Бір жылдан астам уақыт өткен соң, 2024 жылдың сәуірінде, мен Манхэттеннің орталығындағы Baccarat қонақүйіне кіргенімде, Алтманды сәнді лоббидегі жұмсақ былғары креслолардың бірінде бүктетіліп отырғанын көрдім. Мен ерте келген едім, бірақ ол одан да ерте келіп, бұрышқа күзетшілерін байқатпай орналастырып, есепшотты төлеуді де алдын ала реттеп қойыпты (бұл туралы мен кеш білдім). Ол мені көргенде орнынан атып тұрып, құшағын айқара ашып амандасты. Бұл — Алтман: жылы, сүйкімді, парасатты және мейірімді.

Journal-дағы алғашқы жылдарымда, компаниялардың табыс есептерін жариялау үшін кеңсеге ерте баратынмын. Компаниялардың пресс-релиздері акция бағасына еш әсер етпейтініне таң қалатынмын; инвесторлар оның орнына компанияның қаржы директорының талдаушылармен сөйлесу кезінде түсініксіз терминдермен айтатын болашаққа арналған «бағыт-бағдарына» (guidance) назар аударатын. Алтман өскен венчурлік капитал әлемінде — бұл стартаптың табысы жоғары өсетінін инвесторларға елестетіп, оларды соған сендіру қабілеті бүкіл ойынның негізі еді. Ал Сэм бұл іске келгенде бәрінен озық болды.

Алтман адам өмірінің әрбір қырын өзгертуге уәде беретін бұл инвестицияларды әдейі өзара байланысты етіп жасамағанын айтады. Бұл өздігінен солай болған. «Мен өте ұзақ уақыт бойы энергия мен интеллект ең маңызды екі нәрсе деп сеніп келдім», — деді ол. «Олардың бір-біріне соншалықты сәйкес келетінін түсінбеппін. Бұл жағынан жолым болды».

Алтман менің сұрақтарыма тағы екі жарым сағат бойы жауап берді, кейде қалтасынан кішкентай блокнотын алып, мен сұхбат алған адамдардың сөздерін тексеру туралы ескертпелер жазып отырды. Бұл әрі сүйкімді — ол маған қызмет етіп жатқандай — әрі мазасыз көрінді. Алтман Кремний алқабындағы «өзара қызмет көрсету» экономикасының орталығында отыр, мен бұл жобадан қандай беделді салдарлар туындауы мүмкін екенін тек елестете алдым. Грэм айтқандай: «Сэм күшті, ықпалды тұлға болуға өте шебер».

Осы кітапты жазу үшін мен Алтманның отбасымен, достарымен, мұғалімдерімен, тәлімгерлерімен, серіктестерімен және инвесторларымен 250-ден астам сұхбат өткіздім. Нәтижесінде жылдамдықты ұнататын және тәуекелге бара алатын, технологиялық прогреске діни сеніммен сенетін келіссөз шеберінің бейнесі шықты. Дегенмен, ол кейде айналасындағы адамдар үшін тым жылдам қозғалады, ал қақтығыстардан қашуы үлкен даулардың өршуіне жол берді.

Алтманды түсіну үшін оның отбасын түсіну керек. Бұл оқиға оның әкесі Джерри Алтманнан басталады. Джерридің саяси белсенділігі мен шығармашылық мәмілелері қолжетімді тұрғын үй саясатына зор әсер етті. Сэмнің анасы Конни Гибстайн ұлына отбасылық «ғылыми миды» және қажырлы еңбекқорлықты дарытты. Сэм Сент-Луис маңында еврей кәсіпқойлардың тұңғыш ұлы болып өсті. Бала кезінен оның ерекше екені байқалды. Компьютерлер арқылы ол интеллектуалды бағытын тауып, 1990 жылдардың соңында Орта Батыста гей-жасөспірім болудың қиындықтарын еңсеру жолын тапты.

1983 жылдың 29 сәуірінде Мичиган көлінен қатты жел соғып тұрды. Чикаго саясаткерлері қаланың алғашқы қара нәсілді мэрінің инаугурациясына жиналды. Гарольд Вашингтон мінберге көтерілгенде, жиналған жұрт: «Бізге Гарольд керек! » — деп ұрандатты. Ол Демократиялық партияның праймеризінде қазіргі мэрді де, Ричард Дж. Дэйлидің ұлын да жеңіп, бүкіл елді таң қалдырды.

Алайда Джерри ұйымдастырушы емес еді, әрі ешқашан егеуқұйрық шегелеумен айналыспаған. Керісінше, ол қолжетімді баспанаға құмар, қаржы маманы болды. Ол креативті мәмілелер жасау арқылы бизнес қауымдастығын кедейлер үшін үй салуға инвестиция салу өз мүдделеріне сай келетініне сендіре алатынына сенді. Бірнеше жылдан кейін ол салық кодексіндегі бір ерекшелікті пайдаланып, қолжетімді баспананы қаржыландырудың жаңа әдісін енгізу арқылы осы мақсатына жетті. Джерридің бұл жаңалығы федералдық Төмен табысты баспана үшін салық несиесі бағдарламасына серпін берді. Бұл бағдарлама осы күнге дейін қолжетімді баспана салудың негізгі жолы болып қала бермек.

ДЖЕРРИ АЛТМАН Сент-Луистің Клейтон атты бай қала маңында, аяқ киім фабрикасы иесінің кенже ұлы болып, жайлы жағдайда өсті. Көп жағдайда Алтмандардың тарихы — еврей иммиграциясы мен кәсіпкерлігі туралы таныс оқиға. Джерридің атасы Гарри Алтман (Сэм Алтманның арғы атасы) Варшава маңындағы, сол кезде Ресей империясының құрамында болған Плок еврей қауымдастығында дүниеге келген. Ол 1904 жылғы орыс-жапон соғысында Сібірде соғыспас үшін әйелі Бирдимен бірге Еуропаның батысына қарай қашады. Кейін Гарри Америка Құрама Штаттарына жалғыз келеді. Нью-Йоркте аялдағаннан кейін ол оңтүстік өңірлерде, соның ішінде Джорджия штатындағы шағын Николлс қаласында дүкендері бар Пициц әулетінде жұмыс істей бастайды. Екі жылдан кейін ол Бирдиді шақыртуға жететіндей ақша табады. Бирди Пициц дүкенінде жұмыс істейді, кейіннен Алтмандар бұл дүкенді сатып алады.

Бирдидің отбасын Атлантаға орнықтыру туралы арманы орындалмай, Алтмандар Брансуик портты қаласына көшті. Олар жылжымайтын мүлік саласында жұмысты жаңадан бастады: банкротқа ұшыраған дүкендерді сатып алып, тауарларын сатып, содан кейін мүліктің өзін сатты. Осындай мәмілелердің бірі Солтүстік Каролинадағы өртеніп кеткен, бірақ тауарлары аман қалған аяқ киім дүкені болды. Ол кезде жасөспірім шағындағы ұлдары Джектің өтініші бойынша, олар тауарды алып қалып, қаланың басты көшесі — Ньюкасл стритте дүкен ашты. Оны «Алтман аяқ киімдері» (Altman’s Shoes) деп атады.

Бизнес өркендеді. Бирди Еуропадан көбірек туыстарын шақыртты және олар Брансуикте дүкен ашты. Алтмандардың үлкен ұлы Сэм колледжді бітіргенде, сол көшеде «Алтманның әйелдер киімі» (Altman’s Feminine Apparel) атты дүкен ашты. Заңгер болған кенже інісі Солдан басқа, Алтмандар әулетінің дәулеті аяқ киім бизнесінің айналасында болды. Реба Фил Салкин есімді адамға тұрмысқа шығып, Брансуикте «Salkin’s» атты тағы бір аяқ киім дүкенін ашты. Джек Джорджия университетінде оқып, Брансуикке оралды. Ол жерде өз дизайнымен аяқ киім жасауды үйреніп, Ұлы тоқырау кезінде оларды маңайдағы Си-Айлендтегі «The Cloister» қонақүйінің дәулетті меймандарына сатты.

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Джек Алтман Тынық мұхитына жіберілді. Ол жерде армияның әуе корпусындағы «Алеут жолбарыстары» ретінде танымал дивизияда ұшты. Ол жараланып, 1942 жылы Сент-Луис ауруханасына жеткізілді. Онда ол Сильвия Харрис есімді сұлу, қара шашты ерікті қызбен танысып, үйленді. Сильвия Университет Сити қала маңындағы беделді еврей отбасынан шыққан еді. Ол «Metropolitan Life Insurance» компаниясы басқарушысының қызы болатын. Неке қию рәсімі реформаторлық иудаизмдегі ең көне синагогалардың бірі — «Temple Israel» ғибадатханасында өтті.

Алтмандар Сент-Луистің бай Клейтон қала маңына орнығып, Гейл, Джек және Джерольд (барлығы оны Джерри деп атайтын) есімді үш баланы өсірді. Олар жазғы демалыстарын Джорджиядағы туыстарымен өткізіп, Клейтонның беделді мемлекеттік мектептерінде оқыды. Джерри жеті жасқа толғанда, оның әжесі Бирди инсульт алды. Джерридің анасы Сильвия 1958 жылдың қаңтарында енесіне күтім жасау үшін Брансуикке барады. Бір күні Ньюкасл стриттегі аяқ киім дүкенінің алдында азық-түлік көтеріп келе жатып, дымқыл тротуарда тайып жығылып, жамбасын сындырып алады. Ол зембілмен Сент-Луиске жеткізілді. Ол қайтып төсектен тұра алмады. Алты айлық азаптан кейін, ол отыз алты жасында инфекциядан қайтыс болды.

Сильвияның өлімі отбасында ешқашан жазылмайтын жара қалдырды. Екі жылдан кейін оның жесір қалған күйеуі Джек Алтман — дөңгелек, біршама қатал жүзді, денелі адам — өзінің хатшысы Тельма Ноерперге үйленді. Нәзік келген Тельманың бойы бес футтан әрең асатын. Ажырасқан Ноерпер отбасына ересек қызы Саллиді алып келді. Джерри Тельманы тез арада ана ретінде қабылдады. Оның үлкен бауырлары — он үш жасар Гейл мен он жасар Джек оны қабылдай алмады. «Джерри жас еді», — деді немере ағасы Ричард Алтман. «Жеті-сегіз жасар бала үшін бұл оңайырақ болды. Ол Тельмамен жақын болып кетті, бірақ қалғандары ешқашан олай істемеді».

Джерридің әкесі жұмысбасты адам еді, үнемі компанияның сату тобымен жолда жүретін. Үйде болған кезде ол өте талапшыл болатын. «Джек өте жігерлі, әрі мазасыз адам еді», — деді Саллидің ұлы Боб Навроцки. «Ол балаларын қатты бақылауда ұстайтын. Меніңше, Тельма Джерри үшін сырласатын адамға айналды».

Барлық балалар мемлекеттік мектепте оқи бастағанымен, Джек пен Тельма ұлдардың жай ғана уақыт өткізіп жүргенін байқап, оларды тек ұлдарға арналған «Saint Louis Country Day School» мектебіне жіберді. Джерри ол жерде бесінші сыныптан бастап оқыды. Ладу атты бай қала маңында орналасқан жүз акрлық кампус Сент-Луистің ескі ақсүйек отбасыларының таңдауы еді. Джерри ол жерде сәл оқшау жүргенімен, бәріне ұнайтын. «Джерри жуас еді, тамаша әзіл сезімі бар болатын және бейсболды жақсы көрді», — деп еске алды оның сыныптасы Эд Холл. «Оның бойында зұлымдық нышаны болмайтын». Ол спорттан гөрі оқуға бейім болды. Ол орыс тілі сабағын жақсы көрді, «Иван Царевич және Сұр қасқыр» ертегісінде патшалардың бірін сомдады. Жоғарғы сыныпқа келгенде, Джерридің «миссия сарғыш» түсті 1966 жылғы «Pontiac Tempest» көлігі болды, оны іші-сыртын тап-таза ұстайтын. Көп жылдар өткен соң Сэм Алтман да көліктерді, бірақ әлдеқайда жылдам көліктерді жақсы көретін болады.

1954 жылы салынған тұрғын үй жобасы бастапқыда елу бес акрлық аумақта екі кешеннен тұруы керек еді: бірі Таскиги ұшқышы Венделл Пруиттің құрметіне аталған қара нәсілділер үшін, екіншісі АҚШ конгрессмені Уильям Айгоның құрметіне аталған ақ нәсілділер үшін. Бірақ 1955 жылғы сот шешімі федералдық баспанадағы сегрегацияны тоқтатты және жоба толығымен қара нәсілділердің қонысына айналды. Федералдық үкімет Пруитт-Айгоны салды, бірақ оны күтіп ұстауды Сент-Луис қаласына қалдырды, ал қала бұл міндетті орындай алмады. Полиция бұл жерді «Корея» немесе «Форт Апачи» деп атап, ол жаққа иісшіл иттерсіз сирек баратын. Содан кейін, 1969 жылы қаланың қаржы тапшылығына ұшыраған тұрғын үй басқармасы кешендегі жалдау ақысын алты есе көтерді. Бұған жауап ретінде мыңнан астам Пруитт-Айго тұрғыны жалдау ақысын төлеуден бас тартып, ереуіл ұйымдастырды. Өз наразылықтарын білдіру үшін олар Сент-Луис тұрғын үй басқармасы директорының Клейтондағы үйінің алдында наразылық білдіріп, ол жерде шатыр қалашығын құрумен қорқытты. Белсенділер тобының баспасөз баянында: «Қалалық тұрғын үй концлагерлеріндегі адамдардың зардабы мен кедейлігін көрсету үшін ерікті түрде үйінен шығарылған кез келген тұрғынды Клейтон қаласында тұруға алып келеміз», — деп уәде етілді. Тұрғын үй басқармасы наразылық білдірушілердің талаптарына келісті. Үш жылдан кейін Пруитт-Айго ұлттық телеарна арқылы тікелей эфирде бұзылды.

Джерри Пруитт-Айгоны жақсы білетін, себебі ол жаз бойы бұл ауданда «Good Humor» балмұздақ көлігін айдаған. Ол жақсы ақша тапты, бірақ кеш батқанда ол жерде ешқашан бөгелмейтін. Оның мектеп бітіретін жылы көктемде жалдау ақысына қарсы ереуіл өршіп жатқанда, оның мектебі мүлдем бөлек әлем болып қалды. «Ол мектепте біз шынайы өмірден оқшауланған едік», — деді Джерридің сыныптасы әрі досы Уокер Иглехарт. Бірақ Джерри басқаларға қарағанда сезімтал болып көрінді. «Ол әлемге жақсылық жасағысы келетін адам еді», — деді тағы бір сыныптасы Джо Рехтер. Бірақ ол мұны қалай істеу керектігін әлі түсінбеген еді.

Пенсильвания университетінің Уортон мектебінде экономика мамандығы бойынша оқып жүргенде Джерриде бір идея қалыптаса бастады. «Ол баспана саясатына және баспананы әділетті етуге өте қатты қызықты», — деді оның колледждегі досы Лия Берд. Олар саясат және Филадельфияның даулы мэрі Фрэнк Риццо туралы ұзақ әңгімелесетін. «Ол заңнаманы өзгерту керектігін білді», — деді Берд. Джерри Филадельфияның жергілікті сайлау науқандарына қатысты және ол жерде аяқ киім дүкенінде жұмыс істеді, бірақ отбасылық бизнеске бару ниеті болмады.

Оның орнына Джерри қалалық басқару саласына кетті. Хартфордқа (Коннектикут штаты) көшіп, жоспарлау әкімшісі болып жұмыс істеді. Онда ол қалалық кеңесті «күн энергиясы өнімдерін шығаратын қоғамдық корпорация құру мүмкіндігін» зерттеу үшін 25 000 доллар жұмсау сияқты батыл жоспарларды қарастыруға көндірді. Оның ұсынысында кейіннен классикалық (Сэм) Алтманизмге айналатын элементтер болды: ол федералдық грант ақшасын алу үмітіне негізделген, нық сеніммен айтылған, пайда табуды көздемейтінін мәлімдеген және жаңа формадағы коммерциялық емес корпорациялар құру идеясы оны қатты толқытты. «Пайдаға аз көңіл бөлетін қоғамдық фирма жеке бизнес баруға қорқатын жұмысқа орналастыру және оқыту бағдарламаларын жүзеге асыра алады», — деп дәлелдеді Джерри «Hartford Courant» басылымына берген сұхбатында.

«Ол ерекше адам еді», — деп еске алды Хартманн. «Өте ақылды. Өз ойын ашық айтатын. Онымен тіл табысу оңай емес еді». Меган кейіннен штат бас прокурорының көмекшісі болып жұмыс істеді. Джерри де «өте ақылды» болатын. «Ол бір жағынан Хартфорд үшін тым ауқымды адам еді. Сондықтан оның мұнда ұзақ қалатынына ешкім сенбеді».

Меган 1979 жылы заң мектебін бітіргеннен кейін, Чикагодағы фирмадан жұмыс тапты. Джерри онымен бірге барды. Бірақ оның жұмысы сәтсіз болып, Меган Хартфордқа оралғысы келді. Джерри оралғысы келмеді. Олардың некесі аяқталды. Ол екі жылға да созылмады.

Оның атасы сияқты, неке оны кездейсоқ өз ісін жүзеге асыруға ең қолайлы жерге алып келді. Ол Хартфордтағы таныстарын пайдаланып, Хартфордтың ең ірі жұмыс берушісі «Aetna Life & Casualty» компаниясын клиент ретінде тартты. Ол Чикагода қалып, Алинскийдің шәкірттерінің арқасында прогрессивті идеялардың орталығы болып қала отырып, қашықтан жұмыс істей алды. Сақтандыру индустриясы Гейл Чинкотта сияқты белсенділердің арқасында банктердің редлайнинг үшін қалай жазаланғанын көріп, өздерінің ондаған жылдар бойғы кемсітушіліктері әшкереленбес бұрын жергілікті қауымдастықтармен қарым-қатынасты жақсартуға шешім қабылдады. Джерридің мамандығы мемлекеттік ақша мен корпоративтік инвестицияларды біріктіре отырып, табысы төмен адамдарға арналған тұрғын үйлерді қаржыландыру пакеттерін жасау болды. «Джерри директорлар кеңесі мен кедей аудандар арасында алтын көпір болуға тырысты», — деді Ричард Мэнсон.

Бұл жұмыс Джерриді бүкіл елге танымал етті. Бруклиннің Парк-Слоуп ауданында, «Daily News» басылымы «кедейленген», «қылмыс жайлаған» және «бос жатқан жерлердің шөлі» деп сипаттаған жерде, Джерри «Aetna» компаниясына жергілікті және федералдық ресурстармен серіктес болып, өрттен қираған үйлерді қайта жөндеуге көмектесті. Бүгінде сәнді киім дүкені мен қымбат мейрамхананың қарсысында орналасқан бұл үйлердің әрқайсысы 2-3 миллион доллар тұрады.

Пенсильванияда Джерри қоғамдық ұйымдастырушы Майк Эйхлермен бірге жұмыс істеді. Эйхлер Алинскиймен кездескен және оның ұйымының қақтығысқа негізделген тактикасы бойынша дайындықтан өткен еді. Олар Питтсбург маңындағы болат өнеркәсібінің күйреуінен зардап шеккен Мон-Валли аймағында жұмыс істеді. Эйхлер Питтсбургте орналасқан корпорациялар тобына жұмысқа алынған болатын, ол өз кезегінде «жылжымайтын мүлік мәмілелерін жасауға техникалық тұрғыдан өте шебер» деп естіген Джерриді жалдады. Олар тез тіл табысты. Эйхлердің жұмыссыз қалған болат өндірушілерді өздерінің коммерциялық емес ұйымын құруға үйрету және қаланың экономикалық дамуына инвестиция салу үшін ақша жинау туралы ерекше жоспары Джерриге өте қисынды көрінді.

«Бұл өте даулы стратегия болды, өйткені бүкіл елде, әсіресе Питтсбургте, бұл қалаларда тұратын және жұмыс істейтін адамдар туралы "білімі жоқ, тек қара күш иесі, экономикадағы өзгерістерді түсінбейді, қайта даярлаудан өте алмайды" деген стериотип қалыптасқан еді», — деді Эйхлер. Ол да, Джерри де бұған сенбеді. «Бұл өте сирек кездесетін жағдай еді, өйткені техникалық тұрғыдан білікті адамдардың көбі жергілікті тұрғындар туралы дәл осындай стериотипте болды».

Эйхлер ынталы жергілікті тұрғындарды анықтайтын, ал Джерри оларды үйрететін. Кейде бұл автобөлшектер дүкенінде отырып, тұтынушылар дыбыс басқыш немесе фара іздеп келгенде үзіліп қала беретін әңгімелерді білдіретін. Ол дүкен иесіне коммерциялық жылжымайтын мүлікті қаржыландыру үшін банктен несие алудың қыр-сырын түсіндіретін. Бірлесіп олар төрт қабатты ғимарат салып, оны жалға берді және түскен табысты жұмыссыз болат өндірушілерге арналған төмен табысты баспана салуға жұмсады. Эйхлерді Джерридің таусылмайтын оптимизмі таңғалдырды. «Ол "бұл іске аса ма, білмеймін, бұлай айтқаным дұрыс па? " деп ешқашан күмәнданбайтын. Ол: "Әрине, бұл іске асады! " дейтін».

Чикагоға оралғанда, Джерридің досы оны өзінен бірнеше жас кіші, алғашқы қарағанда онымен таңқаларлықтай ұқсастықтары бар әйелмен таныстырды. Екеуі де Клейтоннан еді, екеуі де либерал, екеуі де жылжымайтын мүлік арқылы өз жолын тапқан жоғары орта таптағы реформаторлық еврей отбасынан шыққан.

Конни Гибстайн тік мінезді, тартымды тұлға және мықты бәсекелестік рухы бар ақылды, өршіл медицина студенті еді. Миссури университетінің медицина факультетін бітіргеннен кейін, ол Чикагоға тәжірибеден өтуге көшіп, кейін Солтүстік-Батыс университетінде дерматология бойынша ординатурада оқыды.

Конни мен Джерри Сент-Луистегі Вашингтон университетінің кампусында үйленді. Бұл Джерридің бірінші үйлену тойына қарағанда әлдеқайда қарапайым өтті. Екеуі де Чикагоға оралуға асықты. Ерлі-зайыптылар Голд-Косттың оңтүстігіндегі көпқабатты үйге көшті. Конни резидентурасын жалғастырды, ал Джерри түнде консультациялық жұмысымен айналысып, күндіз Гарольд Вашингтонның сайлау науқанына ерікті ретінде көмектесті. Коннидің айтуынша, ол мұны «тегін» істеді, өйткені «қара нәсілді адамның» мэр болғанын көргісі келді.

