніміз бір-біріміз туралы бәрін білу деп сенетін басқаларды көремін. Олар кез келген бөлектік сезімінен бас тартады, содан кейін жұмбақтың қайда кеткеніне таңғалады. Мен күйеулеріне прелюдия нақты істің бастамасынан да көп болуы керек екенін түсіндіргеннен көрі, өмір бойы «төмен сексуалдық құштарлық» деген белгімен жүргенді қалайтын әйелдерді көремін. Мен өз серіктестігіндегі жансыздық сезімін жеңуге соншалықты тырысатын адамдарды көремін, сондықтан олар басқа біреумен бірнеше минуттық тыйым салынған толқу үшін бәрін тәуекел етуге дайын. Мен сексуалдық өмірі сатқындық арқылы қайта жанданған жұптарды және сатқындық қалған кішкене байланысты біржола үзген басқаларды көремін. Мен жақында ғана жауапсыз қалған жыныс мүшелеріне ренжіген, қатты фактілердің үрейін жеңілдету үшін Виаграға жүгіретін ересек ерлерді көремін; мен олардың әйелдерінің өз енжарлықтарына кенеттен пайда болған сыннан ыңғайсыздық сезінгенін көремін. Мен эротикалық энергиясы нәрестеге күтім жасаудан сарқылған жаңа ата-аналарды көремін — олар өз балаларына соншалықты берілгені сонша, ара-тұра жатын бөлменің есігін жабуды ұмытып кетеді. Мен интернетте порно қарайтын ер адамды көремін, ол әйелі тартымсыз болғандықтан емес, әйелінің құлшынысының жоқтығы оған секс қалағаны үшін өзінде бір кінә бар сияқты сезім қалдырғандықтан солай істейді. Мен өз сексуалдылығынан ұялғаны сонша, жақсы көретін адамын бұл азаптан құтқарғысы келетін адамдарды көремін. Мен өздерінің жақсы көретінін білетін, бірақ қалаған адамдарды көремін. Олардың бәрі маған келеді, өйткені олар эротикалық қуатты аңсайды. Кейде олар ұялшақтықпен келеді; кейде олар үмітсіздікпен, көңілі қалып немесе ашуланып келеді. Олар жай ғана сексті, әрекетті сағынбайды; олар секс сыйлайтын байланыс, ойнақылық және жаңару сезімін сағынады. Мен сізді осы ізденушілермен әңгімелеріме қосылуға шақырамын, біз ашылуға және кемелдікке бір қадам жақындауға тырысамыз.

Жүрек соғысын ара-тұра тездеткісі келетіндерге мен мынадай есеп беремін: толқу белгісіздікпен және біздің өзімізді одан қорғаудың орнына, белгісіздікті қабылдауға дайындығымызбен тығыз байланысты. Бірақ дәл осы шиеленіс бізді осал сезіндіреді. Мен емделушілеріме «қауіпсіз секс» деген ұғымның жоқ екенін ескертемін.

Дегенмен, мен барлық ғашықтар құштарлыққа ұмтылмайтынын немесе бір кездері оған шомылмағанын айта кетуім керек. Кейбір қарым-қатынастар жылылық, нәзіктік және қамқорлық сезімдерінен басталады және серіктестер осы тыныш суларда қалуды жөн көреді. Олар құштарлықтан гөрі төзімділікке негізделген махаббатты артық көреді. Олар үшін берік байланыста тыныштық табу маңызды. Бір ғана жол жоқ және жалғыз дұрыс жол да жоқ.

Mating in Captivity сізді шынайы, ақпараттандырылған және арандатушылық талқылауға тартуға тырысады. Ол сізді өзіңізден сұрақ қоюға, айтылмағанды айтуға және сексуалдық пен эмоционалдық дұрыстыққа қарсы шығудан қорықпауға итермелейді. Эротикалық өмір мен тұрмысқа есіктерді айқара аша отырып, мен сізді секстің нағыз мәнін қайтаруға шақырамын.

1

Шытырман оқиғадан тұтқынға дейін

Неліктен қауіпсіздікке ұмтылу эротикалық қуатты сарқып алады

Эротизмнің түпкілікті оты — сексуалдылық; ол эротизмнің қызыл жалынын тұтатады, ол өз кезегінде дірілдеген және көгілдір басқа жалынды көтереді және қоректендіреді. Бұл — махаббат пен эротизмнің жалыны. Өмірдің қос жалыны. — Октавио Пас, Қос жалын

НЬЮ-ЙОРК ҚАЛАСЫНДАҒЫ КЕШТЕР

антропологиялық экспедициялар іспетті — кіммен кездесетініңді немесе не табатыныңды ешқашан білмейсің. Жақында мен сәнді кештердің бірінде жүрген едім, жоғары жетістіктерге ұмтылған адамдар тұратын бұл қалада әдеттегідей, есімімді сұрамас бұрын немен айналысатынымды сұрады. Мен: «Мен терапевтпін және кітап жазып жатырмын», — деп жауап бердім. Қасымда тұрған сымбатты жас жігіт те кітап жазып жатыр екен. «Не туралы жазып жатырсыз? » — деп сұрадым одан. «Физика», — деп жауап берді ол. Мен сыпайылық танытып: «Физиканың қандай түрі? » — деп келесі сауалымды қойдым. Оның не деп жауап бергені есімде жоқ, өйткені біреу маған: «Ал сіз ше? Кітабыңыз не туралы? » — деп сұрақ қойғанда, физика туралы әңгіме кілт үзілді. «Жұптар және эротизм туралы», — дедім мен.

Менің танымалдылығым — кештерде, таксилерде, маникюр салондарында, ұшақтарда, жасөспірімдермен, күйеуіммен, қысқасы, кез келген жерде — сексуалдылық туралы кітап жаза бастаған кезімдегідей жоғары болған емес. Кейбір тақырыптар адамдарды үркітіп жіберсе, басқалары магниттей тартатынын түсіндім. Адамдар маған ашылып сөйлейді. Әрине, бұл олардың маған шындықты айтатынын білдірмейді. Егер жасыруды қажет ететін бір тақырып болса, ол дәл осы тақырып.

— Жұптар мен эротизм туралы нақты не айтпақсыз? — деп сұрайды біреу.

— Мен сексуалдық құштарлықтың табиғаты туралы жазып жатырмын, — деп жауап беремін. — Мен ұзақ мерзімді қарым-қатынаста құштарлықты тірі сақтап қалуға, оның әдеттегідей тозуынан құтылуға бола ма екенін білгім келеді.

— Секс үшін махаббат міндетті емес, бірақ махаббатта секс міндетті түрде керек, — дейді шетте тұрған, қай әңгімеге қосыларын білмей тұрған бір ер адам.

— Сіз негізінен некедегі жұптарға назар аударасыз ба? Гетеросексуалды жұптарға ма? — деп сұрайды тағы біреуі. Оқылуы: бұл кітап мен туралы да ма? Мен оны тыныштандырамын: «Мен сан алуан жұптарды қарастырып жатырмын. Гетеросексуалды, гейлерді, жастарды, қарттарды, берік қарым-қатынастағыларды және әлі шешім қабылдамағандарды».

Мен оларға қарым-қатынасымыздағы сергектік пен толқыныс сезімін қалай сақтай алатынымызды (немесе сақтай аламыз ба) білгім келетінін айтамын. Міндеттемелердің (commitment) ішінде құштарлықты өлтіретін бір нәрсе бар ма? Монотондылыққа бой алдырмай, қауіпсіздікті сақтай аламыз ба? Мен поэтикалық сезімді, Октавио Пас «махаббат пен эротизмнің қос жалыны» деп атаған сезімді сақтай аламыз ба деп ойлаймын.

Мен бұл әңгімені талай рет өткіздім және бұл кеште естіген пікірлерім жаңалық емес еді.

«Бұл мүмкін емес».

«Бұл — моногамияның басты проблемасы, солай емес пе? »

«Сондықтан да мен ешкімге бауыр баспаймын. Мәселе қорқынышта емес. Мен жай ғана іш пыстырарлық сексті жек көремін».

«Уақыт өте келе құштарлық дейсіз бе? Ал бір түндік құштарлық ше? »

«Қарым-қатынастар дамиды. Құштарлық басқа нәрсеге айналады».

«Балалы болғанда мен құштарлықтан бас тарттым».

«Қараңызшы, төсектес болатын еркектер болады және тұрмысқа шығатын еркектер болады».

Қоғамдық талқылауларда жиі болатындай, ең күрделі мәселелер тез арада екіге бөлініп, нәзік нюанстардың орнын карикатура басады. Осылайша романтиктер мен реалистер арасында бөлініс пайда болады. Романтиктер құштарлықсыз өмірден бас тартады; олар шынайы махаббаттан ешқашан бас тартпаймыз деп ант ішеді. Олар — құштарлық ешқашан сөнбейтін адамды іздейтін мәңгілік ізденушілер. Құштарлық бәсеңдеген сайын, олар махаббат бітті деген қорытындыға келеді. Егер эрос құлдыраса, махаббат өлім аузында болуы тиіс. Олар қызықтың жоғалғанына қайғырады және бір жерге тұрақтап қалудан қорқады.

Екінші жақта — реалистер. Олардың айтуынша, баянды махаббат ыстық секстен маңыздырақ, ал құштарлық адамдарға ақымақтық жасаттырады. Ол қауіпті, аласапыран тудырады және неке үшін әлсіз негіз болып табылады. Мардж Симпсонның мәңгілік сөзімен айтқанда: «Құштарлық — жасөспірімдер мен шетелдіктерге арналған». Реалистер үшін кемелдік жеңеді. Бастапқы толқыныс басқа нәрсеге — терең махаббатқа, өзара құрметке, ортақ тарихқа және серіктестікке ұласады. Құштарлықтың азаюы — құтылмас құбылыс. Оған төзіп, есею керек деп есептеледі.

Әңгіме өрбіген сайын, екі лагерь бір-біріне аяушылық, нәзіктік, қызғаныш, ашуланушылық және ашық менсінбеушілік араласқан сезіммен қарайды. Олар спектрдің қарама-қарсы ұштарында тұрса да, екеуі де уақыт өте келе құштарлықтың суитыны туралы негізгі болжаммен келіседі.

«Кейбіреулеріңіз қарқындылықтың жоғалуына қарсылық білдіресіздер, кейбіреулеріңіз оны қабылдайсыздар, бірақ бәріңіз де құштарлықтың сөнетініне сенетін сияқтысыздар. Сіздердің келіспейтін жерлеріңіз — бұл жоғалтудың қаншалықты маңызды екендігі ғана», — деп ескерту жасаймын. Романтиктер тұрақтылықтан гөрі қарқындылықты жоғары қояды. Реалистер құштарлықтан гөрі қауіпсіздікті жоғары қояды. Бірақ екі жақ та жиі көңілі қалады, өйткені екі экстремалды жағдайда да бақытты өмір сүре алатын адамдар аз.

Менен әрдайым кітабымда шешім бар ма деп сұрайды. Адамдар не істей алады? Бұл сұрақтың астарында élan vital — біздің тірі екенімізді білдіретін эротикалық энергияның тасқынына деген жасырын аңсау жатыр. Адамдар өздерін қандай қауіпсіздік пен тұрақтылыққа көндірсе де, олар бәрібір өз өмірлерінде бұл күштің болғанын қалайды. Сондықтан мен құштарлықтың құтылмас жоғалуы туралы барлық ойлар үмітке айналатын сәтті жіті бақылайтын болдым. Нағыз сұрақтар мыналар: Біз бір қарым-қатынаста уақыт өте келе махаббат пен құштарлықты қатар сақтай аламыз ба? Қалай? Мұндай қарым-қатынас нақты қандай болмақ?

Зәкір мен толқын

Мені идеалист деп атаңыз, бірақ мен махаббат пен құштарлық бір-бірін жоққа шығармайды деп сенемін, олар тек әрдайым бір уақытта бола бермейді. Шын мәнінде, қауіпсіздік пен құштарлық — бұл әртүрлі ниеттерден туындайтын және бізді әртүрлі бағыттарға тартатын екі бөлек, іргелі адамдық қажеттілік. Психоаналитик Стивен Митчелл өзінің Can Love Last? атты кітабында осы жұмбақты шешудің негізін ұсынады. Оның түсіндіруінше, бәрімізге қауіпсіздік қажет: тұрақтылық, сенімділік, беріктік және сабақтастық. Бұл тамыр жаю, ұя салу инстинкттері бізді адамдық тәжірибемізде нық ұстайды. Бірақ бізде жаңашылдық пен өзгеріске деген қажеттілік те бар, бұл — өмірге толыққандылық пен серпін беретін жасампаз күштер. Мұнда тәуекел мен шытырман оқиғалар маңызды рөл атқарады. Біз — бір жағынан қауіпсіздік пен болжамдылықты іздейтін, екінші жағынан әртүрліліктен ләззат алатын, қарама-қайшылыққа толы жандармыз.

Баланың зерттеу үшін алысқа жүгіріп кетіп, сосын анасы мен әкесінің әлі де сол жерде екеніне көз жеткізу үшін дереу қайтып келгенін көрдіңіз бе? Кішкентай Сэмми әлемге шығып, жаңалықтар ашу үшін өзін қауіпсіз сезінуі керек; ал зерттеу қажеттілігін қанағаттандырғаннан кейін, ол қайта байланыс орнату үшін өзінің қауіпсіз базасына оралғысы келеді. Бұл — ол ересек болғанда эрос ойындарымен ұштасатын «спорт» түрі. Ерлік көрсету мен тәуекелге бару кезеңдері орнығу мен қауіпсіздікті іздеу кезеңдерімен кезектесіп отырады. Ол құбылып тұруы мүмкін, бірақ әдетте бір таңдауға тоқтайды.

Адамдарға тән нәрсе барлық тірі жанға тән: барлық организмдер өсу мен тепе-теңдіктің кезектесіп отыруын қажет етеді. Тоқтаусыз жаңашылдық пен өзгеріске ұшыраған кез келген адам немесе жүйе хаосқа түсу қаупі бар; ал тым қатал немесе статикалық жүйе өсуін тоқтатып, соңында өледі. Өзгеріс пен тұрақтылық арасындағы бұл шексіз би — зәкір мен толқын сияқты.

Ересектердің қарым-қатынасы осы динамиканы өте жақсы көрсетеді. Біз серіктесімізден сенімді, нық зәкір іздейміз. Бірақ сонымен бірге махаббат бізге үйреншікті өмірімізден жоғары көтерілуге мүмкіндік беретін трансцендентті тәжірибе сыйлайды деп күтеміз. Қазіргі жұптар үшін қиындық — қауіпсіз әрі болжамды нәрсеге деген қажеттілік пен қызықты, құпия және таңғажайып нәрсеге ұмтылуды ұштастыруда жатыр.

Кейбір бақытты жандар үшін бұл мүлдем қиындық емес. Мұндай жұптар гаражды тазалау мен бір-бірінің арқасын уқалауды оңай үйлестіре алады. Олар үшін міндеттеме мен толқыныс, жауапкершілік пен ойынпаздық арасында ешқандай диссонанс жоқ. Олар үй сатып алып, сол үйде еркелей де алады. Олар ата-ана бола отырып, әлі де ғашық болып қала береді. Қысқасы, олар үйреншікті нәрсе мен ерекше нәрсені кедергісіз ұштастыра алады. Бірақ қалғандарымыз үшін тұрақтылық орнатқан қарым-қатынастан толқыныс іздеу — өте қиын міндет. Өкінішке орай, көптеген махаббат хикаялары тұрақтылыққа қол жеткізу үшін құштарлықты құрбан ететіндей етіп дамиды.

Сонда менің қалайтыным не?

Адель менің кеңсеме бір қолына жарты сэндвичті, екінші қолына шұғыл бітіруі керек құжаттарды ұстап кірді. Отыз сегіз жастағы ол — жеке практикамен айналысатын танымал заңгер. Аланмен некелескеніне жеті жыл болған. Бұл екеуі үшін де екінші неке, олардың бес жасар Эмилия есімді қызы бар. Адель қарапайым әрі талғаммен киінген, бірақ шаш тарауға уақыт таба алмай жүргені байқалады.

— Мен бірден іске көшкім келеді, — дейді ол. — Уақытымның сексен пайызында мен онымен бақыттымын. Шынымен бақыттымын. — Бұл ұйымдасқан әрі жетістікке жеткен әйелдің босқа кетірер минуты жоқ. — Ол белгілі бір сөздерді айтпайды; сезімін ақтармайды; бірақ ол шынымен жақсы адам. Мен газетті қолыма алып, өзімді бақытты сезінемін. Бәріміз саумыз; ақшамыз жетеді; үйіміз өртенген жоқ; жұмыстан қайтқанда оқтан қашпаймыз. Сыртта жағдайдың қаншалықты нашар болатынын білемін. Сонда менің қалайтыным не?

— Мен досым Маркқа қараймын, ол үшінші әйелімен ажырасып жатыр, өйткені оның айтуынша: «Ол мені шабыттандырмайды». Содан мен Аланнан: «Мен сені шабыттандырамын ба? » — деп сұраймын, сонда оның не дейтінін білесіз бе? «Сен мені әр жексенбіде тауық пісіруге шабыттандырасың». Ол керемет coq au vin (шараптағы тауық) дайындайды, неге екенін білесіз бе? Өйткені ол мені қуантқысы келеді; оны жақсы көретінімді біледі.

— Сонымен мен не нәрсені сағынғанымды түсінуге тырысып жүрмін. Бірінші жылдағы сезімді білесіз бе, сол бір қобалжу, толқыныс, іштегі «көбелектер», физикалық құштарлық? Оны енді сезіне аламын ба, жоқ па, білмеймін. Бұл туралы Аланға айтсам, оның түрі өзгеріп кетеді. «О, сен тағы да Брэд пен Джен туралы сөйлескің келе ме? » Тіпті Брэд Питт пен Дженнифер Энистон да бір-бірінен жалықты, солай емес пе? Мен биологияны оқыдым; синапстардың қалай жұмыс істейтінін, шамадан тыс қолдану реакцияны қалай төмендететінін білемін; оны түсінемін. Толқыныс басылады, иә, иә, иә. Бірақ сол «көбелектер» сезімін қайтара алмасам да, бір нәрсені сезінгім келеді.

— Менің реалистік жағым басындағы толқыныстың оның не сезінетінін нақты білмегендіктен туындаған қауіпсіздіктің жоқтығынан екенін біледі. Біз кездесіп жүргенде телефон шырылдағанда, оның ол екенін білмегенім үшін қызықты болатын. Қазір ол сапарға шыққанда маған қоңырау шалмауын өтінемін. Менің оянғым келмейді. Менің ақылдырақ жағым: «Маған қауіпсіздіктің жоқтығы керек емес. Мен тұрмыстамын. Балам бар. Ол қаладан шыққан сайын: «Ол мені жақсы көре ме? Жоқ па? Ол менің көзіме шөп сала ма? » — деп уайымдағым келмейді», — дейді. Анау журналдардағы: «Оның сізді шынымен жақсы көретінін қалай білуге болады» деген тестілерді білесіз ғой. Мен олар үшін уайымдағым келмейді. Қазір маған күйеуіммен ондай нәрсе керек емес. Бірақ мен сол толқыныстың бір бөлігін қайтарғым келеді.

— Жұмыстағы ұзақ күннен кейін, Эмилияға қарап, тамақ пісіріп, үй жинап, тізімімдегі істерді белгілеп болған соң, секс — менің ойыма кіріп-шықпайтын нәрсе. Мен тіпті ешкіммен сөйлескім келмейді. Кейде Алан теледидар көреді, мен жатын бөлмеге барып кітап оқимын және өте бақыттымын. Сонда мен не нәрсені сөзбен жеткізе алмай отырмын? Өйткені мен тек секс туралы айтып отырған жоқпын. Менің әйел ретінде бағаланғанымды қалаймын. Ана ретінде емес, жар ретінде емес, серік ретінде емес. Мен де оны еркек ретінде бағалағым келеді. Бұл көзқарас, жанасу немесе сөз болуы мүмкін. Маған барлық осы тұрмыстық «жүксіз» қарағанын қалаймын.

— Ол бұл екі жақты нәрсе дейді. Олдікі дұрыс. Менің де пеньюарымды киіп алып, «уау» деп жүргенім шамалы. Мен де «өзімді ерекше сезіндіру» жағынан жалқау болып кеттім. Біз алғаш танысқанда мен оның туған күніне портфель сатып алдым — ол оны дүкен сөресінен көріп, ұнатып қалған еді — оның ішінде Парижге екі билет болды. Бұл жылы мен оған DVD сыйладым және біз оның анасы жасаған ет рулетін (meat loaf) бірнеше досымызбен бірге жеп атап өттік. Ет рулетіне қарсылығым жоқ, бірақ қазіргі жеткен жеріміз осы. Неге бұдан артық ештеңе жасамайтынымды білмеймін. Мен де арқаны кеңге салып жібердім.

Адель өзінің тыныссыз әңгімесінде некедегі махаббаттың жайлылығы мен оның эротикалық сергектікті бәсеңдететін әсері арасындағы шиеленісті анық жеткізеді. Жақындық шынымен де тыныштандырады және ол Адель ешқашан бас тартқысы келмейтін қауіпсіздік сезімін береді. Сонымен бірге, ол Аланмен басында болған сергектік пен толқыныс сапасын қайтарғысы келеді. Ол жайлылықты да, «өткірлікті» де қалайды және екеуін де онымен бірге сезінгісі келеді.

Ләззат дәуірі

Осыдан көп уақыт бұрын күйеуіне деген құштарлықты сезінуді қалау бір-біріне қайшы келетін ұғымдар ретінде қарастырылатын еді. Тарихи тұрғыдан алғанда, өмірдің бұл екі саласы бөлек ұйымдастырылған — бір жағында неке, ал құштарлық, егер болса, мүлдем басқа жерде. Он тоғызыншы ғасырдың соңында пайда болған романтикалық махаббат концепциясы оларды алғаш рет біріктірді. Некедегі секстің орталық орны мен оған байланысты жоғары үміттердің пайда болуына тағы ондаған жылдар қажет болды.

Соңғы елу жылдағы әлеуметтік және мәдени өзгерістер қазіргі жұптық өмірді қайта анықтады. Алан мен Адель — 1960 жылдардағы сексуалдық революцияның, әйелдер азаттығының, контрацепция таблеткаларының пайда болуының және гей-қозғалыстың басталуының игілігін көрушілер. Таблетканы кеңінен қолданудың арқасында секс көбею функциясынан босатылды. Феминизм мен гей-прайд сексуалдық көріністі ажырамас құқық ретінде анықтау үшін күресті. Энтони Гидденс The Transformation of Intimacy кітабында бұл ауысуды сексуалдылықтың «меннің» (self) меншігіне айналуы деп түсіндіреді; бұл — біз бүкіл өміріміз бойы дамытатын, анықтайтын және қайта талқылайтын нәрсе. Бүгінде біздің сексуалдылығымыз — бұл ашық жеке жоба; бұл біздің кім екеніміздің бір бөлігі, сәйкестік (identity) және ол енді жай ғана біз жасайтын нәрсе емес. Ол жақын қарым-қатынастардың орталық ерекшелігіне айналды және біз сексуалдық қанағаттануды өз үлесіміз деп санаймыз. Ләззат дәуірі келді.

Соғыстан кейінгі экономикалық өркендеумен ұштасқан бұл өзгерістер бұрын-соңды болмаған еркіндік пен индивидуализм кезеңіне ықпал етті. Бүгінгі таңда адамдарға жеке бақыт пен сексуалдық ләззатқа ұмтылуға, сондай-ақ бұған дейін парыз бен міндеттемелермен анықталған әлеуметтік және отбасылық өмірдің шектеулерінен шығуға қолдау көрсетіледі. Бірақ бұл айқын еркіндіктің көлеңкесінде мазасыздықтың жаңа түрі жасырынған. Үлкен отбасы, қауымдастық және дін біздің сексуалдық және басқа да бостандықтарымызды шектеген болуы мүмкін, бірақ оның орнына олар бізге өте қажет тиістілік (belonging) сезімін сыйлады. Ұрпақтар бойы бұл дәстүрлі институттар тәртіпті, мағынаны, сабақтастықты және әлеуметтік қолдауды қамтамасыз етті. Оларды бөлшектеу бізге бұрынғыдан да көп таңдау мен аз шектеулер қалдырды. Біз еркінбіз, бірақ жалғызбыз. Гидденс сипаттағандай, біз онтологиялық тұрғыдан мазасыздана бастадық.

Біз махаббат қарым-қатынасымызға осы еркін мазасыздықты алып келеміз. Махаббат енді эмоционалды қолдау, жанашырлық пен серіктестік беруден бөлек, экзистенциалды жалғыздықтың емі (панацеясы) ретінде де қарастырылады. Біз серіктесімізге қазіргі өмірдің қиындықтарына қарсы тұратын қорған ретінде қараймыз. Біздің адамдық қауіпсіздігіміз ерте кездегіге қарағанда бүгін жоғары емес. Керісінше болуы да мүмкін. Айырмашылығы — қазіргі өмір бізді дәстүрлі ресурстардан айырды және біз бұрын көптеген әлеуметтік желілер қамтамасыз ететін қорғаныс пен эмоционалды байланыстар үшін бір адамға жүгінетін жағдай тудырды. Ересектердің жақындығы күтілетін үміттермен шамадан тыс жүктелген.

Әрине, Адель өзінің некесін сипаттағанда қазіргі заманғы үрей туралы ойламайды. Бірақ мен махаббаттың қауіп-қатері біз оған әкелетін заманауи азаптармен күшейе түседі деп сенемін. Біз отбасымыздан алыс тұрамыз, балалық шақтағы достарымызды білмейміз, үнемі бір жерден екінші жерге қоныс аударамыз. Бұл сабақтастықтың үзілуі жиынтық әсер береді. Біз романтикалық қарым-қатынасымызға төзгісіз экзистенциалды осалдықты алып келеміз — махаббаттың өзі онсыз да қауіпті емес сияқты.

Заманауи махаббат хикаясы: Қысқаша нұсқасы

Сіз біреуді тартымдылықтың күшті алхимиясы арқылы кездестіресіз. Бұл — тәтті реакция және ол әрқашан күтпеген сый. Сіз мүмкіндікке, үмітке, қарапайым өмірден сезімдер мен арбаулар әлеміне көтерілу сезіміне бөленесіз. Махаббат сізді баурап алады және сіз өзіңізді құдіретті сезінесіз. Сіз бұл серпінді бағалайсыз және бұл сезімді сақтап қалғыңыз келеді. Сонымен қатар сіз қорқасыз. Біреуге неғұрлым байланған сайын, соғұрлым жоғалтарыңыз көп болады. Сондықтан сіз махаббатты қауіпсіз етуге тырысасыз. Сіз оны бекітуге, сенімді етуге тырысасыз. Сіз алғашқы міндеттемелерді қабылдайсыз және аздаған тұрақтылық үшін аздаған бостандықты қуана құрбан етесіз. Сіз үйреншікті әдеттер, ритуалдар, еркелету есімдері сияқты сенімділік беретін тәсілдер арқылы жайлылық жасайсыз. Бірақ толқыныс белгілі бір дәрежеде қауіпсіздіктің жоқтығына (insecurity) байланысты еді. Сіздің шабытыңыз белгісіздіктен туындаған еді, ал енді оны бақылауға тырысу арқылы сіз қарым-қатынастағы өмірлік энергияны сарқып аласыз. Сіз жайлылықтан ләззат аласыз, бірақ шектеулі сезінетініңізге шағымданасыз. Сіз стихиялылықты (тосындықты) сағынасыз. Құштарлықтың тәуекелдерін бақылауға тырысу барысында сіз оны жойып жібердіңіз. Осылайша некедегі іш пысу (marital boredom) туындайды.

Махаббат бізге жалғыздықтан құтылуды уәде еткенімен, ол біздің бір адамға деген тәуелділігімізді де арттырады. Ол табиғатынан осал. Біз мазасыздығымызды бақылау арқылы басуға тырысамыз. Егер біз арақашықтықты қысқартып, айқындықты барынша арттырып, қауіптерді азайтып, белгісіздікті тізгіндей алсақ, өзімізді қауіпсіз сезінеміз. Дегенмен, кейбіреулеріміз махаббаттың белгісіздігінен қорғануға соншалықты тырысатынымыз сонша, өзімізді оның байлығынан айырамыз.

Ұзақ мерзімді қарым-қатынастарда белгісіздіктен гөрі болжамдылыққа басымдық беруге деген күшті тенденция бар. Алайда эротизм белгісіздіктен нәр алады. Құштарлық әдет пен қайталануға қарсы шығады. Ол бағынбайды және біздің бақылауға алу әрекеттерімізге бой бермейді. Сонда бұл бізді қайда апарады? Біз қауіпсіздіктен бас тартқымыз келмейді, өйткені біздің қарым-қатынасымыз соған негізделген. Физикалық және эмоционалдық қауіпсіздік сезімі — салауатты ләззат пен байланыстың негізі. Дегенмен, белгісіздік элементі болмаса, аңсау да, күту де, қобалжу да (frisson) болмайды. Мотивация сарапшысы Энтони Роббинс қарым-қатынастағы құштарлық сіз көтере алатын белгісіздік мөлшеріне сәйкес келетінін қысқа әрі нұсқа түсіндірген.

Жаңа көзбен қарау

Біз жақын қарым-қатынасымызға бұл белгісіздікті қалай енгіземіз? Бұл нәзік теңгерімсіздікті қалай жасаймыз? Шын мәнінде, ол онда бар. Шығыс философтары тұрақсыздықтың (impermanence) жалғыз тұрақты нәрсе екенін ертеден білген. Өмірдің өткінші табиғатын, оның тоқтаусыз ағынын ескерсек, біздің қарым-қатынасымызды мәңгілік ете аламыз және қауіпсіздікті нақты бекіте аламыз деген болжамда аздаған тәкаппарлық бар. Нақыл сөзде айтылғандай: «Егер Құдайды күлдіргің келсе, оған жоспарларың туралы айт». Дегенмен, біз соқыр сеніммен алға жылжимыз. Қазіргі әлемнің адал азаматтары ретінде біз өз тиімділігімізге сенеміз.

Біз бастапқы құштарлықты жасөспірімдік мастыққа — өткінші әрі шынайы емес нәрсеге теңейміз. Одан бас тартудың жұбанышы — екінші жағында күтіп тұрған қауіпсіздік. Бірақ біз құштарлықты тұрақтылыққа айырбастағанда, бір қиялды (fantasy) екіншісіне ауыстырып жатқан жоқпыз ба? Стивен Митчелл атап өткендей, тұрақтылық туралы қиял құштарлық туралы қиялдан басым болуы мүмкін, бірақ екеуі де — біздің қиялымыздың жемісі. Біз тұрақтылықты аңсаймыз, ол үшін еңбек етеміз, бірақ оған ешқашан кепілдік берілмейді. Біз жақсы көргенде, одан қорғануға қанша тырыссақ та, әрқашан жоғалту қаупіне (сын, бас тарту, ажырасу және соңында өлім арқылы) басымызды тігеміз. Белгісіздікті енгізу кейде айқындық иллюзиясынан бас тартудан басқа ештеңені талап етпейді. Осы қабылдаудың өзгеруі арқылы біз серіктесіміздің ішкі жұмбағын танимыз.

Мен Адельге бір адаммен уақыт өте келе құштарлықты сақтау үшін біз үйреншікті кеңістікке белгісіздік сезімін әкелуіміз керек екенін айтамын. Прусттың сөзімен айтқанда: «Нағыз жаңалық ашу саяхаты жаңа ландшафттар іздеуден емес, жаңа көзбен қараудан тұрады».

Адель дәл осындай қабылдаудың ауысуын бастан өткерген сәтін есіне алды. «Сізге осыдан екі апта бұрын не болғанын айтып берейін», — дейді ол. «Мұндай сәттер менде өте сирек болады, сондықтан оны жақсы білемін. Біз жұмыс бабындағы бір іс-шарада болдық, Алан әріптестерімен сөйлесіп тұрған, мен оған қарап: «Ол қандай тартымды», — деп ойладым. Бұл тіпті оғаш болды, бейне бір денеден тыс тәжірибе сияқты. Және білесіз бе, сол кездегі ең қызығы...

[MӘТІН АЯҚТАЛДЫ]

тартымды ма? Бір сәтте оның менің күйеуім екенін, оның нағыз мазасыз, дөрекі, қырсық адам екенін, менің жүйкеме тиетінін, үйдің ішіне заттарын шашып тастайтынын ұмытып кеттім. Сол сәтте мен оған бұлардың ешқайсысын білмейтіндей қарадым және оған баяғы басындағыдай тартылдым. Ол өте ақылды; жақсы сөйлейді; оның бойында бір тыныштандыратын, тартымды қасиет бар. Мен таңертең жұмысқа кешігіп жатқандағы ақымақ айтыстарымызды, «оны неге істедің? », «Рождествода не болады? », «анаң туралы сөйлесуіміз керек» деген сияқты әңгімелерді ойлаған жоқпын. Мен сол бос нәрселер мен мағынасыз сөйлесулерден алыстап, оны шын мәнінде көргендей болдым. Мен солай сезіндім, ол да маған қатысты әлі күнге дейін солай сезіне ме екен деп ойлаймын».

Мен Адельден бұл тәжірибесі туралы Аланға айттыңыз ба деп сұрағанымда, ол бірден айтпағанын жеткізді. «Ешқашан. Ол мені келемеждейді». Мен бәлкім, романтиканың бәсеңдеуі үйреншіктіліктің шекарасы мен шындықтың салмағынан емес, қорқыныштан шығатын шығар деп ой тастадым. Эротизм — бұл қауіпті нәрсе. Адамдар бірге тұратын адамына деген аңсау мен идеалдандыру сәттеріне жол беруден қорқады. Бұл екінші адамның егемендігін мойындауды қажет етеді, ал бұл тұрақсыздық сезімін тудыруы мүмкін. Серігіміз өзінің еркімен және еркіндігімен жеке тұлға ретінде тұрғанда, біздің арамыздағы байланыстың нәзіктігі арта түседі. Адельдің Аланның ол туралы осылай сезінетініне күмәндануы оның қаншалықты қорғансыз екенін анық көрсетеді.

Бұл қауіптен қорғанудың әдеттегі жолы — үйреншікті және жылы қарым-қатынас аясында қалу: ұсақ-түйек ұрыс-керіс, жайлы жыныстық қатынас, бізді шындыққа байлап тастайтын және кез келген асқақтыққа жол бермейтін күнделікті тіршілік.

Бірақ Адель Аланға некеден тыс контекстте қарағанда — зум-объективтен кең бұрышты объективке ауысқанда — оның басқаша қыры айқындалып, бұл Адельдің оған деген тартылысын күшейте түседі. Ол оны ер адам ретінде көреді. Ол осыншама жылдан кейін үйреншікті адамды әлі де беймәлім жанға айналдырды.

Сіз оны толық білемін деп ойлағанда...

Егер белгісіздік барлық қарым-қатынастардың ажырамас бөлігі болса, жұмбақ та солай. Терапияға келетін көптеген жұптар өз серіктері туралы білуге болатын нәрсенің бәрін білеміз деп ойлайды. «Менің күйеуім сөйлескенді ұнатпайды». «Менің құрбым ешқашан басқа ер адаммен фларт жасамайды. Ол ондай емес». «Менің сүйіктім терапияға бармайды». «Неге айтпасқа? Не ойлап тұрғаныңды білемін». «Оған қымбат сыйлықтар берудің қажеті жоқ; ол менің оны жақсы көретінімді біледі». Мен оларға шын мәнінде қаншалықты аз көргендерін көрсетуге тырысамын, оларды қызығушылықтарын оятып, екінші адамды қоршап тұрған қабырғалардың артына көз жүгіртуге шақырамын.

Шындығында, біз серігімізді өзіміз ойлағандай жақсы білмейміз. Митчелл бізге ең іш пыстырарлық некелерде де болжамдылық — бұл елес екенін ескертеді. Біздің тұрақтылыққа деген мұқтаждығымыз қасымыздағы адамды қаншалықты танығымыз келетінін шектейді. Біз оны өз қажеттіліктерімізге негізделген, көбінесе өз қиялымыздан туған бейнеге сәйкес келтіруге тырысамыз. «Оның бір қасиеті — ол ешқашан уайымдамайды. Ол тас сияқты. Ал мен тым мазасызбын». «Ол мені тастап кетуге тым әлсіз». «Ол менің еркелігіме шыдамайды». «Біз екеуміз де өте дәстүрліміз. Оның PhD дәрежесі болса да, балалармен үйде отырғанды ұнатады». Біз тек көргіміз келетінін немесе көруге шыдай алатынымызды көреміз, серігіміз де солай істейді. Бір-біріміздің күрделілігімізді жоққа шығару бізге «басқаруға болатын» өзгешелік сыйлайды. Біз серігімізді шектеп, оның маңызды бөлшектерін, егер олар біздің жұптық тәртібімізге қауіп төндірсе, елемейміз немесе қабылдамаймыз. Сондай-ақ, махаббат жолында өз тұлғамыздың үлкен бөліктерін де шетке ысырып тастаймыз.

Дегенмен, біз өзімізді және серігімізді қандай да бір тұрақты қалыпқа байлап қойғанда, құштарлықтың жоғалып кеткеніне таң қалмауымыз керек. Өкінішке орай, бұл жоғалту екі тарапқа да әсер етеді. Сіз тек құштарлықты ғана сығып шығарған жоқсыз, сонымен қатар шын мәнінде қауіпсіздікке де қол жеткізе алмадыңыз. Осы қолдан жасалған тепе-теңдіктің нәзіктігі серіктестердің бірі ойын ережелерін бұзып, қарым-қатынасқа өзінің шынайы қырларын әкелуді талап еткенде бірден байқалады.

Чарльз бен Роуздың жағдайында дәл осылай болды. Отыз жылдан астам уақыт некеде болған олардың бір-бірін анықтауға уақыттары көп болды. Чарльз — құбылмалы, арандатушы және ойнақы азғырушы. Ол өзінің алаңғасар энергиясын бағыттайтын «ыдысқа», яғни біреудің көмегіне мұқтаж құштар ер адам. «Егер Роуз болмаса, менің бүгінгі мансабым мен отбасым болмас еді», — дейді ол. Роуз — мықты, тәуелсіз және ақыл-ойы айқын әйел. Оның бойында Чарльздің ұстамсыздығын теңестіретін табиғи сабырлылық бар. Олардың сипаттауынша, ол — қатты зат, ол — сұйықтық. Роуз Чарльзді жолықтырмас бұрын құштарлыққа бой алдырған бірнеше сәттерінде мұның тым ауыр екенін түсінген. Бұл оны қажытып, бақытсыз еткен. Ол үшін Чарльз — өзі иелік етуі қажет емес құштарлықтың көрінісі. Роуз бақылауды жоғалтудан қорқады, ал Чарльз бақылауды жоғалтудан тым қатты ләззат алатынынан қорқады. Олардың қарым-қатынасының бірін-бірі толықтыруы белгілі бір шекара ішінде өркендеуге мүмкіндік береді.

Бұл жемісті келісім бір күнге дейін жақсы жұмыс істеді. Көбінесе, істеп жатқан ісіміздің бұдан былай нәтиже бермейтінін түсінетін сәт туады. Бұл әдетте өміріміздің мәні мен құрылымын қайта қарауға мәжбүр ететін маңызды оқиғалардан кейін болады. Кенеттен, кеше ғана тиімді болған ымыралар бүгін біз бұдан былай көнгіміз келмейтін құрбандықтарға айналады. Чарльз үшін бірқатар шығындар — анасының өлімі, жақын досының қазасы және өз денсаулығына қатысты қауіп — оны өлімнің ақиқат екенін түсінуге мәжбүр етті. Ол өмірге ұмтылғысы келеді, өзінің өміршеңдігін пайдаланғысы келеді, Роузбен бірге болу үшін тежеп келген сергектігін қайта тапқысы келеді. Ол енді Роуз ұсынатын берік негіз үшін болса да, өзінің сол бөлігін жасырып ұстауға шыдай алмайды. Бірақ ол бұл аңсау туралы сөйлесуге тырысқан сайын, Роуз өзін қауіпте сезініп, оны елемейді. «Сенде тағы бір орта жас дағдарысы басталды ма? Не істемексің, қызыл Trans-Am сатып аласың ба? »

Роуз бен Чарльздің осы жылдар ішінде некеден тыс қарым-қатынастары болған. Фактілер белгілі болды, бірақ егжей-тегжейлері айтылмады; олар бұл оқиғаларды артта қалдырды. Немесе Роуз солай істеді. «Мен біздің мазасыз жылдарымыз артта қалды деп ойладым. Біз алпыстамыз ғой, Құдай-ау», — деп шағымданады ол.

— Ал бұл не нәрсеге кедергі? — деп сұрадым мен.

— Мені ренжітуге! Некесін қатерге тігуге! Мен қарым-қатынасымыздың талаптарын қабылдадым. Ол неге қабылдай алмайды?

— Ал ол қандай талаптар?

— Біз үйленгенде бір-бірімізді қатты жақсы көрдік. Әлі де солай. Бірақ, былай айтқанда, екеуміз де бұдан да күшті құштарлықтарды бастан өткергенбіз. Чарльз одан көңілі қалып шықты — жоғары қарқындылық әрқашан қысқа болды және ол өзімен ортақтығы аз әйелдермен қалды. Ал мен жеңілдеп шықтым. Мен оның ішінде өзімді жоғалтып алдым. Сол кезде біз екеуміз де ұзаққа созылатын және біршама тыныш нәрсе іздеп жүргенімізді сөйлескенбіз.

Роуз әрі қарай ол мен Чарльздің неке үшін басқа мақсаттары болғанын түсіндірді — серіктестік, интеллектуалды ынталандыру, физикалық және эмоционалды күтім, қолдау. «Біз бір-бірімізден тапқан нәрсені қатты бағаладық».

Роуз кедей отбасында өскен. Оның әкесі Теннессидің ауылдық жерінде ескі-құсқы жинайтын жерді басқарған. Бүгінде оның Манхэттендегі Мэдисон-авенюге қарайтын елу алтыншы қабатта жеке кеңсесі бар. «Менің ауылым амбициясы бар қыздарды қолдамайтын, ал менде олар көп болды. Чарльзді жолықтырғанда, оның басқаша екенін білдім. Мен онымен бірге бола алдым, ал ол маған өз ісіммен айналысуға мүмкіндік берді. 1960-жылдардың басында бұл үлкен жетістік еді».

— Жыныстық жағынан не болады деп ойладыңыз? Бұл да алпысыншы жылдары үлкен мәселе болды ғой, — дедім мен.

— Мен біздің жыныстық өмірімізге риза болдым. Ол жақсы, тіпті жағымды деп ойладым, — деді ол маған. — Мен Чарльз үшін бұл жеткіліксіз екенін әрқашан білдім, бірақ ол мұнымен өзі күреседі деп күттім.

Бірнеше аптадан кейін Чарльзбен жеке сессияда ол маған өз көзқарасын айтты. «Роузбен секс жақсы, бірақ ол әрқашан бірқалыпты болды. Кейде мен төмен қарқындылыққа шыдай аламын; басқа кездері бұл төзгісіз болды. Мен интернетке кірдім, некеден тыс іздедім, Роузға бардым. Көбінесе мен мұны басуға тырыстым, өйткені біздің арамызда бұған орын жоқ сияқты. Бірақ мен бұдан былай олай істегім келмейді. Өмір тым қысқа. Мен қартайып бара жатырмын. Сіз айтқандай «эротикалық тұрғыдан тірі» сезінгенде, мен өлім туралы да, жасым туралы да уайымдамаймын, кем дегенде бірнеше сәтте.

Шыны керек, оның реакциясына таң қалдым, — деп жалғастырды ол. — Оның секске қызықпағанына көп жыл болды. Бұл оғаш естілуі мүмкін, бірақ мен оның басқа әйелдермен қарым-қатынасыма соншалықты қатты мән береді деп ойламаппын. Мен енді тек оған ғана тиесілі болмасам да, мен әрқашанғыдай эмоционалды түрде адалмын және берілгенмін. Мен оны ренжіткім келмейді және әрине оны тастағым келмейді, бірақ мен үшін бірдеңе өзгеруі керек еді».

Чарльз белгіленген сценарий бойынша әрекет етпеді, бірақ Роуз да солай. Ол — Чарльзге қажет жеңілмейтін әйел емес, ол нәзік және қорқады. Олар оның тартымдылығын қалай жоққа шығарса, оның қорғансыздығын да солай басып келген. Олар өздерінің тиісті рөлдерінен өсіп кетті және қазір дағдарыста.

Олар білмесе де, бұл соңғы жылдардағы кеңеюдің ең үлкен мүмкіндігі болуы мүмкін, өйткені бұл оларға ұзақ уақыт бойы тыйым салынған өз бөліктерін білдіруге мүмкіндік береді. Әрқашан бәрін бақылауда ұстау қажытады және Роуздың демалатын уақыты келді. Эротикалық тұрғыдан кедей сезіну де бірдей қажытады және Чарльздің бұл жағдайға төзуден бас тартуы — Роузға өзінің шынайы қырларын көрсетудің алғашқы қадамы болды. Бір қызығы, осы эмоционалды күйзелістің ортасында олар көп жылдардан кейін қайтадан жақындаса бастады. Роуздың Чарльзге деген құмарлығы оның басқа әйелдерге деген қызығушылығымен қатар оянды. Ол одан алыстаған сайын, Роуз оны көбірек қалайды. Ал Чарльз үшін оның не істеп жатқанына Роуздың соншалықты мән беруі үлкен эротикалық тартымдылыққа ие болды.

Ұзақ уақыт бойы олардың қарым-қатынасы өзара тиімділік шартымен жұмыс істеді. Олар өздеріне бөлінгеннен асатын сезімдерді немесе қажеттіліктерді білдірмеуі керек еді. Олар қисынсыз, сезімсіз немесе ашкөз болмауы тиіс еді. Алайда, қазір екеуі де үлкен талаптар қойып отыр. Олар бір-бірінен бас тартқысы келмейтін нәрселерді талап етті. Көптеген ауырсыну болды, бірақ сонымен бірге екеуі де жоққа шығара алмайтын сергектік пайда болды.

«Мен өзімді осыншама нашар сезінбегелі көп жыл болды», — дейді Роуз маған. — Бірақ іштей мұның болуы керек екенін түсінемін. Мен әрқашан материалдық нәрселерге — ақшаға, үйге, колледждегі балаларға көңіл бөлдім, соны тұрақты нәрсе деп ойладым. Бірақ Чарльздің іздеп жүргенін кім жеңіл-желпі деп айтты? Мүмкін, бұл некеге қамқорлық жасаудың тағы бір жолы шығар».

Чарльз бен Роуз қабылданған мінез-құлық шеңберінен тыс ешнәрсені мойындамау арқылы өздері іздеген нәрсенің керісіне қол жеткізді. Олар өз махаббаттарын қауіпсіз етудің орнына, оны шын мәнінде қорғансыз етіп алды. Бірақ екеуіне де осы уақытқа дейін бөлектелген бөліктерін ашуға мүмкіндік беру қауіпсіз емес еді. Қарым-қатынастарының негізіне қауіп төнді. Олардың әрқайсысы екіншісінің жаңа қырларының ашылуына, тіпті бұл олардың жайлылық аймағынан тыс болса да, шыдауы керек еді.

Қауіпсіздік жүйесін бөлшектеу

Біз көбінесе қарым-қатынасымыз өмірдің соққыларынан қорғайтын тірек болады деп күтеміз. Бірақ махаббат, өзінің табиғаты бойынша, тұрақсыз. Сондықтан біз оны нығайтамыз: шекараларды тарылтамыз, сақтық шараларын күшейтеміз және болжамдылық жасаймыз — мұның бәрі өзімізді қауіпсіз сезіну үшін жасалады. Дегенмен, махаббатты қауіпсіз ету үшін орнатқан тетіктеріміз көбінесе бізді үлкен қауіпке итермелейді. Біз үйреншіктілікке сүйеніп, мүмкін тыныш тұрмыстық келісімге қол жеткізерміз, бірақ бұл процесте іш пыстырарлықты өзіміз ұйымдастырамыз. Қарым-қатынастың жалыны сол бақылаудың салмағынан сөнеді. Тұншыққан жұптар: «Көңіл көтеру қайда кетті? Қызық, асқақтық, таңданыс қайда кетті? » — деп таң қалады.

Құштарлық беймәлім нәрседен қоректенеді, сондықтан ол табиғатынан мазасыздық тудырады. Буддист психоаналитик Марк Эпштейн өзінің Open to Desire атты кітабында сол құпияға бой алдыруға дайын болуымыз құштарлықты тірі сақтайтынын түсіндіреді. Серігіміздің жоққа шығаруға болмайтын «өзгешелігіне» тап болғанда, біз қорқынышпен немесе қызығушылықпен жауап бере аламыз. Біз екінші адамды толық таныс нәрсеге дейін тарылтуға тырысамыз немесе оның тұрақты жұмбағын қабылдай аламыз. Біз бақылауға деген ұмтылысқа қарсы тұрып, өзімізді ашық ұстағанда, жаңалық ашу мүмкіндігін сақтаймыз. Эротизм мазасыздық пен таңданыс арасындағы екіұшты кеңістікте болады. Біз серіктерімізге деген қызығушылықты сақтаймыз; олар бізді қуантады және біз оларға тартыламыз. Бірақ көбіміз үшін қауіпсіздік елесінен бас тартып, негізгі қорғансыздығымыздың шындығын қабылдау өте қиын қадам болып шығады.

2. Көбірек жақындық, азырақ секс

Махаббат жақындықты іздейді, бірақ құштарлыққа қашықтық керек

Кейбіреулер үшін махаббат пен құштарлық — үлкен тұтастықтың ажырамас бөліктері, ал басқалары үшін олар біржола ажыратылған. Алайда көбіміз эротизмімізді махаббат пен құштарлықтың бір-бірімен байланысатын және қайшы келетін сұр аймақтарының бір жерінде білдіреміз. — Джек Морин, The Erotic Mind кітабынан

Жұптармен кез келген алғашқы әңгімеде мен әрқашан олардың қалай танысқанын және бір-біріне несімен тартылғанын сұраймын. Терапияны проблемалармен байланыстыратындықтан, адамдар маған әдетте махаббаттың алғашқы есірткісінің астында жүргенде келмейді. Кейде оларға бұрын не болғанын еске түсіру қажет. Ажырасқан немесе қиындыққа тап болған жұптарға өздерін не біріктіргеніне назар аудару қиын болуы мүмкін, бірақ әр жұптың «жаратылыс мифының» ішінде олардың қарым-қатынасының даму тарихын түсінудің кілті жатады.

«Ол сұлу еді». «Ол өте ақылды әрі көңілді болды». «Оның өзіндік ерекшелігі бар еді, ол өзіне деген сенімділік пен стильді сезіндіретін». «Мен үшін бұл оның жылуы еді». «Мен үшін оның нәзіктігі». «Мен оның мені тастамайтынын білдім». «Мен оның қолдарын жақсы көрдім». «Оның мүшесін». «Оның көздерін». «Оның дауысын». «Ол керемет омлет пісіретін». Идеалдандырылған ғашықты сипаттайтын белгілер әрқашан керемет және мол болады. Махаббат — бұл таңдамалы қабылдау жаттығуы, тіпті дәмді алдау десе де болады, бірақ басында оған кім мән береді?

Біз жақсы көретін адамдардың жақсы қасиеттерін асырып көрсетеміз және оларға мифтік күш береміз. Біз оларды өзгертеміз, ал біз өз кезегімізде олардың қасында өзгереміз. «Ол мені күлдіретін». «Ол маған өзімді ерекше, ақылды сезінуге мүмкіндік берді». «Біз бірнеше сағат бойы сөйлесе алатынбыз». «Оған сене алатынымды білдім». «Мені сондай қабылдағанын сезіндім». «Ол маған өзімді сұлу сезіндірді». Мұндай пікірлер сүйікті адамның кереметтігін көрсетеді немесе оның бізді өсіруге, өзімізден жоғары көтеруге деген қабілетін айқындайды. Психоаналитик Этель Спектор Персон жазғандай: «Махаббат біздің ішімізден қиялдау әрекеті, ең терең аңсауларымызды, ең ескі армандарымызды орындауға бағытталған шығармашылық синтез ретінде туындайды, ол бізге өзімізді жаңартуға да, өзгертуге де мүмкіндік береді». Махаббат — бұл біздің кім екенімізді растау және сонымен бірге одан асып түсу.

Бастамалар әрқашан мүмкіндіктерге толы, өйткені олар толықтыру уәдесін береді. Махаббат арқылы біз болмыстың жаңа тәсілін елестетеміз. Сен мені бұрын-соңды өзім көрмегендей көресің. Сен менің кемшіліктерімді тегістейсің, ал маған сенің көргенің ұнайды. Сенімен және сен арқылы мен аңсаған адамға айналамын. Мен тұтас боламын. Өзің таңдаған адамның сені таңдауы — ғашық болудың ең үлкен қуаныштарының бірі. Бұл өзіңнің маңыздылығыңды терең сезінуге мүмкіндік береді. Мен маңыздымын. Сен менің маңыздылығымды растайсың.

Жұптардың махаббаттың бастауындағы бірігуді сипаттағанын тыңдағанда, мен оларды бір-біріне итермелеген армандарды көремін. Кез келген кездесудің алғашқы кезеңі қиялдарға толы болады. Бұл — қарым-қатынасқа ұласуы немесе ұласпауы мүмкін проекциялардың, күтулердің және толқулардың ағыны. Міне, сен әрең танитын адамның алдында тұрсың және сендер Килиманджароға бірге шығуды, Architectural Digest журналындағыдай үй салуды, балалы болуды немесе ауа-райы сияқты кездейсоқ көптеген тартымды қиялдарды елестетесіңдер. Емделушілерім өздері сезінген асқақ сезімдерді айтқанда, мен олардың бұрын болған нәрселерін көру үшін үйінділердің астына көз жүгірте аламын.

Үмітке толы бақытты күй

Джон мен Беатрис алғашқы алты айын бөлмеде жабылып, бақытты күйде өткізді. Джон — доткомдар революциясының жеңістері мен жеңілістерін көрген қор биржасының брокері. Мен оны терапияда алғаш рет көргенде, ол өзінің дәулетінің көз алдында жоғалып жатқанына куә болған еді. Ол бір уыс виски ішіп отырып, компьютер экранына телміріп, өзінің портфелінің құлдырауын шарасыз бақылайтын күндерін өткізетін. Сондай-ақ ол бес жыл бірге болған құрбысымен жақсы қарым-қатынаста бола тұра, эротикалық күйзелісті бастан өткерген еді. Ол үш еселі дағдарыстың — эмоционалды, кәсіби және қаржылық — құрсауында болды. Беатриспен танысу оның когмадан оянғандай болуына әкелді. Оның жеңілдеу және жаңару сезімі терең болды. Беатрис — прерафаэлиттік сұлулыққа ие, Джоннан он жас кіші, жиырма жастан асқан ағылшын тілінің магистранты еді. Жамылғының астында олар бірнеше сағат бойы сөйлесетін, махаббатпен айналысатын, тағы сөйлесетін және ұйықтайтын (бірақ өте аз). Осы алғашқы рахатқа бөленген олар өздерін еркін және ашық сезінді. Олар екі әлемнің тоғысуынан ләззат алды, шексіз қызығушылық танытты және сыртқы әлемнің азаптарынан ада, жылулық пен өзара түсіністік сезіміне бөленді.

Олардың арасындағы қарым-қатынас дамыған сайын, Джон мен Беатрис тыныштық сезімін сезіне бастады. Алғашқы толқу жетілді, нақты әлем қайта көрінді және үміт мазмұнға айналды. Осы жерде жақындық пайда болды. Егер махаббат — қиял әрекеті болса, онда жақындық — жүзеге асыру әрекеті. Ол алғашқы мастық басылғанын күтеді, содан кейін қарым-қатынасқа байыппен енеді. Жақындықтың тұқымы — уақыт пен қайталау. Біз бір-бірімізді қайта-қайта таңдаймыз, осылайша екі адамнан тұратын қауымдастық құрамыз.

Олар бірге тұруға көшкенде, Джон мен Беатрис бір-бірінің талғамымен және қалауларымен танысады, бір-бірінің қылықтарын жақсырақ біле бастайды. Джон кофесін қара күйінде, қантсыз жақсы көреді. Және оған бірінші кесесі төсектен тұрған бойда керек. Беатрис кофесін қаймақпен, қантсыз жақсы көреді, бірақ алдымен бір стақан су ішкенді ұнатады. Бұл тілектердің кейбірі түсіністікпен және нәзіктікпен қабылданады; кейбірін олар қабылдауды үйренуі керек; ал кейбіреулері тітіркендіреді, ренжітеді немесе жиіркенішті болып көрінеді. Олар өз серігінің ең жағымсыз үш әдетімен қалай бірге тұратынын ойлап таң қалады. Олар бір-бірінің әдеттер әлеміне енеді және бұл үйреншіктілік оларды тыныштандырады. Бұл күнделікті тіршілікті (рутинаны) тудырады, ол өз кезегінде қауіпсіздік сезімін қалыптастырады. Өсіп келе жатқан үйреншіктілік сонымен бірге салтанаттылық пен шектеулерден босатылғанды білдіреді. Дегенмен, бұл жақындықтың жағымды жағы болып табылатын салтанатсыздық, құштарлыққа қарсы әсер ететін фактор (антиафродизиак) ретінде де белгілі.

Әрине, үйреншіктілік — жақындықтың бір ғана көрінісі. Басқа адамды тануымыз сыртқы әдеттерден әлдеқайда асып, ойлардың, сенімдердің және сезімдердің ішкі әлеміне дейін созылады. Біз серігіміздің санасына енеміз. Біз сөйлесеміз, тыңдаймыз, бөлісеміз және салыстырамыз. Біз өзіміздің белгілі бір бөліктерімізді ашамыз, ал басқаларын безендіреміз, түзейміз немесе жасырамыз. Кейде мен сен туралы сен айтқандықтан білемін: сенің тарихың, отбасың, біз танысқанға дейінгі өмірің. Бірақ жиі менің түсінігім сені бақылаудан, түйсіктен және ассоциациялар жасаудан туындайды. Сен фактілерді ұсынасың, мен нүктелерді қосамын және бейне қалыптасады. Сенің ерекшеліктерің маған ашық немесе жасырын түрде, әдейі немесе кездейсоқ біртіндеп ашылады. Сенің ішіңдегі кейбір жерлерге жету оңай; басқалары шифрланған және оларды шешу қиын. Уақыт өте келе мен сенің құндылықтарыңды және осал тұстарыңды біле бастаймын. Сенің әлемде қалай әрекет ететініңді көре отырып, мен сенің қалай байланыс орнататыныңды білемін: сені не толқытады, не сенің ашуыңа тиеді және неден қорқасың. Мен сенің армандарың мен қорқынышты түстеріңді білемін. Мен саған бауыр басамын. Мұның бәрі, әрине, екі жақты бағытта жүреді.

Джон осы жаңа қарым-қатынасқа үйренісе бастағанда, терапия кезінде бұл туралы айтуын қойды, мен болсам «әңгіме жоқ болса — мәселе де жоқ» деп түйдім. Сондықтан, арада бір жыл өткен соң ол бұл тақырыпты қайта қозғағанда, мен мұқият тыңдадым.

«Бәрі жақсы болып жатыр. Біз бірге тұрып жатырмыз. Тіл табысуымыз керемет. Ол өте сұлу, көңілді, ақылды. Мен оны шынымен жақсы көремін. Бірақ бізде секс жоқ».

Жақындық сексуалдылықты тудырады... әлде солай ма?

Бүгінгі таңда Америкадағы ерлі-зайыптылар терапиясында кеңінен таралған сенім бойынша, секс — бұл қарым-қатынастың метафорасы: эмоциялық деңгейде не болып жатқанын анықтасаңыз, жатын бөлмеде не болып жатқанын біле аласыз. Егер жұптар бір-біріне қамқор болса — егер олардың арасында жақсы қарым-қатынас, өзара құрмет, әділдік, сенім, эмпатия және адалдық болса — олардың арасында үздіксіз, лүпілдеген эротикалық байланыс болады деп сеніммен айтуға болады. Доктор Патриция Лав өзінің «Hot Monogamy» атты кітабында бұл идеяларды былай түсіндіреді:

«Жақсы вербалды қарым-қатынас — сапалы сексуалды өмірдің негізгі кілттерінің бірі. Жұптар күн бойы өз ойлары мен эмоцияларымен еркін бөліскенде, олардың арасында жоғары деңгейдегі сенім мен эмоциялық байланыс орнайды, бұл оларға өз сексуалдылығын толық зерттеуге еркіндік береді. Жақындық сексуалдылықты тудырады. »

Көптеген адамдар үшін сүйіспеншілікке толы, берік қарым-қатынас шынымен де сексуалды құштарлықты арттыратын фактор болып табылады. Олар өздерін қабылданғандай және қорғалғандай сезінеді, ал бұл қауіпсіздік оларға еркіндік сыйлайды. Эмоциялық жақындықтан туындайтын сенім олардың эротикалық тәбетін ашуға мүмкіндік береді.

Бірақ Джон мен Беатрис туралы не айтуға болады? Олар бұл сипаттамаға сәйкес келмейді. Олардың керемет, жақын, сүйіспеншілікке толы қарым-қатынасы бар (олар сөйлесе алады); жоғарыда айтылған көзқарас бойынша, бұл тұрақты құштарлықтың негізі болуы керек еді. Бірақ олай емес. Және бұл тек олардың ғана басындағы жағдай емес — көптеген адамдарда бұл жүйе жұмыс істемейді.

Бір қызығы, жақсы жақындыққа ықпал ететін нәрсе әрдайым жақсы секске ықпал ете бермейді. Бұл интуицияға қайшы көрінуі мүмкін, бірақ терапевт ретіндегі тәжірибемде эмоциялық жақындықтың артуы көбінесе сексуалды құштарлықтың төмендеуімен қатар жүретінін байқадым. Бұл шынымен де таңқаларлық кері байланыс: құштарлықтың жоғалуы жақындық орнатудың еріксіз салдары сияқты көрінеді.

Менің кабинетімде сөзін «Біз бір-бірімізді шынымен жақсы көреміз. Қарым-қатынасымыз жақсы. Бірақ бізде секс жоқ» деп бастайтын көптеген жұптарды білемін. Джо Рафаэльдің оған деген ерекше қызығушылығын ұнатады, бірақ физикалық тұрғыдан «жұтылып кетуді» қаламайды. Сьюзан мен Дженни алғашқы баласын асырап алғаннан кейін бұрынғыдан да жақындаса түсті, бірақ бұл жақындық сезімталдыққа айналмады. Адель мен Алан қонақүйде өткізген түндерін жақын, бірақ аса құштарлыққа толы емес деп сипаттайды. Эротикалық тұрғыдан көңілдері толмаса да, бұл жұптардың арасында жақындық жоқ емес, керісінше, ол өте жоғары.

Эндрю мен Серена секс басынан-ақ мәселе болғанын және қарым-қатынастары қаншалықты гүлденсе де, бұл оларды эротикалық тұрғыдан қоздыруға ешқашан жеткіліксіз екенін ашық айтады. Эндрюмен танысқанға дейін Серенаның бірнеше ұзақ мерзімді қарым-қатынасында керемет сексуалды өмірі болған. Оның тәжірибесінде жақындықтың артуы әрдайым жақсы секске алып келетін, сондықтан Эндрюмен олай болмағанына таң қалды. Алғашқы кездесуден-ақ өзін қаламайтынын сезсе де, неге онымен бірге қалғанын сұрағанымда, ол: «Біз бұл мәселемен жұмыс істейміз, махаббат болса, бәрі жақсарады деп ойладым», — деп жауап берді. «Кейде дәл осы махаббат кедергі болып тұрады, — деп түсіндірдім мен, — сондықтан керісінше жағдай орын алады».

Осы ерлер мен әйелдерді тыңдай отырып, мен жақындық пен сексуалдылық арасындағы байланыс туралы бұрыннан қалыптасқан түсінігімді қайта қарауға мәжбүр болдым. Сексті тек эмоциялық қарым-қатынастың туындысы ретінде қараудың орнына, мен оны жеке құбылыс ретінде көре бастадым. Сексуалдылық — бұл жай ғана қарым-қатынастың метафорасы емес, ол өз алдына параллель баяндалатын дербес оқиға.

Жұптың жақындық тарихы олардың эротикалық өмірі туралы көп нәрсені айта алады, бірақ бәрін емес. Махаббат пен құштарлық арасында күрделі байланыс бар және бұл қарапайым себеп-салдарлы, сызықтық құрылым емес. Жұптың эмоциялық өмірі мен физикалық өмірінің әрқайсысының өз өрлеуі мен құлдырауы бар және олар әрдайым бір-біріне сәйкес келе бермейді. Олар қиылысады, бір-біріне әсер етеді, бірақ сонымен бірге олар әртүрлі. Сондықтан да қарым-қатынасты «жөндеп», бірақ сексуалды өмірде ештеңе өзгерте алмау жиі кездеседі. Мүмкін, жақындық сексуалдылықты тек кейде ғана тудыратын шығар.

Бөлектік — байланыс орнатудың алғышарты

Сексуалды мәселелер жақындықтың жоқтығынан туындайды деп тым оңай болжам жасалады. Бірақ менің айтпағым — бәлкім, біздің жақындық орнату тәсіліміз сексуалды ләззат үшін қажетті еркіндік пен автономия сезімін азайтатын шығар. Жақындық толық бірігуге (fusion) айналғанда, құштарлыққа кедергі болатын нәрсе жақындықтың аздығы емес, оның тым көптігі.

Махаббат екі тірекке негізделеді: берілу (surrender) және автономия. Біздің бірге болуға деген қажеттілігіміз бөлек болу қажеттілігімен қатар өмір сүреді. Бірі екіншісіз болмайды. Тым үлкен қашықтық болса, байланыс орнамайды. Бірақ тым қатты бірігіп кету екі дербес тұлғаның бөлектігін жойып жібереді. Ондай жағдайда еңсеруге болатын кеңістік те, жүретін көпір де, арғы бетте баратын адам да, ішкі әлем де қалмайды. Адамдар тұтасып кеткенде — екеуі бір болғанда — байланыс бұдан былай мүмкін емес. Өйткені байланысатын ешкім жоқ. Сондықтан бөлектік — байланыс орнатудың алғышарты: бұл жақындық пен секстің негізгі парадоксы.

Байланыс пен тәуелсіздікке деген қосарлы (және жиі қайшы келетін) қажеттіліктер біздің даму тарихымыздың негізгі тақырыбы болып табылады. Балалық шағымызда біз қамқоршыларымызға деген терең тәуелділік пен тәуелсіздікке деген мұқтаждық арасындағы нәзік тепе-теңдікті табуға тырысамыз. Психолог Майкл Винсент Миллер бұл күрестің балалардың қорқынышты түстерінде анық көрініс табатынын ескертеді:

«Тастап кету туралы түстер (құлау немесе жоғалып кету) және жұтылып кету туралы түстер (құбыжықтардың шабуылы немесе олардың жеп қоюы)».

Біз ересек өмірдегі қарым-қатынастарымызға іске қосылуға дайын «эмоциялық естеліктер қорабымен» келеміз. Балалық шақтағы қарым-қатынастарымыз осы екі қажеттіліктің қаншалықты деңгейде қанағаттандырылғаны біздің ересек қарым-қатынасымызға әкелетін осал тұстарымызды — нені көбірек қалайтынымызды және неден көбірек қорқатынымызды анықтайды. Біз бәріміз осы екі қажеттіліктің ортасындамыз.

Кейбіреулеріміз жақындыққа байланыс орнатуға, жақын болуға, жалғыз қалмауға деген өткір мұқтаждықпен қадам басамыз. Ал басқалары жеке кеңістікке деген жоғары қажеттілікпен келеді — біздің өзін-өзі сақтау инстинктіміз «жұтылып кетуден» қорғануға итермелейді. Эротикалық, эмоциялық байланыс жақындықты тудырады, ол кейде шектен шығып, клаустрофобия тудыруы мүмкін. Бастапқыда қауіпсіз баспана болған нәрсе енді тар қапасқа айналады. Жақындыққа деген қажеттілігіміз тамаққа деген қажеттілік сияқты негізгі болса да, ол құштарлықты тежейтін үрей мен қауіпті де ала келеді. Біз жақындықты қалаймыз, бірақ оның тұзағына түсіп қалғымыз келмейді.

Жақындық туралы бұл толғаныстар Джон мен Беатриске әлі де беймәлім. Бастапқыдағы шынайылық пен еркіндік оларды кейінгі махаббаттың екіұштылығына дайындамады. Олар үшін жақындық қарапайым еді: ашыл, сырыңды айт, бөліс, айқын бол, одан да көбірек ашыл...

Джон мен Беатрис типтік бастаманың үлгісі. Шын мәнінде, олар бастан өткерген қарқынды физикалық және эмоциялық бірігу тек біз әлі толық танымайтын адаммен ғана мүмкін. Бұл ерте кезеңде бірігу мен берілу салыстырмалы түрде қауіпсіз, өйткені екі адам арасындағы шекаралар әлі де сырттай анықталған. Джон мен Беатрис бір-біріне жаңа адамдар. Олар бір-бірінің әлеміне еніп жатқанымен, әлі толық орныққан жоқ; олар әлі де екі дербес тұлға. Олардың арасындағы кеңістік қана оларға ешқандай кеңістік жоқ деп елестетуге мүмкіндік береді.

Бастапқыда сіз байланысқа назар аудара аласыз, өйткені психологиялық қашықтық онсыз да бар; ол құрылымның бір бөлігі. Басқалық (otherness) — бұл факт. Ғашықтықтың алғашқы кезеңдерінде бөлектікті қолдан жасаудың қажеті жоқ; сіз онсыз да бөлексіз. Сіз сол бөлектікті жеңуге тырысасыз. Жаңа ғашықтар ретінде Джон мен Беатрис табиғи қашықтықтың арқасында махаббат пен құштарлықтың түйісуін еркін сезіне алды.

