Аспаздық. Бақылау материалдары
Т.Г. Семиряжко
Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).
«Тағамдық шикізатты: көкөністерді, саңырауқҧлақтарды, балықтарды, ет және ет өнімдерін, ауылшаруашылық құстар және қанатты жабайы құстарды, сонымен қатар одан жасалатын тағамдар мен өнімдерді, емді тағамдардың негізін механикалық және жылыдай аспаздық өңдеу бойынша тесттер мен тапсырмалар келтірі...
К Ә С І Б И Б І Л І М Б Е Р У
Т. Г. СЕМИРЯЖКО, М.Ю. ДЕРЮГИНА
АСПАЗДЫҚ
БАҚЫЛАУ
МАТЕРИАЛДАРЫ
«Білім беруді дамытудың федералдық институты» Федералдық мемлекеттік мекеме бастапқы кәсіби білім беру бағдарламасын жүзеге асыратын білім беру мекемелерінде оқыту барысында оқу құралы ретінде пайдалану үшін ұсынды
Рецензияның тіркеу нөмірі 365, 2009 жылғы 22 маусым «БДФИ» ФММ
5- басылым, стереотипті
Мәскеу
«Академия»
Баспа орталығы 2014
ӘОЖ 613.295(075.32)
КБЖ 36.99-ші 722 С306
Р е ц е н з е н т т е р :
Мәскеу колледжі № 32 қызмет кӛрсету саласының оқытушысы
А. В. Хаджимуратова;
Білім беруді дамытудың федералдық институты кәсіби білім беру стандарттарының зертханасы меңгерушісінің орынбасары педагогика ғылымдарының кандидаты
М. В.Андреева
Семиряжко Т. Г.
С306 Аспаздық. Бақылау материалдары: орта кәсіби білім беру мекемесінің студенттеріне арналған оқу қҧралы/ Т. Г. Семиряжко, М.Ю. Дерюгина. — 5- бас., стер. — М. : «Академия» Баспа орталығы, 2014. — 208 б.
ІSBN 978-5-4468-0976-9
Тағамдық шикізатты: кӛкӛністерді, саңырауқҧлақтарды, балықтарды, ет және ет ӛнімдерін, ауылшаруашылық қҧстар және қанатты жабайы қҧстарды, сонымен қатар одан жасалатын тағамдар мен ӛнімдерді, емді тағамдардың негізін механикалық және жылыдай аспаздық ӛңдеу бойынша тесттер мен тапсырмалар келтірілген. Сонымен қатар, бақылау жҧмыстары мен ҥйдегі ӛздік жҧмыстары ҥшін тапсырмалар берілген. Оқу қҧралы «Аспазшы, кондитер» мамандығының кәсіби айналымына кіретін пәнаралық курстарды игеру кезінде қолданылуы мҥмкін.
Орта кәсіби білім беру мекемелерінің студенттеріне арналған.
ӘОЖ 613.295(075.32)
КБЖ 36.99-ші 722 С306
Осы басылымның түпнұсқа-макеті «Академия» Баспа орталығының меншігі болып табылады және оның құқықиеленушісінің рұқсатынсыз
кез-келген жолмен жариялауға тыйым салынады.
ІSBN 978-5-4468-0976-9
© Семиряжко Т.Г., Дерюгина М.Ю., 2008 © «Академия» Білім беру-баспа орталығы, 2010 © Ресімдеу. «Академия» Баспа орталығы, 2010
Қҧрметті оқырман!
Осы оқу қҧралы 260807.01 «Аспазшы, кондитер» мамандығы бойынша оқыту- әдістемелік жинағының бӛлігі болып табылады. Жас ҧрпақтың оқыту-әдістемелік жинағы жалпы білім беру және жалпы кәсіби пәндер мен кәсіби модульдерді меңгеруді қамтамасыз етуге мҥмкіндік беретін дәстҥрлі және инновациялық оқу қҧралдарынан тҧрады. Әрбір жинақ жҧмыс берушінің талаптарын есепке ала отырып, жалпы және кәсіби қҧзіреттілікті игеру ҥшін қажетті оқулықтар мен оқу қҧралдарынан, оқу қҧралы мен бақылаудан тҧрады. Оқыту басылымдары электрондық білім беру ресурстарымен толықтырылады. Электрондық ресурстар интерактивті жаттығулар мен тренажжерлар, мультимедиялық нысандар, қосымша материалдарға сілтемелер мен Интернеттегі ресурстардан тҧрады. Бҧнда терминологиялық сӛздік пен оқу процесінің негізгі параметрлері: жҧмыс уақыты, бақылау және тәжірибелік тапсырмаларды орындаудың нәтижелері жазылатын электрондық журнал кіреді. Электрондық ресурстар оқу процесіне оңай қойылып әр тҥрлі оқу бағдарламаларына бейімделе алады.
