TELEGEI

Home

Өлеңдер жинағы

Ыбырай Алтынсарин

Оқылуы: 0%

Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).

20 px
1.85
0.30 px
0.95 em

Өлеңдер жинағы

«Кел, балалар, оқылық!» бастаған қазақ ағартушылығының негізін қалаған Ыбырай Алтынсариннің өнегеге, өсиетке толы асыл өлеңдері.

КЕЛ, БАЛАЛАР, ОҚЫЛЫҚ!

Бір Аллаға сиынып,
Кел, балалар, оқылық!
Оқығанды көңілге
Ықыласпен тоқылық!
Істің болар қайыры

Бастасаңыз алдалап.

Оқымаған жүреді

Қараңғыны қармалап.

Кел, балалар, оқылық,
Оқығанды көңілге
Ықыласпен тоқылық!
Оқысаңыз, балалар,

Шамнан шырақ жағылар.

Тілегенің алдыңнан

Іздемей-ақ табылар.

Кел, балалар, оқылық
Оқығанды көңілге
ЬІқыласпен тоқылық!
Мал дәулеттің байлығы,

Бір жұтасаң жоқ болар.

Оқымыстың байлығы
Күннен-күнге көп болар,

Еш жұтамақ жоқ болар.

Кел, балалар, оқылық,
Оқығанды көңілге
Ықыласпен тоқылық!
Сиса көйлек үстінде

Тоқуменен табылған...

Сауысқанның тамағы

Шоқуменен табылған...

Өнер-білім — бәрі де

Оқуменен табылған.

Кел, балалар, оқылық
Оқығанды көңілге
Ықыласпен тоқылық!
Надандықтың белгісі —

Еш ақылға жарымас.

Жайылып жүрген айуандай

Ақ-қараны танымас.

Аяңшыл ат арымас,

Білім деген қарымас.

Жөн білмеген наданға

Қыдыр ата дарымас.

Кел, балалар, оқылық
Оқығанды көңілге
Ықыласпен тоқылық!
Оқу деген шыны-ды,

Тұрған сайын шыныққан...

Оқу білген адамдар

Май тамызған қылыштан...

Білмегенді білуге
Есті бала тырысқан,

Есер бала ұрысқан.

Кел, балалар, оқылық
Оқығанды көңілге
Ықыласпен тоқылық!
Әлпештеген ата-ене

Қартаятын күн болар.

Қартайғанда жабығып,

Мал таятын күн болар.

Ата-енең қартайса —
Тіреу болар бұл оқу!
Қартайғанда мал тайса –
Сүйеу болар бұл оқу!
Кел, балалар, оқылық
Оқығанды көңілге
Ықыласпен тоқылық!
Оқу білген таниды,

Бір жаратқан Құдайды.

Танымаған Құдайды

Не ғылғанда ұнайды...

«Шырағым адам болғай» деп,

Ата-енең жылайды.

Баладан қайыр болмаса,
Баланы неге сұрайды?!
Кел, балалар, оқылық,
Оқығанды көңілге
Ықыласпен тоқылық!

ӨНЕР-БІЛІМ БАР ЖҰРТТАР

Өнер-білім бар жұрттар

Тастан сарай салғызды.

Айшылық алыс жерлерден,
Көзіңді ашып жұмғанша,

Жылдам хабар алғызды.

Аты жоқ құр арбаны
Мың шақырым жерлерге

Күн жарымда барғызды.

Адамды құстай ұшырды,
Мал істейтін жұмысты

От пен суға түсірді.

Отынсыз тамақ пісірді,

Сусыздан сусын ішірді.

Теңізде жүзді балықтай,
Білгендерге осылар —
Бәрі дағы анықтай,
Білмегенге танықтай,
Біз де бекер жатпалық

Осыларға таныспай.

Ат өнері білінбес,

Бәйгеге түсіп жарыспай.