Джерри жолда көп уақыт өткізуді жалғастырды, бірақ ол Чикагодағы байланыстарын — мысалы, Гейл Чинкотта және Шел Трапп сияқты белсенділермен қарым-қатынасын — жұмысында көбірек қолдана бастады. Массачусетс штатының Лоуэлл қаласында «Эйкр» деп аталатын жұмысшылар мен латиноамерикалықтар тұратын аудан сүрілуі керек еді, Джерри LISC консультанты Билл Трейнормен бірге оны сақтап қалу үшін жұмыс істеді. Чинкотта Джерриді Coalition for a Better Acre атты жергілікті ұйыммен таныстырды. Джерри оларға коммерциялық емес ұйым ретінде тіркеліп, Aetna компаниясы қаржыландыра алатын даму жобасын ұсынуды кеңес берді. «Aetna СВА-ны қолдауға дайын болды», — деді Джерри мемлекеттік саясат профессоры Росс Гиттеллге «Қалаларды жаңарту» атты кітабы үшін берген сұхбатында. «Біз олардың даулы екенін білдік, оларды әдейі таңдадық, өйткені олар ауданның мүддесін шынайы білдіретініне және үлкен әлеуетке ие екеніне сендік». 31

Трейнор Джерридің келісімдер жасау шеберлігіне тәнті болды — бұл қасиет кейіннен Сэмге де даритын еді. «Мен оның біздің әлемге кішіпейілділікпен және тыңдай білу қабілетімен келгенін көрдім, бірақ сонымен бірге ол істі қалай жүргізу керектігін өте жақсы түсінетін», — деді Трейнор. Топ он алты бос учаскеде жиырма төрт үй салу бойынша 2,8 миллион долларлық шағын жобадан бастады. Ол аяқталмай жатып, олар «Цемент-Сити» деп аталатын 200 пәтерлі қирап жатқан нысанға көз тікті. Трейнор Джерридің іскер ортамен таңғы ас кезіндегі батылдығын есіне алды: ол бұрын мұндай ауқымды іспен айналыспаса да, оны 20 миллион долларлық HUD қайта құру жобасы ретінде жарнамалады. «Бізде тіпті нысанды бақылау құқығы да болған жоқ! » — деді Трейнор күліп.

Конни бұған онша таңғалған жоқ. «Меніңше, оның нақты мақсаты болмаған сияқты», — деді ол. Коннидің медициналық дәрежесі болса да, ол Джерриді заң мектебіне түсуге итермеледі және қызық үшін өзі де оқуға бел буды. Олар 1984 жылы Лойола университетінің кешкі бөліміне оқуға түсті. Курстастары олардың қатар отырып, үйден алып келген пайдалы тамақтарын бөлісіп жегендерін есіне алады. «Менің ойымша, бұл оның зейінін шоғырландыру үшін жасалды», — деді ол. «Ал мен оқуды жақсы көргендіктен, бірге оқыдым». Конни ешқашан заңгер болып жұмыс істемесе де, заң мектебіндегі бәсекелестіктен қалмады. Сабақтар басталғанға дейін Конни аяғы ауыр екенін білді, ал диплом алғанша тағы екі рет босанды. «Біз бірге бастадық», — деді Конни. «Мен одан бір жыл кеш бітірдім, өйткені балаларым көп болды. Мен үшінші балама жеті айлық жүкті кезде Иллинойс штатының адвокаттық емтиханын тапсырдым. Бұл мені сәл бөгеді».

Сэм кішкентай кезінен-ақ өз ойына шомып кеткенді ұнататын, кішкентай балаларға тән үнемі қозғалыста болу қажеттілігін байқатпайтын. Ол кезде Альтмандар Чикагоның ағаштармен көлеңкеленген және шағын саябақтары бар Линкольн-парк ауданына көшіп келген еді. Бірде Конни Максқа жүктілігінің соңғы күндерінде серуендеу үшін Сэмді ойын алаңына апарды. Бірақ екі жасар Сэмнің сырғанақ пен әткеншекке қызығушылығы болмады. «Жоқ, мама, мен сенімен осында отырамын, жай ғана бірге отырып, нәрестелердің қалай ойнайтынын тамашалайық», — депті ол. «Ал ол айтып тұрған „нәрестелер“ одан үлкен еді», — дейді Конни. Бұл жағдай оның ерекше кемелдігі мен ақыл-ой тереңдігінің дәлелі ретінде оның есінде қалды. «Ол физикалық белсенділіктен гөрі ойлауға жақын», — дейді ол. Бірақ бұл сонымен қатар бір күні оның отбасын екіге бөлетін перзенттік берілгендіктің де белгісі еді.

Сэм балабақшаға баратын кезде Конни білім беру нұсқаларына көңілі толмады. Жақсы мемлекеттік мектепке түсу тым саясиланған болып көрінді. Ал жеке мектептер үш баласы бар отбасы үшін қолжетімсіз еді. «Мәселе тек оқу ақысында нда емес», — деді Конни, — «ондағы отбасылар Ризашылық күні демалысында Швейцариядағы үйлеріне шаңғы тебуге баратын, бұл біздің өмірімізге мүлдем жат еді».

Джерридің заңгерлік дәрежесі оның зейінін шоғырландыра алмады, ол бұрынғыдан да көп саяхаттап, бүкіл ел бойынша жобаларға кеңес берді. 1987 жылы Гарольд Вашингтонның екінші мерзімі басталғаннан кейін бірнеше айдан соң, жаңа тұрғын үй жобасын ашқаннан кейін бірнеше сағат өткенде, мэрдің жүрегі тоқтап, жұмыс үстелінде көз жұмды. Вашингтон қала есігін қаққан «игі іс жасаушыларды» қолдайтын еді. 32 Енді ол кеткен соң, олардың үкіметтегі орны қандай болатыны белгісіз еді.

«Оның қайда жұмыс істейтіні маңызды емес еді», — деді Конни Джерри туралы. Олар Сент-Луиске оралу туралы ойлана бастады. Конни жесір қалған анасына қолдау көрсетіп, жас әрі қайратты әженің бала күтіміне көмегін пайдалана алар еді. Джерридің ата-анасы қайтыс болған еді, ал ағасы сол маңда тұратын, бірақ олар көп сөйлеспейтін. Альтмандардың Чикагодағы мүлік салығы қайта бағалаудан кейін көтерілгелі жатқан еді, сонымен қатар Конни үлкен қаланың қолайсыздықтарынан — мысалы, дүкендер арбаларды ұрлап кетпеуі үшін бағаналар қойып тастағандықтан, азық-түлік арбасын көлігіне дейін апара алмауынан шаршаған еді. «Бұл болуы тиіс жағдайдан әлдеқайда қиын өмір еді», — деді ол.

Джерри Сент-Луисте өз орнын табуға қиналды. Ол Мар-а-Лагодан жарты сағаттық жерде орналасқан, ешқашан мемлекеттік су құбыры немесе кәріз жүйесі болмаған кедей, қара нәсілді қауымдастық үшін тұрғын үй салуға көмектескен Жаңа Орлеан және Палм-Бич округі сияқты алыс жерлерде кеңес беруді жалғастырды. «Ол бір күні Лас-Вегаста, келесі күні Мон-Валлиде, содан кейін Литл-Рокта (Арканзас) болатын», — деді Джерримен бірге осы жобаларда жұмыс істеген Майк Эйхлер. Жалға алынған көліктермен елді аралап жүріп, олар айналасындағы капиталистік шындықты көбірек қабылдайтын қоғамдық ұйымдастырудың жаңа, азырақ қайшылықты түрін ойлап тапты. Жергілікті банктің президентін ондаған жылдар бойғы кемсітушілігі үшін ұялтудың орнына, егер оған өз бизнесін кеңейтіп, қолжетімді тұрғын үйге инвестиция салу арқылы қоғамда көшбасшы ретінде көрінуге мүмкіндік беретін серіктес ретінде келсек қалай болады? Джерри соңында өзінің тәлімгері Саул Алинскийдің қақтығысқа негізделген тактикасына жауап ретінде Эйхлер негізін қалаған Consensus Organizing Institute атты ұйымның басқармасына қосылды. «Джерри маған қоғамдық ұйымдастырудың мүлдем жаңа әдісін жасауға көмектесті», — деді Эйхлер.

Джерри жұмысбасты әкесіне қарама-қайшы өмір құруды мақсат еткен еді, бірақ өзі де ұшақтарда жиі жүретін болды. «Ол әкесінің аяқ киім өндірісі бизнесін құру үшін үйден жиі кететінін көрді және өзі ақша табуға емес, отбасына және жақсылық жасауға көңіл бөлгісі келді», — деді Конни. «Ол жақсылық жасауға зейін қойды, бірақ ешқашан жанымызда болмады». Конни Джерридің сапарларына ренжіді. «Бұл келіспеушіліктің көзі болды, өйткені мен үйде осы кішкентай балалармен бәрін асырап отырғанда, ол кешкісін және демалыс күндері қоғамдық ұйымдастыру жұмыстарымен кетіп қалатын еді», — деді ол.

Энни туылғаннан кейін Джерри саяхаттауды тоқтатып, кедей аудандарда жылжымайтын мүлік саласын дамытатын коммерциялық емес ұйымға басшы болып орналасты. Ол қаланың гүлденген кезеңінен қалған сәулет өнерінің жауһарларын қираудан сақтап қалумен айналысты. Конни болса, өз «шоуын» жүргізетін уақыт келді деп шешіп, доктор Сэмюэлстің кеңсесіндегі әріптесімен бірге өз клиникасын ашты. Алайда, бұл серіктестік ұзаққа созылмады. «Коннидің тынымсыз жігері мен жұмысқа деген адалдығына басқалар ілесе алмады», — дейді Сэмюэлс. Сонымен, Конни жеке дара шығып, Миссури Баптист ауруханасында жеке дерматологиялық тәжірибесін бастады. Ол жұмыс кестесін аптасына төрт күнге ыңғайлап, тым талапшыл пациенттер келетін косметикалық процедуралардан бас тартты. «Менің ескі үлгідегі шағын ғана ісім болды, ол керемет жұмыс істеді», — дейді ол. Бірақ ол әлі де балаларының тіс дәрігеріне бару кестесі мен туған күн кештерін қадағалауға қиналатын. Әйелдер қозғалысынан кейін бір ұрпақ өтсе де, ол отбасының негізгі асыраушысы болғанына қарамастан, бұл міндеттер әлі де оның иығында еді. «Бізге бәріне бірдей қол жеткізуге болады деді. Бірақ бұл шындық емес», — дейді Конни.

Конни отбасының әр кеш сайын бірге тамақтануын талап ететін және асты өзі пісіретін. Дастархан басында балалар математикалық ойындар ойнап, десертке не болатынын табу үшін «Жиырма сұрақ» ойынын ойнайтын. Қалған уақытта олар пинг-понг, бейнеойындар мен үстел ойындарын ойнайтын. Джек кейінірек әзілдеп еске алғандай, Сэм «Самурай» карта ойынында үнемі жеңетін, «өйткені ол өзін әрқашан самурайлардың көсемімін деп жариялайтын. „Мен жеңуім керек, өйткені бәріне мен жауаптымын“ дейтін». Әр Ризашылық күнінде отбасы америкалық футбол ойнайтын. Ал спортқа келгенде нәтижелер басқаша еді. Сэм де, Джек те мектепте су добымен (ватерполо) айналысты. «Мен одан әлдеқайда жақсы ойнайтынмын», — деді Джек Journal басылымына. «Мұны міндетті түрде жазып қойыңыз». Бірақ, кейінірек ағайындылар Эннидің подкастында мойындағандай, нағыз бәсекелестік «Анамның сүйікті баласы» болу үшін жүретін. Бұл отбасы ішіндегі үлкен әзілге айналғаны сонша, Конни бірде әрқайсысына осы сөз жазылған жейделер басып шығарып берген. «Мен мағына іздеу үшін заттарды ретке келтіріп, рейтинг жасауды жақсы көретін отбасынан шыққанмын», — деп жазды кейінірек Энни.

Коннидің «сүйіктісі» деген ат ағайындылар арасында ауысып тұратын, бірақ Сэмде көбірек тұрақтайтын. Макс математикадан озат болса, қалғандары бәрінен озат еді. Ең жан-жақты дамыған Джек туралы Конни: «Ол ән айтады, билейді, өлең жазады және барлық стандартталған тесттерден ең жоғары 800 балл алған», — дейді. Сэмнен тоғыз жас кіші, отбасының кенжесі Энни «өте-өте дарынды» және «сәл ерке» болған. Ол әкесінің қызы еді. Джерридің колледждегі досы Лия Берд оны «әкесін жақсы көретін, ақылды, көңілді және сәл өткір тілді адам» ретінде еске алады. Сэм болса, отбасында өзінің зияткерлігімен емес, ересектер әлемінде өзін еркін сезінуімен және Конниге қарсы келмеуімен ерекшеленетін. «Мен әрқашан оны он жасында Нью-Йоркке жалғыз тастап кетсең де, ол өз өмірін реттеп, қаланың қалай жұмыс істейтінін түсініп кетеді деп айтатынмын», — дейді Конни. Ол және Джерри балаларын үй тапсырмасын орындауға мәжбүрлемегенімен немесе не киетіндеріне араласпағандарымен мақтанатын. «Менің балаларыма қойған жалғыз ережем — маған қарсы сөйлемеу еді», — дейді ол. «Сэм ешқашан қарсы келген емес, ал басқалары бір рет байқап көрді, мен оны бірден тоқтаттым».

Оның компьютерлік шеберлігі туралы хабар Ральф М. Кэптен бастауыш мектебіне тез тарады. «Мұғалімдер үшінші сыныпта оқитын Сэмді іздеп тауып, иығынан қағып: „Бзге сенің көмегің керек. Біз мұны қалай істеуді білмейміз“, — дейтін», — дейді Конни. «Ол сыныпқа немесе кітапханаға барып, оларға білмегендерін көрсетіп беретін». Бастауыш сынып мұғалімдері оған бөлек, тереңдетілген сабақтар бере бастады.

Бірақ алтыншы сыныпта ол мұғалімдер сыныпты басқара алмайтын, бейберекет мемлекеттік мектепке тап болды. «Алтыншы сынып жақсы болмады», — дейді ол. «Жетінші сынып одан да нашар болды». Бірде жетінші сыныптағы физика сабағында бір оқушының кесірінен мұғалім электр энергиясы туралы сабақты түсіндіре алмады. Оқушыны сыныптан шығару үшін мектеп директорының орынбасары мен дене шынықтыру мұғалімінің көмегі қажет болды. Осы кезде Сэмнің досы Мэтт Мендельсон Барроуз мектебіне ауысып кеткен еді. «Содан кейін мен: „Жақсы, мен де барғым келеді“, — дедім», — дейді Сэм.

Сэм мектепке бір жыл кеш келіп, жетінші сыныптан бастап оқыды. Онда отбасылық атмосфера қалыптасқан еді. Түскі ас мұғалімдермен бірге ортақ үстелде ішілетін және әңгімелесуді ынталандыру үшін 40 минутқа созылатын. Сыныптарда әдетте 12–14 оқушы ғана болатын. Спортпен айналысу міндетті еді. Мектеп формасы болмады. Сэм ешкімнің өз шкафын құлыптамайтынына таңғалды. «Оған сөмкеңді еденге тастап кетсең де, оны ешкім ұрламайтыны ұнады», — дейді Конни.

Сэм бұл ортада өзін еркін сезінді. «Ол біздің сыныптағы ең ақылды адам болды», — дейді Родингер. Күрделі сабақтарға қарамастан, оның Айзек Азимов пен Артур Кларктың ғылыми фантастикасын оқуға және бағдарламалаумен айналысуға уақыты жететін. «Ол менің сол жаста сөресінде C++ бағдарламалау кітабы болған жалғыз танысым еді», — дейді Джамп. Ол информатика мұғалімі Джорджин Кепчармен достасып, онымен ЖИ (Жасанды Интеллект) туралы сөйлесу үшін сабаққа ерте келетін. Сэм АҚШ-та телефон арқылы интернетке кіруге мүмкіндік беретін алғашқы 3G желілері пайда болғанда оны алғашқылардың бірі болып қолдана бастады. «Мен телефонмен интернетті пайдаландым және бұл мектепте жалғыз мен едім», — дейді ол.

Дегенмен, оның мінезі әдеттегі «технарьларға» ұқсамайтын. Сэм мектептің жылнамасын редакциялады, әдеби журналдың тең редакторы болды және мұғалімдерді өзінің тапқырлығымен баурап алды. Мектеп директоры Энди Эбботт: «Оның тұлғасы маған Малкольм Гладуэллді еске түсіретін. Ол кез келген тақырыпта — компьютерлер, әдебиет немесе саясат туралы болсын — өте қызықты сөйлей алатын. Ол бәрін оқыған және өз пікірі бар адам сияқты көрінетін», — дейді. Эбботт оны технология саласына бармауға үгіттегенін әзілдеп еске алады: «Ол жаққа бармашы, Сэм, сен өте ашық, тіл табысқыш адамсың! »

Сэм он екі жасқа толғанда өзінің гей екенін білді. Он алты жасында анасына айтқанға дейін, анасы оны жай ғана тұйық бала деп ойлайтын. «Ол құрдастарының оғаш әзілдеріне қатыспайтын, кештерге барғысы келмейтін. Мен оны бақытсыз деп ойладым, бірақ оның неге бармайтынын түсінбеппін», — дейді Конни.

Сэм ата-анасына қалай айту керектігін AOL желісінен іздеп, ақыры анасына ашылғанда, анасының алғашқы реакциясы: «Сен сенімдісің бе? » — болды. Ол тек Чикагодағы СПИД-пен ауыратын науқастарын ойлап, баласының денсаулығы мен қауіпсіздігі үшін қорықты. Сэм кейінірек The New Yorker басылымына бөлмесіндегі компьютердің сол қиын кезеңде көмектескенін айтты. «Екі мыңыншы жылдары Орта Батыста гей болып өсу оңай емес еді. AOL чаттары мен үшін үлкен өзгеріс болды. Он бір-он екі жаста құпия сақтау өте қиын».

Сэмнің достары көп емес еді. Оның ең жақын досы — кейін Гарвардты бітіріп, дәрігер болған Салли Че болды. Олар сегізінші сыныпта мектеп сапары кезінде танысты. Өзенде жүзіп бара жатқанда, Сэм Саллиге жақындап келіп, есімін сұраған. Салли жауап бергенде, Сэм әзілдеп оның сал қайығын аударып жіберген. «Ол өзін осылай таныстырды», — дейді Салли күліп. Салли Сэмнің кез келген мүмкін емес нәрсені істеуге болатынына сенетін ерекше қасиетіне тәнті болды.

Конни отбасының әр кеш сайын бірге тамақтануын талап ететін және тамақты өзі пісіретін. Дастархан басында балалар математикалық ойындар ойнап, десертке не болатынын білу үшін «Жиырма сұрақ» ойынын ойнайтын. Қалған уақытта пинг-понг, видео ойындар және үстел ойындарын ойнайтын. Сэм «Самурай» карта ойынында әрдайым жеңіске жететін, Джек кейінірек әзілдеп: «Өйткені ол өзін әрқашан самурайлар көшбасшысымын деп жариялайтын. ‘Мен жеңуім керек, мен бәріне жауаптымын’ дейтін», — деп еске алды. Әр Алғыс айту күнінде отбасы болып америкалық футбол ойнайтын. Спортқа келгенде нәтижелер басқаша еді. Сэм де, Джек те мектепте су полосын ойнады. «Мен одан әлдеқайда жақсы ойнадым», — деді Джек Journal басылымына. «Осыны міндетті түрде жазып қойыңыз». Бірақ нағыз бәсекелестік, ағайындылар кейінірек Эннидің подкастында мойындағандай, «Анамның сүйікті баласы» болу үшін еді. Бұл отбасы ішіндегі сондай бір қалжың болғандықтан, Конни тіпті әрқайсысына осы сөз жазылған жейделер басып шығарды. «Мен бірдеңеге мағына беру үшін оларды белгілі бір ретпен дәрежелеуді жақсы көретін отбасынан шыққанмын», — деп жазды кейінірек Энни.

Коннидің «сүйіктісі» деген атақ балалар арасында ауысып тұратын, бірақ Сэмде көбірек тұрақтайтын. Макс математикада үздік болды, ал қалғандары барлық салада үздік еді. Жан-жақты дамыған Джек «ән айтып, би билей алады, өлең жазады және кез келген стандартталған тесттен ең жоғары 800 балл алатын», — деді Конни. Сэмнен тоғыз жас кіші, кенжесі Энни «өте, өте дарынды» және «сәл ерке» болды, — дейді Джерримен бірге оның софтбол командасын жаттықтырған жергілікті жылжымайтын мүлік салушы Стив Робертс. Ол әкесінің еркесі еді. Джерридің колледждегі досы Лия Берд оны «әкесін жақсы көретін ақылды, көңілді, әзілкеш, сәл мысқылшыл адам» ретінде есіне алды. Сэм болса, отбасында ақылдылығымен емес, ересектер әлеміндегі ерте есейгенімен және Конниге қарсы келмеуімен ерекшеленетін. «Мен әрқашан оны он жасында Нью-Йоркке тастап кетсең де, ол өз бетінше өмір сүріп, қаланың қалай жұмыс істейтінін түсініп кететін еді деп айтатынмын», — деді Конни. Ол мен Джерри балаларымызға үй тапсырмасын орында деп ұрыспағанымызды немесе не киетініне араласпағанымызды мақтан тұтатынбыз. «Менің жалғыз ережем — қарсы сөйлемеу еді», — деді ол. «Сэм ешқашан байқап көрген жоқ, ал басқалары бір рет әрекеттеніп еді, мен оны бірден тыйдым».

1984 жылы қаланың басқа еврей қауымдастықтары айналадағы аймақтарға көшіп жатқанда, қала шекарасында қалу мақсатында құрылған CRC өз миссиясын әлеуметтік әділеттілік деп білді, — дейді оның негізін қалаушы раввин Сьюзан Талве. «Егер біз нәсілшілдікпен және теңсіздікке әкелетін касталық жүйенің барлық түрлерімен күрескіміз келсе, біз алдыңғы қатарда болуымыз керек еді», — деді ол. СПИД дағдарысы өршіп тұрған кезде, синагога ЛГБТҚ+ өкілдерін жылы қабылдап, гей және лезбиян діни мектеп мұғалімдерін жұмысқа алды. Ол өзін мақтанышпен түсік жасату құқығын қолдайтын және феминистік ұйым, Талве айтқандай, «таңдау бойынша еврейлер» мен «түрлі түсті еврейлер» үшін баспана деп жариялады. Бірнеше жыл бойы унитарлық шіркеуден орын жалдап келген соң, өз ғимаратын тұрғызғанда, кіреберістегі дөңгелек мозаикада көне еврей бейнелерімен өрілген зодиак күнтізбесі бейнеленді. Жақында болған сапар кезінде раввин Талве мозаикадағы көк фигураға нұсқап: «Біз мессиямызды татуировкасы бар транс-адам ретінде бейнеледік», — деді.

Оның компьютерлік сауаттылығы туралы хабар Ральф М. Капитан бастауыш мектебіне тез таралды. «Мұғалімдер үшінші сыныптағы Сэмді тауып алып, иығынан қағып: ‘Бізге ол бір минутқа керек. Біз мұны қалай жасауды білмейміз’ дейтін», — деді Конни. «Ол олардың сыныбына немесе кітапханаға барып, олар білмейтін нәрселерді қалай істеу керектігін көрсететін». Оның бастауыш сынып мұғалімдері оған бөлек, күрделірек сабақтар бере бастады.