КІРІСПЕ
Ҧсынылып отырған «Аспаздық. Бақылау материалдары» оқу қҧралы 34.2 «Аспазшы, кондитер» мамандығы бойынша («Аспазшы» мамандығы ҥшін арнайы блок) білім алушылардың білімін бақылауға арналған. Оқу қҧралында «Аспаздық» пәнінің барлық тақырыптары бойынша материалдың негізгі кӛлемін қамтитын тапсырмалар мен
тесттер, сынақ және жазбаша жҧмысы ҥшін сҧрақтар, қайталау және бақылау жҧмыстары ҥшін сҧрақтар келтірілген. Тапсырмалар мен тесттердің әр тҥрлі нҧсқалары 10-15 минут ішінде орындауға есептелген, білім алушылардың материалды игеруін ҥнемі тексеруге мҥмкіндік береді. Осы тапсырмалар мен тесттерді білім алушылар ӛзін бақылау ҥшін, сонымен қатар оқытушылар жҧмыс жоспары ретінде, білім алушылардың ҥлгерімін жедел бақылау ҥшін және емтиханға дайындық кезінде «Аспаздық» пәнінің жеке сҧрақтарын қайталау ҥшін пайдалана алады.
ШИКІЗАТТЫ
МЕХАНИКАЛЫҚ АСПАЗДЫҚ ӚҢДЕУ
І
БӚЛІМ
1 Тарау. Кӛкӛністер мен саңырауқҧлақтарды ӛңдеу 2 Тарау. Балықты ӛңдеу
1 Тарау
КӚКӚНІСТЕР МЕН
САҢЫРАУҚҦЛАҚТАРДЫ ӚҢДЕУ
1 Тараудағы тапсырмалар мен тесттердің кӛмегімен сіздер кӛкӛністерді тез әрі дҧрыс ӛңдеуді ҥйренесіз. Сіздің тапсырмаңыз — дҧрыс жауап беру.
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) қызылшада, сәбізде; б) сарымсақта, пиязда, тҧрыпта; в) картопта, желкекте; г) асқабақта, қырыққабатта. а) картопта, асқабақта; б) балдыркӛкте, ақжелкенде; в) қызылшада, қырыққабатта; г) қояншӛпте, саумалдықта. а) картопта, қызылшада; б) қырыққабатта, сәбізде; в) шалқанда, тҧрыпта, желкекте; г) кәдіште, патиссонда. а) қызылшада, сәбізде, басты пиязда; б) асқабақта, кәдіште; в) тҧрыпта, картопта; г) аскӛкте, шырғалжыңда. а) сәбізде, қырыққабатта; б) қызанақта, сарымсақта; в) қызанақта, қымыздықта; г) қызанақта, шалқанда. Е с к е р т у . Тесттерр мен тапсырмалардың жауаптарының ҥлгісі: 1, а; 2, г және т.с.с.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
6
а) сәбіз; б) балдыркӛк; в) қызылша; г) тарна.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) крахмал; б) қант; в) амин қышқылы тирозин; г) минералды заттар
а) крахмалдың клейстер тҥзуі; б) қант суда ериді; в) жылытқан кезде ферменттер бҧзылады. а) тҥсін сақтап қалу ҥшін; б) дәрумендерді сақтап қалу ҥшін; в) қырықбуындар мен ҧлуларды жою ҥшін. а) картоптың сҧрыпына; б) калибрлеуіне; в) тазалаудың ҧзақтығына; г) картоптың сапасына. а) сәбіз, шалқан; б) қырыққабат, бҧршақ; в) қызанақ, қияр; г) қымыздық, саумалдық.