Тұзаққа түсу сезімі құштарлықты өлтіреді

Джон үшін жақындық тұзаққа түсу қаупін тудырады. Ол маскүнем, қатыгез әкесі бар үйде өсті. Ол әкесінің көңіл-күйіне де, анасының мұңына да мұқият назар аудармаған кезін есіне түсіре алмайды. Кішкентай кезінен бастап ол анасының эмоциялық қамқоршысы болуға және оның жалғыздығын сейілтуге жұмылдырылды. Ол анасының үміті, жұбанышы, оның бақытсыз өмірі осы керемет ұлы арқылы ақталады деген сенімі болды. Мұндай қиын некедегі балалар көбінесе осал ата-ананы қорғауға тартылады. Джон анасының оған деген терең махаббатына ешқашан күмәнданған емес, бірақ бұл махаббат ешқашан жүксіз (burden) болған емес. Бастан-ақ махаббат жауапкершілік пен міндеттемені білдірді. Ол жақындықты аңсаса да, ол махаббатты қалайша тар қапас сезілмейтіндей етіп сезінуді білмейді. Беатриске деген махаббаты ол үшін әрқашан болған сол ауырлықты ала келді.

Адамдардың махаббат пен жақындықты шектеуші ретінде сезінуіне көптеген жағдайлар себеп болуы мүмкін — бақытсыз балалық шақ міндетті алғышарт емес. Танымал психологиялық әңгімелерде бұл жиі «жақындықтан қорқу» (fear of intimacy) деп аталады және бұл әсіресе ерлерге тән деп есептеледі. Бірақ менің байқайтыным — бұл жақындық орнатуға құлықсыздық емес (Джонның Беатриске деген терең берілгендігіне ешкім күмәнданбайды). Керісінше, бұл байланыстың ауырлығы. Эростың талап ететін қажетті еркіндігі мен стихиялылығын бұғаттай отырып, олар жақындықтың тұзағына түскендей сезінеді.

Джонның сексуалды тежелуі оның қызға деген эмоциялық берілгендігі тереңдеген сайын күшейе түседі. Шын мәнінде, ол оған неғұрлым көп қамқорлық жасаған сайын, оған деген құштарлығы соғұрлым азаяды. Ол үшін эротикалық тоқырау нәзік емес — ол жай ғана жауап бермейтін «қисық» мүшенің еркінде қалады. Неге? Оны осыдан біраз уақыт бұрын ғана бақытқа бөлеген сол әйелмен ләззат алудан не тежейді?

Бір қызығы, тіпті жақсы секстен туындаған жақындықтың өзі «бумеранг әсерін» беруі мүмкін. Джон мен Беатрис сияқты көптеген жұптар үшін секс оларды жақындастырады, бірақ дәл осы жақындықтың өзі сексті қайтадан қиындатады. Бастапқы рахат жылдам байланыс орнатуға көмектеседі. Бірақ сексте өзімізді жоғалту идеясы ұнағанымен, тәніміздің қосылуы арқылы сезінетін сол «бірлік» жойылып кету сезімін тудыруы мүмкін. Сексуалды құштарлықтың қарқындылығы жұтылып кету қорқынышын тудырады. Әрине, бұл үдерістер болып жатқанда оны сезе қоймаймыз. Оның орнына біз оргазмнан кейін бірден алшақтағымыз келеді немесе кенеттен тамақ ішкіміз, темекі шеккіміз келеді. Біз кез келген кездейсоқ ойды құптаймыз: «Мен Jack-ке хат жазуым керек еді... », «Терезелерді жуу керек екен... ». Біз өз ойымызда жалғыз қалғанды қалаймыз, өйткені бұл психологиялық қашықтықты, «Мен» мен «Сен» арасындағы шекараны қайта орнатады. Сексуалды актінің соңындағы байланыстан бөлектікке өту осыны білдіреді.

Психоаналитик Майкл Бадер өзінің «Arousal» кітабында Джон мен Беатристің эротикалық тығырығына тағы бір түсініктеме береді. Оның пікірінше, жақындық басқа адамның амандығына деген қамқорлықты арттырады, соның ішінде оны ренжітіп алу қорқынышы да болады. Бірақ сексуалды қозу уайымдамау қабілетін талап етеді, ал ләззат алу белгілі бір дәрежеде «эгоизмді» қажет етеді. Кейбір адамдар бұл эгоизмге жол бере алмайды, өйткені олар сүйіктісінің амандығына тым қатты алаңдайды.

Джон осы құштарлықты жоғалту мәселесіне әрбір жақын қарым-қатынасында тап болды. Бұрын ол мұны сол әйелді бұдан былай жақсы көрмеймін деп түсінетін. Шындығында, бәрі керісінше. Ол оны қатты жақсы көргендіктен, оған деген жауапкершілік сезімін арқалап, эротикалық рахатқа еркін бөлене алмайды.

Үлгілер — екі жаққа да ортақ мүмкіндіктер

Қарым-қатынастағы динамика әрқашан бір-бірін толықтырады — екі серіктес те белгілі бір үлгілерді (patterns) жасауға үлес қосады. Джонның тұзаққа түсу қорқынышы мен азайып бара жатқан құштарлығы туралы айтқанда, Беатристің бұл қарым-қатынасқа не әкелгеніне де қарауымыз керек.

Беатрис онымен бірігуге тырысқаны сондай, ол өз қызығушылықтарын онымен сәйкестендірді, онысыз ешқайда бармайтын болды және достарымен араласуды қойды. Өкінішке орай, олардың арасындағы жақындықты арттыруға бағытталған оның барлық талпыныстары эротикалық тұрғыдан кері әсер етті. Оның ұнамды болуға тырысуы және олардың арасына түсетін кез келген нәрседен бас тартуға дайындығы эмоциялық жүкті арттырып, Джонның сексуалды шегінуін одан әрі күшейтті. Оның жыныс мүшесі ол басқаша орната алмайтын шекараны құрып жатқандай болды. Өз автономиясынан бас тартқан адамға тартылу қиын. Мүмкін ол оны жақсы көретін шығар, бірақ оны қалау әлдеқайда қиын. Арада шиеленіс жоқ.

Мен Беатриске біраз уақыт бөлек тұруды және тәуелсіздігін қайта орнатуды ұсындым. Бұл оны достарымен қайта табысуға және өмірін тек Джонның айналасында құруды тоқтатуға итермеледі. Мен оған: «Сіз оны жоғалтып алудан қорыққаныңыз сондай, өз еркіндігіңізді жоғалттыңыз. Ол жақсы көретіндей мұнда бөлек тұлға қалмаған», — дедім. Джонға: «Сен тым қамқоршы болып кеткенсің, енді ғашық бола алмайсың. Бізге арадағы қашықтықты қайта орнату керек», — дедім.

Келесі бірнеше айда Беатрис шынымен бөлек шықты. Ол өз пәтерін тапты, PhD бағдарламасына өтініш берді, достарымен саяхатқа шықты және өз ақшасын таба бастады. Біртіндеп, Джон оның өз аяғында нық тұра алатынына көзі жеткенде және Беатрис махаббатқа лайық болу үшін өзінен бас тартудың қажеті жоқтығын түсінгенде, олардың арасында құштарлық еркін аға алатын кеңістік пайда болды.

Көптеген адамдарға өз қарым-қатынастарына мұндай эмоциялық кеңістікті енгізу өте қиын болып көрінеді. Тұрақты базаның қауіпсіздігі мұндай тәуекелдерге баруды жеңілдетеді деп ойлауға болар еді, бірақ олай емес. Қауіпсіз қарым-қатынас бізге кәсіби амбицияларымызды жүзеге асыруға, отбасылық құпиялармен бетпе-бет келуге батылдық береді. Бірақ біз дәл сол қарым-қатынастың ішінде қашықтық орнату идеясынан ат-тонымызды ала қашамыз. Біз кеңістікті кез келген жерде көтере аламыз, тек сол жерде емес.

Сексуалды құштарлық серіктестер арасындағы тыныштық пен қанағаттануды сақтайтын заңдарға бағынбайды. Ақыл, түсіністік, жанашырлық — бұл үйлесімді қарым-қатынастың серіктері. Бірақ секс көбінесе ақылға қонымды пайымдаудан гөрі соқыр құмарлықты, альтруистік қамқорлықтан гөрі эгоистік тілекті оятады. Агрессия, объектіге айналдыру және билік — бұлардың бәрі құштарлықтың көлеңкесінде болады. Құштарлық өз траекториясымен қозғалады.

Фланельді түнгі көйлек

Джимми мен Кэндистің оқиғасы — бұл жағдайдың айқын мысалы. Олар отыздан асқан, жеті жыл некеде тұрған жас музыканттар. «Бізде секс жоқ, бұл жылдар бойы жалғасып келеді, — деп түсіндіреді Кэндис. — Біз бұған қатты алаңдаймыз. Әрқайсымыздың ішімізде бұл мәселе шешілмейтін болып шығады-ау деген қорқыныш бар».

Кэндис өзінің үлгісін түсінеді. «Менің мәселем Джиммиге байланысты емес, — дейді ол. — Мен біреуді жақсы көріп, ол да мені жақсы көргенде, менің сексуалды қызығушылығым кенеттен жоғалып кетеді. Мен бірдеңе жетіспейтінін сеземін және серіктесіммен сексуалды деңгейде жақындаса алмаймын».

Кэндис үшін Джимми — сенімді, ойлы және ақылды адам. Бірақ оның мейірімділігі құштарлыққа кері әсер етеді. «Оның мейірімділігі мені қауіпсіз сезіндіреді, бірақ мен кіммен төсекте болғым келетінін ойлағанда, «қауіпсіздік» — мен іздейтін нәрсе емес».

— Өйткені ол не емес? — деп сұрадым мен. — Ол жеткілікті дәрежеде агрессивті емес пе? — Иә, жеткілікті дәрежеде агрессивті емес. — Ол тым қамқор ғашық па? — Иә. — Ол саған үнемі назар аудара ма? — Бұл өте жақсы қасиет. — Өте жақсы, бірақ қоздырмайды, — деп қостым мен. — Бәрі өте жылы, жайлы, бірақ сексуалды емес. Сіз сексуалды махаббатты басқа нәрсемен алмастырғансыз. Сексолог Дагмар О'Коннор мұны «жайлы махаббат» (comfort love) деп атайды.

Кэндис басын изеді: «Фланельді түнгі көйлек сияқты».

Үй өмірін нәрлендіретін қамқорлық пен қорғаныш элементтері тән махаббатының бүлікшіл рухына қайшы келуі мүмкін. Біз өзімізді бағалайтын серіктесті таңдаймыз, бірақ кейін оған деген құштарлықты оята алмайтынымызды байқаймыз. Біз жақындық орнатуды, арадағы кеңістікті жоюды армандаймыз, бірақ, өкінішке орай, дәл осы «Мен» мен «Басқа» арасындағы кеңістік — эротикалық синапс болып табылады. Құштарлықты үйге қайтару үшін біз жоюға тырысқан сол қашықтықты қайта құруымыз керек. Эротикалық интеллект — бұл қашықтықты жасау, содан кейін сол кеңістікке жан бітіру.

Сессиялардың бірінде Кэндис Джиммидің сахнада өнер көрсеткенін көргенде оған ерекше тартылатынын айтты. Бірақ мен одан өнер көрсетіп болған соң сахна артына баратынын сұрағанымда, ол «жоқ» деді. «Неге киім ауыстыратын бөлмеге бармайсыз? — деп сұрадым мен. — Сахнада ол өз талантына ие, өзіне сенімді. Бірақ ол үйге келген бойда эротикалық тартымдылығын жоғалтады». Ол келісіп басын изеді.

[MӘТІН АЯҚТАЛДЫ]

"Неге онымен ажыраспайсың? " — деп кеңес бердім мен. "Онымен бірге тұра бер, бірақ ажырас. Егер онымен некеде болмасаң, ол саған соншалықты үйкүшік болып көрінбейтін болады. "

"Оған не айтқанымды білесің бе? " — деп мойындады ол. "Мен: «Егер сен мені бүгін тастап кетсең, саған деген сексуалдық қызығушылығым оянар еді», — дедім. "

Кэндис Джиммимен аңсайтын эмоционалды жақындық сезімі оның сексуалдық құштарлығына кедергі болатынын түсінеді. Бұл тұзақтан айналып өту үшін оған психологиялық қашықтық орнату керек. Менімен кездескенге дейін Кэндис дәл осыны істеуге тырысқан болатын. Ол бұл қиын жағдайдан шығудың өз шешімін тапты: Джимми үйге келгенде оған бірден жақындамай, елемеуі керек еді. Ол айтқандай: "Егер мен сенің маған мүлдем мұқтаж емес екеніңді сезсем, сен тартымды бола бастайсың". Неліктен дәл осы сценарий қажет екенін білмесе де, ол интуитивті түрде құштарлықты оятуға тырысты.

Өкінішке орай, Джимми бұл ойынға дайын болмады. Ол әйелінің арақашықтық сақтау қажеттілігін өзін кері итеру деп қабылдады. Ол өзінің аңсауын ащы мысалмен жеткізді: "Менің бойымда ыза көп болды. Бір кездері оның санына тіземді тигізсем болды, ол бірден қоза түсетін. Бірақ көп уақыттан бері мен оның мені дәл солай қалағанын сезбеймін. Мен оның мені қалағанын қалаймын. Мен оның тек бір нәрсеге — тек маған ғана сусап тұрғанын қалаймын".

"Дегенмен сен оның еркін тыныс алу туралы өтінішін кері итеру деп түсінесің", — деп жауап бердім мен. "Білесің бе, құштарлық таңқаларлық жолдармен жұмыс істейді. Міне, ол сенің оны қалауың үшін, сенен өзін елемеуді, қаламауды сұрап отыр. Бұның неге қисынсыз болып көрінетінін түсінемін. Неліктен мұндай айналма жолдар? Сенің реакцияңды да түсінемін. Бірақ, көріп тұрсың ба, оған жақындықты эротикадан бөлектеу керек, ол үшін оған кеңістік қажет. Ол сені дәл осыған мүмкіндік беретін жоспарға шақырды. Бұл бас тарту емес, бұл шақыру еді. Сен мұны сөзбе-сөз емес, сексуалдық ойынның бір түрі ретінде елестетуің керек. Маған мұқтаж емес сияқты кейіп таныт. Мені елемейтіндей ойна".

Бірақ Джимми ойнай алмады, өйткені ол Кэндиспен арпалысқа түскен еді. Ол оның құштарлығын ояту үшін мұндай күрделі әрекеттерге барғысы келмеді. Ол Кэндистің оны өзі қалаған жолмен қалағанын күтті. Джимми сонша жыл бойы өзін шеттетілген және кері итерілген сезінгендіктен, оның негізгі серігі ыза болды. Оның ащы сезімі тек аңсау мен мұқтаждығының деңгейін көрсетті. Олардың ашу-ыза қаупін бейтараптандыру жолы — шектен тыс мейірімділік көрсету еді. Олардың үнемі дерлік физикалық жақындығы сексуалдық тәбетті басатын дәрі сияқты әсер етті. Мұндай байланыс құштарлыққа ұласпай-ақ жылдар бойы жалғасуы мүмкін. Шартсыз махаббат шартсыз қалауға әкелмейді. Достар арасында дәл осындай қарым-қатынас болады, ал Джимми мен Кэндис ғашық болғысы келетін достар еді.

Кэндистің қашықтыққа мұқтаж екенін біле тұра, мен араласуға мүмкіндік бар екенін көрдім. Мен секстің орнын басқан тым жайлы, мейірімді жанасуларға өзгеріс енгізуді көздедім. "Сіздер бір-біріңізге қол тигізесіздер ме? " — деп сұрадым, жауабын білсем де.

"Әрқашан", — деп жауап берді ол.

"Құшақтасасыздар ма? "

"Иә", — деді Джимми.

"Жиі ме? "

"Иә", — деді екеуі бір ауыздан.

"Ендеше, мұны тоқтату керек".

Олар маған бақырайып қарап қалды. Олар өз қарым-қатынастарының екеуі де бағалайтын бір қырын ерекше атап өткен еді, ал мен оны тартып алып жатырмын. Бірақ Кэндистің реакциясынан мен дұрыс бағытта келе жатқанымды түсіндім.

"Маған не істеп жатқаныңызды білмейсіз", — деді ол. "Мен жанасуға өте сезімталмын. Мен үшін бәрі жанасуға келіп тіреледі. Мен мұны кез келген адамнан, тіпті бейтаныс адамнан да қабылдай беремін. Мен жанасудың құлымын («touch whore»)". Джимми былай деп қосты: "Өткен аптада менің отбасыма барғанымызда, анамның ең жақын досы оның иығын уқалап отырды. Білесіз бе, қазір ойланып қарасам, ол мен бе әлде Монахан ханым ба, Кэндис үшін маңызы бар ма екен деп ойлағаным есімде".

"Сонымен, терапияның мақсаты осы болмақ", — деп сөзге араластым. "Біз Джимми мен Монахан ханымның арасын ажыратамыз".

Оларға бір-біріне қол тигізбеуді айту арқылы мен Кэндиске күйеуінің соңынан түсуге мүмкіндік беретін кеңістік сыздым. Бұл, өз кезегінде, Джиммиге өзін қалаулы сезінуге мүмкіндік береді. "Мен мұны сіздерге анық айтайын. Ешқандай байланыс болмайды. Ешқандай жеңіл сүйісулер, массаж, сипау — түк те болмасын. Кешіріңіздер, достар. Сіздер хат жаза аласыздар, жазбалар жібере аласыздар, көзбен ишарат жасай аласыздар — басқа не істегілеріңіз келсе де еріктісіздер. Өйткені қазіргі уақытта сіздер құштарлықтың ұшқынын мейірімділікпен тұншықтырып тастадыңыздар, оның тұтануына жол қалмады".

Кэндис менің ұсынысыммен келісуге дайын болды. "Жақсы, бұл жеккөрінішті болса да, жақсы идея", — деп келісті ол.

Мен бұл нұсқауды орындау кімге қиынырақ болады екен деп ойладым. Кэндис өзін "жанасуға құмар" ретінде көрсеткенімен, мен бірінші болып келісімді Джимми бұзады деп күдіктендім, өйткені ол үшін бұл маңыздырақ еді. Ол жылдар бойы ашулы болды және өзі жақсы көретін адамға қалай ашулану керектігін ешқашан білмеген — қалай бір уақытта ашулы әрі жақын болуға болады? Оның ұстамдылығы мен тәтті сипауларының артында ашу-ыза міндетті түрде ажырасуға әкеледі деген айтылмаған қорқыныш жатты. Алғашқы бірнеше аптада Джимми бірнеше рет қателесіп, ережені бұзды. Сондықтан мен Кэндиске "қол тигізбеу" ережесін сақтауда қатал болуды тапсырдым. Мен бәсті арттырғым келді. Ақырында, Джимми ережені сақтайтындай дәрежеде ашуланды. "Бір айдан кейін менің онымен ешқандай шаруам болғысы келмеді".

Мейірімділіктің қорғаныш қабатын алып тастау мен күткеннен де тиімдірек болды. "Қауіпсіздік мен үшін тартымды болмауы мүмкін", — деп мойындады Кэндис. "Бірақ мен оған сеніп үйреніп қалдым. Соңғы апталарда ол суық тартып кетті, бұл өте жайсыз болды. Біз бұлай болуға үйренбегенбіз. Мен сұрағанымды алдым, бірақ бұл менің шынымен қалаған нәрсем бе екеніне сенімді емеспін".

Кэндис пен Джимми қақтығыстың кез келген түрін болдырмайтын жақындық орнатқан. Барлық шиеленіс олардың сексуалдық тығырығында жинақталған. Бұл — олардың өз даралығын сақтап қалған жалғыз жері еді. Олардың үйлесімді, бірақ сексуалдық тұрғыдан "жалпақ" қарым-қатынасының тепе-теңдігін бұзу арқылы мен "бөтендік" сезімін арттыруға үміттендім; өйткені онсыз құштарлықтың пайда болуы мүмкін емес еді.

Жұмысымыздың бірнеше айынан кейін Кэндис пен Джимми айырмашылықты байқағандарын хабарлады, бірақ олардың алдында әлі де ұзақ жол жатты. "Көп жағынан біздің қарым-қатынасымызда бәрі бар. Біз шүкіршілік ететін нәрсе көп, мен оны білемін", — деді Кэндис маған. "Бірақ біз жақын болу ешқашан ұрыспау дегенді білдірмейтінін түсіндік. Қызық, біз мақтан тұтқан бірден-бір нәрсе шын мәнінде проблема болып шықты".

Кэндисті тыңдай отырып, маған "қауіпсіздік" сөзінің бірнеше қыры бар екені ойыма келді. Психолог Вирджиния Голднер "тұрақты жайлылықтың босаң қауіпсіздігі" мен ұрысып, қайта татуласатын, қарым-қатынастары алшақтау мен қайта табысудан тұратын жұптардың "динамикалық қауіпсіздігі" арасындағы дәл айырмашылықты көрсетеді. Сексуалдық шиеленістің еркін дамуына жол ашатын — агрессияны тұншықтыру емес, керісінше оны қабылдау; бұл өз кезегінде қауіпсіздік әкеледі.

Әркімге "Құпия бақ" қажет

Өзінің танымал The Second Sex («Екінші жыныс») атты кітабында Симона де Бовуар былай деп жазады: "Эротизм — бұл Өзгеге қарай бағытталған қозғалыс, бұл оның басты сипаты".

Дегенмен, жақындық орнатуға тырысқанда біз құштарлықтың гүлденуіне қажетті кеңістікті жойып, бөтендікті жоюға жиі ұмтыламыз. Біз өзімізді жалғыз сезінуден қорғау үшін жақындық іздейміз; бірақ эротизмге қажетті арақашықтықты құру серігіміздің жайлы құшағынан кейін шегініп, өзімізді жалғыз сезінуді білдіреді.

Менің ойымша, біздің бөлектікке — және ол тудыратын іргелі сенімсіздікке — төзе білу қабілетіміз қарым-қатынастағы қызығушылық пен құштарлықты сақтаудың алғышарты болып табылады. Үнемі жақындыққа ұмтылудың орнына, мен жұптарға өздерінің жеке тұлғасын дамыту пайдалырақ болар еді деп есептеймін. Егер "бөлектікті дамыту" қатал естілсе, мұны "өзіндік сезімді тәрбиелеу" деп қарастырайық. Француз психологы Жак Саломе жұпқа қарсы салмақ ретінде өз-өзіңмен жеке жақындықты дамыту қажеттілігі туралы айтады. Серігіңнен алыстау емес, керісінше өз-өзіңмен байланысты баса көрсететін бейнеде бір сұлулық бар. Өзара жақындығымызда біз махаббатпен айналысамыз, бала сүйеміз, физикалық кеңістік пен қызығушылықтарды бөлісеміз. Шынында да, біз өміріміздің маңызды бөліктерін біріктіреміз. Бірақ "маңызды" деген "бәрі" дегенді білдірмейді. Жеке жақындық төзімділік пен құрметті қажет ететін жеке аймақты белгілейді. Бұл — тек маған ғана тиесілі кеңістік (физикалық, эмоционалды және интеллектуалды). Бәрін ашудың қажеті жоқ. Әркім өзінің "құпия бағын" баптауы керек.

Махаббат сіз туралы бәрін білгенді ұнатады; құштарлыққа жұмбақ керек. Махаббат мен пен сенің араңдағы қашықтықты азайтқанды ұнатады, ал құштарлық сол қашықтықтан қуат алады. Егер жақындық қайталау мен үйреншіктілік арқылы өссе, эротизм қайталаудан жансызданады. Ол жұмбақ, жаңа және күтпеген нәрселерден нәр алады. Махаббат — иелену туралы; құштарлық — аңсау туралы. Аңсаудың көрінісі ретінде құштарлық тұрақты қолжетімсіздікті қажет етеді. Ол басып өткен жолға емес, әлі бара алатын жеріне көбірек қызығады. Бірақ жұптар махаббаттың жайлылығына үйренген сайын, құштарлық отын үрлеуді жиі тоқтатады. Олар отқа ауа (кеңістік) қажет екенін ұмытып кетеді.

3. Қазіргі заманғы жақындықтың қауіптері

Сөйлесу — жақындыққа апаратын жалғыз жол емес

"Бізде ешқандай құпия жоқ, біз бір-бірімізге бәрін айтамыз". — Карли Саймон, «Бізде құпия жоқ»

Менің анам қарым-қатынас туралы айтқанда, жақындық туралы көп нәрсе айтпайтын. "Некеде саған екі нәрсе керек", — дейтін ол маған. "Саған оны сақтап қалуға деген ерік-жігер керек және ымыраға келе білуің керек. Өзіңдікі дұрыс екенін дәлелдеу қиын емес, бірақ сонда сенікі дұрыс болады, бірақ жалғыз қаласың". Анамнан гөрі прагматикалық емес әкем сезімдерін білдіру мен көрсету жағынан өте жомарт еді. Ол анама ашық түрде сүйіспеншілікпен қарап, оны сүйістермен, сыйлықтармен және назармен қоршайтын. Бірақ егер мен одан олардың арасында "жақындық" бар-жоғын сұрасам, ол менің не туралы айтып тұрғанымды түсінбей, аң-таң болып қарар еді. Ол махаббатты білді, серіктестікті білді және олардың ішінде жақындықтың шексіздігі де бар екенін түсінетін.

Менің ата-анам мен олардың ұрпағы үшін жақындық туралы заманауи дискурс мүлдем түсініксіз болар еді. Олардың қарым-қатынасы мінсіз емес еді — олар кез келген себеппен терапияға келуі мүмкін еді — бірақ "жақындық үстінде жұмыс істеу" ұғымы олар үшін жат болатын.

Fiddler on the Roof («Шатырдағы скрипкашы») фильмінде Тевье әйелі Голдеге қызының өзі сүйетін адамға тұрмысқа шығуына рұқсат беретінін айтқанда (өзі таңдаған адамның орнына), ол бұл шешімін "бұл — жаңа әлем" деген түсінікпен негіздейді. Бұл — адамдар махаббат үшін үйленетін әлем, ол Голдені үйлену тойында алғаш көріп, әкесінен "уақыт өте келе оны жақсы көріп кетесің" деген сөзді естіген әлемнен өте алыс. Енді, жиырма бес жылдан кейін, қызының оянған махаббатына куә бола отырып, ол әйелінен осынша жылдан кейін оны шынымен жақсы көретін-көрмейтінін сұрайды. Голде олардың бірге өткерген өміріндегі таңқаларлық оқиғалар тізімін айтып жауап береді және "ескі әлемнің" махаббат пен неке туралы қалай ойлағанын әдемі әрі лирикалық түрде суреттейді. Ол оның киімін жуды, сиырын сауды, төсегін бөлісті, онымен бірге ашықты, онымен ұрысты, балаларын өсірді, үйін тазалады және тамағын пісірді. "Егер бұл махаббат болмаса, онда махаббат деген не? " — деп сұрайды ол. Голденің оны жақсы көретінін білу ештеңені өзгертпейді, бірақ Тевье әнді "жиырма бес жылдан кейін мұны білу жағымды екен" деп аяқтайды.

Голденің неке туралы түсінігі бүгінде біз Батыста "жақындық" деп атайтын нәрсеге сәйкес келмейді. Біз мұны көбінесе "тұрмыстық қарекет" немесе "ғасырлар бойғы езушілік" деп атауға бейімбіз. Бұрын неке прагматикалық институт болған кезде махаббат міндетті емес еді. Құрмет өте маңызды болатын. Еркектер мен әйелдер эмоционалды байланысты басқа жерден, негізінен өз жыныстастарымен қарым-қатынастан табатын. Еркектер жұмыс пен демалыста біріксе, әйелдер бала тәрбиесі мен көршіден қант сұрау арқылы байланысатын. Некедегі махаббат уақыт өте келе дамуы мүмкін еді, бірақ ол отбасының табысы үшін өте қажет нәрсе емес болатын. Неке бұрын ең алдымен экономикалық күнкөріс мәселесі және өмірлік серіктестік еді. Бүгінде жұп болу — бұл еркін таңдау, ал міндеттемелер махаббатқа негізделген. Жақындық ұзақ мерзімді қарым-қатынастың жанама өнімі болудан оның басты шартына айналды. Қазіргі некеде құрметтің орнын сенім мен сүйіспеншілік басып, жақындықтың орталық рөлі күмән тудырмайтын деңгейге жеттік.

Жақындықтың үстемдігі

Отбасылық терапевт Лайман Уинн "жақындыққа қол жеткізу қиындаған кезде ғана ол «қажеттілік» ретінде таныла бастады" деп атап көртеді. Индустрияландыру мен кейінгі қала өмірінің өсуі әлеуметтік құрылымда үлкен өзгерістер тудырды. Жұмыс пен отбасы бөлінді, біз де бөліндік: біз оқшауланған, жалғызсыраған және мағыналы байланысқа көбірек мұқтаж болдық.

Керісінше, адамдар тығыз әлеуметтік желілерде өмір сүргенде, олар жақын диалогтан гөрі көбірек кеңістік іздеуге бейім болады. Үш ұрпақ бір шаңырақ астында тұрғанда, әркім өз орнын біледі; отбасы мүшелері жеке өмір мен ұстамдылықты қамтамасыз ететін формальды ережелерді сақтауға бейім. Көп нәрсе ортақ болса да, әркімнің жеке бір нәрсесі болады — жеке бұрышы, сүйікті кофе шыныаяғы, терезе алдындағы орындығы, әжетханадағы тыныш оқуы. Токиодан Джибутиге, Нью-Йорктегі Куинске дейін, үлкен отбасында тұратын немесе экономикалық қиындықтарға байланысты тар жерде тұруға мәжбүр адамдар көбірек жақындық іздемейді. Адамдар бір-бірінің төбесінде тұрғанда, оларға басып өтетін оқшаулану жоқ және олар Батыстың, орта таптың жақындық туралы идеалдарын қабылдауға мүлдем қызығушылық танытпайды. Олардың өмірі онсыз да жетерліктей шырмалған.

Жақындық барған сайын оқшауланып бара жатқан өмірдің жалғыз еміне айналды. Біздің "біреуге қол созып, жақын болуға" деген ұмтылысымыз діни фанатизмнің шыңына жетті. Дәл бүгін таңертең осы ойларды жазып отырғанымда үй телефоным шырылдады; мен жауап бермегенде, ұялы телефоным белгі берді. Артынша компьютерім хат келгенін айтып дыбыс шығарды. Жеке желілерім де осы шуға қосылғаннан кейін, мен берілдім және өзімді "табуға" рұқсат еттім. Жедел байланыс әлемінде біз барлық осы гаджеттер байланысымызды нығайтады деген үмітпен қарым-қатынасымызды технологиялық құрылғылармен толықтырамыз. Бұл әлеуметтік қарбалас адамдар арасындағы байланысқа деген терең шөлді жасырып тұр.

Маған шынайы сезімдеріңді айтшы

Қызығы, біздің жақындыққа деген мұқтаждығымыз басты орынға шыққанымен, оны түсіну тәсіліміз тарыла түсті. Біз енді жерді бірге жыртпаймыз; бүгінде біз сөйлесеміз. Біз вербалды (сөздік) қарым-қатынасты дәріптей бастадық. Мен сөйлеймін, демек мен бармын. Біз өзіміздің мәніміз сөздер арқылы дәл жеткізіледі деп аңғалдықпен сенеміз. Менің емделушілерімнің көбі: "Біз жақын емеспіз. Біз ешқашан сөйлеспейміз", — деп шағымданғанда, осы болжамды шын жүректен қабылдайды.

Біздің қарым-қатынас дәуірімізде жақындық қайта анықталды. Ол енді уақыт өте келе дамитын және тыныштықта баптауға болатын терең білім мен таныстық емес. Оның орнына біз жақындықты ең алдымен дискурсивті процесс — өзін-өзі ашуды, ең жеке және құпия материалдарымызбен, яғни сезімдерімізбен сенімді түрде бөлісуді қамтитын процесс ретінде қарастырамыз. Әрине, бұл айту сияқты, тыңдай білу туралы да. Бұл сырларды қабылдаушы сүйетін, қабылдайтын, айыптамайтын серік — эмпатиясы бар және қолдай білетін "жақсы тыңдаушы" болуы керек. Біз өзімізді толық танылған, терең танылған және кім болсақ, солай қабылданған сезінгіміз келеді; және біз бұл ашықтықтың өзара болғанын күтеміз.

Сөйлесуге негізделген қазіргі заманғы жақындықтың пайда болуы әйелдердің экономикалық тәуелсіздігінің артуымен тұспа-тұс келуі кездейсоқ емес. Әйелдер күйеулеріне қаржылай тәуелді болмай, бақытсыз одаққа төзуге әлеуметтік міндетті болмай қалғанда, олар некеден көп нәрсе күте бастады. Мәжбүрлі ауыр еңбек қабылданбайтын болды. Оның орнына өзара қанағаттандыратын эмоционалды байланыс күтімі келді. Бұл жеңілдіктер еркектерге де қатысты болды, олардан да енді жалғыз қаржы көзі болу талап етілмеді (бұл да ауыр еңбектің бір түрі еді).

Жұптық қарым-қатынастың қазіргі моделінде әйелдердің ықпалы айқын байқалады. Қоғам байланыстың жаңа формаларына мұқтаж болған кезде, әйелдер өздерінің жақсы дамыған коммуникативті қабілеттерін әкелді. Әйелдердің эмоционалды саладағы жоғары вербалды қабілетін түсіндіру үшін көп жазылды. Біз үшін ғасырлар бойы билікке қолжетімділіктің шектеулі болуы бізді қарым-қатынас құрудың сарапшысы еткенін айтсақ та жеткілікті. Қыздарды әлеуметтендіру әлі де реляциялық (байланыс орнату) дағдыларды дамытуға баса назар аударады.

Біздің өміріміз бұрынғыдан да үлкен икемділікті қажет етеді. Біз қарбалас өміріміздің тұрақты қысымына қарамастан, қарым-қатынасымыздың байланыстырушы тіндерін сақтай білуіміз керек. Ашық және адал диалогқа негізделген жақындықтың феминизациясы қазіргі заманғы қарым-қатынастардың талаптарын қанағаттандыруға қажетті ресурстарды береді.

Сөз тәнге айналмағанда

Осылайша, "сөйлесу жақындығына" баса назар аудару бірнеше себептерге байланысты проблемалы болып табылады. Айтылған сөздің гегемониясы әйелдерге басымдық беріп, еркектерді төменірек деңгейге қойды. Еркектер нәтиже көрсетуге, бәсекелесуге және қорықпауға үйретілген. Сезімді білдіру қабілеті американдық еркектікті қалыптастыруда бағаланатын қасиет емес. Мен оны тіпті қалаулы қасиет деп те санамайтынын айтуға батылым барады — кем дегенде, әзірге. Махаббат қарым-қатынастарына келгенде, "сөйлесу жақындығы" көптеген еркектерді тығырыққа тірейді. Бұл режимде олар тұрақты жөндеуді қажет ететін созылмалы "жақындық тапшылығынан" зардап шегеді.

Еркек болмысының көп бөлігі өзін-өзі бақылау мен осалдықты көрсетпеуге негізделген. Дегенмен, мен бұл шектеулердің көптеген еркектерді өзін-өзі білдірудің басқа жолдарына әкелетінін де байқадым. Өзін вербалды түрде жеткізу дамымаған жағдайда, тән өмірлік маңызды тілге, эмоционалды жақындықтың өткізгішіне айналады. Еркек сексуалдылығының агрессивті көріністері туралы көп жазылғанымен, эротикалық саланың еркектерге олардың нәзік қырларын қалпына келтіруге мүмкіндік беретіні жеткілікті деңгейде бағаланбайды. Тән — біздің ана тіліміз, ал көптеген еркектер үшін ол жақындық үшін бұзылмаған жалғыз тіл болып қала береді. Секс арқылы еркектер өздерінің айтуы қиын мұқтаждықтарын сөздердің түрмесіне қамамай-ақ, байланыстың таза рахатын сезіне алады.

Сөйлесу жақындығының жақтаушылары (көбінесе әйелдер, бірақ әрқашан емес) жақындықтың осы басқа тілдерін тануда қиналады, сондықтан серіктестері оларға сырын ашқысы келмегенде, өздерін алданғандай сезінеді. "Неге менімен сөйлеспейсің? " — деп өтінеді олар. "Сен маған бәрін айта алуың керек. Маған сенбейсің бе? Мен сенің ең жақын досың болғым келеді". Бұл жағдайда қысым әрқашан сөйлемейтін адамға өзгеру үшін түседі, ал сөйлейтін адамның жан-жақты болуы ескерілмейді. Бұл жағдай вербалды емес қарым-қатынастың маңыздылығын төмендетеді: бір-біріне жақсылық жасау, назар аудару немесе бірлесіп жобаларды жүзеге асыру. Баға жетпес күлкі немесе дер кезінде көз қысу, әсіресе сөздер жетіспеген кезде, өзара түсіністік пен үйлесімділікті білдіреді.

Менің ескі досым Эддидің басынан әйелдердің оны "ашыла алмайтыны" үшін тастап кетуі жиі болған. Ол әйелдердің ортақ пікірі — Эддидің "міндеттемелерден қорқуы" болды. "Бұл не білдірсе де", — дейтін ол. Олар оның өзіне қалай қарайтынын ешқашан білмейтін. Ол қорғаныспен жауап беретін: "Не айтқың келеді? Мен сені күнде көріп жүрмін емес пе? Менің қалай сезінетінімді қалай білмейсің? " Ол өзінің әйелі Норикомен танысқанда, әйелі ағылшынша мүлдем білмейтін, ал Эдди жапонша мүлдем білмейтін. Олардың кездесулері сөзбе-сөз үнсіз өтті. Он екі жылдан кейін, екі баласы бар ол алғашқы күндерін еске алады. "Меніңше, сөйлесе алмағанымыз осының бәрін мүмкін етті. Бірінші рет мұнда... [MӘТІН ҮЗІЛДІ]

«... Бөлісу үшін маған ешқандай қысым жасалған жоқ. Сондықтан Норико екеуміз бір-бірімізді қаншалықты жақсы көретінімізді басқа жолдармен көрсетуге мәжбүр болдық. Біз бір-бірімізге жиі тамақ пісіріп, ванна дайындадық. Мен оның шашын жудым. Біз өнер туындыларын тамашаладық. Бір күні Лафайет көшесінде Кертис есімді баспанасыз адамның жасаған таңғажайып мүсінін көргенім есімде — ол есі ауысқан, бірақ данышпан еді. Оны пантомимамен түсіндіріп көрші. Сөзбен айта алмағанның бәрін іспен көрсеттік, сондықтан мен оның пальтосын кигізіп, қолынан ұстап, қаланың арғы шетіне дейін апардым. Оны көргенде оның жүзі нұрланып кетті. Біз байланыс орнатпады деуге болмайды; біз тек сөйлеспедік».

Тым көп болса да, бәрібір жеткіліксіз болғанда

Мен шектеусіз ашықтық — шындықты айту және ештеңені жасырмау қабілеті — үйлесімді және берік жақындықты міндетті түрде нығайтатынына сенімді емеспін. Кез келген нәрсені шектен тыс асыруға болады. Эдди мен Норико бізге көп сөйлеспей-ақ өте жақын болуға болатынын еске салады. Ал керісінше де болуы мүмкін — өзіңді ашатын тым көп әңгіме бізді жақындықтың шетіне шығарып тастауы мүмкін.

«Рахат» (Bliss) атты тамаша фильмде құмарлыққа толы махаббат көрінісі — күңгірт жарық, дене мүшелерінің бұлдыр бейнелері және оргазммен бірге шыққан айқай — бірден ерлі-зайыптылар терапиясына ұласады. Спалдинг Грей сомдаған терапевт ашықтық идеологиясын ұстанады, ал күйеуіне бұл жағдайды қабылдау өте қиынға соғады.

Терапевт: Секс қалай?

Джозеф: Алдымен сен айт.

Мэри: Жақсы. Мен бір нәрсені мойындауым керек. Мен оргазмды өтірік істеймін. Саған айтқым келмеді. Көңіліңді қалдырғым келмеді.

Джозеф: Сенде ешқашан оргазм болған жоқ па?

Мэри: Сенімен бірге емес.

Терапевт: Джозеф, Мэридің өз сезімдерін саған айта алуы және сенің оны тыңдай алуың маңызды.

Әлбетте, екінші адам туралы бәрін білу және оның біз туралы бәрін білуі әрқашан біз қалаған жақындықты тудыра бермейді. Егер сөздер байланыс құралы болса, олар еңсерілмейтін кедергілер де болуы мүмкін. Мұндай терапиялық араласуды қолдамайтынымды айтудың өзі артық.

Жақындық туралы талап тым асыра сілтенсе, ол мәжбүрлеуге ұқсап кетуі мүмкін. Өз жұмысымда мен серіктесінің ішкі әлеміне шақыруды күтпей, оған кіруді талап ететін жұптарды көремін, олар жақындарының жеке ойларына шектеусіз қол жеткізуге құқылы сияқты сезінеді. Жақындық жақын болу емес, басып кіруге — бұйрықпен жасалатын жақындыққа айналады. «Сен мені тыңдауың керек». «Маған қамқор бол; мені сүйетініңді айт». Қалыпты дамуы керек, махаббатқа толы қарым-қатынастың сұлулығы мен даналығының бөлігі болуы керек нәрсе, вербалды қарым-қатынасқа бейім емес серіктеске күштеп таңылады. Давид Шнарх өзінің «Құмарлыққа толы неке» (Passionate Marriage) атты кітабында жақындыққа деген құштарлық адамды қабылданбау қаупінен құтылу үшін қалайша күштеп өзара әрекеттесуге итермелейтінін шебер сипаттайды. Бұл өзара келісім шамамен былай болады: «Егер сен айтсаң, мен де айтамын, менің айтқым келеді, сондықтан сен де айтуың керек». Біз жалғыз жақын болғанды ұнатпаймыз.

Кейбір жұптар мұны бір қадам алға апарып, жақындықты бақылаумен шатастырады. Қамқорлық ретінде көрінетін нәрсе шын мәнінде жасырын аңду — серіктестің өміріндегі егжей-тегжейлерді анықтау тәсілі болып табылады. Түскі асқа не жедің? Кім қоңырау шалды? Не туралы сөйлестіңдер? Мұндай тергеу жақын болып көрінгенімен, маңызсыз ұсақ-түйектерді терең біліммен шатастырады. Мен жұптардың бір-бірінің өміріндегі әрбір минуттық детальдарды біле тұра, жылдар бойы мағыналы әңгімелеспегеніне жиі таң қаламын. Шын мәнінде, мұндай ашықтық көбінесе қызығушылықтың аяқталуын білдіреді. Бұл сұрақтар легі ойлы және шынайы қызығушылықты алмастырғандай болады.

Бөлісу импульсі міндетке айналғанда, жеке шекаралар құрметтелмегенде, тек бірге болу кеңістігі ғана мойындалып, жеке кеңістік жоққа шығарылғанда, жақындықтың орнын бірігу (fusion) басады, ал махаббатты иемдену сезімі билеп алады. Бұл сондай-ақ секс үшін «өлім сүйісі». Жұмбақтан айырылған жақындық кез келген жаңалық ашу мүмкіндігін жоққа шығарғанда қатыгездікке айналады. Жасыратын ештеңе қалмаған жерде, іздейтін де ештеңе қалмайды.

Денелер де сөйлейді

Сөйлесудің үстемдігінің бір салдары ерлерді тиімсіз жағдайда қалдырса, екіншісі — әйелдерді басылған сексуалдылықтың тұтқынында қалдырады. Бұл әйел денесінің мәнерлілік қабілетін жоққа шығарады және бұл ой мені мазалайды. Сөйлеуді жақындыққа баратын негізгі жол ретінде қарастыру әйелдің сексуалдық құмарлығы тек өзара байланысқа негізделгенде ғана заңды болады деген түсінікті күшейтеді — әйелдің тәндік құмарлығы тек махаббат арқылы ғана ақталуы мүмкін.

Тарихи тұрғыдан алғанда, әйелдердің сексуалдылығы мен интеллектісі ешқашан біріктірілмеген. Әйелдердің денесі бақылауда болды және олардың сексуалдылығы ерлердің ізгілігіне нұқсан келтірмеу үшін шектелді. Пәктікпен, құрбандықпен және нәзіктікпен байланыстырылатын әйелдік қасиет моральдық тұрғыдан табысты әйелдің сипаты болды. Оның «зұлым сыңары» — суккуб (жезөкше, ойнас, күң, мыстан) беделді сексуалдық қуатқа айырбастаған, тән рахатына жақын әйел болды. Қуатты сексуалдылық тек ерлердің еншісінде болды. Әйелдер ізгілік пен нәпсі арасындағы патриархалдық бөліністен арылуға тырысып келеді және әлі де бұл әділетсіздікпен күресуде. Біз сөйлеуге басымдық беріп, денені назардан тыс қалдырғанда, әйелдерді осы шектеулерде ұстап тұруға көмектесеміз.

Қос тілді жақындық

Дененің сөйлеуіне келгенде, Митч пен Лора қарама-қайшы полюстерде тұр. Олар өздерінің сексуалдық бейнелерін стереотиптерге айналдырған. Лора Митчті секске негізделген классикалық еркек ретінде сипаттайды, ол оның сезіміне қарамастан өз «құқығын» талап етеді. «Ол тек секс қалағанда ғана маған жақындағысы келеді, ал ол оны үнемі қалайды», — дейді ол ренішпен. Күнделікті қарым-қатынаста ерікті және кейде үстемдік ететін Лораны Митч түсініксіз жиіркеніш немесе менсінбеушілік сезімдерінен оның талпыныстарын үнемі жоққа шығаратын сексуалдық тұрғыдан шектелген әйел ретінде көреді. «Ол маған бір дөрекі жануар сияқты қарайды және мен оған қол тигізген сайын менен қашады — бұл мені сорлы сезіндіреді», — дейді ол ашумен.

Лора үшін секс — бұл бала кезінен бойына сіңірген барлық мәдени және отбасылық шектеулердің жиынтығы; оның денесі көптеген табулар мен үрейлердің жиналған жері. Өз ұрпағының көптеген қыздары сияқты (ол елуден асқан), ол ақылды немесе әдемі болуы мүмкін, бірақ екеуі бірдей болмайды деп сеніп өскен. Әкесінен өз сырт келбеті туралы естіген жалғыз сөзі өсіп келе жатқан кеудесі туралы болды. Ал анасының бұрмаланған ескертуі бойынша, оның тым әдемі болмағаны жолы болғаны еді, өйткені ұлдарға тек бір нәрсе керек. Ересек кезінде ол денені жабатын киімдер киеді — тіпті жазда да водолазка киеді — және сырт келбетіне айтылған мақтаулардан өзін қорланғандай сезінеді. Ол үшін сексуалдылық қорқыныш тудырады; ол ешқашан дене рахатын сезіне алмаған.

Митч үшін, керісінше, секс — ол өзін мүлдем еркін, шектеусіз және тыныш сезінетін жер. Әрқашан бұлай болған жоқ. Ол кеш жетілді, ұзын бойлы әрі спортқа икемсіз болды. Бірақ оның жасөспірім шағын үмітті еткен екі нәрсе болды: ол жақсы биші еді және қыздарды шынымен ұнататын. Он сегіз жасында ол едәуір тәжірибесі бар колледж студенті Хиллариді ұнатып қалды және оның сексуалдық ләззатқа алғаш қадам басуы керемет болды. Өкінішке орай, некесінде ол әрқашан сенімділікпен және қуанышпен сезінген нәрсесі үшін өзін нашар сезінетін болды. Сонымен қатар, Лора өзін толықтай жетілмеген, сараң және кінәлі сезіне бастады.

Мен Митч пен Лораны бір-бірін үлкен эмпатиямен тыңдауға ынталандырамын. Митч Лораның өз денесінен алшақтауының оған ешқандай қатысы жоқ екенін түсіне бастайды. Бұл оның қабылданбау сезімін және оны риза ете алмауы туралы азабын жеңілдетеді. Митч үшін оның құмарлығы махаббатқа негізделгені анық болса да, ол Лораға өзінің шынайы қызығушылығына сенуге көмектесуі керек. Ол өзімшілдікпен рахат іздеуден аулақ, ол бірлесуді қалайды.

Өз кезегінде Лора Митч туралы бірдей маңызды нәрсені біледі — сөз тілі оған көмектеспегенде (эмоция саласында бұл үнемі болып тұрады), ол денесімен сөйлеседі. Ол Митчтің «төсекке құштарлығының» оған ешқандай қатысы жоқ, бұл жай ғана физикалық жеңілдеу деп есептейтін. Оны тыңдай отырып, ол Митчтің өз нәзіктігін, жақындыққа деген құштарлығын білдіру үшін физикалық байланыс қажет екенін түсінеді. Тек сексте ғана ол өзін эмоционалды қауіпсіз сезінеді. Оны тек өзінің вербалды тілімен шектеп, оның сезімдік тілін жоққа шығару арқылы Лора оның онымен «сөйлесу» қабілетін тұншықтырып тастаған. Ол күйеуінің шын мәнінде кім екеніне көз жұмады және сонымен бірге өзі қарсы шығатын мінез-құлықты күшейтеді. Митч қысқартылған сөз тілін қолдануға мәжбүр болғанда, романтикалық ғашық жоғалып, дөрекі адам пайда болады.

Митч пен Лора ақыл-дене континуумындағы екі шекті мысалды көрсетеді. Жұптар көбінесе осы бөліністің қарама-қарсы жақтарында орналасады. Денесі өздері үшін тар, ыңғайсыз және сын көзімен қарайтын түрме сияқты сезінетіндер бар. Дене — бұл тежелген, ыңғайсыз және шиеленіскен орын. Онда ойын мен өнертапқыштыққа орын жоқ. Сөздер қимылдар мен қозғалыстардан қауіпсіз көрінеді және бұл адамдар сөйлеуден пана табады. Басқалармен байланыс орнатқанда, олар вербалды жолды қалайды. Содан кейін денесі олар үшін ойын алаңы сияқты, өздерін еркін және шектеусіз сезінетін жер болып табылатындар бар. Олар баланың өз денесінде толық өмір сүру қабілетін сақтап қалған. Физикалық салада олар өздерін бос ұстай алады; олар жауапты болуы міндетті емес. Олар көбінесе қарым-қатынаста көбірек физикалық жақындықты қалайтын серіктес болып табылады. Дәл махаббат кезінде олар ішкі мазасыздықтарынан құтыла алады. Олар үшін секс — бұл мазасыздықты тоқтататын жеңілдік; ал олардың көбірек сөйлейтін серіктестері үшін секс мазасыздық көзіне айналады.

Терапевт ретінде мен әр серіктестің екіншісінің тілінде еркін сөйлеуіне тырысамын. Лораның тәжірибесі оны дененің сөздік қорын тану қабілетінен айырған. Көптеген әйелдер сияқты, ол әйелдерді пассивтілікке итермелейтін және бізді сексуалдылыққа тарту үшін ерлерге тәуелді ететін ежелгі сексуалдық шектеулермен күреседі. Экономикалық және кәсіби тәуелсіздігіне қарамастан, Лора сексуалдық тұрғыдан тәуелді болып қала береді. Ол не қалайтынын анықтауды Митчке қалдырады. Біз бірге құмарлық пен жоққа шығару, қалау мен ие болмау, қанағаттану мен тежелу арасындағы күрделі қайшылықтарды зерттейміз. Мен Лораны өз қиялдарымен бөлісуге, өз қалауларына ие болуға және сексуалдық қанағаттануы үшін жауапкершілік алуға шақырамын. Мен оның назарын физикалық болмысына аударамын және оны сексуалдылығын қоршап тұрған қырағылықты, кінәні және бас тартуды жеңуге шақырамын. Ол анасының көзіне тік қарап, өзін әлі де сезімтал жан ретінде сезіне ала ма? Ол өз эротизміне бой алдырып, «тәрбиелі қыз» бейнесін ресми түрде жоя ала ма?

Митч пен Лораға олардың қиялы тым шектеулі тілде, эротикалық өмірін қамти алмайтын тым қысқа алфавиттің тұтқынында екенін айтқанымда, Митч жылап жіберді. «Мен ашулы емеспін», — дейді ол өз ренішінің дөрекі, ренжітетін сөздерге алып келген кездері туралы; «Менің жүрегім ауырады». Мен Лорадан оны құшақтауын сұрадым және оларға физикалық жанасудың тазалығы арқылы байланысуға мүмкіндік беру үшін бөлмеден бірнеше минутқа шығып кеттім.

Қайтып келгенімде, олар диванның екі шетіне отырып, араларында үлкен алшақтық пайда болған екен. Не болғанын сұрағанымда, олар бірден өздерін осы жерге алып келген ескі әдіс — бір-бірін кінәлауға көшті. «Мен тырыстым, бірақ ол... » «Егер ол былай істемегенде, мен де... » Менің араласуым олардың ниетінен гөрі өз үмітімнің көрінісі болғанын түсіндім. Олар дайын емес еді.

Кез келген әңгіменің пайдасыздығын түсініп, кейінгі айларда мен вербалды емес, физикалық өзара әрекеттесуге негізделген бірнеше түрлі тәсілдерді қолданып көрдім: Мен оларды бөлме ішінде бір-бірін жетектеуге мәжбүрледім, көшбасшы мен соңынан ерушінің әртүрлі рөлдерін байқап көрдік: ынтымақтастық, қарсылық және пассивтілік. Мен оларды бір-бірінің күтіп тұрған құшағына шалқасынан құлауға мәжбүр еттім. Мен оларды бетпе-бет тұрғызып, ашық алақандарымен бір-бірін итеруге мәжбүр еттім. Мен оларды бір-бірінің қозғалыстарын айнадай қайталауға мәжбүр еттім.

Ойындардан кейінгі әңгімелер бірте-бірте көбірек ашылып, азырақ сын айтылып, тіпті көңілді бола бастады. Эмоционалдық тығырықты физикалық, бірақ сексуалдық емес түрде көрсету арқылы олар өздерінің қарсылық үлгілерін көре алды.

«Мен оның жақындауына жол бере аламын», — деп мойындайды Лора, — «бірақ тым жақын емес. Мен оған сенемін, бірақ белгілі бір дәрежеде ғана. Мен әрқашан өзімді тежеймін, солай емес пе? »

«Өз тартымдылығыңа күмәнданғанда, Митчтің саған деген құштарлығына сену қиынырақ болады», — деп түсіндіремін мен. «Өз өзіңе деген күмәннің тереңдігімен бетпе-бет келгеннен гөрі, кінәні одан іздеу әлдеқайда оңай — және шынында да, ол саған бұған көп себеп береді».

Көптеген жылдар бойы Лораның сексуалдық пассивтілігін айтып келген Митч те өз бетінше бір нәрселерді түсінді. «Мен де тым шығармашыл емес сияқтымын. Жаттығу жасағанда, мен көшбасшы болудан ыңғайсыздық сезіндім. Мойындау қиын, бірақ маған пассивті қарсылық көбірек ұнады. Мен бұл жағынан жеңілмеймін». Мен Митчке алғашқы махаббаты Хилларимен кездескенде, оның да көшбасшылықты қолға алғанын еске түсірдім. «Сен шынымен де физикалық салада өзіңді керемет жеткізесің, бірақ сені қауіпсіз сезіндіру үшін саған күшті серіктес өте қажет. Осы уақытқа дейін Лора ондай бола алмады».

Митч пен Лора маған келгенде, мен оларды қабылдауға тартындым. Олар мені соңғы үміт терапеві деп санады; мен жиырма жылдан астам уақыт ішінде олар кеңескен үшінші немесе бесінші (қайсысы екені есімде жоқ) маман едім. Жылдар бойы олар өз тығырығынан шығу үшін сөйлесуге тырысқан. Соған қарағанда, ол нәтиже бермеген. Керісінше, олар вербалды соққылар мен қорғанысқа, ашу-ыза мен толық бірігуге (fusion) бой алдырған. Оларда өзін-өзі ашу көп болды, бірақ ол жақындықтан өте алыс еді.

Мен тек сөйлеу арқылы емдеу әдістерімен шектелмеу керектігін білдім — сөйлесу тек дау-жанжалға айналып, ешқайда апармайтын болған. Жаттығулар олардың динамикасын зерттеу үшін баламалы көзқарас ұсынды. Олардың мәселелерін физикалық тұрғыдан көрсету бізге бірге оқитын жаңа мәтін берді. Бұл оларды сілкіндіруге және қалыптасқан жағдайды бұзуға жеткілікті жаңалық болды. Олар жаңа аумаққа қадам басты.

Пациенттермен жұмысымда мен жақындықтың монолитті емес екенін және оның әрқашан тұрақты болмайтынын атап өтемін. Ол мезгіл-мезгіл болып тұрады, тіпті ең жақсы қарым-қатынастарда да көбейіп немесе азайып отырады. Отбасылық терапевт Кэте Вайнгартен бізді жақындықты қарым-қатынастың статикалық ерекшелігі ретінде емес, керісінше жекелеген сәттерде орын алатын және ұзақ мерзімді міндеттемелердің ішінде де, сыртында да болатын өзара әрекеттесу сапасы ретінде қарауға шақырады. Мұнда би серіктестерінің үндестігі, ұшақтағы бейтаныс адамдардың кенеттен бір-бірін түсінуі, апат куәгерлерінің ынтымақтастығы, тірі қалғандардың — сүт безі қатерлі ісігінен, алкоголизмнен, терроризмнен, ажырасудан — бір-бірін тануы бар. Кәсіби мамандар мен оларға қызмет ететіндер арасындағы жақындық бар — дәрігер мен пациент, терапевт пен клиент, стриптизші мен тұрақты келуші. Біз бұл жеке тану сәттерін тұрақты қарым-қатынастарда күткенімізбен, олар міндетті түрде қандай да бір ортақ оқиғамен байланысты емес. Олар жағдайға байланысты, стихиялы және жалғасынсыз болуы мүмкін. Вайнгартеннің идеяларына сүйене отырып, мен қарым-қатынастарға жақын немесе жақын емес деп қарамаймын. Керісінше, мен әр жұптың уақыт өте келе ұсынылатын жақындық талпыныстарының сериясына қатысу қабілетін қадағалаймын.

Кейде эмоционалды байланыс сөйлесу арқылы орнайды; көбінесе олай емес. Сүйіктіңізге кітап сөресін жасап беру, әйеліңіздің көлігінің қысқы шиналарын ауыстыру және оның анасының тауық сорпасын дайындауды үйрену — мұның бәрі байланыс орнатуға деген уәде. «Шатырдағы скрипкашы» (Fiddler on the Roof) фильміндегі Голде бізге тіпті қарапайым күнделікті істер де уақыт өте келе жақындықтың бай кілемін тоқитынын еске салады. Вербалды емес қарым-қатынастың шеберлері Эдди мен Норико бәрімізге махаббатымызды білдірудің баламалы жолдары туралы сабақ бере алады. Біз тек сөзбен айтылған нәрсені ғана бағалағанда, өзімізге қиянат жасаймыз. Байланысудың кез келген түрін қолдануға болатын уақытта, біз біреуге қол созып, оған тиісудің көптеген жолдарын құрметтеуіміз және тануымыз керек.

4 Демократия мен ыстық секстің текетіресі

Құмарлық пен теңдік бірдей ережелермен ойнамайды

Сексуалдық құқықтар туралы ешбір заң эротикалық қиялдың заңсыз, бағынбайтын ландшафтына қарсы тұра алмайды. — Дафна Меркин

Бірнеше жыл бұрын мен ұлттық конференцияда презентацияға қатыстым, онда баяндамашы сексуалдық белсенділігінің күрт төмендеуіне байланысты терапияға келген жұп туралы айтты. Бұрын олар үстемдік пен бағыныштылық туралы қиялдарды іске асырған; енді екінші баласы туылғаннан кейін, әйелі кәдімгі сексті қалаған. Бірақ күйеуі олардың ескі махаббат стиліне үйреніп қалған еді, сондықтан олар тығырыққа тірелді. Баяндамашы бұл жұптың сексуалдық қиындығын шешу үшін олардың некесіндегі эмоционалдық динамиканы және олардың ата-ана ретіндегі жаңа мәртебесін зерттеу қажет деген тәсілді ұстанды. Бірақ кейінгі талқылауда аудитория жұптың жалпы қарым-қатынасына қарағанда, олардың эротикалық өміріндегі үстемдік пен бағыныштылықтың мазасыз қатысуына көбірек қызығушылық танытты.

Бірнеше қатысушы: ер адамның өз әйелін сексуалдық объект ретінде көру қажеттілігінің және әйелдің алғашқы кезектегі бұғаулауға (bondage) деген құштарлығының астарында қандай патология жатуы мүмкін? Кейбіреулер ана болу оның қадір-қасиетін қалпына келтірген болуы мүмкін, сондықтан енді ол осылай қорланудан бас тартты деп болжады. Кейбіреулер бұл тығырық қалыптасқан гендерлік айырмашылықтарды көрсетеді деп есептеді: ерлер оқшаулануға, билікке және бақылауға ұмтылады, ал әйелдер сүйіспеншілікке толы байланыс пен жақындықты қалайды. Тағы басқалары мұндай жұптарға зорлық-зомбылыққа негізделген, билікке бағытталған қарым-қатынасқа бейімділігіне қарсы тұру үшін көбірек эмпатиялық байланыс қажет екеніне сенімді болды. Бұл ескертулер мұндай тәжірибелер әйелдерді қорлайтыны, гендерлік теңдік идеясына қайшы келетіні және жақсы, дені сау некеге жат екені туралы жасырын астарды айқын көрсетті.

Секс туралы екі сағаттық әңгімеден кейін топ бірде-бір рет рахат немесе эротизм туралы айтқан жоқ, сондықтан мен соңында сөз алдым. Мен осы олқылыққа таң қалған жалғыз адам емеспін бе екен деп сұрадым. Қалай болғанда да, секс толықтай өзара келісіммен болған еді. Мүмкін, әйел бұдан былай күйеуінің оны байлағанын қаламайтын шығар, өйткені қазір оның кеудесіне үнемі жабысып тұратын нәрестесі бар, ол оны кез келген арқаннан гөрі тиімдірек «байлап» тастаған. Аудиториядағы адамдардың өздерінің сексуалдық талғамы жоқ па еді, олар оны түсіндіруді немесе ақтауды қажет етпейтін бе еді? Неліктен бұл жұптың эротикалық ойынында міндетті түрде қорлайтын және патологиялық бірдеңе болуы керек деп автоматты түрде есептейміз? Дәлірек айтқанда, әйелдің өз еркімен бағынуға қатысуы «саяси дұрыстық» (politically correct) үшін тым үлкен сынақ па еді? Күшті, сенімді әйелдің бағыныштылық туралы сексуалдық қиялдарды жүзеге асырудан ләззат алатынын елестету тым қорқынышты болды ма? Мұндай тану әйелдердің моральдық беделін төмендете ме? Мүмкін, бұл конференцияға қатысушылар, егер әйелдер мұндай тілектерін білдірсе, олар қандай да бір жолмен барлық жерде — бизнесте, кәсіби өмірде, саясатта және экономикада ерлердің үстемдігіне жол береміз деп қорыққан шығар. Мүмкін, сексуалдық үстемдік пен бағыныштылық, жаулап алу және бағындыру, агрессия мен берілу (қай серіктес қай рөлді ойнаса да) идеялары бүгінгі таңда некенің негізін құрайтын әділдік, ымыраға келу және теңдік идеалдарымен үйлеспейтін шығар.

Америка қоғамына сырттай бақылаушы ретінде қарағанда, осы жиналыста көрген көзқарастарым тереңірек мәдени болжамдарды көрсете ме деп күмәндана бастадым. Бөлмедегі клиницистер бұл жұптың жыныстық тәжірибелері, тіпті олар өзара келісіммен және ешқандай зорлық-зомбылықсыз болса да, тым ерсі әрі «оғаш» (kinky), сондықтан некені сақтау мен бала тәрбиелеу сияқты аса маңызды істерге сәйкес келмейді және жауапсыздық деп есептеді ме? Соған қарағанда, қиял мен ойынның, әсіресе агрессия мен билікке негізделген ойындардың сәл де болса әдеттен тыс жолдарына түскен сексуалдық ләззат пен эротизм — сүйіспеншілікке толы, берік қарым-қатынастағы жауапты ересектердің арсеналынан мүлдем шығарып тасталуы керек сияқты көрінді.

Конференциядан кейін мен Оңтүстік Америка, Таяу Шығыс және Еуропадан келген жұптық терапевттермен көптеген қарқынды әңгімелер жүргіздім. Біз бәріміз Американың сексуалдық көзқарастарымен бір толқында емес екенімізді түсіндік, бірақ мәдени айырмашылықтың нақты не екенін дөп басып айту оңай болған жоқ. Сексуалдылықты білдіру сияқты тыйымдарға толы тақырыпта жалпылау жасау — қауіпті нәрсе. Бірақ, егер мен бір өңделмеген байқауымды айтатын болсам, эгалитаризм (теңгермешілік), тікелейлік және прагматизм американдық мәдениетте терең орныққан және олар біздің махаббат пен жыныстық қатынас туралы ойлауымыз бен оны қабылдауымызға сөзсіз әсер етеді дер едім. Латын американдықтары мен еуропалықтардың махаббатқа деген көзқарасы, керісінше, басқа мәдени құндылықтарды көрсетеді және оларда абсолютті бірдейліктен гөрі арбау динамикасы, сезімталдыққа назар аудару және комплементарлық (яғни, әртүрлі, бірақ тең болу) идеясы басым болады.

Жатын бөлме саясаты

Демократия мен эротиканың қайшылығы

Американың кейбір ең жақсы қасиеттері — демократияға, теңдікке, консенсус құруға, ымыраға келуге, әділдік пен өзара төзімділікке сену — жатын бөлмеге тым мұқият тасымалданғанда, өте іш пыстырарлық жыныстық қатынасқа әкелуі мүмкін. Сексуалдық құмарлық пен жақсы азамат болу бірдей ережелермен жүрмейді. Ағартушылық эгалитаризм қазіргі қоғамның ең үлкен жетістіктерінің бірі болғанымен, ол эротикалық салада белгілі бір құн төлетуі мүмкін.

Элизабет жиырма жыл бойы Витоны Оңтүстік Италияның [machismo][machismo] дәстүрлерінен Нью-Йорк маңындағы постфеминистік теңдікке қарай бағыттап келді. Ол әлі күнге дейін Дон Вито Корлеоненің дауысына ұқсайтын үнмен: «Меніңше, біз жақсы серіктес бола бастадық», — дегенде, мен қаншалықты мәдени трансформация болғанын түсінемін. Элизабет — қырық жастың ортасындағы, өзін «өте жауапты» деп сипаттайтын әйел. Ол — мектеп психологы, өз үйіндегі көптеген шаруаларды басқарумен қатар, 400-ден астам бастауыш сынып оқушыларының әл-ауқатын қадағалайды. «Мен әрқашан дұрыс нәрсе істедім. Әрқашан нәтижеге бағытталдым. Тізім жасап, оны орындаймын. Кейбір жағынан бұл әрқашан жұмыс істеді. Және мен әрқашан үйлестіруші, білікті және бақылауда болатын қарым-қатынастарда болдым. Өзімді еркін, жеңілтек, тіпті біршама жауапсыз сезінетін уақытым мүлдем болмаған сияқты еді», — Элизабет кідіріп, ұяла жымиды. «Сосын мен Витоны жолықтырдым және сексуалдық бағыныштылыққа қаншалықты бейім екенімді түсіндім. Бұл менің өзім туралы немесе басқалардың мен туралы ойлағанына сәйкес келмеуі мүмкін, бірақ бұл — шындық».

— Себебі жыныстық қатынас — бұл бақылауды қауіпсіз түрде жоғалтуға болатын орын ба? — деп сұрадым мен. — Иә. — Бұл сіз ешқандай шешім қабылдамайтын, басқа ешкім үшін жауапкершілік сезінбейтін жалғыз сала. — Мен үшін бұл демалыс сияқты, — деп түсіндіреді ол. — Маған макияж жасаудың қажеті жоқ; телефонға жауап берудің қажеті жоқ; басқарудың қажеті жоқ. Бұл әдеттегі өмірімнен алыстағы ғажайып аралда болғанмен бірдей. Мен жай ғана өз әлемімнен шығып, сексуалды әрі сәл еркін басқа адам бола аламын.

Элизабет оған қатал қарағанын, не істеу керектігі айтылғанын қалайды — ол өзінің эротикалық бейнесі арқылы өміріндегі теңгерімсіздікті түзетіп, маңызды бір нәрсені қалпына келтіретіндей. Ол дәрменсіздік сезімімен келетін ессіздіктен ләззат алады. Мен сонымен қатар оның теңсіздіктің «тыйым салынған аймағында» ойнаудан да қуат алатынын қосар едім. «Ол маған күшпен жақындағанда, бұл мені сексуалды сезіндіреді. Бұл шиеленісті арттырады. Ол мені қатты қалағаны соншалық, өзін тоқтата алмайтындай көрінеді», — дейді Элизабет. Вито дереу жауап беріп: «Ол да өзін тоқтата алмайды. Ол берілген кезде, мен өзімнің тартымды екенімді білемін», — деп қосты.

Зорлық-зомбылықтың, зорлаудың, сексуалдық сауданың, балалар порнографиясының және жеккөрушілік қылмыстарының қатал шындығы бізден жыныстық саясаттағы билікті асыра пайдалануды қатаң бақылауда ұстауды талап етеді. Алайда, жыныстық қатынас поэтикасы жиі «саяси тұрғыдан дұрыс емес» болып келеді; ол билік ойындарына, рөлдердің ауысуына, әділетсіз басымдықтарға, үстемдік талаптарына, еліктіргіш манипуляцияларға және нәзік қатыгездікке негізделіп дамиды. Феминистік қозғалыс пен оның эгалитарлық идеалдарымен қалыптасқан американдық ерлер мен әйелдер жиі осы қайшылықтарға тап болады. Біз сексуалдық саладағы билік теңгерімсіздігімен ойнау, тіпті ересектер арасындағы өзара келісім болса да, адамдар арасындағы қарым-қатынас үшін маңызды болып табылатын құрметті жойып жібере ме деп қорқамыз.