Бірақ Клейтонның орта мектебі мұндай деңгей бойынша бөлуге сенбеді. «Олар ешкімнің көңіліне тигісі келмеді», — деді Конни. «Барлығы қатысқаны үшін трофей алатын және соған ұқсас нәрселер». Ол мен Джерри Сэмге анағұрлым қатаң оқу керек деп есептеді және одан Джон Берроуз мектебіне (John Burroughs School) тапсырғысы келетінін сұрады. Бұл мектеп Сент-Луис аймағындағы ең үздік жекеменшік мектепке айналған еді. Сэм бас тартты. «Әкем жекеменшік мектептерге сенбейтін», — деп еске алды Сэм. «Менің де жекеменшік мектепке қарсы көзқарасым болды. Мен достарыммен бірге орта мектепке барғым келді».

Бірақ алтыншы сыныпта ол мұғалімдердің сыныпты басқара алмайтын, бейберекет, қаржыландыруы аз мемлекеттік мектепке тап болды. «Алтыншы сынып жақсы болмады», — деді ол. «Жетінші сынып одан да нашар болды». Бірақ бір күні жетінші сыныптың физика сабағында мұғалім электр туралы тақырыпты түсіндіре алмады, өйткені бір оқушы сабақтың берекесін кетіргені соншалық, оны мектеп директорының орынбасары мен дене шынықтыру мұғалімінің көмегімен сыныптан күшпен алып шығуға тура келді. Осы кезде Сэмнің досы Мэтт Мендельсон — қазіргі уақытта Йель университетінің қорын басқарады — Берроуз мектебіне кетіп, ол жақ туралы жақсы пікірлер айтып жатқан еді. «Содан кейін мен: ‘Жарайды, мен де барғым келеді’ дедім», — деді Сэм.

Сэм жетінші сыныптан басталатын, отбасылық атмосферасы бар мектепке бір жыл кешігіп келді. Түскі ас отбасылық үлгіде, мұғалімдер отыратын үстелдерде берілетін және әңгімелесуді ынталандыру үшін толық 40 минутқа созылатын. Сыныптарда әдетте 12-14 оқушы ғана болатын. Спортпен айналысу міндетті еді. Киім үлгісіне қойылатын талап жоқ болатын. «Біздің оқушыларымыз — мейірімді балалар», — деді қабылдау бөлімінің директоры Меридит Торп. «Бұл біз үшін талқыланбайтын шарт». Сэм ешкімнің шкафтарын құлыптамайтынына таң қалды. «Ол сөмкеңді жерде қалдырып кетсең де, ешкім ұрламайтынын ұнатты», — деді Конни.

Дегенмен, оның мінезі әдеттегі «технарьларға» ұқсамайтын, — дейді мектеп басшысы Энди Эбботт. Сэм мектептің жылдық кітабын және әдеби журналын редакциялап, мұғалімдерді өзінің тапқырлығымен баурап алатын. «Оның мінезі маған Малкольм Гладуэллді еске түсіретін», — деді Эбботт. «Ол кез келген тақырыпта өте қызықты сөйлей алады. Бұл компьютерлерге де, Фолкнерге де, саясатқа да, адам құқықтарына да қатысты. Ол бәрін оқыған және өз ойы бар адам сияқты көрінетін». Эбботт оны технология саласынан бас тартуға көндіруге тырысқанын әзілдеп еске алды: «Ол жаққа бармашы, Сэм, сен өте көпшіл адамсың! »

Сэм он екі жасында гей екенін білді. Он алты жасында анасына айтқанға дейін, анасы оны тек тұйық бала деп ойлайтын. «Орта мектептегі қыздар туралы қалжың айтатын ұлдардың тобында болмау Сэмге қиын болды деп ойлаймын», — деді ол. «Ол кештерге бармайтын, мен оны бақытсыз деп ойлап, кешке апаруды ұсынатынмын. Ол бас тартатын. Мен оның неге бармайтынын түсінбедім».

Сэмнің достары көп болмады. Оның ең жақын досы Салли Че еді. Олар сегізінші сыныпта мектеп лагерінде танысты. Олар өзенде жүзіп бара жатқанда, Сэм Саллидің қайығын аударып тастаған. «Ол өзін осылай таныстырды», — деді Салли күліп. Салли Сэмнің мүмкіндіктер туралы ерекше көзқарасына тәнті болды. «Ол шеңбердің ішінде, бірақ өте ашық түстермен сурет салатын адам сияқты».

Салли оны киім талғамы үшін және тамақты шашып жейтіні үшін үнемі мазақтайтын. «Онымен бірге тамақтануға бару ұят еді», — деді ол. Бірақ оған Сэмнің бұған мән бермейтіні ұнайтын. «Ол осындай сенімділікпен туылған. Оған басқалардың не ойлайтыны маңызды емес еді». Бірде олар Коннидің көлігімен Чикагоға жолға шығып, Blink-182 тобының әндерін шырқатқан. «Ол көлікті ессіз айдайтын, ал мен өте сақ болатынмын», — деді ол.

Жоғары сыныпта олардың негізгі жиналатын жері Coffee Cartel кофеханасы болды. Сэм Саллиді оқудан сәл алшақтатып, серпілтіп тұратын. Дәл осы Салли Сэмді болашақ жігіті Натан Уоттерспен таныстырды. Басында Натанға Сэм мүлдем ұнамаған. Ол Сэмнің ағартылған шаштары мен ашық сөйлегенін «жағымсыз» деп санаған. «Оның бойындағы бір нәрсе мені түршіктіретін», — деді ол.

Сәуір айында Стэнфорд кампусында әдетте жаңбыр жаумайды. Бұл уақытта түбектің қысқа жаңбырлы маусымы аяқталып, айнала жасыл желекке бөленіп, ауада жасминнің тәтті иісі сезіледі. Бірақ 2005 жылдың 9 сәуірі, сенбі күні кампус үстінде бұлттар үйіріліп, суық жаңбыр жауды. Бұл — кешегі кешкі сауық кештерден (кеггер) кейін ұйықтап қалуға таптырмайтын ауа райы еді.

Альтман мен оның серіктестері Стэнфордтағы студенттік кәсіпкерлік байқауына қатысуды ұйғарды. Деминг бірнеше апта бойы кітапханада отырып, инвесторларға арналған презентация дайындады. Оларда дайын бағдарлама (demo) болған жоқ, тек слайдтар мен Альтманның шешендік өнері ғана бар еді.

Альтман мен Дешпанде Олд Куадтағы ағашпен қапталған дәрісханада сахнаға шығып, Viendo жобасын таныстырды, негізгі сөзді Альтман алды. Viendo пайдаланушылардың достарының нақты уақыттағы орналасқан жерін картада көрсету арқылы «Сен қайдасың? » деген сұраққа жауап беретін. Егер сол күні жаныңызда велосипедіңіз болмаса, досыңыз түскі асқа шақыру үшін тым алыс па, әлде кітапхана жанында кофе ішуге тез арада хабарласуға жақын ба — соның бәрін автоматты түрде көруге болатын еді. Өткенге көз жүгіртсек, бұл халықтың өте шектеулі бөлігіне — яғни, жауапкершілігі аз, алып кампуста тұратын және біреу оның нақты орналасқан жерін кез келген уақытта біліп отыруы мүмкін деген қауіптен мүлдем ада жастарға ғана тән мәселенің шешімі болатын.

Ол Торонтода Тайваньнан қоныс аударған ядролық физик пен қаржы менеджерінің отбасында өскен. Бұрын тек ер балаларға арналған қатаң британдық үлгідегі Upper Canada College мектебінде оқыған ол, Калифорниядағы серфингшілерше сөйлейтіндерден ерекшелендіретін сәл ресми акцентін сақтап қалған еді. Гарвардтағы колледжден және Оксфордтағы магистратурадан кейін ол McKinsey-ге жұмысқа қабылданды. Көп ұзамай ол бұл жұмысты жек көретінін түсінді. Бір жылдан сәл астам уақыттан кейін ол жоғары сыныптағы досымен және McKinsey-ден қашқан тағы бір әріптесімен бірге стартап өмірін көру үшін жұмыстан кетті. Zefer деп аталатын олардың консалтингтік компаниясы Burger King және Gillette сияқты клиенттер үшін «e-бизнестер» құрып, 100 миллион доллар табыс тапты және 2000 жылы биржаға шығуға (IPO) әрекеттенді. Бірақ «дотком көпіршігі» (интернет-компаниялар акцияларының күрт құлдырауы) жарылғанда, олардың IPO-сы тоқтатылды. Нәтижесінде компания аз ғана пайдамен сатылып, Чанг өмірде не істегісі келетінін түсіну үшін қайтадан оқуға — бұл жолы Гарвардқа JD/MBA (заңгер және бизнес әкімшісі) дәрежесін алуға оралды. NEA оны Менло-Парктегі кеңсесіне жұмысқа шақырғанда, ол Батыс жағалауға көшуді ешқашан армандамағандықтан, басында күмәнмен қарады. «Калифорния туралы ой маған ұнамады — бір топ киножұлдыздар, комбуча және кабриолеттер», — деп еске алды ол. Бірақ NEA-дан «мен кездестірген ең мейірімді, ең табысты адамдарды», соның ішінде Нобель сыйлығының лауреатын тапқанына таңғалып, жұмысты қабылдады.

Чанг оларға қажетті орналасқан жер туралы деректерге қол жеткізу үшін Cingular (жақында AT&T болмақ), Verizon және Sprint сияқты әрбір мобильді оператормен келісімшартқа отыру керек екенін түсіндірді. Бақытқа орай, оның Sprint компаниясының техникалық директорымен (CTO) байланысы бар еді. Ол компанияны қаржыландыруға чек жазбас бұрын да, Альтманды сол директормен таныстыру үшін Канзас-Ситиге ұшып баруды ұсынды. Бірақ бір шарт болды: егер Sprint қызығушылық танытып, NEA серіктестері инвестиция салуға шешім қабылдаса, бұл идея күтіп тұрмайды. NEA серіктестері әлі мектепте (университетте) толық оқып жүрген студенттер басқаратын компанияға инвестиция салмайды. Оларға оқуды тастауға тура келеді.

Альтман бұл мүмкіндік туралы досы Блейк Росстан естіді, ол өтінім беру мерзімі аяқталуға бір күн қалғанда Facebook-те бұл туралы жазба қалдырған еді. Росс Грэммен өткен күзде Солтүстік Калифорнияда O’Reilly Media негізін қалаушы Тим О’Рейли ұйымдастырған Foo Camp хакерлер жиынында танысқан болатын («Foo» — Friends of O’Reilly дегенді білдіреді, сонымен қатар бағдарламалаудағы айнымалының уақытша атауы). Жасөспірім кезінде Firefox браузерін жасауға көмектескен технология вундеркинді Росс Ливингстонның стартап құрылтайшылары туралы «Founders at Work» кітабы үшін де сұхбат берген болатын. Альтманның мұндай жеке байланыстары болмаған, бірақ кейінірек өзін Грэм эсселерінің «үлкен фанаты» ретінде сипаттады.

Серіктестерін тағылымдамадан бас тартуға көндіре алмаған Альтман, олардың электронды пошта арқылы берген көмегіне сүйеніп, отыз екі сұрақтан тұратын өтінімді өзі толтырды. Грэмнен Кембриджге сұхбатқа шақырылған жиырма стартаптың бірі екендігі туралы хабар алғанда, уақыт тіпті нашар болып шықты: сұхбат бизнес-жоспарлар байқауымен бір күнге белгіленген еді. Альтман байқауға қатысу үшін сұхбатты кейінге шегеруге тырысты және Кембридждегі бағдарламаға тек өзі ғана бара алатынын түсіндірді.

АЛЬТМАН Кембриджге жексенбі күні таңертең жетіп, бірден MIT-де компьютерлік ғылымдар мен электротехниканы оқып жүрген мектептегі досы Рик Перникоффтың жатақханасына барды. Ол тез жуынып-шайынып үлгерді, содан кейін Перникофф оны метромен Гарвард алаңына алып барды. Керемет көктем күні болатын, Кембридж қайнап жатты. Олар Гарден-стритке бұрылғанда, заманауи лофт үлгісіндегі ғимаратқа тап болды. Ол тұрғын үй орамындағы ескі викториандық үйлердің арасында ақшыл-жасыл түсті өнеркәсіптік нысан ретінде ерекшеленіп тұрды. Y Combinator оның негізін қалаушының оғаштықтарын бейнелейтін ғимаратта орналасқан еді. Грэм оны бірнеше ай бұрын жеке кеңсесі ретінде сатып алып, тыныштық үшін дыбыс өткізбейтін есіктер мен екі қабатты терезелер орнатып, жөндеген болатын. Содан кейін сәулетші досы Кейт Кортоға кеңістікті және кейбір заманауи жиһаздарды, соның ішінде аяқтары ортасына тым жақын орналасқандықтан, шетіне отырса аударылып кететін ұзын ақ үстелдер мен орындықтарды жасауды тапсырды. (Грэм кейде абайсызда орындықтың шетіне отырмақ болған инвесторды тоқтату үшін жүгіріп баруға мәжбүр болатын). Онда үлкен ашық бөлме, ас үй және жоғарғы қабатта жылыжай болды. Атмосфера заманауи арт-галерея мен казарманың арасындағы бір нәрсе еді. Ол жерде Альтман бұрын-соңды кездестірмеген адамдар санаты — басқа стартап құрылтайшылары жүрді.

Бұл сезім өзара болатын. «Сол кезде мен алғаш рет: „Жақсы, мен өзім болғым келетін адамдарды таптым“ деп сезіндім», — деді Альтман. Сол күні кешкі сағат 19:00-де Альтманның ұялы телефонына Грэм қоңырау шалды: Viendo қабылданды. Кейінірек ол өз жобасының Y Combinator қаржыландырған ең алғашқы стартап болғанын білді.

Сол түні Альтман Перникоффтың жатақханасында еденде ұйықтады. Оның мансабы басталған еді, бірақ ол мұны әлі сезбеген болатын. Бір демалыс ішінде ол өзінің стартапына инвестиция салып қана қоймай, Sequoia Capital венчурлік фирмасын да инвестиция салуға көндіруге көмектесетін және бүгінгі күнге дейін жалғасатын қарым-қатынасты бастайтын инвестормен кездесті. Сондай-ақ, ол Силикон алқабының ең маңызды түлектер желісінің мүшесі болды, ол он жылдан астам уақыт өткен соң OpenAI деп аталатын шағын, бірақ өршіл зерттеу жобасының дүниеге келуіне негіз болды.

Ядролық реакторлармен айналысатын, сексеннен астам марафон жүгірген және бос уақытында шахмат туралы кітаптар жазған британдық математиктің ұлы Грэм Англияда дүниеге келген, бірақ Питтсбургте өскен. Оның әкесі Солтүстік жарты шарда ядролық салаға қатысты жұмыстарды іздеп жүргенде, реттеуші органдар бұл саланы біртіндеп шектей бастаған еді. Грэм ақылды, бірақ тентек болды. «Мен жаман бала болдым», — деді Грэм 2014 жылы Bloomberg басылымына. «Көршілес балалардың жартысына менімен ойнауға тыйым салынған еді... Мені бірінші сыныптан он екінші сыныпқа дейін жылына кемінде бір рет мектептен уақытша шығарып жіберетін». Бірақ компьютерлер мектептің бір бөлігі емес еді, сондықтан он бес жасында Грэм код жаза бастады. Ол Корнелл университетіне түсіп, алдымен философияны оқыды, содан кейін жасанды интеллект саласына ауысты, кейін Гарвардта компьютерлік ғылымдар бойынша PhD дәрежесін алды. Табыс табудың немесе академиялық ортада қалудың орнына, ол кескіндеме өнерін оқуға кетіп, Нью-Йоркке көшті. Өз сөзімен айтқанда, ол «аш суретші» болды, кем дегенде «аш» болу жағынан жетістікке жетті. Күн көру үшін ол бағдарламалық жасақтама жөніндегі кеңесші (консультант) ретінде жұмыс істеді.

Дәл осы кескіндеме өнері Y Combinator идеясы мен оның қаржылық негізіне жол ашты. 1995 жылдың қаңтарында ақша қажет болған Грэм өзінің ең жақын досы Роберт Таппан Морристі Artix атты компания ашуға көндірді, ол вебте өнер галереяларын орналастыруы тиіс еді. Моррис Гарвардтың аспиранты болатын және ол абайсызда әлемдегі алғашқы компьютерлік құртты (worm) жібергені үшін «Компьютерлік алаяқтық және теріс пайдалану туралы» заң бойынша сотталған алғашқы адам ретінде танымал хакер болатын. Жаңа компанияның коды керемет жұмыс істеді. Бірақ бизнес-идеяның ақымақтық екенін олар тез түсінді.

Өнер галереялары өз бұйымдарын кез келген адам көруі үшін интернетке шығаруды мүлдем қаламады. Олар қоймада жылдар бойы жатқан тауар емес, көрсетіліп жатқан жәдігерлердің ерекше екендігі туралы елесті сақтағысы келді. Галерея иелері өнер нарығының тиімсіздігі мен жабықтығын кемшілік емес, артықшылық деп санады. Artix өз қызметтерін галереяларға тіпті тегін де бере алмады.

Алты айдың ішінде олар Artix идеясынан бас тартып, Viaweb атты жаңа компанияның негізін қалады. Бұл адамдарға браузер арқылы, яғни «веб арқылы» (via the web) өз сайттарын жасауға мүмкіндік беретін алғашқы веб-қосымша болды. Үш жылдан кейін олар оны Yahoo! -ға 49 миллион долларға сатып, ол Yahoo! Store-ға айналды.

Бірақ кескіндеме өнері Грэмге бұдан да іргелі нәрсе берді. Ол оған өзі ұнататын бағдарламалау түрін түсінуге арналған негіз берді. Мұны ол колледждердегі теориялық «компьютерлік ғылымнан» ажырату үшін мектеп кезінен бері айналысып келе жатқан «хакерлік» (hacking — код жазу өнері) деп атағанды ұнататын. Жаңадан тапқан байлығының арқасында пайда болған бос уақытында ол 2001 жылдан бастап PaulGraham. com сайтында эсселер жазып, жариялай бастады.

2005 жылдың наурызында Грэм Гарвард компьютерлік қоғамының сөз сөйлеу туралы шақыруын қабылдады. Ол «Стартапты қалай бастау керек» деген тақырыпты таңдады. Грэм өз сайтында бұл туралы хабарлама жариялады және бүкіл елден келген хакерлер аудиторияға қажылар сияқты ағылды. Олардың арасында Вирджиния университетінен келген Стив Хаффман мен Алексис Оганян атты бөлмелестер де болды. Хаффман қолтаңба қойдыру үшін Грэмнің Lisp туралы кітабын ала келген еді — бұл Грэм қатты жақсы көргені сонша, тіпті алғашқы стартапын тек осы тілде бағдарламалауды жалғастыру үшін ашқан болатын.

Грэмге тән тікелей стильдегі бұл сөз аудиториядағы өршіл жастарға арналған жігерлендіруші сөз болды. Оның хабарламасы — стартаптар олар ойлағандай қиын немесе жұмбақ емес дегенге саятын. Ол: «Адамдар істеуге тырысып жатқан нәрсеге қара да, оны нашар болмайтындай етіп жасаудың жолын тап», — дегенге негізделді.

Сөзінен кейін Грэмді жанкүйерлері қоршап алды. Хаффман мен Оганяннан бөлек (олар сол күні кешке Грэммен кешкі ас ішіп, кейін Альтманмен бірге Reddit-ті құрған алғашқы SFP тобына қатысты), тағы бір жанкүйер жақындап, стартапты қалай қаржыландыруға болатынын сұрады. Грэм техникалық білімі бар бай адамды іздеу керектігін айтты. Пайда болған ыңғайсыз тыныштықта ол бұл сипаттамаға өзінің сай келетінін түсінді.

Сөйлеген сөзінен бірнеше күн өткен соң, Грэм Гарвард алаңында Ливингстонмен бірге кешкі астан үйіне қайтып бара жатты; олардың кездесіп жүргеніне бір жылдай болған еді. Ливингстонда кезіндегі мектеп спортшыларына тән қарапайым талғампаздық бар еді. Ол ақылды, қабілетті әрі ізденімпаз болғанымен, өз жолын әлі таба қоймаған болатын. Ол бутиктік инвестициялық банкте жұмыс істеп, венчурлық капитал саласындағы маркетингтік жұмыстан жауап күтіп жүрген және өзінің қызығушылығы — Грэм сияқты стартап негізін қалаушылар туралы кітап жазып жүрді.

Кездесу Чунг пен Альтманға бұл идеяның болашағы барын анық көрсетті. Олар Radiate-ке NEA-дан инвестиция тартудың ықтимал шарттарын қызу талқылай бастады.

Инвестициялық шарттар парағы <span data-term="true"> (term sheet — мәміленің негізгі талаптары жазылған құжат) </span> бойынша келіссөздер басталды.

«Біз аймақтағы өзіміз білетін барлық бай адамдарға хабарластық, мен орындар бос қалмаса екен деп тіледім», — деп жазды Ливингстон. Нәтижесінде он беске жуық инвестор жиналып, оларды Y Combinator кеңсесінде қабылдады. Макартурдың «данышпандар грантының» ең жас иегері ретінде жас таланттар туралы көп білетін Стивен Вольфрам он жасар ұлымен бірге келді. Ұлы таныстырылымдардың есебін жүргізіп, Kiko идея ретінде ең перспективалы екенін, бірақ Альтманның ол жердегі «ең іскер адам» екенін атап өтті.

Ол топтағы басқа негізін қалаушылар одан да үлкен жетістіктерге жетті. Кан мен Ширдің күнтізбе қосымшасын, өздері YC-ке өтінім бергенде ескерткендей, Google құмырсқаша басып тастады. Олар оны eBay арқылы 250 000 долларға сатып, Грэмнің бастапқы қаржыландыруымен басқа компания — Justin. tv-нің негізін қалады. Бұл жоба Канның басына камера байлап алып, бүкіл өмірін тікелей эфирде көрсетуінен тұратын. Кейін бұл компания Twitch-ке айналды — оны 2014 жылы Amazon 1 миллиард долларға жуық сомаға сатып алды. Кремний алқабының тығыз байланысын немесе YC түлектер желісінің шексіз ықпалын (немесе екеуін де) дәлелдейтін таңғаларлық жағдай: арада жылдар өткенде Альтманды жұмыстан шығарған директорлар кеңесі оның орнына, қысқа уақытқа болса да, Ширді жалдады.

Оның алдында отырған жас жігіттер Майллиардтың үш ұлынан сәл ғана үлкен еді. Олардың оқиғасын тыңдағанда, оның бойында алдымен аналық сезім оянды. «Сендер колледждегі білімдеріңді тастамауларың керек», — деді ол оларға. Бірақ егер олар NEA-мен жұмыс істеуге бекем бел буса, ол оларға басқа инвесторлармен де сөйлесуді ұсынды. «Қолыңа түскен бірінші шарттар парағына бірден келісе салмаңдар».