Желкілдеп шыққан көк шөптей,
Жаңа өспірім достарым,
Қатарын кетті-ау, алысқа-ай,
Ұмтылыңыз қалыспай!
Біз надан боп өсірдік

Иектегі сақалды.

«Өнер — жігіт көркі» деп,

Ескермедік мақалды...

Біз болмасақ сіз барсыз,
Үміт еткен достарым,
Сіздерге бердім батамды!

БАЛҒОЖА БИДІҢ БАЛАСЫНА ЖАЗҒАН ХАТЫ

Үміт еткен көзімнің нұры, балам,
Жаныңа жәрдем берсін Құдай-Тағалам!
Атаң мұнда анаңмен есен-аман,

Сүйіп сәлем жазады бүгін саған.

Атанды сағындым деп асығарсың,

Сабаққа көңіл берсең басыларсың.

Ата-анаңды өнер білсең асырарсың,

Надан боп, білмей қалсаң аһ ұрарсың.

Шырағым, мұнда жүрсең нетер едің?

Қолыңа құрық алып кетер едің.

Тентіреп екі ауылдың арасында
Жүргенмен не мұратқа жетер едің?!

БҰЛ КІM?

«Бала, бала, бала» деп,

Түнде шошып оянған.

Түн ұйқысын төрт бөліп,

Түнде бесік таянған.

Аялы қолда талпынтқан,

Қаймақты сүттей қалқытқан.

Суық болса жөргегін,

Қорғасын оқтай балқытқан.

Айналасына ас қойып,

Изені көлдей шалқытқан.

Қолын қатты тигізбей,
Кірлі көйлек кигізбей,

Иісін жұпар аңқытқан.

ӨСИЕТ ӨЛЕҢДЕР

Жаратты неше алуан жұрт бір Құдайым,

Тең етті бәрімізге күн мен айын.

Адамның адам біткен баласымыз,
Қайсың бөлек тудың деп айырайын!
Бәріміз бір адамның баласымыз,
Жігіттер, бір-біріңе қарасыңыз!
Өмір деген бес күндік кетер өтіп,
Атаң барған орынға барасыңыз!
Пайғамбар бұрынғы уақытта Дәуіт өткен,

Патша боп бұл дүниеге даңқы кеткен.

«Отыз ұлым бар ғой» деп кептік ойлап,
Құдайым отызында әлек еткен.„
Жылаған Дәуіт патша тоба қылып,
Өзінің бенде екенін сонда біліп,
Мұнан соң Тақ-Сүлеймен туды дейді,

Отыз ұлға бір өзін жора қылып.

Ескендір1 патша болып дүниені алған,

Қалмаған бұл жалғанда ешбір арман.

Жалғыз-ақ өлмеске айла табамын деп,

Ізденіп мәңгі суын соған барған.

Мәңгіден су ішкенге өлім болмас,

Ескендір мұны сұрап білгені рас.

«Су әпкел» деп жіберді уәзірлерін,

Уәзірі қасындағы Қыдыр Ілияс.

Екеуі барды суға, судан ішті,

Бір кесе патша үшін және алысты.

Енді қайтып, жүрелік деп тұрғанда,

Бір адамға сол жерде көзі түсті.

Сұрасты: — мұнда отырған неткен жансыз,
Қарасақ келбетіңе мұсылмансыз?
Сонда ол кісі өз жайын баян етті: —

Мен-дағы бір патша едім еш күмәнсіз.

Өлмеске мен де осылай талап еттім,

Бір күні осы суға келіп жеттім.

Әрбір іс уақытында қызық екен

Ақыры өз басыма азап еттім.

Бір заман әлек болды барша елім,

Қалмады қыдырмаған ешбір жерім.

Кемдіктің неше түрлі бәрін көріп,
«Ах енді өлім болса маған» дедім!
Дүниені неше айналып, неше кездім,

Өз жаным мен денемнен өзім бездім.

Маған өлім бермеді Құдай-Тағала,

Енді тастап дүниені мұнда келдім.

«Ах» деді Қыдыр Ілияс қайтып келді,

Сонда да кеседегі суын берді.