Мен ешқандай жағдайда тарихты кері қайтаруға немесе антифеминистік күн тәртібіне шақырып отырған жоқпын. Қазіргі заманғы жұптар мен сексуалдылық туралы кез келген талқылау феминизмнің американдық отбасылық өмірдің қалыптасуына тигізген орасан зор және пайдалы әсерін мойындамаса, мүлдем қате болар еді. Әйелдер қозғалысы гендерлік теңсіздікті жоюға және өмірдің барлық салаларында, соның ішінде сексуалдылықта ерлердің үстемдігін сақтап келген құрылымдарды ашуға тырысты. Ол ерлердің сексуалдық эксперименттерін құптайтын, тіпті оны қажетті даму кезеңі деп санайтын, бірақ әйелдерге дәл сондай қызығушылық танытуға тыйым салатын қос стандартқа қарсы шықты. Дәл осы қос стандарт әйелдерден сексуалдық адалдықты талап етті, сонымен бірге ерлердің басқа жаққа баруына «еркек болған соң солай» деп көз жұма қарады. (Бүгінгі күннің өзінде ер адам өзіне опасыздық жасаған әйелін ешқандай заңды жауапкершіліксіз өлтіре алатын елдер бар. Кейбір мәдениеттерде оны өлтіру — оның және оның отбасының абыройын қалпына келтірудің жалғыз жолы деп саналады).

Гендерлік айырмашылықтар мен одан туындайтын тыйымдар ұзақ уақыт бойы биологиялық тұрғыдан негізделген, сондықтан өзгермейтін категориялық императивтер ретінде қарастырылып келді. Феминизм бұл даусыз ақиқаттар мен сипаттамалардың шын мәнінде ерлерге пайдалы болған ұзақ мерзімді гендерлік тәртіпті нығайтатын әлеуметтік конструкциялар екенін көрсетті. [Our Bodies, Ourselves][Our Bodies, Ourselves] және [The Women’s Room][The Women’s Room] сияқты кітаптар әйелдерге заңды және психологиялық тұрғыдан сексуалдық иелік сезімін қайтаруға және оларды әйел сексуалдылығын басқарған шектеулерден босатуға бағытталды. Әйелдер сексуалдық ләззатты сезіну үшін, ең алдымен, жыныстық қатынаспен байланысты дәстүрлі және өте нақты қауіптерден қауіпсіз болуы керек еді. Жыныстық жолмен берілетін аурулар, зорлау және жоспарланбаған жүктілік тек ұят қана емес, сонымен бірге күйреуге әкелді, ал босану әрқашан өлім қаупін тудырды.

Алғашқы феминистер ләззат тақырыбынан гөрі сексуалдық егемендік тақырыбына көбірек қызығушылық танытты. Олар бірінші кезектегі міндеттерді бірінші орынға қойды. Ерлер бизнес пен саяси өмірде толық үстемдік еткенде, әйелдер ерлерге экономикалық жағынан тәуелді болғанда, бала күтімі толығымен әйелдердің иығына түскенде (тіпті ең эгалитарлы жұптардың өзін құлатып), сіз азат етілген әйел сексуалдылығы туралы айта алмайсыз. Сөзсіз, американдық феминистер әйелдер өмірінің осы салаларында айтарлықтай жақсартуларға қол жеткізді; онсыз ешқандай нақты бостандық, сексуалдық немесе басқа да, мүмкін емес.

Бірақ бұл жақсартулар өздерімен бірге кейбір күтпеген салдарды да ала келді. Осы тарихи маңызды жетістіктерді төмендетпей-ақ, мен биліктің, агрессияның және шектен шығудың кез келген көріністерінен тазартылған эгалитарлық және сыйластыққа негізделген сексуалдыққа баса назар аудару ерлер үшін де, әйелдер үшін де эротикалық құмарлыққа қайшы келеді деп сенемін.

Эротиканың шектеулі кеңістігі

Элизабет пен Вито тең құқылы неке құру үшін көп еңбек етті, бірақ жыныстық қатынас оларды мүлдем басқа жерге апарады. Витомен эмоционалды қарым-қатынасында қабылданбайтын билік айырмашылығы — дәл осы нәрсе Элизабетті эротикалық тұрғыдан қоздырады. Алғашында ол өзінің сексуалдық бейімділігін айтқанда ұялады. Бұл оның өзін азат етілген, күшті әйел ретіндегі бейнесіне сәйкес келмейді. «Мені не қоздыратынын қабылдау үшін көп күрестім. Ұзақ уақыт бойы өз қиялдарыма мазасыздандым. Бағыну — бұл мен емес. Мені не қоздыратыны мен саяси нанымдарымды үйлестіру үшін маған жылдар қажет болды. Неке, балалар мен мансаптың ортасында жүріп, жасырынуды, өтірік айтуды және ең бастысы, кім екенім мен неге шөлдегенім үшін кешірім сұрауды тоқтататын уақыт келгенін түсіндім. Жастың келуі көмектеседі. Мен енді өзімді ақтау керек сияқты сезінбеймін. Мүмкін, сексуалдық азаттықтың мағынасы осы шығар».

Көптеген әйелдер үшін сексуалдық бағыныштылыққа деген құмарлығын қабылдау қиынға соғады. Бірақ эротизм бізге дәл осылай өз қалыбымыздан шығуға мүмкіндік береді. Эроста біз мәдени шектеулерді аяққа басамыз; жарықта біз қатты ұстанатын тыйымдарды — қараңғыда бұзудан жиі ләззат аламыз. Бұл — біз өз тыйымдарымызды қауіпсіз түрде сезіне алатын балама кеңістік. Эротикалық қиял ақыл-ойды, әдет-ғұрыпты және әлеуметтік кедергілерді жеңе алатын күшке ие.

Мен бұл ләззат сәттеріндегі шиеленістерді көрсеткен сайын, Элизабет соғұрлым жеңілдеп қалғандай көрінеді. Мен жалғастырдым: «Әрине, "шынайы өмірде" бақылауды нағыз жоғалтудан қорқынышты ештеңе жоқ. Бірақ қиялдың мәні — ол сізге күнделікті өміріңіздің моральдық және психологиялық шектеулерінен шығуға мүмкіндік береді». Сексуалдылықтың азаттық беретін көрінісінде біз өзіміздің жүгенсіз импульстарымыз бен өзіміз мойындамаған, оғаш бөліктерімізге ерік береміз.

Еврей мистикасының зерттеушісі Мордехай Гафни қиялдардың айна сияқты екенін түсіндіреді. Біз артымызда не бар екенін көру үшін оларды алдымызда ұстаймыз. Біз өзіміздің басқаша қол жеткізуге болмайтын бейнелерімізді көреміз. Егер адалдық қауіпсіздік үшін бостандықтан бас тартуды талап етсе, онда эротизм — бостандыққа қайта баратын жол. Қиялымыздың кеңдігінде біз шындықтың тар шеңберіне төзуге мүмкіндік беретін бостандықты табамыз.

Эмоционалды қарым-қатынаста қиындық тудыруы мүмкін билік пен бақылау динамикасы эротикалық сипат алғанда өте тартымды болуы мүмкін. Эротикалық сананың құтысында біз махаббаттың ең қиын компоненттерін — тәуелділікті, берілуді, қызғанышты, агрессияны, тіпті қастықты — алып, оларды қуатты қозу көздеріне айналдырамыз. Менің емделушім Оскар өзінің өктем әйелінің бұйрық бергеніне төзе алмайды, бірақ оның өзін сексуалдық тұрғыдан билегенінен ләззат алады. Ол ыдыс-аяқ туралы бұйрық бергенде, бұл оны анасының ас үйіне қайтарғандай сезіледі. Бірақ жарық сөнгеннен кейін ол бұл регрессивті қауіпті сезбейді. Тұрмыстық салада жек көретін нәрсесі эротикалық салада оның таңдауына айналады. Максвелл өзінің сұлу қызының көптеген жанкүйерлерін жіті қадағалап отырады және онымен жақындасқанда бұл тақырыпты үнемі қозғайды. Қоғамдық ортада қауіп төндіретін нәрсе жеке өмірде сиқырға айналады. Ол өзінің күнделікті қорқыныштарын түнгі арбауларға айналдырады. Ал Элизабет, басқаруды ұнататын әйел, Вито сексуалдық жағынан тізгінді алғанда демалғанды жақсы көреді. Ол оның бақылауын қысым ретінде сезінбейді. Керісінше, ол өзіне күтім жасалып жатқандай сезінеді. Және ол «бір рет болса да оның не істеу керектігін білетінін» көргенде, оған деген құрметі қайта оянады. Оның бақылауы оған өзінің құмарлыққа толы болмысын еркін жібере алатын қауіпсіз орта ұсынады. Билік теңгерімсіздігі бір мезгілде қауіпсіз әрі сексуалды — әрі қорғаушы, әрі азат етуші.

Билікті төңкеру

Кейбіреулер Элизабеттің бағынуға деген құмарлығы дәстүрлі ерлер үстемдігін қайталаудан басқа ештеңе емес деп айтар еді. Олар бір серіктес үстемдік етіп, бақылайтын, ал екіншісі енжар және әлсіз болатын сексуалдық келісімдер табиғатынан иерархиялық және қысым көрсетуші, патриархаттың сексистік қайталануы ғана деп мәлімдейді. Бірақ тұтқындар сирек жағдайда өздерін тұтқын ретінде көрсетуді қалайды. Тек еркін адамдар ғана «солай сияқты» ойнауды таңдай алады. Менің ойымша, рөлдермен ойнай алу — сіздің енді олардың бақылауында емес екеніңізді білдіреді. Ойын гендерлік категориялау ұғымын бұзуға әлеуетті. Элизабет үшін сексуалдық тұрғыдан бақылауда болу — бұл ақыр соңында азат ететін бүлікшіл әрекет. Маркус үшін де солай, ол ірі халықаралық бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясының зерттеу және әзірлеу бөлімін басқарады. Ол — классикалық «А типіндегі» ер адам: бәсекеге қабілетті, өршіл, жерден гөрі ауада (ұшақта) көбірек уақыт өткізеді. Оның қаталдығы мен агрессивтілігі оны жоғары бәсекелестік саласында табиғи көшбасшы етті. «Билік» сөзі оның көптеген әрекеттеріне қатысты және оның әңгімелерінде жиі кездеседі. Ол «power walk» жасайды, «power drinks» ішеді, «power lunches» өткізеді және он минуттық «power naps» кезінде қуат алады. Ал бос уақытында ол жақсылап дүре соққанды (spanking) ұнатады.

Маркус қызының үйіне келгенде, бұл бастық болудан шаршаған ұзақ күннен кейін болады. Сексуалдық тұрғыдан күшті әйелмен, үстемдік ететін әйелмен ол үнемі бақылауда болудан демалады. Қызы тізгінді қолға алғанда, доминатрикс рөлінде болғанда, ол беріле алады, өйткені ол әйелдің оның құмарлықтарының қарқындылығына төтеп бере алатынын біледі. Бұл берілу оны эротикалық тұрғыдан ғана емес, эмоционалды түрде де қоректендіреді. Элизабет сияқты Маркус та эротикалық айнада өзінің жасырын, бірақ маңызды қырларын көре алады. Біздің мәдениетте енжарлық әйелдік әрі әлсіздік ретінде қабылданады. Соның салдарынан ол ерлер (және көптеген әйелдер) үшін үлкен эмоционалды қақтығыс тудырады. Бірақ бұл оны біздің психикамыздан жойып жібермейді немесе оны азырақ тартымды етпейді. Маркус берілуді қаншалықты қаласа, соншалықты қорқады. Оның қиялы шектеулі енжарлыққа, ана құшағына қауіпсіз, бірақ жасырын оралуға мүмкіндік береді. Ол өзінің «мотивациясының» интеллектуалды немесе ауыр психологиялық түсіндірмелеріне қызықпағанымен, оның эротикалық бейімділіктері әрқашан ер адамды жоғарыда көретін стереотиптік билік бөлінісіне қарсы шығады.

Жек көрусіз махаббат жоқ

Қазіргі заманғы жақындықты қорғаушылар — неке кеңесшілері мен өзін-өзі дамыту авторлары — тұрақты қарым-қатынастардағы биліктің күрделі мәселесін бейтараптандыруға үнемі тырысып келеді. Идеал серіктестік қарым-қатынастың барлық саласындағы абсолютті теңдік ретінде сипатталады, бейнебір біз қолға таразы алып, билікті сандық түрде өлшей алатындаймыз. Осы әділдік пен өзара түсіністік идеологиясына сусындаған көбіміз осыдан кемін қаламаймыз.

Бірақ шын мәнінде, билік туралы келіссөздер жүргізу — барлық адамзаттық қарым-қатынастардың ажырамас бөлігі. Біз оны билік, мәжбүрлеу, қорқыту, агрессия және жазалау арқылы ашық білдірілгенде оңай танимыз. Күшті адам оның тілектерін орындау дәрежесіне қарай жазалар мен сыйақылар береді. Бірақ әлсіздердің де билігі бар. Кішіпейілділік, енжарлық, ақпаратты бермеу, жағыну және құрбанның моральдық басымдығы — бұлардың бәрі де күштің өзіндік көріністері. Билік пен билік теңгерімсіздігінен қашып құтылу мүмкін емес.

Этел Спектор Персон [Feeling Strong][Feeling Strong] кітабында біз билік айырмашылықтары туралы алғаш рет отбасымыздың билік жүйесінде білетінімізді жазады. «Барлық билік қарым-қатынастары, үстемдік етуге немесе бағынуға деген барлық ниеттердің психологиялық тамыры біздің бір кездері үлкен ата-анасы бар кішкентай бала болғанымызда жатыр, ал олардың экзистенциалды тамыры біздің бағынбайтын үлкен әлемдегі өзімізді кішкентай сезінуіміз бен сол әлемді бағындыру қажеттілігімізде жатыр». Балалық шақ — бұл билік тактикасы бойынша біздің базалық дайындығымыз. Біздің еркіміз бар; ата-анамыздың өз еркі бар. Біз талап етеміз; олар қарсы болады. Біз қалаған нәрсеміз үшін саудаласамыз; олар бізге не алуға болатынын айтады. Біз қарсыласуды үйренеміз және берілуді үйренеміз. Ең жақсы жағдайда біз теңгерімді сақтауды, делдал болуды, түсінуді үйренеміз.

Биліктің осы барлық түрлері біздің ересек өмірдегі жақындығымызға ауысады және мұнда гендердің маңызы бар. Ұлдар мен қыздар билікті қолдануда түбегейлі әртүрлі бастамадан өтеді. Ерлер билікті тікелей білдіруге, әйелдер жанама білдіруге бейімделеді; бұл айырмашылықтар біздің сексуалдық сценарийлерімізде байқалады.

Ересек адам ретінде біз бақылауға ішінара махаббатқа тән осалдықтан қорғану ретінде ұмтыламыз. Біз өз үмітімізді бір адамға артқанда, тәуелділігіміз артады. Сонымен бірге реніштеріміз бен көңіл қалуларымыз да көбейеді. Біздің дәрменсіздігіміз неғұрлым көп болса, қорлану қаупі соғұрлым қауіпті болады. Неғұрлым мұқтаж болсақ, қалағанымызды ала алмағанда соғұрлым ашулы боламыз. Балалар мұны біледі; ғашықтар да біледі. Ешкім бізді серіктесіміз сияқты тез ашуландыра алмайды (мүмкін тек ата-анамыз ғана, тәуелді ашу-ызаның алғашқы ошағы). Махаббат әрқашан жек көрушілікпен бірге жүреді.

Тәуелділігіміздің тереңдігінен қорыққанымызбен, көбіміз ашу-ызамыздың тереңдігінен одан да бетер қорқамыз. Біз осы жарылысты бақылауда ұстау үшін күрделі қарым-қатынастық әдістерге жүгінеміз. Дегенмен, осы жуастық моделін ең сәтті жүзеге асыратын жұптар сирек жағдайда жалынды ғашықтар болады. Біз өзімізді сенімді ұстауды агрессиямен шатастырғанда, өзгешелікті бейтараптандырғанда, құмарлықтарымызды реттегенде және өшпенділігімізді ақылмен жойғанда, біз тыныш, бірақ аса қызықты емес жағдайды қалыптастырамыз. Стивен Митчелл агрессияны ұстай білу қабілеті махаббат қабілетінің алғышарты екенін айтады. Біз агрессияны жоюдың орнына оны біріктіруіміз керек. Ол түсіндіреді: «Романтиканың құлдырауы, құмарлықтың бәсеңдеуі махаббаттың агрессиямен ластануынан емес, олардың арасындағы қажетті шиеленісті сақтай алмауынан болады».

Джед пен Корал

Джед — қарапайым адам. Ол қырынған, биязы мінезді сәулетші, парасатты және мәдениетті. Ол мейірімді, ешқашан ешкімге дөрекілік көрсетпейтін адам. Бірақ сексуалдық жағынан ол мүлдем басқа адам. Джед жасөспірім кезінде СМ-ді (садомазохизмді) ашты және жылдар бойы эротизмді агрессияның орны ретінде пайдаланып келеді. Ол былғарыны, қатты беттерді, шынжырларды, кісендерді жақсы көреді. «Мен бұрын ұялшақ болатынмын және өзімді көрсету маған қиын болатын. Бірақ сонымен бірге мен жиі ашуланатынмын және ол ашуды қайда жіберерімді білмейтінмін. Мен адамдарды ренжітуден тым қатты қорықтым, сондықтан бәрін ішімде сақтадым».

— Мен СМ-нің сіз үшін неге соншалықты тартымды болғанын түсінемін, — деп жауап бердім мен. — Сіз талаптар қоя алатынсыз және ешкімді ренжітуден қорықпайтынсыз. Түсінікті кодтар, алдын ала келіссөздер оны сіз үшін қауіпсіз етті. Эмоционалды түрде сіз басқа адамдарды бірінші орынға қоюға бейімсіз. Сексуалдық үстемдік — бұл сіз үшін басқа адамның үстемдігін жеңудің жолы. Бұл сіздің әдеттегі эмоционалды бағыныштылығыңызға тапқыр жауап». — Дәл солай, — дейді ол. — Бірақ сонымен бірге, бұл бәрібір олардың қажеттіліктері туралы. Мен оларға ләззат беремін — бұл басты нәрсе. Олар мұны қалауы керек. Олар мұны шын жүректен қалауы тиіс, әйтпесе мен үшін бұл мүмкін емес».

Жылдар бойы Джед әйелдермен маңызды қарым-қатынастан қашып жүрді. Жақын болу оны жойып жіберетіндей көрінетін. Бір кездері болған жасқаншақ кішкентай баланың елесі оны мазалап, ол дәрменсіз әрі тәуелді сезінуден қорықты. «Корал менің өзімді қарыздар сезінбеген алғашқы сүйікті әйелім болды. Мен қарым-қатынас мені жұтып қоймауы үшін үнемі сақтанып жүрмейтін болдым».

Джед тұйық болып өсті, достары аз болды және жасөспірім шағының көп бөлігін өз бөлмесінде ғылыми фантастика оқып, ауыр металл тыңдаумен өткізді. Сол ауданда өскен Корал оны мектеп кезінен әрең есіне түсіреді. Ол танымал, сұлу, ашық болды. Ол мектептің жылнамалық кітабын редакциялады. «Мен ең танымалдардың қатарында болмадым, бірақ менің лайықты орным болды». Бүгінде Коралдың достары көп. Ол өз ортасының орталығы болып табылады және оның деректі фильм түсіруші ретіндегі мансабын толықтыратын көптеген қызығушылықтары бар.

Мектепті бітіргеннен кейін он бір жыл өткен соң, олар үйлену тойында кездесіп қалды. Джед ұялшақтығын сатирамен жасыруды үйренген еді, ал Корал оның байқампаздығы мен ерекше әзіл сезіміне тәнті болды. Оның өте сымбатты жігітке айналғанын да айта кеткен жөн. Ол кештен оның телефон нөмірін алып кетуді ұмытпады, өйткені алғашқы қадамды өзі жасауы керек екенін білді. Олар кездесе бастады және міне, алты жылдан бері бірге.

Джед пен Корал өмірлерінің көптеген салаларында бір-біріне тамаша үйлеседі, бірақ сексуалдық тұрғыдан олардың талғамдары мүлдем басқа. «Мен оның түпкі мақсаттары қайдан шығатынын түсінбеймін», — дейді ол. «Мен бұрын мұндайды ешқашан кездестірмегенмін, бұған дейін көптеген еркектермен болдым және мені қоздыратын көптеген кинки (түрлі эксперименттік) нәрселер бар. Бірақ мынаны түсіне алмаймын — бәлкім, мен әйелдерді құрметтейтін, саяси корректілігі жоғары феминистік ортада өскендіктен шығар. Бір жағынан, өзімді қорланғандай сезінемін. Бұл арзанқол, ұятсыз нәрсе сияқты көрінеді және мені... »

«... жеңілтек әйел сияқты сезіндіре ме? » — деп сұрадым мен одан.

«Жоқ, жеңілтек болудың еш айыбы жоқ деп ойлаймын. Мен ұзақ уақыт бойы солай болдым. Бұл жай ғана менің тартымдылығымды төмендеткендей сезіндіреді. Мұның маған еш қатысы жоқ сияқты. Бұл мен туралы емес, сондықтан мен онымен байланысты сезінбеймін, оған ынталанбаймын немесе қызықпаймын. Бұл қисынды ма? »

«Иә, бұл қисынды», — деп жауап береді Джед, — «бірақ мен үшін бұл сені немесе сенің тұлғаңды ұмыту емес. Меніңше, мен өзімнің қорғаныс сауытымнан толықтай шығып: «Міне, мен саған мына қырымды көрсететіндей сенемін», — деп айту арқылы сені құрметтеп тұрғандаймын».

Алға жылжуымыз үшін Джед пен Корал бір-бірінің ұстанымын тереңірек түсінуі керек. Біз мынадай жаттығу жасадық: олар қағазды ортасынан сызықпен бөліп, сол жағына «махаббат» сөзіне қатысты алғашқы ассоциацияларын бөлек жазады. Мен оларға бағыт беремін: «Махаббат туралы ойлағанда, мен... » «Жақсы көргенде, менің сезімім... » «Мені жақсы көргенде, мен өзімді... сезінемін» «Махаббаттан мен... іздеймін». Олар мұны аяқтаған бойда, оң жақ бағанға келесі сұрақтарға жауап жазады: «Секс туралы ойлағанда, менің ойыма... келеді» «Құмарлықты сезгенде, мен... » «Мені қалағанда, мен өзімді... сезінемін» «Секстен мен... іздеймін».

Бұл жаттығу қарапайым болғанымен, өте маңызды нәрселердің бетін ашты. Біріншіден, бұл әр серіктестің санасында махаббат пен құмарлықтың қалай жіктелетінін — олардың қаншалықты бөлек немесе өзара астасып жатқанын дәл көрсетеді. Екіншіден, бұл маған серіктестер арасындағы осы құрылымдардың сәйкестігін зерделеуге мүмкіндік береді. Мен болжағандай, Джед пен Корал сексті қарама-қайшы жолдармен қабылдайды және секстен әртүрлі нәрселер күтеді. Корал секс арқылы интимдік байланыс іздейді, ал махаббат оның құмарлығын оятады. Ол махаббатты жылулық пен қауіпсіздікпен байланыстырады. Сүйікті болу оған қауіпсіздік сезімін береді. Қалаған адамы болу да солай. Ол үшін секс — өміршең, табиғи, салтанатты нәрсе. «Мен бірге болған әрбір адаммен байланыс сезіндім. Тіпті бір түндік қатынастардан кейін де мен ғашық болдым деп ойлап, күлімдеп кететінмін. Мен секс пен махаббаттың әрдайым бір нәрсе емес екенін, бірге болған әрбір еркекке тұрмысқа шығуды қалау міндетті емес екенін үйренуім керек болды».

Джед үшін интимдік байланыс тек іс-әрекеттен кейін пайда болады, ал махаббат пен секс Коралдағыдай бір-бірімен оңай араласпайды. Махаббат қауіпсіз сезілгенімен, сонымен бірге шектеуші болып көрінеді. Ол қайшылықтарға толы. «Мен оны ренжітіп алмас үшін іс-әрекетім мен сөзімді шектеуім керек сияқты сезінемін. Өзімді әлсіз, ашық және бағытсыз сезінемін. Бұл ауыр. Мен бұған лайық емес шығармын деп ойлаймын, өйткені өзімді құнсыз сезінемін. Оның мені не үшін жақсы көретінін түсіну әлі де қиын. Мен мазасызданамын». Бірақ секске келгенде, оның тәжірибесі мүлдем басқа. «Секс мені әрқашан таңғалдыратын. Бұл менің шынайы өзім бола алатын, әдетте жасырып жүретін барлық сезімдерімді білдіре алатын жалғыз жер. Секс билікпен тығыз байланысты; олар мен үшін толықтай бөлек емес». Агрессия оның сексуалдылығының ажырамас бөлігі. Бұл оған батылдық береді. Оған әйелдің қажеттіліктеріне немесе сезімдеріне бағынудың қажеті жоқ; ол олардың ішінде жоғалып кетпейді. «Маған билік керек, өйткені мен өмірімде ұзақ уақыт бойы өзімді дәрменсіз сезіндім. Маған сезімдерді бөлек ұстау (компартментализация) керек».

«Эмоциялық байланыс тым қарқынды болғанда, ол секске кедергі келтіреді, өйткені сіз өзіңізді шектей бастайсыз. «Махаббат» бағанында сипаттаған сол шектеу сияқты», — деп болжам жасадым мен.

«Егер мен оған тым қатты көңіл бөлсем, агрессиямды көрсетуге тәуекел ете алмаймын. Оның мен туралы не ойлайтыны маған маңызды, түсіндіңіз бе? Адам маған тым жақын болса, мен өзімді қауіпте сезінемін. Қозу үшін маған қашықтық керек».

Джед Коралға өзінің сексуалдылық құрылымын түсіндіруге тырысуда. Агрессия — алғашқы қозғаушы күш, бірақ нағыз сексуалдық қуат — сол агрессия оған беретін дербестік (автономия). «Бұл әдептілік нормаларының маңызды болмай қалуы туралы. Басқа адамдардың не ойлайтыны маңызды емес. Ар-намыс маңызды емес. Тек қажеттілік, жануарлық құмарлық қана қалады. Бұл — бостандық, мен ол үшін өмір бойы күресіп келемін».

Ашығын айтайық: Джед пен Корал сексуалдық тұрғыдан мінсіз жұп емес. Және олардың қарым-қатынасының бұл бөлігі ешқашан «Тоғыз жарым апта» фильміндегідей болмауы мүмкін. Дегенмен, олар айырылысу туралы ойлаған сайын, сексуалдық жағынан жақсырақ серіктес табуы мүмкін екенін, бірақ бұдан артық өмірлік серік таба алмайтындарын түсінеді.

Мен мынадай бағыт алдым. Джедтің өзін сенімді сезінуі негізінен сексуалдық үстемдікке (доминацияға) байланысты болғандықтан, мен Коралдың Джедтен жатын бөлмеден тыс жерде де батылдық күтетін өтінішін қолдадым. «Мен үшін бұл өте біртүрлі, өйткені Джед өміріміздің қалған салаларында өте енжар. Бұл қарама-қайшылық өте ауыр тиеді. Оның жалпы алғанда шешімтал және азырақ иілгіш болғанын қалаймын». Мен Джедті сексуалдық аядан тыс жерлерде де өз талаптарын қоюға ынталандырдым. Ол мұндай батылдыққа жаңадан үйреніп жүр. Мейрамхана немесе фильм таңдау ол үшін қиын; Коралға Ризашылық күнінде Нью-Йоркте қалғысы келетінін айту (және жыл сайынғыдай оның бүкіл туысқандарына бармау) ол үшін мүмкін емес дерлік. Мен Джедке сексуалдылығын қайта құру керек деп ешқашан айтқан емеспін. Бірақ мен оны өмірінің басқа салаларында да билік жүргізуге үйренуге шақырдым. Джед үшін оның қалаулары тек С-М рәсімдерінен тыс жерде де құрметтелетінін білу маңызды.

Сол сияқты, егер Корал монтаждау бөлмесіндегі өзінің басқарушылық батылдығын олардың төсегіне де көшірсе, Джед қарсы болмас еді. Джед Коралдың да олардың сексуалдық өміріне біраз батылдық әкеле алатынын айтады. «Сен тісіңді жуып, пижамаңды киіп алып, сосын маған «бүгін түнде секс бола ма? » деп жай ғана сұрай салғанда, бұл мені мүлдем қоздырмайды. Маған көбірек қуат керек. Мені қалайтыныңды айт, шалбарымның сырмасын ағыт, бөлмеге жалаңаш кіріп кел. «Бүгін секс бола ма? » дегеннен басқа бір нәрсе жасашы. Мен сен үшін бәрін жасаймын. Майшамдар жағамын, саған ұнайтын көңіл-күй орнатамын, асықпай айналысамын. Мен сен үшін «ванила» (қарапайым секс) жасаймын. Мен тырысамын, ал сен жоқ».

Коралға келетін болсақ, ол Джедтің сексуалдық қызығушылықтарын ешқашан ұнатпауы мүмкін, бірақ мен оны оларды түсінуге ашық болуға шақырдым. Оны айыптап, сынап және оның «ерекше» талғамдарын түсінбеу арқылы ол өзін қорланғандай сезінуге мәжбүр болады. Өкінішке орай, ол Джедтің өзінің эротикалық әлемінің ең терең түкпірлеріне кіруге рұқсат беру арқылы оған үлкен сенім артып, тәуекелге барып отырғанын көрмейді.

«Доминантты» мәдениетті теңгеру

Кинки-секс (түрлі эксперименттік секс) әуесқойларының көбісі, кем дегенде мен кездестіргендері, зорлық-зомбылыққа немесе ауырсынуға емес, биліктің эротикасына қызығады. Шын мәнінде, не істеуге болатынын және болмайтынын, кім, кімге және қанша уақыт істейтінін көрсететін мұқият келісілген шарттар ләззат пен қауіпсіздікке кепілдік беруге арналған. Сіз тек өзіңіз қалаған дәрежеде бағынасыз; сіз тек рұқсат етілген шекке дейін үстемдік етесіз.

Секстің параллель әлемінде билікке ұмтылу — бұл ойын, эксперимент, шынайы өмірде қаламайтын рөлдерді уақытша сезіну тәсілі. Егер күнделікті өмірде біз тәуелділіктен қашсақ, эротикалық өмірімізде оны қуана қабылдауымыз мүмкін. Егер біздің агрессиямыз бізге ыңғайсыздық тудырса, сексуалдық көріністер билікті қауіпсіз сезінуге мүмкіндік береді. Шын мәніндегі жиіркенішіміз бағыныштылыққа (Элизабет сияқты) немесе дербестікке (Джед сияқты) бағытталған ба, сексуалдық драма катарсис (тазару) сыйлай алады.

Ұзақ жылдар бойы С-М және Д-С (доминация және бағыну) дәстүрлі сексуалдылықтың шетіндегі мінез-құлық болып саналды. Бұл негізінен гейлердің тәжірибесі болды, олар сексуалдық агрессияны ләззат алу мақсатында бөлектеуде гетеросексуалдарға қарағанда табысты болды (социолог Энтони Гидденс атап өткендей). Соңғы жылдары бұл маргиналды тәжірибелер негізгі ағымға (меййнстримге) айналды. Жиырма бірінші ғасырдың басында — гейлер мен страйттар, ерлер мен әйелдер, солшылдар мен оңшылдар, қалалықтар мен қала маңындағылар — бұйрық беру мен орындаудан сексуалдық ләззат алатындардың саны артып келеді. Олардың саны психологиялық азшылық профиліне сыймайтындай тым көп.

Әлеуметтік сыншы Камилла Палья бұл доминация мен бағынудың артуын біздің эгалитарлық (теңдік) мәдениетіміздің қиын тұстарын реттейтін ұжымдық қиял ретінде көреді. Меніңше, доминация мен бағыну рәсімдері — бақылауды дәріптейтін, тәуелділікті төмендететін және теңдікті талап ететін қоғамды алдаудың астыртын тәсілі. Осы құндылықтар жоғары бағаланатын мәдениеттерде — мысалы, Америкада — біз бақылаудан бас тартуға, тәуелділіктен ләззат алуға және ешкім айтқысы келмейтін теңсіздікті мойындауға тырысатын адамдарды көбірек кездестіреміз. Осы тұрғыдан алғанда, секс-клубтар — қоғам қабылдамайтын нәрселерді қабылдайтын баспаналар. Бір тараптан екінші тарапқа ерікті және өзара келісіммен берілетін бұл айқын билік алмасуы біздің қоғамымызда қалыптасқан қатаң билік бөлінісінен мүлдем өзгеше. Шынайы өмірде билік туралы келіссөз жүргізу әлдеқайда қиын және оны алу немесе одан бас тарту мүмкін емес дерлік. Ешкім бәліштің өз үлесінен бас тартқысы келмейді.

Мен біздің қоғамымыздағы билік теңсіздігін жақсы білемін және жақын қарым-қатынастағы зорлық-зомбылықтың нақты зардаптарына күнделікті куә боламын. Бірақ мен агрессияның адамзаттық эмоция ретінде адамдар арасындағы қарым-қатынастан, әсіресе бір-бірін жақсы көретіндер арасынан жойылып кетпейтінін де білемін. Агрессия — махаббаттың көлеңкелі жағы. Ол сонымен бірге сексуалдылықтың ажырамас құрамдас бөлігі және оны сексуалдық қарым-қатынастан ешқашан толықтай алып тастау мүмкін емес.

Жұптармен жұмысымда мен билік динамикасын ашуды мақсат етемін. Мен оларды айқын көрсетуге, қайшылықтарды зерттеуге және теңсіздікті түзетуге тырысамын. Сондай-ақ, мен әр жұпқа тән үйлесімді теңгерімсіздіктерді де қарастырамын. Барлық теңсіздіктер қиындық тудырмайды. Кейде олар жұптың үйлесімділігінің негізін құрайды. Мен билікті тек бейтараптандыруды емес, оны пайдалануды да көздеймін. Біз оны қауіпсіз, шығармашылықпен, қорықпай және сексуалдық тұрғыдан білдіру жолдарын бірге іздейміз.

5 Қолыңнан келеді! Протестанттық еңбек этикасы құмарлықтың құлдырауына қарсы

Энергия мен табандылық бәрін жеңеді. — Бенджамин Франклин

Махаббат мәселелерінде, басқа салалардағыдай, Америка — мақсатқа бағытталған қоғам. Біз түсініксіз нәрселерге, бұлдырлыққа және тұспалға қарағанда, айқын мағыналарды, ашықтық пен қарапайым сөздерді жөн көреміз. Сезімдеріміз бен қажеттіліктерімізді жеткізу үшін жақындықтың нәзік жолдарынан гөрі сөздердің нақтылығына сенеміз. «Тікелей айт». «Бүркемелемей айт». «Айналсоқтама». Америка assertiveness training (өзіне сенімділік тренингін) ойлап тапты. Бұл айқындық пен ашық тікелейлікке деген бейімділікті көптеген терапевттер де қолдайды: «Егер серіктесіңізбен жақындасқыңыз келсе, неге оны ашық айтпайсыз? Оған дәл не қалайтыныңызды айтыңыз».

Біз нақты анықталған мақсат, жақсы жоспар, мықты ұйымдастырушылық дағдылар және қажырлы еңбек арқылы бәріне қол жеткізуге болады деп сенеміз. Америкалық оптимизмнің астарында осы идея жатыр. Дұрыс күш-жігер мен айнымас табандылықпен сіз жеңе алмайтын кедергі жоқ. Қажырлы еңбек табыспен марапатталады. Керісінше, егер сәтсіздікке ұшырасаңыз, сіз жалқау, ынтасыз, өзіне ерік берген және қалағаныңызға жету үшін шындап тырысқысы келмейтін адам шығарсыз. Бойыңызда «от» жоқ және бұған тек өзіңіз кінәлісіз. Бұл кәсіпкерлік көзқарас кез келген экзистенциалды немесе романтикалық мәселеге де таралуы әбден мүмкін. Осы бизнес-модельді романтикаға қолдансаңыз, сіз Рейчел Гринвальдтың «Гарвард бизнес мектебінде үйренгендерімді пайдаланып, 35-тен кейін қалай күйеу табуға болады», Клэр Д. Хатчинстің «Әрбір жақындасқан сайын 5 минутта оргазмға жету» және Домина Реншоудың «Жақсырақ секске апаратын жеті апта» сияқты кітаптарын аласыз. Америкалықтар не қалайтынымызды анықтап, соған жету қабілетін жоғары бағалайды: егер қарым-қатынасыңызда не қалайтыныңызды білсеңіз, соған ұмтылыңыз. Оны оннан аспайтын нақты қадамдарға бөлу, сізге бір минутты да босқа жібермей, жердегі ләззат бағына кіруге уәде береді.

Еуропалық ретінде мен америкалықтардың оптимизміне әрдайым таңғалатынмын. Бұл көптеген басқа дәстүрлі мәдениеттерге тән фатализм мен көнушілікке қарама-қайшы және өзіне деген салауатты құқықты білдіреді. Мұндағы адамдар: «Бұл солай, оны өзгерте алмайсың», — деп айтқанды ұнатпайды.

Бірақ бұл «бәрі қолдан келеді» деген көзқарас бізді құмарлықтың азаюын шешуге болатын техникалық мәселе деп санауға итермелейді. Журнал мақалаларынан бастап өзін-өзі дамыту кітаптарына дейін бізді қарым-қатынастағы секстің жетіспеушілігін уақытты дұрыс жоспарламау немесе нашар коммуникацияның салдары ретінде қарастыруға шақырады. Егер мәселе тестостерон тапшылығында болса, біз рецепт ала аламыз — бұл тамаша техникалық шешім. Оңай медициналанбайтын сексуалдық мазасыздықтар үшін көптеген құралдар бар: кітаптар, видеолар және сексуалдық керек-жарақтар тек негіздерге көмектесіп қана қоймай, сізді елестетпеген ләззат деңгейіне жеткізуге арналған. Лаура Кипнис өзінің «Махаббатқа қарсы» кітабында былай деп жазады:

Экономиканың тұтас жаңа секторлары пайда болды, қосалқы салалар мен нарықтар қалыптасты және Виаградан бастап жұптарға арналған порноға дейін жаңа технологияларға орасан зор әлеуметтік инвестициялар салынды: бұл — өліп бара жатқан некелерге арналған соңғы капитализмнің Лурды (қасиетті жері). Жарқыраған жасанды жүрек-өкпе аппараттары мен жасанды мүшелер арқылы мәйіттерді тыныс алдырып отырған жанқияр дәрігерлер сияқты, жаңа технологиялармен қаруланған жұптар да енді құмарлықтың өліміне қарсы тұра алады.

Бұл прагматикалық тәсіл «айқын тағдыр» елінің мәселелерді қалай шешетінін сипаттайды. Сіз мәселені оның құрамдас бөліктеріне бөлесіз, әрқайсысын зерттейсіз және есептелетін нәтижелерге уәде беретін кезең-кезеңімен жоспар құрасыз. Алайда, мұны сексуалдық мәселелерге қолдансаңыз, сексуалдық сезімнен гөрі сексуалдық функцияға көбірек көңіл бөлетін модель аласыз. Секс-терапевт Леонор Тифер бізге бұл парадигмада дене бір-бірімен байланысы жоқ мүшелердің жиынтығына бөлінетінін және қанағаттану олардың мінсіз жұмысының нәтижесі ретінде қарастырылатынын ескертеді.

Құмарлық пен ләззаттан гөрі физикалық жетістікке назар аудару жыныс мүшелеріне басымдық берумен қатар жүреді және еркектік бағытты күшейтеді. Пенис оның иесін алмастырып, жаңа «пациентке» айналды, ал темірдей эрекцияға қол жеткізу және оны сақтау қабілеті кез келген басқа сексуалдық шеберліктен асып түсті. Виаграның келуімен секс тым оңай эрекцияға дейін төмендетілді. (Және әйелдерге арналған Виаграны іздеу жүріп жатыр — бұл үй шаруасын секске айырбастап жүрген көмекші күйеулер үшін жақсы жаңалық, бірақ өздерінің құмарлықтарының жоқтығын физиологиядан гөрі романтикамен байланыстыратын әйелдер үшін жаман жаңалық). Сексуалдық ләззаттың субъективті тәжірибесі оңай индекстелетін, бірақ өкінішті түрде қысқартылған объективті критерийлер тізімімен алмастырылды: эрекция, жыныстық қатынас, оргазм.

Сексуалдылық сандық көрсеткіштердің қоршауында қалды, бұл біздің қарым-қатынасымызды салыстыруға болатын статистиканы береді. Newsweek журналы мамандардың қазіргі уақытта секссіз некені жылына он реттен артық секс болмайтын неке деп анықтайтынын айтады. Он екі ай ішінде он бір рет секс жасағандар жеңіл тыныстай алады. Қалғандары өздерін 15-20 пайыздық нормативті секссіз жұптардың қатарына жатқызуы керек. Біз сексуалдық белсенділік жиілігі мен оргазм санына тым қатты мән беретін болдық. Қанша секс? Секс қаншалықты қарқынды? Орындау деңгейі қандай? Сексуалдық көріністің көбірек таралған және өлшеуге келмейтін аспектілері — махаббат, интимдік, билік, берілу, сезімталдық және қозу — газеттің бірінші бетіне немесе журналдың мұқабасына сирек шығады. Эротизм — тіршілік пен қиялдың өлшенбейтін сапасы ретінде француз авторы Жан-Клод Гийбо une arithmétique physiologique — физиологиялық арифметика деп атаған нәрсеге дейін азайтылды.

Бірақ біз сексті функцияға дейін төмендеткенде, дисфункция идеясын да тудырамыз. Біз енді секс өнері туралы емес, секстің механикасы туралы айтып отырмыз. Ғылым дінді бедел ретінде алмастырды; және ғылым — әлдеқайда қуатты төреші. Медицина тіпті дінге күлетіндерді де қорқыта біледі. Диагнозбен салыстырғанда, күнә деген не тәйірі? Бұрын біз мораль тұрғысынан қарайтынбыз; бүгін біз нормалаймыз, ал «орындау мазасыздығы» (performance anxiety) — біздің ескі діни кінә сезіміміздің зайырлы нұсқасы.

Менің тәжірибемде, нәтиже мен сенімділікке басымдық беретін емдеу әдісі көбінесе ол шешуге тиіс мәселелерді ушықтырып жібереді. «Сексуалдық нәтиженің мінсіздік индустриясы» өз кедергілері мен мазасыздықтарын тудырады. Көбінесе, сексуалдық кездесудің сұлулығы мен ағыны қауіпсіз, бәсекелестіксіз және нәтижеге бағытталмаған атмосферада өрбиді. Сезімталдық жай ғана есеп жүргізудің қатаңдығына көнбейді.

Бұл практикалық кеңестер мен сарапшылық шешімдер ешқашан пайдалы немесе қажет емес дегенді білдірмейді. Егер сізде коммуникация нашар болса, әрине, онымен жұмыс істеу керек; егер секс үшін тым бос болмасаңыз, демек тым бос емессіз. Егер біліміңіз жетіспесе, ізденіңіз. Егер проблемалық физикалық жағдайыңыз болса — жас, гормоналды өзгерістер, диабет, простата обыры, гистерэктомия — медициналық көмек көрсете алатын дәрігер табыңыз. Бұл салада жақсы көмек ұсынатын көптеген кітаптар бар. Бірақ мәселені шешу моделі біздің сексуалдық қиындықтарымыздың маңызды аспектілерін қарастырғанымен, ол кез келген қарапайым техникалық шешімнен тыс жатқан адам эротикасының экзистенциалды мәселелерін қамти алмайды.

Жұмыс нәтиже бермегенде

Біз шынымен де тиімділікті мақтан тұтатын ұлтпыз. Бірақ мынадай мәселе бар: эротизм — тиімсіз. Ол уақыт пен ресурстарды босқа жұмсауды жақсы көреді. Адам Филлипс мысқылмен атап өткендей: «Біздің эротикалық өмірімізде жұмыс нәтиже бермейді... тырысу — әрқашан тым қатты тырысу болып табылады». Эротизм — бұл қиялдың актісі және сіз оны өлшей алмайсыз. Біз тиімділікті дәріптейміз және эротикалық кеңістіктің — өнімділік талаптарына мән бермей, тек ләззатты мақсат тұтатын шуақты үзіліс екенін мойындамаймыз. Октавио Пас былай деп жазады: «Қосылу сәті — уақыттағы жарықшақ, уақыттың минуттары мен сағаттары салған жараларға бальзам. Мәңгілік болғандықтан, өтпелі сәт». Бұл — басқа әлемге секіру.

Бұл секіру біз жас кезімізден сақтануға үйренген бақылауды жоғалтуды талап етеді. Біз өзіміздің ішкі түйсіктерімізді: бағынбайтын импульстерді, сексуалдық құмарлықтарды және тойымсыз тәбеттерді тізгіндеуге тәрбиеленгенбіз. Әлеуметтік тәртіп осы тежеуге негізделген, ал оның жоқтығы хаос тудыруы мүмкін. Бақылауды жоғалту тек теріс жағынан ғана көрінетіндіктен, біз берілудің эмоциялық немесе рухани тұрғыдан ағартушылық болуы мүмкін екенін тіпті ойламаймыз да. Бірақ өзіміздің айқын «менімізді» уақытша тоқтата тұру тәжірибесі көбінесе азат етуші және кеңейтуші болып табылады. Мен Эростың мәселесін алып, оны жай ғана түзете алмайтын көптеген адамдардың сүрінгенін көрдім. Олар өздерінің әлсіреген бақылауынан абдырап, қорқып қалады. Мен оларға бақылаудан саналы түрде бас тартуды жеке өсу мен өзін-өзі тану тәсілі ретінде үйренуге көмектесемін.

Райан мен Кристин бір жыл бойы терапияда жүр. Мен олармен бірге де, жеке-жеке де кездесемін, өйткені олар сексуалды құмарлыққа толы жұптан үш кішкентай баланың ата-анасына айналу кезеңінде қиындықтарды бастан кешіріп жатыр. Егіз қыздары дүниеге келгеннен кейін, ғашықтардың эротикалық шабыты тұншыға бастады. Кейбір жұптар сезімнің бәсеңдеуін сабырмен қабылдап, жылы достық қарым-қатынасқа көшсе де, Райан мен Кристин берілгісі келмейді. Олардың бұрынғы сезімдері туралы естеліктері әлі де қымбат. Олар жыныстық қатынас пен махаббатпен айналысудың арасын нақты ажыратады және олардың махаббатпен айналыспағандарына біраз уақыт болды. Олар бейнероликтер жалдады, бірге ванна қабылдады және апта сайынғы кездесулеріне (date night) адал болып келеді. Олар көптеген нәрселерді жасап көрді: кейбірі қанағаттанарлық нәтиже берсе, басқалары бос әурешілік болды. Тек секстің болуы олар үшін мәселе емес. Әрине, олар оның жиі болғанын қалайды, бірақ оларды жиіліктен гөрі сезімнің тереңдігі көбірек алаңдатады. Оларды секстің азаюы емес, оның барған сайын қызықсыз болып бара жатқаны мазалайды. Олар белсенді болуды ұнатады және жаңа «құралдар» іздестіруде.

Мен бұл жұпқа өшіп бара жатқан құмарлық мәселесін шешудің практикалық жолдарына қосыла отырып, бірнеше нәрсе ұсына алар едім. Бірақ мен жүрек мәселесіндегі рационалистік тәсілге күмәнмен қараймын. Меніңше, ұзақ мерзімді қарым-қатынаста эросты (құмарлықты) сақтау міндеті мүлдем басқа сипатқа ие. Біз әрқашан мақсаттарымызды алдын ала біле бермейміз. Біздің қалауларымыз қақтығыстардан ада емес, сондай-ақ құмарлықтарымыз да қайшылықтардан бос емес. Ешқандай ерік-жігер немесе ақыл-ой біздің махаббат туралы армандарымызға бұйрық бере алмайды. Ақыл-ой біздің армандарымыздың тамырын білмейді, сондай-ақ жүректің жұмбақ қажеттіліктерін де түсінбейді. Біз романтикалық және эротикалық өмірімізде әрқашан пайда мен зиян заңдарын қолдана алмаймыз. Жұмыс этикасын бұл жерге қолдану — қиын мәселе. Тіпті ең логикалық тәсіл де махаббаттағы екіұштылықты (амбиваленттілікті) жоя алмайды.

Мен Райан мен Кристинге былай дедім: «Менде «қалай жасау керек» деген бөлімде ұсынатын жаңа ештеңе жоқ. Сіздер кездесулерге шықтыңыздар, хош иісті заттар жақтыңыздар, Astroglide-ты (интимдік майлағыш) қолданып көрдіңіздер. Және бұл сіздерді шын мәнінде қанағаттандырмайтын, бірақ жай ғана «тәуір» деуге болатын секстің тұрақты диетасына әкелді. Мен дұрыс түсіндім бе? »

— Иә, сіз дұрыс түсіндіңіз, бірақ не айтқыңыз келіп тұр? Бәрі осымен бітті ме? Әлгі әндегідей: «Осы-ақ па бар болғаны? » — деп сұрады Кристин.

— Мұнда ешқандай логика жоқ. Құмарлық — болжап болмайтын нәрсе; ол себеп-салдар заңдылықтарына бағынбайды. Дүйсенбіде іске асқан нәрсе бейсенбіде іске аспауы мүмкін. Шешім көбінесе күтпеген жерден келеді, ол сіздердің осы уақытқа дейін жасап келген «жұмыстарыңыздың» нәтижесі емес. Сондықтан жұмыс туралы айтпай-ақ қояйық. Оның орнына еркіндік туралы сөйлесейік. Ойын туралы.

— А?

— Менімен бірге бір нәрсені байқап көріңіздер, — деп ұсындым мен оларға. — Бұл үйреншікті жолдан тыс болып көрінуі мүмкін; бірақ сіздердің жолдарыңыз тұйыққа тірелгендіктен, мұны байқап көруге болады. Қалауды (desire) тежейтін нәрсе — шектеу. Мен сіздердің оның қарама-қайшылығы — еркіндік туралы ойлағандарыңызды қалаймын. Бұл туралы кең мағынада сөйлесіңіздер. Қарым-қатынастарыңызда өзіңізді қашан ең еркін сезінесіздер? Үйленген болу сіздерді қай жағынан еркін етеді және қай жағынан еркіндіктеріңізді шектейді? Бір-біріңізге қаншалықты еркіндік беруге дайынсыздар? Өздеріңізге ше? — Мен бұл әңгімені олар өз бетінше жалғастырады деген үмітпен өз кабинетімде бастадым.

Маған адамдарды бейжайлықтан сілкіп оятатын немесе кем дегенде басқаша ойлауға мәжбүр ететін ұсыныстар жасаған ұнайды. Мен қалыптасқан жағдайға (status quo) қатысты қандай да бір ыңғайсыздық тудыруға тырысамын. Райан мен Кристин өз жағдайларына көңілі толмаса да, олардың өзгеруге батылы жететіндей дәрежеде бақытсыз екеніне сенімді емеспін. Терапияда мен көптеген идеяларды ортаға тастаймын, олардың қайда қонатынын немесе тамыр жаятынын ешқашан білмеймін. Мен еркіндік туралы идеяның біраз уақыт жатуына мүмкіндік бердім, оның өніп шығатынын бақыладым.

Бірнеше айдан кейін Райан бір сессияны былай деп бастады: «Жақсы, сіз орта жастағы адамның шынайы хикаясын естігіңіз келе ме? Міне, тыңдаңыз. Жақында әйелімнің колледждегі ең жақын құрбысы бізге қонаққа келді. Менің үйден жұмыс істейтінімді білесіз, сондықтан біз бала күтушімен және балалармен бірге бірнеше рет түскі ас іштік — бұл мүлдем көз қысу немесе танысу көрінісі емес еді». Барбара — қырық жастың ортасындағы, бүкіл әлем бойынша дағдарыстық жағдайларда бағдарламалар жүргізетін гуманитарлық қызметкер. Балалары жоқ, serial monogamist (бірінен соң бірі ұзақ қарым-қатынаста болатын адам), тәуелсіз, ол өз ісіне берілген, бірақ мұндай өмір салтынан аздап шаршай бастаған. Ол жалғастырды: «Ол өте сұлу да, бұл туралы айттым ба? Ол мен сүрмеген өмірді сүреді. Оның қасында өзімді орта жастағы және орта таптың адамы сияқты сезінемін. Онда тұрған ештеңе жоқ дерсіз, бірақ оның адреналині жұқпалы. Ол менің нәзік тұсыма тиеді және мені еліктіреді. Мен оған ғашық болып қалдым. Менің өлі сезімдерім, энергияның төмендеуі, денемнің ауырлай бастағаны туралы айтқаным есіңізде ме? Мен орныққан кезде, өз-өзімді жауып тастағандай болдым. Ал оның энергиясы мені оятты. Мен оны сүйгім келеді. Оны істеуге қорқамын, істемеуге де қорқамын. Өзімді ақымақ, кінәлі сезінемін, бірақ ол туралы ойлауды тоқтата алмаймын. Білесіз бе, мен ант бергенде шын ниетіммен айтқанмын. Мен әйелімді жақсы көремін; бұның оған ешқандай қатысы жоқ. Бұл мен жоғалтып алған және енді ешқашан қайтара алмаймын ба деп қорқатын бір нәрсе туралы».

Райан Кристинге үйленгенде, ол жеңіл жүріске (cruising) есікті тарс жапты. Ол өзінің қиындықтарға толы актерлік мансабын тастап, заңгер көмекшісі (paralegal) ретіндегі қосымша жұмысын толық күндік жұмысқа айналдырды және заң мектебіне оқуға түсті. Қазір ол экологиялық ұйымдарда заң кеңесшісі болып жұмыс істейді. Мен оның бұл сезімге таңғалып тұрғанын тыңдап отырып, оның ұйықтап жатқан сезімдерінің оянғанын көремін. Мен Райанның «кемелденбеген» тілектерін айыптамаймын және оған ақыл айтпаймын. Сондай-ақ мен оны райынан қайтаруға немесе осы «жасөспірімдік» құмарлықтың астындағы эмоционалдық динамиканы зерттеуге тырыспаймын. Мен жай ғана оның тәжірибесін бағалаймын. Ол әдемі нәрсеге қарап тұр; Барбара туралы қиялдау — бұл ол таңдамаған өмірді сүрудің бір жолы. Мен онымен бірге осы сиқырдың тартымдылығына таңғаламын, сонымен бірге оны өз атымен атаймын: бұл — қиял (fantasy). Менің оған қоятын сұрағым: бұл сәттік толқудың оның некесіне қауіп төндіруіне жол бермей, осы тәжірибеден қалай ләззат алуға болады?

— Қандай әдемі әрі қандай аянышты, — деймін мен. — Өзіңіздің әлі де осылай жандана алатыныңызды білу керемет. Және сіз бұл маскүнемдік күйді үйдегі өмірмен ешқашан салыстыра алмайтыныңызды білесіз, өйткені үй — мүлдем басқа нәрсе туралы. Үй — қауіпсіз. Ал мұнда сіз дірілдеп тұрсыз; сіз тұрақсыз жердесіз. Бұл сізге ұнайды, бірақ сонымен бірге бұл сізді тым алысқа алып кетуі мүмкін деп қорқасыз. Меніңше, сіз әйеліңіздің бойыңызда мұндай діріл оятуына жол бермейтін сияқтысыз. Эволюциялық антрополог Хелен Фишер нәпсінің (lust) метаболикалық тұрғыдан шығынды екенін түсіндіреді. Эволюциялық нәтижеден — балалардан кейін оны сақтап қалу қиын. Сіз күнделікті өмірдің шексіз талаптарына соншалықты назар аударасыз, нәтижесінде араларыңыздағы кез келген электр зарядын тұйықтап (short-circuit) тастайсыз.

Келесі сессиямызда Райан қайдан бастағысы келетінін нақты білді. Осы аптаның басында Кристин мен Барбара кешкі асқа шығуды жоспарлаған еді. Әдеттегідей онсыз шыққанына кінәлі сезінген Кристин Райанды бірге баруға шақырды. Содан кейін ол кештің қалған бөлігінде оған мүлдем мән бермеді. Райан бұл жолы әйелдердің естеліктерін айтып отырғанын сырттан бақылауға қарсы болмады. Колледжден кейін олардың екеуі де Бейбітшілік корпусымен (Peace Corps) Тогода бір жыл өткізген еді. Кристин үйіне оралды, ал Барбара оралмады. Олардың әңгімелерінде жиі болатындай, әрқайсысы екіншісінің өміріне деген қызғанышы мен таңданысын айтып жатты.

— Біз австралиялық Шираздың керемет бөтелкесін тауысқан едік, — деді Райан, — бәріміз де аздап мас болдық, сол кезде Кристин Барбараға: «Саған қарап, осының бәріне тұрарлық па деп ойлаймын. Шынымды айтсам, мен бұған жаралмаған сияқтымын — балалар, үй, жұмыс. Кейде мұның бәрін тек қолымнан келетінін дәлелдеу үшін істедім бе деп ойлаймын» деп айтып, мені таңғалдырды. Содан кейін ол: «Мұның бәрі мені соншалықты тұншықтырады (oppressive)» деді. Ол мұның бәрі тұрарлық па деп ойлай ма — ол мұны тұншықтырғыш деп санай ма? Мен есеңгіреп қалдым». Райан бұл сөздерді әлі де естігеніне сене алмай тұрғандай таңданыспен қайталады. Менің сұрауыммен ол әйелінің қалған сөздерін айтып берді — ол әрқашан тек өзінен күтілетін нәрсені істегенін, бұл бәрін өз бетінше шешуден гөрі оңайырақ болғанын сезетінін айтқан. Ол әйелінің дауысын шебер салып, мысқылмен де, таңданыспен де жалғастырды: «Бәрі бар кезде шағымдану дұрыс емес екенін білемін», дейді ол. «Менің ризашылығым қайда? Балаларым бар, Райан бар, жақсы мансаптың қалдықтары, жақсы достарым бар — бұл бақыт қой. Ол — отбасы, неке — жоқ кезде, сен оны романтизациялайсың. Кем дегенде, мен солай істедім. Бірақ ол қолыңда болғанда, өзіңді тұзаққа түскендей сезінесің. Менің бақытты сәттерім болады, бірақ негізінен мен күнделікті күйбең тіршіліктің (drudgery) батпағына батып жүрмін».

Райан ол кезде ештеңе айтпаған, бірақ қатты таңғалған. «Оның олай сезінетінін мен қайдан білуім керек еді? Ол маған әрқашан бақытты көрінетін. Мен оны қалағанына қол жеткізді деп ойладым. Тынышсыздық сезінетін жалғыз менмін деп ойладым». Енді ол екіұдай күйде еді. Бір жағынан, ол әйелінің оның үмітін ақтамағанына ашулы болса, екінші жағынан, оның бұл сөздері өзі туралы не айтатынына алаңдаулы еді. «Менің ойымша, ол — мызғымас жартас, ал мен — мазасыз адаммын. Мен ол қалаған адам болу үшін, осы өмірді бірге құру үшін көп еңбектенуім керек болды. Мен өзімді төмендетілгендей сезіндім. Егер ол өзін тұзақта, күйбең тіршіліктің батпағында сезінсе, онда мен кіммін? »

— Оның сіздің қажырлы еңбегіңізді мойындауы керек пе? — деп сұрадым мен.

— Солай сияқты. Оның күмәні менің күш-жігерімнің құнын төмендеткендей болды. Бірақ содан кейін мынадай оғаш нәрсе болды. — Ол сөйлемес бұрын кідіріп қалды. — Бұл маған ұнай бастады.

— Түсіндіріңіз, — дедім мен.

— Бұл 180 градусқа бұрылу сияқты болды. Оның сөзін бөле алмадым, егер онымен оңаша болғанда, бәлкім, бөлер едім — бәрібір ол маған бұларды ешқашан айтпаған болар еді. Сонымен қатар, бұл мені қызықтырды. Ол да мен сияқты сезінеді екен; ол мен айтуға батпаған нәрселерді айтып жатты. Ол көбірек нәрсені қалады. Ол да аш еді. Ол өз еркіндігін сағынды. Ол мен үшін қызықтырақ, жұмбақ (foreign) бола бастады. Шарап оның тілін шынымен де босатты».

— Ол тағы не айтты? — Мен де қызығып кеттім. Оның бойындағы актерлік талант әйелінің рөлін сомдауға қарсы тұра алмады.

— «Мен бізді жай ғана бір-бірімізге жабысып қалғандай сезінемін», дейді ол әйелінің дауысын қайталап. «Кейде басқа өмірлер, басқа еркектер туралы қиялдаймын. Қандай да бір нақты еркек емес — жай ғана таза парақтан бастауды, жүксіз, тарихсыз, мәселесіз өмірді елестетемін. Мен басқаша бола алатын адамды елестетемін. Осы үйде, осы отбасында, өз денемнің ішінде қалып қойғаныма қатты ренжимін. Айтайын дегенім тек: мені жайыма қалдырыңдар, мазаламаңдар».

Райан сол кештің күтпеген шешімімен (denouement) бөлісті. «Мен алдымен есеңгіреп, содан кейін қорғанысқа көшіп, сосын ашуландым. Бірақ, біртүрлісі, ол айтқан сайын, мен оны көбірек қалай бастадым. Ол жанып тұрды. Басында мен: «осы сөзіңді қойшы» деп ойладым; бірақ сосын ол мені баурап алды, мен оны түсіндім және біртүрлі жолмен оған жақындай түскенімді, ұзақ уақыттан бері болмаған құмарлықтың оянғанын сезіндім. Барбараға деген қызығушылығым ғайып болды. Және мен егер Барбараға үйленгенімде, Кристинді аңсайтынымды түсіндім».

— Және бұл үшін сізге «жұмыс істеудің» қажеті болмады, — деймін мен. — Мен сізге үйге мұндай нәтиже беретін ешқандай тапсырма бере алмас едім. Мен оған оның оянған құмарлығы әйелінің өзінің дербестігін (separateness) және армандарын қайта мәлімдеуінен туындағанын түсіндірдім. Ол өзінің орындалмаған аңсарларын дауыстап айтқанда, Райанға да өзінікін босатуға рұқсат берді.

Кейде мұның бәрі мүлдем практикалық емес болып көрінеді. Дәл осындай сценарий басқа жұпта тастанды болу қорқынышын тудырып, ғасырдың ең үлкен жанжалына әкелуі мүмкін еді. Ешкім мұны жоспарлай алмайды; мәселе де осында. Қалау (desire) — бұл жұмбақ; ол бағынбайды және күштеуге көнбейді. Сол кеште Райан Кристинді қабылдауға дайын болды. Оның шынайылығы арқылы ол оны қайтадан таныды. Ең бастысы, ол оны қайтадан таңдады, ал таңдау актісі, таңдауға қатысты еркіндік — қарым-қатынасты тірі сақтайтын нәрсе.

Райан мен Кристин сол түні ләззат алған flambé (жалын/от) тиімділікке немесе мақсаттылыққа ешқандай қатысы жоқ еді. Бұл олардың апталық жұмыс кестесіне енгізе алатын тапсырмасы емес еді. Кристин «торды» сілкіледі, ал Райан орнынан қозғалды. Ол өзінің даралығын талап етті, ал нәтижесінде жақындық арта түсті. Қалау парадокстан туындады: неке өмірінің шектеулерін өзара мойындау олардың арасында байланыс орнатты; өзгешелікті (otherness) мойындау жақындыққа шабыт берді.

Бұл жұп үшін олардың осы тәжірибені жалғастыратынына немесе қайтадан бастан кешіретініне кепілдік беретін қандай да бір «институционалды» немесе жеке неке саясатын құрудың жолы жоқ. Терапевт ретінде мен оларға осы жаңадан табылған жарқылды сақтауға көмектесетін қандай да бір бағдарламалық қолдау көрсету менің қолымнан келмейтінін мойындаймын. Бірақ мен мұны тапсырмаға немесе жаттығуға айналдыра алмасам да, оның болған фактісі оларды шындықтың басқа түріне оятуы мүмкін. Бұл олардың өздеріне және бір-біріне деген көзқарасын өзгертеді деп үміттенемін.

«Шешілетін мәселе емес, басқарылатын парадокс»

Құмарлықты уақыт өте келе сақтаудың қиындығы — ол екі қарама-қайшы күшті: еркіндік пен берілгендікті (commitment) үйлестіруді талап етеді. Сондықтан бұл тек психологиялық немесе практикалық мәселе емес; бұл сонымен қатар жүйелік мәселе. Бұл онымен «жұмыс істеуді» қиындатады. Бұл шешілмейтін және қашып құтылу мүмкін емес экзистенциалды дилеммалар категориясына жатады. Бір қызығы, тіпті прагматизм мен тиімділікке негізделген бизнес әлемі де кейбір мәселелердің нақты шешімі жоқ екенін мойындайды.

Біз кез келген жүйеден дәл осындай полярлықты табамыз: тұрақтылық пен өзгеріс, құмарлық пен ақыл, жеке қызығушылық пен ұжымдық игілік, іс-әрекет пен толғаныс (тек бірнешеуін атасақ). Бұл шиеленістер жеке адамдарда, жұптарда және ірі ұйымдарда кездеседі. Олар шындықтың табиғатының бір бөлігі болып табылатын динамиканы көрсетеді. Полярлықты басқару: Polarity Management: Identifying and Managing Unsolvable Problems кітабының авторы, көшбасшылық жөніндегі сарапшы Барри Джонсон полярлықтарды бір бүтінге жататын өзара тәуелді қарама-қайшылықтар жиынтығы ретінде сипаттайды — сіз біреуін екіншісінен таңдай алмайсыз; жүйе аман қалу үшін екеуіне де мұқтаж.

Беннің, мысалы, әр алты ай сайын жаңа сүйіктісі болады және ол әр жолы «сол адамды» (the one) тапқанына сенімді болады. Бірақ эротикалық қарқын сәл бәсеңдегенде, ол үрейленіп: «Бұдан әрі бәрі тек нашарлай береді. Бұл махаббат емес екен» деп ойлап, қарым-қатынасты үзеді. Ол тұрақты қарым-қатынасты қалайтыны туралы көп айтады — ол берілгендікті қалайды, жұп болуға дайын — бірақ оның сексуалдық жалықтыруға (ennui) төзімділігі нөлге тең. Беннің тәжірибесінде берілгендік пен толқу бір-бірін жоққа шығарады.

Бірақ оның қиялында бәрін біріктіре алатын құдіретті әйел бар. Оның сиқырлы күштері секстің жанды болып қалуын қамтамасыз етеді — бұл мәңгілік махаббаттың ең айқын белгісі. Ол сондай ерекше, сондай ғажайып әйел болады, оның кемелдігі оны орнығуға мәжбүр етеді (мұның бәрі оған ешқандай қатысы жоқ сияқты). Әдетте, оның қолжетімсіздігі — оның ең тартымды қасиеті. Ол жылдар бойы бір нәрсені айтып келеді: «Мен жай ғана әлі дұрыс адамды кездестірмедім. Көптеген әйелдерді көрдім. Бірақ мен шын мәнінде бірге бола алатын адамды кездестірмедім. Мен достарымнан мені кіммен таныстыратынын сұраймын, олар да ешкімді таба алмайды. Көрдіңіз бе? » Бен үнемі идеалды әйелді іздеуде. Әрине, ол ұзақ уақыт бойы іздеп келеді: тіпті ең идеалдандырылған жаратылыс та, соңында жай ғана адам болып шығады, демек, кемшіліктері бар.

Әрбір кездесудің басында ол есеңгіреп, ішкі толғаныстарынан арылады. Әрқашан, бастапқы өрлеу деңгейі теңелгенде, оның елестері қайта пайда болады, өйткені тіпті ең сұлу ханшайым да оны өз-өзінен немесе махаббаттың сынақтарынан құтқара алмайды. Ол қаншалықты ерекше болса да, оны уақытпен бірге келетін жалықтырудан және көңіл қалудан қорғай алмайды. Әрбір сәтсіз қарым-қатынастан кейін ол Октавио Пас «нәпсі батпағы» деп атайтын күйге — біз әдетте секс-марафон деп атайтын нәрсеге түседі. Бұл көптеген кездесулер оған түнде олимпиадалық ләззаттар сыйлайды, бірақ келесі күні таңертең тек қарапайым деңгейдегі әңгімелер ғана қалады. Сондықтан әрбір кездесу тез арада бостық сезімін тудырады және ол тағы да тұрақты серіктеспен байланыс орнату туралы қиялға ұмтылады. Бірнеше айлық кездейсоқ секстен кейін ашыққан ол, жаңа кездесуге де сондай үреймен жақындайды. Бен әр жолы ғашық болғанда, нөлден жүзге бірден секіреді. Ол өз қарқынын реттей алмайды. Ол тоймайды. Ол оны тек сексуалды түрде емес, толығымен өз бойына сіңіреді. Бұл маятниктің қарама-қарсы жаққа тербелуі — толықтай симметриялы және дәл сондай қарқынды.

Бен сияқты адамдарды шеттен шыққан реакциялары үшін айыптау оңай, бірақ олар сонымен бірге қызықты әңгіме тақырыбы. Бен — адамдар аяушылықпен (негізінен әйелдер) және қызғанышпен (негізінен ерлер) өсек айтуды ұнататын кейіпкер. Ол — көбіміз үнсіз немесе басылыңқы түрде бастан кешіретін қақтығыстың тірі нұсқасы.