Ол оларды Sequoia Capital-дағы Грег Макадумен таныстыруды ұсынды.

Макаду Манхэттенде өскен. Оның әкесі — қара нәсілділердің азаматтық құқықтарын қорғаушы және академик, кезінде Пит Сигермен бірге альбом жазған және Стоуни-Брук университетінде Африка зерттеулері кафедрасын құрған адам. Бірде, төрт жасында, Макаду әкесіне айда жүргісі келетінін айтады. Әкесі ол үшін алдымен ұшуды үйрену керек деп жауап береді. Содан бері Макаду ұшақтарға құмар болып өсті. Ол компьютерлік графика бағдарламаларын, соның ішінде ғарышқа ұшу симуляцияларын жазды. Оның алғашқы компьютері TRS-80 болды, кейін ол ағасының фермасына арналған есеп бағдарламасын жазып бергені үшін Apple II Plus-пен үйлесімді Franklin Ace компьютерін алды. Колледжден кейін ол жеке ұшқыш куәлігін алды. Алдымен Нью-Йорктегі банкте бағдарламашы болып жұмыс істеп, кейін біраз уақыт түнгі жүк ұшақтарын басқарды, бірақ тез арада бағдарламалауға қайта оралды. «Кәсіби ұшқыш болу көп табыс әкелмеді», — дейді Макаду Сан-Францискодағы пәтерінде берген сұхбатында. «Ал инженер болу табысты болды».

Инженер, кейіннен технологиялық басшы ретінде Макаду бәрін көрді. Ол басшылық еткен алғашқы компаниялардың бірі — кең жолақты интернетке қолжетімділікті кеңейтуді уәде еткен SourceCom банкроттыққа ұшырады. Инвесторларға барып, олардың ақшасының неге күйіп кеткенін түсіндіру тәжірибесі оның көңілінде «терең із» қалдырды. Бірақ ол бас директор (CEO) ретінде басқарған Sentient Networks компаниясы «дотком көпіршігі» жарылар алдында ғана Cisco-ға сатылып, оның венчурлық капиталист ретіндегі жаңа өміріне жақсы негіз болды. Sentient Networks та, Cisco да алқаптағы ең беделді венчурлық фирма — Sequoia Capital-дан инвестиция алған еді. Sequoia серіктесі Дуг Леоне Макадуды өздеріне қосылуға шақырғанда, ол күтпеген жерден келісіп, бұл жұмыстың өзіне ұнайтынын түсінді. «Негізін қалаушы ретінде сен бар назарыңды бір жерге шоғырландыруың керек. Компанияны жоқтан бар ету үшін қажетті шоғырлану деңгейін сөзбен айтып жеткізу қиын», — дейді ол. Стартаптар арасындағы үзілісте ол өз көзқарасын кеңейтіп, жаңа идеяларды іздейтін, ал инвестор ретінде «сен үнемі кең ауқымда өмір сүре аласың».

2000 жылы Макаду Cisco-дан кетуге дайын болғанда, Sequoia-ны Леоне мен Майкл Мориц басқарып отырды. Мориц — Джобс туралы алғашқы кітапты жазған бұрынғы журналист. Ол кезде фирма Yahoo! және Google сияқты компанияларға сәтті инвестиция салу арқылы үлкен табысқа кенеліп жатқан еді. (Google-дың жақында болған IPO-сы Sequoia-ның 12 миллион долларлық инвестициясын 4 миллиард доллардан астам сомаға айналдырды). Бірақ Макаду жаңа жобаларды іздеу үшін қиын кезеңде келген болып шықты. Дотком көпіршігі жарылғаннан кейінгі жылдар «тозақ» болды. «Алғашқы екі-үш жылда ештеңе дұрыс жұмыс істемеді», — дейді ол. Айналасындағы күйреген компанияларды, банкроттыққа куә болған серіктестерді көріп, ол кеш келдім бе деп ойлады. Бірақ Мориц оны: «Сен нағыз дер кезінде келдің», — деп сендірді.

Аман қалу үшін ол және оның Джим Гетц пен Рулоф Бота сияқты жаңа серіктестері перспективалы стартаптар туралы бәрінен бұрын білудің жаңа жолдарын іздеді. «Біз жаңа келісімдер табуға өте белсенді кірістік, бәрі қарамайтын жерлерден іздедік», — дейді ол. Бір әдіс — стартап негізін қалаушылар компаниясын тіркеу үшін баратын заңгерлермен байланыс орнату еді. «Оларды түскі асқа, кешкі асқа шақыратынбыз. Тіпті қабылдау сағаттарын ашып, заңгерлерге: "Компанияның немен айналысатыны маңызды емес, ешқандай сүзгісіз, сендер жұмыс істеп жатқан кез келген жас негізін қалаушыға мен жиырма минут уақытымды бөлемін", — дейтінбіз». Макаду үнемі түскі аста кездесіп тұратын заңгерлердің бірі Майллиард еді.

Альтманмен кездескеннен кейін көп ұзамай Майллиард Макадумен кезекті түскі асында болды.

Макаду бұған тіпті қаттырақ қызықты. Майллиард компания жетекшісі Сэм Альтманның ол көрген ең қызықты негізін қалаушылардың бірі екенін айтты. «Қандай жағдай болмасын, идея саған сәйкес келмесе де, Сэммен кездесуің керек», — деді ол.

Radiate жобасы Sequoia-ның «ұялы телефондар компаниялардың тұтынушыларға жетуінің негізгі құралына айналады» деген болжамына сәйкес келді. Майллиард оларды таныстырды, ал Макаду Альтман мен оның серіктестеріне Sequoia серіктестеріне арналған таныстырылымды дайындауға көмектесіп, оны он шақты слайдқа дейін қысқартты. Бірақ Sequoia басшылығымен кездесуде Альтманның негізгі тақырыптан ауытқып сөйлеген сөздері басты рөл атқарды. Ол әртүрлі тақырыптарды қозғап, әрқайсысына терең сараптама бере отырып, өз білімін көрсете білді. «Ол кез келген нәрсе туралы түсінік пен ой көшбасшылығының таңғажайып көзі», — деді стартаптың бұрынғы қызметкерлерінің бірі. «Мориц сияқты адам үшін бұл өте құнды». Олар Sequoia серіктестерін инвестиция салуға көндірді. «Біз Сэмге ғашық болдық және идеяға ғашық болдық», — деді Макаду.

Майллиард Альтманның осыншама үлестен бас тартуға дайын болғанына таң қалғанын еске алды. «Оның ұстанымы — қарапайым адам ретінде "екі жақ та ұтатын" (win-win) нәтижеге қол жеткізу», — деді ол. «Ең басынан-ақ оның үлесі болды, бірақ ол жүз пайыздық бақылауды талап етпеді».

Вайден Альтманға Matrix инвестиция салмаса да, өзінің қатысқысы келетінін айтты. Соңында Matrix инвестиция салмады, ал Альтман Вайденге кеңесші ретінде кейбір акцияларды ұсынды.

Дешпанденің ата-анасы бұған түсіністікпен қарады, бірақ анасы Шейла: «Оның оқуды бітіріп, Стэнфордтан көбірек нәрсе алғанын қалайтын жерім бар», — дейді. Сивоның әкесі бағдарламалық қамтамасыз ету саласында жұмыс істегендіктен бе, оның ата-анасы ұлдарынан бетер қуанған сияқты көрінді. Олар оған бірінші тоқсанның оқу ақысын жұмсауға қалдырып, көлігін жіберді. Альтманның анасы Конни Гибстайн ұлының бір жылға демалыс алатынын айтқанын еске алады, «бірақ ол үнемі ұзартыла берді және оның оқуға оралмайтыны белгілі болды». Соңында Альтманның ата-анасы бұған көндікті. «Адамдар: "Балаңның оқуды тастағанын қаламайсың ғой", — дейтін, ал мен: "Мен Сэм үшін алаңдамаймын. Ол оқуды тастап, тауда медитация жасап отыратын адам емес. Ол өте мақсатшыл", — деп жауап беретінмін».

Одан кейін көптеген жылдар бойы Альтман бір түсті қайталап көретін: «Мен стартапта жұмыс істегендіктен сабақтарға бармай қаламын немесе сабақта отырғандықтан маңызды кездесуден қалып қоямын. Бұл өмірде ешқашан болған емес, бірақ отыздан асқанша сол түсті жиі көрдім».

Рик Перникоффтың ата-анасы онша қуана қоймады. Рик үшінші курсында MIT-ді (Массачусетс технологиялық институты) тастап кетті. Ол компьютерлік ғылымдар мен электротехниканы оқып жүрген еді. Сондай-ақ Перникофф өзінің ағасы Томды да жұмысқа тартты. Том Брандейс университетін экономика мамандығы бойынша бітіріп, бағдарламалауды жаңадан үйреніп жүрген еді. Перникоффтар ұлдарының амбициясын қолдап, Альтманның ақылды екенін білсе де, Риктің MIT-дегі тәжірибесінен бас тартқанына алаңдады.

Макаду негізін қалаушыларды Пало-Альтодағы Tamarine азиялық мейрамханасына мерекелеуге алып барды. Макаду жаңа серіктестерінің құрметіне тост айтқысы келіп, бір бөтелке шарап алуды ұсынды. Сәл ыңғайсызданған Альтман оған ішімдік ішуге жастары әлі толмағанын ақырын ғана есіне салуға мәжбүр болды.

«Бұл Kanye-нің жаңадан бастап жатқан кезі еді», — деп еске алады Даррил Коббин. Ол Coca-Cola компаниясында ұзақ мансап жолынан өтіп, өз жарнамаларында хип-хопты алғашқылардың бірі болып қолданған Sprite брендінің маркетингін басқаруға көмектескеннен кейін, аз танымал Boost брендіне қосылған маркетинг жөніндегі бас директоры болатын. Ludacris қолжетімді болды, өйткені Билл О'Рейли оны эфирде «әртүрлі аймақтық кодтарда көңілдестері бар» деп рэп айтқаны үшін әйелдерді жек көруші ретінде айыптағаннан кейін, Pepsi онымен жұмысын тоқтатқан еді. Ал The Game-ге келетін болсақ, «оны Комптоннан тыс жерде ешкім білмейтін». Жарнамада үш рэпер бір-бірімен сөйлесіп, қайда екендерін сипаттап, Kanye West-тен бит алуға тырысады.

Енді, бір жылдан соң, The Game Таймс-скверде ашық жасыл жемпір киген жас әйелдер әскерімен бірге жүрді. Олардың қолдарындағы жасыл шарларда Алтманның қолтаңбасына айналатын кіші әріптермен «boost loopt» деп жазылған еді. «Loopt — бұл ‘сен қайдасың’ деген сұрақтың физикалық көрінісі», — деді Коббин.

Іске қосу үшін Boost теледидарлық жарнама науқанын шығарды. Онда Loopt картасындағы жыпылықтаған түрлі-түсті нүктелерге ұқсас етіп, жағажай доптарындай ісінген жас достар тобы ұялы телефондары арқылы бір-біріне: «Йо, сен қайдасың? » — деп айтып жатады. Калифорниядағы кеңсесінде Loopt командасы барлық жұмысын тастап, оны теледидардан алғаш көргенде таңырқап қарап қалды. Олар әлі бай болмаса да, қазірдің өзінде танымал бола бастады.

Алтман өзінің ұсынысымен (pitch) киіміне қатысты барлық күмәнді сейілтті. «Оның бастапқы түсінігінде бұл өте радикалды идея болды», — деп еске алады Райан. Ол Cingular-дың мобильді деректер инфрақұрылымында орналасқан музыкалық және бейне өнімдерді жасауға жетекшілік еткен еді, бірақ тұтынушылардың қайда жүргені туралы ақпаратты не істеу керектігін түсіну қиын болды. «Адамдарға олар туралы не білетінімізді қаншалықты айтқымыз келеді? » — деп ойланды ол және Cingular-дың басқа басшылары. Құпиялылық қорқынышынан туындаған қарсылық нақты қауіп еді. Бірақ Алтман бұл мәселелерді ысырып тастады. «Мен ол сияқты адамдарды жақсы көрдім, өйткені олар мұның ешқайсысына мән бермейтін», — деді Райан. «Олар тек не болуы мүмкін екенін көрді».

«Жүктеулер саны артып жатты, бірақ мәселе бізде тұтынушылардың жылыстауы (churn rate — пайдаланушылардың қызметтен бас тарту көрсеткіші) өте жоғары болды», — деді Loopt-тың сату жөніндегі вице-президенті Марциняк. «Тоқсан күн ішінде пайдаланушылардың жетпіс пайызы кетіп қалатын». Мәселе пайдаланушылардың құпиялылыққа деген қажеттілігін дұрыс түсінбеуден туындады. Dodgeball сияқты бәсекелестер пайдаланушылардан орналасқан жерін бөлісу үшін тіркелуді (check in) талап етсе, Loopt «әрқашан қосулы» болуымен ерекшеленді — пайдаланушылар картадағы кішкентай нүктесін жою үшін қызметті толығымен өшіруі керек еді. «Олар басқалардың қайда жүргенін көргенді ұнататын, бірақ өздерінің орналасқан жерін жариялауда сақтық танытты», — деді Марциняк.

Бұл қауіпсіздік идеяларының кейбірі Sprint-тің бас заңгері Лен Кеннедимен болған шиеленісті кездесуден кейін туындады. Ол 2005 жылдың тамызында Sprint пен Nextel біріккеннен кейін бұл қызметке тағайындалған еді. «Мұны Sprint заңгерлер тобына мақұлдату азап болды», — деп еске алды Уайнер. Алтман Nextel-дің отаны Вирджиния штатының Рестон қаласына ұшып барып, Уайнермен бірге компанияның кеңес залындағы үлкен тікбұрышты үстелде отырды. Кеннеди оны екі сағат бойы Loopt бүкіл ұялы байланыс компаниясын құлатып тынатын деректер ағынын тудырмайтынына қалай кепілдік бере алатыны туралы тергеді. «Біз алаңдаулы болдық», — деді Кеннеди. «Ол кезде құпиялылық мәселесі қазіргіге қарағанда әлдеқайда бұлыңғыр болатын». Алтман кейбір жеңілдіктерге келісті: ол бағдарламалық жасақтаманы пайдаланушылар өздерінің дос желісінен тыс басқа Loopt пайдаланушыларын бақылай алмайтындай етіп өзгертті. Loopt жаңа достар табу емес, бұрыннан бар достармен қарым-қатынас жасау құралына айналуы тиіс еді. Сонымен қатар, ол қызметті қауіпсіз ету үшін тағы бірнеше ережелер қосуға келісті: он төрт жасқа толмағандар тіркеле алмайды, жаңа пайдаланушыларға алғашқы екі апта бойы олардың бақыланып жатқаны туралы жиі хабарламалар келеді, ал тіркелу процесі құпиялылық туралы хабарламалар мен жауапкершіліктен бас тарту парақтарын ақтарып шығуды қамтиды. Бұл Кеннеди үшін жеткілікті болды. Sequoia-дан соңғы рет анықтама алғаннан кейін, ол қолданбаға келісім беріп, Алтманның жаңа серіктесіне айналды.

Loopt Sprint-те іске қосылған бойда, Алтман мен Якобштейн өздерінің құпиялылық туралы ағартушылық шоуын Вашингтонға апарып, Конгресстің Интернет-форумына демеушілік жасады. Онда Якобштейн геолокациялық қызметтерді реттеудің қазіргі жағдайын «Жабайы Батыс» деп сипаттады. Идея заң шығарушыларға бұл саланы қазір реттей алатындарын және Loopt-тың бұл ережелердің қандай болуы керектігін шешуде пайдалы серіктес бола алатынын көрсету еді. Кейінгі жылдары Loopt-тың операциялық директоры Брайан Кнапп Өкілдер палатасының комитетінде сөз сөйлеп, Loopt-тың өз қызметін қауіпсіз ету үшін көптеген ұйымдармен кеңескенін алға тартты. Алтман Кнапппен бірге Вашингтонға жиі барып, Конгресс мүшелерімен, Ақ үймен, Федералды байланыс комиссиясымен (FCC) және коммерциялық емес топтармен кездесіп тұрды. Мақсат, Алтман айтқандай, «заңмен бизнестен шеттетіліп қалмау» еді.

Заң шығарушыларға келгенде, Алтман негізінен сәттілікке жетті. Осы күнге дейін Америка Құрама Штаттарында компаниялардың азаматтардың цифрлық деректерімен қалай жұмыс істеуі керектігін реттейтін бірыңғай жүйе жоқ. Бірақ тұтынушылар өздерінің орналасқан жерін тіпті достарына да жариялаудан сескенетін.

Соған қарамастан, Loopt кеңеюін жалғастырды. 2007 жылдың жазына қарай компанияда отыздан астам қызметкер болды және оларға көбірек орын қажет еді. Компания Маунтин-Вьюдегі Эл Камино Реалдың басты көшесіндегі қызыл плиткалы төбесі бар бұрынғы заң кеңселеріне көшті. Бұл Кремний алқабының тұрғындары түскі уақытта карри мен буррито жеуге жиналатын Кастро көшесіне жақын еді. Loopt инженерлері жоғарғы қабатта отырып, жиі сонда қонатын, ал маркетинг пен өнімді басқару бөлімі Алтманмен бірге төменгі қабатта орналасты. Loopt блогындағы жаңа кеңсенің алғашқы фототуры оның үстелінде — бір құты Excedrin-нен басқа ештеңе жоқ екенін көрсетті.

Якобштейн Алтманды осы үрдістің жақсы мысалы деп санады, бірақ Loopt-тағылардың бәрі онымен келіспеді. Якобштейн кеткеннен кейін басшылықтың көп бөлігі директорлар кеңесіне барып, Алтманның орнына Якобштейнді бас директор етіп тағайындауды талап етті. Олардың шағымдары арасында Алтманның кейде шындыққа жанаспайтын нәрселерді айтатыны және қызметкерлерге тым қатал екені болды. Кеңес олардың шағымдарын қабылдамай, жұмысқа қайтуды бұйырды. «Мен он сегіз-он тоғыз жасымда жұмыс істеуге өте қиын адам болдым», — деді Алтман бірнеше жылдан кейін инвестор Рид Хоффманға берген подкастында. «Егер сіз компанияның негізін қалаушы болсаңыз және аптасына жүз сағат жұмыс істеп, өте өнімді болғыңыз келсе, бұл керемет, бірақ сіз жалдаған басқа адамдардың өз өмірі бар екенін түсінуіңіз керек».

Якобштейннің орнын Алтманның «бағушысы» ретінде Брайан Кнапп басты. Ол — Loopt тұрағынан алтын түсті Prius-ымен дөңгелектерін шиқылдатып шығатын ашық мінезді адам еді. Кнапп бас заңгер және операциялық директор рөлін атқарды. Ол бірнеше жыл бойы Loopt-пен зияткерлік меншік заңгері ретінде жұмыс істеп, 2007 жылдың мамырында компанияға ауысты. Кнапп уақытының көп бөлігін байланыс операторларымен кездесуге және Капитолий төбесінде құпиялылықты реттеу бойынша лобби жасауға жұмсады. Бірақ кеңседе болғанда, отыз жастағы Кнапп жастармен бірге болды.

Halo 3 ойынынан бөлек, Loopt командасы жиналған шиеленісті сейілту үшін күреспен айналысатын. Олар адамдарды бойына қарай жұптастырды: кішкентай Алтман компанияның алғашқы сервер және мобильді инженері Сэм Яммен күресті. Бірде Том Перникофф Кнаппты күреске шақырып, жеңіл ми шайқалуымен аяқтады. Кнапп «бағушы» ретінде кімнің бастық екенінде ешқандай күмән қалдырмады.

Сэм Алтман ұялы байланыс операторларымен келісімшарт жасасуға тәуелді өніммен жұмыс істеп жатқанда, Стив Джобс Apple штаб-пәтерінде бүкіл ұялы байланыс саласын тас-талқан ететін құрылғыны құпия түрде жасап жатқанын білмеді.

Джеймс Ховард тек құрастыру туралы ойлады. Apple жанкүйері және әуесқой Mac әзірлеушісі ретінде ол Вашингтон университетінде оқып, Intel Research Seattle зертханасында ғылыми қызметкер болып жұмыс істеген еді. Сонда ол өзінің курстасы Фред Поттермен бірге жаңадан басталып келе жатқан мобильді геолокация саласына жарық түсіруге тырысқан зерттеу жұмыстарын жазды. Поттер Loopt-та осы идеялардың коммерциялық нұсқасымен жұмыс істеуге кеткенде, Ховард оның соңынан бару-бармауын сұрады. Зертхана директоры Ховардқа бұл қателік болатынын айтты, өйткені оның ойынша «Стэнфорд балалары код жаза алмайды». Бірақ Ховард бәрібір барғысы келді, ол Loopt-тың iPhone үшін нақты қолданба жасауға болатын орын екеніне сенімді еді. Поттер оған 2007 жылдың мамырында сұхбат ұйымдастырды.

Сұхбат кезінде Ховард Алтманнан iPhone туралы не ойлайтынын сұрады. Алтман оның маңызды дүние екенімен келісті. Ховард Apple мұның мүмкін болатынын әлі жарияламаса да, оған қалай бағдарлама жазу керектігін түсінгісі келетінін айтты. Алтман бұл идеяны да қолдады. Ховард бірнеше аптадан кейін, Apple-дің жыл сайынғы әзірлеушілер конференциясының (WWDC) қарсаңында жұмысқа қосылды. Әзірлеушілер Джобс осы сиқырлы құрылғы үшін бағдарламалық жасақтама жасаудың жолын көрсетеді деп үміттенді. Бақылауды бәрінен жоғары қоятын Джобс бірнеше ай бойы қарсыласып, конференцияда «тәтті шешім» (sweet solution) ретінде әзірлеушілер Apple-дің Safari браузерінде веб-қосымшалар жасай алатынын ұсынды. Джобстың сөзін бірнеше ыңғайсыз жөтел мен қолпаштаудың жоқтығы қарсы алды. Ховардтың тауы шағылды. Ол елестеткен қолданбаны браузерде құрастыру мүмкін емес еді.

Стив Джобстың «шынайылықты бұрмалау өрісі» ұсынған қорғаныс бір жылға да созылмады. 2009 жылдың наурызында елдің технологиялық элитасы Остинге (Техас штаты) жыл сайынғы South by Southwest (SXSW) музыка, кино және технология фестиваліне жиналғанда — бұл жерде Twitter сияқты стартаптар ықпалды ерте пайдаланушылардың шоғырлануын қоғамдық санаға ену үшін пайдаланған еді — ауада бірдеңе сезілді. Барбекю мен сыра үшін итеріскен халық әдеттегіден көп болды. Жергілікті AT&T желісі iPhone-ды көп қолданудан сыр бере бастады. Және бәрі жаңа геолокациялық қосымша туралы айтып жатты. Бірақ бұл Loopt емес еді. Бұл Foursquare болатын.