№ 1 ТАПСЫРМА
Ҥлгі бойынша топтарға кіретін кӛкӛністер мен кӛкӛністер тобын тізбектеуді жалғастырыңыз:
Кӛкӛністер тобы
Топқа кіретін кӛкӛністер
Тҥйнекжемістер
Картоп, жералмҧрт, батат
Тамырлы жемістер
Сәбіз, қызанақ, шалған, шалқан, желкек, ботташық, балдыркӛк
7
№ 2 ТАПСЫРМА
Ӛңдеудің тҥрлерін олардың мақсаттарын тҥсіндіре отырып тізбектеуді жалғастырыңыз
Ӛңдеудің тҥрлері
Ӛңдеудің мақсаттары
Іріктеу
Кӛкӛністерді ҧтымды пайдалануға мҥмкіндік береді
Kалибрлеу
1.
2.
1.
2.
3.
№ 3 ТАПСЫРМА
Кӛкӛністерді кесудің кеңінен таралған тҥрлерінің сызбасын толтырыңыз.
8
№ 4 ТАПСЫРМА
қарапайым ;
кҥрделі .
№ 5 ТАПСЫРМА
ақбасты —
; гҥлді —
; кольраби —
9
№ 6 ТАПСЫРМА
1.2 Сурет
№ 7 ТАПСЫРМА
№ 8 ТАПСЫРМА
10
№ 4 ТЕСТ
Картопты кесудің тҥрлерін оның аспаздық қолданылуына сәйкестігін кӛрсетіңіз.
Картопты кесудің келесі тҥрлері қандай тағамдар ҥшін қолданылады? а) пісірілген картопты қуыру; б) салаттар, винегреттер; в) еттен жасалған рагу; г) кӛкӛністен жасалған кӛже. а) «Украин» борщы; б) «Мәскеу» борщы; в) макарон ӛнімдерінен жасалған кӛже; г) гарнирі бар майшабақ. а) қҧс ӛнімдерінің гарниріне «пай» картобы; б) жаңа піскен қырыққабаттан щи; в) асбҧршақ қосылған картопты кӛже; г) макарон ӛнімдері қосылған кӛже. а) кӛкӛністен немесе еттен жасалған рагу; б) жаңа піскен қырыққабаттан жасалған щи; в) асбҧршақ қосылған картопты кӛже; г) сҥттегі картоп. а) кӛкӛністен немесе еттен жасалған рагу; б) «Мәскеу» борщы; в) жіңішке кеспе мен картоп косылған кӛже; г) ҥй қуырдағы.
№ 5 ТЕСТ
Картопты кесудің тҥрлерін оның аспаздық қолданылуына сәйкестігін кӛрсетіңіз.
Картопты кесудің келесі тҥрлері қандай тағамдарға қолданылады?
а) салқын тағамдардың гарнирлері және кӛкӛністен жасалған кӛк сорпаға; б)
«Сҥттегі картоп» тағамы ҥшін; в) қыздырылған майда қуыру ҥшін; г) бҧқтыру ҥшін. а) «Сҥттегі картоп» тағамы ҥшін, бҧқтыру ҥшін; б) макарон ӛнімдері қосылған кӛжелер ҥшін; в) негізгі тәсілмен қуыру. а) борщтар ҥшін («Флот» және «Сібірден» басқа), макарон ӛнімдері қосылған кӛжелер ҥшін, қышқылтым кӛже; б) ет пен балықты кӛмештеу ҥшін; в) салқын тағамдар ҥшін.
а) пісірілгенді балық пен етті кӛмештеу ҥшін, шикі — қуыру ҥшін; б) шикі — негізгі тәсілмен қуыру ҥшін; в) қҧс ӛнімдерінің гарниріне қыздырылған майда қуыру ҥшін. а) қҧс ӛнімдерінің және жабайы қҧстардың гарниріне қыздырылған майда қуыру ҥшін;
б) салқын тағамдар мен дәмтатымдар ҥшін; в) қышқылтым кӛжелер ҥшін.
11
№ 6 ТЕСТ
Қызылшаны кесудің тҥрлерін оның аспаздық қолданылуына сәйкестігін кӛрсетіңіз.