Беннің романтикалық табиғатын біле отырып, мен оның либидосын қайта зарядтауға арналған нақты сексуалдық араласуларды тағайындауға құлықсызбын. Бен кеңестерге төзімді; прагматикалық шешімдер ол үшін іске аспайды, өйткені оның мәселесі жөндеуді қажет ететін нәрсе емес, мойындауды қажет ететін нәрсе. Осыны ескере отырып, мен Барри Джонсоннан бір жаттығуды алдым. Мен Бенге: «Мен сенің терең тыныс алып, ауаны мүмкіндігінше ұзақ ұстап тұрғаныңды қалаймын», дедім. Таза оттегі міндетті түрде тұншықтырғыш көмірқышқыл газына айналып, оны тынысын шығаруға мәжбүр етеді. Басында бұл босату керемет сезіледі, бірақ бірнеше секундтан кейін ол тағы да таза оттегіні аңсайды. Мен түсіндірдім: «Сен дем алу мен дем шығару арасында таңдау жасай алмайсың; саған екеуін де істеу керек. Жақындық (intimacy) пен құмарлықта (passion) да солай». Мен Бенге қауіпсіздік пен шытырман оқиға арасындағы шиеленіс — бұл шешілетін мәселе емес, басқарылатын парадокс екенін түсіндірдім. Бұл — басқатырғыш. «Сен әрбір полярлықты сезіне аласың ба? Саған әр уақытта әрқайсысы қажет, бірақ сен екеуіне де бір уақытта ие бола алмайсың. Соны қабылдай аласың ба? Бұл «не ол, не бұл» деген жағдай емес, бұл әрқайсысының пайдасын көріп, сонымен бірге әрқайсысының шектеулерін мойындайтын жағдай. Бұл — толқынның келуі мен қайтуы сияқты». Махаббат пен қалау — бұл үнемі өзгеріп отыратын және әрқашан тепе-теңдік нүктесін іздейтін екі ритмді, бірақ қақтығысатын күш.

Бен соңғы сегіз ай бойы Адаирмен кездесіп жүр — бұл ол үшін рекорд — және басқа нәрсе болып жатыр. «Мен бұл әйелге ғашық сияқтымын», дейді ол. «Жақсы, мен әрбір әйелге ғашық боламын деп ойлайтын шығарсыз, бірақ мынау басқаша. Жақсы, бәрі басқаша, бірақ мынау шынымен басқаша. Ол мені сабама түсіреді (grounds me). Мен бір нәрсеге қатты қобалжып тұруым мүмкін — менің қандай болатынымды білесіз ғой — ал ол реакция бермейді. Мән бермейді немесе жауап бермейді деген сөз емес, бірақ ол менімен бірге үрейге салынбайды. Оның бойында бір тыныштық бар, ал менің тыныш емес екенімді білесіз. Меніңше, бұл іске асуы мүмкін. Маған онымен бірге болған ұнайды. Және секс әлі де жақсы… »

— Мен «бірақ» деген сөзді күтіп отырмын… — деймін мен оған.

— Бірақ мен оның өзгеріп жатқанын сеземін. Мен мазасызданып, тынышсыздана бастадым. Шынымды айтсам, мен мұны бүлдіргім келмейді. Құдай-ау, мен қырық үш жастамын. Балалы болғым келеді, бірақ мен бір жерде тұрақтап қала алмаймын ба деп қорқамын.

Мен Адаирді ешқашан кездестірмегенмін, бірақ оның Бенмен қарым-қатынасы маған оптимизм береді. Өзі де байқамай, оның жақындықтан қорқуына (деуге батсам ба? ) лайықты қарсыласы табылды. Бұрын оның сүйіктілері онымен бірігіп кетуге ғана қуанышты болатын; бірақ Адаир өзін ұстай біледі — оның одан тәуелсіз өмір сүретін шынайы «мені» бар сияқты. Тіпті сегіз айдан кейін де ол өзінің жеке өміріне қатысты өте ұстамды. Ол сабырлылықты, байсалды және нәзік интеллектті таратады. Ол балалар онкологиясы бөлімінде медбике болып жұмыс істейді және өлімнің көлеңкесінде қызмет етеді. Бен оны күлдіреді; ол оның әлеміне жеңілдік әкеледі. Оның өмірге деген құштарлығы оны жандандырады. Оның эротикалық жалыны өлімге қарама-қайшы. Оған бұл контраст ұнайды.

Әрине, Бен өзінің қиын жағдайына бүкіл эмоционалдық тарихын әкеледі және оның айналысатын көптеген мәселелері бар. Бірақ қауіпсіздік пен толқуды үйлестіру қиындығы тек оның жеке мәселелерінің нәтижесі емес. Бұл — махаббаттың заманауи идеалының сынағы. Осыны ескере отырып, біз Бен үшін сексуалдылықтың не екенін қарастырамыз.

Көбіміз эротикалық құштарлықтың сөнуін мұңмен, үнсіз көнумен немесе қатты мазасыздықпен қабылдаймыз; бірақ эротикалық өміршеңдікті сақтау өміріміздің негізгі ұйымдастырушы принципіне айнала бермейді. Бірақ Бен үшін олай емес. Секс — ол өзін ең тірі сезінетін сала. Оның бойына қуат беріп, әлемге жаңарған әрі байыған күйде оралуына мүмкіндік беретін регенеративті күші бар. Төсек қатынасында ол басқа еш жерден таба алмайтын байланыс пен мейірімді сезінеді. Ол бір мезгілде әрі осал, әрі шебер, әрі ашық, әрі сенімді. Бен — миы белсенді жұмыс істейтін адам. Жоғары либидолық импульстерге ие ол, негізінен, жоғары жылдамдықпен өмір сүреді. Ол абыржып, ретсіз күйге түсуі мүмкін, дегенмен оның гипербелсенділігі өзінің курьерлік компаниясын басқаруда жақсы қызмет етті. Бен үшін секс — оның маниялық энергиясын басатын басты реттеуші тәжірибе: шектен тыс шиеленістен кейін толық босаңсу келеді. Гедонистік шыңға жеткен кезден басқа уақытта ол өзін ешқашан мұндай сабырлы сезінбейді. Бұл — оның өзі мен әлем арасындағы кемел үйлесім сәті. Адаирге секс ұнаса, Бенге ол қажет. Секс — оның өмірлік қолдауы: оны ажыратып тастасаңыз, ол өліп бара жатқандай сезінеді. Сондықтан секстің нашарлауы туралы ойдан үрейленуі таңқаларлық емес.

Бен — заманауи ер адамның нағыз үлгісі. Ол іс-әрекетке негізделген, сондықтан оның сексуалдық мазасыздыққа әдеттегі жауабы — қарым-қатынасты тоқтату, қайтадан сыртқа шығу, басқа біреумен қызу секс жасау және эротикалық құлдыраудан қорғалған жаңа қарым-қатынасты бастау. Мен Бенге, көпшіліктің сеніміне қарамастан, іс-әрекетке көшу әрдайым ең жақсы жол емес екенін айтамын.

«Ең бірінші істейтін нәрсе — үрейіңе бой алдырып, мазасыздықтан құтылу үшін Адаирден бірден алшақтамау», — деймін мен оған. «Секстің азаюы міндетті түрде махаббаттың азайғанын білдірмейді».

Мен оның қозған мазасыздығы үшін қауіпсіз орта ұсынамын және оны тілектердің қайшылығын іспен көрсетудің орнына, сол туралы ойлануға шақырамын. Бұл Бенді ескі ойлау жүйесінен шығарады. Мен одан өз дилеммасын мойындауды және оған жанашырлықпен әрі ашық көзбен қарауды сұраймын. Конфликтіні шешу — оны жоюмен бірдей емес. Екіжақтылықты тану мен басқаруда құштарлықтың аман қалуы жатыр.

Бен үшін сексуалдық тұрғыдан «сыртқа шығу» (acting out) — қысқа мерзімді шешім. Бұл оның мазасыздығына уақытша ем болып, күрделі сұрақтардан қашуға мүмкіндік береді: Бір қарым-қатынастың ішінде өзін әрі қозған, әрі қауіпсіз сезінуі үшін не қажет? Неліктен оның санасында қуаныш пен ойнақылық махаббат пен міндеттемелерден бөлектенген? Жақын қарым-қатынастың ортасында еркіндік сезімін қалай сақтауға болады?

Мен Беннің мазасыздығын, бұл оған бейжайлыққа қарсы ерте ескерту жүйесі ретінде қызмет ете алатынын айтып, қайта түсіндіремін. «Бұрын сіз мазасыздыққа қашу арқылы жауап беретінсіз. Мен мұны құрал ретінде қарастырғаныңызды қалаймын. Сіздің мазасыздығыңыз — сіздің одақтасыңыз, тәуекелге бару қажеттілігінің барометрі. Сіз мазасыздықты сезіне бастағанда, бұл жаңа біреуді емес, жаңа бір нәрсені іздеудің уақыты келгенін білдіреді». Ол сессиядан кетіп бара жатқанда ойлануы үшін, «Mindfulness Yoga» авторы Фрэнк Джуд Боччионың мына дәйексөзін беремін:

«Біз жолымыздың бұдыр бетіндегі қиындықтарға шағымданамыз, аяғымыздың астындағы әрбір өткір тасты қарғаймыз, бірақ кемелденудің бір кезеңінде төмен қарап, олардың алмаз екенін көреміз».

Біз жылдамдық жақсырақ, ал бақылау — билік деп саналатын, нәтиже процестен жоғары тұратын және тәуекелдер математикалық түрде есептелетін уақытта өмір сүріп жатырмыз. Шамадан тыс жүктелген өмірімізде экзистенциалды күрделіліктерді қарапайым етуге деген азғыру бар. Бізде ашық ой толғауға уақыт пен шыдамдылық жетпейді. Оның орнына біз белсенді болуды (proactive) және сол арқылы бақылау сезімімізді нығайтуды жөн көреміз. Мен өз практикамда күнделікті күйбең тіршіліктен сезімдеріміз мұздап қалды деп шағымданатын жұптарды кездестіремін. Бірақ біз «секс жасаудың» жүйелілікті уәде ететін прагматикалық шешімдеріне үнемі инвестиция жасағанда, біз күресіп жүрген сол сұрқайлықты ушықтырып алу қаупіне тап боламыз. Эротизм бізді басқаша шешім іздеуге, белгісіздік пен қол жетпес нәрсеге берілуге және рационалды әлемнің шекараларын бұзуға шақырады.

6

Секс — лас нәрсе; оны өзің сүйетін адамға сақта

Пуританизм мен гедонизм соқтығысқанда

Күнәсіз секс — тұзсыз жұмыртқа сияқты. — Луис Бунюэль

ФБР-дегі біздер, егер ол қандай да бір жолмен штаттар арасындағы саудаға кедергі келтірмесе, оралды-гениталды жақындық жағдайларында әрекет етуге дәрменсіз екенімізді өкінішпен айтамын. — Дж. Эдгар Гувер

НЕГЕ КӨПТЕГЕН ЖҰПТАР эротикалық тұрғыдан алшақтап кетеді? Құштарлықтың сөнуіне ықпал ететін факторлар тізімі ұзақ, ең жиі айтылатыны — стресс. «Отыра бергенімде, әлі жиналмаған кірлерді, ашылмаған хаттарды, шашылған ойыншықтарды көремін де, сексуалдық тілегім сап басылады». «Жаңа жұмысымыз, қарт ата-анамыз бен жас балаларымыздың арасында менің әлім құрыды. Менің сексуалдық құштарлығым онсыз да күшті емес еді, ал қазір тіпті жоқ. Бұны жеке басыңа қабылдама». Бірақ менің пациенттерім романтиканың жоғалуын түсіндіру үшін заманауи өмірдің нақты стресстерін алға тартқанда, мен мұның астарында тереңірек нәрсе болуы мүмкін екенін айтамын. Өйткені, стресс олар кездескенге дейін де өмірлерінің ажырамас бөлігі болған, бірақ бұл олардың бір-бірінің құшағына ұмтылуына кедергі болмаған еді.

Ақталудың келесі деңгейінде олар қарым-қатынастағы тереңірек мәселелерді шығарады: қызу ұрыс-керіс пен суық соғыс, сенімсіздік, созылмалы көңіл қалу, бірін-бірі кінәлау циклдері. «Секс? Ойнап тұрсың ба? Маған жаңа ғана айтқан сөздеріңнен кейін бе? » «Соңғы рет қашан маған қызығушылық таныттың? » «Өзіңді тартымды ету үшін кішкене болса да күш салсаң қайтеді? » «Анау лағнет атқан теледидарды өшірсеңші, өзімді өлі ет сияқты сезінемін».

Осы көңіл қалу тізіміне қарамастан, менің ойымша, либидоның құлдырауының тағы бір қабаты бар, ол біздің мәдениетіміздің сексуалдылыққа қатысты терең екіұштылығына байланысты. Біз секстің маңыздылығын мойындағанымызбен, шамадан тыс еркіндік пен репрессиялық тактикалар арасында құбыламыз: «Үйленгенше жасама». «Қалаған кезде жаса». «Бұл маңызды емес». «Бұл өте маңызды». «Саған махаббат керек». «Махаббаттың бұған қандай қатысы бар? » Бұл — секстегі «не бәрі, не жоқ» деген көзқарас. Интернетте порно сайттар қаптап жатыр, бірақ біз әлі күнге дейін мектептерде жыныстық тәрбие беру керек пе, жоқ па, егер берсек, оны «Сексуалдық тәрбие» деп атаймыз ба, әлде жұмсартып «Денсаулық тәрбиесі» дейміз бе деп таласып жатырмыз.

Америкада бұрын-соңды болмаған сексуалдық еркіндік заманында өмір сүрсек те, сексуалдылықты бақылау тәжірибесі пуритандар заманынан бері толастамай келеді. Мемлекеттік араласу кейбіреулерімізге жеңілдік сыйласа, басқаларын қорқынышқа бөлейді. Біз қорқынышқа негізделген тактикалармен тыйым салуды насихаттаймыз, жолдан тайған саясаткерлерге импичментпен сес көрсетеміз, гейлердің некесіне қарсы күресеміз және түсік жасату туралы нәзік заңдарды шектейміз. Пәктік ескі заманның сарқыншағы сияқты көрінгенімен, біздің сайланған шенеуніктеріміз күн сайын сексуалдылықты заңдастыруға моральдық салмақ береді. Түсік жасату, гомосексуалдық, неке адалдығын бұзу және «отбасылық құндылықтар» отыз жылдан астам уақыт бойы ұлттық саяси күн тәртібіндегі белсенді тақырыптар болып келеді. Бұл сексуалдық консерватизм ләззатқа деген терең күмәнмен және гетеросексуалды, моногамды, некелік, репродуктивті сексуалдылықтан тыс кез келген нәрсеге моральдық тұрғыдан қараумен сипатталатын пуритандық дәстүрден бастау алады.

Сонымен қатар, теледидар продюсерлері егер 100-ден астам сексуалдық серіктесіңіз болса, бізге қоңырау шалыңыз деп шақырады. Секс ешқашан мұндай жария түрде көрсетілмеген, қайда қарасақ та ашық бейнелердің үздіксіз ағыны. Жарнаманың мәңгілік құралы болған секс енді өз алдына тауарға айналды. Кез келген күндізгі ток-шоуды қоссаңыз, өз қыздарының жігіттерімен жататын аналар, біреуді бақылауды ұнататын ер адамдар және күйеулері сезбейтін үй шаруасындағы жезөкшелер туралы естисіз. Секс барлық жерде, барлық формасында кездеседі, Лилиан Рубин сипаттағандай: «порнография, импотенция, некеге дейінгі секс, некелік секс, некеден тыс секс, топтық секс, свингерлік, S-M және продюсер ойлап таба алатын басқа да сексуалдық мінез-құлық нұсқалары — мейлі ол қарапайым немесе оғаш болсын».

Секстің саясаты мен экономикасы және біз күнделікті куә болатын бір-біріне қарама-қайшы көзқарастар американдық жатын бөлмелеріне еніп, жақындығымыздың қатпарларына ұялайды. Мен көретін жұптар осы екіұштылықтың қиылысында өмір сүреді және осы бәсекелес құндылықтар жүйелерінің арасында келіссөз жүргізуге мәжбүр. Отбасын қоғамның орталығына қоятын пуританизм мұрасы некені ақылға қонымды, сабырлы және нәтижелі болады деп күтеді. Сіз жұмыс істейсіз, жинайсыз және жоспарлайсыз. Сіз міндеттемелеріңізге байсалды қарайсыз. Бірақ жеке жауапкершілік пен ұстамдылық туралы осы американдық ұғыммен қатар, жеке бостандық туралы тең дәрежедегі ұғым да бар. Біз жеке кемелденуге сенеміз: өмір, бостандық және бақытқа ұмтылу. Біз өз қалауларымызды бірден қанағаттандыру еркіндігін ұнатамыз және біз сол қалаулардың ешқашан тоқтамауын қамтамасыз ететін нарықтық тұтынушылық экономикада өмір сүреміз. Сексуалдық мәдениет бізге не тартымды және нені қалау керектігін айтады (біз кімді қалауды және бізді не қоздыратынын өзіміз біле алмайтындай). Гедонизмнің тұтас индустриясы некенің сыртында қалықтап жүр, бұл біздің некелік махаббаттың бәсең сексуалдылығы үшін құрбан еткен барлық нәрселерімізді үнемі есімізге салып тұрады.

Біздің заманауи қарым-қатынастарымыз шексіз ләззаттың арбауына төтеп бере алатындай күшті бола ала ма? Бізді үнемі ескіні жаңамен алмастыруға шақырғанда, сексуалдық бейнелер үнемі жастық пен сұлулықты көрсеткенде (сізден басқа ешкім қартаймайтын сияқты), онлайн секс сіздің ең оғаш қалауларыңызды қанағаттандырғанда, біз елу жыл бойы бір адаммен бақытты боламыз деп күте аламыз ба? Бұл сұрақтың жауабы әлі белгісіз. Бізге дереу қанағаттану уәде етіледі және ол бізден басқаның бәріне қолжетімді сияқты. Осының бәрі бізді нені қалауға итермелейтіні мен бізге не істеуге рұқсат етілгені арасындағы терең алшақтықты нығайтады. Пуританизм мен гедонизм соқтығысады.

«Мен емес, қазір емес» қарсы «Қауіпсіз секс немесе секс жоқ»

Бұл қанығу ағартушылық сексуалдық көзқарастарды көрсетеді деп алданып қалмайық. Сексуалдық бейнелердің ашық маркетингі прогрессивті емес, шамадан тыс болуы мүмкін және оның негізінде ой еркіндігінен гөрі пайда мен нарық еркіндігі жатыр. Қысқаша айтқанда, бұл санаңызды ашудан гөрі әмияныңызды ашуға көбірек бағытталған. Бәлкім, сондықтан да біздің мәдениетіміздің негізінде жатқан «төбедегі қала» моральы экрандарымызда жылтылдаған барлық ашық бейнелерден таза күйінде қалып отыр: секстің лас екендігі туралы орталық идея өзгеріссіз қалуда.

Біздің секстен терең ыңғайсыздық сезінетініміз жасөспірімдердің сексуалдылығына деген көзқарасымыздан анық көрінеді. Американдықтардың үлкен тобы контрацепция мен жыныстық тәрбиеге қолжетімділікті шектеу жасөспірімдерді нәпсіқұмарлықтан сақтайды деп сенеді. «Мен емес, қазір емес» сияқты науқандар жасөспірімдердің жүктілігі мен жыныстық жолмен берілетін аурулардың алдын алу құралы ретінде тыйым салуды насихаттайды, ал біздің денсаулық сақтау саясатымыз жасөспірімдердің сексуалдылығын алдын алу керек ауытқушылық ретінде қарастырады. Медиа қаншалықты еркін көрінгенімен, көптеген американдықтар үшін сексуалдылық өте қауіпті нәрсе — тәуекел факторы деп саналады.

Еуропалықтар, керісінше, жасөспірімдердің сексуалдылығын салауатты ересек сексуалдылыққа барар жолдағы қалыпты даму кезеңі деп санайды. Секс — мәселе емес; сексте жауапсыз болу — мәселе. Сондықтан еуропалықтардың «Мен емес, қазір емес» дегенге қарсы ұраны — «Қауіпсіз секс немесе секс жоқ». Еуропада жасөспірімдер сексуалдық өмірді американдықтарға қарағанда орта есеппен екі жыл кеш бастайтынын және жасөспірімдер арасындағы туу көрсеткіші таңқаларлықтай сегіз есе төмен екенін айта кеткен жөн. Жасөспірімдер сексіне анық қарсы көзқарасы бар американдық қоғам қалайша мұндай статистикалық масқараға тап болып отыр?

Тыйымдарға толы сексуалдылық пен шектен шыққан сексуалдылық алаңдатарлық жолмен тоғысады. Екеуі де бізді физикалық секс актісінен психикалық түрде алшақтауға итермелейді. Сексті лас деп санайтын қоғам сексті жойып жібермейді. Керісінше, мұндай мазасыз атмосфера оның шеткі нұсқасында кінә мен ұятты, ал кең таралған түрінде жалпы ыңғайсыздықты тудырады. Секс эмоционалдық және әлеуметтік сабақтастықтан ажыратылған. Мұнда жетіспейтін нәрсе — өзара байланыс контекстінде ләззат гүлденетін интеграцияланған сексуалдылық. Мен тек терең махаббат туралы ғана емес, сонымен қатар басқа адамға деген қарапайым қамқорлық пен құрмет туралы айтып отырмын.

Бүгін түнде қосыламыз ба (Hook Up)?

Рату — Айви Лигасы (Ivy League) университетінің жиырма екі жастағы студенті. Ол — үнді иммигранттарының, дәрігер мен компьютерлік бағдарламашының қызы, олардың көп жылдық еңбегі жоғары деңгейлі өмір салтын қамтамасыз еткен. Рату Нью-Йорк қаласының жоғары бәсекелестікке ие мемлекеттік мектептерінде он екі жыл оқыған, енді анасының ізімен медицина саласына түсуді армандайды. Мен Ратудың анасын досымның қоштасу кешінде кездестірдім. Кітабымның тақырыбын айтқан кезде, ол маған қызынан сұхбат алуымды өтінді. «Қызымнан естігендерім бе? Бұл сенгісіз нәрсе. Мына балалардың бір-біріне деген көзқарасы сондай суық. Шын мәнінде не болып жатқанын білгіңіз келе ме? Сонымен сөйлесіңіз. Мен мұны мүлдем түсіне алар емеспін».

Мен Ратумен кездесуім керек екенін түсіндім және кездестім де. Ол өте зерек және ойын анық жеткізе алады, X немесе Y немесе қазіргі жастарды қалай атаса да, сол ұрпақтың өкілі сияқты. Ол маған кампустағы сексуалдық көріністің ашық сипаттамасын берді.

«Бізде кездесуге (date) уақыт жоқ. Сондықтан жұма немесе сенбі күнгі "hookup" (кездейсоқ секс) — ең оңай жол. Сіз кешке немесе барға барасыз; бәрі мас болады, қатты мас болады және бәрі жұпқа бөлінеді. Дүйсенбі келіп, бәрі түскі ас кезінде "hookup" хикаяларымен бөліскенше, бәрі бітеді. "Hookup" — бұл жай ғана айналысудан бастап, оралды секс пен толыққанды сексті қамтитын кең термин».

«Университеттегі ең тамаша қарым-қатынас — "friends-with-benefits" (пайдасы бар достар) сценарийі. Сіздің жақын ер досыңыз бар, онымен көңілді уақыт өткізесіз және араларыңызда аздап сексуалдық шиеленіс болады. Бұл бір күні екеуіңіз де мас болып, барда немесе бір жерде кездесіп қалғанда басталады. Сіздер үйге бірге барасыздар, секс жасайсыздар (жақсы ма, жоқ па, маңызды емес) сосын бұл болмағандай кейіп танытасыздар. Келесі аптада бұл сол адаммен қайталанады және осылай жалғаса береді, соңында сізге сыртқа шығып, мас болудың қажеті болмай қалады. Оның орнына сіз жай ғана "hooking up" жасағыңыз келгенде немесе жай ғана ішіңіз пысқанда оған қоңырау шаласыз».

Рату мен оның достары мұны ақталмай-ақ «booty call» (секс үшін қоңырау шалу) деп атайды. Тіпті осындай қысқа қарым-қатынастың да эмоционалдық жағымсыз жағы бар. «Бір сәтте, — дейді Рату, — бір тарап екіншісіне қарағанда көбірек беріле бастайды және "ыңғайсыз әңгіме" айтатын уақыт келеді. Негізгі ережелер белгіленеді: бұл жай ғана "friends-with-benefits" сценарийі, артық ештеңе жоқ; егер ол бұған келіспесе, бәрі бітеді. Сосын сіз басқа досқа ауысасыз. Біз эмоцияларымыздың кедергі келтіруіне жол бермеуге тырысамыз», — дейді Рату ешқандай ирониясыз.

Мен үшін Ратудың сипаттамасындағы қызықты нәрсе — бұл баяндауда ешқандай доға жоқ: өрлеуі де, дамуы да, кульминациясы да, шешімі де жоқ. Шын мәнінде, бұл хикаяның ешқандай тарихы жоқ. Секс оны тудырған хикаядан бөлінген. «Секстен эмоцияларды алып тастауға саналы түрде тырысу бар, бұл тек ұлдарға ғана тән емес», — деп түсіндіреді Рату. «Қыздар да, ұлдар да бір жағынан махаббат, екінші жағынан секс туралы олардың бір-біріне ешқандай қатысы жоқтай сөйлейді». Ол кідіріп: «Дегенмен менің көптеген құрбыларым, мойындағысы келсе де, келмесе де, қарым-қатынаста болғысы келеді деп ойлаймын», — деді.

Мен кездейсоқ немесе рекреациялық секстің еркін көрінісін кемсітуден аулақпын. Эротикалық кездесу байланысты үзбей-ақ тұлғааралық қарқындылықтың кең ауқымын қамтуы мүмкін. Бірақ сексуалдық белсенділіктің бұл түрі азаттықтың көрінісі емес, ішкі мазасыздықтың көрінісі сияқты көрінеді. Менің таңданысыма қарай, Рату бұл оймен толық келісті. «Ішімдік пен секс, әрине, олар бірге жүреді. Бұл екеуі де біз істемеуіміз керек екенін білетін нәрселер».

Ратуды тыңдап отырып, мен осы жаңа сексуалдық социология кейінірек олардың байсалды қарым-қатынастарында қалай көрініс табатынын ойладым. «Махаббат пен неке туралы не айтасың? » — деп сұрадым мен одан. «Бұл туралы әңгіме бола ма? »

«Біз міндеттемені (commitment) өмірлік үкім ретінде көреміз. Әсіресе көптеген ер достарым үшін бұл қорқынышты ой екенін білемін. Олар он жылды былай қойғанда, бір аптадан артық бір сексуалдық серіктестің болуын елестете алмайды». Сосын Рату салмақтырақ сөйледі: «Әйелдер үшін бұл басқаша. Олар мұның тартымдылығын көре алады. Кейбіреулері мұны шынымен қалайтын сияқты, бірақ көбіміз стереотиптік ерлердің қорқынышын қабылдап, моногамияны шектеу ретінде көреміз. Міндеттеме — өзің бақылай алмайтын және сәтсіздікке ұшырауың мүмкін нәрсе үшін өз мақсаттарың мен амбицияларыңды құрбан ету дегенді білдіреді. Кем дегенде, біз қазір солай ойлаймыз. Қарым-қатынас — бұл тәуелсіздікті жоғалту. Басқа адамды романтикалық тұрғыдан ішке кіргізгенде, өзіңізге аз орын қалдырасыз».

«Сонда қарым-қатынас сендер үшін тапқан нәрсе емес, жоғалтқан нәрсе ме? » — деп сұрадым. «Дәл солай». «Ал романтика ше? » «Ха. Мектепте ондай ештеңе болған жоқ. Колледждегі санаулы жұптар бір түрлі оғаш көрінеді, тіпті үйленіп алған сияқты».

Маған Ратудың қарым-қатынастарды сипаттауы қызық болды. Маған әрқашан жұп болу (немесе махаббат туралы арман) бізді кеңейтетін және біреумен бірге жаңа нәрселерді ашуға мүмкіндік беретін нәрсе болып көрінетін. Кем дегенде, мен оның жасында бұған сенімді едім. Рату мен оның достары берік, сүйіспеншілікке толы байланыстың күшінен гөрі МВА дипломынан көбірек қауіпсіздік табатын сияқты. Олар неге бұлай сезінеді?

Бір себебі — өзіне-өзі сену туралы мәдени мандатты қабылдағандықтан, олар қарым-қатынастан қауіптенеді. «Егер сексті махаббатпен қоссаңыз, сіз өзіңізді өте осал етесіз», — дейді ол маған. «Меніңше, бұл менің бүкіл ұрпағым үшін мәселенің өзегі болуы мүмкін — сенімнің жоқтығы. Бізді басқаларға тәуелді болмауға, тек өзімізге сенуге үйретті». Бұл романтикалық емес көзқарас, бірақ заманауи некенің тұрақсыздығын ескерсек, бәлкім, дұрыс та шығар. Гендерлік теңдік өзінің барлық ирониясымен көрінеді: енді ерлер де, әйелдер де міндеттемелерден қорқуға құқылы. Жүрек тәуекелдеріне берілгенше, тәуекелді секспен айналысқан артық.

Болашақты білгісі келмейтін адамға болжам жасаудан артық пайдасыз ештеңе жоқ; бірақ кейде мен шыдай алмаймын, сондықтан Ратуға өз ойымды айттым. «Сенің айтқандарың маған мынадай ой салды: бәлкім, мен көретін көптеген жұптардың өздері сүйетін адамымен қызу секс жасай алмауының себебі осы шығар. Бұл тек сендердің ұрпақтарыңда ғана емес. Тұтас мәдениет осалдық пен тәуелділіктен қатты ыңғайсызданады. Ал жақсы интимдік секс екеуін де талап етеді».

«Мүмкін, — дейді Рату. — Бірақ жақсы секс міндетті түрде интимді болуы керек деп кім айтты? Егер "жақсы" дегеніміз мені қабырғаға итеріп, рахатқа бөлеп, таңертең мен оянғанша кетіп қалу болса ше? Маған оның кенеттілігі ұнайды. Бұл кенеттіліктен, көптеген серіктестерден және ештеңе бүлінбейтін арман-кездесулерден келетін қуаныш, өйткені келесі күні түскі астан кейін қоштасасыз және бір-біріңіздің кемшіліктеріңізді көретіндей ұзақ бірге болмайсыз. Мен кейде сол сезімге тәуелді боламын, бірақ кейде мұның бәрі қаншалықты бетімен кеткендік екенін түсініп, біреумен тереңірек байланыс орнатқым келетін кездер де болады. Менің жігіттерім болды, бұл жақсы, бірақ аздап ішің пысады. Бір жерден салауатты теңгерімді табамын деп үміттенемін — егер өзімді ұзақ мерзімді қарым-қатынастарға қанағаттанбайтындай дәрежеде бүлдіріп алмаған болсам».

Бұл еркін махаббат туралы соңғы сөз болудан алыс, бұл батылдықтың бәрі ішкі мазасыздықты жасырады. Мен мұндай «қашты-кетті» (hit-and-run) секстің шын мәнінде сексуалдық ыңғайсыздықтан қорғаныс екеніне таңқаламын, бұл тура тыйымдарға толы қашу қорғанысы сияқты. Бұл тиынның екінші жағы: сол баяғы мазасыздық, бірақ басқаша жауап. Олар мас болады, секс жасайды, сосын бұл ешқашан болмағандай кейіп танытады.

Бұл — ішінде болмай-ақ жасаудың жолы. Мұның бәрі өздігінен болады; ешкім оған иелік етпеуі керек. Бәлкім, бұл жалған либертиндер пуритандық мұрадан өздерінің сенбі күнгі ермектері сендіргісі келгендей алшақ емес шығар. Олардың жасырын кездесулері тән ләззатын тойлауға мүлдем ұқсамайды. Егер олардың секске деген құштарлығында ең болмаса бір түйір моральдық диссонанс болмаса, оларға секспен айналысу үшін мас болудың қажеті болмас еді. Егер олар секске келгенде еркін болса, олар оның нақ ортасында болып, оны есте сақтағысы келер еді.

Рату үшін стихиялық түрде туындайтын қозу серіктестерін жиі ауыстырып тұрғанда ғана кепілдендіріледі. Бірақ ол тек бір адаммен қалғанда оны не күтіп тұр? Мен Ратуды ешқашан кездестірмеуім мүмкін, бірақ маған келетін көптеген адамдар маған оны еске түсіреді. Олар өздерінің сексуалдық көшпенділік тарихы бір адаммен ұзақ уақыт бойы сексуалдық сергектікті сақтау қиындығын жеңуге көмектеспейтінін түсінді. Олар некеге дейінгі сексті және некеден кейінгі сексті мүлдем басқа шындықтар ретінде қарастырады. Некеге дейінгі секс сізді жауапты сексуалдық қатынастарға дайындауы тиіс емес деп саналады. Керісінше, бұл өмір бойғы сексуалдық құлдыраудың алдындағы «соңғы көңіл көтеру» ретінде қабылданады.

Жалпы, секстің маңызы қаншалықты?

Эротикалық құқыққа ие болудың сау сезімі тән ләззаттарына деген еркін, жомарт және кедергісіз көзқарасқа негізделген — бұл біздің пуритандық мәдениетіміз әлі күнге дейін күресіп келе жатқан нәрсе. Мен күнделікті жұмысымда осы екіұдайлықтың салдарын көремін. Жұптармен жұмысымның көп бөлігі адамдардың сексуалдылығын қоршап алған, сотталудан немесе қабылданбаудан қорқып, серіктестерінен алшақтағысы келетін ұят пен мазасыздықты шешуге бағытталған. Мен рұқсат беремін, мазасыздықты азайтамын, фантазиялар мен тілектерді қалыпқа келтіремін және дене бейнесінің бұрмалануына қарсы тұрамын. Біз бірге олардың сексуалдық тәрбиесімен бірге жүрген құпиялар мен үнсіздікті ашып, эротикалық көріністерге кедергі келтіретін мәдени және отбасылық хабарламалармен бетпе-бет келеміз. Терапия — бұл тежеулерден арылу, физикалық белсенділікті ынталандыру және шекараларды белгілеу арқылы сексуалдылықты кеңейту процесі. Жұптар қадам-қадаммен билеуді үйренеді және бұл қанша уақыт қажет болса, сонша уақытты алады.

Мен Марияны ол жүрегі жараланып жүргенде кездестірдім. Ол батыс жағалауда үйленемін деп ойлаған адамымен екі жыл өткізіп, үйіне таусылып, көңілі қалып оралған еді. Оның достары оған жақсы адаммен, «меншпен» (идиш тіліндегі — лайықты адам) танысатын уақыт келді деп шешті. Достары «химболардан» шаршаған еді (бұл жаңа терминмен таныс емес адамдар үшін: химбо — табысты әйелдер іздейтін сымбатты, бірақ ақылы таяз еркектер). Достары миссиясы бар кешкі ас ұйымдастырды: бұл бірінші кездесуді жасырудың талғампаз тәсілі болды. Бұл нәтиже берді.

Мария үшін Никомен кездесу махаббат өнерін қайта үйрену, мазасыздықсыз баяу ашылу болды. Ол ғашық болған жоқ; ол оны жақсы көре бастады. Бірақ онымен танысқаннан кейін бір жыл өткен соң, ол менің кеңсеме келіп: «Жалпы, секстің маңызы қаншалықты? Мен үнемі екіұдай күйдемін. Өмірді тек құштарлықпен құруға болмайтынын білемін. Мен оны байқап көрдім. Әжем: «Сен немен күн көресің, махаббатпен бе? Ха! Саған әлі көп нәрсені үйрену керек», — дейтін. Анам да одан жақсы емес. Оның айтатыны: «Жаным, құштарлықтың соңы — өлім. Сөзіме сен, саған бірге тұра алатын адам керек. Өзің сияқты, сенің құндылықтарыңды бөлісетін адам. Білесің бе, ақшаның да зияны жоқ». Мен Никоны жақсы көремін. Мен өзімді ешқашан мұншалықты қауіпсіз, мұншалықты сенімді сезінген емеспін. Және жылдар бойы ақымақтармен кездескеннен кейін, мен ақыры өмірімдегі басқа нәрселер туралы ойлауға еркінмін. Бірақ мен білмеймін. Меніңше, біз сексуалдық тұрғыдан үйлеспейтін сияқтымыз. Бұл маңызды ма? Бәрібір басында қаншалықты ыстық болса да, секс бәрібір басылады дейді ғой, сонда оның маңызы қаншалықты? »

— Маған өзің айтшы, — деп итермеледім мен оны. — Білесің бе, мен өзіме не айтамын? «Қыз, сен көңіл көтердің. Енді есею уақыты келді. Ол керемет адам. Өзіңді қолға ал».

Мария маған «Секстің маңызы қаншалықты? » деген сұрақты қойғаннан кейін үш жыл өткен соң, ол қайта оралды. Көрініп тұрғандай, ол әлі жауабын таппаған. Басында ол қауіпсіздік сезіміне соншалықты мас болғаны сонша, Никоға деген сексуалдық сезімталдықтың жоқтығын кейінге қалдыра алды. Ол мәселе өздігінен шешіледі, бір күні бұл кедергі жойылып, бәрі өз орнына келеді деп үміттенді. Нико, өз кезегінде, сабырлы адам. Олардың әлсіз жыныстық өміріне көңілі толмаса да, ол қысым жасамады. Мәселені қозғамау — оның қабылданбаудан сақтану тәсілі. Біздің сеанстарда Мария сексуалдық тақырыпқа әрқашан «жақындау-қашу» көзқарасын танытатын. Ол бұл тақырыпты тікелей қозғаған санаулы жағдайларда, бұл әрқашан талқылауға уақыт қалмаған сағаттың соңында болатын. Бір аптада мен газды басып, әңгімені қыздыруды жөн көрдім.

— Секс қиын, солай емес пе? — деп сұрадым мен одан. — Не айтқыңыз келеді? Ол туралы сөйлесу қиын ба, әлде жасау қиын ба? — ол менің сұрағыма сұрақпен жауап берді. — Оны мойындау қиын, — деп жауап бердім мен. — Маған ол туралы сөйлескеннен көрі секспен айналысу оңайырақ. — Ал Никомен ше? — Никомен секс туралы сөйлескеннен көрі, секспен айналыспау оңайырақ. — Айта бер. — Секс — қиын. Мен оны көп жағдайда қаламаймын, бұл таңқаларлық, өйткені мен өзімді әрқашан сексуалды адаммын деп санайтынмын. Мен төмен құштарлыққа ие әйелдер туралы оқимын және өзімді олармен теңестірмеймін, бірақ соңғы кездері менде де солай сияқты. — Басқа еркектермен оңайырақ болды ма? — О, құдайым-ау, жоқ — бірақ бұрын мен ол туралы ешқашан сөйлеспеуім керек еді. Бұл мен жұмыс істеуім керек нәрсе емес еді. Не ол табиғи түрде болады және біз үйлесеміз, не қарым-қатынас бәрібір ұзаққа бармайды, сондықтан несіне әуре боламыз? Енді мен өзім жақсы көретін ер адаммен біргемін. Ол өте сымбатты, маған ханшайымдай қарайды, бірақ мен онымен секспен айналысқым келмейді. Мен одан күн сайын бас тартқанда ол ренжиді, ал маған секстен суып кеткенім ұнамайды. Мен мұны қызымызға жүкті болған кезде болды деп ойлағым келеді, бірақ шынымды айтсам, мен сылтау тапқаныма жеңілдеп қалдым. «Мен жүктімін» деген сылтау «мен жаңа ғана босандымға» айналды, содан кейін «мен еміземін», одан кейін «маған ұйқы керек» болып кетті. Шынын айтқанда, өзіңіз білетіндей, бұл басынан бері проблема болды. — Тәуекел етіп, ішке үңілеміз бе? — Мен одан қашудан, бірдеңенің өзгеруін күтуден шаршадым. Мен Никоны жаңа модельге ауыстыра алмаймын. Мен не онымен бәрін реттеймін, не құримын.

Мария жұмысшы отбасында, полиция қызметкері мен қосалқы мұғалімнің қызы болып өсті. Дін басты орында болды және ол орта мектепті бітіргенше тек қыздарға арналған католиктік мектептерде оқыды. «Біз үйде секс туралы ешқашан сөйлескен емеспіз. Әжемнің он баласы болған және ол әйелдердің оргазм ала алатынын ешқашан білмеген. Елестете аласыз ба? Мен анамды үш жасымнан бері жалаңаш көрген емеспін. Әкемді ешқашан жалаңаш көрмегенмін. Мен бес баланың кенжесімін және әрқайсымыз өзімізше көтеріліс жасадық — бірақ ағаларым ешқашан қыздарға арналған тыйымдармен бетпе-бет келген емес».

Мария Америкадағы барлық нәрсеге не «бәрі», не «жоқ» деп қарайтын, не «той», не «аштық» болатын басым сексуалдық мәдениетке тоқталады. «Мен пәктігімді жоғалтқанда он жеті жаста едім; ал католик қыздар үшін, егер сен бір адаммен жатсаң, бүкіл қаламен жатқанмен бірдей — және, шынымды айтсам, көбіміз солай істедік», — дейді ол маған. «Бұл ескірген естілетінін білемін, бірақ мен өскен жерде шынымен солай болды. Статен-Айленд — құрып кету қаупі төнген католиктерге арналған табиғи қорық сияқты. Хабарлама түсінікті болды: секс — үйленбеген болсаң, күнә».

— Иә. «Секс — лас нәрсе; оны өзің сүйетін адамға сақта» деген ескі мәтел сияқты ғой, — деймін мен.

Мария көшіп кетті, колледжге түсті, кастинг-агент болды және бүгінде балалық шағынан мүлдем басқа әлемде тұрады. Бірақ бұл интеллектуалды кеңею тыйымдарды жоюға мүмкіндік бермеді: тән құмарлығы — күнә, әсіресе әйелдер үшін. Жиырма жылдық қысқа кездесулерге, маусымдық қарым-қатынастарға және тұрақты жігіттерге қарамастан, қалдық хабарламалар оның денесіне терең сіңіп қалған. Еркін болып көріну — еркін болу дегенді білдірмейді. Ол жалғызбасты болған кезде, Мария өзінің жасырын сексуалдық ыңғайсыздығын айналып өте алатын. Эмоционалды түрде аз байланған кезде еркін болу оңайырақ еді. Бірақ ол отбасының географиялық шекарасында өмір сүруді таңдағаннан кейін, оның өткенінің сыбырлары жаңғыра бастады.

— Алты айда бір рет мен бұл тақырыпты Никомен қозғаймын. Мен: «Нико, біздің сексуалдық өміріміз нашар. Біз бірдеңе істеуіміз керек. Сенің мына кітапты оқығаныңды қалаймын», — деймін. Бірақ ол кітап оқығысы келмейді. Ол ондай кітаптарды жек көреді. Ол: «Бұл менің нәрсем емес. Тек бірге болуға уақыт табайық. Секс неғұрлым көп болса, соғұрлым ол тартымды бола түседі, солай емес пе? » — дейді. Бұл оның стандартты жауабы. — Мен бұған дейін сізге кітаптар ұсынғанмын, бірақ бұл жағдайда сіз оларды тығылу үшін пайдаланып жатқан сияқтысыз. Өзіңіз туралы сөйлесу неге соншалықты қиын? Өз мүддеңізді қорғау неге қиын? Егер сіз: «Нико, мен саған өзім туралы — секс туралы не ойлайтынымды және не сезінетінімді айтқым келеді», — десеңіз не болар еді? — Бұл тақырыптың бәрі эмоционалды түрде соншалықты ауыр, ол менің ұйқымды келтіреді.

Марияға ештеңенің тегін емес екені, бәріне еңбекпен қол жеткізу керектігі үйретілді. Жеңілдіктер — бұл ешқашан көп еңбек етпегендерге арналған және ол моральдық тұрғыдан күмәнді. Ұстаным мынадай болды: сен отбасының игілігі үшін құрбандыққа барасың. Оның өзін алға шығаруға құлықсыздығы әсіресе сексуалдық салада қатты байқалады.

— Сізге шынымен қажет нәрсені сұрау қалыпты сияқты көрінеді, — деп түсіндіремін мен, — бірақ бірдеңені тек қалағаныңыз үшін сұрау — өзімшілдік сияқты. Ләззаттың өзі, егер сіз оған лайық болмасаңыз, күмәнді болып көрінеді. Бұл сонымен қатар сіздің қаншалықты лайықты екеніңіз және алуға тұрарлық екеніңіз туралы сұрақты туындатады — тек сіз болғаныңыз үшін. Бірақ эротизм дәл сондай: бұл ләззат үшін ләззат алу, оны Нико сізге тегін ұсынады.

Мария екеуміз таңертең кофе ішкенде отырудан бастап, ас үй әлі лас болса да газет оқуға, тіпті Нико екі түн қатарынан балаға қарау керек болса да достарымен сыртқа шығуға дейінгі өзін лайықты сезіну сезімін қалыптастыру бойынша жұмыс істейміз. Ол ләззат үшін алдын ала міндеттерді орындау арқылы ақы төлеу керек деген ойдан демалуы керек. Біз өзімшілдікті бейтараптандыру үшін бәрі мінсіз әділ болуы керек деген осы күрделі әділдік пен лайықтылық жүйесін бұзамыз.

Мария бұл идеяны қабылдады. «Менің ойымша, менің «төмен құштарлығым» бәрінен бұрын сексті өз меншігім ретінде сезінбеуіммен және ләззатпен, әсіресе күйеуіммен болатын ләззатпен күресіммен байланысты. Никоға эротикалық түрде ашылу маған неге соншалықты ыңғайсыз екенін түсіндіре алмаймын. Менің білетінім, отбасы — бұл мен ешқашан қосымша бірдеңе алу үшін баратын жер емес».

— Дұрыс. Сіз үшін отбасы — бұл ләззат алу емес, өзін-өзі құрбан ету. Бірақ сау құқық сезімі — эротикалық жақындықтың алғышарты.

Мария эротикалық тығырыққа өзінің не қосқанын түсіне бастағанда ғана, Никоның үлесі айқындала бастады. Ол оған біздің сеанстарда талқылаған сұрақтарды қойды. «Секс сен үшін нені білдіреді? » «Сенің отбасыңда секске қалай қарады? » «Сенің сексуалдылығыңды қалыптастырған маңызды оқиғалар қандай? » «Менімен сексуалдық тұрғыдан нені сезінгің келеді және неден қорқасың? » Олар проблемаларға емес, мүмкіндіктерге бағытталған, қозғаушы және шабыттандыратын әңгімелерді бастады.

Мария Нико үшін секстің еркіндік пен байланыс, махаббаттың шешен белгісі екенін біледі. Ол одан бас тартқанда, ол өзін сүйікті емес сезінеді. Нико — көп сөйлейтін адам емес. Оның орнына ол қамқорлығын іс-әрекетімен көрсетеді: ыдыс жуу, оның аяқ киімін тазарту, тоңазытқышта әрқашан шоколад сақтау. Ол демалыс күндері үйден ешқандай кінә сезімінсіз (бұл Марияға қиын) шығуын және бітпейтін үй шаруасына батпауын қадағалайды. Ол Марияға да, қыздарына да мейірімді. Бірақ секс басталғанда еркелетулер тоқтайды. Оған секс ұнағанымен, ол еліктіруге (седукцияға) онша шебер емес. «Ол секстің секс бөлігіне — өзі не істеу керектігін білетін бөлігіне жетуге асығатыны сонша, ол ізденіс пен романтикаға мән бермейді. Ойындар, білесіз ғой. Мен соңында асығыстық сезінемін. Никоға теледидар көруден жыныстық қатынасқа толық физикалық және эмоционалды түрде дайын болу үшін шамамен екі минут қажет. Маған баяу дайындық керек. Және оған қамқорлық жасаудың үйреншікті тәсілімен, оның көңілін қалдырғым келмейді, сондықтан мен тез қозуға тырысамын. Бұл толық сәтсіздік».

Нико үшін секс — бұл бір актілі пьеса. Мария үшін бұл — ләззаттардың тізбегі, жүйелі түрде ашылу. Проблема олар эротизмді айналып өтіп, жыныстық қатынас пен оргазмға бағытталған сызықтық, мақсатты фокусқа түсіп қалғанда туындайды. Бұл жағдайда ол созылу — іштей өзімшілдік пен ұятсыз ашкөздік деген оймен күреседі. Оның басымдық бермеуі және өзін бекітпеуі Никоның асығыстығымен кездеседі, бұл оның назар аударуға лайық емеспін деген ойын одан әрі күшейтеді. Әрине, егер ол оған ұнайды деп ойласа, тым ұзақ уақыт алып жатырмын деп алаңдамас еді. Бірақ Нико үшін баяулық басқа мазасыздықты тудырады — ол жеткілікті дәрежеде жақсы бола алмаймын деген қорқыныш.

Мен Марияға ол және Нико өзара оргазмға деген қатаң талаптары бар тапсырмаға бағытталған сексуалдық модельден босануды ұсындым. Бұл — секстің қызығын алып тастайтын салмақтылыққа толы «өтті-өтпеді» деген көзқарас.

— Еріндерден сүйісуді (мейкаутты) есте сақтадыңыз ба? — деп сұрадым мен. — Соңғы рет қашан солай істедіңіздер? — Жылдар болды. Білесіз бе, мен ең басында Кони-Айлендтегі жағалауда кешке бойы сүйісіп, французша сүйіскенімізді есіме түсіремін. Бұл керемет еді. Біз оны енді істемейміз. — Міне, енді соны жасаңыздар.

Мария мен Нико арасындағы динамиканың қыр-сыры өте нәзік және бұл мен кездестіретін жұптардың көбіне тән. Бұл ешқашан тек бір нәрсе немесе бір серіктес емес. Мария еліктіруді қалайтынын айтады, бірақ ол Никоны еліктіргіш ретінде көруге қарсылық танытады. «Біздің қарым-қатынасымыз менің оған деген қызығушылығыма кедергі келтіреді. Кейде мен оған, мысалы, ол душтан шыққанда немесе жаттығу залынан оралғанда қараймын және «Құдайым-ау, ол өте тартымды» деп ойлаймын. Неге ол менің күйеуім екенін есіме түсіргенше тартымды болып қала береді? »

Мен Марияға бір адаммен эротикалық тұрғыдан ашық және эмоционалды түрде жақын болу қорқынышты екенін, әсіресе секс бірдеңе үшін ұят деп санасаңыз, түсіндірдім. «Сіздің қарым-қатынасыңызға әлі енбеген сіздің тұтас бір бөлігіңіз бар. Шын мәнінде, оны жасырып ұстауға жұмсалатын психикалық энергия сізді шаршатуға жеткілікті. Күйеуіңізбен махаббатпен айналысқаннан көрі ұйықтағанды жөн көретініңізге таңғалуға болмайды».

Көбіміз сияқты, Мария да эротикалық қиялдарын мен бос армандарын жасыруды үйреніп өсті. Ләззаттарымызды құпия сақтау — біздің сексуалдық әлеуметтенуіміздің негізгі құрамдас бөлігі. Мария бала кезінде эротикалық ізденістің тәтті сәтінде ұсталып қалғандағы ұятты және анасының бетінен көрген жиіркенішті: «Оны дәл қазір тоқтат», — деген сөзін есіне алады. Тіпті сексуалдық ойындардың жақсы сезім сыйлайтынын мойындаған ата-анасы бар бақытты жандар да: «Бұны жасырын сақта», — деген ескертуді есіне алғанда сескеніп қалуы мүмкін. Көптеген жылдар бойы жасыруға тырысқан нәрсені ашыққа шығару қиын.

Мария өзінің қарым-қатынасына ерте жастан басып тастауға және қорғануға үйренген эротикалық қиялдарын әкелуге қиналатыны таңқаларлық емес. Никоның қабылдауға дайын екенін сезе отырып, мен оны дәл солай істеуге — қалауды мойындауға және өзін еркелетуге лайықты екеніне сенуге итермелеймін. Сонымен бірге мен оны Никоға деген жаңа қызығушылық танытуға шақырамын. «Оны күйеу рөліне, барлық тұрмыстық қасиеттерімен бірге қамап тастап, сосын құштарлықтың жоқтығына шағымдану тым оңай. Оның тұтас бір ішкі географиясы бар, ал сіз тек ескі көршілес маңда жүрсіз».

Бұл — сексуалдық жақындықтың, эротиканы үйге әкелудің қиындығы. Бұл барлық жақындықтардың ішіндегі ең қорқыныштысы, өйткені ол бәрін қамтиды. Ол біздің ішіміздегі ең терең жерлерге жетеді және өзіміздің ұят пен кінәмен тығыз байланысты аспектілерімізді ашуды қамтиды. Бұл қорқынышты, жалаңаштықтың мүлдем жаңа түрі, біздің жалаңаш денелерімізді көруден әлдеқайда ашығырақ. Біз эротикалық тілектерімізді білдіргенде, біз қорлық пен қабылдамау қаупіне бас тігеміз, олардың екеуі де бірдей жойқын. Мен адамның қалауын оның серіктесі «азғындық», «ауытқу» және «жиіркенішті» деп айыптаған және белгілеген ауыр көріністердің куәсі болдым. Көбіміздің осы қорқынышты сценарийден қорғану үшін «жұмыс істейтін секстің» қауіпсіздігін таңдайтынымыз таңқаларлық емес. Біз құштарлықтан алыс болуымыз мүмкін, бірақ ең болмаса өзімізді қалыпты сезінеміз. Үлкен масштабта бұл жаман компромисс емес. Бірақ басқаша танылуды көксейтіндер, өздерін тапсырып, сол шекарадан өтуге тәуекел ететіндер де бар. Олар үйдегі секске — асқынған секске — қатысты мәдени тыйымдармен бетпе-бет келуге батылдық жинайды. Олар эротикалық салада толық көрінуді аңсайды және тежелуге қарсы тұрады. Олар үшін сексуалдық қатынас лас нәрсе емес, керісінше бізді илаһи нәрсемен байланыстыратын қасиетті бірігу болып табылады.

Эротикалық жақындық — бұл сексуалдық қарым-қатынастағы біздің естеліктеріміздің, тілектеріміздің, қорқыныштарымыздың, күтулеріміздің және күрестеріміздің ашылуы. Біздің ішкі тілектеріміз ашылып, оны сүйіктіміз қабылдап, растағанда, ұят жойылады. Бұл — жүрек, тән және жан үшін терең күш-қуат пен өзін-өзі бекіту тәжірибесі. Біз махаббат үшін де, секс үшін де қатыса алғанда, біз пуританизм мен гедонизмнің шайқас алаңынан жоғары көтерілеміз.

7

Эротикалық жоспарлар

Маған сізді қалай жақсы көргенін айтыңыз, мен сіздің қалай төсекте болатыныңызды айтып беремін

Ересектер ешқашан ештеңені өздігінен түсінбейді және балаларға оларға бәрін үнемі түсіндіре беру шаршатады. — Антуан де Сент-Экзюпери, Кішкентай ханзада

Сонымен, ұмытылған от сияқты, балалық шақ біздің ішімізде әрқашан қайтадан лаулай алады. — Гастон Башляр

Көптеген институттар біздің мүдделерімізді қорғайды. Дін, үкімет, медицина, білім беру, БАҚ және поп-мәдениет біздің сексуалдық әл-ауқатымыздың параметрлерін анықтау және реттеу үшін тынбай еңбек етеді. Дене сұлулығына қатысты ынталандырулар мен тыйымдар — қоғамның «ана сүті». Секс туралы білетініміздің көбі көшеден, фильмдерден, теледидардан және мектептен келеді. Бірақ мұның бәрі бізге жетпес бұрын, біздің отбасымыз бізге бірінші болып жетеді. Біз қоғам мүшелеріміз, бірақ біз сонымен бірге ата-анамыздың балаларымыз. (Бұған ата-әжелер, өгей ата-аналар, қамқоршылар және біздің ерте әл-ауқатымыз сеніп тапсырылған кез келген адам кіреді. ) Ересек махаббатымызға біздің негізгі тәрбиешілерімізбен жазған тарихымыздан артық ештеңе тұрақты әсер етпейді.

Құштарлық археологиясы

Біздің құштарлығымыздың психологиясы көбінесе балалық шағымыздың егжей-тегжейлерінде жасырылған және өміріміздің ерте тарихын қазу оның археологиясын ашады. Біз қай жерде және қалай жақсы көруді үйренгенімізді бақылай аламыз. Біз ләззат алуды үйрендік пе, әлде жоқ па, басқаларға сенуді ме, әлде жоқ па, алуды ма, әлде бас тартуды ма? Біздің ата-анамыз біздің қажеттіліктерімізді бақылады ма, әлде біз олардың қажеттіліктерін бақылауымыз керек болды ма? Біз олардан қорғаныс іздедік пе, әлде өзімізді қорғау үшін олардан қаштық па? Біз қабылданбадық па? Қорландық па? Тасталдық па? Бізді құшақтады ма? Тербетті ме? Жұбатты ма? Біз тым көп нәрсе күтпеуді, ренжігенде тығылуды, көзбен байланыс жасауды үйрендік пе? Отбасымызда біз қашан гүлденуге болатынын және біздің құлшынысымыздан басқалардың қашан зардап шегетінін сеземіз. Біз денемізге, жынысымызға және сексуалдылығымызға қалай қарау керектігін үйренеміз. Және біз кім және қалай болу керектігі туралы көптеген басқа сабақтарды үйренеміз: ашылу немесе жабылу, ән айту немесе сыбырлау, жылау немесе көз жасымызды жасыру, тәуекел ету немесе қорқу.

Осы тәжірибелердің барлығы өзіміз туралы сенімімізді және басқалардан күтетін нәрселерімізді қалыптастырады. Олар әрбір еркек пен әйелдің ересек махаббатқа әкелетін «жасауының» бір бөлігі болып табылады. Бұл эмоционалдық көрсеткіштердің бір бөлігі анық және айқын, бірақ оның көбі айтылмаған, тіпті өзімізден де жасырылған.

Біздің сексуалдық талғамдарымыз ерте жастағы өміріміздің толқуларынан, қиындықтарынан және қақтығыстарынан туындайды. Олардың жақындық пен ләззат алу шегіне қалай әсер ететіні — біздің зерттеуіміздің нысаны. Сізді не еліктіреді және не суытады? Сізді не тартады? Не нәрсе сезімсіз қалдырады? Неге? Сіз қаншалықты жақындыққа төзе аласыз? Сүйікті адамыңызбен бірге ләззат алуға дайынсыз ба?

Стивеннің әкесі анасын тастап кеткенде, анасы еңсесін тіктеп, балаларын бағуға бар күшін салды және ешқашан ешкімге өзін бұлай ренжітуге жол бермеймін деп ант берді. Жедел жәрдем медбикесі болған ол, бүгінде өз үйінің иесі және үш баласын колледжде оқытты. Стивен анасына таңданыспен және құрметпен қарайды және өмірінің көп бөлігін өзі айтқандай «оңбаған» болмауға тырысумен өткізді. Ритамен некелескеніне алты жыл болғанда, ол оның қадамдарынан қашқақтап, сексуалдық енжарлығы туралы айыптауларынан жалтаратынын байқайды. Стивен өз сылтауларының астарында қызығушылықтың жоқтығына және эрекциясының сенімсіздігіне таңғалады.

Ол әйелін неғұрлым көбірек жақсы көріп, құрметтеген сайын, онымен [SEX]жақындасу[SEX] соғұрлым қиындай түседі. Стивеннің ойынша, эмоционалдық қауіпсіздік кез келген өзімшіл немесе агрессивті бейімділіктерді үнемі бақылауда ұстауды талап етеді. Анасына деген махаббатынан туындаған бұл сенім оның сексуалдылығының бір бөлігіне айналды. Ол Ританы неғұрлым жақсы көріп, оған тәуелді болған сайын, оның сақтыққа деген қажеттілігі артып, сексуалдық тұрғыдан соғұрлым тұйықтала түседі. Ол эмоционалды қамқорлық аясында құмарлықтың кең ауқымын қалай сезіну керектігін білмейді. Оның санадан тыс түйсігі өткенге адал.

Жиырма жастағы бөлшек сауда менеджері Дилан үшін эмоционалдық қауіпсіздік сексуалдық қозумен немесе онсыз да мүлдем мүмкін емес болып көрінеді. Ол он екі жаста болғанда қайтыс болған анасы олардың отбасының эмоционалдық тірегі еді. Оның жерлеу рәсімінде көзіне жас алғанда, әкесі оған: «Маған сүйеніш бола алмай, езіліп кетпейсің деп үміттенемін», — деді. Әкесіне жақын болу үшін ол өзінің бүкіл эмоционалдық өмірін сызып тастауға мәжбүр болды. Ол: «Біздің үйде барлық сезімдер әлсіздіктің белгісі еді», — деп түсіндіреді. Дилан біреуге деген сезімі пайда болған сәтте, өзінің төзгісіз осалдығын бақылау үшін өзін-өзі жек көрумен шабуылдайды. Оның шешімі қандай? Аптасына екі рет ол ешқашан танымайтын және ең бастысы, оны ешқашан танымайтын еркектермен кездесу үшін клубтарға барады. Анонимді сексте сезімдер болмайды және Дилан балалық шағындағы қорлаудың қайталануынан қорғалады. Сонымен қатар, ол бір уақытта көптеген адамдардың қалауында болудың, таңдалудың керемет рахатын сезінеді.

Эротикалық үлгінің біздің қалауымыздың қисынсыздығын көрсететін бір қыры — бізді көбіне балалық шақтағы реніштеріміз бен көңіл қалуларымыз қоздырады. Секс-терапевт Джек Морин эротикалық қиял өткендегі жарақаттарды жоюда, өзгертуде және қалпына келтіруде өте тапқыр екенін түсіндіреді. Басқаша айтқанда, балалық шақта бізге ең ауыр тиген тәжірибелер кейінірек ләззат пен қозудың ең үлкен көзіне айналуы мүмкін.

Мелиндаға тоқталайық. Оның әкесі — тұрақсыз адам. Ол анасының тауқыметіне ортақтасқанымен, анасы сияқты болғысы келмейді: рухы түскен, бақытсыз, жалғыз. Керісінше, ол тасталған әйелдің қарама-қайшылығына, яғни азғырушыға айналды. Мелинда еркектерді өз ойынында жеңуге тырысады. Мелинданың ойынша, қолжетімсіздік құмарлықты оятады, ал ол еркекті азғырғаннан кейін, ол бірден тартымдылығын жоғалтады. Өз күшін қайта растау үшін ол келесі еркекке, содан кейін тағы біреуіне көз тігуі керек. Егер еңсеретін кедергі болмаса, ол өз құндылығын бағалай алмайды. Қуатты, салқынқанды еркекті бағындырудан асқан қызық жоқ; бірақ ең жоғарғы ләззат — оны тастап кету, бұл оның өткеннің кегін алғанының айқын дәлелі. Бұл еркектерді аяусыз босата отырып, Мелинда анасынан айырмашылығы, өзінің күшті және тәуелсіз екенін, шешім қабылдайтын, таңдау жасайтын, көңіл-күйіне қарай ғашықтарын таңдайтын немесе тастайтын адам екенін дәлелдеуге тырысады. Әрине, өмірінен осалдықты аяусыз аластату арқылы, ол таңқаларлықтай анасы сияқты жалғыз және сүйіспеншіліксіз қалады.

Эротизмнің басты қозғаушы күші — адамның қиялы, бірақ көптеген адамдар үшін сексуалдық өзін-өзі тану жобасына қорқыныш, кінә және сенімсіздік тудыратын ата-аналық хабарламалар кедергі келтіреді. Балаларды қорғауға арналған нәрсе ересектердің сексуалдық махаббатында үлкен мазасыздықтың көзіне айналады. Лена лайықты әйел не туралы армандауға, не істеуге және неден ләззат алуға болатыны және болмайтыны туралы тізіммен өсті. Консервативті, өте діндар отбасының үлкен қызы Лена ибалы әйелдер әйелдік мінез-құлықтың қатаң стандарттарын сақтауы керек, ешқашан агрессивті немесе өжет болмауы керек және әрқашан басқалардың қажеттіліктерін өзінікінен жоғары қоюы керек екенін үйренді. Анасы (және оған дейінгі ғасырлар бойғы әйелдер) сияқты Лена да өзінің бағасын алушы емес, беруші болудан тапты. Өзін таптырмас адам ету арқылы ол махаббаттың құбылмалылығына қарсы тұрудан үміттенді. Бірақ Ленаның бұл «жақсылығы» күйеуінің қызығушылығын жояды. Оның ұялшақ жақындасуы және сексуалдық батылдығының жоқтығы оны тежейді.

Соңғы айларда Лена егер ол азғантай болса да иілгіштігін азайтса, некесі қандай болатынын ойлай бастады. Ол тек бергені үшін ғана емес, кім екені үшін де ұнауы мүмкін деген оймен тәжірибе жасап жүр. Біз бірге «жақсы қыздың» мұрасы болған мазасыздықты, кінәні және өзін-өзі жоққа шығаруды бөлшектедік. Лена тек өзіне не ұнайтынын біліп қана қоймай, соны сұрай алатындай батыл болғысы келеді. Күйеуімен бірге Victoria’s Secret-тен іш киім сатып алу үлкен іс сияқты көрінбеуі мүмкін, бірақ Лена үшін бұл Wonderbra сияқты рухты көтеретін нәрсе болды.

Стивен, Дилан, Мелинда және Ленаның сексуалдылығындағы ішкі кернеулер — балалық шақтағы қақтығыстардың нәтижесі. Біздің эротикалық бейімділіктеріміз бен қауіптеріміздің егжей-тегжейлері өмір бойы жетіледі, бірақ көбінесе балалық шақтағы жақсы және онша жақсы емес тәжірибелерден бастау алады. Кейде мұның бәрін түсіну үшін аздап психологиялық ізденіс қажет, бірақ адамның эротикалық қиялында кездейсоқ нәрселер өте аз.

Біздің контекстіміздегі «Мен»

Біздің ата-анамызға физикалық және эмоционалдық тәуелділігіміз кез келген басқа тірі түрлерден ауқымы мен ұзақтығы жағынан асып түседі. Ол соншалықты толық — және біздің қауіпсіз сезінуге деген қажеттілігіміз соншалықты терең — біз оларды жоғалтпау үшін бәрін жасаймыз. Біз тілектерімізді басамыз және агрессиямызды жасырамыз. Біз қорлық үшін кінәні өз мойнымызға аламыз, бақылауға бағынамыз, өзімізге сенімді боламыз және өз қажеттіліктерімізден бас тартамыз. Қысқасы, біз негізгі байланысымызды сақтауға бағытталған өзін-өзі сақтау тактикасының кең ауқымын қолданамыз.

Біздің ең үлкен қажеттіліктеріміздің бірі, даму тұрғысынан алғанда, [AUTONOMY]автономия[AUTONOMY] екенін ескерсек, жағдай қиындай түседі. Еңбектей бастаған сәттен бастап, біз байланысқа деген іргелі ұмтылыс пен өз еркімізді сезінуге деген ұмтылысты теңестіруге тырысып, бөлінудің қауіпті жолдарымен жүреміз. Бізге ата-анамыздың қамқорлығы қажет, бірақ сонымен бірге бостандығымызды орнату үшін жеткілікті кеңістік беруі керек. Біз олардың бізді құшақтағанын қалаймыз және бізді жібергенін қалаймыз.

Өмір бойы біз осы тәуелділік пен тәуелсіздік арасындағы өзара әрекеттестікпен күресеміз. Ересек кезімізде бұл қажеттіліктерді қаншалықты шебер үйлестіретініміз ата-анамыздың біздің кішкентай кезіміздегі қайсар екіұдайлығымызға қалай жауап бергеніне байланысты. Ата-анамыздың мінез-құлқы, яғни олардың нақты не істейтіні — жағдайдың бір бөлігі ғана екенін атап өту маңызды. Тағы бір бөлігі — олардың әрекеттерін қалай түсіндіретініміз. Әрбір бала өмір лотереясына жеке төзімділікпен келеді. Бір адамға жақсы болып көрінген нәрсе, екіншісіне ауыр тиюі мүмкін. Кейбіреуіміз ата-анамыздың көбірек араласқанын қаласақ, басқаларымыз ата-анамыздың жіті бақылауы мен килігуін еске алғанда тітіркенуіміз мүмкін. Әрбір отбасының тәуелділік пен автономияның көріністеріне — олар қашан марапатталады және қашан кедергі келтіріледі деген өз қалаулы жауаптары бар. Ата-анамызбен қарым-қатынаста біз қаншалықты еркіндікті қауіпсіз сезіне алатынымызды және байланыстарымыз біздің қажеттіліктерімізді қаншалықты басып тастауды талап ететінін анықтаймыз. Соңында біз қарым-қатынастардың қалай жұмыс істейтіні туралы сенімдер, қорқыныштар мен үміттер жүйесін — кейбіреуі саналы, көбі санадан тыс — қалыптастырамыз. Біз мұның бәрін ұқыпты қорапқа салып, сүйіктімізге береміз. Бұл әділ сауда.

Кездейсоқ емес, бұл бүкіл эмоционалды тарих секстің физикалық деңгейінде көрінеді. Дене — бізде бар қарым-қатынас жасаудың ең таза, ең бастапқы құралы. Роланд Барт жазғандай: «Тіл жасыратын нәрсе менің денем арқылы айтылады. Менің денем — қыңыр бала; менің тілім — өте мәдениетті ересек адам». Дене — біздің ана тіліміз, алғашқы сөздерімізді айтпас бұрын әлеммен делдал. Біз пайда болған сәттен бастап, махаббат ересектен балаға сезімталдықпен — және мен батыл түрде айта аламын, эротикалық түрде де ауысады.

Дене сезімдері біздің қоршаған ортаны алғашқы сезінуімізде және қамқоршыларымызбен алғашқы қарым-қатынасымызда басым болады. Дене — терінің сезімтал ләззаттарына арналған жад банкі. Мен кабинетімдегі ерлер мен әйелдердің бір-біріне: «Тек мені құшақтай аласың ба? » деп жалбарынғанын қаншалықты жиі естимін. Құшақтаудың жұбату күші бес жастағыдай, қырық жаста да маңызды. Дене, сонымен қатар, біз бастан өткерген күйзеліс пен көңіл қалудың, шеккен азаптың сақтау орны болып табылады. Біздің денеміз санамыз ұмытқысы келген ақ пен қараны да шебер есте сақтайды. Бәлкім, сондықтан біздің ең терең қорқыныштарымыз бен ең тұрақты аңсарларымыз интимдік сексте пайда болады: мұқтаждықтың орасан зорлығы, тастап кетуден қорқу, жұтылып кетуден қорқу, шексіз билікке деген құштарлық.