Соңында Sequoia бұл мәселені Google бәрін сатып алмай тұрып, AdMob-тың AdWhirl-ді сатып алуын ұйымдастыру арқылы шешті. Альтман AdWhirl-дің кодты қалай алғаны туралы алдын ала білгенін жоққа шығарды, бірақ оның AdWhirl негізін қалаушыларының бірі Сэм Яммен жақындығын ескерген көптеген Loopt қызметкерлері бұған сенуден қалды. Бұл оқиға қызметкерлердің Альтманға деген сеніміне сызат түсірді.

Loopt-тың жоғарғы буын қызметкерлері Альтманды бас директор қызметінен кетіруді талап еткен кездесу бойы Альтман шетте тыныш отырып, сынды қабылдады. Макаду, Чунг және олардың әріптесі, директорлар кеңесінің мүшесі Майк Рамзи (Tivo-ның бұрынғы бас директоры және NEA венчурлық серіктесі, оны Чунг Сэмге көшбасшылықты үйрету үшін шақырған) басшылардың уайымын тыңдап, мәселені көтергендері үшін алғыс айтты. Содан кейін олар Альтманды жұмыстан шығармай-ақ мәселені шешудің жолдарын іздестірді. «Бұл Сэммен оның кейбір кемшіліктері туралы маңызды әңгімелесу мен команданы қалай күшейтуге болатыны туралы талқылаулардың жиынтығы болды», — деді Макаду. «Сэмнің көшбасшылығына қатысты алаңдаушылық анық болды. Бірақ оны ауыстыру менің ойымда ешқашан болған емес. Егер венчурлық бизнес тарихына және негізін қалаушы бас директорды ауыстырған компанияларға қарасаңыз, әсіресе жекеменшік кезеңде, нәтижелер өте нашар».

Макадудың Альтманды қорғауға басқа да себептері болды. Шамамен осы уақытта ол Альтман таныстырған Y Combinator-дың (YC) лектеріне Sequoia-ның инвестиция салуы туралы келіссөздер жүргізіп жатты. Макаду Y Combinator-дың бар екенін алғаш рет Sequoia алғашқы инвестициясын қарастырып жатқанда, Loopt-тың иелік құрылымын зерделеу арқылы білді. «Онда Y Combinator деп аталатын ұйым үшін акциялардың құнсыздануынан қорғайтын арнайы мүмкіндігі бар алты пайыздық үлес болды», — деді ол. Ол Майллиардқа хабарласып: «Бұл жігіттер кім? » — деп сұрады. Майллиард олармен әлі таныспағандықтан, оны Альтманға бағыттады, ал Альтман Макадуға міндетті түрде Пол Грэммен кездесу керектігін айтты. Макаду бұрын жыл сайын MIT мен Гарвардта дәріс оқитын, сондықтан келесі жолы Кембриджде болғанда Альтманнан таныстыруды өтініп, Грэм мен Ливингстонға барды. Ол YC-тің Кембридждегі кеңсесіне келіп, стартап негізін қалаушылардың сұрақтарына жауап беріп, бірнеше сағатқа қалып қойды. YC Маунтин-Вьюге көшкенде, Макаду сейсенбі күнгі кешкі астарда қонақ спикер болды, соңында негізін қалаушыларға кеңес беріп, YC Стэнфорд пен Берклиде ұйымдастыратын Startup School-да дәріс оқи бастады. Sequoia-дағы серіктестері одан немен айналысып жүргенін сұрағанда, ол: «Ең бастысы, бұл — Сэм шыққан жер», — деп жауап берді.

Қалған соманы алу үшін Макаду Y Combinator-ды Sequoia-ның нағыз инвестициялық процесінің сүзгісінен өткізуі керек болды. Ол күтілетін табыс көлемін қамтитын портфельдік құрылым моделін жасап шықты. «Бұл жоспар іске асуы үшін біз YC-ті жылына бірнеше жүз компания шығаратын деңгейге жеткізуіміз керек болды», — деді ол. Бұл Грэмнің банктік шотына сай келмесе де, оның амбициясына сай келетін ауқым еді. Осы жоспардың арқасында Sequoia келесі жылы YC лектеріне 8 миллион долларлық раундты бастап бере алды. Макаду сияқты «аш» венчурлық инвестор үшін бұл керемет стратегия болды. Соңында Sequoia YC-тің пайдасынан да, Airbnb, Dropbox және Stripe сияқты YC-тің ең табысты стартаптарына ерте кезеңде тікелей инвестиция салу мүмкіндігінен де орасан зор табыс тапты.

Альтманның Sequoia үшін ашқан мүмкіндіктерін және одан түскен орасан зор пайданы ескере отырып, Макаду оны Loopt-тан кетіргісі келмеді. Ол Loopt-тың маңызды жетекшілерімен жеке кездесіп, содан кейін Альтманға ескертулерін айтты, жас бас директор оны дұрыс қабылдады. Альтман да, директорлар кеңесі де оны бас директордың күнделікті операциялық рөлінен алыстатуға тырысты. Олар компанияның күнделікті жұмысын басқару үшін тәжірибелі маман іздеуге, ал Альтманды қаражат жинауға бағытталған атқарушы төраға рөліне ауыстыруға келісті.

Ол Стрейтті Альтманмен таныстыруды ұсынды. Мориц басында айтпаған нәрсе — Loopt-та жағдай өте нашар болатын. 2010 жылдың екінші жартысына қарай Loopt қолданушыларынан айырыла бастады. «Олар бұл атты қатты қамшылады, бірақ ол шаппайтын еді», — деді Стрейт. «Ол кезде Facebook және басқалары әлеуметтік желілер бәсекесінде жеңіп кеткен болатын».

Морицтің дәнекерлігімен Стрейт Пало-Альтодағы Loopt кеңсесіне барды, онда Альтман оған Green Dot-тың корпоративтік мәдениеті туралы сұрақтар жаудырды. «Ол "динозавр" сияқты ескі технологиялық компаниямен бірігуге алаңдады», — деді Стрейт. Өз кезегінде Стрейт еш күмәнданбады. «Маған жас таланттар әрқашан ұнайтын, оның данышпан екенін білдім және оның маған көмектесе алатынын іштей сездім». Сондай-ақ оған Алок Дешпанде де қатты әсер етті, ол «адамдармен жұмыс істей алатын және нақты кодты жеткізе алатын» маман еді.

Loopt сатылғаннан бір ай өткен соң, Питер Тиль Стэнфордтың лық толы аудиториясына кіріп келді. Ол жүргізуге келіскен «CS183: Стартап» курсына жазылған 250 студенттік шек тез толып кетті, ал ерте жазылып үлгергендер қазір дәліздерде тұрып, еденде отырды. Стэнфордтың екі дипломы бар, PayPal-дың негізін қалаушы және Facebook-тің алғашқы инвесторларының бірі Тиль курс каталогында стартаптардың жетістікке жету тәжірибесімен бөлісетін табысты кәсіпкер ретінде таныстырылды.

Енді ол бәрінен де қайшылықты науқанның ортасында болды: Америка жастарын колледжді тастап кетуге көндіру. Өткен жылы ол перспективалы жас кәсіпкерлерге элиталық университеттерден бас тартып, өз компанияларын ашу үшін 100 000 доллар ұсынатын «Thiel Fellowships» бағдарламасын бастады. Ал енді ол өзі оқыған оқу орнының мінберіне шығып, ақша табудан да маңыздырақ әрі оғаш нәрсе туралы дәріс оқып тұрды.

Альтман Loopt-тан көңілі қалып, бірақ қолында 5 миллион доллармен кетті. Мәміле шарттарына сәйкес, ол Green Dot директорлар кеңесінде қызмет етіп, компанияға мобильді банкинг қосымшасын жасауға көмектесуі керек еді. Ол Green Dot-тың табысының 70 пайызын қамтамасыз ететін ең ірі тұтынушысы Walmart-пен өткен сәтсіз кездесуге қатысты. Кездесуден кейін Арканзас штатындағы автотұрақта Альтман сабырлы түрде: «Мәссаған, бұл өте нашар кездесу болды», — деп атап өтті. Жалпы алғанда, оның өз өмірі туралы қайта ойлануға мүмкіндігі болды.

«Мен жаңа компаниялар ашу туралы ойладым. Инвестиция салу туралы да ойландым», — деді Альтман. Sequoia оны өзінің венчурлық империясына тартпақ болды, бірақ ол бас тартты. Ол Еуропаны шарлады, Оңтүстік-Шығыс Азияға бірнеше рет барды, Жапонияда болды. Тіпті ашрамда (рухани тәжірибе орны) уақыт өткізіп, кейіннен New York журналына бұл «нағыз техникалық маманның стереотипі» деп әзілдегенімен, бұл тәжірибе оның өмірін өзгерткенін айтады. «Менің әлі де көп жағдайда мазасызданып, күйзелетінім анық, бірақ қазір өзімді өте еркін, бақытты әрі сабырлы сезінемін». (Энни Альтман оның ағалары Сэмді медитацияға соншалықты берілгені үшін келеке еткенін айтады, бірақ бірнеше жылдан кейін Сэмнің өз үйінде медитация топтарын өткізіп жүргенін білген). Мүмкін, ең үлкен өзгеріс Мексикадағы нұсқаушымен бірге психоделиктерді қолдану арқылы өткен демалыс кезінде болған шығар. «Бұл менің өмірімдегі ең үлкен трансформациялардың бірі болды», — деді ол San Francisco Standard басылымына. Ол уақытының көп бөлігін Биг-Сурдағы қызыл ағаштардың арасында өткізіп, кітап оқыды. «Мен бәрі туралы аздап білетіндей және бәрі мүмкін сияқты сезіндім», — деді ол. «Мен өзіме сенімсіз болдым, бірақ жақсы сезімде едім».

Альтман мен Тиль бір-бірін бірнеше жылдан бері білетін. Альтман алғаш рет аға инвесторға ядролық энергияға деген ортақ қызығушылықтары бойынша хабарласқан еді. «Мен энергия туралы шындап ойлана бастағанда, біреу маған: «Қазір ядролық энергия туралы ойлайтын жалғыз инвестор — сол. Сондықтан барып сөйлес», — деді», — деп еске алады Альтман.

Егер үкімет бұл мәселені шешпесе, Тиль мұны венчурлық капитал арқылы өзі жасауға бел байлады. Альтман ядролық синтезді практикалық қолданысқа енгізуді мақсат еткен Helion Energy компаниясын Y Combinator-ға шақырғаннан кейін, Тиль өзінің Mithril Capital фирмасы арқылы инвестиция салды.

YC зымырандай қарқынмен дамып жатты. 2012 жылы жазғы топта 84 стартап болды және серіктестер енді кімнің кім екенін ажырата алмайтын жағдайға жетті. «Бұл бәрінің миын ашытқан әйгілі топ болды», — деді YC қаржы директоры Кирсти Натху. Осыдан кейін Y Combinator болашақ топтарды кластарға бөлуді және Demo Day-ді әлдеқайда үлкен Компьютерлік тарих мұражайына көшіруді ұйғарды. 2013 жылға қарай Demo Day-ге Dropbox, Airbnb және Stripe сияқты компаниялардың табысына қызыққан 450 қонақ келді.

Экстропиялық қауымдастықтың екі мүшесі, интернет-кәсіпкерлер Брайан мен Сабин Аткинс (олар 1998 жылы экстропиялық пошталық тізімде танысып, көп ұзамай үйленген) бұл идеяға қатты берілгені сонша, 2000 жылы Юдковский үшін Singularity Institute for Artificial Intelligence (Жасанды интеллект үшін сингулярлық институты) атты ақыл-ой орталығын қаржыландырды. Жиырма бір жасында Юдковский Атлантаға көшіп, ізгі ниетті супер интеллект туралы идеясын тарату үшін коммерциялық емес ұйымнан жылына шамамен 20 000 доллар жалақы ала бастады. «Мен өте ақылды нәрселер автоматты түрде жақсы болады деп ойладым», — деді ол. Алайда, сегіз айдың ішінде ол өзінің қателескенін, тіпті қатты қателескенін түсіне бастады. ЖИ, оның пікірінше, апатқа айналуы мүмкін еді. «Бұл менің біреудің ақшасын алып жүргенімнен болды, ал мен маған көмектесетіндердің алдында өзімді терең қарыздар сезінетін адаммын», — деп түсіндірді Юдковский. «Бір сәтте «Егер супер интеллекттер не нәрсенің дұрыс екенін автоматты түрде анықтап, соны істемесе, бұл шын мәнінде дұрыс немесе бұрыс дегеннің жоқтығын білдіреді, ондай жағдайда кімге бәрібір? » деп ойлаудың орнына, мен: «Бірақ Брайан Аткинс супер интеллект қолынан өлмеуді қалайтын шығар», — деп ойладым». Ол Аткинстің «қосалқы жоспары» болғанын қалайды деп ойлады, бірақ отырып, оны әзірлеуге тырысқанда, мұның мүмкін емес екенін қорқынышпен сезінді. «Бұл мені негізгі мәселелермен шындап айналысуға мәжбүр етті, содан кейін мен бәрінде мүлдем қателескенімді түсіндім».

Легг пен Хассабис 2010 жылғы Сингулярлық саммитіне баяндамашы ретінде келді, бірақ олардың басты мақсаты — саммит қатысушыларын Сан-Францискодағы үйіне жиі шақыратын Thiel-мен танысу еді. Хассабис саммиттің бірінші күнінде адам миынан шабыт алатын ЖИ туралы өз көзқарасын баяндады. Келесі күні Легг ЖИ ілгерілеуі үшін оның өлшенетін болуы керектігі туралы сөз сөйледі. Содан кейін олар Thiel-дің Марина ауданындағы, Алтын қақпа көпірі мен Бейнелеу өнері сарайына көрінісі бар үйіне коктейльге барды және үстел үстінде тұрған шахмат тақтасын көріп қуанып кетті. Олар қалың топтың арасынан Юдковскийді тауып алды, ол оларды Thiel-мен таныстыруға алып барды. Өзін салмақты ұстауға тырысқан Хассабис бірден іске көшпестен, сөзін Thiel-ге жақын тақырып — шахматтан бастады. Ол шахматтың уақыт сынынан өткенін айтып, ат пен пілдің арасындағы қызықты тартысты — олардың құны тең болғанымен, күшті және әлсіз жақтары мүлдем басқа екенін сөз етті. Thiel оларды келесі күні стартаптары туралы айтып беруге шақырды.

Thiel-дің байланыстары арқылы DeepMind оның PayPal-дағы әріптесі Илон Маскті инвестор ретінде тартты. Масктің SpaceX зымыран компаниясына инвестиция салған Thiel-дің Founders Fund қоры 2012 жылы Хассабисті конференцияға сөз сөйлеуге шақырды және Маск сол жерде болды. Хассабис DeepMind-тың он жылдық жоспарын баяндап, оны Альтман бұл тіркесті қолданудан бірнеше жыл бұрын ЖИ-ге арналған «Манхэттен жобасы» деп атады. Thiel инвесторларының бірі шыға берісте бұл сөйлеген сөздің керемет екенін, бірақ адамзатты құтқару үшін Хассабисті атып тастау керек сияқты сезінгенін айтып әзілдегенін есіне алды.

Келесі жылы PayPal мен Founders Fund негізін қалаушылардың бірі, Масктің досы және SpaceX кеңесінің мүшесі Люк Носек Хассабисті Маскпен таныстырды. Маск Хассабисті Лос-Анджелестегі SpaceX штаб-пәтеріне экскурсияға апарды. Екеуі компания асханасында түскі асқа отырғанда, ғарыштық ауқымдағы әңгіме қозғалды. Хассабис Маскке әлемдегі ең маңызды нәрсе — супер интеллектті ЖИ үстінде жұмыс істеп жатқанын айтты. Маск болса, керісінше, өзінің әлемдегі ең маңызды іспен — Марсты отарлау арқылы адамдарды планетааралық түрге айналдырумен айналысып жатқанын айтып жауап берді. Хассабис бұл керемет екенін, бірақ егер бағынбайтын ЖИ Масктің соңынан Марсқа барып, адамзатты сол жерде де құртып жібермесе ғана жақсы болатынын айтты. Маск үндемей қалды. Ол бұл туралы ешқашан ойламаған еді. Ол DeepMind технологиясына инвестиция салу арқылы оны бақылап отыруды ұйғарды.

Футболка мен карго-шорты киген арық жас жігіт сахнаға шыққанда, чили толы табақтарына үңілген стартап негізін қалаушылар арасында сыбыс жүріп өтті. 2014 жылдың қысының соңы еді және Пол Грэм Y Combinator-дың басшылығынан кетіп, тізгінді Сэм Альтман есімді, стартапы сәтсіздікке ұшыраған жиырма сегіз жасар жігітке тапсыратынын жариялап, Кремний алқабын таңғалдырған болатын. Қазір Грэм YC-тің Маунтин-Вьюдегі ашық қызғылт сары қабырғалы штаб-пәтерінде негізін қалаушылардың кезекті легінің алдында тұрып, өзінің мұрагерін қуанышпен әрі құрметпен таныстырып жатты. Оның алдында тұрған, бұл мүмкіндік үшін жұмысынан шығып, отбасын тастап келген көптеген адамдар таңданыспен қарап тұрды.

«Мен Сэм Альтман туралы ешқашан естімеген едім», — деп еске алды Даниэль Яниссе, оның автоматтандырылған тексеру компаниясы Checkr сол жылы YC-тің бір бөлігі болған. «Мен оның өткенін білу үшін іздеп көрдім және оның тәжірибесінің аздығына таңғалдым. Ол өте жас еді, ал оның Loopt компаниясы сатылғанға дейін онша үлкен болмаған. Маған оның ерекше таланты мен дағдылары не екені қызық болды. Мұны түсіну үшін маған біраз уақыт қажет болды». Альтман жұмыс сағаттарында тұйық, техникалық тілде сөйлейтін және кейде тым дөрекі көрінетін; ол бос сөзге уақыт жібермей, бірден «мен қалай көмектесе аламын? » деген сұраққа көшетін.

Альтман өзінің күрделі технологиялық көзқарасына соншалықты берілгені сондай, ол YC-ке қосылу үшін авиация және энергетикалық стартаптарды белсенді түрде тартты, бұл өтінімдердің астында қалған алдыңғы режим ешқашан ойламаған іс еді.

Альтман махаббат өмірін де YC отбасының ішінде сақтады және сол жылы Груммен қарым-қатынасын бастады. Бұл қарым-қатынас Альтман Грумды өз отбасымен таныстыратындай маңызды болды, бірақ отбасының кейбір мүшелері 28 жастағы Сэмнің жасөспіріммен (сол кезде 19 жаста) кездесіп жүргеніне алаңдаушылық білдірді.

Қорды басқару үшін Альтман Sand Hill Road-тың (венчурлық инвесторлар шоғырланған аймақ) тұйық ортасынан тыс адамды таңдауды ұйғарды. «Мен нағыз компания операторы болған адамды қаладым», — деді Альтман. «Себебі YC-ке айтылатын сынның бірі — сіз ерте кезеңдегі стартаптарға жақсы кеңес бересіз, бірақ стартапты қалай масштабтау керектігін білмейсіз».

«Суперинтеллект» кітабы ұя салуға және мысықтарды бақылауға көмектесетін үкі тапқысы келген торғайлар үйірі туралы мысалмен басталады. Олар өз дегенін істету үшін өсіретін үкі балапанын қалай табуға болатынын жоспарлай бастайды. Торғайлардың бірі ұяларына жұмыртқа әкелмес бұрын, үкіні қалай қолға үйрету керектігін анықтап алған дұрыс емес пе деп сұрайды, бірақ басшылар үкі табудың өзі қиын екенін айтады. Қолға үйрету туралы кейін де уайымдауға болады дейді. Скептик пен оның азғантай жақтастары артта қалады, өйткені жаттығу жасайтын үкі болмаса, оны қолға үйретуді үйрену олар ойлағаннан да қиын екенін түсінеді. Оқиға олардың серіктестері қолға үйрету жолын таппай жатып, жұмыртқамен орала ма деген қорқынышымен аяқталады.

Брокман Солтүстік Дакота штатындағы Томпсон қаласының сыртындағы шағын фермада өскен, ол екі дәрігердің — офтальмолог Рон Брокман мен психиатр Эллен Фельдманның төрт баласының үшіншісі еді. Олар бос уақытында жылқы, сиыр және тауық өсіретін. Кішкентай кезінен бастап ол математика мен жаратылыстану ғылымдарына бейімділік танытты, оны анасы математикалық лагерьлер мен химия жарыстарына жазып, әкесі алтыншы сыныпта алгебра үйретіп қолдады. Брокман досымен бірге математика үйірмесін ашты. Жоғары сыныпқа келгенде, оның үлкен аға-әпкелері мектеп-интернатқа кетті, бірақ ол жергілікті мемлекеттік мектептердің оның қажеттіліктеріне сәйкес келетінін байқап, сегізінші сыныбын Стэнфордтың дарынды жастарға арналған білім беру бағдарламасының қашықтықтан оқыту оқу жоспарын пайдаланып, тәуелсіз оқумен өткізді. Өз қарқынымен ол сол жылы математиканың үш жылдық бағдарламасын аяқтап, бірінші курста жоғары математиканы (calculus) оқуға мүмкіндік алды. Он бесінші жылы (Солтүстік Дакотада көлік жүргізу жасы — он төрт), оның көлігі болды және Солтүстік Дакота университетінде сабақ ала алды. Бірақ ол Ред-Ривер орта мектебінде оқуын жалғастырып, театрға белсенді қатысты.

Кеңес Одағында еврей отбасында дүниеге келген Суцкевер бес жасында отбасымен Израильге көшті. Сол жаста ол кенеттен өз санасын сезінді. «Мен адам болып оянғандай болдым», — дейді ол. «Бұл өте таңғаларлық сезім еді». Бұл сәт оның есінде мәңгі қалып қойды және кейінірек ол ЖИ сана құпиясына жауап беруге көмектесе ала ма деп ойланды. «Мені жандар (рухтар) қызықтырды», — деді ол. «Мен жандардың істейтіні — оқу (үйрену) шығар деп ойладым, өйткені компьютерлер үйрене алмайды, сондықтан егер компьютерлер үйрене алса, бұл жандар туралы не айтады? » Бала кезінен бастап ол оқудың шын мәнінде не екені және компьютерлердің оны істей алатындығы туралы «үлкен шешілмеген мәселеге» тәнті болды.

Ол Израильдің мемлекеттік мектептерінде өте жақсы оқығаны соншалық, әлі орта мектепте жүргенде-ақ сырттай университет сабақтарын ала бастады. «Маған мектепке бару ұнамады. Мен ештеңе үйренбедім және бұл уақытты босқа өткізу сияқты сезілді, сондықтан мектеп жүйесінен қашуға деген құлшыныс әрқашан болды», — деді ол.