Ішейін деп Ескендір ұмтылғанда,

Су Ескендір ауызына бармады енді.

Тағы да Тақ-Сүлеймен нағылмады,

Өмірін соңындағы шағындады.

Наушеруан2 діні кәпір әділ өтті,

Дозаққа соның үшін жағылмады.

Бұзбаңыз әділдікті бұл мал үшін,

Жиясыз оны-дағы бір жан үшін.

Әзәзіл періштенің бастығы екен,
Не болды тәкәппарлық қылғаны үшін?
Әйіпті сегіз жылдай мың құрт жеді,

Болыпты бөлек-бөлек соның тәні...

Мал-жаннан, ұру, туған бәрі безіп,

Далада жалғыз жатып «Алла» деді.

Малды алды, баланы алды, сабыр етті,

Дұшпандар мысқыл атып жәбір етті.

«Разымын не берсең де Құдайым» деп,

Бәрін де қабақ шытпай қабыл етті.

Қорлама кем адамды болсаң дана,
Кәріпті Құдай сүйсе неді шара?!
Ер болған сиыр бағып Зеңгі баба,

Пір болды түйешіден Ойсылқара.

Ұмытпа бай болдым деп бір Құдайды,

Жер жұтқан қайырсыздан Қарынбайды.

Мекенін білемісіз қайда қалды,

Жомарттық қылғаны үшін Атымтайды.

Иманды ер Құдайынан ұялады,

Ұялып, Иесінен сый алады...

Ренжітпе бенде болсаң бейшараны,

Кәріп көңілі бір сыңғақ бияла-ды...

АРАЗ БОЛ, КЕДЕЙ БОЛСАҢ ҰРЛЫҚПЕНЕН

Араз бол, кедей болсаң ұрлықпенен,
Кете бар, кессе басың шындықпенен!
Қорек тап бейнеттен де Тәңірің жәрдем,
Телмірме бір адамға мұңдықпенен!
Адамға бір өзіндей көзің сүзбе,
Бір әділ қазынасы кең патшаңды ізде!
Қорексіз еш пендесін қалдырмайды,
Жаратқан бір Тәңріңнен күдер үзбе!

МАҚТАНБА БАҚЫТТЫМЫН ДЕП БАҒЫҢЫЗҒА

Мақтанба бақыттымын деп бағыңызға,

Қартаймақ қиын сауда тағыңызда.

Іске аспай бақ дәулеттің қалуы оңай,

Басыңнан бағың тайған шағыңызда.

Мақтанба сұлумын деп ажарыңа,
Ажарсыз адамдарды ал назарыңа!
Злиха, Жүсіппенен сұлу өткен,
Тұрмаған ажар ара ажалына!

ЖҮЙРІКТЕ БОЛМАЙДЫ КӨРІК СЫНАЛМАҒАН

Жүйрікте болмайды көрік сыналмаған...

Бақ тайса ерге дәулет құралмаған...

Меңзеген асқар тауға есіл көңіл,
Дүниеде ешнәрседен тыналмаған!

АРЫҚ МАЛ ЖАН ЖОЛАТПАС БІР ЖАЛДАНСА

Арық мал жан жолатпас бір жалданса,

Бенде ойлар кемімеймін деп бір малданса.

Қадамы әзіз ердің ұзамайды

Жігітке бақыт шіркін сырт айналса.

Ағайын жат болады алыс болса,

Болады жат та жақын таныс болса.

Достарың, дұспан түгіл табалайды —
Аяғың бір нәрседен шалыс болса!

АСЫЛЫ ЗАЛЫМДАРДЫҢ ЛАЙЛАНДЫ

Асылы залымдардың лайланды,

Дүниені маған десең шыр айналдыр.

Ит үрер жақсыға да, жаманға да,

Қылмағы бірақ залал Құдайдан-ды.

ӘЙ, ДОСТАРЫМ!