Қызылшаны кесудің келесі тҥрлерін қандай тағамдар ҥшін пайдаланады? а) «Флот» борщы; б) майонездің астындағы қызылша; в) гарнирі бар майшабақ; г) салқын борщ. а) винегрет; б) «Мәскеу» борщы; в) қаймақта бҧқтырылған қызылша; г) қызылша сорпасы. а) «Сібір» борщы; б) гарнирі бар майшабақ; в) қызылшадан жасалған котлеттер; г) қызылша сорпасы. а) маринад; б) салқын тағамдар мен дәмтатымдарды безендіру ҥшін; в) қызылшадан жасалған котлеттер; г) салқын борщ.
№ 9 ТАПСЫРМА
Борщтарды дайындау ҥшін кӛкӛністерді кесу тҥрлерін (ҥлгі бойынша) кӛрсетіңіз.
Тағам
Кесу тҥрі
қырыққабаттар
картоптар
қызылшалар
Сәбіздер, пияздар
Борщ
«Украин» борщы
Саламдап
Кесектеп
Саламдап
Саламдап
«Мәскеу» борщы
«Сібір» борщы
«Флот» борщы
№ 10 ТАПСЫРМА
Щилерді дайындау ҥшін кӛкӛністерді кесу тҥрлерін (ҥлгі бойынша) кӛрсетіңіз.
Тағам
Кесу тҥрлері
қырыққабаттар
сәбіздер
ақжелкендер (тамыры)
пияздар
Жаңа піскен қырыққабаттан жасалғна щи
12
Тапсырманың соңы 10
Кесу тҥрлері
Тағам
қырыққабаттар сәбіздер
ақжелкендер (тамыры)
пияздар
Ашытқан қырыққабаттан жасалған щи
«Орал бойынша» щи
Ашытқан қырыққабаттан жасалған тәуліктік щи
Туралған
Ҧсақ текшелер Ҧсақ текшелер Ҧсақ текшелер
№ 11 ТАПСЫРМА
Кесу тҥрлері
Тағам
Жаңа піскен қырыққабаттар
картоптар
сәбіздер
пияздар
Кӛкӛністерден жасалған кӛже
«Шаруашылық» кӛже
Жармалардан жасалған кӛже
Бҧршақ қосылған картопты кӛже
№ 12 ТАПСЫРМА
Кӛжелерді дайындау ҥшін кӛкӛністерді кесу тҥрлерін кӛрсетіңіз
№ р/р
Кесу тҥрі
Кӛлемі
Аспаздық қолданылуы
1
Қалыңдығы 0,2 см
ҧзындығы 4...5 см
а) шикі қызылшадан
«Сібір» борщтарын дайындау ҥшін; піскен қызылшадан
Қызылшаны кесудің тҥрлерін оның аспаздық қолданылуына дҧрыс сәйкестігін кӛрсетіңіз.
13
Тапсырманың соңы 12
№ р/р
Кесу тҥрі
Кӛлемі
Аспаздық қолданылуы
2
Биіктігі 1,5...2 см
қалыңдығы 0,2 см
в) шикі қызылшадан
—борщтарды дайындау ҥшін (
«Флот» және «Сібірден» басқа), маринад, қызылша сорпасы, қызылшадан жасалған котлет ҥшін; піскен қызылшадан — салаттар ҥшін; г) шикі және піскен қызылшадан— екінші тағамдарды дайындау және салқын тағамдарды безендіру ҥшін
3
Орташа:
1 х 1 см; ҧсақ:
0,5 х 0,5 см;
0,3 х 0,3 см
ірі, ҧсақ
№ 13 ТАПСЫРМА
жасайды?
14
Кестеде келтірілген тағамадарды дайындау ҥшін пайдаланылатын тамырлы жемістердің кесу тҥрлерін кӛрсетіңіз (« + » белгісімен).
Тағам атауы
Кесу тҥрі
Тілімдем
Жҧлдызша, тегершік
Ҧсақ текшелер
Саламдам
Шарлар, жаңғақтар
«Украин» борщы
Салаттар және винегреттер
Тәуліктік щи
Салқын тағамдар (безендіру)
Кӛкӛністерден жасалған котлеттер
Етпен жасалған рагу
Ҥй қышқылтым кӛжесі
Жармалар қосылған кӛжелер
№ 15 ТАПСЫРМА
Кестеде келтірілген тағамадарды дайындау ҥшін пайдаланылатын тамырлы жемістердің (сәбіз, қызылша) кесу тҥрлерін кӛрсетіңіз (« + » белгісімен).