Осы қасиеттердің үйлесімі оны сұранысқа ие көшбасшы етті — ол терең түсініктерге ие бола отырып, өзгенің идеяларына да өте ашық болды. Солай бола тұра, ол ерте кезден-ақ нейрондық желілердің әлеуетіне нық сенді. «Илья нейрондық желіге негізделген ЖИ-ге қатты сенеді, сонымен қатар егер бұл нейрондық желілерді үлкейтсе, олар жақсырақ жұмыс істейтініне ерте бастан сенді. Оған көп адам сенген жоқ», — деді Хинтон. Көпшілік бұл идеяны нейрондық желілердің әлі де неге жақсы жұмыс істемейтінін ақтау үшін айтылған сылтау деп ойлады. «Илья оның неге үлкен болса жақсы жұмыс істейтінін түсінді және бұл көзқарасқа ең адал зерттеуші болған шығар».

Суцкевер бұл сенімге басқа ЖИ түрлерін мұқият зерттеп, қателеспегеніне көз жеткізгеннен кейін, алып тастау әдісі арқылы келгенін айтты. «Ақыр соңында, мен ЖИ-дің барлық басқа түрлерінің неге болашағы жоқ екенін өте анық, қарапайым және сенімді түрде түсіндіре алдым», — деді ол.

Суцкевердің пікірінше, ЖИ зерттеу саласын авторларын ақылды етіп көрсету үшін әсерлі теоремалары бар ұсақ-түйек мақалалар жариялаудың академиялық талабы басып кеткен. Ол бұл ғалымдарды алға жетелейтін нәрсені «математикалық қызғаныш» деп атады. Және ол өзінің математика мамандығы бойынша алған дәрежесі оны бұған қарсы иммунитетпен қамтамасыз етті деп есептеді.

Суцкевердің сенімі адам миы іс жүзінде AGI-ге (жалпы жасанды интеллектке) барар жолдың картасы екендігіне негізделген еді. Хинтон айтқандай, біз такси жүргізушісінің миында не болып жатқанын түсінбейміз, бірақ бұл бізге таксиге сеніммен отырып, қалаған жерімізге жетуге кедергі болмайды. «Нейрондық желіге негізделген ЖИ-дің түсініксіз болуы — оның сәттілігінің негізгі ерекшелігі. Біз түсініксіз мәселені түсініксіз шешім арқылы шешеміз», — деді Суцкевер. «Бірақ ең күшті дәлел — адам миының да кішкентай қарапайым нейрондардан тұратын нейрондық желі екендігі еді. Егер ми мұны істей алса, онда неге тиісті түрде оқытылған нейрондық желі істей алмайды? Ондағы сұрақ "тиісті түрде оқытылған" дегеннің не екенін түсінуде ғана».

Хинтонның бүкіл зертханасы нейрондық желілер жұмыс істей алады деген болжамға және олардың мүмкіндіктерін кеңейтуге тырысуға негізделген еді. Адам миы 100 миллиард нейроннан тұрады, олар іс жүзінде бір жағынан — дендриттен — келетін сигналдың күшіне байланысты оны әрі қарай өткізетін немесе өткізбейтін кішкентай қосқыштар ретінде әрекет етеді. 1940-жылдары алғаш рет ұсынылған жасанды нейрондар осы қосқыштардың дөрекі нұсқалары еді, онда дендритке түсетін сигнал күшінің аналогы «салмақ» деп аталатын санмен сипатталды. Хинтонның 1980-жылдардағы үлкен жаңалығы — кері таралу (backpropagation) — салмақтарды тәжірибеге бейімделу үшін қалай жаттықтыру керектігінің математикалық формуласын қамтыды. «Бұл миға ұқсай бастады», — деді Суцкевер кері таралу туралы. «Бұл нейрондық желілерді шын мәнінде қызықты нәрселерді үйренуге мәжбүрлей алатыныңды білдіреді». Бірақ көптеген жылдар бойы нейрондық желілер олардың жақтаушылары күткен нәтижелерді бермеді.

Хинтон мен Суцкевер нейрондық желілер компьютерлік көру мәселесін шешу үшін барлық бөлшектер дайын деп есептеді. Мұны дәлелдеу үшін Суцкевер зертханаға Стэнфорд жыл сайын өткізетін жарысқа қатысуды ұсынды. Стэнфорд ImageNet деп аталатын әлемдегі ең үлкен кескіндер базасын жасап, зерттеушілерге өз машиналарына суреттерді дұрыс таңбалатуды тапсырған еді. Жыл сайын қателік деңгейі ең төмен зерттеу тобы жеңіске жететін. Хинтон зертхана үшін GPU-ларды сатып алды, содан кейін Суцкевердің әріптесі, GPU-лардан жоғары өнімділік шығаруға шебер инженер Алекс Крижевскийге еркіндік берді. Ол модельге суреттерді енгізіп, оның көріп тұрған нәрселерін атай алатын дәрежеге жеткенше оны түзетіп отырды. Суцкевер болса, деректерді машинаға жеңіл қабылданатындай етіп дайындауға назар аударды. Соңында, олардың моделі ImageNet жарысында сенімді жеңіске жетті және олардың Крижевскийдің құрметіне бейресми түрде AlexNet деп аталған мақаласы нейрондық желілердің ЖИ-дегі өміршең жол екенін көрсетті — дегенмен бұл жол үлкен инженерлік шеберлік пен есептеу қуатын қажет етті.

2012 жылғы мақала саланы да, оның авторларының өмірін де өзгертті; олар құрған DNNresearch стартапы бірқатар ірі технологиялық компаниялар арасындағы бәсекелестікке (сауда-саттыққа) айналды. Google жеңіп шықты. Кремний алқабы туралы жылдар бойы оқып келген Суцкевер сонда көшіп барып, Google-дың Маунтин-Вью кампусында жұмыс істей бастады, өз сәттілігіне өзі сенбей жүрді. «Бұл барлығы ЖИ-ге қызығатын болашақта жүргендей сезім», — деді ол.

Ол Google-ды жақсы көрді, бірақ шытырман оқиғаларды одан да артық көрді, сондықтан Олтмен оны Роузвудқа шақырғанда, әсіресе Олтмен Масктың келетінін айтқанда, ол қатты қызықты. «Мен Илонның сонда болатынын білдім және сондай қуанышты болдым, бұл кешкі асқа жүгіріп бардым».

Грег Брокман негізгі оқиғаны өткізіп алдым ба деп алаңдап, кешігіп келді, бірақ Маск одан да кеш, тағы бір сағаттан кейін келді. Осы аралықта Олтмен Брокманды өзі танымайтын зерттеушілермен, соның ішінде Суцкевермен таныстырды. Маск олар ішке кіріп, ұзын үстелге отырғанда пайда болды. Олар Google және басқа технологиялық компаниялардың үлкен басымдығын ескере отырып, ЖИ зертханасын ашу мүмкін бе деген сұрақты талқылады. Тым кеш емес пе? «Барлығы оның неге мүмкін емес екеніне себеп табуға тырысты, бірақ ешкім жеткілікті деңгейде сенімді болмады», — деді Брокман. «Мүмкіндіктер өте төмен сияқты көрінді, бірақ нөл емес еді».

Олтмен сол түні Брокманды қалаға дейін көлігімен жеткізіп салды. Көлікте Брокман сол кешкі астағы тұрақты жұмысы жоқ жалғыз адам ретінде, олар жаңа ғана армандаған зертхананы құруды ұсынды. Келесі күні Суцкевер Олтменге хат жазды. «Мен: "Егер сіз зертханаңызды басқаратын адам іздесеңіз, менің қызығушылығым болуы мүмкін", — дедім».

Брокман мен Суцкевер бір-бірімен тіл табысып кетті. Бірнеше аптадан кейін олар түскі ас кезінде кездесіп, ЖИ-дің не істей алатыны туралы көзқарастарының ұқсас екенін, сондай-ақ бір-бірін толықтыратын дағдылары бар екенін түсінді. Суцкеверді Маскпен жұмыс істеу мүмкіндігі қызықтырғанымен, оның тәлімгері Хинтон былай деді: «Ильяға Грег Брокман да қатты әсер етті. Бұл кадр жинау үшін өте маңызды болды. Ол өте ақылды, техникалық жағынан мықты еді және Илья мүлдем білмейтін барлық іскерлік мәселелерді шеше алатын».

Машиналық оқытудың жаңа бастаушысы ретінде Брокман өзінің ЖИ зерттеушілер тобын жинау үшін ең қолайлы адам емес екенін білді. Сондықтан, Олтменнің ұсынысымен ол лайықты адамға хабарласты: Хинтон және Ян Лекун сияқты тұлғалармен бірге терең оқыту революциясын бастауға көмектескен Монреаль университетінің компьютерлік ғылымдар профессоры Йошуа Бенжио. Бенжио Масктың ЖИ қатерлері туралы алаңдаушылығымен бөлісетін және олардың жобасына жылы қабақ танытты, сондай-ақ Илья Суцкевердің қатысатынын естіп таңғалды.

Бірінші айда Брокман ұйым өзі, Суцкевер, Дарио Амодеи және Крис Олах сияқты бірнеше негізгі адамдармен басталады деп ойлады, олар компанияның құндылықтары мен мәдениеті қандай болатынын талқылай бастады. Ол сөйлескен тағы бір зерттеуші, ImageNet деректер жинағын жасаушы Фей-Фей Лидің жетекшілігімен Стэнфордта PhD дәрежесін жаңа ғана аяқтаған компьютерлік көру маманы Андрей Карпати жобаға күмәнмен қарады, өйткені Брокман бұл саланың адамы емес еді. Карпатидің пікірі Брокман Карпатидің досы Джон Шульманмен сөйлесіп, оны жаңа зертханаға көндіргенде өзгерді. Шульманның сенімі Карпати мен Зарембаның да қосылуына түрткі болды. «Мен бұл өте қызықты құрам деп ойладым, өйткені мен олардың бәрін танитынмын. Мен олардың бәрін құрметтедім және бұл өте мықты, шағын команда деп есептедім». Бірақ кадр жинау жұмыстары қыза бастағанда, Амодеи мен Олах бұл кішкентай зертхананың нақты мақсаты бар екеніне сенбей, бас тартты. Екеуі де Google Brain-ге кетті. Брокманға қолда бар зерттеушілермен келісімді бекіту керек болды.

Сапар соңында Брокман олардың әрқайсысына шешім қабылдау үшін үш апта уақыт берді. Ол кезде Масктың қатысуы әлі нақты емес еді. Жаңа зертхана Олтмен қазан айында жариялаған және өз қаражатынан 10 миллион доллар бөлген YC-тің YC Research атты жаңа коммерциялық емес бөлімінің жалғасы болатын. Олтмен YC Research стартап инвесторлары әдетте көтере алмайтын ұзақ мерзімді үлкен ғылыми жаңалықтармен айналысатынын мәлімдеді. «Стартаптар сұрақты білгенде және оған қалай жауап беру керектігін білгенде жақсы жұмыс істейді», — деді Олтмен The Information басылымынан Джессика Лессинге. Ол YC Research-тің 1930-70 жылдары транзистор, лазер, Unix операциялық жүйесі және C сияқты бағдарламалау тілдері ойлап табылған жаңа Bell Labs-қа айналуын қалады. YC нұсқасы он зерттеушіден басталады, олардың барлығы YC-тің толық күндік қызметкерлері болады және жалақысының бөлігі ретінде YC-тен үлес алады — Олтменге ірі технологиялық компаниялар ұсынатын жоғары төлемдермен бәсекелесуге тура келді. Ол зерттеушілер жасаған кез келген интеллектуалдық меншік, егер оны жариялау қауіпті деп танылмаса, еркін қолжетімді болатынына уәде берді. «Сіз генетикалық кодты өзгертетін нәрсені бір ғана компанияның бақылап отырғанын қаламайсыз ғой», — деп әзілдеді ол.

Коммерциялық емес құрылым ЖИ зерттеушілерін тартуда пайдалы дәлел болды. «Ұсыныс былай болды: "ЖИ өте маңызды болады. Біз мұны коммерциялық ұйымның басқаруын қаламаймыз, өйткені пайда табу ниеті ешқашан таусылмайды", — деді Карпати. — Бұл маған қатты ұнады».

Коммерциялық емес ұсыныс ақыр соңында Маскқа да ұнады. Қараша айында Брокман оған былай деп жазды: «Мен біздің бұл салаға кеңінен ынтымақтастыққа дайын бейтарап топ ретінде кіріп, диалогты қандай да бір топтың немесе компанияның жеңісіне емес, адамзаттың жеңісіне қарай бұрғанымызды қалаймын. (Меніңше, бұл жетекші зерттеу институтына айналудың ең жақсы жолы)». Маск зертхананы қаржыландыруға келісті және оған атау берді: OpenAI Institute немесе қысқаша OpenAI.

Sequoia-дан Майкл Мориц Олтменге коммерциялық емес ұйым идеясына қарсы кеңес берді. Оның пікірінше, бұл Олтменнің табиғатына қайшы келетін еді. «Ол өте іскер кейіпкер», — деді ол. «Ол нарыққа бейімделген адам. Сондықтан OpenAI-ды коммерциялық емес ұйым ретінде құру оның өз табиғатына жат жерге қоныс тебуі сияқты көрінді».

Грэмнің пайымдауынша, Олтменде OpenAI-ды коммерциялық емес ұйым ретінде құрудан басқа таңдау аз болды, өйткені оның жұмысы бар еді; ол YC-ті басқарып отырып, коммерциялық компанияның негізін қалаушы бола алмайтын еді. «Адамдар оны OpenAI-ды коммерциялық емес ұйым ретінде бастап, кейін коммерциялыққа айналдыру арқылы қандай да бір қулық жасады деп ойлайды. Бірақ бұл әлемдегі ең нашар қулық болар еді! Егер ол уақытты кері қайтарып, оны коммерциялық компания ретінде бастай алса, оны істемейді деп кім ойлайды? » — деді Грэм. «Ол қаражат жинаудың құдайы, сондықтан ол оңай-ақ жеткілікті ақша жинай алар еді. Оның мұны коммерциялық емес ұйым ретінде жасауының себебі — оның бұрыннан жұмысы болғандығында».

Қандай себеп болмасын, 2015 жылдың 8 желтоқсанында OpenAI Делавэр штатында коммерциялық емес ұйым ретінде тіркелді. Оның куәлігінде: «Нәтижесінде алынған технология қоғамға пайда әкеледі және корпорация мүмкін болған жағдайда қоғам игілігі үшін технологияны ашық ресурс (open source) ретінде ұсынуға тырысады», — деп көрсетілді. Бірнеше күннен кейін команда жыл сайынғы NIPS конференциясында өздерінің жаңа зертханасын таныстыру үшін Монреальға ұшты. Бірақ сонда барғанда олар мәселеге тап болды: Суцкевер күмәндана бастады.

Суцкевер Google-дағы бастықтарына жаңа зертханаға кету үшін жұмыстан шығатынын айтқаннан бері, олар оны нарықтық жалақыдан бірнеше есе көп ақша ұсынып, тіпті қалса, өз зертханасын басқару мүмкіндігін беріп, қайта тартуға тырысып жатқан еді. Суцкевер бастапқыда OpenAI-дан бас тартқан болатын, бірақ содан кейін Олтмен оған Масктың жобаға қатысатынын айтты. «Уау, жақсы, бұл жағдайды өзгертеді», — деді Суцкевер. «Егер ол мұны істемегенде, менің бұл жобаға бармауым әбден мүмкін еді».

Ол Монреальға жаңа зертханаға жұмысқа тұруға бел буып келді, бірақ сол жерде оны Google-дың ЖИ зерттеулерін қадағалайтын, беделді тұлға Джефф Дин бір шетке шығарып алды. Дин оған шамамен 6 миллион доллар жалақы ұсынып, Суцкевердің идеализміне және Google-дағы әріптестеріне деген сүйіспеншілігіне жүгінді. Суцкеверге шешім қабылдау үшін көбірек уақыт қажет болды, бұл OpenAI-ды өз хабарландыруын бірнеше күнге кешіктіруге мәжбүр етті. Соңында, конференцияның соңғы күні, блогтағы хабарландыру жариялануы тиіс уақытқа бірнеше сағат қалғанда, олардың Суцкевермен немесе онсыз хабарландыру жасаудан басқа таңдауы қалмады.

OpenAI 2016 жылдың 4 қаңтарында жұмысын бастамас бұрынғы апталар өте хаосты болды. Суцкевердің қатысуы да белгісіз болғандықтан, Альтман мен Брокман кеңсе жайлы ойлауға да мұршасы болмады. Сонымен, DeepMind-пен бәсекелесуі тиіс топ Брокманның Сан-Францискодағы пәтерінде жұмыс істей бастады: олар дивандарда, сопақ ас үстелінің айналасында отырды, ал Андрей Карпати кейде Брокманның төсегінде ұйықтап алатын. Бірде Суцкевер мен оның әріптесі Джон Шульман талқылау кезінде тақтаға жазу үшін орнынан атып тұрып, оның жоқ екенін байқады. Брокман бұл олқылықты тез арада түзетті.

Осы алғашқы күндері Альтман мен Брокман жинаған топ немен айналысу керектігін әлі нақты білмейтін. Брокман басқа жолдармен пайдалы болуға бекінді. Кейде бұл кеңсе тауарларына тапсырыс беру немесе ас үйдегі барлық шыныаяқтарды қолмен жуу дегенді білдіретін. «Біздің команда су ішкенді қатты жақсы көреді», — деді ол. Stripe-та жұмыс істеген соңғы бірнеше жылда ол өз мансабы туралы көп ойланып, кейде өзінің шексіз амбициясы мен жай ғана код жазғысы келетін құлшынысы арасындағы қайшылық туралы ұзақ блог жазбаларын жазатын. Бұл процесті ол «өз рөлім туралы ойлану» деп атайтын. Ол эгодан мақсатқа ауысуды қатты қалады. «Шыныаяқ жуып жүріп AGI құрып жатқандай сезіндім. Бұдан артық не болуы мүмкін? »

Карпатидің сол күздегі идеясы ЖИ агентінің ойын алаңын 1970-жылдардағы Atari ойындарынан қазіргі компьютер экранына дейін кеңейту болды. Не дегенмен, бәрі де пиксельдер емес пе? Компьютер алдындағы адамның рөлін атқара алатын жалпы агент неге жасамасқа? Олар бұл идеяны Universe деп атаған жоба аясында іске асырды. Бірақ бұл өте ауқымды жұмыс еді. Осы аралықта Заремба нығайтылатын оқытуға арналған құралдарды, яғни марапат әкелетін ойын өтетін «жаттығу залын» (Gym) құруды ұсынды. «Бұл нығайтылатын оқытумен айналысатын зерттеушілердің жұмысын жеңілдететін инфрақұрылым еді», — деді Карпати.

Содан кейін, наурыз айында бүкіл әлем бойынша 200 миллион адам AlphaGo-ның Годан әлем чемпионы Ли Седольды жеңгенін тамашалады. AlphaGo бес матчтың бірінде сондай оғаш қадам жасады, тіпті кейбір сарапшылар оны қателік деп ойлады. «Бұл адамның қадамы емес», — деп таңғалды Фан Хуэй Wired журналына. Осы оқиға арқылы DeepMind әлемге AGI-дың ауылы алыс емес екенін көрсетті.

Брокман мен Суцкевер күн сайын сервер бөлмесінде бір сағат өткізіп, машиналарды адам мүмкіндіктерінен асыру үшін қанша есептеу қуаты қажет екенін есептейтін. Олар адам миының қанша есептеу қуатын пайдаланатынын және техниканың даму қарқынын салыстырып, бірнеше жылдан кейін адам миындай нейрондық желілерді жаттықтыру мүмкін болатынын болжады. Осы кезде олар жұмысқа алу философиясын да қалыптастырды. Біз DeepMind-пен салыстырғанда әлсіз жақ (underdog) екенімізді түсіндік, сондықтан бізге атақты ғалымдардан гөрі, нақты дүниелерді құра алатын инженерлер көбірек керек болды.

Кешкі астан кейін Суцкевер Брокманға бұрылып: «Мен оның айтқандарының тек 50 пайызын ғана түсіндім, бірақ бәрі де сондай шабыттандырарлық болды», — деді.

2016 жылға қарай Альтман саясатты өзінің асқақ амбицияларын іске асыратын алаң ретінде қарастыра бастады. Сол күзі оның мектеп кезіндегі сүйіктісі Натан Уоттерс Сан-Францискоға келді. Уоттерс пен Альтман Долорес саябағының жанындағы кафеде түскі ас ішті. Әңгіме Хиллари Клинтон мен Дональд Трамп арасындағы алдағы президенттік сайлауға ойысты. Уоттерстің айтуынша, Альтман егер Клинтон жеңбесе, өзі президенттікке үміткер болатынын айтқан: «Егер ол өтпей, Трамп келсе, мен бұған жол бере алмаймын. Мен сайлауға түсемін. Жеңе алатыныма сенемін». Альтман бұл сөзді айтқанын жоққа шығарып, ешқашан президент болғысы келмегенін айтады.

Мақалада Энни туралы мүлдем айтылмауы таңқаларлық еді, өйткені ол сол кезде Бэй-Аймағында тұрып жатқан. Энни Тафтс университетін биопсихология мамандығы бойынша бітіріп, анасы мен атасының жолын қуып, дәрігер болады деп күтілген еді. Бірақ оқу соңында ол бұл жоспардан бас тартты. Ол медицина қызметкері болуы мүмкін екенін, бірақ қазіргі уақытта терапиядан өтіп, өнермен айналысып, саяхаттағысы келетінін жазды. Энни дәрігер болу өзінің емес, көбіне анасының қалауы екенін түсінді.

Қазір Альтман губернаторлыққа түсу туралы ойларын өткінші бір қиял ретінде сипаттайды. «Мен бұл туралы бірнеше апта ойландым. Бұл идеямен аса үлкен байсалдылықсыз ойнап көрдім. Мен сол кездегі губернатор Браунмен біраз уақыт өткізу үшін Сакраментоға бардым, сонда маған бұл жұмысты мүлдем қаламайтыным және оған жарамайтыным анық болды». (Джерри Браунның көп жылғы штаб бастығы Эван Веструп Браунның Альтманмен кездескені есінде жоқ екенін айтты. )

2015 жылы Пуэрто-Рикода өткен алғашқы «Болашақ өмір» конференциясы екі топты — AI зерттеушілері мен AI қауіпсіздігі мамандарын — бірнеше миллионермен қоса біріктірген еді. Енді бұл соңғы конференция бұдан да көп жұлдыздармен және шұғыл сезіммен мақтана алды. Онда Альтманмен бірге Маск, Суцкевер, Брокман, Дарио Амодей, Хассабис және DeepMind-тың басқа негізін қалаушылары болды. Панельдер арасында Альтман Алан Кейдің ұсынысымен оның бұрынғы шәкірттерінің бірі — бойшаң, қарғаның қанатындай қара шашты робототехника компаниясының бас директоры Таша Макколимен танысты.

Бұл Масктің ашық бастапқы код туралы арманының соңының басы еді. Бірақ басқа жағынан алғанда, бұл жаңа қаржыландыру OpenAI үшін Алан Кейдің, Экстропиялықтардың, ғылыми-фантастикалық жазушылардың, ал енді Сэм Альтманның көптен бері келе жатқан футуристік көзқарастарын жүзеге асыруға ресурс алу жолындағы маңызды қадам болды. Мәлімдемеде Кейдің: «Болашақты болжаудың ең жақсы жолы — оны ойлап табу» деген сөзі қайта жаңғырды.