Әй, достарым, жігіттерім,
Болмасқа болушы болма,
Қолыңнан келсе қыл қайыр,
Кісіден алушы болма!
Жақсының жүзі жәндетті3
Бір көруің қанібетті,

Жаманның ісі міндетті.

Зар берсе4 алушы болма!
Жоғары қарап оқ атпа,
Өзіңнің түсер қасыңа!
Ақылсыз жанды досым деп,

Басыңды қосып сыр айтпа.

Күндердің күні болғанда,
Ол жаман айғақ болар басыңа!
Бар күшіңді сынаспай,

Балуандармен күреспе.

Таң боларсың әлемге,

Сөз боларсың көлемге.

Ақылсыз достан — ақылды дұшпан артық.

Дұшпаныңнан бір сақтан!
Сырты майда, іші қан,
Ел ішінде жар-жора,

Достарыңнан бір сақтанғанда, мың сақтан.

ӘЙ, ЖІГІТТЕР!

Әй, жігіттер, үлгі алмаңыз,

Азған елдің ішінен.

Алыс-алыс қашыңыздар,

Зияндасты кісіден.

Жақсыны көзден салмаңыздар,

Жақсыдан қапыл қалмаңыздар.

Өзі болған ерлердің,

Аяғынан алмаңыздар.

Әр елге, әр жұртқа
Алтын сақа табылмас!
Бас ауырса бақсыларды,
Алып келіп бақтырарсың
Жазықсыз жануарды сойып,

Өкпеменен қақтырарсың.

«Жын-бәлекет қашады» деп,

Тұмар алып тақтырарсың.

Білмес надан еткен істен

Ешбір қайыр табылмас.

Алған жарың жаман болса,

Бір Тәңірге көп налырсың.

«Жарым сондай болса екен» деп,

Көрінгенге көз саларсың.

Әзелде маңдайыңа нені жазса соны аларсың,
Бәріңізге қасы қара, қызыл жүзді табылмас!
Қатының өлсе, қарыс ұрып қаларсың,
Аны-мұны қармалап,
Және біреуді аларсың,
Бір кеткен соң қамқор әке-шешең табылмас!

АЗҒАН ЕЛДІҢ ХАНДАРЫ

Азған елдің хандары,

Тақ үстінде отырғандары.

Жарлыдан алып байларға,

Сыйлар берсе керек-ті.

АЗҒАН ЕЛДІҢ ҚОЖАСЫ

Азған елдің қожасы,

Қыдырып келер есікке.

«Бұл үйде кім бар екен?» деп,

Көзін салар тесікке.

Балаларын бастырып,
Қатындарын састырып,
Төрге қарай ұмтылып,
Тамақ үшін қылқынып,

Дуа қылса керек-ті.

АЗҒАН ЕЛДІҢ МОЛДАСЫ

Азған елдің молдасы,

Үлкен болар сәлдесі.

Аса бауыр қылмаңыз,

Оның рас емес олдасы.

Көрмей-білмей біреуге,
Куәлік берсе керек-ті!

АЗҒАН ЕЛДІҢ БИЛЕРІ

Азған елдің билерінің,

Барар болсаң алдына.

Алым бермей тамағына,
Қарар ма ол сенің әліңе?!
Қорадағы малыңа,

Төре берсе керек-ті.

АЗҒАН ЕЛДІҢ БАЙЛАРЫ

Азған елдің байлары,

Ұлық тұтар басын-ай.

Қайда дәулетті адам болса,

Берер соған асын-ай.

Көзін сүзіп бір кәріп,

Төгіп келсе жасын-ай.

Бермек түгіл, бейшараны,

Масқара қылса керек-ті.

Береке кеткен елдерде

Күн қысқарса керек-ті.

Алатаудай атаға,

Ұл қышқырса керек-ті.

«Бала, бала, бала» деп,

Түнде шошып оянған.

Түн ұйқысын төрт бөліп,

Түнде бесік таянған.