Тағам атауы
Форма нарезки
Тілімдеп
Бӛліктеп
Дӛңгелектеп
Кесектеп
Саламдап
Орташа текшелер
Кӛкӛністер қосылған сорпа
«Мәскеу» борщы
Піскен кӛкӛністерден жасалған салаттар
Салқын тағамдар (безендіру)
Маринадтар
«Шаруашылық» кӛже
Кӛкӛністерден жасалған рагу
Қышқылтым кӛже
Макарон ӛнімдері қосылған кӛже
15
№ 16 ТАПСЫРМА
№ р/р
Сурет
Ӛлшем
1
Пиязды дӛңгелектеп кесу
Диаметрі 7 см, қалыңдығы 0,1 —0,2 см пияздар
2
Пиязды бӛліктеп кесу
Диаметрі 2,5 см ҧсақ пияздар
3
Пиязды саламдап кесу
Ҧзындығы 4 — 5 см, қалыңдығы 0,2 см саламдап
4
Пиязды ҧсақ текшелеп кесу
кесіктері 0,3 х 0,3 см текшелер (тҥйірлер)
16
№ 17 ТАПСЫРМА
Тағамдарды дайындау ҥшін пиязды кесудің қандай тҥрлерін пайдаланады? Жауапты
« + » белгісімен кӛрсетіңіз.
Тағам
Кесу тҥрі
Бӛліктеп
Шпалкалар (жасыл пияз
ҥшін)
Ҧсақ текш е
Дӛңгеле ктеп
Саламдап (жартылай дӛңгелектеп)
Жаңа піскен қырыққабаттан жасалған щи
Ҧсақ пияздардан
Кәуаптарға гарнир
Салқын тағамдар (безендіру)
Турама ет, харчо кӛжелер
Винегреттер
«Украин» борщы, қышқылтым кӛжелер және маринадтар
«Ленинград бойынша» балық, қыздырылған майды қуыру ҥшін
№ 18 ТАПСЫРМА
1.3 Сурет
17
Сәуірде 200 кг аршылған картоп алу ҥшін неше килограмм картопты масса бруттомен алу керек? Картоп қалдықтарының маусым бойынша пайыздық мағынасы туралы біліміңізді пайдаланыңыз .
№ 19 ТАПСЫРМА
1.4 суретте
картопты кесудің қандай тҥрлері кӛрсетілген
? Аспаздық пайдаланылуын кӛрсетіңіз.
№ 7 ТЕСТ
Кесілген кӛкӛністерді аспаздық пайдаланудың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
Кесу түрі Аспаздық пайдаланылуы
1. Картоптың саламдалуы. а) балықтың, жасыл маймен қуырылған кӛксерке
гарниріне фриді қыздырылған майда қуыру ҥшін;
18
б) щи, «орысша» бҥйрек, кӛкӛністен жасалған рагу, духовкадағы сиыр еті ҥшін;в) «киев» котлетінің гарниріне қыздырылған майда қуыру ҥшін, тауықты таптап қуыру ҥшін;
г) жарма қосылған кӛжелер, харчо кӛжесі, тәуліктік щилер, фарштар ҥшін; д) ҥй қышқылтым кӛжесі, «Мәскеу» борщы, картоп және жіңішке кеспе қосылған кӛже ҥшін.
№ 8 ТЕСТ
Кесілген кӛкӛністерді аспаздық пайдаланудың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
Кесу түрлері Аспаздық пайдалану
а) Кәуаптар, гарнирі бар майшабақ, пияз қосылған бифштекс, салқын дәмтатымдарды безендіру ҥшін; б) порциялық ет тағамдарының гарниріне қыздырылған майда қуыру ҥшін, «Сҥттегі картоп» тағамы ҥшін, бҧқтыру ҥшін;в) шикі — «Шаруашылық» кӛжесін дайындау ҥшін; пісірілген — салқын тағамдар ҥшін; г) «орысша», «мәскеуше» кӛмештелген балық ҥшін, «ленинградша» қуырылған балықтың гарнирі ҥшін.