Денди аренаға түтін машинасының тұманы арасынан боксшы сияқты шапанын жамылып, қолдарын сермеп шықты. Оның қарсыласын дөңгелекті тұғырмен алып шығып, флешканы салтанатты түрде салу арқылы іске қосты. Матч ұзаққа созылмады. «Айлакер бот! » — деп айқайлап жіберді Ишутин, OpenAI боты оның миниондарына (ойыншыға көмектесетін кіші кейіпкерлерге) шабуыл жасағанда. Бірнеше секунд ішінде бот оның аватарын жойып жіберді, ал боттың өзі жеңісіне масаттанғандай жын-періше қызыл түспен жарқырап тұрды. Ишутин бірінші матчта жеңілді, екіншісінен бас тартты, ал үшіншісін ойнаудан үзілді-кесілді бас тартты. «Ол тым мықты», — деді Ишутин.

Дендиден бірнеше дюйм жерде қара V-үлгілі жейде киген, шашы тақырлап алынған Брокман көзінде қатерлі ұшқын ойнап, жымиып тұрды. «Енді жобаның келесі қадамы туралы айтып берейін. Келесі қадам — бес те беске ойын», — деді ол. Көрермендер ду ете түсті. Оның қасында Гарвардтағы докторлықтан кейінгі зерттеуден соң, өткен ақпанда OpenAI-ға Dota командасының жетекшісі ретінде қосылған, бала мінезді поляк зерттеушісі Якуб Пачоцки Брокманға жасқаншақтай қарады. Брокман бұл жоспар туралы команданың ешбір мүшесіне айтпаған болатын.

Боб Макгрю Palantir-де он жыл жұмыс істегеннен кейін OpenAI-ға зерттеуші ретінде жаңадан қосылды. Ол 2005 жылы AI саласында PhD дәрежесін алудың мағынасы жоқ деп санап, Стэнфордтағы оқуын тастап кеткен болатын. Басқарушылық тәжірибесіне қарамастан, ол OpenAI-да жай ғана орындаушы болуды сұрады.

Макгрю Войцех Заремба басқаратын, робот қолдың симуляцияда Рубик кубигін шешуін көздейтін басқа жобаға ерікті болды. «Біз робот қолды жұмыс істетуге тырысып жатқанбыз», — деді Макгрю. Dota жобасы сәтті өткеннен кейін, Заремба Якуб Пачоцкиден сол әдісті робот қолға қолданып көруді сұрады. «Кенеттен ол допты әрең ұстайтын екі саусақты тырнақшадан, нысанды басқара алатын бес саусақты толыққанды қолға айналды. Бірнеше аптадан кейін біз шынымен Рубик кубигін шеше алдық», — деді Макгрю. «Бұл нағыз «эврика» сәті болды».

Dota 2-дегі жеңістен кейін Маск қатты қуанды. Бірақ бұл жеңіс есептеу қуатының өте маңызды екенін көрсетті. OpenAI-ға көбірек ақша керек болды. Суцкевер, Брокман, Маск және Альтман крипто-валюта арқылы ақша жинау мүмкіндігін талқылады, бірақ Маск бұл беделге нұқсан келтіреді деді. Олар коммерциялық емес ұйым үшін 100 миллион доллар жинауға тырысты, бірақ донорлар мұндай соманың коммерциялық емес ұйым үшін тым көп екенін айтты. 2017 жылдың шілдесінде Суцкевер Маскке компанияның жақында «коммерциялық құрылымды» жобалай бастайтынын жазды.

Коммерциялық компанияға көшу кезінде құрылтайшылар Маскпен ұзақ келіссөздер жүргізді. Маск толық бақылауды, акциялардың көпшілігін және бас директор (CEO) лауазымын қалады. Бірақ Суцкевер мен Брокман оның компанияға аз уақыт бөлетініне алаңдады. Соңында олар Альтманды қолдауға шешім қабылдады. Қыркүйек айында Брокман мен Суцкевер Маск пен Альтманға электрондық хат жазды. Онда олар Маскпен жұмыс істегісі келетінін, бірақ оның «абсолютті бақылауға» деген ұмтылысынан қауіптенетінін айтты. Олар OpenAI «диктотураны болдырмау» үшін құрылғанын, сондықтан Масктың диктатор болуына жол бермейтін құрылым керек екенін түсіндірді.

Сонымен қатар, олар Альтманға да күмәнмен қарады, әсіресе оның саяси амбицияларына байланысты. Олар оған: «Біз сіздің шешімдеріңізге толық сенім арта алмаймыз, өйткені сіздің мақсатыңызды түсінбейміз. CEO лауазымы сіз үшін неге соншалықты маңызды? » — деп жазды.

Маск кеңседен ашумен шығып бара жатқанда (содан кейін OpenAI қызметкерлері оны көрген емес), Альтман оларды сабырға шақыруға тырысты. Ол Масктың кетуі жаңадан құрылған зерттеу зертханасына қауіп төндірмейтінін айтты. Айта кетейік, зертхананың бастапқы 1 миллиард долларлық қаржыландыруының негізгі бөлігін Маск беруге уәде еткен болатын.

Мурати Албанияда, елдің коммунизмнен батыстық үлгідегі капиталистік демократияға өтпелі кезеңіндегі аласапыран уақытта өсті. Мектеп мұғалімдерінің отбасындағы үш баланың ортаншысы болған ол оқуда ерте көзге түсті: өз кітаптарын бітіріп, әпкесінің оқулықтарымен дайындалатын және математикалық олимпиадаларға қатысатын. Он алты жасында ол Ванкувердегі Халықаралық бакалавриат бағдарламасы бойынша оқытатын Pearson College UWC халықаралық мектеп-интернатында оқу үшін стипендия жеңіп алды. Колледж үшін ол Колби және Дартмут колледждеріндегі бес жылдық инженерлік бағдарламаға түсіп, дипломдық жобасы ретінде гибридті жарыс автокөлігін құрастырды. «Бұл қызықты болды, бірақ біз шынымен қиын нәрсені жасағымыз келді. Сондықтан батареялардың орнына суперконденсаторларды пайдаланып, мүмкіндіктердің шегін сынап көрдік», — деді ол Microsoft компаниясының техникалық директоры Кевин Скоттқа берген подкаст-сұхбатында.

Технология түптің түбінде бәрін де емдей алады деген философиясының бөлігі ретінде YC-ді денсаулық сақтау стартаптарын қаржыландыруға итермелеген Сэм үшін әкесінің өлімі қаһарлы құдайдың қаһарындай болды. «Әкесі қайтыс болғанда оның жағдайы өте ауыр еді», — деді оның мектептегі досы Салли Че.

Джерридің өлімі оның отбасына қатты әсер етті. Жерлеу рәсімінде балалардың әрқайсысы сөз сөйледі, бірақ Энни Альтманның сөзінде оның Гавайидің Үлкен аралында «экстремалды минималистік хиппи кезеңі» аясында көлікте тұрып жатқаны туралы күтпеген жаңалық айтылды. Шығанақ аймағындағы (Bay Area) зертханаларда күні бойы тышқандарды өлтіріп жұмыс істеуден шаршаған ол 2017 жылы йога мұғалімі сертификатын алу үшін Гавайиге кеткен. Содан кейін жергілікті өнімдерді сататын компанияда жұмыс істеу үшін Шығанақ аймағына оралып, кейін біржола Үлкен аралға қоныс аударып, бірнеше ай бойы көлікте өмір сүрген. Джерри ол үшін уайымдаған, бірақ қызының кез келген таңдауын қолдауға бел буған. Қаңтар айында ол Энниге былай деп хат жазды:

Джерри қайтыс болғаннан кейін Сэм әкесінің шоттарын тексеріп, оның жақында Эннимен бірге ескі көліктің ақшасын бөліп төлегенін және отбасының басқа мүшелерімен оған ақша бермеуге келіскеніне қарамастан, басқа да қаржылай көмек көрсеткенін білді. (Конни Энниді тек жиырма алты жасқа дейін медициналық сақтандыруда қалдыруға келіскен болатын). Қызына ақша беру оның дұрыс емес өмір салтын жалғастыруына мүмкіндік береді деп қорыққан Конни үшін бұл ақпарат өте ауыр тиді. «Ол Тафтс университетін бітірді», — деді Конни. «Мен оның оқу ақысын толық төледім. Ешқайсысының студенттік несиесі жоқ». Жаздың соңына қарай Конни жиырма төрт жастағы Энниді сақтандыру тізімінен шығарып тастады.

Джерри қайтыс болғаннан кейін оның өмірді сақтандыру полистерінің бірі Энниге тиді, бұл оған Лос-Анджелеске көшіп, суретші болу арманын қуып кетуге мүмкіндік берді. Ол Upright Citizens Brigade мектебінде импровизация сабақтарына қатысты, ашық микрофон кештерінде стендап айтты, подкаст бастады және «The HumAnnie» атты жеке шоуында жұмыс істеді. Бұл шоу ешкімнің қалай адам болуды білмейтіні және барлық адамдарға негізгі ресурстар қажет екендігі туралы болатын. Ол YouTube-ке әндерінің кавер-нұсқаларын жүктеді. «Менің ғылыми экстремумым болды, көліктегі хиппи экстремумым болды, ал Лос-Анджелеске бару өнер мен бизнесті қалай ұштастыруға болатынын түсіну болды», — деді ол.

Сэм үшін әкесі қайтыс болғаннан кейінгі алғашқы апта жерлеу шараларымен өтті. «Бір аптадан кейін ғана мен есімді жиып: «О, Құдайым, бұл шынымен болды ма? » деп айта алдым», — деді ол подкастта.

Жерлеу рәсімінен бір ай өткен соң, Альтман Sun Valley Resort демалыс орнының тастан салынған бас ғимаратына жаңалықтар агенттігі камераларының шытырлаған дыбысы астында келіп тоқтады. Қызғылт футболка мен көк линзалы мөлдір пластик көзілдірік киген ол жағажайға бара жатқан адам сияқты көрінетін. Allen & Company жыл сайынғы медиа-қаржы конференциясына қатысатын көптеген медиа-магнаттар іс-шараның символына айналған жүн кеудешелерді мақтанышпен киіп жүрсе, Альтман калифорниялық стилін сақтады. Альтман «миллиардерлердің жазғы лагері» деп аталатын Sun Valley-ге көп жылдар бойы барып жүрген. Бұл Loopt компаниясы 2008 жылы қаржыландыру немесе сату үшін Allen & Company-ді жалдағаннан бері басталған болатын. (Медиа келісімдерінде жиі үшінші банк ретінде тіркелетін бұл бутиктік инвестициялық банкті жалдау — конференцияға шақыру алудың ең жақсы жолы). Осы уақыт ішінде Альтман Барри Диллер және оның әйелі Диана фон Фюрстенберг сияқты Sun Valley-дің тұрақты қатысушыларымен жақын дос болып кеткен еді.

Бұл конференция ірі келісімдер жасалатын орын ретінде танымал: мұнда AOL Time Warner-ді сатып алу туралы шешім қабылдаған, ал Comcast NBC Universal-ды бақылауға алу туралы келісімді аяқтаған болатын. Allen & Company конференцияда жасалған әрбір келісімнен өз үлесін алады. Осы жылы экономиканың жақсы күйіне және тамаша ауа райына қарамастан, конференцияда үрей сезімі байқалды. Медиа саласының ірі ойыншылары Netflix сияқты компаниялардың бәсекелестігі салдарынан пайдалары таусылғанша, өздерін қандай да бір технологиялық компанияға сатып жіберуге тырысты. Көне медиа өкілдерін келемеждегендей, SoftBank негізін қалаушы Масаёши Сон келіп: «Мені дәстүрлі медиа қызықтырмайды», — деп мәлімдеді. Келесі күні Apple-ден Тим Кук пен Facebook-тен Шерил Сэндберг те осы пікірді қолдады. Әлі ажыраспаған, бірақ өзін жаңарту үстінде жүрген Джефф Безос бұлшықеттерін көрсетіп, дүкендер арасында шірене басып жүрді.

Бұл ұсыныстан қорықпаған санаулы инвесторлардың бірі — Sun Microsystems негізін қалаушы Винод Хосла болды. Ол өз фирмасы Khosla Ventures-ті бастамас бұрын танымал Kleiner Perkins компаниясында жұмыс істеген еді. Хосла Альтманмен YC-де жүргенде байланысын үзбеген, олардың екеуі де ЖИ мен ядролық энергияға қызығатын. «Сен табыстан гөрі миссияға көбірек мән беретін санаулы қорлардың бірісің», — деп Альтманның оған ақша жинау кезінде айтқанын Хосла еске алады. «Табыс туралы жоспар болған жоқ. Ешқандай болжам жасалмады. Біз тіпті қаржылық есепті де қараған жоқпыз», — дейді Хосла. Оның орнына олар AGI-ге жету миссиясы туралы сөйлесті. Khosla Ventures өзінің тарихындағы ең үлкен — 50 миллион долларлық чекті жазып, OpenAI-ға инвестиция салған алғашқы венчурлық фирма болды.

Бірақ OpenAI-ға 50 миллион доллардан әлдеқайда көп ақша қажет еді. Альтман мен оның командасы келесі айларда басқа технологиялық компаниялармен келіссөздер жүргізді, бірақ олардың көбі «онша жақсы болмады». Сол қыста ол Наделлаға және Microsoft-тың техникалық директоры Кевин Скоттқа хабарласты. Келіссөздер байыпты түрде басталды. Альтман былай деп еске алды: «Командаға оралғанда: «Бұл жалғыз серіктес. Біз солармен жұмыс істейміз. Олар бізді түсінеді, қауіпсіздік мәселелерін де, AGI-ді де біледі. Оларда капитал бар, есептеулерді жүргізу мүмкіндігі бар, біз осыны істейміз», — дедім. Одан кейін біз басқа таңдауларды қарастырған да жоқпыз».

Альтман Microsoft-пен келіссөздер жүргізіп жатқанда, ол YC-дегі орнын жаһандық байланыстарды дамыту үшін көбірек пайдаланды. 2018 жылы қытайлық стартаптарды қолдау үшін ол YC China-ны іске қосатынын жариялады. Оны Microsoft-та Наделланың ЖИ стратегиясының сәулетшісі болған, танымал қытайлық американдық ЖИ сарапшысы Ци Лу басқаруы керек еді. Альтман Қытайға бірнеше жыл бұрын Питер Тильмен бірге барған болатын. Жиырма жыл бұрын күріш алқаптары болған жерлерде жарқыраған зәулім ғимараттарды көріп, ол таңғалған еді. Ол қытайлық зауыттар мен биозертханаларды аралап, ондағы қажырлы жұмыс пен өнімділікті көргенде одан сайын тәнті болды. «Мен әлемдегі ең қызықты кәсіпкерлік және технологиялық энергия Қытайда деп ойладым», — деді Альтман. Оның Loopt-тағы бұрынғы кеңес мүшесі Грег Макаду да бұл пікірмен келісті. Sequoia компаниясының қытайлық бөлімшесі де сол кезде қытайлық дрон өндіруші DJI сияқты компанияларға инвестиция салуға тырысып жатқан еді. 2021 жылға қарай АҚШ үкіметі DJI-ді Қытайдың ұйғыр халқын бақылауға көмектесті деген айыппен инвестициялық «қара тізімге» қосты. Бірақ YC China іске қосылмады, ал Sequoia 2023 жылы АҚШ пен Қытай арасындағы шиеленістің күшеюіне байланысты өзінің қытайлық бөлімшесінен бөлінуге мәжбүр болды. Ци Лу сұхбаттарының бірінде айтқандай: «Қытайдағы трансұлттық корпорациялар дерлік жойылып кетті. Олар Қытайға ешқашан сәтті қона алмайды».

2018 жылдың жазына қарай Альтманның назары YC-дегі негізгі жұмысынан OpenAI-ға ауып кетті, бұл YC серіктестерінің наразылығын тудырды. Олар оның кеңседе сирек болатынын айтып шағымданды. Сондай-ақ олар өзара да таласа бастады: кейбіреулері Грэмге YC-дің тым «оянған» (woke) және ісінген болып кеткенін айтты. Осы мәселелерді шешу үшін Альтман өз міндеттерін Джон Левиге тапсыруға тырысты. Леви — бұрынғы заңгер және Кэролин Левидің күйеуі, оған «мәдениетке» жауапты вице-президент рөлі ұсынылды. Бұл рөл оған YC бөлімшелерінің кейбір әрекеттеріне вето қою құқығын берер еді. Леви Пол Грэм мен Джессика Ливингстон Англияда болған кезде сенім артқан үш қызметкердің бірі еді. Ол YC Research заңдық құрылымын жасауға көмектескен және оның аты OpenAI коммерциялық емес ұйымының құжаттарында көрсетілген. Ол сондай-ақ Continuity Fund-тың YC-ге жатпайтын компанияларға инвестиция салуына және атқарушы көмекшілерді жалдауға қарсы болды. Ол мен YC Core-дың бас директоры Майкл Сейбелдің пікірлері жиі қайшы келетін. Сейбел Левиге ешқашан бағынбайтынын айтқан соң, Альтман бұл идеядан бас тартты.

Хоффман Альтманды Loopt кезеңінен бері білетін. Саясатқа деген қызығушылығы Альтманнан да асып түсетін Хоффман OpenAI-мен Маск арқылы танысқан еді, бірақ ол Альтманның YC-імен оның Базалық табыс жобасына қызығушылығы арқылы жақындасқан болатын. OpenAI құрылған кезде ол 10 миллион доллар бөлуге уәде беріп, 2016 жылы LinkedIn-ді Microsoft-қа сатқаннан кейін бұл уәдесін толық орындады. 2018 жылы Маск қаржыландыруды тоқтатқанда, Альтман OpenAI қызметкерлерінің жалақысын төлеуге көмек сұрап Хоффманға жүгінді. Mozilla кеңесінде отырған Хоффман коммерциялық бөлім құру идеясын әзірлеуге көмектесті және Khosla Ventures-пен бірге оның алғашқы инвесторларының бірі болуға келісті.

Y Combinator-да Альтманның OpenAI коммерциялық бөлімінің бас директоры болатыны туралы жаңалық Джессика Ливингстонның ашуын туғызды. Ол Альтманнан, егер ол басқа коммерциялық компанияны басқаруға көшетін болса, YC-ке мұрагер табуды талап етті. Бұл өзгеріс ерікті емес еді, бірақ Альтман қарсылық көрсетпеді. Грэм өзінің электрондық хатында: «Шын мәнінде, OpenAI коммерциялық бөлімін құрып, оның CEO-сы болатын кезде Альтманға YC-тен мұрагер табуды ұсынған Джессика еді. Сондықтан Сэмді біреу «жұмыстан шығарған» болса, ол мен емес, Джессика. Бірақ «жұмыстан шығару» сөзін қолдану дұрыс емес, өйткені ол бірден келісті», — деп жазды.

Дегенмен, Альтман жұмыстан толық қол үзгісі келмей, YC төрағасы ретінде қалуды ұсынды. Бірақ Грэм, Ливингстон және Альтман оның мұрагері ретінде келіскен Джефф Ралстон байланысты толық үзген дұрыс деп есептеді. Мамыр айында Грэм Маунтин-Вьюдағы YC кеңсесіне ұшып келіп, серіктестерді жинап, Альтманның кететінін және оның орнын Ралстон басатынын жариялады.

Ливингстон Альтманның YC-ті басқара жүріп, OpenAI үшін жасырын жұмыс істегенінің ауқымын білгенде таң қалып, көңілі қалды. Содан кейін бірнеше жыл бойы олар сөйлескен жоқ. Грэм де ашулы болды, бірақ тез кешірді. Соған қарамастан, ол Альтманнан YC-ке толық көңіл бөлуді талап етпегеніне өкінді. Альтманның амбициясы екі жүзді қылыш болып шықты.

Алайда, сол сәтте Грэмнің қатысуы Альтманның кетуінен туындаған аласапыранды толық баса алмады. Альтман президент лауазымынан бас тартуға келісті, бірақ YC-те төраға болып қалғысы келді. YC бұл туралы блогта хабарлағанымен, кейіннен бұл ақпаратты өшіріп тастады. «Сэм бақылаушы ретінде қалудың жолын іздеді, бірақ іштей «жоқ, сен кеттің» дегендер болды», — дейді сол кездегі YC қызметкерлерінің бірі.

Дегенмен, GPT-2 технологиялық жеңіс еді. Ол алдыңғы нұсқадан он есе көп деректерді пайдаланды және OpenAI бұл процесті тағы да кеңейтуге асықты. GPT-3 жобасын жоспарлау жиналысында Брокман жаңа жобада жұмыс істегісі келетінін айтты. Бірақ Амодеи бұған үзілді-кесілді қарсы шықты. Ол Рэдфордтың Брокманмен жұмыс істеуден бас тартқанын алға тартты. Ақыр соңында Альтман Амодеи мен Рэдфордпен қарым-қатынасты сақтау үшін Брокманды GPT-3 жобасына жолатпайтын болды. Бұл компания ішіндегі жіктің басы еді.

Брокман үшін GPT-3 оқыту жұмысынан шеттетілу ауыр тиді. 2019 жылдың қарашасында ол өзінің сүйіктісі Аннамен OpenAI кеңсесінде үйленді, некені Суцкевер қиып, робот-қол неке жүзігін алып келді. Содан кейін ол желтоқсан айын жаңа GPT-3 моделімен жұмыс істеуге арнап, OpenAI-дың алғашқы өнімінің прототипін жеке өзі жасап шықты.

Содан кейін Altman жылдар бойы Winston Churchill-ден Willie Brown-ға дейін көптеген жақтастары болған <span data-term="true">Georgism</span>-ді (Георгизм) жаңа деңгейге көтеріп, оны «YC-изм» деп атауға болатын модель ретінде ұсынды: елдегі әрбір адамға елдің жері мен компанияларынан үлес беру, осылайша венчурлық капиталдың ең асыл идеалына қол жеткізіп, бәріміздің «мүдделерімізді бір арнаға тоғыстыру».

Forbes-ке сілтеме жасалған Worldcoin қызметкерлерінің 2023 жылғы Канкундағы саммитінің аудиожазбасына сәйкес, Altman-ның Worldcoin-дегі бастапқы мақсаты оның «біздің орталық институттарымыз, ең қуатты үкіметтеріміз не әлсірей береді, не нашарлай береді» деген сенімінен туындаған. «Мен бұрын ұлттық мемлекеттер орындайтын кейбір мақсаттарға технология қаншалықты деңгейде қол жеткізе алатынын көру үшін эксперимент жүргізу қызықты болады деп ойладым». 5 Саммиттің тағы бір сәтінде ол Worldcoin токенінің сол жылы іске қосылған (бірақ АҚШ реттеушілерінің консервативті ұстанымына байланысты онда қолжетімді емес) паспорт сияқты мемлекеттік сәйкестендіру жүйелерінің рөлін атқару қабілетіне таң қалды. «Worldcoin-нің мұны үкіметтің рұқсатынсыз жаһандық ауқымда жасай алатыны өте қызықты».