Аялы қолда талпытқан,
Қаймақты сүттей қалқытқан,
Суық болса жөргекте

Қорғасын оқтай балқытқан.

Айналасына ас қойып,

Айдынды көлдей шалқытқан.

Қолын қатты тигізбей,
Кірлі көйлек кигізбей,

Иісін жұпар аңқытқан.

Сондай сорлы анаға,

Қыз қышқырса керек-ті.

АЗҒАН ЕЛДІҢ АДАМЫ

Азған елдің адамына,
Айтсаң тіліңді алмағай,
Кетсе шарлап жия алмағай,

Бір Тәңірден ұялмағай.

«Бүгін тоба қылмайын,

Ертең тоба қылайын.

Қашан тоба қылғанымша,
Үзіп-жұлқып алайын» деп,
Өлшеп берген өмірін

Зая қылса керек-ті.

ЖАЗ

Сәуірде көтерілер рақмет туы,

Көрінер көк жүзінде қаз бен қуы.

Көктен жаңбыр, таулардан сулар жүріп,

Жайылар жер жүзіне қардың суы...

Ұшпақтың бір сәулесі жерге түсіп,

Өсірер жерден шепті нұрдың буы!..

Жақындар Құдайымның көктен күні,

Тең болар жарлықпенен күн мен түні.

Аспаннан рақымменен күн төнгенде

Қуанып қыбырлайды ыныс-жыны.

Ұйқыдан көзін ашқан жас балаша,

Жайқалып шыға келер жердің гүлі.

Шапақтан бұлты шығар мұнарланып,

Жаңбырлы күндер түсер тұманданып.

Адамзат нәр ауасын судай жұтар,

Шөл тартқан айуандарша құмарланып.

Жетпеген үлкендікке жас балалар,

Жүгірер ойдан-қырға жұмарланып...

Сәуірде алуан-алуан жауар нөсер

Нөсердің қуатымен жер шөбі өсер.

Көкорай дүние жүзі шалғын болып,

Жын, айуан, адамзат баурын төсер.

Жан-жәндік рахат тауып түру үшін,

Ұшпақтан хош иісті желдер есер.

Сәуірдің әрбір күні дертке дәрмен,

Құдайым дәрмен бол деп етер пәрмен...

Бір малы шаруаның екеу болып,

Қыстаудан ел шығады алуан-алуан.

Күлісіп, құшақтасып әзіл етер,

Әйелдер көш жөнелтіп кейін қалған...

Жүгірер киік, құлан тау мен қырда,

Қуанып, ықыласпен келген жылға...

Алыстан мұнарланған сағымдары

Шақырып тұрар күліп «кел!» деп мұнда!...

Көл бұзылып, көк шығып, қойнын ашса,

Қаңқылдап қонар оған қаз бен тырна...

Адамзат сайран етер көңілі жай,

Секіріп ойын салар құлын мен тай.

Қой маңырап, сиыр мөңіреп шат болады,

Тасиды күркіресіп өзен мен сай.

Аяғын алшақ басып түйе шығар,
Жаратқан мұнша таңсық Жаббар Құдай!
Кеш болса күн қонады таудан асып,

Шапаққа қызыл алтын нұрын шашып.

АҺ ұрып шүкірлікпен құшақтасар

Рахатпен кеш уақытында неше асық...

Боз үйден таң алдында күйеу шықса,

Артынан қарар жары жүзін басып.

Құдайға шүкір етер жас пен кәрі,
Бердің деп жанға рахат мұндай дәрі!
Жын-айуан, адамзат, құрт-құмырсқа
Разылық бір Құдайға асар зары,
Қырда орман, жер жүзінде бәйшешектер,
Шуылдап шүкір етер мұның бәрі!

ӨЗЕН

Таулардан өзен ағар сарқыраған,

Айнадай сәуле беріп жарқыраған.

Жел соқса, ыстық соқса бір қалыпта,

Аралап тау мен тасты арқыраған.

Көңілің суын ішсең ашылады,

Денеңде бар дертіңді қашырады.