№ 20 ТАПСЫРМА
Кесілген кӛкӛністерді аспаздық пайдаланудың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
№ р/р
Кӛкӛністердіі кесілген тҥрі
Бір рет пайдалану
1
Кесектелген сәбіз
а) бӛктірілген сәбіз
б) сҥтті тҧздықтағы сәбіз в) ҥй қышқылтым кӛжесі г) кӛкӛністері бар сорпа д) қаймақта бҧқтыру ҥшін е) бҧқтыру ҥшін
ж) винегрет ҥшін
з) ашытылған қырыққабаттан жасалған
«орал бойынша» тәуліктік щи ҥшін и) «Флоттан» басқа борщтар ҥшін
к) харчо кӛжесі
2
Сәбіздің ҧсақ текшелері
3
Саламдалған қырыққабат
4
Қызылшаның орташа текшелері
5
Пияздың ҧсақ текшелері (тҥйір)
19
№ 21 ТАПСЫРМА
Кесілген кӛкӛністерді аспаздық пайдаланудың дҧрыс нҧсқасын және кӛкӛністерді кесуді таңдаңыз.
№ р/р
Кӛкӛністердің кесілген тҥрі
Аспаздық пайдалану
1
Кішкене бӛлкеленген картоп
а) балық ҥшін және қҧйылған б) тәулікті щилер ҥшін
в) мӛлдір маринад ҥшін г) табиғи майшабақ ҥшін
д) самсаға тартылған ет ҥшін е) «польша бойынша» ет ҥшін ж) буда піскен балық
з) «мәскеу бойынша» балық ҥшін
и) ҧзындығы 3 ...4 см, кесік қабырға 0,7... 1 см
к) ҧзындығы 2.3 см, кесік 2 х 2 см
л) қабырға 2 х 2 см, 2,5 х 2,5 см
м) қабырға 1 х 1 см, 1,5 х 1,5 см
2
Шабылған қырыққабат
3
Тегершік сәбіз
4
Кесектелген картоп
5
Картоптың ірі текшелері
№ 22 ТАПСЫРМА
№ 23 ТАПСЫРМА
20
1
— ӛзекті жою;
2
3
4
№ 7 ТЕСТ
Кӛкӛністерді турама салуға дайындықтың сәйкестігін анықтаңыз.
Келтірілген нҧсқалардан дҧрыс жауапты таңдаңыз.
Кӛкӛністерді турама салу ҥшін дайындау нҧсқалары:
а) жуады, жеміс беретін жерде тесік жасайды және оны тҧқымымен бірге жояды, қайтадан жуады, қайнап тҧрған тҧзды суға 1-2 мин. салады;
в) судан алып, суытады және тартылған ет салады; б) порциялы кесекпен турама салады, 4-5 см биіктікпен цилиндрлеп кеседі, тҧқымын жояды, тҧзды суға салып жартылай дайын болғанша 3-5 минут пісіреді; цилиндрді дайындайды, суытады және тартылған етпен толтырады; в) жеміс беретін жерін жойып, жуады, жағалай немесе цилиндрлеп кеседі, жҧмсақ жерін тҧқымымен бірге алып, тартылған етпен толтырады; ҧсақ жемістерге бҥтіндей турама салуға болады; г) турама салу ҥшін піскен, орташа кӛлемді тығыз кӛкӛністі алады; жуады, жеміс беретін жер болған жоғарғы тығыз жерін кесіп тастайды; қасықпен жҧмсақ жерін және тҧқымын алады, шырынның ағызып жіберіп, тҧз және бҧрыш сеуіп, тартылған етпен толтырады.
Е с к е р т у . Жауап ҥлгісі: 2, б және т.с.с.
№ 24 ТАПСЫРМА
21
№ 25 ТАПСЫРМА
«КӚКӚНІСТЕРДІ МЕХАНИКАЛЫҚ АСПАЗДЫҚ ӚҢДЕУ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚТЫҢ СҦРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
кӛлемі бойынша ;
жетілу дәрежесі бойынша?
2 Тарау
БАЛЫҚТЫ ӚҢДЕУ
2 тараудағы тесттер мен тапсырмалардың кӛмегімен сіз балықты тез әрі дҧрыс ӛңдеуді ҥйренесіз.
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) сіңімділік дәрежесі бойынша; б) химиялық қҧрамы бойынша; в) минералды қҧрамы бойынша.
а) бҧзылады; б) бумен бірге буға айналады; в) глюти желімді затқа айналады.