Эротикалық жақындық — бұл жомарттық пен өзімшілдіктің, беру мен алудың әрекеті. Біз өзімізді жоғалтып алу немесе жұтылып кету қорқынышынсыз басқа адамның денесіне немесе эротикалық кеңістігіне кіре алуымыз керек. Сонымен қатар, біз басқа адамның қасында бола отырып, өзімізге үңіле алуымыз, өзімізді сезінуге берілуіміз керек, сонда басқа адам біз оралғанда әлі де сол жерде болатынына, біздің уақытша жоқтығымызды теріске шығару ретінде қабылдамайтынына сенуіміз керек. Біз жойылып кету қорқынышынсыз байланыса алуымыз керек және тастап кету қорқынышынсыз бөлектігімізді сезіне алуымыз керек.

Интимдік ләззаттың өзімшілдігі

Мені эмоционалды деңгейде өзі мен басқаның арасындағы теңгерімге қол жеткізе алатын, бірақ оған физикалық деңгейде қайта-қайта жете алмайтын адамдар әрқашан қызықтыратын. Физикалық секс актісінде бірігіп кету қаупі және соның салдарынан өзін жоғалту бұл адамдар үшін соншалықты қарқынды, сондықтан олар одан не сексуалдық тұрғыдан жабылу арқылы, не өз қалауын басқа жақтан іздеу арқылы қорғанады. Психоаналитик Джессика Бенджамин: «Баланың автономия үшін күресі дене мен оның ләззаттары аясында жүреді», — деп жазады. Бұл ересек адам үшін де солай.

Джеймс менің кабинетіме алғаш рет кіргенде, отырып: «Стелла екеуіміздің некеміз өте жақсы, бірақ секс әрқашан проблема болды», — деді. Джеймс Стелламен сексуалдық тұрғыдан өзін тұйық сезінеді және олардың эротикалық сәйкессіздігі оны кернеуге толтырады. Стелла оған жақындағанда ол қандай да бір бастапқы қозуды сезінгенімен, ол міндетті түрде өз «нәтижесіне» алаңдауға ұласады. Менікі дұрыс бола ма? Мен тым ерте бітіріп қоймаймын ба? Стелла оргазм ала ма? Секс мәре сызығына жарысқа айналады — ол эрекциясын жоғалтпас бұрын жете ала ма? Оның ләззат алу қабілеті осы тар фокуспен айтарлықтай шектелген. Ол ойнақы бола алмайды, жаңа нәрселерді көре алмайды, өйткені әдеттегі режимнен ауытқитын кез келген нәрсе оның орындау қабілетіне қауіп төндіруі мүмкін. Бұл мазасыздықтар әрқашан тізбекті әсер береді және Джеймстің тежелуі Стелланы да тұншықтырды. Ол оның жоқтығын сезеді, назар аудармауын жоқтайды және оған көптеген жылдар бойы ащы шағымданады.

— Маған анаңыз туралы айтып беріңізші, — деп сұраймын Джеймстен. — Анашым ба? Сіз уақытты босқа өткізбейсіз, иә? Бірнеше жыл бұрын мен терапевтке бардым, ол да анам туралы сөйлесуімді қалады. Бұл ештеңені өзгерткен жоқ. Әйелім анама мүлдем ұқсамайды. — Тиісті тексеру үшін мен әрқашан бастауға ораламын. Мен сізге анаңызға үйлендіңіз деп айтпауға уәде беремін. Бірақ махаббат пен қарым-қатынас туралы білетін алғашқы жеріміз — біздің туған отбасымыз. Басқа ешкім — достар, көңілдестер, мұғалімдер, ғашықтар — мұндай эмоционалды резонансты көтере алмайды. Сонымен, анаңыз туралы айтып беріңіз.

Біздің әңгімелерімізде Джеймстің анасының көңіл-күйіне өте сезімтал болғаны және оның жиі жалғыз әрі мұңды болғаны анықталды. Ол шуды, берекетсіздікті ұнатпайтын және ол мен әпкесі тым шулы болғанда мазасызданатын. Ол жақсы ана еді, бірақ өте [TIGHTLY WOUND]жиырылған[TIGHTLY WOUND] болатын. «Оның қажеттіліктерінің ерекшеліктерін орындау маған әрқашан қиынға соғатын. Оған бәрі жақсы болуы үшін жетпіс екі нәрсені тізіп қою керек еді». Джеймстің анасы оған қолдау, серіктестік және әңгімелесу үшін сенім артты. (Ол оның әкесін жай ғана «Жалақы» деп атайтын. ) «Мен есейіп, достарыммен бірдеңе істегім келгенде, оның көңілі қалғанын білетінмін. Ол маған «Жақсы уақыт өткіз» деп айтатын, бірақ бұл менің жақсы уақыт өткізуіме кедергі болатын». Джеймс анасының көңілін қалдырмауға деген ұмтылысы мен өз өмірін сүру қажеттілігі арасында қалды. «Елдің арғы шетіндегі Стэнфордқа стипендия алу мен үшін ең жақсы нәрсе болды. Ол маған бұл мүмкіндіктен бас тарта алмады. Мен кеттім, бірақ өзіммен бірге үлкен кінә сезімін ала кеттім».

Джеймс Стелланы алғаш көргенде, ол керемет болды. «Оның барлық болмысы сымбатты, жарқын, түрлі-түсті еді. Мұнда ерекшеленуден қорықпайтын әйел тұрды. Ол нағыз жарық еді». Стелла Джеймстің анасына мүлдем қарама-қайшы болды және ол алғаш рет әйелді жақсы көріп, жауапкершілік пен кінә сезімін арқаламады. Шын мәнінде, Стелла оның тым иілгіш болу әрекеттерін үнемі қабылдамай, олар оны тұншықтыратынын түсіндіретін. Ол өзі жоқ жерде бірдеңе істегісі келгенде қаншалықты мазасызданғанын күліп еске алады — ол әрқашан оның көңілін қалдырудан қорқатын. Оның «Қарсы емессің бе? » деп сұрайтын әдеті оны жындандыратын. Ақыры ол: «Тыңда, мен сенің анаң емеспін. Менен рұқсат сұраудың қажеті жоқ», — деп қысқа қайырды. Стелла Джеймске, негізінен үлгі ретінде, біреуге жақын, қамқор, қауіпсіз бола отырып, бұл процесте өзіңді құрбан етпеуге болатынын үйретті. Өз тәуелсіздігін дәлелдей отырып, Стелла өзінің әлсіз емес екенін және оның амандығы тек оған ғана байланысты емес екенін қайта-қайта жеткізді. Махаббаттың бағасы жеке басыңды жоғалту болмауы керек.

Көптеген жағынан Джеймс пен Стелланың некесі қызығарлықтай. Олар бір-бірінен ләззат алады. Ол әлі де оны қатты күлдіреді, ал ол оның графикалық дизайн жұмысының және, ол айтқандай, «басқа барлық нәрселердің де» ең қатал, бірақ ең сенімді сыншысы. Стелла өз позициясы туралы анық айтады: «Мен оны жек көрген кезде де, ешқашан жалыққан емеспін. Зеріккен күні мен бұл жерден кетемін». Отыз бір жыл бірге болған уақытында олар төрт бала өсірді, екі үйді жөндеді, төрт ата-анасынан да айырылды, Стелланың сүт безі қатерлі ісігінен аман қалды және алғашқы немересінің туғанына тост көтерді. Бұл олардың оқиғасының жарқын жағы.

Бірақ бұл тамаша көріністің ортасында олардың ең ауыр айтыстары болатын секстің миналанған алаңы бар. Ол қалайды; ол қаламайды. Ол бұл туралы сөйлескісі келеді; ол қаламайды. Ол ашуланады. Ол қорғанады. Олар қақтығысады, сосын шаң басылғанын күтеді. Бұл жағдай созылмалы және тоқтаусыз, ал жақында ол тіпті ушығып кетті.

Көптеген жылдар бойы Стелла олардың сексуалдық өмірінің күзетшісі болудан жалықты. «Мен бұл туралы ойлайтын, оны қалайтын, оны жүзеге асыратын және ол болмаған кезде шағымданатын адаммын. Егер мен мұны Джеймске қалдырсам, біздің эротикалық өміріміз шөлге айналар еді». Жеке өзінде Джеймс оның қабылдамайтынына сенімді болғанда ғана бастама көтеретінін мойындайды; осылайша ол өз міндетін орындаған болып көрінеді. Стелла «бәрін өзі жасайтын» адам болғанын жек көреді, бірақ ол ештеңе болмай қалудан, төзгісіз бос қуыстан қорқып, тоқтауға батпайды. Оның қызығушылығының жоқтығын растағаннан көрі, солай деп есептегені жақсырақ.

Стелла менопаузаға өткеннен бері оның сексуалдық құмарлығы күрт төмендеді және оның ең үлкен қорқыныштары расталды. Джеймстің бұрын оның құлшынысымен бүркемеленген сексуалдық бастамасының жоқтығы енді айқын көрінеді. Ол алдында тұрған сексуалдық өліктің келешегінен шошиды. «Біз көршілер сияқтымыз. Бұл жолы маған оның күш салғаны шынымен қажет, бірақ ол жасамайды». Мен Стеллаға ол жасамайтындай көрінгенімен, оның қалай жасау керектігін білмеуі ықтимал екенін айтамын. Менопауза әкелген өзгеріс олардың қарым-қатынасының басынан бері қалыптасқан үлгіге нұқсан келтіреді. Олар жақын арада мұның жаңа мүмкіндіктер ашатынын түсінеді.

Джеймс өз қалауының жоқтығын ақтау үшін нәтиже мәселелеріне тез назар аударады. Ол сексуалдық сәтсіздікті алдын ала болжайды және оның мазасыздығы бұл болжамды шындыққа айналдырады. Әрбір сәтсіздік сайын ол өзін төмен санап, еркек емес сияқты сезінеді және импотенциядан қорқуы оны тіпті бастамас бұрын тоқтауға мәжбүр етеді. Осының бәріндегі күтпеген ирония — Джеймс бәрін дұрыс істеуге, Стелла үшін эрекцияны сақтауға соншалықты мән беретіні сонша, оны мүлдем ұмытып кетеді. Сондықтан ол толығымен оған назар аударып отырмын деп ойлағанда, ол оны мүлдем басқа жерде жүргендей сезінеді. Бұл олардың арасындағы даулы мәселе болды. Мен Джеймске секстің физикалық жағына — секске өнер көрсету ретінде қараудың — мүлдем эротикалық емес тәсіл екенін ескертемін. Бұл тым тар бұрыш. Маған Джеймс әйелімен сексуалды болу, қалауын білдіру, оны эротикалық ету, онымен өз құмарлығын еркін білдіру мүмкіндігінен қорқып кеткендей көрінеді.

Мен Джеймстен мазасыздықсыз сексті бастан өткерген-өткермегенін сұрағанда, ол: «Тек мастурбация жасағанда ғана», — деп жауап береді. Бұл маңызды, өйткені бұл оның ешқандай физиологиялық қиындығы жоқтығын және жыныстық тұрғыдан бәрі жақсы екенін растайды. Оңаша сексте Джеймс басқаның талаптарының қысымынсыз өзіне назар аудара алады. Оның қиялындағы әйелдер — нәпсіқұмар, сексуалдық тартымды және ешқандай осалдығы жоқ адамдар. Ол өзінің өзімшілдігі оларға зиян тигізеді деп қорықпайды және ол ешқандай кінә сезімінсіз өз қозуынан ләззат алады. Бұл ол әйелімен ешқашан жете алмайтын бостандық және бұл түсінік бізді оның эротикалық блогының себебіне әкеледі.

Джеймс өзі жақсы көретін әйелдің қасында сексуалдық ләззат алуды білмейді. Өзіне жағу мен Стеллаға жағуды бір уақытта үйлестіре алмай, ол ақырында екеуіне де жаға алмайды. Эмоционалды және интеллектуалды тұрғыдан ол әйелінің қасында өзін сақтай алса да — ол оның музыкалық талғамын жек көреді, итальяндық костюмдер киюден бас тартады және бір жылы Республикалықтарға дауыс беріп, оған қарсы шықты — бұл өзін-өзі бақылау сексуалдық жақындасуда бұзылады. Ол егер өз нәпсісіне беріліп, Стелланы бір сәтке болса де ұмытып кетсе, ол кешірілместей ренжиді деп қорқады.

Джеймс мұны білмесе де, оның эротикалық үлгісі бақытсыз анасымен қарым-қатынасынан қалған іздерге толы. Стелламен сексе келгенде, ол балалық шағындағы жағдайға қайта оралады: ол өзіне назар аудару мен жақындықты сақтау арасында мүмкін емес таңдау жасауға мәжбүр. Бала кезінде өзімшіл болғаны үшін сезінген кінәсі сексуалдық тежелуге айналды. Мүмкін, сондықтан Джеймс әйелінің қалауын шақыру емес, талап ретінде қабылдайды; бұл азғыру емес, міндет. Эротизм міндет аясына ауысты және қысыммен, кінәмен және уайыммен — барлық дәлелденген антиафродизиактармен ауырлатылды.

Құмарлықты қайта тұтандыру

Джеймс пен Стелла тығырыққа тірелді. Олардың жыныстық мәселесі «сәтсіз химияға» байланыстырылып, олар мұны кесілген аяқ сияқты тұрақты әрі қайтарылмас жағдай деп санайды. Көптеген жылдар бойы Джеймс дәрменсіздік туралы мынадай ойдың құрсауында қалды: «Біздің мәселеміз бір жерден туындауы керек; бұл біреудің кінәсі болуы тиіс, егер бұл менің кінәм болмаса, онда кімдікі? Бұл Стелланың кінәсі болса керек. Кел, оны кінәлайық». Джеймстің құштарлығының жоқтығын қайта түсіндіре отырып, мен оның себебін оның балалық шағындағы жаңғырықтардан табамын. Ол өзіне деген жанашырлық таныта бастайды. Сонымен бірге, мен оны қазіргі уақытта бұл үшін жауапкершілікті өз мойнына алуға шақырамын. Біз бірге өзін-өзі кінәлау мен жауапкершілікті бөліп қарастырып, іс-қимыл жоспарларын құрамыз. Бұл оған үлкен жеңілдік әкеледі. Стелла үшін бұл жаңа себеп-салдарлық байланыс — оның өзіне деген құрметін қалпына келтіруге жасалған кішкентай қадам.

Мен Джеймспен жайлы жыныстық дербестік сезімін қалыптастыру үшін жұмыс істеймін, бұл ретте дербестік бейжайлықты білдірмейтінін нақтылаймын. Үнемі Стеллаға назар аудара бермей, мен одан ақылға қонымсыз көрінетін нәрсені жасауды — өзіне назар аударуды сұраймын. Осыны ескере отырып, мен бірнеше нәрсені ұсынамын. «Біріншіден, жатын бөлмеден кетіңіз. Онда жағымсыз ассоциациялар тым көп. Төсекті қарғаңыз — онда сәтсіздіктің ізі сайрап жатыр. Ол сенсорлық депивация танкісі сияқты жұмыс істейді. Үйдегі басқа орындарды табыңыз. Содан кейін, әйеліңіздің көзінше өзіңізді қанағаттандыру мүмкіндігін сезіну үшін, Стелланың қасында мастурбация жасауыңызды қалаймын. Кернеу мен кінә сезіміне назар аударыңыз. Олардан қашпай, оларды сезініңіз».

Мен мастурбацияны бірнеше себеппен таңдадым. Біріншіден, бұл — Джеймстің сексуалдылығындағы өзін еркін сезіне алатын жалғыз саласы. Екіншіден, бұл оны толықтай өзіне көңіл бөлуге шақырады және әйелін қанағаттандыру жауапкершілігінен босатады. Үшіншіден, бұл оған өзіне көңіл бөлуі әйеліне зиян тигізбейтінін растайды деп үміттенемін. Бақылануы оның эротикалық даралығына кінәсіз берілу қабілетін арттырады. Соңында, бұл оның «сәтсіздіктен қорқу» мазасыздығын мүлдем басқа арнаға бұрады. Оның қатысуымен мастурбация жасау актісі — Стелла жалғыз көрермен болған үлкен қойылым іспетті. Ол алғаш рет әйелінің оның ләззат алуын бақылаудан рахат алуы мүмкін екенін түсінеді. Оған өзінің эротикалық аумағында еркін жүруіне мүмкіндік беру — жақындықтың өзіндік сыйы.

Осы қабаттардың әрқайсысы оның анасымен сезінген шындығынан мүлдем басқа шындықты жасауға көмектеседі. Өйткені, біз ата-анамыздың алдында мастурбация жасамаймыз, бірақ ғашықтарымызбен мұны істей аламыз.

Әрине, мен бұл ұсынысты жасағанда Стелланың жағдайын да ескердім. Джеймс оған ұялшақтап, оның рұқсатын күткендей қол тигізгенде, оның іші ренішке толады. Белгілі болғандай, Джеймстің бұл сақтығы құштарлықты басады екен. Оның кішіпейілділігі Стелланы ауыртпалық сезіміне қалдырады, ал оның шектен тыс назары оны қажытады. Сұхбатымыздың басында Джеймс Стелланың ашушаң екенін айтқан болатын. «Мүмкін солай да шығар,» — деп растадым мен

Біз мұның бәрін балаларымыз үшін жасаймыз, бірақ сонымен бірге өзіміз үшін де істейміз. Ата-ана болудың белгісіздігіне тап болғанда, біз барынша қауіпсіздікті орнатуға тырысамыз. Құрылым құру арқылы болжап болмайтын нәрселерді тізгіндеуге ұмтыламыз. Біз ұйымдастырамыз; басымдықтарды белгілейміз; байсалды бола бастаймыз. Бұл процесте біз жеңілтек, жетілмеген, жауапсыз, ұшқалақ, шектен тыс және өнімсіз нәрселердің бәрін шетке ысырамыз, өйткені мұндай нәрселер алдымызда тұрған негізгі міндет — отбасын құрумен үйлеспейді. «Джимми туғанда мотоциклімді сатып жібердім. Енді маған мотоцикл апатынан өлуге рұқсат жоқ». «Мен мүсіншімін, бірақ жоғары деңгейлі инвестициялық фирмаға Power Point презентацияларын жасау жұмысына тұрдым, өйткені жалақысы мен жеңілдіктері керемет, бес жылдан кейін зейнетақы қорым толық жинақталады, сонда мен қарттығыма алаңдамай, артық ақшамның бәрін Бекидің оқуына жинай аламын» (мұның бәрі дем алмастан айтылды). «Енді мен үшін таңғы беске дейін кештерде жүру деген жоқ, әсіресе таңғы бесінші жарымда тұру керек болғанда — егер бала жомарттық танытса, алтыдан он бес кеткенде тұрамын». «Балалар болғанға дейін біз үшін бәрі өздігінен бола салатын. Бірден лагерьге баруды шешіп, шатырды көлікке лақтырып, кете беретінбіз. Мен Доунға кеңсеге сағат бестен он бес кеткенде қоңырау шалып, кешкі тоғызда ойнайтын топ туралы айта алатынмын, ол әрқашан сол жерден табылатын. Қазір біз маусымдық билеттер сатып аламыз, бірақ соңында олардың жартысын біреулерге беріп жібереміз».

Отбасылық өмір жайлылық пен тұрақтылық атмосферасында жақсы дамиды. Дегенмен, эротизм болжап болмайтындықтан, кенеттендіктен және тәуекелден бастау алады. Эрос — шектеуді ұнатпайтын күш. Ол қайталауға, әдетке немесе ережелерге айналғанда, өзінің өліміне жақындайды. Содан кейін ол іш пыстырарлық жағдайға, ал кейде одан да күшті — жиіркенішке айналады. Бақылауды жоғалтудың хабаршысы болып табылатын жыныстық қатынас белгісіздік пен осалдыққа толы. Бірақ балалар пайда болғанда, біздің осындай тұрақсыз сезімдерге деген төзімділігіміз күрт төмендейді. Бәлкім, содан болар, бұл сезімдер отбасылық өмірдің шетіне ысырылып тасталады. Эротизм неден нәр алса, отбасылық өмір содан қорғанады.

Көбіміз ата-ана рөліне соншалықты беріліп кеткенімізден, тіпті мүмкіндік туғанда да одан босай алмай қаламыз. «Барлық ойыншықтар жиналғанша жыныстық қатынас туралы ойлай да алмайтынымды түсінгенде, басымызға іс түскенін білдім», — деп менің пациентім Стефани іштей қиналып мойындады. «Одан кейін ыдыс-аяқ, кір-қожалақ, шоттар, ит бар. Тізім ешқашан таусылмайды. Үй шаруасы әрқашан жеңіп кетеді де, Уоррен екеуміздің арамыздағы жақындық осы қарбаласта жоғалып кетеді. Егер біреу менен: «Сен не істер едің, асүйдің еденін жуғанды ма, әлде күйеуіңмен махаббатпен айналысқанды ма? » деп сұраса, әрине, мен секс таңдар едім. Бірақ шынайы өмірде ше? Мен Уорренді итеріп жіберіп, еден жуғышты қолыма аламын».

Еден жуғышты кінәлау оңай. Көптеген аналар сияқты (иә, дәл аналар), Стефани үй жинауды жек көрсе де, тап-тұйнақтай үйді табысты ана болудың символы ретінде сақтауға мәжбүр болады. Ол тап-тазалыққа еріксіз тартылады, бейне бір сыртқы тәртіп ішкі тыныштықты орнататындай көрінеді. Және белгілі бір дәрежеде солай болады да. Оның істеу керек шаруаларының тізімі қаншалықты жағымсыз болса да, істердің аяқталуы оған бақылау мен тиімділік сезімін береді. Үш апталық жеңіл тамаққа жететін печеньелер мен тәттілер. Таза шкафтар. Екі өлшем үлкен аяқ киімдер. Бұл — нәтижесі бірден көрінетін және өлшенетін әрекеттер, олар бала тәрбиесінің белгісіздігі мен қорқыныштарына қарағанда әлдеқайда басқаруға оңай.

Балалар — бұл бақыт, қуаныш және ғажайып. Сонымен бірге олар — кішігірім катаклизм. Бұл аяулы «басып алушылар» бойымызды осалдық пен бақылаусыздық сезіміне толтырады. Біз олардың басына бірдеңе күн туа ма, немесе одан да сорақысы — олардан айырылып қаламыз ба деп қатты қорқамыз. Олар бізді тұрақты мазасыздықтың кепіліне айналдырады. Біз оларды қатты жақсы көреміз және кез келген бағамен қорғағымыз келеді. Біз бұл қорқынышты ойларды өшіріп тастауымыз немесе соған ғана назар аударуымыз мүмкін, бірақ екі жағдайда да біз бәрін дұрыс жасағымыз келеді. Олар жақсы ма? Мұны қалай білуге болады? Мен мұны дұрыс шештім бе, әлде колледждегідей терапияға да ақша жинай бастауымыз керек пе? Осындай ауыр сұрақтардың алдында Стефани, тіпті қажет болмаса да, еден жуғышқа жүгіреді, өйткені бұл эмоционалды хаосты ортада аз да болса бақылау сезімін береді.

Шындығында, Стефани бұрын өте жинақы емес адам болатын. «Балам болғанға дейін тоңазытқыштағы жұмыртқа салатын ыдыстарды жуып көрмеппін. Мен бейберекет едім. Кітаптар, қағаздар жан-жақта шашылып жататын, бірақ мен мұны ешқашан бақылаудың жоқтығы деп сезінбеппін. Маған бұл жайлы көрінетін. Бірақ қазір мен қоршаған ортама үстемдік жүргізу қажеттілігін сезінемін. Бұл — менің шашыраңқылыққа қарсы жеке соғысым, менің хаос күштеріне қарсы шайқасым, мен арқама бұрылып теледидар көре бастағанда немесе, құдай сақтасын, күйеуіммен жақын болғанда, бәрін жаулап алатынын білемін».

Джейк туғанға дейін Стефани халықаралық тасымалдау фирмасында кеңсе менеджері болып жұмыс істеген. Ол әрқашан декреттік демалыстан кейін жұмысқа оралуды жоспарлайтын, бірақ Джейктің туылуы бәрін өзгертті. Ол оны тастап кету туралы ойға төзе алмады; сосын есептей келе, жалақысының көп бөлігі бәрібір бала күтушісіне кететінін түсінді. Бес жыл өтті, қазір София да бар. «Бес жасар және екі жасар баламен мен тәулігіне 24 сағат, аптасына 7 күн аналық міндетімдемін. Егер бос уақытым қалса, оны тек өзіме арнағым келеді. Уоррен маған жақындағанда, мен оны менен тағы бірдеңе дәметіп тұрған тағы бір адам ретінде қабылдаймын. Оның ниеті ондай емес екенін білемін, бірақ менің сезімім осындай. Беретін ештеңем қалмады».

— Жыныстық жақындық қашаннан бері тек оның қажеттілігіне айналды? Сіз де сол байланысты сағынбайсыз ба? — деп сұрадым мен.

Ол иығын қиқаң еткізді. — Жоқ, онша емес. Мен ол қайта оралады деп ойлай беремін, бірақ оны сағындым деп айта алмаймын.

Стефанидің құштарлығы тоқырап тұрғанда, Уорреннің реніші өсе берді. «Мен бәрін байқап көрдім», — дейді ол маған. «Ол көмек сұрайды, мен көмектесемін. Ыдыс жуамын; демалыс күндері оған ұзақ ұйықтауға мүмкіндік беремін; ол өзіне уақыт бөлсін деп балаларды сыртқа алып шығамын. Бірақ, білесіз бе, мен де жұмыс істеймін. Күні бойы дедлайндарды орындап жүремін. Мен пикникте жүрген жоқпын. Ол менің тек жыныстық қатынасты қалайтынымды ойлайды, бірақ олай емес. Мен кейде үйге келіп, әйеліммен бірге болғым келеді. Бірақ менің көретінім — тек анаға айналған әйел. Бәрі тек балалар туралы. Не жоспарлау керек, не істеу керек, не сатып алу керек. Кейде осының бәрін тоқтата алмаймыз ба? »

— Сіз [LINK url=”https://www. imdb. com/title/tt0381681/”]Before Sunset[LINK] фильмін көрдіңіз бе? — деп сұрадым мен. — Бір жерінде басты кейіпкер Джесси өзін бұрын кездесіп жүрген адамымен бірге балабақшаны басқарып жүргендей сезінетінін айтады.

— Дәл солай! — деді Уоррен бірден іліп әкетіп.

— Сіздер ешқашан көңіл көтересіздер ме? — деп сұрадым мен.

— О, біз жақсы уақыт өткіземіз. Біз отбасы ретінде көп нәрсені бірге істейміз, маған бұл ұнайды. Өткен демалыста алма теруге бардық. Велосипед тебеміз, саябаққа барамыз, осындай нәрселер. Балалар керемет; біз көп күлеміз. Стефани — тамаша ана. Ол әрқашан бірге істейтін жаңа бірдеңе іздеп жүреді.

— Тек екеуіңіз бірге ме, әлде бәріңіз бірге ме?

— Бәріміз бірге, — деп күңкілдеді ол.

Басқа арнаға бұрылған Эрос

Стефанидің шығармашылық қуаты тасып тұр: арт-жобалар, табиғатқа серуендеу, мұражайлар мен өрт сөндіру бекеттеріне бару, қуыршақ шоулары, печенье кесу, печенье пісіру, печенье кештері. Балалармен бірге қызықты және жаңа бірдеңе жасау туралы ойланбайтын күні жоқ. Ата-аналық махаббат өмірлік қуатпен соғады. Стефанидің отбасымен қарым-қатынасын көргенде, оның ана болған кезде ойыншыл энергиясы жоғалып кетпегені анық байқалады. Оның өмірі жаңалықтар мен шытырман оқиғаларға толы, бірақ мұның бәрі оның балаларына қатысты болып жатыр, ал Уоррен бұған зәру болып қала береді. Қазіргі шытырман оқиға — балалар.

Егер біз эротизмді тек жыныстық қатынас деп емес, жарқын, шығармашылық энергия деп қарастырсақ, Стефанидің эротикалық соғысы тірі әрі жақсы екенін көру оңай. Бірақ оның эротизмі бұдан былай күйеуінің айналасында емес. Керісінше, ол балаларына бағытталған. Джейк үшін тұрақты ойын кездесулері бар, бірақ Стефани мен Уоррен үшін жылына тек үш кездесу бар: екі туған күн, оныкі мен күйеуінікі, және бір үйлену тойының жылдығы. София үшін балалар сәнінің соңғы үлгілері бар, бірақ Стефани үшін тек ескі спорттық киімдер. Олар әрбір ересектерге арналған (R-rated) фильм үшін жиырма балалар фильмін (G-rated) жалдайды. Балалар үшін ұзақ құшақтар бар, ал ересектер тез сүйісумен ғана шектелуге мәжбүр.

Бұл мені тағы бір мәселеге жетелейді. Стефани балаларынан үлкен физикалық рахат алады. Мұнда анық айтып кетейін: ол ересектердің сексуалдылығы мен кішкентай балаларға күтім жасаудың сезімталдығы арасындағы айырмашылықты жақсы біледі. Ол, көптеген аналар сияқты, балаларынан жыныстық ләззат алуды ешқашан ойламайды. Бірақ, белгілі бір мағынада, алмасу орын алды. Әйелдердің балаларымен сезінетін сезімталдығы, кейбір жағынан, жалпы әйел сексуалдылығына әлдеқайда жақын. Ерлерге қарағанда әйелдер үшін сексуалдылық итальяндық тарихшы Франческо Альберони «сабақтастық принципі» деп атайтын нәрсенің бойында болады. Әйел эротизмі шашыраңқы, ол тек жыныс мүшелерінде емес, бүкіл денеде, санада және сезім мүшелерінде орналасқан. Ол тактильді және есту қабілетіне негізделген, иіспен, терімен және жанасумен байланысты; қозу көбінесе физикалық емес, субъективті болады, ал құштарлық сезімдер торшасында пайда болады.

Ана мен бала арасындағы физикалық байланыста көптеген сезімтал тәжірибелер жатыр. Біз олардың жібектей терісін сипаймыз, сүйеміз, аялаймыз, тербетеміз. Біз олардың саусақтарын тістейміз, олар біздің бетімізді ұстайды, біз олардың саусақтарын жалаймыз, тістері шығып жатқанда бізді тістеуіне рұқсат береміз. Біз оларға тәнті боламыз және сағаттап қарай аламыз. Олар бізге үлкен көздерімен қарағанда, біз де, олар да елжіреп кетеміз. Бұл бақытты қосылу ғашықтар арасындағы физикалық байланысқа қатты ұқсайды. Шындығында, Стефани Уорренмен қарым-қатынасының алғашқы кезеңіндегі рахатты — ұзақ қарауды, демалыс күндерін төсекте өткізуді, «бөпеше» тілінде сөйлесуді, саусақ тістеуді сипаттағанда — бұл ұқсастықтар анық көрінеді. Ол «күннің соңында беретін ештеңем қалмайды» дегенде, мен оған сенемін. Бірақ мен күннің соңында оған бұдан артық ештеңе керек болмауы мүмкін екеніне де сене бастадым.

Осының бәрі — ойындар мен балаларының дамуына белсенді қатысуы, осы физикалық байланыс — Стефанидің эротикалық әлеуетін ерлі-зайыптылардың жақындығы мен сексуалдылығының зиянына баурап алды. Бұл — басқа арнаға бұрылған эрос. Оның субляцияланған энергиясы балаларға ауысты, олар оның эмоционалды қанағаттануының орталығына айналды.

Балалардың культтік мәртебесі

Кішкентай балаларға күтім жасаудың сезімтал ләззаты — табиғи және әмбебап құбылыс. Бұл сонымен қатар эволюциялық тұрғыдан дұрыс — ананың баласына деген байланысы нәрестенің аман қалуын қамтамасыз ететін күшті физиологиялық реакция. Дегенмен, мен бір жағынан ата-ана мен бала байланысын, екінші жағынан бұл байланысты таңқаларлық деңгейге дейін көтерген бала тәрбиесінің соңғы мәдениетін ажыратқым келеді.

Стефанидің балаларына деген шектен тыс назары — бұл жай ғана оның жеке ерекшелігі емес. Шындығында, мұндай асыра сілтеген ата-ана болу — соңғы кездегі үрдіс, ол өзінің ақымақтық шыңына жетті деп үміттенеміз. Балалық шақ — баланың болашағын сөзсіз қалыптастыратын өмірдің шешуші кезеңі. Бірақ соңғы бірнеше онжылдықта балалардың бақытына соншалықты мән берілді, тіпті біздің ата-әжелеріміз бұған таңғалар еді. Балалық шақ соншалықты киелі саналып кетті, сондықтан бір ересек адамның өз ұрпағының мінсіз және ауыртпалықсыз дамуы үшін өзін толығымен құрбан етуі — тәулігіне 24 сағат жұмыс істейтін бала тәрбиелеу зауытына айналуы — қазір ешкімге күлкілі көрінбейді. Бұл балалар негізінен ұжымдық экономикалық активтер ретінде қарастырылып, әйелдер біреуі аман қалса екен деген үмітпен көп бала туатын кездерден (Америкада көп уақыт бұрын емес, ал әлемнің көптеген бөліктерінде әлі де бар) мүлдем басқаша. Біз енді балаларымыздан жұмыс күшін емес, мағына іздейміз.

Сонымен қатар, американдық индивидуализм өзінің автономия мен жеке жауапкершілікке баса назар аударуымен бізді отбасылық өмірге қатысты тығырыққа тіреді. Бір жағынан, біз балаларымызды сентименталды идеалға айналдырамыз және бізде үлкен эмоционалды және материалдық ресурстарды талап ететін бала тәрбиелеу мәдениеті бар. Екінші жағынан, біздің қоғамда осы іргелі жобаны аяқтау үшін қажетті қоғамдық қолдау жетіспейді. Балаларымызға арналған негізгі қызметтер — медицина, балабақша және білім беру — тіпті көптеген орта таптағы отбасылар үшін қолжетімсіз. Біздің индивидуалистік мәдениетімізде біз мемлекеттік саясаттың кемшіліктерін жеке сәтсіздік ретінде көріп, оларды «жекешелендіруге» бейімбіз. Біз оқшауланған үй шаруашылықтарымен қаламыз: туысқандарының көмегінен және нақты институционалдық жәрдемнен айырылған, шамадан тыс жұмыс істейтін ата-аналар. Әжесі 3000 миль қашықтықта болса, ал жоғары сапалы бала күтімі кейбір жерлерде жылына 30 000 долларға дейін тұрса (және бұл баға әлі де өсуде), ерлі-зайыптыларға ауа, кеңістік, уақыт және ақша жетпей қалады.

Бала тәрбиесінің ауқымдылығы ресурстардың тапшылығымен қосылып, әсіресе гетеросексуалды жұптарда жүктің көп бөлігін көтеретін аналарға әсер етеді. Мәселе мұнымен бітпейді; өйткені бұл бұрын-соңды болмаған балаға бағытталғандық қазіргі некедегі романтизм аясында орын алып отыр. Біз тек мінсіз ата-ана болып, балаларымызға бәрін бергіміз келіп қана қоймай, некелік қарым-қатынасымыздың да бақытты, толыққанды, сексуалды әрі эмоционалды жақын болғанын қалаймыз. Шындығында, біздің мәдениетімізде отбасының аман қалуы ерлі-зайыптылардың бақытына байланысты. Бірақ мінсіз қарым-қатынасты дамыту күтім мен назарды талап етеді, ал бұл біздің көпшілігіміз ұстанатын «толық контактілі» ата-ана болумен тікелей бәсекеге түседі. Утопиялық романтика отбасылық өмірдің шындығына тап болғанда күл-талқан болады. Стефани өзін қауқарсыз сезінеді, өйткені ол шынымен де солай.

Уоррен әйелін қайтарғысы келеді

Стефани мен Уоррен жалпы некелік жағдайды бейнелейді: әйел балаларға берілген, шаршаған және секске қызығушылығы жоқ; күйеуі ренжулі және жалғызсыраған. Әйел балалар мен үйге қатыстының бәрі тек оның иығына түсетініне ренжиді және егер күйеуі көбірек көмектессе, ол секске көбірек бейім болар еді деп мәлімдейді. Ол кейде секстен бұрын жай ғана физикалық жақын болғысы келеді және күйеуінің талаптары оның сезімсіздігінің дәлелі екенін айтып шағымданады. Ол реніш пен кінә сезімі арасында ауытқып жүреді.

Уоррен өзін шеттетілгендей сезінеді және көптеген жылдар бойы оған тек сылтаулар айтылып келгенін айтады. «Алдымен оның лоқсуы басылмады, кейін ол қатты шаршады, сосын іші үлкен болды. Джейк туғаннан кейін — эпизиотомия, емізу, кеудесінің ауруы болды. «Қазір емес, мен Джейкті емізіп жатырмын. Қазір емес, мен жаңа ғана Джейкті емізіп болдым. Қазір емес, мен кейінірек Джейкті емізуім керек». Сосын ол тым семіз, формада емес болды. Софияны көтеруге тырысқанда қысқа уақытқа бәрі қалпына келгендей еді, бірақ қазір біз қайтадан нөлге түстік». Олар маған келгенде, белгілі бір қалыпқа түсіп қалған еді. Ол бастама көтереді; әйел оны кері итереді; күйеуі өзін қабылданбағандай сезініп, оқшауланады; әйел өзін эмоционалды түрде жалғыз сезінеді және оның сексуалдық ниеттеріне одан сайын сенімсіздікпен қарайды. «Мен тіпті тырысып көру үшін де біздің арамыз онша жақсы емес», — деп шағымданады ол. Олар сексуалдық бақытсыздықтары үшін бір-бірін кінәлайды және әрқайсысы жағдайды жақсартуға екіншісін жауапты деп санайды.

Мен олар үшін алаңдаймын және мұны оларға білдіремін. Бұл ерлі-зайыптылар секссіз жақсы қарым-қатынаста бола алмайды деп ойлағандықтан емес — сексуалдық құштарлықтың болмауы, егер ол өзара болса, міндетті түрде қанағаттанбаудың көрсеткіші емес. Бақытты некеде болудың көптеген жолдары бар және олардың бәрі секске негізделмейді. Дегенмен, егер бір серіктес сексті қатты сағынса және екіншісін қызықтыра алмаса, қауіпті құлдырау спиралы іске қосылады. Осындай созылмалы көңілі қалған серіктестер үшін сексуалдық жақындықтың жоқтығы эмоционалды шөл даланы тудырады. Ерте ме, кеш пе, бұл шиеленіседі. Олар көтеріліске шығып, сексті басқа жерден іздейді: интернеттен, кездейсоқ байланыстардан немесе көңілдестерден. Немесе олар кетеді, тіпті бұл балалар өскенше күту дегенді білдірсе де. Немесе олар қалады, бірақ соншалықты ашулы әрі ренжулі болады, тіпті олардың кетіп қалғанын қалар едіңіз. Уоррен мен Стефани алаңдатарлық бағытқа бет алған сияқты.

Стефанидің көрмейтін нәрсесі — Уорреннің мазасыз талабының артында әйелімен жақын болуға деген құштарлық жатыр. Ол үшін секс — бұл жақындыққа апаратын кіріспе, эмоционалды осалдыққа жол. Әйелі оған тағы бір мұқтаж бала сияқты жауап береді. Ол мұның тек күйеуі үшін емес, өзі үшін де маңызды екенін түсінбейді. Көптеген әйелдер сияқты, ол күтім жасау режиміне кіргеннен кейін, оны өшіру қиынға соғады. Оның санасы басқалар үшін не істеу керектігімен соншалықты толтырылған, сондықтан ол өзіне бірдеңе ұсынылғанда оны тани алмайды.

Уоррен үшін төзгісіз нәрсе — оның әрекеттері ол қалаған нәтижеге кері әсер етіп жатқаны. Ол Стефаниден құштарлық ұшқынын көруге зар болып жүр, бірақ ол бұл құштарлықтың өзіндегідей кенеттен және толық болғанын қалайды. Мен оған біз дайын болғандықтан ғана серіктесіміздің де көңіл-күйі болады деп күту — көңіл қалуға апаруы мүмкін екенін түсіндіремін. Біз құштарлықтың жоқтығын жеке қабылданбау ретінде қабылдаймыз және құмарлықтың ең жақсы эликсирлерінің бірі — күту екенін ұмытып кетеміз. Сіз құштарлықты мәжбүрлей алмайсыз, бірақ құштарлық оянатын атмосфераны жасай аласыз. Сіз тыңдай аласыз, шақыра аласыз, қалжыңдай аласыз, сүйе аласыз. Сіз қызықтыра аласыз, мақтай аласыз, романтика сыйлап, азғыра аласыз. Осы тактикалардың бәрі серіктесіңіздің оңайырақ оянуына көмектесетін эротикалық негізді қалыптастыруға көмектеседі.

Стефанидің балалары болғанға дейін де оның сексуалдылығы бастамашылдан гөрі қабылдаушы болатын және ол кенеттен пайда болатын құштарлықты сирек сезінетін. Сол кездері Уорреннің рөлі тамаша толықтырушы болды: оның ұялшақтығы күйеуінің батылдығымен жойылатын. Ол әйелін тек қалаулы етіп қана қоймай, оның бойында да құштарлық оятатын. Ол оны асықпай баурап алып, сезімдерін біртіндеп оятатын, ал әйелі оған ықыласпен жауап беретін. Олардың кездесуінің алғашқы күндерінде айқын көрінген бұл сезімталдық, оның бойындағы сексуалдық белсенділіктің жоқтығын (көптеген әйелдерге тән қасиет) уақытша жасырып тұрды.

Мен оған егер ол әйелінің құштарлығын тек бақылап қана қоймай, оны дамытуға назар аударса, Стефани бүгінде де қабылдаушы бола алатынын айттым. Стефани үшін махаббат пен құштарлық — ажырамас нәрсе. Оған секс кезіндегі осалдыққа жол бермес бұрын, өзін жақын сезінуі керек; әйтпесе ол өзін тек объект ретінде сезінеді. «Кейде оған жай ғана жеңілдеп алу керек сияқты көрінеді. Оның маған еш қатысы жоқ», — дейді ол. «Бұл кез келген ықыласты басып тастайды».

— Стефаниге сіздің жетекшілік еткеніңіз керек, бірақ сіз оған жай ғана билет сатып алып бере алмайсыз; сіз оны саяхатқа қызықтыруыңыз керек, — деймін мен Уорренге. — Сіз оттың сақтаушысы ретінде маңызды рөл атқарасыз. Қазір ол тек қысымды сезінеді. Ол сіздің жақындауыңызды кенеттен және кедергі келтіретін нәрсе ретінде қабылдайды. Ол сізге тек секс керек деп ойлайды. Олай емес екенін оған дәлелдеңіз.

Стефаниді іздеу

Маған Стефаниге жету қиынырақ болды, өйткені ол екеуміз әңгімеміздің астарында жатқан идеологиялық қысымдардан оңай арыла алмадық. Оның күйеуінің қажеттіліктерін мойындауы — оның өз қажеттіліктерінен бас тартуы ретінде қабылдануы мүмкін еді. Егер ол ешқайсысына қызығушылық танытпаса немесе өзін бұған лайық емес немесе тым шаршаған сезінсе, әйелді балаларынан бөлек өз денесімен және сексуалдылығымен қайта байланысуға қалай шақыруға болады? Балаларының қажеттіліктері мен күйеуінің қажеттіліктері арасында ары-бері теңселіп, өз қажеттіліктерін мәңгілік назардан тыс қалдырудан қалай аулақ болуға болады? Мен секс туралы көзқарасымды таңу арқылы жағдайды одан сайын қиындатқым келмеді.

Менің оған айтқаным мынау болды: «Мен сізге өзіңізді мәжбүрлеу керек деп ешқашан айтпаймын. Талап бойынша болатын секстен артық эротикалық рухты түсіретін ештеңе жоқ. Бірақ мен секстің маңызды екеніне сенемін: сіз үшін, некеңіз үшін және балаларыңыз үшін. Мен сіздің өзіңіздің осындай маңызды бөлігіңізден бас тартуға дайын екеніңізге таңғаламын. Балаларыңызға қажетті нәрселердің осыншама ұзақ тізімінде жыныстық қатынаста болатын ата-аналар неге жоқ? »

[MӘТІН АЯҚТАЛДЫ]

Көптеген әйелдер сексуалдылық пен ана болуды үйлестіруде қиындықтарға тап болады. Біздің мәдениетіміз аналық берілгендікті жанқиярлықпен теңестіреді: өзін-өзі құрбан ету, өзін-өзі жоққа шығару, өзін-өзі тежеу. Стефани жылдар бойы балаларын бірінші орынға қойып, өзін мүлдем ұмытып кетті. Ол өзінің бостандығы мен тәуелсіздігінен — қалаудың негізгі тіректерінен — бас тартты және өзін жеке тұлға ретінде жоғалтты. Оның аналық болмысынан бөлек, эротикалық болмысымен қайта қауышуы өте маңызды. Біз бірге оның сексуалдық ерік-жігерінің неге соншалықты бұлдыр екенін зерттейміз. Біз оның сексуалдық тарихын қарастырамыз: ол өсіп келе жатқанда отбасында сексуалдылық қалай көрініс тапты және оның алғашқы тәжірибелері қандай болды. Ол маған өз анасының жыныстық қатынас тақырыбында қаншалықты ыңғайсыз сезінгенін, ешқашан ашық сөйлемей, тек мораль мен күнә туралы тұспалдап қана айтатынын айтып берді. Ол анасын ешқашан сексуалды жан ретінде көрмеген, сондықтан тарих қайталанып жатқан болуы мүмкін деген ой маған бірден келді.

Ана болу саясаты және сексуалдылық

Біз жүктілік, босану, емізу және ана болу нәтижесінде оның сексуалдық болмысының қалай өзгергені туралы сөйлесеміз. Оның жеке тәжірибесін кеңірек мәдени контекстке қоя отырып, біз ана болу саясаты, пәктік туралы миф және жүктілік пен босанудың медициналандырылуы ана болуды оның сексуалдық элементтерінен қалай айыратынын талқылаймыз.

Мен Кэти Уинкс пен Энн Семанстың Sexy Mamas атты тамаша кітабын ұсынамын, онда сексуалдылық пен ана болу қолжетімді, қарапайым және жағымды түрде талқыланады. Мен оған бұл кітапты жатын бөлмесіндегі үстелдің үстіне, көзге түсетін жерге қоюды ұсынамын.

Бұл әңгімелер сексуалдылықты Стефанидің психикалық ландшафтына қайта енгізуге және оған өзін сексуалды жан ретінде сезінуге көмектесуге бағытталған талпыныс еді. Жылдар бойы ол өзінің қалауын Уорренге тапсырып келді, ол эротикалық күтімге (қар дөңгелектері, көгалдар және қоқыспен бірге) жауапты болып тағайындалған болатын. Ол кенеттен: «Мен өмір бойы төсек қатынасында жетістікке жетпеген адаммын және Уорреннің мен өзіме рұқсат бермейтін нәрсеге құқылы сезінгеніне ренжимін! » — деп айтқанда, біздің дұрыс бағытта екенімізді түсіндім.

Біз бірге назарды өзін-өзі тежеуден өзін-өзі тануға аударамыз. Біз оның өзін «жаман ана» ретінде сезінбей-ақ, өзімшілдік қаупі тән рақатқа бөлену құқығын қалай қайтара алатынын зерттейміз. Бұл талқылаулардың бір нәтижесі — Стефани өзі үшін радикалды қадам жасайды: ол Уоррен мен балаларды өз еркіне қалдырып, әпкесімен бірге демалысқа кетеді. Бұл нүктеге жету көп еңбекті қажет етті, бірақ мен ол секске ашылмас бұрын, жеке рақаттанудың жалпы саласын кеңейтуі керек екенін сеземін. Өзіне жомарт бола отырып, ол күйеуіне де көбірек ашыла алар еді — деп үміттенемін.

Мен терапияда үй тапсырмасын бергенді ұнатпаймын, әсіресе тұрмыстық тапсырмалар тізімі онсыз да шексіз болса. Сонымен қатар, әрекет ету — өзгерістердің алғышарты. Сондықтан мен бір сессияның соңында Уоррен мен Стефаниден алдағы бірнеше аптада әрқайсысы бір нәрсені басқаша істеуді сұраймын. Олар бұл туралы сөйлеспесе де болады, өйткені олардың талпынысы табысымен емес, тек ниетімен өлшенеді.

«Мен сіздердің әдеттегіден бір қадам болса да алға жылжып, бір нәрсе жасағандарыңызды қалаймын». Уорренге: «Біз басқалардың бізге жасағанын қалайтын нәрсені олар үшін істеуге бейімбіз, бірақ бұл олардың қалауымен сәйкес келе бермейді. Бұл жерде сіздердің айырмашылықтарыңызды ескеру және құрметтеу маңызды. Бір кездері сіз Стефанидің көңілін үлкен шығармашылықпен аулайтынсыз, бірақ қазір олай емес. Бізде — және бұл тек сізде ғана емес — тек ие болмаған нәрсенің соңынан түсу керек деген түсінік бар. Бірақ құпия мынада: серіктесіміздің эротикалық қызығушылығын сақтап қалу үшін біз аз емес, көбірек тартымды болуымыз керек».

Қазіргі уақытта секс тек Уорреннің қалауы мен ол аңсайтын нәрсеге айналған. Стефани қабылдаушы болудан реактивті болуға ауысты. Бұл пассивті ұстаным, мұнда оның негізгі күші — бас тарту. Оған мен мынаны ұсынамын: «Түбегейлі «жоқ» деп айтудың шектеулі екенін есте сақтаңыз. Оны шынымен ренжітетін нәрсе — үзілді-кесілді бас тарту. Сіз «Бәлкім», «Кел, сүйісейік» немесе тіпті «Мені көндіріп көрші» деген сөздерден көбірек еркіндік таба аласыз. Уоррен, басқаларға қарағанда, сізге ана болмысыңыздың ішіндегі әйелді қайта табуға көмектесе алады. Оны итермей, өз жағыңызға тартуды елестете аласыз ба? Оны сізді шақыруға шақырыңыз және не болатынын көріңіз».

Ана болуға толықтай берілген Стефани, Уорреннің табандылығының ішкі құндылығын жоққа шығаруға тым асықты. Менің көзқарасымша, Уоррен эротикалық жақындықтың маңызды екенін үнемі есіне салып отыратын адам. Онымен және ол арқылы Стефани балаларымен болатын тығыз байланыстан арылып, энергиясының бір бөлігін өзіне және Уорренмен қарым-қатынасына бағыттай бастауы мүмкін. Әкесі анасына қол созғанда және анасы оны танып, назарын соған аударғанда, бұл бүкіл отбасының тепе-теңдігін қалпына келтіруге қызмет етеді. Шекаралар сызылып, тек ересектерге арналған аймақтарды белгілейтін жаңа ережелер енгізіледі. Уақыт, ресурстар, ойнақылық пен көңіл-күй қайта бөлініп, либидо мәжбүрлі зейнеттен құтқарылады.

Гей және лезбиян жұптармен жұмыс жасау маған жынысына қарамастан, ата-ананың бірі балаларға жауапты болған кезде бұл динамиканың қайталанатынын түсінуге көмектесті. Бір жынысты жұптар дәстүрлі еңбек бөлінісімен (әйелдер үйде, ерлер жұмыста) шектелмегендіктен, олар салыстыру үшін пайдалы негіз болады. Менің қайта-қайта көретінім: негізгі күтуші рөлін атқаратын адам дерлік әрдайым Стефанидікіне ұқсас өзгерістерге ұшырайды: балалардың өмірі мен ырғағына толық ену, өздігін жоғалту және үй шаруасынан шығудың қиындығы (бұл мәжбүрлілік бір мезгілде ренжітеді де, жерге қондырады да).

Автономиялы ата-ананың рөлі — негізгі күтушіге балалардан арылып, энергияны жұпқа бағыттауға көмектесу. «Ойыншықтарды қазірше қалдыр, саған ешкім медаль бермейді, барып ұйықтап ал». «Бұл пирогтарды нөлден бастап пісірудің қажеті жоқ, бүгін жеткілікті жұмыс істедің». «Бала күтуші келді, ол кетпей тұрып он минут отырып, бір бокал шарап ішейік». Бұл жауапкершілікті бөлісу мен өзара түсіністікке баса назар аударатын және екі серіктестің де өзара тәуелді ерік-жігерін құрметтейтін дәстүрлі еңбек бөлінісінен өзгеше тәсіл.

Уоррен «Қалайсың ба? » деп сұрағанда және Стефани ақыры «Мені көндірші» деп жауап бергенде, олардың динамикасы өзгере бастайды. Бұл қажытқан қарсылықты тоқтатып, көптен күткен өзара түсіністікті енгізеді. Одан көмек сұраудың өзі — сексуалдық сенімділіктің көрінісі. Ал Уоррен, ақыры өтінуші рөлінен құтылып, әйелін қайтарып алуға кіріседі. Оның «отты сақтаушы» ретіндегі рөлі жаңа мағынаға ие болады.

Эротикалық эмбаргоны алып тастау

Уоррен мен Стефани дұрыс бағытта келе жатыр, бірақ эрос күштері әлі толық сәйкес келген жоқ. Уорреннің ең мұқият дайындалған азғыру рәсімдеріне қолайсыз үй өмірі үнемі кедергі келтіреді. Олардың өмірінің балалардың айналасында айналатыны соншалық, бұл тіпті абсурд көрінеді: демалыс күндері бейсбол мен туған күн кештеріне толы; балалар ата-аналарынан небәрі жарты сағат бұрын ұйықтайды; неке төсегінің есігі әрдайым ашық. Алты жыл ішінде Уоррен мен Стефани балалардан бөлек бірде-бір демалысты бірге өткізбеген. Олар өз қажеттіліктерін отбасылық бюджетке қосуды тоқтатқан, ал бала күтуші өмірлік қажеттілік емес, сирек кездесетін сән-салтанат ретінде қарастырылады. Қарапайым тілмен айтқанда, олар өздерін не жеке тұлға, не жұп ретінде демалуға және қалпына келуге қажетті уақыт пен кеңістікті ешқашан бөліп көрмеген. Бір-біріне назар аударуды тоқтатып, олар жетіспейтін нәрсенің орнын толтыру үшін балаларға бет бұрды.

Жылдар бойы мен «баланы орталыққа қою» тек өмір салты ғана емес, сонымен бірге эмоционалды конфигурация екенін байқадым. Балалар шынымен де ересектер үшін жылулық көзі болып табылады. Олардың шексіз махаббаты мен толық берілгендігі біздің өмірімізді терең мағынамен толтырады. Мәселе — біз бір-бірімізден ала алмайтын нәрсені — ерекше екенімізді, маңызды екенімізді, жалғыз емес екенімізді сезінуді олардан күткенде туындайды. Біз осы ересектердің эмоционалдық қажеттіліктерін балаларымызға жүктегенде, оларға тым ауыр жүк саламыз. Өзін қауіпсіз сезіну үшін балалар өз күшінің шегі бар екенін және олардан жасырын түрде не сұралатынын білуі керек. Оларға біздің өз сүйіспеншілікке толы қарым-қатынасымыз болуы қажет. Біз эмоционалды және сексуалды тұрғыдан қанағаттанған кезде (кем дегенде, қисынды деңгейде), біз балаларымызға өз тәуелсіздігін еркіндікпен және қолдаумен сезінуге мүмкіндік береміз.

Егер Уоррен мен Стефани өздерінің бұрынғы құштарлығын қайтарғысы келсе, олар эмоционалды және практикалық тұрғыдан балаларына шектен тыс назар аударудан босануы керек. Өздігінен болатын нәрселер жақсы, бірақ отбасылық өмірдің шындығы жоспарлауды талап етеді. Баласыз жұптар кез келген уақытта секс бастай алады, бірақ ата-аналар практикалық болуы керек. Бұл тұрақты кездесу кеші болсын, бірнеше айда бір рет демалысқа шығу болсын немесе көліктегі қосымша жарты сағат болсын, маңыздысы — жұптардың өздері үшін эротикалық аумақты қоршап алуы. Уоррен мен Стефани алдын ала жоспарланған секс идеясына қарсылық білдіргенде, мен былай жауап беремін: «Жоспарлау қарапайым көрінуі мүмкін, бірақ іс жүзінде ол ниетті білдіреді, ал ниет құндылықты көрсетеді. Сексті жоспарлағанда, сіз іс жүзінде эротикалық байланысыңызды растайсыз. Бұл сіз кездесіп жүргенде жасаған нәрсеңіз. Оны жиырма минуттан екі күнге дейін созылатын ұзақ прелюдия деп есептеңіз».

Жоспарлау Стефани үшін өте пайдалы болды. Ол былай деп түсіндіреді: «Уорреннің кездесу туралы түсінігі мынадай: ол сейсенбі күні сағат он бірде маған секс үшін келеді, ал мен бас тартқанда ол: «Ертең кешке кездесуге бара аламыз ба? » — дейді. Мен оған жоспарланған жыныстық қатынас мен үшін кездесу емес екенін түсіндіруге мәжбүр болдым. Маған сыртқа шығу керек. Мен басқа біреу дайындаған тамақты, басқа біреу жуатын ыдыстан жегім келеді. Біз сыртқа шыққанда сөйлесеміз, сүйісеміз, қалжыңдаймыз. Біз сөзімізді бөлетін ешкімсіз аяқтай аламыз. Ол маған көңіл бөледі және бұл мені сексуалды сезінуге мәжбүр етеді».

Олардың кездесулері Стефани үшін өте маңызды эмоционалды байланысты сақтауға көмектесіп қана қоймайды; олар сондай-ақ оған толық күндік анадан ғашыққа ауысуға көмектеседі. «Ұзақ уақыт бойы секс туралы ойым одан қалай қашу керектігі туралы болды. Уоррен екеуіміздің кездесуіміз бар екенін білу маған одан қашудың орнына, оны күтуге көмектесті. Мен өзіме күтім жасаймын. Душқа түсемін, аяғымды қырамын, макияж жасаймын. Мен негативті блоктауға және өзіме сексуалды болуға рұқсат беруге ерекше күш саламын».

Стефани мен Уорреннің оқиғасы — ата-ана болудың эротизмге әсерінің типтік үлгісі, бірақ ол көптеген оқиғалардың бірі ғана. Бұл теңдік идеалдары мен романтикалық амбициялары екі адамнан үш адамға ауысу кезінде аяусыз қираған гетеросексуалды, ақ нәсілді, заңды некедегі, орта таптағы жұптың тарихы. Олармен жұмысым әлі біткен жоқ. Жағдай сөзсіз жақсарды, бірақ бұл жұп және бұл әйел үшін кішкентай балаларға күтім жасау эротизммен үйлеспейді. Мен олар өмірдің келесі кезеңіне жеткенде — балалар мектепке барғанда және Стефани жоспарлағанындай жұмысқа оралғанда — жаңа энергия бөлінеді деп ойлаймын. Оған дейін бұл жағдайды өмір бойғы қарым-қатынастың бір кезеңі ретінде қарастыру оларға шыдамдылық пен үміт сақтауға көмектеседі.

«Sexy Mamas» расында да бар

Бүгінде біз ата-ана болу кезеңіне көбінесе қалыптасқан сексуалдық болмыспен келеміз. Сексуалдылық репродукциядан бөлінген кезде бәріміз де пайда көрдік. Контрацепцияны тұрақты қолданушылар ретінде бізге жылдар бойы жалғасатын қауіпсіз көңіл көтеру артықшылығы берілді. Біз белгілі бір уақытқа дейін қалауды жазасыз сезінеміз және тұрақты қарым-қатынасымызда сексуалдық қанағаттануды күтеміз. Біздің ата-аналарымыз бен ата-әжелеріміз үшін балалардан кейінгі секс балаларға дейінгі секстен аса ерекшеленбеген болар — жүктілік және онымен бірге келетін ауыр жауапкершілік әрқашан жақын арадағы мүмкіндік еді. Бірақ беби-бумерлер мен одан кейінгілер үшін ата-ана болу біздің еркін, өзін-өзі қанағаттандыратын өмір салтымызға кедергі келтіреді. «Нәрестелер қақтығысы» бұрынғымен салыстыратын нәрсеміз болғандықтан одан сайын қиын тиеді. «Сен бұрын сексті жақсы көруші едің», «Біз сағаттап махаббатпен айналысатынбыз» және «Мен сені қалай қоздыру керектігін білуші едім» деген өкініштерді мен жиі естимін. Ата-ана болу біздің қызығымызды күрт тоқтатқанда, біз қатты ашуланамыз және таң қаламыз.

Бұл өзгерістерге ерлер де, әйелдер де тап болады, бірақ бірдей емес және әрине, тең дәрежеде емес. Әйелдердің сексуалдылығын нығайтқан азаттық ана болу шегінен әлі аттаған жоқ, ол әлі де ежелден келе жатқан моральдық және тіпті қасиеттілік аурасын жоғалтпаған. Ананы сексуалдылықтан айыру — дәстүрлі патриархалдық мәдениеттердің негізі, бұл қазіргі батыстық аналардың сексуалдық көрінбеуін ерекше айқын етеді. Бәлкім, ана болуды оның сексуалдық компоненттерінен айыратын біздің пуритандық мұрамыз болар; бәлкім, біз құштарлық аналық борышпен қайшы келеді деп сенетін шығармыз.

Әрине, Америка біреу емес, және бұл кең елде мәдени айырмашылықтар өте көп. Менің досым Джун маған барлық американдықтар бұл жерге «Мэйфлауэрмен» келмегенін еске салады. «Қара нәсілділер, әрине, сексуалдық мәселелерден шет қалмайды, бірақ біз сіздер сияқты ақ адамдарға қарағанда әлдеқайда азырақ қысыламыз», — дейді ол. «Секс — өмірдің табиғи бөлігі, үлкен лас құпия емес. Менің балаларым менің сексуалдық өмірім бар екенін біледі; мен ата-анамның сексі бар екенін білетінмін. Олар Марвин Гэйді қойып, жатын бөлмесінің есігін жауып, бізге «есікті қақпаңдар» деп айтатын». Менің аргентиналық досым күйеуінің оны төсекте «mamita» (анашым) деп қалай атайтыны туралы әзілдейді — табуды өз жағына шығарудың бұдан асқан қандай жолы бар? Менің испандық әріптесім Сусанна Мадридте оның ең үлкен сексуалдық артықшылығы оның үш жасар әдемі ұлы екенін айтады. «Нью-Йоркте бұл менің акцентім, шашым, аяғым, бірақ ұлым емес». Менің американдық пациентім Стейси, Бруклинде қызымен бірге тұратын ақ әйел, өз демографиясын біледі. «Менімен флирт жасайтын жалғыз ер адамдар — вест-индиялық педиатр, орыс тіс дәрігері, итальяндық наубайшы және пуэрто-риколық бақалшы. Ал ақ жігіттер? Ұмытыңыз. Егер мен баламмен бірге болсам, олар маған тіпті қарамайды». Ал қолында баласы бар ер адам мүлдем басқа реакция алады. Афродизиак тек билік қана емес. Иығында кішкентай баласы бар көшеде келе жатқан жігіт тұрақтылықты, берілгендікті және қамқорлықты көрсетеді. Көптеген әйелдер үшін (және кейбір гейлер үшін) бұл сексуалды.

Өзінің Paris to the Moon атты кітабында Адам Гопник Американың асексуалды репродукция моделін француздың неғұрлым сезімтал көзқарасымен салыстырады: «Барлық американдық «Не күтуге болады» кітаптары Актіден емес, Тесттен басталады». Ол жалғастырады: «Парижде [жүктілік] — бұл жыныстық қатынастың нәтижесінде болған нәрсе, ол көмек пен кеңестің арқасында сізді босатып, сыртқа шығып, көбірек секспен айналысуға мүмкіндік берумен аяқталуы мүмкін. Нью-Йоркте жүктілік — медицина үйіндегі палата. Парижде бұл — сезімтал тәрбиедегі бір тарау, дененің ләззаттарының таңқаларлық салдары».

Американдық ойлау жүйесінің кең таралуына қарамастан, эросты жоққа шығаруға қарсы күн сайын көтеріліс жасайтын әйелдер көп. Олар үшін ана болу жаңа сексуалдық сенімділікті, әйелдікті және тіпті жараланған дененің қалпына келуін білдіреді. Бір күні менің қатарынан екі сессиям болды: алдымен Стефанимен, содан кейін Амбермен. Олардың күнделікті өмірінің шындығы бір-біріне қатты ұқсайтын, бірақ олардың тәжірибелері мүлдем басқаша еді. Амбер маған былай деді: «Мен бұрын секске әдеттегідей «жоқ» дейтінмін. Неге екенін кім білсін? Кез келген қалауды, тіпті аштықты да жоққа шығару маған 105 фунттық анамнан үлгі болған еді. Балаларым болмай тұрып, күйеуім менен тамақ ішкім келе ме деп сұрағанда, мен де «жоқ» дейтінмін. Мен сұрақтың мәнін түсінбей тұрып-ақ, әдет бойынша бас тартатынмын.

«Енді мен секске «жоқ» деудің әлдеқайда терең себептерін білемін: жаңа ана болудың шексіз шаршауы; ұйықтап жатқан нәресте інісін оятқаны үшін екі жарым жасар балама деген терең ашу-ыза; қолдау сезінбеудің, үй мен балалар үшін жұмыс атына айналудың ащы сезімі. Дегенмен, сексті аңсайтын, оны талап ететін немесе оны ала алмағаны үшін көңіл-күйі түсетін адам — менмін. Мен күні бойы физикалық тұрғыдан бәрін беремін: еміземін, тамақ пісіремін, ойыншықтарды жинау үшін еңкейемін, балаларды көтеремін, жаялықтарды ауыстырамын. Бірнеше күн бойы арахис майы жағылған сэндвичтер мен Wiggles дисклерін тыңдап, өз әлемімді ұмытып, балаларымның әлемінде болғаннан кейін, мен өз бокал шеримді, музыкамды және еркегімді қалаймын. Мен «ана денесі» деп санайтын ұйпа-тұйпа шаштан, құсық тиген жейдеден, макарон мен ірімшік жағылған джинсыдан суырылып шыққым келеді. Мүмкіндігінше мен сол денені балалармен бірге ұйықтатуға тырысамын».

Тағы бір пациентім Шарлин балаларынан сабақ алуда. «Балаларым маған қалай тойымсыз болу керектігін үйретті. Менің он бес айлық балам менен жарты сағат бойы емшегімді еміп, сосын ойнауға кетіп, бірнеше минуттан кейін тағы келе алады. Мен оған кесемен немесе шөлмекпен сүт ұсынғанда, ол басын шайқап «жоқ» дейді, көйлегімді көтеріп, мен оған көкірекшесін ашқанша шыңғырады. Ол менің емізігімді көргенде күлімсіреп, дыбыстар шығарып, бірден кіріседі. Үш жасар балам менің құшағымды, уақытымды, назарымды інісінен ұрлап ала алатын кез келген уақытта қалайды. Ол маған еденде денемді қалай орналастыру керектігін, жүк көлігін қалай итеруім керектігін айтады және қай ата-анасымен ойнағысы келетінін немесе кім оны ұйықтатуы керектігін айтқанда ешқандай кінә немесе ұят сезінбейді. Әрине, олар әрқашан қалағанын ала бермейді, бірақ олардың денесі мен ақыл-ойы арасындағы қалаудың еркін берілуі мені таң қалдырады. Олар маған ұмытылған немесе үйретілгендей емес, сезімдерге ерік береді; және оларды бақылау мені өз денемді көбірек сезінуге мәжбүр етеді және өз қалауымды есіме салады».

Рене үшін жүктілік ол бұрын-соңды сезінбеген өзін-өзі қабылдауға жол ашты. «Жүктілік мен үшін емдік тәжірибе болды. Мен бала кезімде сексуалдық зорлық-зомбылыққа ұшырадым және денемдегі кез келген әйелдік белгілерді әрдайым жек көретінмін. Мен жиырма бес жыл бойы сандарымен күресіп келдім. Жүкті болғанға дейінгі жылы мен тамақтану бұзылысымен ауруханаға түстім. Шын мәнінде, мен сондай арық болдым, тіпті жүкті бола аламын деп ойламадым. Менде жылдар бойы тұрақты етеккір болған жоқ. Бірақ EPT-дегі «плюс» белгісін көрген сәтте бәрі өзгерді. Бұл менің өмірімде бірінші рет тағамның «тазартылған» сәті болды. Мен денемнің толысып келе жатқанын тамашаладым. Өмірімде бірінші рет менің кеудем табиғи түрде дөңгеленіп, мен мақтандым. Достарымның көбі ыңғайсыздық пен салмақ қосуға шағымданды. Бірақ мен үшін әйел сияқты көріну ақыры қалыпты болып көрінді. Мен табиғи жолмен босандым; бұл керемет болды. Мен денемнің не істей алатынына және неге шыдай алатынына таң қалдым. Мен ойлағаннан әлдеқайда көп нәрсеге қабілетті екенмін. Содан бері мен махаббатпен айналысқанда сол қарқындылыққа ұмтыламын».

Үш баланың анасы Джули үшін ана болу жаңа жағымды болмыс әкелді. «Жиырма жасымның басында мен ер бала сияқты киінетінмін: үлкен жемпірлер, джинсы, тоғызыншы өлшемдегі Кедс. Бұл әйелдікті толық жоққа шығару және оның мотивтеріне деген феминистік сенімсіздік еді. Мен құрметтеуді объектілеумен шатастырдым және ер адам маған сексуалдық объект ретінде емес, басқаша қызығушылық танытатынына сенбедім. Қазір менің шалбарларым сәнді, тар және қызықты; блузкаларым ашық. Ақыры, мен итальяндық әкем танитын және анамды ұяттан қызартатын әйел түріне айналдым — тойымсыз, сексуалды, құқылы. Неге? Мен қазір өзімді қауіпсіз сезінемін. Маған ешкімнің назарын аударудың қажеті жоқ. Мен онсыз да назардамын, басқалардың (төрт ер адамның) қажеттіліктері мен қалауларына толықтай енгенмін. Және мен бұл жерден, ешқандай билік ойыны жоқ жерден бостандық тауып жатырмын. Мен өзім таңдамаған ешкімге жауап беруге міндетті емеспін. Ана ретінде мен сексуалды, сезімтал болудан, өз қалауымды білдіруден қорықпаймын».