Өксіген оттай жанып жануарлар,

Өзеннен рақат тауып басылады.

Қынарда5 тілсіз тұрған тоғайлары

Шуылдап жермен бірге бас ұрады...

Он мың мал айдап өтсең де лай қалмайды,

Тасыса су бармаған сай қалмайды.

Тасыған өзен-судың қуатымен

Көк шалғын шөп бітпеген жай қалмайды.

Ел қыстап күн көреді жанабында6,

Дәм болар алуан-алуан балығында...

Тас таста, алтын таста сынамаққа,
Сонда да аққан өзен қалыбында!
Құдіретін Құдайымның көресің бе?

Не нәжіс тоқтар өзен денесінде...

Арыстан демалуға суға кірсе,

Балықтар шымшып ойнар терісінде...

ӘДІЛДІК КӨРМЕГЕН ҮШІН ТӨРЕГЕ АЙТЫЛҒАН СӨЗ

Тақсыр-тақсыр дегізіп тамсандырдың,

Сөйтіп жүріп аяққа қан салғыздың.

Жан жүрмейтін ісіме жан алғыздың,
Ақырында малымнан құр қалғыздың!
Оразаның түбіне мақсым жетер,

Азған елдің түбіне тақсыр жетер.

Әділдіктен хан тайса наным кетер,

Жылай-жылай жарлымын малы кетер...

Ай, тақсыр, бұл дүние өтер-кетер,

Мал иесі де артыңнан қуып жетер...

Жарлылар да бір табар әділ қазы,

Таразылы күн болса арыз етер!..

АНАНЫҢ СҮЮІ

Кім сендерді, балалар, сүйе-тұғын,
Қуанышыңа қуанып, қайғыңа күйе-тұғын?
Түн ұйқысын төрт бөліп, кірпік қақпай,

Шешең байғұс дамылсыз жүре-тұғын.

Кім сендерді, балалар, тербететін,
Еркелетіп, ойнатып, сергітетін?
Жалқау болсаң, балалар, жаман болсаң,

Қамқор анаң көз жасын көлдететін.

Кім сендерді сағынар шетке кетсең,
Ғылым іздеп, тез кайтпай, көпке кетсең?
Ұмытпа, ең кемінде жұлдыз сайын,

Хат жазып тұр, төбесі көкке жетсін.

Кім сағынар сендерді келгенінше,
Құлындарын көзімен көргенінше?
Сендер кайтып келгенде адам болып,

Еш арманым болмас дер өле-өлгенше.

«ҚАЙЫРЫМДЫ ТҮЛКІ»

Бір мерген бозша құсты атып алды,

Қоймады өлтіріп-ақ жалғыз жанды.

Басында бір ағаштың үш баласы,

Шырылдап ұясында жетім қалды.

Ана жоқ таситұғын тамақ жемді,
Күн көрер бишаралар қайтып енді?
Шулаған балапанның даусын естіп,

Сөз сөйлеп аянышты түлкі келді.

«Алда, сорлы, мүсәпір балалар-ай!
Жасынан өлген екен аналары-ай!
Көбелек, шыбын аулап күн көретін,
Жоқ екен бишаралар шамалары-ай!
Ай, құстар, тыңдаңыздар құлақ салып,

Кезекпен жем тасыңдар ұшып барып.

Асырау бұл үшеуін емес қиын,

Етіңдер, аз күн қайыр, бөліп-жарып.

Көкек құс, жүнін түлеп жүр ғой бекер,
Азырақ жетім үшін жұлсаң нетер?!
Қайырдың бұл дүниеде жетімге еткен,
Басқа еш сауабына бар ма жетер?!
Бозторғай, қарап тұрма сен де текке,

Жүрсің ғой бекер шарлап, ұшып көкте.

Даладан, тоғайлардан тамақ ізде,
Бұлардың үшеуіне көп керек пе?!
Сар мойын, ер жетті ғой балаларың,

Бәледен құдай сақтар бірер-жарым.