Altman-ның техно-утопиясында үкіметтер мен биология бұдан былай адам еркіне шектеу қоюдың қажеті жоқ еді. Сондай-ақ 2023 жылы Altman өзінің барлық қолма-қол байлығын дерлік екі компанияға инвестициялады. Оның бірі — 180 миллион доллар салған Retro Biosciences компаниясы болды, ол қартаюдың негізгі себептеріне қарсы тұру арқылы адам өмірін он жылға ұзартуды мақсат етті. Retro-ны спорттық денелі, сақалды, төбесінде шашы аздау Joe Betts-LaCroix есімді азамат басқарды. Ол он жылдан астам уақыт бұрын Peter Thiel мен Elon Musk қолдаған генетикалық модификация компаниясында автоматтандыру бөлімін басқарған болатын. Ол компания Halcyon Molecular деп аталды; оның мақсаты қартаюды емдеу үшін арзан геномдық секвенирлеу технологиясын жасау еді. Thiel оның негізін қалаушылармен алғаш кездескенде, мүмкіндіктерге қатты қуанған. «Ол тіпті секіріп кетті», — деді Halcyon-ның негізін қалаушы William Andregg Max Chafkin-ге Thiel туралы «The Contrarian» атты кітабы үшін. «Ол: "Біз мұны шешуіміз керек, әйтпесе бәріміз өлеміз", — деді. Бұл алғашқы әңгіме еді». 6

Halcyon жабылғаннан кейін Betts-LaCroix Bay Area аймағындағы ажалсыздық әуесқойлары үшін жиындар өткізетін Health Extension Foundation негізін қалады. Түрлі стартаптарды іске қосу барысында Betts-LaCroix YC-де толық емес жұмыс күніндегі серіктес болды. Көп ұзамай, 2018 жылдың қаңтарында YC адам өмірін немесе денсаулық кезеңін ұзартатын компанияларға 1 миллион долларға дейін қаржы ұсынатынын жариялады. YC-тің қысқы легіне адамдардың миын сақтауға және цифрлық бұлтқа жүктеуге бағытталған Nectome компаниясы кірді. Ми балғын болуы керек болғандықтан, олар бұл қызметті тек айықпас дертке шалдыққан науқастарға ғана ұсына алатын, олар тірі кезінде миына бальзамдау сұйықтығын айдауға келісуі керек еді. Nectome негізін қалаушы Robert McIntyre MIT Technology Review журналына оның компаниясы Demo Day-де «100 пайыз өліммен аяқталатын» жалғыз компания болғандықтан ерекшеленетінін айтып мақтанды. Altman күту тізіміне қосылу үшін 10 000 доллар депозит салған алғашқы жиырма бес адамның бірі болды. «Менің миым бұлтқа жүктеледі деп есептеймін», — деді ол журналға. 7

Altman-ның сол жылы жасаған екінші үлкен инвестициясы — ядролық синтезден арзан электр энергиясын алуға тырысатын Helion стартапына қосымша 375 миллион доллар бөлуі болды. Бұл компания YC-тің 2014 жылғы жазғы легінде болған. Altman бастапқыда 10 миллион доллар инвестициялап, директорлар кеңесінің төрағасы болған және содан бері оның қаражат жинауын басқарып келеді. 2021 жылы ол Thiel және Dustin Moskovitz сияқты бұрынғы инвесторлар қатысқан раундты басқарып, атқарушы төраға болды. TechCrunch-ке берген сұхбатында Helion бас директоры David Kirtley Altman-ды «физиканы шын мәнінде түсінетін елші» деп мақтады. Ол MIT Technology Review журналына Helion 2024 жылға қарай реакторын іске қосуға қажетті энергиядан көбірек электр энергиясын өндіруді мақсат ететінін және алғашқы тұтынушылар деректер орталықтары (AI-ды үйрету және іске қосу үшін қажетті орталықтар) болатынын айтты. Деректер орталықтарының артықшылықтарының бірі, деді Kirtley, олар әдетте халық тығыз орналасқан жерлерден алыс жерде орналасады. 9

Altman Silicon Valley-дің әлемді жақсырақ орынға айналдыру туралы клишесін мүлдем жаңа деңгейге көтергендей болды. Бірақ альтруизм туралы барлық әңгімелермен қатар, ол өзінің өмір сүру деңгейін де арттырып жатты. 2016 жылы ол The New Yorker журналына Mission-дағы төрт бөлмелі үйінен, бес көлігінен (оның ішінде екі McLaren және бір Tesla), Big Sur-дағы мүлкінен және өмірінің соңына дейін жететін пайыздар әкелетін 10 миллион долларлық жинағынан басқасының бәрінен құтылуға шешім қабылдағанын айтқан болатын. Қалғаны адамзатты жақсартуға жұмсалмақ еді. 10 Бірақ 2020 жылы ол жақын арада көбірек оңашалық қажет болатынын түсініп, сатып алуға көшті. Ол ағайындыларымен ұзақ уақыт бірге тұрған Mission District-тегі үйін Russian Hill-дегі 27 миллион долларлық, инфинити бассейні, өнер галереясы және қалаға керемет көрінісі бар зәулім үйге айырбастады. Демалыс күндері барып тұруға тым алыс болып шыққан Big Sur мүлкін Napa алқабындағы 15,7 миллион долларлық, 950 акрлық ранчоға ауыстырды. Және 2021 жылдың шілдесінде ол Гавайидің Үлкен аралынан жеке мұхит шығанағы мен бірнеше үйі бар он екі бөлмелі, 43 миллион долларлық иелік сатып алды деп хабарлады Business Insider. Сол уақытқа қарай Mark Zuckerberg, Jeff Bezos және Thiel де Гавайиден мүлік сатып алып үлгерген еді. 11

Ол ғылым мен технологияға деген құмарлығын бөлісетін жас жігіттермен кездесуін жалғастырды. 2019 жылы ол үй салудың тапсырыс платформасын жасайтын Atmos стартапының жиырма бір жастағы негізін қалаушысы Nick Donahue-мен кездесе бастады. Платформаның мақсаты — тұрғын үй құнын төмендету. Altman оның компаниясына инвестиция салып, кейін олар кездесе бастады. Donahue 2020 жылы YC-ден өтті; ол Altman-ның ғарыштық сана-сезімін бөлісетін. «Өмірдің мәні неде? » — деп сұрады ол 2021 жылы досынан және өз сұрағына: «Ғаламның өзін-өзі көбірек тануында», — деп жауап берді. 12 Donahue Altman-ның бірге болған кездерінде «руханият пен AI-дың қалай көрінетіні, оның қалай дамып, өзгеретіні» сияқты ұқсас сұрақтармен бас қатырғанын айтты. Пандемия кезінде Donahue Altman сияқты танымал адамның өзіне жүгінген көптеген адамдар үшін ашық болып қалғанына таң қалды. «Ол айналасындағы адамдарға көмектесуге өте дайын болды — үнемі». 2021 жылдың сәуірінде Altman Stanford-тың 2019 жылғы механикалық инженерия түлегі Ryan Cohen-ді балалық шақтағы ең жақын досы Sally Che-нің үйлену тойына алып келді. Cohen олар айырылысқаннан кейін, 2022 жылы Altman-ның Hydrazine инвестициялық компаниясы үшін жаңа қор жинауға қосылғанға дейін McKinsey-де бір жыл жұмыс істеген болатын. Ол бірнеше жылдан кейін терең технологияларға (deep tech) бағытталған жеке тәуелсіз қорын құрды. Сол кезде Che-ге Cohen ұнаған еді, бірақ ол оны өзінің жоғары интеллектті досы үшін тым жас деп ойлады. «Ол әрқашан өзінен тым жас адамдармен кездесетін сияқты көрінетін», — деді ол. «Мен үнемі: "Неге сен бұл жігіттермен кездесесің? " — деп ойлайтынмын».

Отбасымен байланысын үзгеннен кейін Annie-дің өмірі қиындай түсті. Аналық безінің ауырсынатын кисталары мен қайталанатын Ахиллес тендинопатиясын (сіңірдің қабынуы) қамтитын денсаулық мәселелері оған ұзақ уақыт тұруды қажет ететін кез келген жұмысты істеуге кедергі келтірді. Ол жұмыс-айырбас (work-trade) негізінде істеп жүрген ферма оған компьютерлік тапсырмалар беріп көмектесті, бірақ ақыр соңында ол OnlyFans үшін порнография түсіре бастады. «Мен түрлі себептермен өте жеңіл нұсқадан (softcore) бастадым», — деп жазды ол Medium платформасында. «Мен денемді көп көрсетуге ыңғайсыздандым, бұл тамақтану бұзылыстары мен дене дисморфиясы (денесін ұнатпау) тарихына, сондай-ақ денемнің физикалық тұрғыдан қатты ауырсынуына байланысты болды. Маған пост жариялаудың кейбір бөліктері ұнады және бұған ашық болу ұнады». 14 Ол достарының үйінде түнеп, азық-түлік талондарына тіркелді. Ақыр соңында, ол жеке басын куәландыратын құжаттардың ұрлануына байланысты кешіктірілген жұмыссыздық бойынша төлемдерді ала бастады.

Отбасымен байланысын үзгеннен кейін көп ұзамай оның есіне өткендегі оқиғалар (flashbacks) орала бастады. Оқшаулану кезінде бұрынғы көмескі естеліктер айқындала түсті. Ол өзі сенетін колледж жігітімен жақындасқанда құ

Екі айдан соң OpenAI өз API-ін тағы да жаңартып, GPT-3. 5 деп аталатын нұсқасын шығарды. Бұл жолы ешқандай ғылыми мақала жарияланбады, тіпті оның қанша параметрде жаттыққаны туралы ақпарат та айтылмады. Бірақ қандай өзгеріс болса да, бұл құрал OpenAI клиенттері үшін айтарлықтай тартымды болды. Шығарылым алдында өнім командасы GPT-3 сатылымының төмен болуы API-дің пайдасыздығынан ба, әлде модельдің нашарлығынан ба екенін түсіне алмай қиналған еді. GPT-3. 5 шыққаннан кейін олар жауабын алды, өйткені жаңа модель бірден сатыла бастады. «Клиенттер алайнменттен өткен модельді қалады, өйткені ол олардың тапсырмасын дәлірек орындайтын болды», — деді осы жобада жұмыс істеген OpenAI-дің аға басшыларының бірі.

Осы әңгімелер арқылы Тонер ЖИ мәселесінің ұлттық қауіпсіздік аспектілеріне қызығып, Қытайдың ЖИ саласындағы амбицияларын түсіну үшін бір жылын сол елде өткізді. Онда жүріп ол ЖИ инженерлерінің өз істерінің әлеуметтік салдары туралы сөйлесуге құлықсыз екенін байқады. Ал Кремний алқабында, керісінше, олар тек осы туралы ғана сөйлескісі келетін.

Альтман Тонерге телефон соғып, сабырлы, бірақ ашулы үнмен сөйлесті. Федералды сауда комиссиясы (FTC) OpenAI-дың деректермен жұмыс істеу тәжірибесін зерттей бастағанын және мұндай сындар компанияға зиян тигізетінін айтты. Ол бәрінен де бұл сөздер оның шынайы көзқарасы ма екенін білгісі келді. Тонер шынымен Anthropic-ті OpenAI-дан сенімдірек деп санай ма? Альтман бұл мәселелерді директорлар кеңесі деңгейінде талқылағысы келетінін айтты. Тонер мақаланың тақырыбы басқалардың сыртқы қабылдауы туралы екенін және оның жеке көзқарастары анағұрлым терең екенін түсіндірді. Ол ChatGPT-дің бәйгені жеделдеткеніне қарамастан, қауіпсіздік мәселелеріне назар аудартқанын айтты. Сондай-ақ ол академиялық аудитория үшін жазғанын жеткізді. Бірақ егер ол мақаланы OpenAI-ға зиянды деп санаса, директорлар кеңесінен кешірім сұрауға дайын екенін айтты. Ол кеңеске электронды хат жазып, кейбір нәрселерді дұрысырақ тұжырымдауы керек болғанын айтты және бұл мәселе туралы қайтып естімеді. Бірақ кейінірек The New York Times-тың хабарлауынша, Альтман OpenAI басшыларына хат жазып, оған ескерту жасағанын айтқан. «Мен оның бұл келтірілген зиянды түсініп отырғанын сезбедім», — деп жазған ол.

Жексенбіге қарай Альтман мен OpenAI басшылығы оның қайтып келетініне сенімді болды. Мурати оны кеңеске айтпай кеңсеге шақырды және қызметкерлерге оның күні бойы осында болатынын хабарлады. Альтман X желісіндегі оқырмандарына қонақ рұқсатнамасын көрсетіп: «Мұны бірінші және соңғы рет тағып тұрмын», - деп жазды. Ол, Брокман, Мурати, Квон және бас операциялық директор Брэд Лайткап пен басқа да басшылар күні бойы кеңеспен келіссөз жүргізді. Кеңес егер жаңа мүшелер туралы келісім болса, оның қайтып оралуына қарсы болмады. Екі тарап та Salesforce компаниясының бұрынғы тең атқарушы директоры Брет Тейлорды қолдады.

Келіссөздер түннің бір уақытына дейін созылды. Репортерлер OpenAI есігінің алдында лагерь құрып, кеңсеге бірнеше рет тамақ жеткізілгенін бақылап отырды. Кенеттен кеңес Муратиге жаңа бас директорды тағайындағандарын хабарлады: ол — Альтманның YC-дегі курстасы, Justin. tv мен Twitch-тің негізін қалаушы әрі ЖИ-дің абайлап дамуын жақтайтын Эмметт Шир еді. Альтман мен OpenAI басшылығы есеңгіреп қалды. Олар кеңес адал келіссөз жүргізбеді деп есептеді. Альтман ғимараттан ренжіп шығып кетті. Бір күн бұрын Наделла оған Microsoft-қа ауысу мүмкіндігін ұсынған болатын, енді ол соны қабылдауға бел буды.

Барлық қызметкерлерге Ширмен жалпы жиналыс болатыны туралы Slack хабарламасы жіберілді. Қызметкерлер оған "ортаңғы саусақ" эмодзилерімен жауап берді. Жексенбі күні кешкісін кеңсеге бұл драманың соңын көру үшін екі жүздей адам жиналған еді, енді олар ғимараттан жаппай шыға бастады. Фойедегі эмоционалды сәтте Брокманның әйелі Анна Суцкеверден шешімін қайта қарауды өтінді.

Альтманның өткен жылы Ақ үйде өткізген кездесулері оны АҚШ-тың сексен жастағы президенті Джо Байденмен бірнеше рет бетпе-бет келтірді. Ол Джо Байденнің Дональд Трампты жеңе алмайтынына алаңдай бастады. Президенттің көмекшілері Байденнің жасы туралы әңгімелерді басуға тырысқанымен, демеушілер жағдайдың мәз еместігін өз көздерімен көрді. 2023 жылдың маусымында Microsoft технологиялық директоры Кевин Скотт Байден үшін қаражат жинау шарасын өткізді, онда қонақтардың бірі Байденді «қорқынышты деңгейде нашар» және «87 жастағы алжыған атаң сияқты» деп сипаттады. Бірақ содан кейін бір жыл бойы Байденге қарсы шығу мүмкін еместей көрінді. Дегенмен, сол күзде Ақ үйдегі мазасыз кездесуден кейін Альтман Мэтт Крисилоффқа қоңырау шалып, бұған қатысты бірдеңе істеуге бола ма деп сұрады.

Қазан айының соңына қарай Филлипс тәжірибелі саяси технолог Стив Шмидтті жұмысқа алды. Мэтт Крисилофф Шмидтке өзін Альтманның бұрынғы штаб басшысы ретінде таныстырып, зерттеу нәтижелерімен бөлісті. Кейбір деректер бойынша, бұл зерттеу Филлипстің сайлауға түсуіне түрткі болған. Шмидт бұл зерттеулердің ақшасын кім төлеп жатқанын білгісі келді. Үшінші рет сұрағанда: «Бұл қарғыс атқан зерттеудің ақшасын кім төлеп жатыр? » — деп айқайлады. Соңында бұл Сэм Альтман екені белгілі болды.

Бұл шайқаста OpenAI «DLA Piper» сияқты лоббистік компанияларды жалдады. Сонымен қатар, Facebook негізін қалаушы Дастин Московиц қаржыландыратын «Open Philanthropy» сияқты ұйымдар Вашингтонның ең ықпалды орындарына өз адамдарын орналастырып жатты. «Олардың құйған ақшасы технологиялық саясат үшін бұрын-соңды болмаған көлемде», - деді Даниэль Кастро.

Оның айналасындағы Альтманның сыншылары мен жаулары күшейіп бара жатқандай көрінді. Қазан айында Суцкеверге тәлімгер болған, «ЖИ-дің өкіл әкесі» атанған Джефф Хинтон машиналық оқыту саласындағы еңбегі үшін физика бойынша Нобель сыйлығына ие болды. Жаңалық жарияланғаннан кейін көп ұзамай Торонто университеті ұйымдастырған баспасөз мәслихатында Хинтон өзінің тәлімгерлері мен студенттеріне алғыс айтып, ешкім сұрамаса да: «Менің бір студентімнің Сэм Альтманды жұмыстан шығарғанын ерекше мақтан тұтамын», — деп қосты. Хинтон 2023 жылдың мамырында OpenAI бастаған және оның жұмыс берушісі де қосылған ЖИ жарысын сыни тұрғыдан талқылау үшін Google-дағы жұмысынан кеткен болатын. Жалған ақпаратқа, жұмыс орындарының жоғалуына және түбінде адамзаттың тағдырына алаңдаған ол сол кезде The New York Times басылымына: «Оны бақылай алатындығына көз жеткізбейінше, бұл технологияны бұдан әрі кеңейтпеу керек деп ойлаймын», — деген еді. Енді Нобель сыйлығын алғаннан кейін ол тіпті қатал сөйледі.

Ол ондаған жылдар бойы әкесі баспана мәселесінде істегені сияқты, капитализмнің әділетсіздігін тегістеу үшін мемлекеттік қаражат пен жеке инвестициялар бірігуі керек, әйтпесе «ЖИ соғысқа себеп болатын өте шектеулі ресурсқа айналады және негізінен бай адамдардың құралы болады» деп есептеді. Сол айда OpenAI штаб-пәтерінде берген сұхбатында оның компьютеріндегі жадты жасаған белгісіз адамдарға және олардың адамзат өркениетінің үнемі өсіп келе жатқан «құрылыс сатысындағы» рөліне таңданып отырғанын естігенде, анасының еңбекқорлығының жаңғырығы байқалды.

Дүние жүзінде либерализм шабуылға ұшырап жатса да, Альтман рационалдылыққа, ғылымға және прогресске шынайы сенуші болып қала береді. Британдық физик Дэвид Дойчтың 2011 жылы шыққан «Шексіздіктің бастауы» (The Beginning of Infinity) атты танымал ғылыми кітабын алғаш оқығаннан кейін он жылдан астам уақыт өтсе де, ол оны жолықтырған адамдардың бәріне дерлік ұсынады. Кітапта Дойч Ағарту дәуірінің ғарыштық маңыздылығын — адамдардың білімді шынайы түрде өндіруді үйренген сәті ретінде және олардың ақыр соңында ғаламның әр бұрышын жаулап алып, өзгертетініне сенбеуге ешқандай негіз жоқ екенін айтады. «Табиғат заңдарымен тыйым салынбағанның бәріне, дұрыс білім болса, қол жеткізуге болады», — деп жазады Дойч. Өлім — шешілетін мәселе. Тіпті ғаламның ең суық және қараңғы бұрыштарындағы энергия мен білімді біз болашақта жасайтын технология арқылы жинауға болады.

Альтман өзінің Рашн-Хиллдегі үйінде адамзат прогресіне деген сеніміне арналған ғибадатхана іспетті орын тұрғызды. Кірген кезде кездесетін алғашқы заттар — үш тас балта, соның ішінде табылған ең көне балталардың бірі. Бұл гоминидтердің соңғы 1,5 миллион жылдағы тіршілігінде болған жалғыз құралы — құрылысқа, аң аулауға және тамақ пісіруге арналған біртұтас нысан еді. Ондаған басқа заттардың арасында технологиялық тарихтың әртүрлі сәттерінен қалған қылыштар, вакуумдық түтікше, ғарыш бағдарламасының кәдесыйлары, Concorde қозғалтқышының қалақшасы, алғашқы Apple компьютері, өзінің алғашқы компьютері Mac LC II-нің көшірмесі және OpenAI жасаған робот-қолдардың бірі бар.

2024 жылғы қыркүйектегі эссесінде Альтман былай деп жазды: «Адамзат тарихына бір тар қырынан қарауға болады: мыңдаған жылдық жинақталған ғылыми жаңалықтар мен технологиялық прогресстен кейін біз құмды ерітіп, оған бірнеше қоспалар қосып, оны керемет дәлдікпен өте кішкентай масштабта компьютерлік чиптерге айналдырып, оған энергия жіберуді және соңында барған сайын қабілетті жасанды интеллект жасай алатын жүйелерді алуды үйрендік».

«ОПТИМИСТ» (THE OPTIMIST) кітабы менің керемет зерттеушім әрі досым Люк Джерод Куммердің көмегімен дайындалды және жазылды. Ол мен бірге жұмыс істеген ең мықты журналистердің бірі. Ескі мектептің шаршамайтын зерттеушісі ретінде ол жылнамалар мен құжаттарды қопарып, алыстағы дереккөздермен кездесу үшін саяхаттап, кітаптағы ең маңызды мәліметтерді тауып келді. Сондай-ақ кітап оның ізденімпаздығынан, табандылығынан және дұрыс пайымдауынан — оның жазушылық және редакторлық талантын айтпағанда — үлкен пайда көрді. Онымен жиырма жыл бұрын Village Voice тергеуші журналисі Уэйн Барреттің қол астында тағылымдамадан өткен бірінші күнімізде кездескенде, біздің дос болатынымызды білдім, бірақ бұл достықтың қаншалықты қызықты әрі жемісті болатынын елестете де алмадым.

Бұл жағдайға тап болғандар үшін Альтманның жұмыстан шығарылуы адреналин жадқа мөрлеп тастайтын айқын сәттердің бірі болды. Қызымның скауттар жасағын орманмен бастап бара жатқанымда, телефонымның экранына таңқаларлық тақырып шықты; аяғымның астынан жер тайып кеткендей болды. Келесі күндер ұйқысыз өткен бұлдыр сәттер еді, бірақ мен Journal-дағы әріптестерім Дипа Ситараман, Том Дотан және Бербердің қасымда болғанына, сондай-ақ Лиз Уоллманның байсалдылығына, Джейсон Диннің даналығына және Джейми Хеллердің табандылығына ризамын. Бір окопта бірге болатын бұдан артық адамдарды елестете алмаймын. Бір жыл бойы не болғанын және оның ЖИ болашағына тигізер әсерін анықтауға тырысқанда көрсеткен серіктестіктері үшін алғыс айтамын. Рольф Уинклер мен Кейт Лайнбоға жомарттықтары үшін рахмет.