Әкелер «нәресте мұңы» туралы ән салғанда

Әйелі ана болғанда өзін сексуалдық тұрғыдан тасталғандай сезінетін Уоррен сияқты әрбір ер адам үшін, босану бөлмесінен үйге қайтар жолда либидосы қашып кететін Лео сияқты ер адамдар да бар. Аналардағы қалаудың азаюы — белгілі бір мағынада ескі жаңалық. Бұл бізге ұнамауы мүмкін, бірақ біз оны кем дегенде түсіне аламыз. Бірақ өз балаларының анасын бұдан былай эротикалық объект ретінде көре алмайтын әке туралы не деуге болады? Бұл оқиға, өте жиі кездесетініне қарамастан, әлдеқайда сирек мойындалады.

Карла мен Лео маған келгенде, әйелдің тағаты әбден таусылған еді. Олардың бірге болғанына он жеті жыл болған: алғашқы алты жылы — тән құмарлығына мас болумен өтсе, кейінгі төрт жылы — сәбилі болудың қарбаласымен, ал соңғы жеті жылы — жыныстық шөлге айналған. Ол алдымен түсіндіруден бастап, кейін жалынуға, сосын айғайлауға, соңында бұл жетіспеушіліктің орнын басқамен толтыруға көшті. Оның бірнеше қысқа мерзімді қарым-қатынастары, кейін тіпті елеулі көңілдесі болды. Күйеуі мұны біліп қойғанда, әйелі ажырасумен қорқытты, ал күйеуі терапияға баруды ұсынды. Міне, олар қазір менің алдымда отыр.

Ол: «Мен сылтаулардан әбден шаршадым. Не жұмысы, не стресс, не өліп жатқан әкесі, не ерте тұру керек, не жаттығу залына бармағандықтан қуаты жоқ, не арқасы ауырады, не менің аузымнан иіс шығады, не менің салмағым, не оның салмағы... Мен мұны ұзақ уақыт бойы өз кінәмдай қабылдап келдім, бірақ енді бәрі бітті. Мен бұл адамды жақсы көремін, онымен бірге болуға дайынмын, бірақ бұлай өмір сүре алмаймын», — дейді.

Ол: «Мен әрқашан өзімді жыныстық жағынан өте қабілетті санадым. Біз алғаш кездесе бастағанда жиһаздарды сындырғанымыз туралы әлі күнге дейін әзілдейміз; құмарлық өте күшті болды. Мен ешқашан балаларды жыныстық өмірімдегі шешуші сәт деп қарастырмағанмын, бірақ іштей бір нәрсенің өзгергені анық», — дейді.

Мен Леоның Карла бірінші ұлына жүкті болған кезде-ақ физикалық тұрғыдан алшақтай бастағанын және жүктіліктің соңғы үш айында олардың арасында ешқандай жыныстық қатынас болмағанын білдім. Лео жұмыстан үйге барған сайын кеш келетін болған. Карла бір нәрсенің дұрыс емес екенін сезсе де, олар бұл туралы ешқашан ашық сөйлеспеген.

«Ол ана болғанда сіз үшін не өзгерді? » — деп сұрадым мен.

«Оның мәні өзгерді», — деп жауап берді ол. «Оның бүкіл болмысы менің ғашығым, серігім және әйелім болудан — ұлымның анасы болуға ауысты. Содан кейін екінші ұлымның анасы болды. Біраз уақыт бойы олар оған толығымен мұқтаж болды, бұл мен үшін қалыпты жағдай еді. Сәбилеріміздің қасымызда ұйықтағаны, оның оларды түні бойы емізгені дүниедегі ең керемет нәрсе деп ойладым. Мен ешқандай қызғанған жоқпын. Менің өзім де өте мейірімді, балажан әкемін».

«Бала емізіп жүрген әйелдің емшегін сору қандай екен? » — деп сұрадым одан.

«Бұл оғаш болды», — деп жауап берді ол. «Бүкіл физикалық процесс біртүрлі сезілді. Оның босанғанын екі рет көрдім, шынымды айтсам, бұл біздің жыныстық өмірімізге жақсы әсер еткен жоқ».

«Бұл өмірдің кереметі, сиқырлы сәт болуы керек екенін білемін, бірақ ешкім де «жиіркеніш факторын» мойындағысы келмейтін сияқты», — деп оны тыныштандырдым. «Ер адам үшін әйелінің босанып жатқанын көру жиіркенішті болуы мүмкін екенін мойындау саяси тұрғыдан дұрыс емес деп саналады. Элис Уокердің кітаптарының бірінде мистер Хал деген кейіпкер бар, ол серігінің босануын көріп, өмірінің соңына дейін оған да, басқа әйелге де қол тигізе алмай қалады. Ол ешқашан ешкімді мұндай азапқа салғысы келмейтінін айтады».

«Бұл тым шектен шыққандық шығар, бірақ иә. Мен онымен басқаша болдым, сақтық таныттым, бұрынғыдай еркін болмадым. Меніңше, бұл менің агрессивті немесе құмарпаз болуыма, оны қалауыма кедергі келтірді — әдетте біз бір-бірімізге толық берілетін едік. Бұл анық бір бетбұрыс болды».

«Балаларыңыздың анасына бұлай істей алмадыңыз ба? » — деп сұрадым.

«Шамасы, жоқ», — деп жауап берді ол.

«Келіңіздер, осы «Мадонна/жезөкше» мәселесі туралы сөйлесейік», — деп жалғастырдым мен. «Мұның терең психологиялық тамыры бар. Көптеген ер адамдар үшін өз балаларының анасын эротикалық нысан ретінде көру қиынға соғады. Бұл тым регрессивті, инцестті немесе Эдиптік сезім сияқты көрінеді. Сіздің есте сақтауыңыз керек нәрсе — ол сіздің емес, балалардың анасы. Осы тұста мен кішкене болса да сау объективтендіруді (healthy objectification) енгізуге болатын кез келген нәрсені ұсынамын. Оны «ана» рөлінен бөліп қарастыруға көмектесетін кез келген нәрсе».

Карла сессияның көп бөлігінде үнсіз отырды, бірақ келесі аптада оның бәрін мұқият тыңдағанына көзім жетті. Ол күліп тұрып маған мына оқиғаны айтып берді.

«Мен Леомен бірге еркін болғым келді. Оған ұзақ әрі керемет оралдық секс (blow job) сыйлағым келді. Жай ғана міндетті немесе сыпайылық үшін емес. Бірақ мен «әйел» мен «ана» арасындағы сол бір кедергі бар екенін білдім. Ол маған рұқсат бере ме? Сондықтан мен ойын бастап: «Біз секстің бірнеше түрімен айналыса аламыз және оны қалай атасаң да өз еркің, бірақ егер бұл процесс жалғассын десең, ол саған ақша тұрады», — дедім. Мен: «Егер мұндайды қаласаң — жүз доллар. Жүз доллар», — дедім. Мен бұл ақша қызық болады деп ойладым, бірақ ең бастысы Лео сол «ана» рөлінен шыға ала ма, соны көргім келді. Өйткені сен балаларыңның анасына оралдық секс үшін ақша төлемейсің, солай ма? Әйеліңе ақша төлемейсің. Бұл керемет эксперимент болды, айтарым осы ғана».

«Бәлкім, несие карталарын қабылдай бастайтын шығарсың. Төсек қасына терминал қойып қой», — деп әзілдеді Лео.

Карланың бұл ойнақы эротикалық әрекеті менің жадымда ұзақ жылдар бойы сақталды. Бір ғана қимылмен ол бүкіл мәселені шебер аңғарып, оны өзгертті: ананың ішінен ғашық әйелді қалай алып шығу керек? Лео өз балаларының анасына — сүйіспеншілік пен құрметке лайық әйелге — өзінің жабайы құмарлығын білдіруден қорықты. Карла тәуекелге бел байлап, қалыптасқан жүйені бұзды және оны эротикалық құпияға шақырды. Ол тыйымдардың бетін ашып, ақша талап ететін, сексуалды әрі азғын әйелге айналды. Осы айқын сахналанған сексуалдылықтың арқасында Леоның ішіндегі құмарлық оянды.

Отбасылық өмірдің қоршауынан құтылу

Балалы болу — біздің ең үлкен армандарымыздың бірі. Бір жағынан, біз өлмеу үшін — биологиялық жолмен немесе отбасын құрудың басқа тәсілдері арқылы — ұрпақ өрбітеміз. Біз өмір айналымынан өз орнымызды тауып, тарих ағымына жазыламыз. Өзімізден кейін бір нәрсе, біреуді — одағымыздың өкілін қалдыру арқылы өлімнен асып түсеміз. Осылайша, балалы болу қалау туралы сыр шертеді. Бұл таза, өмірді растайтын әрекет. Бірақ осы әрекеттің өзін тудырған күшті кеміткенін көру қандай өкінішті.

Балалардың эротикалық байланысты сақтауды қиындататынына ешқандай шүбә жоқ. Күнделікті режимнің талаптары бар, оларсыз отбасылық өмір жұмыс істей алмайды, бірақ олар жыныстық стихиялылықты жояды. Жұптың ресурстарына түсетін айқын қысым бар: бір-біріне жұмсайтын уақыт, ақша және қуат азаяды. Америкалық ананың сексуалдық «көрінбейтіндігі» бар, ол біздің санамызға соншалықты терең сіңген, сондықтан ерлер де, әйелдер де ананың сексуалдылығын жоққа шығаруға тырысады. Балаларды қорғау үшін сексті олардан жасыру керек деген желеумен отбасында өзімізді сексуалдық тұрғыдан шектейтін көптеген тәсілдер бар.

Көптеген ата-аналар үшін «құпия бақ» идеясы қатты кінәлау мен үрейден бастап, жеңіл ұялу сезіміне дейінгі сезімдерді тудырады. Біз ересектерге тән сексуалдылығымыз балаларымызға зиян тигізеді, бұл орынсыз немесе қауіпті деп қорқамыз. Бірақ біз кімді қорғап жүрміз? Өздерінің жақын адамдарының сүйіспеншілігін (сыпайы түрде, тиісті шекарада) еркін білдіретінін көріп өскен балалар, сексуалдылықты құрметпен, жауапкершілікпен және салауатты қызығушылықпен қабылдауға бейім болады. Сексуалдылығымызға тыйым салу, қалауларымызды тежеу немесе олардан толық бас тарту арқылы біз өз кедергілерімізді келесі ұрпаққа сол күйінде табыстаймыз.

Секстен бас тартуға себептер көп, сондықтан одан бас тартпағандар — нағыз жеңімпаздар. Эротикалық байланысты сақтап қалған батыл әрі табанды жұптар — бұл ең алдымен оны бағалайтын жандар. Олар қалаудың дағдарысқа ұшырағанын сезгенде, оны жандандыру үшін бар күш-жігерін салып, саналы әрі тынымсыз әрекет етеді. Олар қалау отын балалар емес, сол ұшқынды сақтай алмаған ересектердің өздері сөндіретінін жақсы біледі.

9 Тән мен қиял

Эротикалық ойлардың киелі мекенінде біз ләззатқа апаратын тікелей жолды табамыз

Адам қиялының бүкіл фаунасы, оның теңіз өсімдіктері адам іс-әрекетінің күңгірт аймақтарында, қараңғылықтың қалың бұрымдарын өріп жатқандай, еркін жүзіп жүреді. Мұнда да сананың шамшырақтары пайда болады, олар сырттай қарапайым емес нышандарға ұқсайды. Жұмбаққа апаратын қақпа адамның әлсіздігі тигенде ашылады және біз қараңғылық патшалығына енеміз. Бір қате қадам немесе анық емес айтылған сөз адамның ойын ашып береді. — Луи Арагон

Катрин жыныстық жетілу кезеңіне өткенде, оның 50 фунт (шамамен 23 кг) артық салмағы болған. Сексуалдық тұрғыдан елеусіз, қайта-қайта қабылданбаған ол — құрбылары есіктің арғы жағында жігіттермен сүйісіп жатқанда, есік күзетіп қалатын «ұсқынсыз құрбы» еді. Бүгінде ол — он бес жылға жуық некеде тұрған сұлу әйел. Ол күйеуімен бірге өзін қымбат жезөкше ретінде елестететін қиял-ойын ойнайды. Ер адамдар онымен бірге болу үшін үлкен сома төлейді — оны қалайтыны соншалық, оның біраз уақытын алу үшін бар байлығын жұмсауға, жұмысы мен некесін тәуекелге тігуге дайын. Олардың бұл «қылмыстары» неғұрлым сорақы болған сайын, оның құны да арта түседі. Катриннің өткендегі қорлықтары қазір оның қасынан таңданбай өте алмайтын ер адамдар арқылы өтеледі. Өзінің сюрреалистік театрында ол жасөспірім кезіндегі азап пен реніш үшін жеңіспен кек алады.

Дэрилдің әйелі: «Ол тіпті мейрамхана таңдай алмайды, бірақ мені байлап тастағысы келеді? Бұл не сонда? » — деп шағымданады. Дэрилдің күнделікті өмірде өзін көрсете алмауы оның үстемдік ету (domination) қиялдарында керемет түрде өтеледі. Байлау мен үстемдік етудің (BDSM) қатаң ритуалданған және өзара келісілген биінде Дэрилдің агрессиясы қауіпсіз жолмен көрініс табады. Оның қалаулары құрметтеледі, шектен шығып кету қорқынышы бақылауда болады және оның еркектік күші басқаларға ауырсыну емес, ләззат сыйлайды.

Лукас, Иллинойс штатының оңтүстігіндегі шағын қалада өскен, өзінің гей екенін ашық айтатын адам. Ол көп жылдар бойы әшкере болып қалудан қорқып, өзін «түзу» (straight) ретінде көрсетіп келген. Ол мектепте футбол ойнаған, тіпті черлидер қызбен жыныстық қатынасқа түскен, өйткені ол қыз оған көпшіліктің алдында жақындаған және одан бас тарту оның сексуалдылығына күмән тудыратынын білген. Қазір ол отыздан асқан: «Мен ол қаладан аман қалу үшін және гей екенімді ашық айту үшін қаштым. Ал енді Акуиннадағы нудистік жағажайда біреу мені жолдан тайдыруға тырыссын деп, өзімді «түзу» адамдай ұстаймын. Мен «түзу» боламын, бірақ өз шарттарыммен. Бүгінде мен тек біреумен төсекке жату үшін ғана солай кейіп танытамын. Менің бағыма орай, көптеген гейлер «түзу» жігітті жолдан тайдыруды ұнатады, сондықтан менде секс әрқашан бар! » — дейді.

Эмир — өмір бойы тек бір әйелді ғана сүйіп келген адам. «Менің әрқашан шын жақсы көрген және жылдар бойы бірге болған қыздарым болды. Мен сондаймын. Алтеямен бірге болғанымызға бес жыл болды. Бұрын біздің жыныстық өміріміз керемет еді, бірақ алты ай бұрын сәбилі болғалы, ол бұрынғыдай сексті қаламайды. Мен оны көндіру үшін барлық арсеналымды қолдануым керек, кейде тіпті ол да көмектеспейді. Көбіне мен өз-өзімді қанағаттандырамын». Эмирдің сүйікті қиялы — бір уақытта екі әйелмен секспен айналысу. «Маған барлық назардың маған ауғаны ұнайды».

Көптеген ер адамдар «әмбебап сексуалды әйел» тақырыбындағы қиялдарды елестетеді. Оны секске көндіру немесе алдаудың қажеті жоқ. Оған ерекше көңіл-күй қажет емес, өйткені ол әрқашан дайын. Ол: «Бізде қаншама іс тұрғанда, секс туралы қалай ойлайсың? » — деп айтпайды. Ол: «Тағы да, тағы да, тағы да», — дейді. Ол ер адамды секс қалағаны үшін кінәлі сезіндірмейді, өйткені өзі де оны сондай қатты қалайды. Егер екі француз қызметшісі сізді төсекке шақырса, олардың ешқайсысы: «Бүгін емес, жаным, мен шаршап тұрмын», — деп айтпайтынына сенімді бола аласыз.

Кедейдің наны

Жақында ғана сексуалдық қиялдар жаман атқа ие болды. Христиандық оны күнә деп қарастырса, кейінірек қазіргі психология оны қанағаттанбаған және толыспаған адамдарға тән перверсия (бұрмалану) деп санады. Тіпті бүгінде көптеген адамдар қиялды либидоның төмендеуінен немесе мүмкіндіктің жоқтығынан болатын «арзан өтемақы» деп санайды. Олар біз қиялдайтын нәрсені шын өмірде болғанын қалаймыз деп ойлайды. «Егер күйеуім маған шынымен ғашық болса, оған үлкен емшекті әйелдердің суреттеріне қараудың қажеті болмас еді», — деп шағымданады бір әйел. «Мен басқа ер адамдардың менімен құмарлана секспен айналысқанын қиялдағанда, жігітіме опасыздық жасап жатқандай сезінемін», — дейді тағы бір клиент. «Қандай әйел зорланғанды қалауы мүмкін? »

Мен де бұрын қиялды «кедейдің наны» — сезімге кедей адамдардың асы деп тар түсінікпен қарайтынмын. Маған қиялдарды невроздың немесе толыспағандықтың белгісі, немесе серігінің шынайы болмысына көз жұмдыратын және қарым-қатынасқа нұқсан келтіретін эротикалық романтикалық идеалдар ретінде қарауды үйретті. Мен қиял мен шындықтың шекарасында қалып қойдым, эротикалық ақыл-ойдың күрделілігіне үңіле алмадым. Бақытыма орай, пациенттерімнен олардың қиялдары туралы сұрауға қызығушылығым жетті. Бірақ олар айтқан кезде, мен бұл ақпаратпен не істерімді білмедім. Бұл субтитрсіз орыс киносын тамашалау сияқты еді; кинематографияның сұлулығын бағалай алсам да, оның не туралы екенін түсінбедім.

Жылдар өте келе бұл саладағы көзқарас өзгерді, енді біз қиялға сау ересек сексуалдылығының табиғи құрамдас бөлігі ретінде қараймыз. Қиялдарға тек жасырын мәжбүрлеу ретіндегі тар көзқарастан арылып, ауқым кеңейді. Мишель Фуко, Жорж Батай, Этель Спектор Персон, Роберт Столлер, Джек Морин, Майкл Бадер және басқа да көптеген философтар мен клиницистердің ұжымдық жұмысы эротикалық қиялдың тереңдігі мен байлығын түсінуде үлкен бетбұрыс жасады.

Мен өз тәжірибемде қиялды жеке тұлғалар немесе жұптар бірлесіп дамытатын құнды қиял-ғажайып ресурс ретінде көре бастадым. Қиялымызда кез келген жерге бара алу қабілеті — жеке бостандықтың таза көрінісі. Бұл шындықтан асып түсуге көмектесетін шығармашылық күш. Қарым-қатынастан уақытша қашуға мүмкіндік беру арқылы, ол қарым-қатынас ішіндегі либидоның жоғалуына қарсы күшті антидот қызметін атқарады. Қарапайым тілмен айтқанда, махаббат пен нәзіктік қиялдың дәмдеуішімен байи түседі.

Қиялдар — сексуалдық және басқа да — емдеу және жаңару үшін сиқырлы күшке ие. Олар мастэктомиядан кейін жоғалған емшекті қайтарады немесе ауыр апатқа дейінгідей еркін жүруге мүмкіндік береді. Олар уақытты кері қайтарып, бізді қайтадан жас етеді және бізге енді жоқ немесе ешқашан болмаған қасиеттерді: мінсіздікті, күшті, сұлулықты сыйлайды. Олар бізді қайтыс болған сүйікті адамымызбен қауыштырады немесе қазір эротикалық тұрғыдан қабылдау қиын болып жүрген серігімізбен өткен құмарлы сәттерді еске түсіреді. Қиял арқылы біз қалпына келтіреміз, толтырамыз және өзгертеміз. Бірнеше сәтке біз өмірдің шындығынан, демек, өлімнің шындығынан да жоғары көтерілеміз.

Мен неғұрлым көп тыңдап, зерттеген сайын, қиялдың тапқырлығын — оның энергиясын, тиімділігін, емдік қасиеттерін және психологиялық күшін соғұрлым жоғары бағалаймын. Біздің қиялдарымыз жеке тарихымыздың бірегейлігін ұжымдық қиялдың кең ауқымымен біріктіреді. Әрбір мәдениет ненің тартымды екенін және ненің тыйым салынғанын жеткізу үшін ынталандырулар мен тыйымдарды қолданады. Біздің қиял-ғажайыптарымыз мүмкін болатын мен рұқсат етілгеннің арасындағы алшақтықты жояды. Қиял — бұл психологиялық ингредиенттердің қоспасын эротикалық қозудың таза алтынына айналдыратын алхимия.

Жұптармен жұмысымда сексуалдық қиял сонымен қатар адамның ішкі өмірі мен жұптың қарым-қатынас динамикасы туралы ақпарат көзі болып табылады. Қиялдар — бұл біздің шығармашылық ақылымыздың қалау мен жақындыққа қатысты барлық қайшылықтарды жеңуінің тапқыр жолы. Психоаналитик Майкл Бадер эротикалық ақыл-ойдың киелі мекенінде біз ішіміздегі тежеулер мен қорқыныштарды жоюға мүмкіндік беретін психологиялық қауіпсіз кеңістікті табамыз деп түсіндіреді. Біздің қиялдарымыз ар-ұжданымыз, мәдениетіміз және өзіндік бейнеміз тарапынан қойылған шектеулерді жоққа шығаруға мүмкіндік береді.

Егер біз өзімізді сенімсіз және тартымсыз сезінсек, қиялымызда біз қайталанбас боламыз. Егер біз әйелдің суықтығын сезсек, қиялда ол тоймайтын құмарпаз. Егер біз өз агрессиямыздан қорықсақ, ішкі ойларымызда басқаға зиян тигіземін деп қорықпай-ақ өзімізді күшті сезіне аламыз. Егер біз сұрауға батпасақ, эротикалық қиялымызда басқа адам біздің қажеттіліктерімізді бізден бұрын біледі. Егер біз секспен айналыспауымыз керек деп есептесек, жеке театрымызда жауапкершілікті арқаламай-ақ, құмарпаз адамға беріле аламыз — бұл біз емес, ол солай қалады. Қиял мәселені де көрсетеді, шешімін де береді. Бұл — біздің тежеуші қорқынышымыз батылдыққа айналатын қызу кеңістік. Біздің ұятымыз енді қызығушылыққа, жасқаншақтығымыз — табандылыққа, ал дәрменсіздігіміз — егемендікке айналғанын көру қандай жеңілдік.

Алайда қиял әрқашан мұқият жасалған сценарий түрінде болмайды. Көптеген адамдар, егер оларда нақты сюжет пен кейіпкерлер болмаса, олар мүлдем қиялдамайды деп ойлайды. Бұл әсіресе әйелдерге тән, өйткені оларға сексуалдық ойларын қабылдау қиынырақ. Менің пациентім Клаудия бірде күйеуінің оған қалай жақындағанын қалайтынын егжей-тегжейлі айтып берді. Ол күні бойы жалғасатын баяу арбау биін, қызықты әңгімелерді, желкесінен жеңіл сүюді, нәзік жанасуларды, жылы жымиыстар мен жанама көзқарастарды елестетті. «Ол менің кеудеме тимей, қолыма қол тигізгенін қалаймын. Оның мені мазақтағанын, сексуалды түрде жақындап, кейін шегініп, мені ынтықтырғанын қалаймын. Мен өзім одан кеудеме қол тигізуін сұрағым келеді», — дейді ол.

«Егер ол осыны істесе ше? » — деп сұрадым.

«Біздің жыныстық қарым-қатынасымыз мүлдем басқаша болар еді», — деп жауап берді ол.

Жиырма минут өтпей жатып, одан қиялдары туралы сұрағанымда, ол: «Мен қиялдамаймын. Джим қиялдайды, бірақ мен емес. Ол үш адамдық сексті (threesomes) ұнатады», — деп сендірді. Мен таң қалдым. «Сіз қалжыңдап тұрсыз ба? Сіздің алдын-ала дайындық пен күту туралы бүкіл сипаттамаңыз — бұл қиял. Бұл шындық емес қой, солай ма? » — дедім.

Менің ойымша, сексуалдық қиял — бұл қалау тудыратын және құлшынысты арттыратын кез келген ақыл-ой әрекеті. Бұл ойлар міндетті түрде графикалық немесе нақты анықталған болуы шарт емес. Олар көбіне беймәлім, бейнелерден гөрі сезімдерге көбірек жақын. Адамның эротикалық қиялына кез келген нәрсе ене алады. Естеліктер, иістер, дыбыстар, сөздер, күннің белгілі бір уақыты, текстуралар — егер олар қалау доғасын қозғалысқа келтірсе, олардың бәрін қиял деп санауға болады.

Нэнси Фрайдей «Ғашық ерлер» (Men in Love) кітабында былай деп жазады:

«Қиял — бұл қалаудың, шеберліктің, қашудың және бүркемелеудің картасы; үрей, кінә және тежелу рифтері мен таяздықтары арасында жол табу үшін біз ойлап тапқан навигациялық жол. Бұл — сананың жұмысы, бірақ санадан тыс қысымдарға реакция. Қиялдардың қаншалықты оғаш екендігі ғана емес, олардың қаншалықты түсінікті екендігі де таң қалдырады; әрқайсысы оны ойлап тапқан адамның тұлғасы — санадан тыс бейнесі — туралы толық әрі жүйелі сурет береді, тіпті ол мұны сол сәттегі кездейсоқ құштарлық деп ойласа да».

Тыныштық сақтаңыз, өтінемін!

Біздің эротикалық әлеміміздің символикалық парадокстары мен қисынсыздығы біздің ішкі тереңдігімізге ең қызықты әрі ашық көзқарасты ұсынады. Қиялдар біз туралы басқа жолмен жету қиын шындықтарды ашады. Олар бізді ең қорғансыз күйімізде көрсетеді және өздерінің жұмбақ тәсілімен біздің ең терең тілектерімізді жеткізеді.

Дегенмен, ішкі ойларымыз туралы айтуға келгенде, көбіміз тіпті серігімізбен де (бәлкім, әсіресе серігімізбен) өте жабықпыз. Жақындық ыңғайсыз жеке шындықтарды ашудың айналасында ұйымдастырылған заманда, эротикалық үнсіздік әлі күнге дейін норма болып қалуда. Не істейтініміз туралы айту бізге ыңғайлы болғанымен, сол істі жасап жатқанда не ойлайтынымызды ашуға көбіміз құлықты емеспіз.

Ең қарапайым деңгейде біздің тартынуымыз жай ғана ыңғайсызданудан туындайды. Көбімізге өте жас кезімізден ойымызды өзімізде сақтауды және денемізге қол тигізбеуді үйретті. Кейбіреулерімізге пәк қызығушылығымызды өмірлік ұятқа айналдырған қатаңырақ тәрбие берілді. Үнсіздікке үйретілген, секске деген бұлжымас сенімсіздіктің мұрагерлері ретінде біздің ішкі ойларымызды жеткізу кезінде ыңғайсыздық сезінуіміз таңқаларлық емес. Басқа адамға ішкі дүниемізді ашу арқылы біз күлкіге қалу немесе сыналу қаупіне бас тігеміз. Менің емделушім Зоя мұны жақсы түйіндеді:

«Мен өскен ортада сексті ұнату туралы айтпақ түгілі, ол туралы сөйлесудің өзі мүмкін емес еді. Сексті ұнатқаны үшін айналысатын адамдардың бәрі — жезөкшелер мен азғындар, олар соқыр болып қалады және алақандарына түк шығады деп есептелетін. Әрине, мен тісімнен шығармадым».

Егер біз тіс жармасақ, басқалар да үндемейді. Көбіміз өзіміздің сексуалдық қиялдарымызды (секс барлық жерде жарнамаланғанына қарамастан) оқшауланып бастан кешеміз. Басқалардың не ойлайтынын және не істейтінін білмегендіктен, бізде өзімізді салыстыратын ештеңе жоқ, қалыпты немесе қалыпты емес екенімізді анықтаудың жолы жоқ. Біз басқалардан ерекшеленуден, демек, ауытқушылықтан қорқамыз.

Егер біздің эротикалық қиялымыз тәртіптірек болып, көпшілік алдындағы тұлғамызға сәйкес келсе, бұл мәселе соншалықты маңызды болмас еді. Біздің ішкі эротикалық географиямызда бәріміздің де сүйікті орындарымыз бар. Олардың кейбіреулері ар-ұждан күзетшісінен жасырынып кіруге мәжбүр болатын жерлер болуы әбден мүмкін. Әйеліне нәзік махаббат сыйлауды ұнататын еркектің ештеңені жасырудың қажеті жоқ — сол сияқты төсегіне сүйіктісі шашқан ондаған раушан гүлдерін армандайтын әйел де солай. Олардың романтикалық ұмтылыстарында ыңғайсыздық немесе кінә сезімін тудыратын ештеңе жоқ. Шіркін, бәріміз де сондай бақытты болсақ қой. Кішкентай инабатты ханымдар мен мырзалардан тұратын, өте ілтипатты әрі сыпайы қиял біздің ішкі этика кеңесімізден оңай өтіп кетер еді. Бірақ эротикалық ақыл-ой сирек жағдайда ғана жуас болады.

Бізді еліктіретін нәрселер көбінесе біз қалайтын өзіндік бейнемізбен немесе адамгершілік және идеологиялық сенімдерімізбен қайшы келеді. Мысалы: доминанттылықты (үстемдікті) қалайтын феминист; өзінің жеке эротикасына травматикалық тәжірибесін қосатын сексуалдық зорлық-зомбылықтан аман қалған адам; әйелімен ләззатын арттыру үшін қызметші әйелді (стриптизшіні, массаж жасаушыны, порножұлдызды) қиялдайтын күйеу; баласымен тері арқылы жанасуын сезімтал, иә, эротикалық деп санайтын ана; ешқашан тұрмысқа шықпайтынын білетін психопат жігітімен болған қызу секс бейнелеріне қарап мастурбация жасайтын әйел; өз жігітімен бірге болғанда қозу үшін спорт залында көрген сымбатты жігіт туралы ойлануы керек амбивалентті ер адам.

Біз мұндай «лас» ойларымыз үшін өзімізде бір ақау бар деп ойлаймыз — мұндай қиял бақытты тұрмыстағы әйелдің эротикалық өміріне жатпауы керек, ал үстемдік пен объектіге айналдыру құрметті күйеу мен әкенің санасында заңды орын алмауы тиіс деп есептейміз.

Эротикалық қиялымыздың мазмұнына деген ыңғайсыздығымыз неғұрлым көп болса, кінә мен ұят сезімі соғұрлым күшейіп, ішкі цензурамыз қуатты бола түседі. Ральф Шаронмен бірге он бес жыл тұрып келеді. Барлық жағынан алғанда, олар өте бақытты жұп. Бірақ олар бірге болғаннан кейін көп ұзамай, Ральф әр жолы төсек қатынасында болғанда бір қиялға берілетінін байқады: оның сүйікті Шароны қараңғы кинотеатрдағы он жеті жасар қу қызбен ауысып отырады. Ральф үшін оның ішкі өмірі тайпалық соғыс сияқты: бір жағында нәзік ғашық, екінші жағында құмарлыққа мас болған азғын. Бір күні ол былай деп мойындады:

«Бұл мен үшін дұрыс емес. Мен он жеті жасар қызға ешқашан қол тигізбес едім. Мен өзімді иманды адам ретінде көремін және бұл екеуін байланыстыра алмаймын. Мұны Шаронға мойындауым мүмкін емес. Мұны өзіме де әрең мойындаймын».

Шын мәнінде, эротикалық қиял «дұрыс» деп саналудан алыс көптеген сезімдерден қуат алады: агрессия, жабайы құмарлық, сәбилік мұқтаждық, билік, кек, өзімшілдік және қызғаныш (бұл тек бірнешеуі ғана). Біздің жақын қарым-қатынасымыздың тұрақты тұрғындары болып табылатын бұл сезімдер байланысымыздың тұрақтылығына қауіп төндіруі және махаббатты азапқа айналдыруы мүмкін. Оларды қиялымыздың шетіне қуу әлдеқайда оңай және жиі ақылдырақ шешім болады, сол жерде олар зиян келтіре алмайды. Эротикалық сананың дәлізінде әдептілік ережелері аяқ асты етіліп, көбінесе оларды тек таптау үшін ғана шақырады. Тыйым салынған шекаралар кесіледі, гендерлік рөлдер ауысады, ұят бұзылады және билік теңсіздігі тек толқу үшін керемет ойнатылады. Қиялда біз шын мәнінде істеуге батылымыз бармайтын нәрселерді жүзеге асырамыз.

Джони мен Рэй

Джонидің мұңы шамамен былай естіледі: «Рэй мені сексті ұнатпайды деп ойлайды. Бірақ мен сексті ұнатамын, немесе бұрын ұнататынмын, тек онымен бірге болғанда онша ұнатпаймын. Ол мені сексуалдық тұрғыдан түсінбейді, ал мен оған мұны түсіндіре алмайтын сияқтымын. Бұл үмітсіз болып көрінеді. Мен небәрі жиырма тоғыздамын. Бұл секспен айналысуды тоқтату үшін тым ерте».

— «Сексті тоқтатудың белгілі бір жасы бар ма? » — деп сұраймын мен одан. — «Мүмкін кейінірек бір күнді белгілерміз. Әзірге маған Рэйден не алғыңыз келетінін, бірақ ала алмай жүргеніңізді айтыңызшы».

— «Оның нағыз еркек болғанын қалаймын және мұны дауыстап айтып тұрғаныма сенбеймін», — дейді ол басын шайқап. — «Оның не екенін де білмеймін. Оның 1950 жылдардағы неандертальдық сияқты болғанын қалайтын сияқтымын. Бірақ мен оны шын мәнінде қаламаймын. Менің анамда солай болды. Әкем одан жатын бөлмеде немесе одан тыс жерде не ұнайтынын ешқашан сұраған емес деп ойлаймын. Рэй — менш (нағыз азамат). Ол нағыз джентльмен, ол мені құрметтейді және маған еркіндік береді. Мен қарым-қатынасымыздың оңайлығын жақсы көремін, бірақ ол мені сексуалдық тұрғыдан мүлдем қоздырмайды».

— «Не жетіспейді? » — деп сұраймын мен.

Кенет ол маған қарай еңкейіп, білегімді ұстады, дөрекі емес, бірақ сенімді түрде. «Міне, менің қалайтыным осы», — дейді ол. Сосын абайлап, жәймен ғана білегімді сипап: «Ал менің алатыным — осы», — деп қосады.

— «Сонда ол пассивті ме? »

— «Дәл солай емес. Ол үнемі секс бастайды, бірақ оның мұны істеу тәсілі мені жынды қылады. Ол жай ғана қасын көтеріп: «Хммм? » дейді. Бұл ол менен: «Бүгін түнде маған секс бола ма? » деп сұрап тұрғандай сезіледі, яғни бәрін ары қарай мен өз қолыма алуым керек сияқты».

— «Оның сізге жақындау тәсілі «Мен сені қалаймын» дегеннен гөрі «Сен мені қалайсың ба? » дегенге көбірек ұқсай ма? Солай ма? »

— «Иә! » — деп айғайлайды Джони.

Оның Рэйден не қалайтынын түсіну үшін, алдымен секстің ол үшін қандай мақсатқа қызмет ететінін түсінуім керек екенін түсіндірдім. «Егер секс — ізденіс болса, — деп сұраймын мен, — сіздің «Киелі Грааліңіз» не? »

Джони өзінің сексуалдық өткені туралы: өзінің ең жақсы және ең жаман тәжірибелері, оларды неліктен солай деп есептейтіні туралы ашық айтып берді. Ол маған өскен ортасы, алғашқы қозулары, мастурбацияны бастаған жасы және оның не екенін түсінген кездері туралы көптеген ақпарат берді. Бірақ мен одан: «Секс сіз үшін нені білдіреді? Қалауыңызбен бірге жүретін сезімдер қандай? Сексте не іздейсіз? Нені сезінгіңіз келеді? Нені білдіргіңіз келеді? Қай жерде өзіңізді тежейсіз? » деп сұрағанда, ол маған аң-таң болып қарады. «Ешқандай түсінігім жоқ», — деп мойындады ол. «Мұны маған бұрын ешкім қоймаған».

Бәріміз де сексуалдық кездесулерімізге күрделі қажеттіліктер мен үміттерді жинақтаймыз. Біз махаббат, ләззат және өзімізді растауды (валидация) іздейміз. Кейбіреулеріміз үшін секс — бүлік шығару мен қашудың тамаша орны. Басқалары трансценденттілік пен экстазға, тіпті рухани бірлікке ұмтылады. Менің Джониден алғаным оның тәжірибесінің тарихы болды. Ал менің іздегенім оның осы тәжірибелерге алып келген аңсаулары мен қақтығыстарының мәні еді.

— «Қиялдарыңыз туралы сұрауға бола ма? » — деп сұраймын.

Джони қуарып кетті. «О, Құдайым. Бұл өте жеке нәрсе. Менің не істегенім немесе не істеп жүргенім менің ойымдағы нәрселер сияқты ұят емес сияқты».

— «Бірақ біз дәл сол жаққа баруымыз керек. Егер біз сіздің қиялдарыңыз туралы сөйлессек, сіз бен Рэйдің арасындағы кедергінің негізгі себебіне жете аламыз деп ойлаймын».

Уақыт өте келе және көптеген көндіруден кейін Джони жасөспірім кезінен бері құрастырып келе жатқан ұстамсыз, нәпсілі және өте егжей-тегжейлі эротикалық көріністердің жиынтығын жайып салды. Ковбойлар, қарақшылар, патшалар мен күңдер мұқият қолданылатын билік пен талғампаз берілудің шексіз конфигурацияларында шеруге шығады. Осы жылдар ішінде сюжеттер өзгерді, бірақ мәні өзгерген жоқ. Соңғы көрініс оның «күйеуінің» ранчосында болады, онда ол салтанатты түрде оның жұмысшыларына сексуалдық құрбандық ретінде ұсынылады. Олар келген түнде оған кешкі асқа киіну тапсырылады, онда ол қызметкерлермен кездеседі. Оның күйеуі (ол Джонидің сипаттамасында Рэй емес) оған киім таңдайды — талғампаз, өте ашық көйлек және басқа да әсем әшекейлер: люстра-сырғалар, кеудесінің арасында салбырап тұрған гауһар алқа, биік өкшелі туфли. Ол оның сыртқы келбетінің әрбір бөлшегіне назар аударады. Тамақтан кейін ол олардың алдында шешінуді сұрайды, сонда олар оның сұлулығына тәнті болады. Ол орындайды; ол ұялып, тіпті қорланғанын сезсе де, мұның бәрі біртүрлі толқыныс тудырады. Ол толығымен олардың ырқында және қашуға ешқандай әрекет жасамайды. Еркектерге өз міндеттері беріледі — оның әрбір қалауын алдын ала білу және оны бұрын-соңды бастан өткермеген сексуалдық экстаздың биігіне жеткізу.

«Менің неден қорқатынымды білгіңіз келе ме? Мен анам сияқты мазохист болып қаламын ба деп қорқамын», — дейді ол маған.

— «Бұл оқиғада қалай мазохист болып тұрсыз? » — деп сұраймын.

— «Мен бағынамын. Мен пассивтімін, өз еркім жоқ. Маған не айтылса, соны істеймін және маған бұйрық бергенін ұнатамын. Мен ол жерде не істеп жүрмін, еркектерден бұйрық алып? Мен кез келген адамнан бұйрық алғанды жек көремін. Мен билікті жек көремін, бірақ ковбойлар тобына бағынғаннан ләззат аламын ба? Бұл ешқандай логикаға сыймайды».

— «Шын мәнінде, бұл мен үшін өте қисынды», — деймін мен оған.

— «Жақсы, олай болса қалғанымызды да ағартып жібермейсіз бе, доктор? »

Мен сексуалдық қиялдың басқа қиялдар сияқты жұмыс істемейтінін түсіндірдім. Егер адамдар маған Таитиде демалуды армандайтынын айтса, мен олардың Таитиде демалуды қалайтынына сенемін. Олардың қиялы мен шынайы қалауы арасындағы байланыс өте қарапайым. Бірақ сексуалдық қиялдар шындықты дәл солай бейнелемейді. Сексуалдық қиялдың мәні — онда «өтірік кейіпке ену» бар. Бұл — симуляция, спектакль, ол шынайы нәрсе емес және міндетті түрде шынайы нәрсені қалау емес. Түстер мен өнер туындылары сияқты, қиялдар да сырттай көрінгеннен әлдеқайда тереңірек. Олар — символдық мазмұны тура мағынадағы ниетке айналдырылмауы тиіс күрделі психикалық туындылар. «Проза емес, поэзия деп ойлаңыз», — деймін мен оған.

Джонидің Рэймен қарым-қатынасы туралы айтқандарының бәріне қарап, мен оның мазохист болу немесе пассивті болу туралы уайымдауының қажеті жоқ деп ойладым. Ковбойлар оны басқарып отырған болар, бірақ түптеп келгенде ковбойларды басқарып отырған — оның өзі. Ол — автор, продюсер, кастинг агенті, режиссер және шоудың жұлдызы. Бұл бүкіл қойылымды ол ауырсыну үшін емес, ләззат алу мақсатында өзі сахналаған. Бұл — садистер емес, табынушылар. Егер ол шынымен де мәжбүрленсе, ол мұндай жақсы уақыт өткізбес еді. Қолданылатын құрал бақылау болса да, оның тәжірибесі — қамқорлық туралы. Бұл күрделі сюжеттер — ләззатқа апаратын қауіпсіз жол ғана.

Джониге оның қиялы мазохизмнен гөрі назар аудару және осалдық туралы екенін түсіндіргенімде, оның жеңілдеп қалғаны байқалды. Ол бұрынғы маскүнем, сондықтан оның тәуелділік мәселелері бар екендігі ол үшін таңсық емес еді. Ол өмір бойы біреудің оған қамқорлық жасағанын іштей қаласа да, қолдауға деген мұқтаждығын жоққа шығарып келген. Оның өзіне тәуелді болуы қауіпсіз деп санаған жалғыз нәрсесі — тұрақты және сенімді дос болған алкоголь еді. Ең бастысы, алкоголь ешқашан қарымта ештеңе сұрамайтын.

Он үш жасында Джони өз бастамасымен интернатқа оқуға түсіп, үйінен біржола кетті. Ол кезде ол өзін амбициялы қыз деп санаған. Кейін ол бұл отбасының эмоционалдық экономикасындағы қажеттіліктер мен ресурстардың проблемалық бөлінуінен қашу әрекеті болғанын түсінді. Осы жылдар ішінде ол оны көптеген жағынан қолдаған берік достар желісін құрды. Бірақ соңында, интернат та, оның мансабы да, алкоголь де, тіпті достары да оны қашып құтылмайтын тәуелділіктен немесе жақын махаббат тудыратын осалдықтар батпағынан қорғай алмады.

Екінші акт: Рэйдің келуі. Рэйдің өз сөзімен айтсақ, ол — «ет пен картоп» адамы (қарапайым адам). Ол табысты еркекше әлеуметтенудің нәтижесі: тәуелсіз, өзіне сенімді және өз мәселелерін өз бетінше шеше алады. Ол Джони әдетте кездесетін жігіттерге мүлдем ұқсамайтын. Олар — қиындыққа тап болған, тек өзімен әлек, эмоционалдық тұрғыдан сенімсіз, қарым-қатынастан: «Мұны анықтауға тырыспайықшы, бәрі қайда баратынын көрейікші» немесе «Сені жақсы көргендіктен сенімен бірге бола алмаймын» деп қашатын алкогольдік өнер адамдары болатын. Рэй, керісінше, қызығушылық танытатынын ашық білдірді. Ол айтқан уақытында қоңырау шалатын, ешқашан кешікпейтін және кездесулерді жоспарлауға көп күш салатын. «Ол менің айтқандарыма шынымен назар аударатын. Ол менен өзім туралы сұрақтар сұрап, жауаптарын есте сақтайтын. Мен біреумен алты ай бойы секспен айналысып, бірақ бұл нені білдіреді немесе қайда апарады деген тақырыпты ешқашан қозғамайтын ортаға үйренген едім. Рэй мұндай ойын ойнамады. Ол мені ұнатты және мұны айтудан қорықпады».

Рэйдің ашықтығы, оның тұрақтылығы және эмоционалдық жомарттығы Джониге бұрын-соңды романтикалық қарым-қатынаста болмаған тыныштық пен қауіпсіздік сезімін сыйлады. Ол оның қажеттіліктерін сезу қабілетін таңқаларлық деп тапты, ал оның өз қажеттіліктерінің аз сияқты көрінуі де қосымша плюс болды.

— «Сіздің қажеттіліктеріңізді алдын ала білетін еркектің болуы қандай тартымды азғыру», — дедім мен. — «Айтыңызшы, бұл қанша уақытқа созылды? »

— «Ұзаққа созылмады. Соңғы кездері Рэйден бәрін үнемі сұрап тұруым керек сияқты сезінемін; кейде екі рет сұрауға тура келеді. Мен бұған шыдай алмаймын», — деп жауап береді ол.

— «Ах, ковбойлар көмекке келеді. Олардан бір рет те сұраудың қажеті жоқ».

Терапия барысында мен Джонидің кез келген мұқтаждық белгісіне деген жиіркенішінің күштілігіне қайта-қайта таң қалдым. Қамқорлыққа мұқтаж болу оны қаншалықты қорланған және бағынышты сезіндіретінінде бір шектен шығушылық бар еді және мен оның ковбойлар туралы қиялдарының осы негізгі эмоционалдық мәселеге қалай дөп түсетінін көрдім. Өзінің түрлі-түсті эротикалық хикаяларында ол өзі қорықатын әлсіздіксіз-ақ басқалардың ырқында бола алады. Осы нақты сценарий (және оның басқа қиялдарының әрқайсысы) оған тәуелділіктің қауіптерін: дәрменсіздікті, ашуды, қорлықты айналып өтуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар — бұл маңызды — ол шын өмірде өзіндегі ең жек көретін қасиеттері үшін қаланады. Өз ақыл-ойының панасында ол пассивтілікті эротикалық ләззатқа айналдырады; билік қамқорлықтың көрінісіне айналады, ал қауіп қауіпсіздікпен қайта қауышады.

Джони барлық жағынан тәуелділіктің зардаптарынан зардап шегеді: оның өз мұқтаждығы төмендетілген, ал басқалардың эмоционалдық қажеттіліктері де сондай ауыр. Ол мұны өз қиялын мачо кейіпкерлерімен толтыру арқылы шешеді. Бұл — ешқандай әлсіздігі жоқ және қамқорлықты қажет етпейтін қуатты еркектер. Бұл еркектер сұрамайды; олар алады. Осылайша Джони әйелдерге тән қамқорлық жасау әлеуметтік міндетінен босатылады және оның өз қаперсіз сексуалдық ашкөздігі еркіндікке шығады.

Ковбой маскасының артында

Эротикалық қиялдар бір уақытта бірнеше мәселені шешудің ерекше қабілетіне ие. Джонидің қиялдары оның жеке қайшылықтары туралы айтса да, олар жалпы әйелдер сексуалдылығына қарсы мәдени тыйымға да жауап береді. Тарих бойы әйелдердің сексуалдық қалауын бақылауда ұстау үшін орасан зор күш жұмсалды. Әйелдер бұл тыйымды жеңу сынағына үнемі қарсы тұра білді. Әрбір жаңа тыйым салған сайын, олардың қиялы соғұрлым төзімді бола түсті. Саналы түрде Джони өз оқиғаларындағы әйелдермен өзін сәйкестендіреді. Бірақ ол еркектерді де өзі жасады және әрбір бөлшекті өз орнына қойды. Шын мәнінде, ол барлық рөлдерді ойнайды. Ол сексуалдық жыртқыш болудың не екенін біледі: ол құмарлық пен қатыгездікті біледі. Өзінің ковбойлары арқылы ол агрессияны, өзімшілдікті және билікті сезінеді — оның санасында еркектікпен байланыстырылған бұл қасиеттердің бәрі тек ер кейіпкерлер арқылы ғана көрініс таба алады.

Көптеген әйелдер үшін мәжбүрлі азғырудың симуляциялары сексуалдық агрессияның қауіпсіз шығу жолын қамтамасыз етеді. Әйелдердің сексуалдық агрессиясы біздің мәдениеттегі нәзіктік туралы түсініктерге соншалықты қайшы келеді, сондықтан біз оны тек осындай қиялдағы ауысуларда ғана босата аламыз. Ол, яғни ойдан шығарылған басқыншы, көптеген әйелдер өздері білдіруге тартынатын агрессияны білдірсін.

Әйелдерге жасалатын кең таралған сексуалдық зорлық-зомбылық — қазіргі үйреншікті «зорлау қиялына» сұмдық фон болып табылады, бірақ бұл қиялдағы сюжеттерде шабуыл шынайы емес. Эротикалық армандарына көгерген көзді немесе жарылған ерінді қосатын әйелдер некен-саяқ. Секс-терапевт Джек Морин қиялдағы зорлаушылардың айтарлықтай зорлық-зомбылықсыз екенін айтады. Қиялда зорлық-зомбылық нәзіктікпен алмастырылады. Нәзік еркек арқылы әйелдер «сау үстемдік пен қуатты берілудің» қуанышын қауіпсіз сезіне алады.

Ал осы уақытта ранчода

Мен өз практикамда адамдар өз сексуалдылығы туралы қауіпсіз сөйлесе алатын, сыни пікірлер мен мораль айтудан ада, секске қолайлы орта жасауға тырысамын. Мұны істеудің өзі — бұл жиі оңай емес — терең әсер етуі мүмкін. Секс жақындық пен қалау арасындағы қақтығыстарды ашудың жолына да, осы жойқын ажырауларды емдеудің жолына да айналады. Біз Джонимен бірге оның қиялдарының мәтінін оның Рэймен арасындағы маңызды мәселелерді шешу үшін қолданамыз. Тәуелділік пен пассивтілік, агрессия мен бақылау — бұл оның жылдар бойы жоққа шығарған сезімдері еді, оларға тек оның ойында ғана рұқсат берілген болатын. Терапияда оларды қайтару арқылы ол оларды үйде де босатуға бір қадам жақындады.

Джони өз қиялдарының ұятына тұтқын болмайтын болғаннан кейін, ол еркінсіп, өзін қабылдай бастады. Өзіне таңқаларлық жағдайда, ол Рэйге түрлі өтініштермен және аз ғана қобалжумен бара алды. Нәтижесінде, елеусіз қалғандықтан бақылаудан шығып кеткен үлкен кедергілердің жай ғана ыңғайсыз түсініспеушіліктер екені белгілі болған әңгімелер өрбіді.

Жылдар бойы Рэй өзінің нәзік тәсілі Джонидің қалайтыны осы деп ойлап келген. Шын мәнінде, ол барлық әйелдер соны қалайды деп ойлады және «Мен сен үшін не істей аламын? » деген сұраққа неліктен: «Ештеңе! » деген ашулы жауап алатынын түсіне алмады. Ол Джони үшін сексуалдық қамқорлыққа бөлену — барлық жауапкершіліктен бас тартып, ешқандай кінәсіз пассивті тәуелділікке берілу екенін біле алмады. Олардың динамикасы абсурдқа айналды: оның бас тартуы оның көбірек көңіл бөлуіне түрткі болды, бұл өз кезегінде оның көбірек бас тартуына әкелді.

Джони Рэйді батыл әрі өз бетінше әрекет етуге шақырғанда, бұл Джони үшін де, Рэй үшін де еркіндік болды. Алғаш рет ол тек нәзік сезімдерге ғана емес, барлық сезімдерге орын бар екенін сезінді. Джони Рэйдің оның жаңа батылдығына оң жауап бергеніне таң қалды. Тіпті өзінің пассивті болғысы келетінін мәлімдеуінің өзі оның тарапынан бұрын-соңды болмаған ерік-жігер таныту әрекеті еді. Көптеген әйелдер сияқты, ол әйелдер сексуалдылығының батыл көріністері — жезөкшелікке тән, тартымсыз, өзімшілдік және әрине жақын махаббаттың бөлігі емес деген күшті хабарды іштей қабылдаған болатын. «Егер мен Рэйге: «Мұны істе, мұны істеме, ақырындат, ұзағырақ бол, былай, былай және былай» десем, бұл оның еркектік намысына тиеді деп қорықтым».

Барлық сексуалдық мәселелерде Рэйге ерік беріп, одан шеберлікті күтіп, өзінікін елемей, Джони өз еркегінің эгосын сақтап қалу және оның еркектік қасиетін нығайту бойынша ежелгі әйелдік миссияны орындап келген еді. Немесе ол солай ойлады. Бірақ оның болжамдары қате болып шықты — өйткені Рэй оның тәбетіне, тіпті талаптарына да қызады. Ол үшін әйелдің оны сексуалдық тең ретінде қарсы алуы — болжам жасау ауыртпалығын және оны дұрыс істеп жатырмын ба деген тұрақты сенімсіздікті жояды. Ол ашық болған кезде, ол оны уайымдаудың қажеті жоқ және оның жай ғана көңіл жықпастық үшін жасалған салқын жауабынан өзін төмен сезінбейді. Оның құлшынысы оған өз талаптарын қоюға және сүйікті әйелімен бірге ешбір тежеусіз еркіндікке берілуге рұқсат береді.

Джони Рейге өзінің қиялдарының нақты мазмұнын ешқашан айтқан емес, бірақ олардың мағынасын ашу олардың сексуалдық және эмоционалдық қатынастарына айтарлықтай өзгерістер әкелді. Джони сексте не іздейтінін түсінгеннен кейін және оның ләззат алуына кедергі болатын жеке және әлеуметтік кедергілерді ұғынған соң, ол Реймен мүлдем басқаша қарым-қатынас жасай бастады. Ол маған: «Енді мен үшін секстің мағынасы қандай екені және сексте өзімді қалай сезінгім келетіні айқынырақ болғандықтан, мен Реймен бұл туралы қиялымды егжей-тегжейлі баяндамай-ақ сөйлесе аламын. Тіпті оны айтудың өзі қазір маған соншалықты қорқынышты емес — ол жерде мен ұялатын немесе бетпе-бет келуден қорқатын ештеңе жоқ», — деді.

Айту ма, әлде айтпау ма?

Кейбір жұптар өз қиялдарымен сөзбен немесе іс-әрекетпен бөлісу арқылы эротикалық қуат алады. Кэтрин мен оның күйеуі өздерінің нәпсіқұмарлық қойылымдарының егжей-тегжейлерін жоспарлағанда, бұзық ойлы сыбайластар сияқты әрекет етеді. Бұл қызықты, жаңашыл және бұл оларға басқа жаққа бармай-ақ, жаңа біреу болуға (және жаңа біреумен болуға) мүмкіндік береді. Бұл моногамиядан көпқырлылық тудырады.

Бірақ бәрі бірдей бұл арбау театрына билет алғысы келмейді. Ашып айту қиялмен жұмыс істеудің міндетті бөлігі емес. Мен бәрін бүге-шігесіне дейін айту тәсілін жақтамаймын; бәрі бірдей «Шынайы мойындаулар» атмосферасында өмір сүруді таңдамайды. Біз өз қиялдарымызды ұяттан емес, ашық жарыққа шықса, олардың тамырында солып қалатынын бұлдыр сезінгендіктен іште сақтағанды ұнатуымыз мүмкін. Сонымен қатар, біз өз қиялдарымызбен оңаша болғанымыз абзал, өйткені сүйіктімізбен эротикалық толқынымыз бірдей болмауы мүмкін.

Мысал ретінде Нат пен оның құрбысы Аманданы алайық. Наттың қиял әлемі оның басында ғана жасырынып тұрған жоқ; бұл оның видео сөресінде анық көрініп тұрған таспалардан байқалады: «Gang Bang 1», «Gang Bang 2», «Gang Bang 17», «Gang Bang 50». Оның порнографиядағы талғамы айқын. Ол мұны жасыру қажеттілігін ешқашан сезінген емес, бірақ бөлісуге де зауқы соқпаған. «Бұл мен үшін фетиш сияқты. Меніңше, адамдар өз фетиштерін әрдайым түсіне бермейді. Неге кейбір адамдар аяқ киімді ұнатады? Білмеймін. Мен мұны түсінуге тырыстым, бірақ түсінбедім. Мен сыр тартқым келіп тұрған жоқ. Бұл менің нақты жыныстық өміріме қарамастан, жасөспірім кезімнен бері келе жатқан нәрсе».

Егер Аманда бұл таспаларға мазасызданбағанда, Нат өзінің жеке қиялдарымен жайбарақат жүре берер еді. (Дегенмен, ол оларды көзге түсетін жерде қалдыру осы мәселені тудыратынын сезген болуы керек. ) «Мен ондағы зорлық-зомбылықты түсінбеймін. Ол мені қорқытады. Бұл менің әйел ретіндегі осалдығымды қозғайды», — дейді ол. «Яғни, мұның бәрінде бір түрлі аурулық бар, солай емес пе? » Аманда қорғансыз әйелдерді пайдаланатын шексіз билігі бар нәпсіқұмар еркектерді көреді. Бірақ Нат мүлдем басқа «фильм» көріп отыр. Мен одан: «Мұнда билік кімде? » — деп сұрағанымда, ол: «Әйелде, сөзсіз», — деп бірден жауап берді. Нат үшін қоздыратын нәрсе — бірден бірнеше еркекті өзіне қарататын, сексуалдық тұрғыдан қуатты, тойымсыз әйел. Оның ләззатында ешқандай күштеу немесе ауырсыну жоқ. «Ол мұны қалайды және оған ұнайды. Егер олай болмаса, бұл мені бірден тоқтатар еді».

Наттың түсініктемелері Аманда үшін жеңілдік болды, өйткені олар фильмдерді соншалықты қорқынышты емес етіп көрсетті, бірақ ол экрандағы әйелдердің өзіне мүлдем ұқсамайтынына әлі де ренжулі. «Мен бұл әйелдермен бәсекелесе алмаймын. Егер оған ұнайтыны осы болса, ол менімен қалай қанағаттануы мүмкін? » — деп сұрайды ол. Аманда бұл фильмдерді көргенде, олардың Нат туралы не айтатынын емес, тек өзіне қатысты нені меңзейтінін ойлайды және өзін шеттетілгендей сезінеді.

«Мен бұл әйелдерді сексуалды деп санаймын», — деп мойындайды ол. «Мен көшеде бюстье, қысқа былғары белдемше және «come-fuck-me» етігін киген қызды көрсем, иә, бұл мені қоздырады. Бірақ мен өмірімнің соңына дейін сол адаммен бірге болғым келе ме? Жоқ. Мен сол адаммен болу үшін сенімен қарым-қатынасымды қауіпке тіккім келе ме? Жоқ. Мен бұрын сондай адамдарға қызықтым ба, олармен болдым ба? Иә. Менің сондай адамдардың біреуімен ұзақ мерзімді қарым-қатынасым болды ма? Жоқ. Мені қоздыратын нәрсе мен шынымен жақсы көретін адамның арасындағы айырмашылықты тани аламын деп ойлаймын. Мен бұл ұғымды түсінетіндей дәрежеде кемелденгенмін деп есептеймін. Саған деген сезімім — мүлдем басқа нәрсе».

Мен Аманданы Натты қоздыратын нәрсе дәл осы қиялындағы әйелдердің шынайы еместігі екенін ескеруге шақырдым. Оның қозуын тудыратын нәрсе — психологиялық күрделіліктің мүлдем жоқтығы. Өйткені бұл әйелдер шынайы болса — егер олардың сезімдері, қажеттіліктері, сенімсіздігі, пікірлері болса — етіктердің бір шкафы да көмектеспес еді. Бұл қиялдарда күрделі тұлғалар одан дәл қажет нәрсені алу үшін айтарлықтай тарылтылған. Оның порнографиялық фильмдеріндегі әйелдер оның қиялдағы проекцияларын сіңіріп, қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жеткілікті түрде «бос» (яғни, объект ретінде қарастырылған) болуы керек.

Нат тойымсыз суккуб бейнелерін елестетеді. Джони үшін бұл — өздері де аса күрделі емес ковбойлар. Дэрил үшін бұл — жағажайдағы ұятсыз жолаушы. Кэтрин үшін бұл — «клиент» рөліндегі күйеуі. Біздің қиялдарымыз жиі осы тізгінсіз сексуалдылықтың кейіпкерлеріне толы болады. Олармен біз ересектердің жақындығының шырмауық сезімдерінен ада, қарапайым ләззатты немесе басылмайтын нәпсіні сезіне аламыз. Бұл «қош келген бейтаныстар» бізге тілектің екіұштылығынан және махаббаттың кездейсоқтықтарынан қашуға көмектеседі. Олар махаббатпен қатар өмір сүрсе де, шынайы махаббатты алмастыра алмайды.

Негізінен еркектер тарапынан және еркектер үшін шығарылатын гетеросексуалды порнография социолог Энтони Гидденс айтқан «төмен эмоционалды, жоғары қарқынды жыныстық қатынаспен» ғана айналысады. Бұл ішінара көптеген еркектердің сексуалдық және эмоционалдық өмірін бөлектеу, қауіпсіз қарым-қатынастарын өздерінің аяқ астындағы құмарлықтарынан ажырату қажеттілігін қанағаттандырады. Бірақ бұл сонымен қатар бірден байқала бермейтін қосымша мақсатқа қызмет етеді. Порноға қарсы шығушылар негізінен ерлер сексуалдылығының агрессиясы мен зорлық-зомбылығына назар аударса, Гидденс бұл әңгімелерде көрсетілген еркек қуаты ерлердің сексуалдық және басқа да сенімсіздіктеріне қарсы айқын сенімділік беретінін айтады. Көптеген порнографиядағы әйел кейіпкерлері (өздері де осал емес) еркектің осалдығын бейтараптандырады, өйткені олар әрқашан толық жауап береді және толық қанағаттанады. Еркек ешқашан қабілетсіздіктен зардап шекпейді, өйткені әйел оның арқасында экстаз күйінде болады. Ол оның еркектік қуатын растайды.

Нат менің порнографияны қарапайым талдауымды тыңдап отырғанда, оның басқа кез келген жерде болғысы келіп тұрғанын сездім. Ол «Gang Bang 47» таспасының негізінде ерлердің сексуалдық сенімсіздігі жатқаны туралы идеяны құп көрмеді. Бірақ ол секстің ауыртпалықсыз және шикі болуы мүмкін, сондай-ақ барлық осалдықтар, жеткіліксіздіктер мен тәуелділіктер — оның да, әйелдің де — уақытша тоқтатылатын эмоциясыз аймаққа деген қажеттілікті мойындады.

Егер таспалар көзге түсетін жерде болмаса, мен Наттың көру әдеттері туралы мұндай деңгейдегі талқылауды бастамас едім. Бір жағынан, Нат пен Аманданың бірге болғанына көп бола қоймаған; олар әлі де бірлескен өмірін қалыптастырып, қарым-қатынастың көптеген аспектілері бойынша келіссөздер жүргізіп жатқан еді. Мен Аманданың сенімсіздігі, алдын ала пайымдаулары мен эстетикалық айырмашылықтары оның Наттың жеке қиялдары туралы оған қауіп төндірмейтіндей етіп тыңдауын қиындататынын сездім.

Өз кезегінде, Нат Аманданың сезімдеріне аса мән бермеді. Ол бұл таспалардың оған тигізетін әсеріне немқұрайлы қарады және (өзінің қарсылығына қарамастан) мұның бәрі не мағына беретінін түсінбейтіндей кейіп танытты. Оның «оны қатты жақсы көретіндіктен, оны олай елестете алмайтыны» туралы уәжі тым жеңіл естілді. Ішкі эротикалық өмірді ашу Нат көрсеткеннен де көбірек сезімталдық пен әдептілікті талап етеді. Сол сияқты, серіктестің қиял әлеміне ену Аманда көрсете алғаннан да көбірек дербестік сезімін қажет етеді.

Кейбір адамдар серіктесінің құпия қиялдарының пердесін ашудан ләззат алады; басқалары үшін бұл — апат. Бұл олардың эротикалық байланысын байытудың орнына, керісінше зиян тигізеді. Біреуді эротикалық санамыздың терең түкпіріне шақыру — қауіпті іс. Қиял нашар қабылданғанда, бұл ауыр тиюі мүмкін. Бірақ ол бізді танылған және қабылданғандай сезіндіретіндей қабылданса, бұл байытушы және растаушы болуы мүмкін. Қиялдың өзі жақындық сценарийі болмаса да, оны ашу терең махаббат пен сенімді білдіреді және нығайтады.

Сонымен қатар, басқа адамның эротикалық ой-ландшафтына ену түсінуге тырысуды және айтарлықтай эмоционалдық дербестікті талап етеді. Бізге естіген нәрсеміз ұнамауы мүмкін; біз оны сексуалды деп таппауымыз мүмкін. Мұндай жанашыр объективтілікке қол жеткізу оңай емес, әсіресе қалау мәселесінде. Егер біздің серіктесіміз біз үшін жат, басқа нәрседен қозса, алдымен айыптап, содан кейін ғана (мүлдем сұрасақ) сұрақ қоюға бейім тұрамыз. Ашық сұрау ретінде басталған нәрсе тез арада өзара қорғаныс мақсатында тұйықталуға ұласуы мүмкін. Эротикалық сана сынды сезгенде, ол жасырынып қалады. Ол бұдан былай жеке емес, құпия болып қалады.

Мен жеке өмірдің құпиялылығын жақтаймын және сексуалдық ашықтық мәселелерінде сақтық танытқанды жөн көремін. Өз эротизміңді зерттеу оны жария етумен бірдей емес; және мойындау егжей-тегжейлі бөлісуді білдірмейді. Біздің эротикалық болмысымызды жақын қарым-қатынасымызға әкелудің көптеген жолдары бар; олардың бәрі сөздерді немесе сөзбе-сөз әшкерелеуді талап етпейді. Мұны қалай жасау нақты қарым-қатынасқа және серіктестердің үйлесімділігіне байланысты болады.

Эротикалық қиял туралы мәдени тыйымдардың күштілігі сонша, көптеген адамдар үшін оны талқылау идеясының өзі мазасыздық пен ұят тудырады. Дегенмен, қиялдар — бұл біздің психологиялық және мәдени уайымдарымыздың картасы; оларды зерттеу өз-өзімізді тереңірек тануға әкелуі мүмкін, бұл өзгеріс жасаудың маңызды қадамы. Біз өз эротикалық ішкі әлемімізді оқшаулағанда, бізде кесілген, өміршеңдігі жоқ және аса жақын емес секс қана қалады. Адамдардың көрмейтін нәрсесі — жалықтыратын, іш пыстырарлық сексуалдық қарым-қатынастар көбінесе қиялды дәл осылай шектеп тастаудың салдары болып табылады.

Біздің эротикалық қиялымыз — бұл біздің тірі екеніміздің жарқын көрінісі және тілекті тірі сақтауға арналған ең қуатты құралдарымыздың бірі. Қиялдарымызға ерік беру бізді ләззат жолында тұрған көптеген жеке және әлеуметтік кедергілерден босатады. Қиялдарымыздың біз үшін не істейтінін түсіну бізге сексуалдық және эмоционалдық тұрғыдан не іздейтінімізді түсінуге көмектеседі. Эротикалық қиялдарымызда біз өз сексуалдылығымызға құштарлықпен қарауға көмектесетін қуат табамыз.

10 Үшіншінің көлеңкесі Адалдық туралы қайта ойлану

С: Ұзақ мерзімді қарым-қатынастардың қандай да бір құпиясы бар ма?

Ж: Опасыздық. Іс-әрекеттің өзі емес, оның қаупі. Пруст үшін қызғаныш екпесі — дағды мен үйреншікті жағдай құртқан қарым-қатынасты құтқара алатын жалғыз нәрсе.

— Ален де Боттон, «Пруст сіздің өміріңізді қалай өзгерте алады»

Неке бұғауының ауырлығы сонша, оны көтеру үшін екі адам керек, кейде — үшеу.

— Александр Дюма

Раввиндік дәстүрдің ұлы жинағы — ТАЛМУДТА мынадай аңыз бар. Әр түнде раввин Бар Аши мейірімді Құдайдың алдына жығылып, өзін зұлым нәпсілерден (жаман ниеттен) сақтауды өтінетін. Оны естіген әйелі: «Оның менен алыстағанына бірнеше жыл болды. Ол неге бұлай дейді? » — деп ойлайды. Осылайша, бір күні раввин бақшада оқып отырғанда, ол Харута сияқты киініп, онымен сол жерде кездеседі. (Харута — ежелгі Вавилондағы басты жезөкшенің есімі. Бұл сөз иврит тілінде «бостандық» дегенді де білдіреді. )

«Сен кімсің? » — деп сұрайды ол.

«Мен Харутамын», — деп жауап береді әйелі.

«Мен сені қалаймын», — деп бұйырады ол.

«Маған ең жоғарғы бұтақтағы анарды әкеліп бер», — деп талап қояды әйел өз кезегінде.

Ол оған анарды әкеліп береді және оны иемденеді.

Ол үйіне оралғанда, әйелі от жағып жатады. Ол орнынан тұрып, өзін отқа тастағысы келеді. Әйелі: «Неге бұлай істеп жатырсың? » — деп сұрайды.

«Өйткені солай болды және солай болды», — деп мойындайды ол.

«Бірақ бұл мен едім ғой», — деп жауап береді әйелі.

«Алайда мен тыйым салынған нәрсені ниет еттім».

Монолитті моногамия

Екі адам жұп болған сәттен бастап, олар шекаралармен — ненің іште, ненің сыртта екенімен айналыса бастайды. Сіз барлығының ішінен біреуді таңдайсыз, содан кейін бақытты одағыңыздың айналасына шекара сызасыз. Осы жерде сұрақтар басталады. Мен жалғыз не істей аламын және немен бөлісуім керек? Біз бір уақытта ұйықтауға жатамыз ба? Сен маған әр Ризашылық күнінде отбасыма қосыласың ба? Кейде біз бұл келісімдерді ашық талқылаймыз, бірақ көбінесе қателесу мен түзету әдісімен әрекет етеміз. Сіз сезімтал тұстарға тиіп кеткенге дейін қаншалықты еркін бола алатыныңызды тексересіз. «Неге мені өзіңмен бірге шақырмадың? Мен бірге саяхаттаймыз деп ойладым». Көзқарас, пікір, ренжіген үнсіздік — бұлар біз түсінуіміз керек белгілер. Біз бір-бірімізді қаншалықты жиі көру керектігін, қаншалықты жиі сөйлесу керектігін және қаншалықты бөлісу күтілетінін түйсікпен сеземіз. Біз өз достықтарымызды саралап, бір-біріміз болғандықтан, олардың қаншалықты маңызды болуына рұқсат етілетінін шешеміз. Біз бұрынғы ғашықтарды реттейміз — олар туралы білеміз бе, олар туралы сөйлесеміз бе, оларды көреміз бе? Ашық болсын, жасырын болсын, біз жеке өмір зоналарын, сондай-ақ бірге болу зоналарын анықтаймыз.