Бұлардың күндіз-түні жанында бол,

Жоқтатпа пақырлардың аналарын.

Қарлығаш, сен келтірсең маса, шыбын,

Бұларға о да қорек болар тығын.

Осындай жұрт жабылған сауап іске,

Ұят қой кіріспеске жарықтығым.

Сандуғаш, не қылайын сені қайрап,

Қоярсың оқтын-оқтын өзің сайрап.

Көңілін бір аз ғана көтермекке,

Зарлының жетім қалған соры қайнап.

Достарым осындай бір іс істелік!

Жастарды жетім қалған кісі етелік.

Ізгілер орманда да бар екенін,
Осындай сауап іспен көрсетелік!»
Тұрғанда түлкі сөйлеп сауап жолды,

Риза боп естігеннің көңлі толды.

Аштыққа шыдай алмай үш балапан,

Ағаштан төмен, жерге түсіп қонды.

Жұрт жинап, жақсы кеңес қылған түлкі,
Зарланып, жетімді аяп тұрған түлкі,
Аузына үшеуін де қағып салды,

Өзі екен нағыз «құдай» ұрған түлкі.

ЕГІННІҢ БАСТАРЫ

(И.Крыловтан)
Бір адам жас баласын жанына алды,

Екеуі сайран етіп кетіп қалды.

Қыдырып әрі-бері жүрді-дағы,

Егінші егін еккен жерге барды.

Аралап әр егінді қарап жүрді,

Кезі еді пісіп тұрған егін түрлі.

Бастарын дәнге толған төмен салып,

Бидайлар бейне тағзым етіп тұрды.

Жалғыз-ақ бір бидай тұр көкке қарап,

Бейне бір жалғыз өзін көпке санап.

Баланың сол бидайға көзі түсіп,

Білмекке кетті көңілі жөнін сұрап.

Құбылып, бидайлар тұр басын салып,
Маужырап, ырғатылып, нұрға қанып,
Әй, әке, мұның мәнін түсіндірші,

Бір іске тұрмын өзім қайран қалып.

Бұл бидай көтеріп тұр басын көкке,

Қарайды шекірейіп өзге көпке.

Өзіне өзгелерін теңгермейтін,
Соншама бұл бидайдың дәні көп пе?

ҚАРҒА МЕН ТҮЛКІ

( И. Крыловтан )
Ашығып түлкі жүрді жапандарда,

Тамақ іздеп жол шекті сапарларға...

Ешнәрсені көре алмай келе жатса,

Көзіне түсті алыстан жалғыз қарға.

Жүгіріп түлкі соған жетіп келді,

Қарға ағаштың басында мұны көрді.

Тістегені аузында тәтті ірімшік,
Оны көріп түлкі екең сөйлей берді:

— Қарға батыр, әр сөзің күміс, алтын, Сырттан тілеу тілейді барша халқың.

Қарға-екендей дүниеде әуез жоқ деп,

Осылайша шығады сыртқа даңқың.

Сандуғаш, бұлбұлдарды көріп едім,

Жүзіңді бір көруге келіп едім.

Даусыңды бір шығаршы, шаттанайын,

Сырттан асық болғаннан өліп едім.

Басын салып құйрығын былғаңдатып,
Екі көзін қарғаға қылмаңдатып,
«Қарға тақсыр, көзім жасын көріңіз» деп,

Жыламсырап сөйлейді жылмаңдатып.

Масаттанып бұл қарға сілкінеді,

Ішін тартып, миықтан бір күледі.

«Арып-ашып алыстан келген шығар,

Көңілі тынып кетсінші, шіркін» деді.

Мақтау сөзге семіріп судай тасып,

Пәрменінше «қарқ!» етті ауызын ашып.

Қарқ еткенде ірімшік жерге түсіп,

Оны кетті түлкі - екен ала қашып.

Пікірлер (0)

Әзірге пікір жоқ.
An error has occurred. This application may no longer respond until reloaded. Reload 🗙