а) тҥсінің жақсаруы; б) калориялықтың артуы; в) тәбетті ашуы.
Е с к е р т у . 2 тар. тесттері мен тапсырмаларының жауаптарының ҥлгісі: 1, а; 2, б және т.с.с.
№ 1 ТАПСЫРМА
Сӛйлемді аяқтаңыз.
ол еттен асып тҥседі.
болуы оның қҧндылығын едәуір арттырады.
және
қарт адамдардың тамақтануына.
әрекет етеді.
23
№ 2 ТАПСЫРМА
Сӛйлемді аяқтаңыз.
байланысты.
сияқты балықтарда майдың кӛп мӛлшері бар.
әсер етеді.
жатқызады.
№ 3 ТАПСЫРМА
1. Келесі сызбаны жеткіліксіз мәліметтермен толықтырыңыз.
табылады.
24
№ 4 ТАПСЫРМА
Әр тҥрлі белгілері бойынша балықты топтастырудың сызбасын толықтырыңыз.
№ 5 ТАПСЫРМА
№ 5 ТАПСЫРМА
Жеткіліксіз мәліметтермен кестені толтырыңыз.
Еріту тәсілі
Балық
Еріту ҧзақтығы және ӛңдеу ерекшелігі, массаның жоғалуы
Ауада
Сҥбе еттің барлық тҥрі, ірі балық, бекіре балық, сом, арнайы мҥшелеудің ҧшасы мен нототения
Қағазды ашпай . ҥлкен блоктар— 24 с. балықты — 4... 10 с.
Массаның жоғалуы 2 %
Суда
Қабыршықты және қабыршықсыз Ҧсақ
Ірі
Біріктірілген
Сквама Скумбрия Ставрида Баттерфиш
Ерітпеуге болады
Навага,
Оңай ӛңделеді, қалдықтар аз, деформацияланбайды, тағамдық заттарды сақтайды
№ 6 ТАПСЫРМА
25
№ 7 ТАПСЫРМА
Сӛйлемді аяқтаңыз, тапсырманы орындаңыз және сҧрақтарға жауап беріңіз.
1. 18
20°C
температурада ауада ірі балықты бҥтіндей ерітеді.
балықты.
1 кг балыққа суық су алады
(t = 10.15 °C)
л. Балықты суда ерітудің ҧзақтығы: ҧсақ
, ірі .
№ 8 ТАПСЫРМА
Балықтың келесі тҥрлерін кӛрсетілген топтарға бӛле отырып, сызбаны толықтырыңыз: жайын, лақа, кӛксерке, кҥміс хек, сҥйрік, кертік, калуга, жыланбалық, алабҧға, сазан, зубатка, ақсерке.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а)
порциялы кесек
(дӛңгеленген); б) бҥтіндей; в) сҥбе етке бӛледі.
а) бҥтіндей; б) дӛңгелетіп (порциялы кесектер); в) сҥбе етке бӛледі.
а) бҥтіндей; б) дӛңгелетіп (порциялы кесектер); в) сҥбе етке бӛледі.
а) алабҧға; б) маринка; в) ставрида.
26
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) жайын, зубатка, угольная, камбала; б) кӛксерке, жайын, алдаспан; в) нототения, треска, хек. а) налим, жыланбалық, бельдюга; б) шортан, навага, қара балық; в) камбала, треска, сайда.
а) қара балық; б) камбала; в) кӛксерке.
№ 9 ТАПСЫРМА
Тҧқымдасқа кіретін балықтың тҥрлерін, олардың айырмашылық ерекшеліктері мен аспаздық пайдаланылуын кӛрсетіңіз.
Балықтың тҧқымдастары
Тҧқымдасқа жататын балықтар
Айырмашылық ерекшеліктер және аспаздық қолданылуы
Бекіре балық
Бекіре, севрюга, белуга, шип, калуга, сҥйрік, бестер
Ӛте дәмді және майлы қабаттары бар балық.
Қуыру, пісіру, бӛктіру және кӛмештеу ҥшін пайдаланады
Тҧқы
Майшабақ
Kамбала
27
№ 10 ТАПСЫРМА
Тҧқымдас балыққа жататын балықтардың атауын, олардың айырмашылық ерекшеліктері мен аспаздық қолданылуын кӛрсетіңіз.