Барлық шекаралардың анасы, билеуші ханшайым — бұл адалдық, өйткені ол басқалардан гөрі біздің одағымызды растайды. Дәстүрлі түрде моногамия аққулар мен қасқырлар сияқты өмір бойы бір сексуалдық серіктестің болуы ретінде қарастырылды. Бүгінгі таңда бұл бір уақытта бір сексуалдық серіктестің болуын білдіреді. (Белгілі болғандай, тіпті аққулар мен қасқырлар тек моногамды болып көрінеді екен. ) Тұрмысқа шығып, ажырасқан, біраз уақыт бойдақ болған, бірнеше көңілдесі болған, қайта тұрмысқа шыққан, ажырасқан, содан кейін үшінші рет тұрмысқа шыққан әйел, егер ол әр қарым-қатынаста сексуалдық эксклюзивтілікті сақтаса, моногамия критерийлеріне сәйкес келе алады. Дегенмен, бір әйелге елу жыл бойы адал болған, бірақ он бесінші жылы бір түндік қатынасқа жол берген еркек бірден опасыздар санатына жатқызылады. Егер сен алдасаң — демек алдадың.

Боб Дилан айтқандай, «Уақыт өзгеріп жатыр». Соңғы елу жылда біз көптеген жаңа некелік және отбасылық конфигурацияларға жол аштық. Бізде гетеросексуалды, гей немесе трансгендерлік некелер болуы мүмкін. Бізде азаматтық серіктестіктер болуы мүмкін. Біз жалғызбасты ата-ана, өгей ата-ана, асырап алушы ата-ана немесе баласыз бола аламыз. Кейінгі некелер мен аралас отбасылар қалыпты жағдай. Біз бірге тұрып, ешқашан некеге тұрмауымыз мүмкін немесе бір шаңырақ астында тек қысқа уақыт болатын қашықтықтағы некеде болуымыз мүмкін. Некенің нәзіктігін жақсы сезінетіндіктен, қазір бізде неке келісімшарттары мен кінәсіз ажырасу бар. Бұл келісімдердің бәрі жұптың ішіндегі де, жұп пен сыртқы әлем арасындағы да шекараларды қайта анықтады. Дегенмен, некеге деген көзқарасымыз қаншалықты икемді болса да, моногамияға келгенде біз бұлжымаймыз. Бірнеше ерекшеліктерді — киножұлдыздарды, ескі хиппилерді, свингерлерді — қоспағанда, сексуалдық эксклюзивтіліктің айналасындағы шекаралар қатаң болып қала береді.

Біздің моногамияға деген құштарлығымыз белгілі бір шығындарға әкеледі. Бразилиялық отбасылық терапевт Микеле Шейнкман: «Американдық мәдениет ажырасуға — адалдық байланысының толық бұзылуына және бүкіл отбасы үшін ауыр зардаптарға — үлкен төзімділікпен қарайды, бірақ бұл сексуалдық опасыздыққа ешқандай төзімділік танытпайтын мәдениет», — дейді. Біз қарым-қатынастың құрылымына күмән келтіргенше, оны жойғанды жөн көреміз.

Біздің моногамияға деген сеніміміз соншалықты терең орныққан, көптеген жұптар, әсіресе гетеросексуалды жұптар, бұл тақырыпты сирек ашық қозғайды. Оларға бәріне белгілі нәрсені талқылаудың қажеті жоқ. Тіпті сексуалдылықтың барлық нұсқаларын зерттеуге дайын адамдардың өзі де эксклюзивтілік төңірегіндегі қатаң шекаралар туралы келіссөз жүргізуге құлықсыз келеді. Моногамияның абсолюттік сипаты бар. Бұл ойлау жүйесі бойынша, сен «негізінен моногамды» немесе «98 пайыз моногамды» немесе «мезгіл-мезгіл беймоногамды» бола алмайсың. Адалдықты талқылау — бұл оның талқылауға ашық екенін, енді міндетті емес екенін білдіреді. Сатқындық мүмкіндігі тым қараңғы, сондықтан біз бұл тақырыптан әбден үйреніп кеткен теріске шығару арқылы қашамыз. Сауытымыздағы кішкене саңылау Содом мен Гоморраны ішке кіргізеді деп қорқамыз.

Алғашқы некелердің 50 пайызы, ал екінші некелердің 65 пайызы ажырасумен аяқталатынына қарамастан; көңілдес болудың таңқаларлық жиілігіне қарамастан; моногамияның кез келген адам оны құтқара алғаннан да тезірек батып бара жатқан кеме екеніне қарамастан, біз оның құрылымдық беріктігіне абсолютті сеніммен қирандыларға жабысып келеміз.

«Сол жанды» табу

Тарихи тұрғыдан алғанда, моногамия әйелдердің репродукциясын сырттан бақылау жүйесі болды. «Қай бала менікі? Мен өлгенде сиырлар кімге қалады? » Патриархалдық қоғамның тірегі ретінде адалдық тегі мен мүлікке қатысты болды; оның махаббатқа ешқандай қатысы жоқ еді. Бүгінгі таңда, әсіресе Батыста, бұл толығымен махаббатпен байланысты. Неке келісімшарттық келісімнен жүрек мәселесіне ауысқанда, адалдық махаббат пен міндеттеменің өзара көрінісіне айналды. Бір кездері әйелдерге бағытталған әлеуметтік тыйым болған адалдық, қазір екі жыныс үшін де жеке таңдау болып табылады. Дәстүрдің орнын сенім басты.

Бүгінгі таңда біз өзіміздің жеңгетайымызбыз. Енді біз тиіс адамымызға емес, өзіміз қалайтын адамға үйленуге ұмтыламыз, ал біздің қалауымыз өте көп. Біздің қалауларымыз әлі де дәстүрлі отбасы қамтамасыз етуі тиіс нәрселердің бәрін — қауіпсіздік, балалар, мүлік, беделді — қамтиды, бірақ енді біз өзіміздің «Джомыздың» бізді жақсы көруін, бізді қалауын, бізге қызығушылығын танытқанын қалаймыз. Біз сырлас, ең жақын дос және құштар ғашық болуымыз керек. Қазіргі неке бізге, егер біз оны таба алсақ, осының бәрі мүмкін болатын бір адамның бар екеніне уәде береді. Біз неке бәріне арналған деген идеяға соншалықты берік жабысқанымыз сонша, көңілі қалғандар бұл институтқа күмән келтіргендіктен емес, осы нирванаға жету үшін қате адамды таңдадым деп ойлағандықтан ажырасуды немесе көңілдес болуды таңдайды. Келесі жолы олар жақсырақ таңдайды. Назар әрқашан біздің сүю қабілетімізге емес, сүйіспеншілік объектімізге бағытталған. Сондықтан психолог Эрих Фромм біз сүю оңай, бірақ лайықты адамды табу қиын деп ойлайтынымызды айтады. «Сол жанды» тапқан соң, бізге басқа ешкім керек болмайды.

Біз моногамиядан іздейтін эксклюзивтілік біздің негізгі қамқоршыларымызбен жақындықтың ең алғашқы тәжірибесінен бастау алады. Феминистік психоаналитик Нэнси Чодоров былай деп жазады: «Бұл алғашқы бейімділік — мені әрқашан, барлық жерде, барлық жағынан, бүкіл денемді, бүкіл болмысымды — ешқандай сынсыз, менің тарапымнан ешқандай күш-жігерсіз сүйетін болады — бұл барлық эротикалық ұмтылыстардың түпкі мақсаты». Біз ересек махаббатымызда анамызбен сезінген алғашқы біртұтастықты қайта жаңғыртуға тырысамыз. Сәби бөлектікті білмейді. Бір кездері жалғыз рөлі біз үшін сонда болу болатын бір адам болды. Ана мен бала арасындағы экстатикалық қарым-қатынаста ешқандай алшақтық жоқ. Жаңа туған нәресте үшін анасы — бәрі, бәрі бір уақытта, бөлінбейтін, шексіз: оның терісі, оның омырауы, оның дауысы, оның жымиысы — бәрі ол үшін. Кішкентай сәби ретінде біз толық және қанағаттанған едік, және ішкі дүниеміздің бір жерінде біз сол Эдемді ешқашан ұмытқан емеспіз. Осы идиллиялық күйді білмегендер — аналары қолжетімсіз, тұрақсыз, жоқ немесе эгоист болғандар — көбінесе мінсіз серіктес табуға одан да бетер ұмтылады.

Сұрақ қалады: біз қол жеткізуге тырысатын сол біртұтастықтың өзі қиял емес пе? Бала үшін ана — бәрінің басы мен соңы, бірақ анасы әрқашан басқа адамдарды білген. Оның тіпті қызғаншақ ғашығы, әкесі де бар. Белгілі болғандай, анамыз ешқашан толықтай адал болмаған — тіпті баяғыда да.

Сатқындық елесі басынан бастап бар. Біз онымен бірге өсеміз. Қазіргі өмірдің оқшаулау жағдайлары біздің романтикалық иемденушілігіміздің фонында жасырынып тұрған мазасыздықты күшейте түседі. Жоғалтудан қорқу және тастап кетуден қорқу біздің адалдыққа деген ұстанымымызды қатайта түседі. Барлық нәрсе бір реттік болып табылатын және қысқартулар біздің қаншалықты оңай алмастырылатынымызды растайтын мәдениетте, біздің негізгі қарым-қатынасымызда өзімізді қауіпсіз сезіну қажеттілігі одан сайын арта түседі. Біз әлемде өзімізді неғұрлым кішкентай сезінген сайын, серіктесіміздің көзінде соғұрлым жарқырағымыз келеді. Біз өзіміздің маңызды екенімізді және кем дегенде бір адам үшін алмастырылмайтын екенімізді білгіміз келеді. Біз жалғыздықтың түрмесінен жоғары көтеріліп, тұтастықты сезінуге құмармыз.

Бәлкім, біздің сексуалдық эксклюзивтілікке деген табандылығымыздың абсолютті болуының себебі осы болар. Ересектердің сексуалдық махаббаты ерте кезеңдегі бірігудің — денелердің тоғысуының, бүкіл аузымызды толтырып, бізді толық қанағаттандыратын емшектің ең қарапайым формасын сәт сайын қайта жаңғыртатындықтан — сүйіктіміздің басқа біреумен болғаны туралы ой біз үшін алапат апаттай көрінеді. Секс, біздің сезімімізше, бұл — ең ауыр сатқындық.

Демек, моногамия — романтикалық идеалдың «киелі сиыры», өйткені ол біздің ерекшелігіміздің белгісі: «Мен таңдалдым, ал басқалардан бас тартылды». Сіз өзге махаббаттардан теріс айналғанда, менің бірегейлігімді растайсыз; сіздің қолыңыз немесе ойыңыз басқа жаққа ауғанда, менің маңыздылығым тас-талқан болады. Керісінше, егер мен өзімді бұдан былай ерекше сезінбесем, менің де қолым мен ойым қызығушылықтан қыши бастайды. Көңілі қалғандар қаңғыруға бейім келеді. «Мүмкін, басқа біреу менің маңыздылығымды қалпына келтірер? »

Некелік джекпот

Даг бірінші әйелімен колледжде танысқан. Олар жақсы дос болды, бірақ олардың сексуалдық өмірі ешқашан ерекше қызықты болған емес. Соңында ол да, неке де біртіндеп сөнді. Одан кейін ол бірнеше жалынды қарым-қатынастарды бастан өткерді, олар оны сексуалдық жағынан серпілткенімен, эмоционалдық жағынан қажытып жіберді. Содан кейін ол Зоиды — өзі «төмен невротикалық коэффициенті» бар деп атайтын, қуатты және көңілді CGI-суретшісін жолықтырды. Ол сөзін жалғастырды: «Ол өз түрінде бірегей еді. Қарапайым, іскер және төсекте аса белсенді. Мен некелік джекпотты ұтып алдым деп ойладым».

Некенің бірнеше жылы өткен соң, әйелі оған бұрынғыдай құлшыныспен жауап беруді қойды. Оның бойында әлі де энергия көп, бірақ оның басым бөлігі басқа жаққа бағытталған. Балалар оның назарын талап етеді. Анимация оның шығармашылық күшін сарқады. Ал оның «XL-өлшемді» үлкен отбасы — ата-анасы, бес әпке-сіңлісі және олардың барлық балалары — оның әлеуметтік өмірінің орталығына айналған. Даг өзін елеусіз сезінеді. Әйелінің қарбалас өміріндегі кейіпкерлердің арасында өзін ерекшелейтін секс болмағандықтан, ол өзін барған сайын маңызсыз, бейнебір «массовкадағы» актер сияқты сезінеді.

Келесі жылдары Дагтың күшейген ашуланшақтығы қысқа мерзімді еліктіргіш әрекеттермен алмасып отырды. Ол Зоиды романтикалық демалыстарға алып шығады, апта сайынғы DVD-фильмдерді мұқият таңдайды, ол салбырап тұратын әшекейлерді ұнатқандықтан сырғалар сатып алады. Көп жағдайда Зои бұған көнеді. Бірақ Даг оның соңынан неғұрлым көп жүгірген сайын, ол өз күш-жігерінің қаншалықты маңызды екенін түсініп, бұл оны мұңайта түседі. Барлық «отынды» жинағанына қарамастан, ол өзіне қажетті лаулаған отты ешқашан жаға алмайды. Бос орынды толтыруға тырысқан сайын, ол өзін соғұрлым бос сезінеді. Оның көзі басқаларды іздей бастайды және соңында ол Зоиға емес, Наомиге тоқтайды.

Бұл таңғажайып жирен шашты бөлшек сауда сатып алушысы Дагқа деген тартылысын білдіруде ұялмайды. Ол оның кеңсесіне кіруге сылтау табады және сол жерде ұзақ бөгеледі. Оның бастықпен қалай шебер тіл табысқанына таң қалады; оған мына костюм ұнайды; мынау жаңа көзілдірік пе? Сэндвич ішімдікке ұласады, ал ол бес жылдық жасырын байланысқа айналады. Секс өте жалынды, бірақ бұл байланыстың мәні тек онда емес. Мән — назардың көптігінде және тыйым салынған нәрсенің қоздырғыш әсерінде. Еркектердің назарынан кенде емес Наоми үшін Даг өте тартымды. Ол демалыс күндері оны сағынады; оның басқа өмірінен қызғанады. Оның иемденгіштігі Дагты қажытып, кейде ашуын келтіргенімен, бұл сонымен бірге оның қаншалықты маңызды екенін нақты растайды.

Даг маған келгенде, ол өз өміріндегі қайшылықтарды әрең көтеріп жүрді. Оның моногамды болуы тиіс некесі іс жүзінде олай емес. Оның іс жүзіндегі беймоногамды жасырын байланысы Наомидің адалдық туралы талабын орындай алмағандықтан жаңа ғана аяқталды. — Мұның бәрі ақылға сыймайды, — дейді ол маған. — Наоми менің Зоимен жыныстық қатынасқа түсуімді тоқтатуымды қалады, мен мұны істей алмайтынымды айттым. Содан ол басқа біреумен кездесе бастады, енді олар үйлену туралы айтып жатыр. Ол менімен секспен айналысудан бас тартуда және Эванмен қарым-қатынасы туралы мүлдем тіс жармайды. Менің қызғанышым соншалық, бұл маған маза бермейді. Оның басқа еркектің құшағында болғаны туралы ой мені есінен тандырады. — Бұл жағдайдағы иронияны түсініп отырған шығарсыз деп үміттенемін, — деймін мен оған. — Сіз дәл опасыздықпен анықталатын жерде адалдықты талап етіп отырсыз. — Иә, бірақ бұл — оның опасыздығы, менікі емес, — деп жауап береді ол. — О, иә, мен мұнда екіжақты стандарт бар екенін ұмытып кетіппін. Ол да, Зои да сізге адал болуы керек, ал сіз екеуіне де адал болмасаңыз да болады ма? — Осыған ұқсас, иә. Әділ келісім емес екенін білемін. Маған сеніңіз, мен мұны мақтан тұтпаймын. — Онда неге Зоидан кетпедіңіз? — деп сұраймын мен. — Егер Наомимен осының бәрі болса, неге сол жанып тұрған, бірақ ешқашан таусылмайтын оттың соңынан ермедіңіз? — Мен Зоиды жақсы көремін, — дейді Даг, менің айтқандарымның астарынан шошып. — Мен ешқашан некемді бұзғым келген емес. Зоимен қарым-қатынасым жақсы, балаларымнан бөлек өмір сүргім келмейді. Оның үстіне, Наоми екеуміз үйленсек пе? Бұл нағыз апат болар еді. — Демек, бұл «кету үшін жасалған» опасыздық емес еді. Бәлкім, бұл үшінші адам қалған екеуін өз орындарында ұстауға көмектесетін тұрақтандырғыш сияқты болған шығар? — Білмеймін. Мүмкін. Ең бастысы, мен ойланбадым. Тек жасадым. Түйсігіме ердім, енді өзімді оңбағандай сезінемін.

Опасыздықтың мән-жайын ашу

Белгілі бір деңгейде Даг менің оның шынымен де өте жаман нәрсе жасағанын растағанымды қалайды деп ойлаймын. Ол өз сертінен тайды, бұл — ақ пен қара түстегі моральдық құқық бұзушылық. Бірақ жаппай айыптау бізді оның мінез-құлқының артындағы нақты мәселелерден оңай алшақтатады. Мен оқиғаның этикасына емес, оның мағынасын зерттеуге еркіндік беретін моральдық тұрғыдан бейтарап позицияны таңдаймын. Даг өзін Наомидің құшағына итермелеген себептерді түсінгеннен кейін, ол өзінің жасаған ісі туралы да, бұдан былай не істегісі келетіні туралы да өз бетінше қорытынды жасай алады.

Адамдар көптеген себептермен — бұзылған махаббат, кек алу, орындалмаған тілектер немесе жай ғана тән құмарлығы үшін жолдан таяды. Кейде жасырын байланыс — бұл сезімдердің қарқындылығын іздеу немесе некенің тар шеңберіне қарсы көтеріліс. Ереже бұзушылық — бұл афродизиак, ал кейде құпиялар — бұл автономияның көзі немесе жеке кеңістіктің жетіспеушілігіне қарсы реакция. Жуынатын бөлмедегі сыбырлап сөйлескен телефон қоңырауынан артық не қызықты болуы мүмкін? Соңында, шаршаған ана өзін қайтадан әйел ретінде сезіне алады; оның көңілдесі сынған Lego жиынтығы немесе екінші рет келмей қалған сантехник туралы ештеңе білмейді.

Заңсыз байланыс апатты болуы мүмкін, бірақ ол сонымен бірге азаттық, күш көзі немесе ем де болуы мүмкін. Көбінесе бұл осының бәрі бір мезгілде болады. Жақындық жоғалғанда, біз бұдан былай сөйлеспейтін болғанда, бізге жылдар бойы ешкім қол тигізбегенде, біз бейтаныс адамдардың мейірімділігіне осал боламыз. Балалар кішкентай және күтімге мұқтаж болғанда, некеден тыс қошемет дәрумен сияқты әсер етуі мүмкін. Олар ержетіп, үйден кеткенде, «бос ұяда» қалғандар басқа жақтан толықтыру іздеуі мүмкін. Егер денсаулығымыз сыр берсе немесе жақында өліммен бетпе-бет келсек, біз қанағаттанбаушылықтың бұрқ ете түсуін, жақсырақ нәрсеге деген ұмтылысты сезінуіміз мүмкін. Кейбір опасыздықтар — бұл қарсылық актісі; басқалары біз ешқандай қарсылық көрсетпегенде орын алады. Жолдан таю неке үшін «дабыл» болып, шұғыл назар аудару қажеттілігін білдіруі мүмкін. Немесе бұл қарым-қатынастың соңғы демінен кейінгі өлім қоңырауы болуы мүмкін.

Мен опасыздық әрқашан қарым-қатынастағы тереңірек мәселелердің симптомы болып табылады деген кең таралған көзқарасқа күмән келтіремін. Жасырын байланыстарға сан алуан күштер түрткі болады; олардың бәрі бірдей некедегі кемшіліктермен тікелей байланысты емес. Іс жүзінде, көптеген опасыздық жасаушылар өз қарым-қатынастарына айтарлықтай қанағаттанады. Даг та сондай еді. Бірақ ол көбірек нәрсені қалады. Ол оның нақты не екенін айтып бере алмады, тек оның жиірек секспен байланысты екенін ғана білді.

Даг екеуміз оның құмарлығының анатомиясын бірге зерттейміз және мен оның Наомимен болған құбылмалы қарым-қатынасында қандай қажеттіліктердің өтелгенін түсіне бастаймын. Ол үшін секс — бұл эмоционалдық қорек алатын орын және баспана. Бұл — махаббаттың тәни көрінісі. Секс арқылы ол өзін әлеммен бір тұтас сезіндіретін эгосыз ұмытылу күйіне жетеді. Құмарлық Дагқа өмір сүрудің төзгісіз жалғыздығынан түпкілікті жеңілдік береді. «Бұл менің жоқ болып кеткенім сияқты; ол бәрін шайып жібереді. Мұндай абсолютті фокус, толық назар мені өзімнен босатады. Мен ойлауды тоқтатамын, сезім омыртқаммен жоғары, миым арқылы өтіп, сыртқа шығады. Бірақ болып жатқан жайтты бақылау деген жоқ». Махаббатпен айналысу — бұл бәрін қамтитын нәрсе. Наомимен бірге Даг осы жоғары октанды, трансцендентті сексті сақтай алады. Ішінара бұл олардың эротикалық тұрғыдан «бір матадан пішілгендігінен». Бірақ, ең бастысы, олардың қарым-қатынасының құрылымы, жалпы барлық жасырын байланыстар сияқты, құмарлыққа қолайлы.

Жасырын байланыстар — бұл тәуекел, қауіп және құбылмалылық, бұлардың бәрі қозуды қоздыратын элементтер. Некеден тыс махаббаттың тұйық әлемінде сіз қалған дүниеден оқшауланасыз және сіздің байланысыңыз оны қоршаған құпиялылықпен нығая түседі. Күн жарығына ешқашан шықпайтындықтан, өзге адамның сиқыры сақталады. Достарым оны ұнатпай қала ма деп уайымдаудың қажеті жоқ, өйткені ол туралы ешкім білмейді. Мұндай оқиғалар біздің өміріміздің шетінде өрбиді және тіс дәрігеріне жазылудан, салықтардан және шоттардан керемет түрде азат болады.

Сонымен қатар, еңсеру керек кедергілер бар. Бір-біріңізді көру үшін күш салуыңыз керек, кейде өте үлкен күш. Өту керек кедергілер, реттеу керек кестелер, табу керек орындар, ойлап табу керек сылтаулар бар. Және осының бәрі, таусылмайтын құлшыныс, ғашықтардың бір-біріне деген маңыздылығын қайта-қайта растайды. Осы тұрғыдан алғанда, Дагтың заң бұзушылығы — бұл бір кездері әйелімен болған және онсыз өмір сүре алмайтын нәрсені: маңыздылық сезімін, жалғыздықтан арылуды және өмірлік қуатты қайта иеленуге тырысуы еді.

Үйге қайта оралуға болады

Жасырын байланыс аяқталған кезде, Дагтың некесінен тек «қаңқасы» ғана қалған еді. Даг пен Зои жылы шырайлы, сыпайы, тіпті кейде мейірімді, бірақ эмоционалды тұрғыдан олардың сезімдері сөнген. Олар оның жиі жоқ болып кетуіне қатысты анықсыздыққа үйреніп кеткен. Оның қадамдары өте сирек және ол үнемі басқа жақта жүреді. Ол кездейсоқ сөз айтып қойып, бірдеңені ашып алудан қорқады; оның құпиялылығы олардың некесінде барған сайын көбірек орын алып, Зоимен еркін талқылай алатын тақырыптарды азайта түсті: балалар, президент және ауа райы.

Дагтың Наомимен болған оқиғасына не түрткі болғанын анықтаған кезде, оның неге ол үшін күреспей, әйелінің жанында қалуды таңдағаны маған түсінікті болды. Зои — бұл terra firma (берік топырақ). Сонымен қатар, оның нәрселерге байыппен қарай білуі оған белгілі бір жеңілдік береді; ол үшін түні бойы тыныш ұйықтау немесе таңертең тұру қиын емес. Зои құмарлықты іздемейді. Ол сирек сезімге беріледі. Наомиден Даг жетіспейтін бір бөлшекті тапқан болуы мүмкін, бірақ Зоимен оның қолында қалған барлық пазл бар.

Даг екеуміз оның неке туралы идеалы мен оның нақты одағының шындығы қалай сәйкес келетінін талқылаймыз. Ол бір жерде әрі отты, әрі жылуды қалайды. Ол ас үй үстелінің түнде нәпсінің тоғысу алтары, ал келесі күні таңертең балалармен құймақ жейтін шуақты таңғы ас бөлмесі болғанын қалайды. Бірақ Даг Зоимен Наомимен бастан өткерген қарқындылықты ешқашан сезінбеуі мүмкін. Жасырын байланыстардың өз құмарлық түрі болады. Құпиялылық, азап, кінә сезімі, заң бұзушылық, қауіп, тәуекел және қызғаныш — бұл тез тұтанатын нәрсе, «Молотов коктейлі», балалары бар үйде тым қауіпті болатын эротикалық жарылыс.

Даг өзінің некесінен не күтуге болатынын анықтай бастағанда, жаңа сұрақтар туындайды. Ол қалуды таңдағаннан кейін оның қандай нұсқалары бар? Ол өз қалауларын оларды іске асырмай-ақ тани ала ма? Ол моногамия туралы Зоиға айтпай, жасырын байланыстардағыдай жеке келіссөздер жүргізуді жалғастыра бере ме, әлде некедегі сексуалдық шекаралар туралы ашық талқылауды таңдай ма? Әйелімен қайта байланыс орнату үшін ол опасыздық туралы айтуы керек пе? Ол өз кінәсімен не істей алады?

Жауаптар күн сайын өзгереді. Өткен аптада ол шындықты айтпайынша, оның көзіне ешқашан тік қарай алмайтындай көрінген. Бүгін ол жасаған ісін құпия сақтау — ең дұрыс махаббат актісі сияқты көрінеді. «Мен тек өз ар-ұятымды тыныштандыру үшін оның жүрегін ауыртамын ба? Кейде ол бәрін басынан бері біледі деп ойлаймын және оның мені тастап кетпеуінің жалғыз себебі — менің үндемегенім. Кем дегенде, осылайша ол өз қадір-қасиетін сақтап қалады».

Американдық жұптық терапевттердің көпшілігі жақындықты қалпына келтіру үшін опасыздық туралы ашық айтылуы керек деп санайды. Бұл идея біздің махаббат моделімізбен тығыз байланысты, ол ашықтықты — құпияның болмауын, өтірік айтпауды, бәрін бөлісуді дәріптейді. Іс жүзінде кейбір адамдар алдауды опасыздықтың өзінен де артық айыптайды: «Сенің опасыздық жасағаның емес, маған өтірік айтқаның маңызды! » Американдық ойлау жүйесі бойынша, құрмет адалдықпен байланысты, ал адалдық жеке жауапкершілік үшін өте маңызды. Жасыру, алдау және басқа да алдау түрлері құрметтемеушілікке тең. Сіз тек өзіңізден төмен адамдарға — балаларға, сайлаушыларға, қызметкерлерге ғана өтірік айтасыз.

Басқа мәдениеттерде құрмет серіктестің абыройын сақтауға бағытталған жұмсақ өтіріктермен білдірілуі мүмкін. Қорғаныш ретіндегі жасырындық қорлауға әкелуі мүмкін шындықты айтқаннан гөрі артық көріледі. Сондықтан жасыру тек некелік үйлесімділікті сақтап қана қоймайды, сонымен бірге құрметтің белгісі болып табылады. Өзімнің мәдени әсерлерімді басшылыққа ала отырып, мен Дагтың үндемеу туралы шешімін қолдаймын және сонымен бірге оны әйелімен қайта байланысудың басқа жолдарын іздеуге итермелеймін. Оның некесі ұзақ уақыт бойы «паузада» тұрды; енді ол «ойнату» (play) түймесін басуы керек.

Даг Зоимен қарым-қатынасына қайта күш салады. Уақыты көбейіп, жалпы қолжетімді бола бастағандықтан, ол өзінің мол ресурстарын әйеліне бағыттай бастайды. Әйелі өзінің «Одиссейінің» кенеттен оралуына таң қалғандай кейіп танытады, бірақ оның «Сәлем, бейтаныс адам» деген әзілқой көзқарасының астында Даг оның жеңілдеп қалғанын біледі. Мен оны балалармен, үй шаруасымен және әлеуметтік күнтізбемен көбірек айналысуға шақырамын, Зоиды кейбір тұрмыстық ауыртпалықтардан босату оны эротикалық сезімдерге ашуы мүмкін деп үміттенемін.

Ашығырақ болуға тырысқан Даг тіпті Зоидан оның басқа еркектерге қызығатын кездері болатынын сұрайды. Оның жауабы бұлдыр: «Мүмкін иә. Мүмкін жоқ. Саған не керек? » Бұл оны аздап мазасыздандырады. — Біреу сіз сияқты құпияға толы болғанда, — деп ескертемін мен, — өзіңізді жұмбақ, көтерілісші, ал оны үйде сізді күтіп отырған Пенелопа сияқты елестету оңай. Сондықтан, мүмкін, оның да өз құпиялары бар шығар, сіз бере алмайтын нәрсені бере алатын еркектер туралы қиялдары бар шығар.

Неке мінсіз емес. Біз біртұтас болуға деген ұмтылыстан бастаймыз, содан кейін айырмашылықтарымызды табамыз. Бізде ешқашан болмайтын нәрселердің келешегінен қорқынышымыз оянады. Біз ұрысамыз. Біз оқшауланамыз. Бізді бүтін ете алмағаны үшін серіктестерімізді кінәлаймыз. Біз басқа жақтан іздейміз. Өкінішке орай, көбіміз шашымыз ағарғанша осы жерде қалып қоямыз. Басқалары арманның жоғалғанына қайғырады, содан кейін жасаған таңдауымен келіседі. Махаббат қабылдауға негізделген. Даг өзін танып, Зоиды кім екенін түсінгенде, ол ақыры олардың айырмашылықтарын байлыққа айналдыра алады.

Үшінші тұлғаның көлеңкесі

Әрбір жұптың шекарасында «үшінші тұлға» өмір сүреді. Ол — сіз әлі күнге дейін қолын ұмытпаған мектептегі сүйіктіңіз, сүйкімді кассир, ұлыңызды мектептен алған кезде қылымырлайтын төртінші сыныптың сымбатты мұғалімі. Метродағы күлімсіреген бейтаныс адам — бұл үшінші тұлға. Сондай-ақ стриптизші, порножұлдыз және секс-қызметкер, мейлі оған қол тигізсін, мейлі тигізбесін, солардың бәрі. Ол — әйелдің күйеуімен жақындасқанда қиялдайтын адамы. Оны барған сайын Интернеттен табуға болады. Шынайы немесе қиял болсын, тән болсын немесе болмасын, үшінші тұлға — жұп тепе-теңдік сақтайтын тірек. Үшінші тұлға — қоршаудың сыртындағы нәрсеге деген құштарлығымыздың көрінісі. Бұл — тыйым салынған нәрсе.

Жасырын байланыс — бұл үшінші тұлға, бірақ үйдегі әйел де сондай. Наоми — Дагтың некесіндегі жасырын көлеңке, бірақ Зои жасырын байланыстың орталығында өмір сүреді. Ғашықтардың қызғанышы жұбайының болуына байланысты. Ант берген жары болмаса, құмарлық пен ессіздіктің бәрі жай ғана сөніп қалады. Бәлкім, содан болар, оған түрткі болған неке бұзылғаннан кейін жасырын байланыстардың өте азы ғана сақталып қалады. Мұндай оқиғадағы махаббаттың шынайы сыны тек кедергі жойылғанда ғана басталады.

Барлық қарым-қатынастар үшінші тұлғаның көлеңкесінде өмір сүреді, өйткені дәл сол «басқа адам» біздің диадамызды дәнекерлейді. Адам Филлипс өзінің «Моногамия» атты кітабында былай деп жазады: «Жұп — бұл үшінші тұлғаның басып кіруіне қарсылық, бірақ ол ұзаққа созылуы үшін жаулардың болуы өте маңызды. Сондықтан моногамды адамдар оларсыз өмір сүре алмайды. Біз екеу болғанда, біз біргеміз. Жұп құру үшін бізге үшеу болу керек».

Онда жұп не істеуі керек? Мен кездестіретін көптеген пациенттер үшінші тұлғаны мойындаудан бас тартады. Оларды басқалардың қажеті жоқ деп санайтын «біртұтастық» сиқыры баурап алады. Бұл бірігу соншалықты нәзік, тіпті қиялдағы басқа адамның болуы оны тас-талқан етуге жеткілікті.

Бұл Стэнли Кубриктің «Кең жабылған көздермен» (Eyes Wide Shut) фильмінде әсерлі суреттелген. Билл мен Элис секс туралы әңгімеге түрткі болған сәнді Рождество кешінен жаңа ғана оралды. Билл әрқашан Элисті, өзі сияқты, опасыздыққа қабілетсіз деп санаған. «Сен менің әйелімсің, баламның анасысың, мен саған сенімдімін. Сен ешқашан опасыздық жасамайсың». Элис оның менмендігіне ашуланып, жаңа ғана шеккен марихуанадан батылданып, оның көзін ашуды ұйғарады. Ол тіпті сағым болса да, басқа адамның болуы қаншалықты күшті болатынын егжей-тегжейлі сипаттайды. Ол оған алыстан ұнатқан теңіз офицері туралы қызба қиялын айтып береді. Олар ешқашан кездескен емес; соған қарамастан, оның Элисті баурап алғаны соншалық, ол егер офицер сұраса, бәрін тастап кетуге дайын болар еді. Ол сондай-ақ бұл жайт Билл екеуі махаббатпен айналысқан және Билл ол үшін өте қымбат болған күні болғанын айтады.

Билл әйелінің мойындауынан есеңгіреп қалады және ол фильмнің қалған бөлігін сатқындық үшін кек алуға және күйреген әлемінде тәртіпті қалпына келтіруге тырысумен өткізеді. Маған әсер еткені, Билл үшін қиял нақты опасыздық сияқты реніш тудыруы мүмкін еді.

Билл мен кездестіретін көптеген серіктестер сияқты. Оның қауіпсіздігі Элистің не істейтініне ғана емес, сонымен бірге оның не ойлайтынына да байланысты. Оның қиялдары — оның еркіндігі мен бөлектігінің дәлелі, бұл оны қорқытады. Үшінші тұлға біз жасамаған басқа мүмкіндіктер мен таңдауларды көрсетеді және осылайша ол біздің еркіндігімізбен байланысты. Лора Кипнис былай дейді: «Серіктестің еркіндігінен артық не қорқынышты болуы мүмкін? Бұл еркіндік сізді жақсы көрмеуді, жақсы көруді тоқтатуды, басқа біреуді жақсы көруді немесе сізді мәңгілікке сүюге уәде берген адамнан басқа адамға айналуды білдіруі мүмкін бе? » Егер ол басқалар туралы ойлай алса, ол басқаларды жақсы көруі мүмкін және бұл төзгісіз.

Қамал-махаббат

Үшінші тұлғаның қаупі махаббат тәжірибесіне тән, тіпті ең бақылаушы неке де біздің мазасыздығымызды баса алмауы мүмкін. Соған қарамастан, көбіміз тырысамыз. «Сен ана жігітпен біраз болдың. Не туралы сөйлестіңдер? » «Сен компьютерде көп отырасың. Бұл тек жұмыс па? » «Қайда болдың? » «Кім болды? » «Мені сағындың ба? » Біздің көптеген сұрақтарымыз жақындық пен қол сұғушылық арасындағы шекарада тұрады. Біз білгіміз келеді, бірақ тым анық болғымыз келмейді. Біз мұны қамқорлықтан сұраймыз дейміз, бірақ көбінесе бұл қорыққандықтан болады.

Сондықтан біз ережелер орнатамыз және серіктестеріміз оларды орындайды деп үміттенеміз, осылайша біз оларды «қысқа жіпте» ұстау арқылы адалдықты алдын ала қамтамасыз етеміз. Құштарлық — бұл бағынбайтын нәрсе; іс-әрекеттер ақылға қонымды, сондықтан оларды бақылау оңайырақ. Сізге қарама-қарсы жыныстағы жақын достарыңыздың болуына рұқсат етілмейді. Басқа адамдар болмаса, анаумен киноға бара алмайсыз. Біз бірге көре алмайтын видеолар болмасын. Стриптиз-клубтарға тыйым салынады, тек бойдақтар кешінен басқа. Еркек бишілер болмасын. Мына көйлек тым ашық. Бұрынғы сүйіктілеріңді жылы лебізбен еске ала алмайсың, әсіресе олар қалаға келгенде олармен оңаша кездесе алмайсың. Мазасыздығымыз артқанда, біз бақылаудың қарапайым әдістеріне көшеміз: біз аңдимыз. Біз несие карталарының үзінділерін, браузердің «артқа» түймесін, жанармай багын, ұялы телефонды тексереміз, ақпарат іздейміз. Бірақ бұл стратегиялар әрқашан сәтсіздікке ұшырайды. Жауап алулар, тыйым салулар және тіпті айғақтар серіктесіміздің еркіндігі алдындағы іргелі қорқынышымызды сейілте алмайды. Сүйіктіміз басқа біреуді қалауы мүмкін.

Моногамия адалдықтың еркін көрінісі емес, мәжбүрлі бағынудың түріне айналғанда қиындықтар туындайды. Шамадан тыс бақылау Стивен Митчелл «асқан қарсылық әрекеттері» деп атайтын жағдайға жол ашады. Үшінші тарапқа тыйым салынғанда, кейбір адамдар бұл мәселені жасырын шешуге бел буады. Көңілдес болу, желідегі таныстықтар, стриптиз-клубтар және іссапардағы секс — мұның бәрі тым қатаң қарым-қатынастан психологиялық арақашықтықты орнатуға бағытталған жиі кездесетін бұзушылықтар. Үшінші тарап бір жерге айдалып, тек некеден тыс жерде ғана рұқсат етілгенде, ол дәл сол жерден ізделеді.

Жеңілмейтін «Біз»

Принцип бойынша біз әрқайсымыздың жеке кеңістікке құқылы екенімізді түсінеміз, бірақ іс жүзінде бұл мәселе біршама күрделірек. Психолог Джанет Рейбстейн атап өткендей, біздің бірлестік пен адалдыққа негізделген некенің романтикалық моделі «автономияға қарағанда, жақындық критерийлерін анықтауда әлдеқайда шебер». Басты назар даралықты сақтауға емес, жақындықты орнатуға аударылған. Осы жақындық этикасын қатаң ұстанатын емделушілерім өздерінің немесе серіктестерінің жеке талпыныстары енді заңды емес екенін сезіне бастайды. Жеңілмейтін «біз» әлсіз «менді» басып тастайды.

Нив сүйіктісінің ерте ұйықтайтынына ренжитін. «Ол биші, кешкі сағат тоғызда ұйықтауға жатады. Мен ол уақытта ұйықтай алмаймын, сондықтан жай ғана жата беремін». Мен одан ол ұйықтағаннан кейін достарыңмен кездесуге барасың ба деп сұрағанымда, ол таңғалып қалды. «Маған солай істеуге бола ма? » Мұндай әрекетке бару — тіпті бұл туралы сұрау да — оның ойына ешқашан келмеген екен. Лейла мен Марио рейвтер сәнге айналған кезден бері тұрақты би серіктестері болған. Бірақ Лейла билей алмайтын және қатты музыканы ұнатпайтын Анджеламен кездесе бастағанда, Мариомен апта сайынғы кездесулеріне ыңғайсыздана бастады. Ол Анджеланың көңіліне қаяу салғысы келмейді.

Бірлестікті жақтайтын махаббат идеологиясымен қаруланған біз автономияға ұмтылуда өзімізді ыңғайсыз сезінеміз. Бұл әсіресе біздің құштарлығымыздың даралығына қатысты. Тіпті басқа салаларда бір-біріне едәуір еркіндік беретін жұптар — бөлек демалыстар, қаладағы түнгі серуендер, қарама-қарсы жыныстағы жақын достар — бір-бірінен тәуелсіз эротикалық өмірлері болуы мүмкін деген оймен арпалысады. Мен некеден тыс секс туралы айтып отырған жоқпын. Мен жеке, өз бейнелерін тудыратын, өзгелерге жауап беретін және кенеттен қозудан ләззат алатын сексуалдық «мен» туралы айтып отырмын. Жұптармен жұмысымда мен құштарлықтың осы барлық кездейсоқтықтарын ескеремін.

Азғырушы қоғамдағы моногамды неке

Әдетте, терапевттердің рөлі — мәдени статус-квоға қарсы шығу. Біз емделушілерімізді қалыпты, қолайлы және күтілетін нәрселер туралы болжамдарын қайта қарауға үнемі итермелейміз. Дегенмен, сексуалдық шекаралар — терапевттер үстемдік етуші мәдениетті қайталайтын санаулы салалардың бірі. Моногамия норма болып саналады, ал сексуалдық адалдық — кемелдіктің, берілгендіктің және шынайылықтың белгісі. Моногамды емес қатынастар, тіпті екі жақтың келісімімен болса да, күмән тудырады. Бұл жауапкершіліктен қашу немесе жақындықтан қорқу деп түсіндіріледі. Бұл жұптың негізін шайқалтады деп есептеледі.

Менің әріптестерімнің бірі нық сеніммен былай деді: «Ашық неке жұмыс істемейді. Бұған қол жеткізуге болады деп ойлау — таза аңғалдық. Біз мұны жетпісінші жылдары байқап көрдік, нәтижесі апатты болды». «Мүмкін солай да шығар, бірақ жабық неке де апаттан кепілдік бермейді», — деп ескерттім мен. «Ал үйленгендердің басым бөлігі ұстана бермейтін моногамды идеал да аңғалдық болуы мүмкін. Керісінше, ол өте ауыр зардаптарға әкелетін ереже бұзушылықтарға итермелейтін сияқты». Менің әріптесім, керемет отбасылық терапевт болса да, адалдыққа «не бәрі, не ештеңе» деген тұрғыдан қарап тұрды. Бұл көзқарас бойынша, эмоционалды берілгендік сексуалдық ерекшелікті талап етеді және ешқандай жеңілдіктерге жол бермейді.

Дегенмен, біз бір орында тұруға немесе барына қанағат етуге көмектеспейтін әлемде өмір сүріп жатырмыз. Тұтынушылық мәдениетімізде біз әрқашан келесі жақсы нәрсені қалаймыз: ең соңғысын, ең жаңасын, ең жасын. Олай болмаған күннің өзінде, біз кем дегенде көбірек болғанын қалаймыз: көбірек қарқындылық, көбірек әртүрлілік, көбірек ынталандыру. Біз лездік қанағаттануды іздейміз және кез келген шектеуге төзбейміз. Бізді еш жерде қолымызда бар нәрсеге риза болып, «Бұл жақсы. Осы жетеді» деп ойлауға ынталандырмайды. Секс — осы экономиканың ажырамас бөлігі, кейбіреулер тіпті секс оны алға итермелейді деп айтуы мүмкін. Сол көйлек, сол көлік, сол аяқ киім, мына лосьон, жаңа татуировка, мінсіз дене — мұның бәрі сексуалдық жағынан толыққанды өмір туралы уәде береді. Біз сексуалдық ләззат пен жеке бақыт қатар жүреді деп сенеміз. Жердегі ләззаттар барлық жерде, нағыз мерекелік дастарқан сияқты, және біз оған қосылуға құқылымыз деп санаймыз. Сондықтан адамдардың некеде мазасыздануы таңқаларлық емес. Шексіз әртүрлілік туралы қиял жауапкершілікпен шектеледі.

Бұл опасыздықты ақтау немесе оны қолдау емес. Азғыру Хауа ана алманы тістегеннен бері бар, бірақ оған тыйым салу да содан бері бар. Католик шіркеуі азғырудан қашудың ғана емес, сонымен қатар қарсы тұра алмағандарға жаза тағайындаудың да шебері. Бүгінгі айырмашылық құштарлықтың өзінде емес, біздің оларды жүзеге асыруға міндетті сезінетіндігімізде — кем дегенде үйленгенге дейін, ал кейін кенеттен бізден бұрын қатты қалаған нәрселерімізден бас тарту күтіледі. Моногамия бөгеттегі саңылауды саусағымен жауып, шексіз азғындық тасқынын тоқтатуға тырысқан голландиялық бала сияқты жалғыз қалады.

Көлеңкені шақыру

Кейбір жұптар тыйым салынған нәрсені елемеуді таңдамайды. Керісінше, олар оны ішке шақыру арқылы оның билігін әлсіретеді. «Мен оның опасыздық жасағанын ешқашан қаламас едім, бірақ бұның мүмкін екенін білу менің оған деген сексуалдық қызығушылығымды сақтайды». «Әлемде сүйкімді еркектер жоқ деп өтірік айту менің қарым-қатынасымды қауіпсіз етпейді және әлдеқайда адал етпейтіні анық». «Менің сүйіктім өте сұлу. Еркектер оған үнемі көз салады. Оның бұған күліп қарауы мені керемет сезімге бөлейді; ол бәрібір мені таңдайды». Бұл жұптар қиялдарымен бөліседі, бірге эротика оқиды немесе өткенді еске алады. Олар курьердің сүйкімді болғанын немесе компьютер технигінің, дүкен сатушысының, неврологтың немесе көршінің әйелінің тартымды екенін мойындайды.

Селена мен Макстың флирт жасауға рұқсаты бар, бірақ олар мүмкіндіктерді жүзеге асыруға келгенде шекара қояды. «Біз екеуміз де назар аударғанды жақсы көреміз. Біреу маған көз салса, әсіресе балалы болғаннан кейін, бұл менің өзіме деген сенімділігімді арттырады. Ал біреу Максқа көз салса ше? Мен үйге кештің королімен қайтып бара жатқандай сезінемін». Макс пен Селена қызғанышпен ойнағанды ұнатады, бірақ екеуі де ойын ережелеріне нық сенімді.

Эльза конференциядан оралғанда, Жерар әрқашан оның кіммен танысқанына қызығушылық танытады. «Бір қызық адам болды ма? Оған өзіңнің керемет күйеуің туралы айттың ба? Және мені мақтап жатқанда, флирт жасап үлгердің бе? »

Венди Джордждың аққұбаларға (блондинкаларға) әлсіздігі бар екенін әрқашан білетін. Сондықтан өткен бейсенбіде ол бір күнге аққұба болуды ұйғарды. Ол платина түсті парик пен плащ киіп, оны түскі асқа шақыру үшін құрылыс алаңына ескертусіз келді. Ол: «Тамаша. Жігіттер мені көңілдес тауып алды деп ойлайтын болды», — дейді. Венди іркілместен: «Көре алмасын», — деп жауап береді.

Бұл жұптар өздерінше үшінші тараптың болу мүмкіндігін мойындауды таңдады: бұл біздің серіктесіміздің тек бізге ғана қатысты емес, өз қиялдары мен тілектеріне толы жеке сексуалдылығы бар екенін түсіну. Қарым-қатынас аясында бір-біріміздің еркіндігімізді мойындағанда, біз оны басқа жерден іздеуге азырақ бейім боламыз. Бұл тұрғыда үшінші тарапты шақыру оның құбылмалылығын, сондай-ақ оның тартымдылығын тежеуге көмектеседі. Ол енді көлеңке емес, ашық айтылатын, әзілге айналатын, ойнайтын қатысушыға айналады. Біз шындықты қауіпсіз айта алған кезде, құпия сақтауға деген құштарлығымыз азаяды.

Үшінші тарапты мойындау жұптың сексуалдылығын тежеудің орнына, оған ерекше реңк қосуға бейім, өйткені бұл бізге серіктесімізге иелік етпейтінімізді еске салады. Біз оларды әдеттегі нәрсе ретінде қабылдамауымыз керек. Белгісіздікте құштарлықтың дәні жатыр. Сонымен қатар, психологиялық қашықтық орнатқан кезде, біз де серіктесімізге бейтаныс адамның таңданыс толы жанарымен қарап, әдет болып кеткендіктен көре алмай жүрген нәрселерді қайта байқай аламыз. Соңында, басқалардан бас тарту біздің таңдауымызды нығайтады. Менің қалайтыным — сол адам. Біз құбылмалы тілектерімізді мойындаймыз, бірақ оларды кейінге ысырамыз. Біз олармен флирт жасаймыз, бірақ қауіпсіз қашықтықта ұстаймыз. Бәлкім, кемелдікке басқаша қарау керек шығар: ол құмарлықсыз махаббат емес, басқа таңдалмаған құмарлықтарды біле тұра сүю.

Үшінші тарапты шақыру

Қарым-қатынасқа үшінші тарапты шақырудың некеден тыс сексті қамтымайтын көптеген жолдары бар, сондай-ақ қамтитын бірнеше жолы да бар. Көптеген адамдар үшін сексуалдық ашық қарым-қатынас туралы сөз қозғау қызыл ескерту шамын жағады. Берілген махаббатқа қатысты тақырыптардың ішінде өте аз нәрсе мұндай ішкі реакция тудырады. Егер ол оған ғашық болып қалса ше? Егер ол ешқашан оралмаса ше? Бір адамды жақсы көріп, екінші адаммен жазасыз секске түсуге болады деген ой бізді түршіктіреді. Біз бір шекараны бұзу барлық шекаралардың бұзылуына әкелуі мүмкін деп қорқамыз. Біз бейберекетсіздік бейнелерін көз алдымызға әкелеміз: азғындық, оргиялар, бетімен кетушілік. Осы азғындыққа қарсы жұп болу — жалғыз тосқауыл. Ол бізді өз импульстерімізден қорғайды. Ол — жүгенсіз хайуандыққа қарсы біздің ең жақсы қорғанысымыз.

Адам Филлипс былай дейді: «Моногамия — бұл моральдық түйін, біз өз уайымдарымызды бақылай алатын кілт саңылауы». Екі жақтың келісімімен болатын моногамды емес қатынастарды талқылауда бірқатар күрделі сұрақтар туындайды. Эмоционалды берілгендік әрқашан сексуалдық ерекшелікпен байланысты ма? Бір уақытта бірнеше адамды жақсы көру мүмкін бе? Секс деген «жай ғана секс» болуы мүмкін бе? Еркектер табиғатынан әйелдерге қарағанда опасыздыққа бейім бе? Бұл сұрақтар тізімнің басында тұрған шығар, бірақ басқалары да бар. Қызғаныш — махаббаттың көрінісі ме, әлде өзіне сенімсіздіктің белгісі ме? Неге біз достарымызбен бөлісуге дайынбыз, бірақ ғашығымыздан ерекшелікті талап етеміз? Мен бұл сұрақтарға жауап беремін деп айта алмаймын. Дегенмен, оларды байыппен қарастыру үшін романтикалық ностальгиямызды тізгіндеуіміз керек деп сенемін.

Тіпті біздің сексуалдылық туралы ең терең сенімдеріміз де қайта қаралуы мүмкін. Бір кездері біз некеге дейінгі секстен және гомосексуализмнен бас тартқанбыз; қазір олар көптеген орталарда азды-көпті қабылданған. Соңғы жылдары еркектер мен әйелдердің шағын тобы моногамияны сексуалдық азаттық жолындағы келесі үлкен шайқас ретінде қабылдады.

Джоан мен Хиро секстің екі түрін сипаттайды: махаббат үшін секс және көңіл көтеру үшін секс. Соңғысын олар Лас-Вегастағы свингерлердің жыл сайынғы съезіне қалдырады. Олар бұл олардың сексуалдық өміріне де, жақындығына да керемет әсер еткенін айтады. Сырттай басқаша көрінгенімен, Джоан мен Хиро өздері қарсы шыққан неке идеалдарының жақтаушылары болып табылады. Олар неке институтына күмән келтірмейді. Шын мәнінде, олар оны сақтауға тырысады. Олар бірлестікті, адалдықты және бөлісуді жоғары бағалайды. Тіпті олардың келісімінде де адалдық сақталады. Джоан мен Хиро опасыздық қаупін өз қарым-қатынастарына бағыттау арқылы оны бейтараптандырды. Антрополог Кэтрин Фрэнк мысқылмен атап өткендей: «Вегаста болған нәрсе Вегаста қалады». Свингерлік — бұл екі жақтың келісімімен жасалған азғындықтың бір түрі. Ол сондай-ақ екі серіктеске де тең еркіндік береді.

Эрик пен Джексон да рекреациялық секстің жанкүйерлері және олар бірге болған он жыл ішінде өз міндеттемелері аясында эмоционалды адалдық пен сексуалдық ерекшеліктің аражігін әрқашан ажыратып келген. «Біз басынан бастап басқа еркектермен секс туралы сөйлестік. Біз бұл туралы ашықпыз. Біз үшін нағыз міндеттеме — эмоционалды міндеттеме. Қарым-қатынастан тыс секс келісімді бұзатын нәрсе емес. Бізді эмоционалды моногамды, сексуалды еркін деп атауға болады».

Дженнадан он алты жас үлкен Арлин былай деп түсіндіреді: «Мен секстің маңызды екенін білемін, ол жай ғана мен үшін бұрынғыдай маңызды емес. Жас ұлғайған сайын, менің бұған деген қызығушылығым азайып барады». Дженна өзінің ең күшті кезеңінде екенін сезеді және ерте «зейнетке» шығуға дайын емес. Олар Дженна түсірілімге кеткенде, ол өз басымдықтарын ұмытпаған жағдайда көңіл көтеруге рұқсат етілгеніне келіскен. Мен Арлиннен бұл келісім оған қауіп төндірмей ме деп сұрағанымда, ол: «Әрине, төндіреді. Бірақ қазіргі уақытта Дженнадан секстен мүлдем бас тартуды талап ету бірнеше табынушылардан гөрі үлкенірек қауіп болар еді. Мен оған: «Маған керек болса да, болмаса да, сенің денең маған тиесілі» деп айта алмаймын», — деп жауап берді. Олардың арасында эрос сусыны енді ақпайтынын сезінген Арлин адалдық туралы идеяны қайта құрады. Моногамия тыйым салынған нәрсені сыртта ұстауды талап етеді, бірақ жұптың өзіне қатысты ережелерді сирек қарастырады. Ақыр соңында, егер құштарлық сөнсе, моногамия оңай ғана бойдақтыққа (целибатқа) айналып кетеді. Бұл жағдайда адалдық қасиет емес, әлсіздікке айналады.

Маргерит пен Иан бірге болған жиырма бес жыл ішінде толық ерекшелік кезеңдерін де, ауыр опасыздық сәттерін де бастан өткерген. «Мен Маргериттің көңілдесі бар екенін білгенде, қатты күйзелдім», — деп түсіндіреді Иан. «Мен оның өзін емес, оның мүмкіндігін қызғанғанымды түсіну үшін маған бірнеше ай қажет болды. Мен жылдар бойы басқа әйелдерден бас тартып келгенмін. Ол бәрін мойындағанда, біз жағдайды сараладық. Біз бірге қалуды, бірақ шекараны ашуды ұйғардық». Маргерит былай деп толықтырады: «Біз өзімізге тиімді нәрсені табуға тырысып жатырмыз. Бұл басқаларға арналған рецепт емес». Мен одан ашық неке ауыр емес пе деп сұрағанымда, ол: «Кейде ауыр, кейде жоқ. Бірақ біз ешқашан талқыламаған моногамия да ауыр болған еді», — деп жауап берді.

Скептиктер бұл келісімдерге мысқылмен қарап, бұл қарым-қатынастардағы жауапкершілік деңгейіне күмән келтіреді. «Мен ашық некенің ұзаққа созылғанын көрген емеспін». «Біраз уақыт байқап көріңіз, сосын маған хабарласыңыз». «Бұл эгоизм». «Өзімшілдік». «Отпен ойнасаң, біреу міндетті түрде күйеді».

Дегенмен, менің тәжірибемде жоғарыда аталғандар сияқты сексуалдық шекараларды талқылайтын жұптар, шекараны жабық ұстайтындардан кем берілген емес. Шын мәнінде, олардың қарым-қатынасты нығайтуға деген ұмтылысы оларды ұзақ мерзімді махаббаттың басқа үлгілерін іздеуге итермелейді. Олар үшінші тарапты неке аумағынан қуып жіберудің орнына, оған туристік виза береді.

Бұл жұптар үшін адалдық сексуалдық ерекшелікпен емес, олардың міндеттемелерінің беріктігімен анықталады. Шекаралар физикалық емес, эмоционалды. Жұптың басымдығы басты орында қалады. Жұптар эмоционалды моногамияны міндетті шарт (sine qua non) ретінде белгілейді, содан кейін барып сексуалдық жеңілдіктерге жол береді. Бірақ бұл бетімен кеткен гедонизм емес, бұл қарым-қатынастардың нақты келісімшарттары бар, олар қажеттілікке қарай мезгіл-мезгіл қайта қаралады. Маргерит пен Иан өздерінің келісімдері анық әрі икемді екенін айтады. «Біздің өз ережелеріміз бар — тұрақты көңілдестер жоқ, біз тұратын қалада ғашықтар жоқ, ортақ достармен қарым-қатынас жоқ — және біз оларды ұстанғанша бәрі дұрыс сияқты. Егер кейінірек қайта қарау керек болса, біз солай істейміз».

Айта кетерлік жайт, бұл жұптар адалдық ұғымына жаңа мағына бергенімен, олар бәрібір опасыздыққа ұшырауы мүмкін. Кез келген қарым-қатынаста сенім өте маңызды, бұл үшінші тарапты өз жақын кеңістігіне шақыратындар үшін де солай. Опасыздық келісімді бұзуда, сенімді аттап кетуде жатыр. Ережелердің өзі әртүрлі көрінгенімен, олар бұзылуы мүмкін және оларды бұзудың салдары бірдей ауыр болады. Бұл тұрғыда сексуалдық ашық жұптар моногамды жұптардан еш айырмашылығы жоқ.

Опасыздық, ажырасу және қайта некеге тұру сияқты қиындықтарға тап болған кейбір емделушілерім басқа жолды таңдауға тырысады. Моногамды емес адамдар сексуалдық еркіндікті бағалайды және уақыт өте келе пайда болатын енжарлыққа қарсы тұруға үміттеніп, махаббаттың тұрақтылығы мен құштарлықтың тосынсыйларын үйлестіруге тырысады. Маргериттің сөзін қайталасақ, бұл барлығына арналған рецепт емес.

Үшінші тараптың қатысуы — өмірлік шындық; біз онымен қалай айналысатынымыз өзімізге байланысты. Біз оған қорқынышпен, қашумен және моральдық наразылықпен қарай аламыз; немесе біз оған үлкен қызығушылықпен және құштарлықпен қарай аламыз. Даг өзінің жасырын қарым-қатынасында оған құпия түрде ұмтылады. Биллдің күйзелісі оны жоққа шығаруға деген үмітсіз әрекетінен туындаған. Селена мен Макс оны қиялға шақырады, бірақ сол жерден шекара қояды. Джоан мен Хиро үшінші тарапты тікелей өз жатын бөлмелеріне ертіп барады.

Неке махаббат мәселесіне айналды; махаббат — бұл таңдау мәселесі; ал таңдау басқалардан бас тартуды білдіреді. Бірақ бұл басқалардың өлгенін білдірмейді. Бұл өзімізді олардың тартымдылығынан қорғау үшін сезімдерімізді өшіруіміз керек дегенді де білдірмейді.

Үшінші тарапты мойындау — серіктесіміздің эротикалық оқшаулануын мақұлдау дегенді білдіреді. Демек, серіктесіміздің сексуалдылығы бізге тиесілі емес. Ол тек біз үшін және біз туралы ғана емес, және біз оның заңды түрде біздің құзырымызда екенін болжамауымыз керек. Олай емес. Бұл іс жүзінде солай шығар, бірақ ойда әсте олай емес. Бір-біріміздің еркіндігімізді неғұрлым көбірек тұншықтырсақ, берілген қарым-қатынаста құштарлықтың тыныс алуы соғұрлым қиын болады.

Логиканы ұстансаңыз, сіз эмоционалды түрде кеңейетін саяхаттың бағытын табасыз. Ол шамамен былай болады: мен сенің басқаларға қарайтыныңды білемін, бірақ сенің не көретініңді толық біле алмаймын. Басқалардың саған қарап жатқанын білемін, бірақ олардың кімді көріп жатқанын білмеймін. Кенеттен сен енді таныс емессің. Сен енді мені қызықтырмайтын белгілі нәрсе емессің. Шын мәнінде, сен нағыз құпиясың. Мен біраз мазасызданып тұрмын. Сен кімсің? Мен сені қалаймын.

Үшінші тарапты қабылдау құштарлықтың сөнуінен қорықпайтын эротикалық кеңістікті ашады. Сол кеңістікте біз серіктесіміздің өзгешелігіне қатты тебіреніп, содан кейін бірден қатты қозуымыз мүмкін.

Мен моногамияға берілген нәрсе емес, таңдау ретінде қарауды ұсынамын. Осылайша, ол келісілген шешімге айналады. Дәлірек айтсақ, егер біз бір адаммен елу жыл өткізуді жоспарласақ — және бақытты мерейтойды қаласақ — әртүрлі кезеңдерде келісімшартымызды қайта қараған дұрысырақ болар еді. Әр жұптың үшінші тарапты қаншалықты қабылдайтыны әртүрлі болады. Бірақ кем дегенде оны мойындау ұзақ жолда жалғыз жарыңызбен құштарлықты сақтауға, тіпті жиырма бірінші ғасырдың жұптары үшін жаңа «сүю өнерін» жасауға көмектеседі.

11 Секске «X»-ті қайтару

Эротиканы үйге әкелу

Махаббат ешқашан табиғи себеппен өлмейді. Ол біз оның қайнар көзін қалай толықтыруды білмегендіктен өледі. — Анаис Нин

Бұрын болмаған жерлерге өзіңді итермелеу... шектеулеріңді сынау... кедергілерді бұзып өту үшін батылдық керек... Сөйтіп, бүршік ішінде қалу қаупі гүлдеу қаупінен гөрі ауыр болатын күн туды. — Анаис Нин

Адамдардың өз қарым-қатынасынан тыс сексуалдық тәжірибелер жасауға қаншалықты дайын екендігі, бірақ үйде серіктестерімен қаншалықты момын әрі пәк болатындығы мені әрқашан таңғалдырады. Менің көптеген емделушілерімнің айтуынша, олардың отбасылық өмірлері толқу мен эротизмнен ада, бірақ олар отбасылық өмірден тыс — көңілдестер, порнография, киберсекс, қызу қиялдар арқылы бай сексуалдық өмірге бой алдырады. Олар үшін сексуалдық махаббат отбасын, тіпті екі адамнан тұратын отбасын құру барысында құрбан болады. Олар өздерін эротикалық тұрғыдан жансыздандырады. Содан кейін, өз қарым-қатынастарында еркіндіктен және қиял еркіндігінен бас тартып, олар міндеттемелердің шектеулерінен босаған өздерін қайта елестету үшін сыртқа шығады. Ішінде — қауіпсіздік, сыртында — шытырман оқиға мен құмарлық. Сондықтан бұқаралық ақпарат құралдары жұптардың секспен айналыспайтынын айғайлап жариялағанда, мен олардың секспен көп айналысуы мүмкін екенін, бірақ бір-бірімен емес екенін ойламай тұра алмаймын.

Құмарлық қарым-қатынастың бастапқы кезеңдерін қоздыруы мүмкін немесе мүмкін емес. Қалай болғанда да, құмарлық эротизмнің құбылмалылығы неғұрлым тұрақты, тұрақты және басқарылатын баламаға — кемел махаббатқа айналады деп күтіледі. Тіпті құмарлықтың биохимиясы да қысқа мерзімді екені белгілі. Эволюциялық антрополог Хелен Фишер романтиканың гормоналды коктейлі (дофамин, норэпинефрин және ФЭА) ең жақсы дегенде бірнеше жылға ғана созылатынын айтады. Окситоцин, «құшақтасу гормоны», бәрінен де ұзақ сақталады. Осы пісіп-жетілген махаббаттың жемістері — жолдастық, терең құрмет, өзара түсіністік және қамқорлық — көптеген адамдар үшін эротикалық қызуды алмастыратын әділ айырбас болып саналады. Егер тартылыс пен құштарлық сіздің кездесулеріңіздің басты кейіпкерлері болса, енді олар басты көрініске — бірге өмір құруға жол беру үшін сахна артына шегінеді.

Эротизм біздің неке туралы түсінігімізде мүлдем жоқ. Әрине, адал жұптардан секс күтіледі, тіпті қазіргі уақытта одан ләззат алуы да тиіс деп саналады. Тек ұрпақ өрбіту үшін ғана жасалатын секс, теориялық тұрғыдан алғанда, ескірген. Бірақ секс пен эротизм бір нәрсе емес, ал ғашықтарға тән нәпсіге толы, интимдік, құштарлық пен қажеттілікке негізделген эротикалық секс үйлену тойынан кейін сирек кездеседі. Осы аптаның басылымында ұсынылған он кеңесті орындасақ, шексіз рахатқа бөленеміз деп уәде беретін сексуалды медиаға қарамастан, «үйреншікті» секске қатысты анти-гедонизм әлі де бар. Мүмкін, біз серіктесімізбен сексті қалай «ыстық» етуге болатыны туралы мақалаларға көміліп қалған болармыз, себебі оның шынымен де ыстық болатынына іштей сенбейміз бе? Дәлірек айтсақ, біз оның ыстық болмауы тиіс екеніне сенеміз бе? Некеге дейін сексуалдық тұрғыдан қаншалықты еркін болсақ та, неке — құштарлықтың еркелігіне орын жоқ жер деп есептейміз бе?

Егер неке, біз сенгіміз келетіндей, махаббат туралы болса, онда некедегі секс махаббаттың декларациясы болуы керек. Ол мағыналы болуы тиіс. Бірақ секс-терапевт Дагмар О’Коннор былай дейді:

[Некедегі] секстің «мағыналы» болуы үшін, ол әрқашан махаббаттың — жақсысы, өмір бойы жалғасатын тұрақты махаббаттың — көрінісі болуы керек, әр жолы төсекке бірге жатқан сайын. Бұл қандай керемет ауыр жүк! Бұл басқа да көптеген эмоциялар мен сезімдерден туындайтын сексті жоққа шығарады: ойнақы секс пен ашулы секс, жылдам, «ойланбастан» жасалатын секс және «ерке» секс. Шын мәнінде, бұл секске себеп болатын барлық жағдайды жояды. Ақыр соңында, кім «өмір бойы жалғасатын, тұрақты махаббатты» үнемі, әсіресе түнгі сағат он бірде сезіне алады?

Бізге некені адалдық, қауіпсіздік, жайлылық пен отбасы деп үйретті. Бұл — маңызды іс, жауапты және мақсатты кәсіп; бұл бізге қажет нәрсенің бәрі және біз жасауымыз керек нәрсенің бәрі. Ал ойын және оның серіктестері (тәуекел, арбау, тентектік, шекараны бұзу) біздің үйіміздің берік архитектурасынан тыс жерде өз күнін көруге қалдырылған.

Менің саламдағы көптеген адамдар романтиканың бастапқы кезеңдерін қалыптастыратын қарқындылықты уақытша ақылдан адасу деп санайды, ол ұзақ жолдың қиындықтарымен «емделуі» тиіс. Клиникалық мамандар сексуалдық шытырман оқиғаларға деген құштарлықты — қарапайым флирттен бастап ғашық болуға дейін, бұрынғы ғашықтармен байланыс сақтаудан бастап кросс-дрессингке, үштіктерге және фетиштерге дейін — инфантилді фантазия немесе міндеттемеден қорқу деп түсіндіреді. Олар махаббаттың жолдастық, интимдік, бірлескен серіктестік моделін қолдайды. Нәтижесінде бізде ынтымақтастық пен қарым-қатынасқа бай, бірақ сыбайластық пен ойнақылыққа кедей қатынас қалады. Бірақ құштарлықсыз достық эротизмді дамыту үшін проблемалық экология болып табылады.

Сақина таққан күнім…

Жаклин мен Филипп бұрынғы сезім ұшқынын қайта тұтатуға тырысып жүр. Некеде тұрғандарына он жыл болған олар, ақыры, жас балаларды тәрбиелеудің тұманынан шығып келеді. Осы күзде олардың кіші ұлы балабақшаға бара бастады, бұл олардың кестесіне біршама тәртіп енгізді. Сонымен қатар, соңғы бір жылда олардың достарының арасында ажырасу эпидемиясы басталды. «Бізбен бір уақытта үйленген, үнемі бірге жүретін осы жұптардың бәрі беріле салып жатыр», — дейді Филипп маған. «Бұл сенің не нәрсені бағалайтының туралы ойландырады және өз қарым-қатынасыңдағы өлімге әкелетін кемшіліктермен бетпе-бет келтіреді».

«Ал сіздердің өлімге әкелетін кемшіліктеріңіз ше? » — деп сұрадым мен. «Секс», — деп жауап берді ол. «Опасыздық», — деді әйелі.

Олар танысқанда, Жаклин Филипп үшін жеңіп алған жүлде сияқты еді. «Жакки ақылды, сұлу және сексуалды болды. Оның маған қызығушылық танытқанына сене алмадым. Мен оған шынымен ғашық болдым. Мен оның қасынан қалмайтынмын. Бізде ұзақ уақыт бойы керемет секс болды. Мен оған тұрмысқа шығуды ұсынғанға дейін», — деп еске алады ол.

«Ол келіскенде не болды? » — деп сұрадым мен. «Ештеңе болған жоқ, бірақ мен сол сақинаны алғанда бірдеңе өзгерді. Ол кезде байланысты түсінбедім, бірақ қазір бәрін анық көріп тұрмын. Отбасына ену мені тез жауып тастады. Мен бұл туралы оған айтпадым. Тіпті бірдеңенің өзгергенін өзіме де мойындамауға тырыстым. Бірақ көп ұзамай оған деген құштарлығым жойылды. Ақырында, ол қаладан шыққан сайын, тіпті бір түнге кетсе де, мен интернетке кіретінмін немесе барларды жағалайтынмын».

Сегіз жыл бойы шекараны бұзу жалғасты: кейбірі ашылды, кейбірі айтылды, кейбірі жасырын қалды. Бұл цикл қайталана берді. Филипптің опасыздық үшін ұялуы әрқашан өкініш пен тәубемен аяқталатын. Ол Жаккиді ренжіткені үшін өзін жаман сезініп, өзгеруге уәде беретін. Ол өзін лайықты адам және жақсы күйеу ретінде көрсетуге тырысатын, ал әйелі оны кешіріп, қайта қабылдайтын. Кейін ол мазасызданып, нәпсіқұмарлықтың келесі толқыны басталатын. Осы жылдар ішінде олардың екі ұлы дүниеге келді, Жакки өзінің алғашқы романын аяқтады, Филипп университетте профессор атағын алды және олар Нью-Йоркке көшті. Бұл оқиғалар мәселені шешуді кейінге қалдыруға көмектесті. Бірақ соңғы жағдай Жакки үшін тым артық болды.

Филипптің сексуалдылығын түсіну үшін мен оның ата-анасына назар аудардым, олардың некесі «қауіпсіз» тұрмыстық өмір мен «қауіпті» эротизм арасындағы мәдени айырмашылықты айқын көрсетті. Анасы бес баланы тәрбиелеп отырғанда, әкесі үздіксіз көңілдестерімен кездесетін және мұны жасыруға тырыспайтын. Филипптің атасы да солай істеген болып шықты. «Шын мәнінде өте сүйкімді адам болған әкем, мұның бізге, әсіресе анама қалай әсер ететініне мән бермейтін», — деді Филипп маған. Анасы қатты қиналса да, бес баланы асырау керек екенін ұмытпайтын прагматик әйел еді. «Ол бұл туралы ешқашан тіс жармайтын, бірақ біз оның бізге қаншалықты мұқтаж екенін бәріміз білетінбіз».

Оны одан әрі ренжітпеу үшін Филипп әкесінен барынша өзгеше болуға тырысты. Ол өзін асексуалды «вундеркинд» деп атайтын адамға айналды. «Мен қатты моралист және сыншыл болдым», — деді Филипп өкінішпен. «Сырттай қарағанда, мен қыздар сенетін, оларға тиіспейтін жақсы жігіт едім; бірақ іштей менде бәрі астаң-кестең болатын және өзімді жек көретінмін». Жасөспірім кезінде Филипп порнографияға деген құпия құштарлығын дамытты. Есейгенде және секс мүмкін болғанда, ол бір түндік кездесулерге қыздар іздейтін болды. «Қалай болғанда да, сол қатаң мораль ережелерді бұзуға деген құштарлығымды арттыра түсті».

Филипп үшін қарапайым әдептілікке қарсы шығу оның ішкі қозу жүйесінің кілті болды. Секс, нысанға айналдыру (objectification) және шекараны бұзу бір бүтінге айналды. Бір қызығы, Филипп өзінің сексуалдылығын Жаккимен қарым-қатынасынан тыс жерге шығару арқылы оны өзінің нәпсісінің қаупінен қорғағысы келді.

Айтудың қажеті де жоқ, Жакки олардың сексуалдық өміріндегі құштарлықтың жоғалуына қатты алаңдады. Өзінің тартымдылығына ешқашан сенімді болмаған ол, Филипптің оған деген қызығушылығына таңғалған еді. Құштарлық азайғанда, ол Филипп қызығушылығын жоғалтты және бұл қалыпты жағдай деп есептеді. Психиатриялық мекемелерде емделген ағасымен бірге өскендіктен, ол өз қажеттіліктерін барынша азайтуға дағдыланған болатын.

Филипп растауды сырттан іздесе, Жаккидің өзін-өзі бағалауы тек күйеуіне және оның реакциясына байланысты. Ол әйелдердің өз сексуалдылығын қалай реттейтінінің ортақ жолын көрсетеді: ол күйеуін және оның өзіне деген қалауын өзінің сексуалдық болмысының орталығына айналдырады. Бастапқыда, Филипп оған құштар болғанда, ол гүлдей жайнады. Ешқандай мәселе болған жоқ. Ол өзін ашық, батыл, сексуалды және керек сезінді. Бүгінде ол қабылдамаудан қорқып, алға қадам жасаудан қашады. Ол батылдық танытып әрекет еткенде, Филипп оған жауап беруі керек деген қысымды сезінеді. «Жакки маған жақындағанда, мен сілейіп қаламын», — дейді Филипп. «Бұл Жаккидің сенімсіздігін арттыра түседі», — деп қостым мен.

Ерлердің қалауы екі шеткі нүктенің арасында ауытқиды: бірі серіктесінің бірінші болып жақындауын қалайды, сол арқылы өз тартымдылығын растағысы келеді; екіншісі серіктесі бастама көтергенде қашқақтайды, себебі өзінің пассивтілігі еркектікке жатпайды деп қорқады. Филипп Жаккидің әрекеттерін қызықты шақыру емес, мұқтаж адамның талабы ретінде қабылдайды.

Филипп әйелімен эротикалық тұрғыдан жақын бола алмағаны үшін өзін кінәлі сезінеді. Мен одан әйелімен байланысты сексуалдық образды сұрағанда, ол күн батқанда романтикалық түрде сүйісіп тұрғандарын елестетеді. Ол қазір Жаккиді құштарлықты тудыратын эротикалық түрде елестете алмайтынын айтады. Ол оған ашық түрде: «Мен сені сексуалды әйел ретінде көре алмаймын, бұл үшін өзімді жаман сезінемін, бірақ бұл шындық», — дейді. Филипп Жаккимен құштарлықты қалайды, бірақ ішкі арпалысы оған жол бермейді деп санайды. Ол қасиетті некенің ішінде өзінің нәпсісінің дөрекі қырларынан қорқады.

«Әйеліңмен бұлай істемейсің»

Менің көптеген пациенттерім өздері жақсы көретін және құрметтейтін адамға деген күшті сексуалдық құштарлықтарын білдіруден қорқады. Филипп бұл жағынан жалғыз емес. Мына пікірлер таныс болуы мүмкін: «Оның мен естігім келетін сөздерді айтқанын елестете алмаймын. Ол әйеліне не болған деп ойлайтын болады». «Біз танысқанға дейін не нәрсеге қызыққаным туралы ойлағым да келмейді». «Мен мұны әйеліммен істей алмаймын». Үйдегі эротизм «лайықтылық» пердесіне оралған.

Филипп маған Жакки бұған ешқашан келіспейді деп айтқанда, мен одан: «Ал бұл "нәрселер" нақты не? » — деп сұрадым. Мен ұзақ тізім күткен едім, бірақ оның сексуалдық қиялының негізгі мәзірі мені таңғалдырды. «Мен нәзік нәрселерді ұнатпаймын. Маған айқын нәрселер ұнайды. Маған ойыншықтар, іш киімдер, порно, графикалық әңгімелер ұнайды. Қарапайым, адал секс». «Мұның бәрінен сіз бен Жаклин сақинаға дейін ләззат алдыңыздар ма? » — деп сұрадым. «Иә», — деп иығын қиқаңдатты ол. «Ал енді Жакки бұған келіспей ме? Әлде сіз онымен бұлай істегіңіз келмей ме? Оның қатты өзгергенін байқап тұрған жоқпын. Бірақ сіз мұны әйеліңізбен істеуге болмайтын нәрсе деп санайтын сияқтысыз ба? Сіз өзіңіз жақсы көретін адамды нысан ретінде көру дұрыс емес деп ойлайтын сияқтысыз».

«Ал сіз солай емес дейсіз бе? » — деп сұрады ол. «Мен бұлай болуы міндетті емес деп айтамын. Көптеген жұптар нысанға айналдыруды (objectification) тым жақын болып кеткен серіктеске «бөтендік» қасиетін беру үшін қолданады. Бұл көбінесе интимдіктің жоқтығы деп қабылданады, бірақ екеуіңізге де ұнаса, бұл жақындықтың тағы бір түрі. Адамдарға өзіңді ұмытуға мүмкіндік беру үшін оларға қатты сенуің керек».

Біз нәпсіні психологиялық және мәдени себептермен бөлектейміз. Махаббаттың кез келген тәжірибесінде тәуелділік өлшемі болады. Шын мәнінде, тәуелділік — байланыстың маңызды құрамдас бөлігі. Бірақ ол қатты мазасыздық тудырады, өйткені бұл біз жақсы көретін адамның бізге билігі бар екенін білдіреді. Бұл бізді сүю, сонымен бірге бізді тастап кету билігі. Қорқыныш — сыналудан, қабылданбаудан, жоғалтудан қорқу — романтикалық махаббатқа тән. Өзіміз жақсы көретін адамның сексуалдық тұрғыдан қабылдамауы ерекше ауыр тиеді. Сондықтан біз өзіміз көп нәрсеге мұқтаж адаммен эротикалық эксперименттер жасауға азырақ бейімбіз. Жарақат алудан гөрі, өзімізді шектеп, зеріктіретін эротикалық сценарийді сақтағанды жөн көреміз. Сондықтан кейбіреулеріміз эмоционалдық қауіп төмен болғанда ғана сексуалдық еркіндікке ие бола алатынымыз таңғалдырмайды. Стивен Митчелл былай деп жазады: «Романтика уақыт өте келе міндетті түрде жоғалмайды, бірақ ол тәуекелдірек бола түседі».

Жаклин мұқият тыңдап отырып, өз кезегін күтті. «Мен бұл құштарлық туралы әңгімелерді естіп отырмын», — деп бастады ол, — «бірақ менің қасымда ол еркекке емес, он екі жасар балаға ұқсайды. Жасөспіріммен сексуалдылығымды толық ашу қиын. Неге ол мұны сырттан іздеуім керек деп ойлайды? Мүмкін мен парик сатып алып, барға баруым керек шығар? » — деп әзілдеді ол. «Жаман идея емес», — деп жауап бердім мен.

Жұбайыңмен I-Chat (эротикалық чат)

Филипптің өз сексуалдылығын қалай бөлгенін, үйдегі «сүйікті» секс пен бейтаныс адамдарға арналған «ыстық» сексті бөлектегені олардың қарым-қатынасынан эротизмді қуып шыққанын айттым. Бірақ тек ол ғана кінәлі емес. Жаклин өз кезегінде өзінің сексуалдық бағасын оған тапсырған, мен оны қайтарып алуды ұсындым. «Жакки, соңғы рет қашан флирт жасадыңыз? » — деп сұрадым мен. «Филипп сіздің сексуалдық растауыңыздың жалғыз көзі болмас үшін, өзіңізді басқа еркектердің назарына аша аласыз ба? » Филипп орындығында қозғала бастады.

«Бір минут», — деді ол. «Уайымдамаңыз, мен мұнда кек алуды ұсынып отырған жоқпын», — деп оны тыныштандырдым. «Бірақ сіздің әйеліңіз өте тартымды әйел, егер сіз оны көрмесеңіз, неге ол мұны басқа біреуден естімеске? »

Осы бағытта мен оларға тек өз араларындағы эротикалық алмасуларға — ойлары, естеліктері, фантазиялары мен арбауларына арналған жаңа электрондық пошта тіркелгілерін ашуды ұсындым. Мен бұл хат алмасу қарым-қатынастағы мәселелер туралы емес, ойынға арналған кеңістік болуы керек екенін түсіндірдім. Мен олардың киберкеңістікті қызығушылық пен интрига тудыру үшін қолданғанын қаладым. Жазудың сөйлесуден көптеген артықшылықтары бар: сіз өз ойыңызды толық айта аласыз, жауабыңызды мұқият дайындайсыз және тіліңіз айтуға батпайтын нәрселерді жаза аласыз. Бұл белгілі бір қашықтықты қамтамасыз етеді және бұл олардың ішкі кедергілерін жоюға көмектеседі деп үміттендім.

Валентин күніне қарай Жаклин арбау өнеріне төселіп қалды. Ол тек Филипппен электрондық пошта арқылы ғана емес, басқа еркектермен де ойнақы әрі батыл болды. Бірнеше айдан кейін ол маған: «Сіздің Филипптен басқа еркектерден де назар аударуға шақыруыңыз маған өте жақсы әсер етті», — деді. Ол ер достарымен концерттерге, галереяларға бара бастады және жалпы алғанда көбірек флирт жасайтын болды. «Үлкен ештеңе жоқ, бірақ күйеуім емес еркектермен сөйлесу, олардың менімен уақыт өткізгенді ұнататынын білу қызықты болды. Енді Филипптің әр сөзі немесе көзқарасы менің өмірімдегі ең маңызды нәрсе емес».

Жаклиннің жаңа сенімділігі Филиппті біршама тепе-теңдіктен шығарды, бұл жақсы нәтиже берді. Ол оның хаттарына таңғалды және секстің ашық тілінде оның ешкімнен қалыспайтынын түсінді. Мұның бәрі оның көзінде әйелін сексуалды ете түсті. Хаттардың анонимділігі оған Жаккиді өз қалауы бар субъект ретінде көруге мүмкіндік берді. «Мен оған бұрын айта алмаймын деп ойлаған нәрселерді айтып жүрмін. Ол жиіркенетін шығар деп ойладым, бірақ олай емес екен», — дейді Филипп.

«Сенің опасыздықтарың маған қамқорлық жасаудың жолы болғанын түсінбеймін, бірақ сенің ойыңша бұл қисынды екенін білемін», — дейді Жаклин оған. «Бұл дұрыс емес, бірақ мен мұны түсінемін. Дегенмен, сенің соншалықты оңай ұсталып қалатыныңа таңғалатынмын. Жай ғана «анасына» келіп, жазаланғысы келетін бала сияқты. Мен сенің отбасылық драмаңды ойнағым келмейді. Мен сені тастап кетемін және сен оны білесің». Маған ол былай деді: «Кетуге күшім жететінін түсіну маған қалуды таңдауға көмектесті. Менде еркіндік көп. Мен қазір бастама көтергенде өзімді батыл сезінемін. «Мұны қалайсың ба, Филипп? Ал ендеше! » Оның романтикалық немесе тым жеке болуы міндетті емес. Маған нәзік махаббат ұнайды, бірақ кейде «тойымсыздық» та жақсы».

Мен Жаклинмен және Филипппен жылдар бойы үзіліспен жұмыс істедім. Филипп опасыздық жасауды тоқтатты және уақыт өте келе «ыстық» секстің үйде болуы мүмкін емес деген сенімін өзгертті. Өзін әрі сексуалды, әрі адал еркек ретінде сезіну арқылы ол үш ұрпақ бойы жалғасып келген отбасылық модельді бұза алды. Бұрын Филипп үшін порно қалау мен қанағаттану сәті бірден бірігетін баспана еді. Экрандағы әйелдер қарсылық көрсетпейтін және ешқандай күш-жігерді талап етпейтін. Сондықтан қалау мен қол жеткізу арасындағы тартыс жойылып, Филиппке махаббат контекстінде қалауды үйлестірудің қажеті болмаған еді. Біртіндеп ол өз сексуалдылығының шашыраңқы бөліктерін үйге қайтарды.

Жаклин мен Филипп үшін басты міндет — эротиканы үйге әкелуді жалғастыру. Ағылшын аналитигі Адам Филлипс өзінің «Моногамия» атты кітабында осы жайтты баса айтады:

Егер тыйым салынған нәрсе еліктірсе — егер қалау негізінен шекараны бұзу болса — онда моногамды адамдар өте бай адамдарға ұқсайды. Олар өз кедейлігін табуы керек. Олар өздерін жеткілікті түрде аштықта ұстауы керек. Басқаша айтқанда, олар қолжетімді нәрсені қызықты ету үшін жұмыс істеуі керек.

Қолыңда барды қалай аласың ба?

Оскар Уайльд былай деп жазған: «Бұл дүниеде екі-ақ қасірет бар. Бірі — қалағаныңа қол жеткізу, екіншісі — оған қол жеткізе алмау». Қалауымыз орындалмаса, көңіліміз қалады. Бірақ орындалған қалаудың да өз жоғалтуы бар. Қалаған нәрсеңе қол жеткізу — оны қалаудың қызығын жояды. Аңсаудың тәттілігі, соңынан түсудің күрделі стратегиялары, фантазиялар — мұның бәрі «иелену» сәтінде жоғалады. Иеленгенге дейін қатты қалаған соңғы затыңыз туралы ойлаңызшы. Ол қазір сіздікі, сіз оны ұнатуыңыз мүмкін, бірақ сіз оны әлі де қалайсыз ба? Бастапқыда оны қаншалықты қалағаныңыз есіңізде ме? Гейл Годвин: «Аңсау актісі әрқашан оның орындалуынан гөрі күштірек болады», — деп жазды.

Қолыңда бар нәрсені қалау қиынырақ па? «Кемитін қайтарым заңы» жиіліктің артуы қанағаттанудың төмендеуіне әкелетінін айтады. Бұл аргумент махаббатқа келгенде өз күшін жояды, өйткені ол адамға зат сияқты иелік ете аламыз деген қате түсінікке негізделген. Менің досым Джейн: «Мүмкін мен тек қол жетпес нәрсені қалайтын шығармын», — дегенде, мен: «Күйеуіңе иелік етемін деп неге ойлайсың? » — деп жауап бердім.

Адал махаббаттың үлкен иллюзиясы — біз серіктестерімізді «біздікі» деп ойлаймыз. Шын мәнінде, олардың дербестігіне қол сұғылмайды және олардың құпиясы мәңгілік жұмбақ болып қала береді. Біз мұны мойындай бастағанда, тұрақты қалау нақты мүмкіндікке айналады. Қалыпты жағдайға төнген кез келген қауіп (көңілдес, ғашық болу немесе ұзақ уақыт болмау) қалауды қалай тез тұтататыны таңғалдырады. «Ескі бәтеңкені» жаңа етіп көрсету үшін жоғалту қорқынышынан артық ештеңе жоқ.

Қайтарымның азаю заңына қарсы уәж — жүйелі инвестицияның қанағаттану деңгейін арттыру принципі. Бір іспен неғұрлым көп айналысып, оны неғұрлым жақсы меңгерген сайын, соғұрлым одан ләззат ала түсесіз. Өз ойынын үнемі жетілдіріп отыратын апталық теннисші жиіліктің оң әсерін алға тартар еді. Ол үшін Париж барған сайын құлпыра түседі. Жаттығу неғұрлым көп болса, дағдылары соғұрлым шыңдалады. Дағдылары шыңдалған сайын, өзіне деген сенімділігі тереңдейді. Өзіне неғұрлым сенімді болған сайын, соғұрлым көп тәуекелге барады. Тәуекел неғұрлым көп болса, ойын соғұрлым қызықты болады. Әрине, бұл жаттығулардың барлығы күш-жігер мен тәртіпті талап етеді. Бұл тек көңіл-күйге байланысты мәселе емес; ол шыдамдылық пен тұрақты назарды қажет етеді. Теннисші өсудің сирек сызықтық болатынын интуитивті түрде біледі; ол кейбір тоқыраулар мен баяулауларды бастан кешуі мүмкін, бірақ сыйақы жұмсалған күшке тұрарлық.

Өкінішке орай, біз күш-жігерді көбінесе жұмыспен, ал тәртіпті ауырсынумен байланыстырамыз. Бірақ жұмыс туралы басқаша ойлауға болады. Ол шығармашылық және өмірді қуаттандыратын, сүйекке дейін жететін шаршаудың орнына өміршеңдіктің жоғары сезімін оятатын болуы мүмкін. Егер біз жыныстық қатынастың қанағаттандырарлық болғанын қаласақ, онда біз күш-жігерді осы шебер тәсілмен қолдануымыз керек.

Спонтандылық туралы миф

Көптеген адамдардың жыныстық қатынасқа деген көзқарасында күшті идеал бар — бұл басынан бастап мінсіз болатын, қолғаптай шақ келетін, тері мен терінің бірден үйлесуі. Жақсы жыныстық қатынас жеңіл, шиеленіссіз және ешбір кедергісіз болуы керек деп есептеледі. Не ол сізде бар, не жоқ. Бұл идея көбінесе оның жақын көршісі — спонтандылық мифымен бірге жүреді. Менің кабинетімдегі ерлер мен әйелдер өздері үшін нені қызықты, толқытатын және нағыз эротикалық жыныстық қатынас деп санайтыны туралы айтқанда, «спонтандылық» сөзі мантра сияқты қайталана береді. Нағыз сексуалды жыныстық қатынас кенеттен болуы керек деген олардың ынталы сенімін асыра сілтеу қиын.

Біз жыныстық қатынастың табиғи, ешбір түрткісіз және жасандылықсыз пайда болатын импульстен немесе бейімділіктен туындайтынына сенгіміз келеді. Біз сезімге еріп кету туралы айтамыз. «Мен қарсы тұра алмадым... Тамырларымда сондай екпінді сезіндім... Бұл екеумізден де үлкен болды... Мен толығымен билікке берілдім». Жыныстық қатынастың «Үлкен жарылыс» теориясына деген мұндай құштарлық біздің азғыру мен ойынпаз эротизмге деген шыдамсыздығымызды көрсетеді, өйткені олар тым көп уақытты алады, тым көп күш-жігерді талап етеді және — ең бастысы — не істеп жатқанымызды толық сезінуді талап етеді. Көбіміз үшін алдын ала ойластырылған жыныстық қатынас күмәнді көрінеді. Ол жыныстық қатынас тек сиқыр мен химияның айла-шарғысына бағынады деген сенімімізге қауіп төндіреді. Жыныстық қатынас міндетті түрде спонтанды болуы керек деген идея бізді жыныстық қатынасқа ерік беруден, қалауымызды иемденуден және оны ниетпен білдіруден бір қадам алшақтатады. Жыныстық қатынас жай ғана болатын нәрсе болғанша, сізге оны талап етудің қажеті жоқ. Осындай ерікті қоғамда жыныстық қатынасты әдейі шақыру анық әрі дөрекі көрінуі ирониялық жағдай. Бұл бізді орынсыз бірдеңе жасап жатқандай ыңғайсыздыққа қалдырады.

Менің пациенттерім тез тұтанатын жыныстық қатынастың алғашқы күндерін аңсағанда, мен оларға басында да спонтандылықтың миф болғанын ескертемін. «Сол сәтте» болған кез келген нәрсе көбінесе бірнеше сағаттық, тіпті бірнеше күндік дайындықтың нәтижесі болатын. Қандай киім, қандай әңгіме, қай мейрамхана, қандай музыка? Барлық осы жоспарлау — жоғары деңгейде егжей-тегжейлі, қиялдық қойылым — дайындықтың да, соңғы нәтиженің де бір бөлігі болды.

Осы себепті мен пациенттеріме жыныстық қатынаста спонтанды болмауға кеңес беремін. Спонтандылық — керемет идея, бірақ қалыптасқан қарым-қатынаста «жай ғана болатын» нәрселердің бәрі болып қойды. Енді олар мұны іске асыруы керек. Бейілді жыныстық қатынас — бұл ниеттелген жыныстық қатынас. «Мен қарсы тұра алмадым» деген сөз «Мен қарсы тұрғым келмейді» дегенге ауысуы керек. «Біз жай ғана бір-біріміздің құшағымызға құладық» сөзі «Рұқсат ет, мен сені құшағыма алайын» дегенге, ал «Бізде бәрі өздігінен үйлесе кетеді» деген сөз «Бүгін кеште үйлесім таба аламыз ба? » дегенге айналуы тиіс. Менің мақсатым — пациенттерге сексуалдылықты өз өмірлерінің саналы түрде мойындалған және ынтамен қабылданған бөлігі ретінде, яғни толық қатысуды талап ететін нәрсе ретінде сезінуге көмектесу.

Жоспарлау идеясы — көптеген жұптар еңсеруі керек кедергі. Олар жоспарлауды кестемен, кестені жұмыспен, ал жұмысты міндеттемемен байланыстырады. Көбінесе терапия — осы сенімдерді бөлшектеу процесі.

Жыныстық қатынасқа ниеттілік енгізу

Доминик пен Рауль өздерінің көңілсіз жыныстық өміріне шағымданады. Олардың махаббат хикаясының алғашқы күндерінде, Рауль әлі Майамиде тұрған кезде, қашықтық күнделікті күйбең тірліктің алдын алатын. Олардың демалыс күндері асыға күтілетін және ешқашан жалықтырмайтын. Бірақ қазір, бірге тұратындықтан, олар бос уақыттарын үй шаруасымен және тапсырмаларды орындаумен өткізеді. Мен олардың осы шаруаларға бөлген назары мен жыныстық өмірлеріне деген назардың жетіспеушілігі арасындағы алшақтықты байқамай тұра алмаймын — жыныстық қатынас басқа принцип бойынша жұмыс істейтіндей.

— Кір-қоң өздігінен жуылмайды, білесіз ғой, — дейді Доминик өзін қорғап. — Ал жыныстық қатынас ше? — деп сұраймын мен.

Доминик жоспарланған жыныстық қатынас дегенді түсінбегенсіп отыр. «Мен оны BlackBerry-ге жазып қоюым керек пе? Бейсенбі кеші, сағат он? Бұл өте аянышты көрінеді», — дейді ол.

— Егер сіз жыныстық қатынастың кезекті бір шаруалар тізіміне айналғанын қаламасаңыз, оған солай қарамаңыз, — деп жауап беремін. — Мен жыныстық қатынасты кестеге қою туралы айтып тұрған жоқпын, мен эротикалық кеңістік құру туралы айтып отырмын, бұл уақытты қажет етеді. Ол кеңістікте не болатыны белгісіз, бірақ кеңістіктің өзі ниеттілікпен ерекшеленеді. Өткен демалыста Рауль үшін жасаған оссобуко сияқты — ол жай ғана өздігінен бола салған жоқ.

Доминик — гурман. Сенбіде ол Раульге классикалық итальяндық бұқтырылған ет дайындады. Бұл жақсы бір нәрсе жасағысы келген ойдан басталды. Ол бұзау етіне тоқтағанша әртүрлі идеялармен ойнады. Сосын ол ең жақсы ет алу үшін Литтл-Италиге, сүйікті жарма нанын алу үшін Виллидждегі наубайханаға және шоколадты канноли үшін Соходағы арнайы дүкенге барды. Соңында мінсіз Монтепульчано шарабы үшін қаланың шетіне дейін барды. Тамақ дайындауға күні бойы уақыт кетті, бірақ соңында бұл эпикуриялық ләззат, тіпті эротикалық тәжірибе болды. Мұның бәрі ләззат алу үшін жоспарланған болатын.

— Иә, бұл үлкен жұмыс, — деп мойындайды Доминик, — бірақ маған ұнайды, сондықтан бұл ауыр жұмыс сияқты сезілмейді. — Қалайша жыныстық қатынас сіз үшін жұмыс сияқты сезілетін болған? Сіз аспаздыққа бөлетін ниетті эротикалық өміріңізге де енгізуге құлықсыз сияқтысыз, — деп атап өтемін мен. — Жыныстық қатынасқа келгенде бұл тым жасанды сияқты көрінеді, — дейді Доминик.

Доминик пен Рауль сияқты менің біраз пациенттерім жыныстық қатынастағы әдейілік идеясынан бас тартады. Олар бұл стратегияларды ұзақ мерзімді перспективада тым қиын деп санайды, өйткені алғашқы жаулап алудан кейін бұлар қажет болмауы керек деп сенеді. «Серігімді азғыру? Мен мұны әлі де істеуім керек пе? » Бұл құлықсыздық көбінесе біздің ерекше болғанымыз үшін, ешқандай күш-жігерсіз, сол күйімізде сүйікті болуға деген сәбилік тілегіміздің жасырын көрінісі болып табылады. Бұл сәбидің менмендігі және бұл бәріміздің ішімізде бар. «Мен қаламаймын! Неге істеуім керек? Сен мені бәрібір жақсы көруің керек! » Сексопатолог Маргарет Николс егер сіз жиырма бес келі салмақ қосып, үй ішінде қоян тәпішкемен және дақ тиген футболкамен жүрсеңіз, серігіңіз сізді әлі де жақсы көруі мүмкін, бірақ ол сізге қозбайтынын (ал әйел адамның ылғалданбайтынын) ескертеді.

— Азғырудың қызығы тек кездесуге шығатындардың ғана артықшылығы ма? — деп сұраймын Доминиктен. — Бірге тұрғаныңыз оның әрқашан қолжетімді екенін білдірмейді. Керісінше, ол аз емес, көбірек назар аударуды қажет етеді. Егер жыныстық қатынастың құмарлыққа толы болғанын қаласаңыз, оған осындай назар аударуыңыз керек. Жоқ, күн сайын емес, бірақ кейде Раульді «түскі ас» етіп дайындай аласыз ба?

Жоспарлау күту сезімін тудырады

Күту бір нәрсені асыға күтуді білдіреді. Бұл қалаудың маңызды құрамдас бөлігі және жыныстық қатынасты жоспарлау оны тудыруға көмектеседі. Доминик өзінің оссобукосын дайындағанда, оның дәмін алдын ала сезінеді. Ол Раульдің таңғалысы мен қуанышын елестетеді. Бұл оның жігітіне өзінің ерекше екенін сезіндіреді деп үміттенеді және Раульдің ризашылығын көз алдына келтіреді. Қиял — күтудің негізі. Бұл бір нәрсенің қандай болатынын елестету тәсілі. Бұл жұптың тікелей өзара әрекеттесуінен тыс болатын алдын ала ойынның бір түрі. Күту — бұл сюжет құрудың бір бөлігі; сондықтан махаббат романдары мен телехикаялар оған толы.

Мен аңсау, күту және құмарту қалаудың іргелі элементтері деп білемін, оларды тіпті ұзақ мерзімді қарым-қатынастарда да алдын ала ойластыру арқылы тудыруға болады. Нил мен Сара сенбіде далаға шыққанда, олар көбінесе бірнеше нәрсені жоспарлайды. Кешкі ас, музыка және кейінірек — жыныстық қатынас. Бұрын Сара бала күтушіге ақша төлеген сәтте-ақ бүкіл кешкі азғырудың күлі көкке ұшатын. «Кенеттен мен қайтадан ана болып шыға келетінмін және біз құрған барлық шиеленіс жоғалып кететін. Қазір Нил бала күтушімен айналысады, ал мен бірден жатын бөлмеге барамын. Бұл маған қарқынды сақтауға мүмкіндік беретін келісім». Сара мен Нилдің үш баласы бар, олар оны күні бойы жүгіртіп қояды. Ол Нилге бұл рөлден шығу үшін көп нәрсе керек екенін және оған қайта оралу үшін өте аз нәрсе жететінін түсіндірді. «Мен бұл тек көңіл-күйге байланысты деп ойлайтынмын, бірақ баяғыда бұл ойдан арылдым. Көңіл-күйді күту — бұл «Екінші келуді» күткенмен бірдей. Маған жоспарлау ұнайды. Ол маған Барбимен ойнап, үй тапсырмасын тексеріп жатқанда алда бір нәрсенің күтіп тұрғанын сезіндіреді».

Сараның асыға күтетіні — жыныстық қатынастан да биік нәрсе; бұл — ритуал. Бірге әйел мен еркек ретінде жеткілікті уақыт өткізе отырып, олар уақытша шындық бұғауларынан шығады. Олардың алдын ала ойыны бірнеше сағатқа созылады. Олар мұнымен он екі жыл бойы айналысып келеді және игерілген дағды сияқты, оны өткізіп алса, сағынатын болады. Олар керемет жыныстық қатынас әдетте он бірдегі жаңалықтардан кейінгі он бес минуттан артық уақытты талап ететінін біледі.

Ойынды дамыту

Жұптар өздерінің жыныстық өмірінің солғын екеніне шағымданғанда, мен олардың тек жиілікті ғана іздемейтінін білемін. Олар көбірек нәрсені қалауы мүмкін, бірақ олар міндетті түрде жақсырақ болғанын қалайды. Осы себепті мен «жыныстық өмір» емес, «эротикалық өмір» туралы айтқанды жөн көремін. Жыныстық қатынастың физикалық актісі — бұл сандар туралы әңгімеге оңай айналып кететін тым тар тақырып. Адам табиғаты қарқындылықтың жоқтығын ұнатпайды. Адамдар нұрлануды аңсайды. Олар өздерін тірі сезінгісі келеді. Егер мүмкіндік берілсе, сүйікті серіктестер қарқындылықтың орнын асқақтықпен толтыра алады.

Жануарларда жыныстық қатынас болады; эротизм — тек адамға ғана тән. Бұл қиял арқылы өзгерген сексуалдылық. Шын мәнінде, толық эротикалық тәжірибе алу үшін жыныстық актінің өзі қажет емес, бірақ жыныстық қатынас көбінесе меңзеледі, елестетіледі. Эротизм — бұл қозуды дамыту, ләззат алуға мақсатты түрде ұмтылу. Октавио Пас эротизмді тән поэзиясына, сезімдердің куәлігіне теңейді. Өлең сияқты, ол сызықтық емес; ол ирелеңдеп, өз-өзіне қайта оралады. Ол бізге көзімізбен емес, рухымыздың көзімен көретін нәрсені көрсетеді. Эротизм бізге осы әлемнің ішіндегі басқа әлемді ашады. Сезімдер қиялдың қызметшісіне айналып, бізге көрінбейтінді көруге және естілмейтінді естуге мүмкіндік береді.

Қиялмен астасқан эротизм — ойынның тағы бір түрі. Мен ойынды шындық пен қиял арасындағы балама шындық, өзімізді қайта ойлап табатын, тәжірибе жасап, тәуекелге баратын қауіпсіз кеңістік деп санаймын. Ойын арқылы біз күмәннен арыламыз — біз бір нәрсенің шынайы емес екенін біле тұра, оны шындық ретінде қабылдаймыз. Бұл жерде тым маңыздылыққа орын жоқ.

Ойын, анықтамасы бойынша, қамсыз және өз-өзінен қысылмайтын болуы керек. Ойынның ұлы теоретигі Йохан Хёйзинга ойынның негізгі ерекшелігі — оның басқа ешбір мақсатқа қызмет етпейтіндігінде екенін айтқан. Ойынмен байланысты мақсатсыздық біздің жоғары тиімділік пен тұрақты есеп беру мәдениетімізбен үйлесуі қиын. Біз ойынды оның пайдасымен көбірек өлшейтін болдық. Біз жүрек-қан тамырларын нығайту үшін сквош ойнаймыз; балаларымыздың талғамын кеңейту үшін оларды кешкі асқа апарамыз; күш жинау үшін демалысқа шығамыз. Бірақ егер бізді өз-өзімізді талдау мазаласа, нәтижеге тым қатты мән берсек немесе бағалаудан қорықсақ, біздің ләззатымыз міндетті түрде бұзылады.

Біз бала кезімізде ойын бізге табиғи түрде келеді, бірақ жасымыз ұлғайған сайын ойынға деген қабілетіміз төмендейді. Жыныстық қатынас көбінесе біздің балалық шағымызға көпір болатын, өзімізге рұқсат бере алатын ойынның соңғы алаңы болып қала береді. Ақыл байсалды болу туралы нұсқауларға толғаннан кейін де, тән ақыл мен пайымдаудан босатылған еркін аймақ болып қала береді. Махаббатта біз басқалардың бағалаушы көзқарасынан әлі қысылып үйренбеген баланың мүлдем кедергісіз қозғалысын қайта сезіне аламыз.

Эротикалық интеллект

Мен ара-тұра бір-бірімен жатын бөлмеде де, одан тыс жерде де ойнақылықты сақтайтын жұптарды кездестіремін. Олар физикалық және сезімдік жағынан тірі — бір-біріне деген қалауы сөнуге қалмаған екі адам. Тіпті біздің жедел қанағаттану мәдениетімізде де олар азғыруды өз алдына мақсат ретінде көре алады. Йоханна он жыл бірге болған жігітін жақын маңдағы қала маңындағы мотельдерде кездесулер ұйымдастыру арқылы әлі де баурап келеді. Дарнелл мен оның сүйіктісі кештерге барғанда бір-бірін танымайтындай кейіп танытады. Эрик түнде үйге кеш оралғанда, балаларды тексермес бұрын, көпқабатты үйдің дәлізінде әйелімен жасырын ләззатқа бөленетіндерін айтады. Жыл сайын Иван мен Рахиль басқа свингерлермен бірге келісілген опасыздық жасау үшін алысқа кетеді. «Бір-бірімізден құпия сақтаудың орнына, біздің әлемнен жасырын құпияларымыз бар». Джессика жолда жалғыз қалған күйеуін рация арқылы ойнап, талай рет құтқарған. Күн сайын таңертең Лео әйеліне оған үйленгені үшін қаншалықты бақытты екенін айтады және ол елу жылдан астам уақыт өтсе де солай ойлайды.

Барлық осы жұптар үшін ойнақылық олардың қарым-қатынасының негізі болып табылады және эротизм жыныстық актіден асып түседі. Олардың махаббаты салтанатты немесе кенеттен, жанды немесе утилитарлық, қарапайым немесе шектен шыққан, жылы немесе ыстық болуы мүмкін. Ең бастысы — жыныстық қатынас міндет емес, ләззат беретін және қызықтыратын нәрсе. Олар эротикалық сезімді құрметтейді, бірақ оның еркіндігінен ләззат алады. Оларға жыныстық қатынас ұнайды, әсіресе бір-бірімен болғанды ұнатады және олар эротикалық кеңістікті дамытуға уақыт бөледі.

Барлық жұптар сияқты, олар да қалау ұйықтап жатқан кезеңдерді бастан өткереді — бір-бірінен алшақтағанда немесе жай ғана өз жобалары мен өмірлеріне үңілгенде — бірақ олар бойларын үрейге билетіп, бірдеңе дұрыс емес деп қорықпайды. Олар эротикалық қарқындылықтың көтеріліп, төмендейтінін, қалаудың мезгіл-мезгіл тұтылып, жоғалып кететінін біледі. Бірақ жеткілікті назар аударылса, олар бұл сезімді қайтара алады.

Олар үшін махаббат — қауіпсіздік пен шытырман оқиғаны қатар сыйдыратын ыдыс, алау да адалдық өмірдің ең үлкен сәнінің бірі — уақытты ұсынады. Неке — олардың романтикасының соңы емес, басы. Олардың байланысын тереңдетуге, тәжірибе жасауға, артқа шегінуге, тіпті сәтсіздікке ұшырауға көптеген жылдары бар екенін біледі. Олар өз қарым-қатынастарын аяқталған факт емес, тірі және жалғасып жатқан нәрсе ретінде көреді. Бұл — олар бірге жазып жатқан, көптеген тараулары бар оқиға және серіктестердің ешқайсысы оның қалай аяқталатынын білмейді. Әрқашан олар әлі бармаған жер, серігі туралы әлі ашылмаған бірдеңе табылады.

Қазіргі заманғы қарым-қатынастар — қарама-қайшы тілектердің қазаны: қауіпсіздік пен толқу, тұрақтылық пен асқақтық, махаббат жайлылығы мен құмарлықтың қызуы. Біз бәрін де қалаймыз және мұның бәрін бір адамнан тапқымыз келеді. Тұрмыстық және эротикалық өмірді үйлестіру — бұл біз жақсы жағдайда тек ара-тұра қол жеткізе алатын нәзік тепе-нелік. Ол серігіңізді тани отырып, оның бойындағы тұрақты жұмбақты тануды; қауіпсіздікті сақтай отырып, белгісіздікке ашық болуды; жеке өмірді құрметтейтін жақындықты дамытуды талап етеді. Бөлек болу мен бірге болу кезектесіп немесе бір-бірімен үйлесімде жүреді. Қалау шектеуге бағынбайды, ал адалдық еркіндікті толығымен жұтып қоймауы керек.

Сонымен қатар, үйдегі эротизм белсенді қатысу мен ерікті ниетті талап етеді. Бұл «неке — ойыннан гөрі жұмыс, ол — маңызды нәрсе» және «құмарлық тек жасөспірімдер мен кемелденбегендерге арналған» деген хабарламаға қарсы тұрақты қарсылық. Біз ләззатқа деген екіұшты көзқарасымызды өзгертіп, сексуалдылыққа, әсіресе отбасылық контекстегі ыңғайсыздыққа қарсы тұруымыз керек. Жыныстық жалығуға шағымдану — оңай әрі үйреншікті нәрсе. Ал үйде эротизмді дамыту — бұл нағыз ашық қарсылық актісі.

5: Қолыңнан келеді!

Әлеуметтік сыншы Камилла Палья: www. urbandesires. com сайтының 1. 2 санынан, қаңтар–ақпан 1995 жыл. Трейси Куанмен сұхбат, «Жеңіл жүрісті әйел, комедиант және мен».

Энергия мен табандылық: Бенджамин Франклин, http://www. quotations page. com/quote/34574. xhtml.

Лора Кипнис былай деп жазады: Laura Kipnis. 2003. Against Love: A Polemic. New York: Pantheon, p. 67.

Сіз мәселені оның құрамдас бөліктеріне бөлесіз: Ronald A. Heifetz. 1994. Leadership without Easy Answers. New York: Belknap, p. 69.

Сексопатолог Леонор Тифер: Leonore Tiefer. 1995. Sex Is Not a Natural Act and Other Essays. Boulder, Col. : Westview, p. 51.

Newsweek журналы: Kathleen Deveny. June 30, 2003, “We’re Not in the Mood. ” Newsweek, p. 41.

Француз авторы Жан-Клод Гийбо: Jean-Claude Guillebaud. 1998. La Tyrannie du plaisir. Paris: Éditions du Seuil.

Медицина қалай қорқыту керектігін біледі: Pascal Bruckner and Alain Finkielkraut. 1977. Le Nouveau Désordre amoureux. Paris: Éditions du Seuil.

«Жыныстық өнімділіктің мінсіздік индустриясы»: Barry A. Bass. 2001. “The Sexual Performance Perfection Industry and the Medicalization of Male Sexuality. ” Family Journal: Counseling and Therapy for Couples and Families, 9, pp. 337–40.

Адам Филлипс мысқылмен атап өткендей: Adam Phillips. 1996. Monogamy. New York: Vintage, p. 62.

Октавио Пас былай деп жазады: Octavio Paz. 1995. The Double Flame: Love and Eroticism. San Diego, Calif. : Harvest, p. 162.

Біз мақсаттарымызды әрдайым алдын ала біле бермейміз: Francesco Alberoni. 1987. L’érotisme. Paris: Éditions Ramsey, p. 136.

Хелен Фишер есімді эволюциялық антрополог бар: Helen Fisher. 2004. Why We Love: The Nature and Chemistry of Romantic Love. New York: Holt.

Ол экзистенциалды дилеммалар категориясына жатады: Barry Johnson. 1992. Polarity Management: Identifying and Managing Unsolvable Problems. Middleville, Mich. : Polarity Management Associates (PMA).

Барри Джонсон, көшбасшылық жөніндегі сарапшы: Соның ішінде.

Октавио Пас «нәпсіқұмарлық батпағы» деп атаған нәрсе: The Double Flame, p. 49.

Мен оған буддалық йога мұғалімі Фрэнк Джуд Боччионың келесі дәйексөзін беремін: www. judekaruna. net/yoga

6: Секс — лас нәрсе; оны сүйікті адамыңа сақта

Күнәсіз секс: Луис Бунюэль, Дафна Меркиннің цитатасынан алынды. 2000. “The Last Taboo. ” New York Times, December 3.

Өкінішке орай, былай деуге мәжбүрмін: http://en. thinkexist. com/quotation/i_regret_to_say_ that_we_of_the_fbi_are_powerless/7865. xhtml.

Секс барлық жерде, оның барлық нұсқаларында кездеседі: Lillian Rubin. 1990. Intimate Strangers: Men and Women Together. New York: HarperPerennial, p. 9.

Жыныстық бейнелердің ашық маркетингі: Jean-Claude Guillebaud. 1998. La Tyrannie du plaisir. Paris: Éditions du Seuil.

Сондай-ақ Еуропада мынаны ескерген жөн: Linda Berne, Ed. D. , and Barbara Huberman, M. Ed. “European Approaches to Adolescent Sexual Behavior and Responsibility: Executive Summary and Call to Action. ” Washington, DC: Advocates for Youth, 1999.

7: Эротикалық жоспарлар

Ересектер ештеңені ешқашан түсінбейді: Antoine de Saint-Exupéry. 1943 The Little Prince, trans. by Richard Howard. New York: Harcourt.

Сонымен, ұмытылған от сияқты: Гастон Башляр, http://en. thinkexist. com/quotation/so-like-a-forgotten-fire-a-childhood-can-always/363615. xhtml сайтынан.

Сексопатолог Джек Морин: Jack Morin. 1995. The Erotic Mind. New York: HarperCollins, p. 115.

Ролан Барт жазғандай: Roland Barthes. 1977. Fragments d’un discours amoureux. Paris: Éditions du Seuil, p. 44.

Психоаналитик Джессика Бенджамин былай деп жазады: Jessica Benjamin. 1988. The Bonds of Love: Psychoanalysis, Feminism, and the Problem of Domination. New York: Pantheon, p. 98.

Майкл Бадер эгоизм идеясын байланыстырады: Michael J. Bader. 2002. Arousal: The Secret Logic of Sexual Fantasties. New York: St. Martin’s, p. 147.

8: Ата-ана болу

Энн Ройф. 2002. Married: A Fine Predicament. New York: Basic Books, pp. 149–50.

Итальяндық тарихшы Франческо Альберони: Francesco Alberoni. 1987. L’érotisme. Paris: Éditions Ramsey, p. 28.

Кэти Винкс пен Энн Семанстың Sexy Mamas кітабы: Cathy Winks and Anne Semans. 2004. Sexy Mamas: Keeping Your Sex Life Alive While Raising Kids. New York: Inner Ocean Publishing.

Адам Гопник Американың репродукцияның асексуалды моделін салыстырады: Adam Gopnick. 2001. Paris to the Moon. New York: Random House, pp. 299, 301.

9: Тән мен қиял туралы

Адам қиялының барлық фаунасы: Луи Арагон, http://en. thinkexist. com/quotation/the_whole_fauna_of_human_fantasies-their_ marine/323656. xhtml сайтынан.

Психоаналитик Майкл Бадер: Michael J. Bader. 2002. Arousal: The Secret Logic of Sexual Fantasties. New York: St. Martin’s.

Нэнси Фрайдей былай деп жазады: Nancy Friday. 1992. The Erotic Impulse: Honoring the Sensual Self. David Steinberg, ed. New York: Tarcher, p. 14.

Сексопатолог Джек Морин: Jack Morin. 1995. The Erotic Mind. New York: HarperCollins, p. 101.

Гетеросексуалды порнография, негізінен ер адамдармен және ер адамдар үшін жасалған: Anthony Giddens. 1992. The Transformation of Intimacy: Sexuality, Love and Eroticism in Modern Societies. Stanford, Calif. : Stanford University Press, p. 119.

10: Моногамия

Қандай да бір құпиялар бар ма: Alain de Botton. 1998. How Proust Can Change Your Life. New York: Vintage, p. 171.

Неке бұғаулары: Александр Дюма, http://www. jimpoz. com/quotes/category. asp? categoryid=42 сайтынан.

Бразилиялық отбасылық терапевт Микеле Шейнкман: Michele Scheinkman. 2005. “Beyond the Trauma of Betrayal: Reconsidering Affairs in Couples Therapy. ” Family Process, 44, pp. 227–44.

Сондықтан психолог Эрих Фромм мына мәселені алға тартады: Erich Fromm. 1956. The Art of Loving. New York: Harper and Row, p. 43.

Феминистік психоаналитик Нэнси Чодороу: Nancy Chodorow. 1978. The Reproduction of Mothering: Psychoanalysis and the Sociology of Gender. Berkeley: University of California Press, p. 194.

Адам Филлипс былай деп жазады: Adam Phillips. 1996. Monogamy. New York: Vintage.

Лора Кипнис былай дейді: Laura Kipnis. 2000. Against Love: A Polemic. New York: Pantheon, p. 78.

Шамадан тыс бақылау жағдайды қиындатуы мүмкін: Stephen A. Mitchell. 2002. Can Love Last? The Fate of Romance over Time. New York: Norton, p. 51.

Психолог Джанет Рейбштейн: Janet Reibstein and Martin Richards. 1993. Sexual Arrangements: Marriage and the Temptation of Infidelity. New York: Scribner, p. 73.

Адам Филлипс мынаны айтады: Adam Phillips. 1996. Monogamy. New York: Vintage, алғысөз.

Антрополог Кэтрин Фрэнк мысқылмен атап өтеді: “Play Couples in Paradise: Touristic Sexuality and Lifestyle Travel. ” Жарияланбаған.

11: Секске «X»-ті қайтару

Махаббат ешқашан өз ажалымен өлмейді: Анаис Нин, http://en. thinkexist. com/quotes/anais_nin/ сайтынан.

Бұл үшін батылдық керек: Соның ішінде.

Эволюциялық антрополог Хелен Фишер: Helen Fisher. “The Drive to Love. ” Милтон Х. Эриксон қоры ұйымдастырған «Күрделі жұптар, күрделі терапевттер» конференциясындағы негізгі баяндама, Лос-Анджелес, Калифорния, 28 мамыр, 2004 жыл.

Сексопатолог Дагмар О’Коннор былай дейді: Dagmar O’Connor. 1986. How to Make Love to the Same Person for the Rest of Your Life and Still Love It. London: Virgin, p. 37.

Стефан Митчелл былай деп жазады: Stephen A. Mitchell. 2002. Can Love Last? The Fate of Romance over Time. New York: Norton, p. 114.

Адам Филлипс бұл мәселеге ерекше мән береді: Adam Phillips. 1996. Monogamy. New York: Vintage, p. 11.

Оскар Уайльд жазған: Oscar Wilde. 1892. Lady Windermere’s Fan, III акт.

Гейл Годвин жазған: Gail Godwin, http://en. thinkexist. com/ quotation/the_act_of_longing_for_something_will_always_be/184996. xhtml сайтынан.

Сексопатолог Маргарет Николс: Margaret Nichols. 1987. “What Feminists Can Learn from the Lesbian Sex Radicals. ” Conditions: Fourteen, ed. Conditions Collective. New York, pp. 152–63.

Октавио Пас эротизмді мынаған теңейді: Octavio Paz. 1995. The Double Flame: Love and Eroticism. San Diego, Calif. : Harvest, p. 2.

Ойынның ұлы теоретигі Йохан Хёйзинга: Homo Ludens. 1971. Boston, Mass. : Beacon Press.

Библиография

Кітаптар

Alberoni, Francesco. 1987. L’érotisme. Paris: Éditions Ramsay.

Alberoni, Francesco. 1983. Falling in Love. New York: Random House.

Angier, Natalie. 1999. Woman: An Intimate Geography. Boston, Mass.: Houghton Mifflin.

Bader, Michael J. 2002. Arousal: The Secret Logic of Sexual Fantasies. New York: St. Martin’s.

Badinter, Elisabeth. 1992. XY: De l’identité masculine. Paris: Éditions Odile Jacob.

Baker, Mark. 1994. Sex Lives: A Sexual Self-Portrait of America. New York: Simon and Schuster.

Barthes, Roland. 1977. Fragments d’un discours amoureux. Paris: Éditions du Seuil.

Bataille, Georges. 1962. Eroticism: Death and Sensuality. New York: Walker. (Алғаш рет 1957 жылы басылды. Paris: Éditions de Minuit.)

Baudrillard, Jean. 1990. Seduction. New York: St. Martin’s. (Алғаш рет 1979 жылы басылды. Paris: Éditions Galilée.)

Beck, Charlotte Joko. 1989. Everyday Zen: Love and Work. New York: HarperCollins.

Benjamin, Jessica. 1988. The Bonds of Love: Psychoanalysis, Feminism, and the Problem of Domination. New York: Pantheon.

Blumstein, Philip, and Pepper Schwartz, eds. 1983. American Couples: Money, Work, Sex. New York: Morrow.

Botton, Alain de. 1998. How Proust Can Change Your Life. New York: Vintage.

Boyarin, Daniel. 1993. Carnal Israel: Reading Sex in Talmudic Culture. Berkeley: University of California Press.

Brooks, Gary. 1995. The Centerfold Syndrome: How Men Can Overcome Objectification and Achieve Intimacy with Women. San Francisco, Calif.: Jossey-Bass.

Bruckner, Pascal, and Alain Finkielkraut. 1977. Le Nouveau Désordre amoureux. Paris: Éditions du Seuil.

Caplan, Pat, ed. 1987. The Cultural Construction of Sexuality. London: Tavistock.

Chedzogy, Kate, Melanie Hansen, and Suzanne Trill, eds. 1997. Voicing Women: Gender and Sexuality in Early Modern Writing. Pittsburgh, Pa.: Duquesne University Press.

Chodorow, Nancy. 1978. The Reproduction of Mothering: Psychoanalysis and the Sociology of Gender. Berkeley: University of California Press.

Davis, Michele Weiner. 2003. The Sex-Starved Marriage: A Couple’s Guide to Boosting Their Marriage Libido. New York: Simon and Schuster.

de Beauvoir, Simone. 1952. The Second Sex. New York: Knopf.

De Marneffe, Daphne. 2004. Maternal Desire: On Children, Love, and the Inner Life. Boston, Mass.: Little, Brown.

Epstein, Mark. 2005. Open to Desire: Embracing a Lust for Life. New York: Gotham.

Fillion, Kate. 1996. Lip Service: The Truth about Women’s Darker Side in Love, Sex, and Friendship. New York: HarperCollins.

Fisher, Helen. 2004. Why We Love: The Nature and Chemistry of Romantic Love. New York: Holt.

Frank, Katherine. 2002. G-Strings and Sympathy: Strip Club Regulars and Male Desire. Durham, N.C.: Duke University Press.

Friday, Nancy. 1992. The Erotic Impulse: Honoring the Sensual Self. David Steinberg, ed. New York: Tacher.

Friday, Nancy. 1991. Women on Top: How Real Life Has Changed Women’s Sexual Fantasies. New York: Simon and Schuster.

Fromm, Erich. 1956. The Art of Loving. New York: Harper and Row.

Giddens, Anthony. 1992. The Transformation of Intimacy: Sexuality, Love, and Eroticism in Modern Societies. Stanford, Calif.: Stanford University Press.

Gopnick, Adam. 2001. Paris to the Moon. New York: Random House.

Gilbert, Harriett. 1993. Fetishes, Florentine Girdles, and Other Explorations into the Sexual Imagination. New York: HarperPerennial.

Gottman, John. 1994. Why Marriages Succeed or Fail…and How You Can Make Yours Last. New York: Simon and Schuster.

Guillebaud, Jean-Claude. 1998. La Tyrannie du plaisir. Paris: Éditions du Seuil.

Hanauer, Cathi, ed. 2003. The Bitch in the House: 26 Women Tell the Truth about Sex, Solitude, Work, Motherhood, and Marriage. New York: HarperPerennial, Reprint Edition.

Heifetz, Ronald A. 1994. Leadership without Easy Answers. New York: Belknap.

Heyn, Dalma. 1992. The Erotic Silence of the American Wife. New York: Plume.

Illouz, Eva. 1997. Consuming the Romantic Utopia: Love and the Cultural Contradictions of Capitalism. Berkeley: University of California Press.

Johnson, Barry. 1992. Polarity Management: Identifying and Managing Unsolvable Problems. Middleville, Mich.: Polarity Management Associates (PMA).

Jones, Daniel. 2004. The Bastard on the Couch: Twenty-Seven Men Try Really Hard to Explain Their Feelings about Love, Loss, Fatherhood, and Freedom. New York: Morrow.

Kipnis, Laura. 2003. Against Love: A Polemic. New York: Pantheon.

Kleinplatz, Peggy, ed. 2001. New Directions in Sex Therapy: Innovations and Alternatives. New York: Brunner-Routledge.

Love, Patricia, and Jo Robinson. 1995. Hot Monogamy: Essential Steps to More Passionate, Intimate Lovemaking. New York: Plume.

Levine, Stephen, ed. 2003. Handbook of Clinical Sexuality for Mental Health Professionals. New York: Brunner-Routledge.

Maltz, Wendy. 1992. The Sexual Healing Journey: A Guide for Survivors of Sexual Abuse. New York: HarperPerennial.

McDougall, Joyce. 1995. The Many Faces of Eros: A Psychoanalytic Exploration of Human Sexuality. London: Free Association.

Miller, Michael Vincent. 1995. Intimate Terrorism: The Crisis of Love in an Age of Disillusion. New York: Norton.

Mitchell, Stephen A. 2002. Can Love Last? The Fate of Romance over Time. New York: Norton.

Morin, Jack. 1995. The Erotic Mind. New York: HarperCollins.

O’Connor, Dagmar. 1986. How to Make Love to the Same Person for the Rest of Your Life and Still Love It. London: Virgin.

Ortega y Gasset, José. 1992. Études sur l’amour. Paris: Éditions Payot et Rivages.

Pasini, Willy. 1997. La Force du désir. Milan: Arnoldo Mondadori.

Paz, Octavio. 1995. The Double Flame: Love and Eroticism. San Diego, Calif.: Harvest.

Person, Ethel Spector. 1999. Dreams of Love and Fateful Encounters: The Power of Romantic Passion. New York: Penguin. Person, Ethel Spector. 2002. Feeling Strong: The Achievement of Authentic Power. New York: Morrow.

Person, Ethel Spector. 1999. Sexual Century. New Haven, Conn.: Yale University Press.

Phillips, Adam. 1996. Monogamy. New York: Vintage.

Reibstein, Janet, and Martin Richards. 1993. Sexual Arrangements: Marriage and the Temptation of Infidelity. New York: Scribner.

Rubin, Lillian. 1990. Intimate Strangers: Men and Women Together. New York: HarperPerennial.

Saint-Exupéry, Antoine de. 1943. The Little Prince, trans. by Richard Howard. New York: Harcourt.

Salomé, Jacques. 2002. Jamais seuls ensemble: Comment vivre à deux en restant différents. Québec: Éditions de l’Homme.

Salomon, Paule. 2003. Bienheureuse infidélité. Paris: Éditions Albin Michel.

Salomon, Paule. 1994. La Sainte Folie du couple. Paris: Éditions Albin Michel.

Schnarch, David. 1991. Constructing the Sexual Crucible: An Integration of Sexual and Marital Therapy. New York: Norton.

Schnarch, David. 1997. Passionate Marriage. New York: Holt.

Semans, Anne, and Cathy Winks. 2004. Sexy Mamas: Keeping Your Sex Life Alive While Raising Kids. Maui: Inner Ocean.

Shernoff, Michael. 2006. Without Condoms. New York: Routledge.

Stein, Joseph. 2004. Fiddler on the Roof: Based on the Sholom Aleichem Stories. New York: Limelight Editions. (Алғашқы сценарийдің қайта басылуы, 1965. New York: Pocket Books.)

Steinberg, David, ed. 1991. Erotic by Nature: A Celebration of Life, of Love, and of Our Wonderful Bodies. Santa Cruz, Calif.: Red Adler/ Down There.

Steinberg, David, ed. 1992. Erotic Impulse: Honoring the Sensual Self. New York: Tarcher.

Stoller, Robert J. 1985. Observing the Erotic Imagination. New Haven, Conn.: Yale University Press.

Stoller, Robert J. 1979. Sexual Excitement: Dynamics of Erotic Life. New York: Pantheon.

Tiefer, Leonore. 1995. Sex Is Not a Natural Act and Other Essays. Boulder, Col.: Westview.

Мақалалар

Amatenstein, Sherry. 2005. “The Romance Is Disappearing from Our Marriage.” Redbook, October, pp. 100–04.

Bass, Barry A. 2001. “The Sexual Performance Perfection Industry and the Medicalization of Male Sexuality.” Family Journal: Counseling and Therapy for Couples and Families, 9, pp. 337–40.

Bass, Barry. 2002. “Behavior Therapy and the Medicalization of Male Sexuality.” Behavior Therapist, 26, pp. 167–68.

Baumeister, Roy F. 2004. “Gender and Erotic Plasticity: Sociocultural Influences on the Sex Drive.” Sexual and Relationship Therapy, 19, pp. 133–39.

Bender, Michele. 2005. “Twelve Resolutions for an Incredible Sex Life.” Redbook, October, pp. 104–08.

Linda Berne and Barbara Huberman. “European Approaches to Adolescent Sexual Behavior and Responsibility: Executive Summary and Call to Action.” Washington, D.C.: Advocates for Youth, 1999.

Bridges, Sara K., Suzanne H. Lease, and Carol R. Ellison. 2004. “Predicting Sexual Satisfaction in Women: Implications for Counselor Education and Training.” Journal of Counseling and Development, 82, pp. 158–66.

Cherlin, Andrew J. 2004. “The Deinstitutionalization of American Marriage.” Journal of Marriage and Family, 66, pp. 848–61.

Clements-Schreiber, Michele E., and John K. Rempel. 1995. “Women’s Acceptance of Stereotypes about Male Sexuality: Correlations with Strategies to Influence Reluctant Partners.” Canadian Journal of Human Sexuality, 4, pp. 223–34.

Dunne, Gillian A. 2000. “Opting into Motherhood: Lesbians Blurring the Boundaries and Transforming the Meaning of Parenthood and Kinship.” Gender and Society, 14, pp. 11–35.

Ellis, Bruce J., and Donald Symons. 1990. “Sex Differences in Sexual Fantasy: An Evolutionary Psychological Approach.” Journal of Sex Research, 27, pp. 527–55.

Fisher, Helen E., Arthur Aron, Debra Mashek, et al. 2002. “Defining the Brain Systems of Lust, Romantic Attractions, and Attachment.” Archives of Sexual Behavior, 31, pp. 413–19.

Flanagan, Caitlin. 2004. “How Serfdom Saved the Women’s Movement: Dispatches from the Nanny Wars.” Atlantic Monthly, March, pp. 109–28.

Flanagan, Caitlin. 2003. “The Wifely Duty.” Atlantic Monthly, January-February, pp. 171–81.

Gafni, Mordechai. 2003. “On the Erotic and the Ethical.” Tikkun Magazine, April–May.

Glade, Aaron C., Roy A. Bean, and Rohini Vira. 2005. “A Prime Time for Marital/Relational Intervention: A Review of the Transition to Parenthood Literature with Treatment Recommendations.” American Journal of Family Therapy, 33, pp. 319–36.

Goldner, Virginia. 2004. “Review Essay: Attachment and Eros—Opposed or Synergistic?” Psa Dialogues, 14(3), pp. 381–96.

Heiman, Julia R., and John P. Hatch. 1980. “Affective and Psychological Dimensions of Male Sexual Response to Erotica and Fantasy.” Basic and Applied Social Psychology, 1, pp. 315–27.

Hiller, Dana V., and William W. Philliber. 1986. “The Division of Labor in Contemporary Marriage: Expectations, Perceptions, and Performance.” Social Problems, 33, pp. 191–201.

Hoggard, Liz. 2005. “Brooke Shields Talks about Strength, Truth and Love.” Redbook, pp. 117–21.

Jamieson, Lynn. 2004. “Intimacy, Negotiated Nonmonogamy, and the Limits of the Couple.” In The State of Affairs: Explorations in Infidelity and Commitment, eds. Jean Duncombe, Kaeren Harrison, Graham Allan, and Dennis Marsden. Mahwah, N.J.: Lawrence Erlbaum Associates, pp. 35–57.

Jarvis, Louise. 2005. “Love: What Makes It Last.” Redbook, September, 205, pp. 160–65.

Julien, Danielle; Camil Bouchard, Martin Gagnon, and Andrée Pomerleau. 1992. “Insiders’ View of Marital Sex: A Dyadic Analysis.” Journal of Sex Research, 29, pp. 343–60.

Jung, Willi. 1997. “The Significance of Romantic Love for Marriage.” Family Process, 36, pp. 171–82.

Kleinplatz, Peggy J. 1996. “The Erotic Encounter.” Journal of Humanistic Psychology, 36, pp. 105–23.

Kleinplatz, Peggy J. 1992. “The Erotic Experience and the Intent to Arouse.” Canadian Journal of Human Sexuality, 1, pp. 133–39.

Kleinplatz, Peggy J. 2001. “On the Outside Looking In: In Search of Women’s Sexual Experience.” Women and Therapy, 24, pp. 123–32.

Алғыс хат

МЕН БҰРЫН-СОҢДЫ КІТАП ЖАЗБАҒАН ЕДІМ. Мен жалғыздыққа шыдай алмаймын ба деп ойладым. Бірақ, таңқаларлығы, ынтымақтастыққа деген сүйіспеншілігімді және түн жарымындағы әңгімелерді жазу үстеліне әкеле алатынымды түсіндім. Мен көбінесе сөйлесу барысында ойланамын — менің идеяларым айту кезінде пайда болып, нақтылыққа ие болады. Кейбір адамдар маған сөйлеуге көмектессе, басқалары жазуға көмектесті. Мен оларға осы қарапайым құрмет белгісінен әлдеқайда көп қарыздармын. Соңғы екі жыл бойы біз махаббат пен секс туралы ой қозғағандықтан, әрбір сөзіммен зор ризашылығымды білдіремін.

Сара Мангес, ерекше редактор, сен менің компасым болдың. Идеялар дауылы мені жолдан тайдырғысы келгенде, сен мені дұрыс бағытта ұстап тұрдың. Лора Блюм, сен менің прозамды жандандырдың. Ағылшын тілі менің ана тілім болмағандықтан, сенің поэтикалық қабілетің әрдайым тап басатын тілдік нәзіктіктерді мен кейде байқамай қалатынмын. Мишель Шейнкман, сен мақұлдамайынша, идеяның қисынды екенін ешқашан білмейтінмін. Гейл Уинстон, HarperCollins-тегі редакторым, сен маған анамдай сендің. Сен менің шашыраңқы ойларымды жинақтауыма көмектесіп, мәтінді кәсіби терминдерден таза ұстадың. Мэри Уайли, осы кітапқа негіз болған “In Search of Erotic Intelligence: Reconciling Sensuality and Domesticity” («Эротикалық интеллектті іздеу: Сезімталдық пен тұрмысты үйлестіру») атты алғашқы мақаланы өңдеген кезде, біздің қаншалықты алысқа баратынымызды білдің бе? Сен менің не айтқым келгенін өзімнен бұрын түсінетінсің. Мириам Хорн, сен алғашқы мақалаға белгілі бір форма берген бірінші адам болдың. Рич Саймон, сен осының бәріне қозғау салдың. 2002 жылдың көктеміндегі «Соңғы кездері не туралы ойланып жүрсің? » деген қарапайым сұрақ маған кейбір еркін ойларымды жіберуге түрткі болды, ал олар он бір нұсқадан кейін The Psychotherapy Networker атты жаңашыл журналдың беттерінен орын алды.

Бәрі сонда, қызықты мақаламен аяқталуы мүмкін еді. Бірақ Трейси Браун, сен іскер агент ретінде газет дүңгіршектерін ақтарып жүріп, Networker мақаласын қайта басқан Utne Reader журналының мұқабасын көріп қалдың. Біз бірден тіл табысып, осы таңғажайып саяхатты бастадық. Мен сені барлық жерде ұсынып жүрмін. Илана Бергер, сен мені секс-терапия әлемімен таныстырдың. Сен менің тәлімгерім әрі досым болдың. Питер Френкель, сен бірінші күннен бастап бұл жобаға сендің. Майкл Шернофф, гейлердің көзқарасын ұсына отырып, сен мені гетеросексуалдық таптаурындарға түсуден сақтадың. Патти Коэн және Дэвид Борнштейн, мені жазушылар ортасына қабылдағандарыңыз мен үшін мәртебе. Дебора Герингер, Сэнди Петри және Кэтрин Фрэнк, зерек оқырман әрі ойшыл болғандарыңыз үшін рақмет. Филлис Левин, сен менің поэтикалық музамсың. Шелли Келлнер, сен менің хаосыма зор ұйымдастырушылық әкелдің. Сенің зерттеулерің мінсіз болды. Аня Стржемиен, сен мені таспада сағаттап тыңдап, кейін қағазға түсірдің. Біз тағы да бірге жұмыс істей аламыз ба? Мириам Бейкер, тұтқын туралы керемет метафора үшін рақмет.

Менің емделушілерімнің қосқан үлесін айтып жеткізу мүмкін емес. Маған сенім артқандарыңыз үшін алғысым шексіз. Жан дүниелеріңізге үңілуге рұқсат бергендеріңіз үшін және басқалардың өмірін байыту үшін өз оқиғаларыңызды қолдануға мүмкіндік бергендеріңіз үшін рақмет. Достар, сіздер де бұл тізімдесіздер. Түскі ас үстінде құштарлықтың күрделі тұстарын талқылаған әрбір адамның атын атай алмаймын, бірақ сіздер кім екендеріңізді білесіздер, бәріңізге алғысым шексіз.

Джек Сол, біз ширек ғасырға жуық уақыт бірге келеміз. Таңдаған тақырыбымды бағалайтыныңды білемін! Сенің тұрақты қолдауың мен жігеріңсіз бұл жобаны аяқтай алмас едім. Мен жұмысқа беріліп кеткенде немесе болмағанда, сен әрқашан орнымды бастың. Адам, үлкен ұлым, сен менің компьютерлік данышпанымсың. Менің жұмысым мені басқа жаққа алып кетсе де, сенің оған осыншалықты қызығушылық танытқаның мен үшін өте маңызды. Ноам, кіші ұлым, кәмелетке толғанда бұл кітапты оқитыныңа қуаныштымын деп уәде беремін.

Америка Құрама Штаттары HarperCollins Publishers Inc. 195 Broadway Нью-Йорк, NY 10007 www. harpercollins. com

Пікірлер (0)

Әзірге пікір жоқ.
An error has occurred. This application may no longer respond until reloaded. Reload 🗙