Балық тҧқымдастары
Тҧқымдасқа жататын балық
Айырмашылық ерекшеліктер және аспаздық қолданылуы
Нәлім
нәлім, пикша, сайда, лақа, минтай, мерлуза, путассу, кҥміс хек
Еті арық (майы 2 % дейін), ҧсақ сҥйектері аз. Котлетті масса, қуыру, кӛмештеу және пісіру ҥшін
Алабҧға
Кішкентай балық
Албырт
№ 11 ТАПСЫРМА
Кеуде жҥзбеқанаттарымен бірге басын алып тастау.
Арқа қоңыздарын кесіп тастау. Жҥзбеқанаттарын, шегіршінін жою. Балықты буындарға бӛлу.
Жанама, қҧрсақ қуысы және қоңыздарды жою.
Пісіру алдында буындарды орап, байлау.
Шеміршектерін кесіп, қуыру ҥшін порциялық бӛліктерге кесу. Порциялық бӛліктерді жидіту.
№ 12 ТАПСЫРМА
1 Нҧсқа
Нәлімді ӛңдеудің ерекшелігі неде ( 2.1сурет)?
28
2 Нҧсқа
№ 13 ТАПСЫРМА
1. Қабыршықсыз балыққа жататын балықтарды атаңыз ( 2.3 сурет).
2.3 сурет
29
№ 14 ТАПСЫРМА
№ 15 ТАПСЫРМА
2.5 суретте қандай балық бейнеленген және қандай тҧқымдасқа жатады?
№ 16 ТАПСЫРМА
2.6 сурет
30
№ 17 ТАПСЫРМА
Шортанды турама салуға қалай дайындайды (2.7 сурет)?
№ 18 ТАПСЫРМА
(жаппай жауап алу ҥшін)
1 Нҧсқа
31
2 Нҧсқа
№ 19 ТАПСЫРМА
№ 20 ТАПСЫРМА
№ 21 ТАПСЫРМА
№ 22 ТАПСЫРМА
32
№ 23 ТАПСЫРМА
№ 4 ТЕСТ
Берілген жауаптардың нҧсқасынан дҧрыс емесін таңдаңыз .
Порциялық жартылай дайын ӛнімдерді кесу. а) тҥзу бҧрыш астындағы дӛңгелек пішінді порциялық бӛліктер; б) терісі мен сҥйектері бар жарылған балықтың бӛліктері; в) терісімен және терісі жоқ, терісін екі-ҥш жерде кеседі; г) балыққа 30 ° бҧрышта тері және сҥйексіз кеседі. а) балыққа 30 ° бҧрышта тері және сҥйексіз кеседі; б) тҥзу бҧрыш астындағы дӛңгелек пішінді порциялық бӛліктер; в) терісі мен сҥйектері бар жарылған балықтың порциялық бӛліктері; г) майда буындар. а) тҥзу бҧрыш астындағы дӛңгелек пішінді порциялық бӛліктер; б) балыққа тҥзу бҧрыштың астында омыртқа сҥйегімен порциялық бӛліктерге бӛледі; в) 30 ° бҧрыштың астында сҥйексіз сҥбені тегіс жалпақ бӛліктерге; г) тҥзу бҧрышта кесілген тері және сҥйексіз. а) дӛңгелек (дӛңгелекше) пішінді порциялық бӛліктер; б) 30 ° бҧрышта кесілген балықтың таза сҥбесінің порциялық кесектері; в) ені 4-5см, қалыңдығы 1 см, ҧзындығы 15-20 см таспа тҥріндегі балықтың таза сҥбесі; г) ромб пішінді балықтың таза сҥбесі. а) сҧйықтығын жоғалтпау ҥшін; б) қуырылған қабықша пайда болуы ҥшін; в) жаңа дәм мен иіс пайда болуы ҥшін; г) ақуыздар мен дәрумендерін жоғалтпау ҥшін.
33
№ 24 ТАПСЫРМА (ҤЙ ТАПСЫРМАСЫ)
Келесі кестеде балықтан жасалған жартылай фабрикаттар мен жылыдай ӛңдеу тәсіліне байланысты оларды кесу бҧрышын кӛрсетіңіз.
Жылыдай ӛңдеу тәсілі
Балықтан жасалған жартылай фабрикаттардың пішіні және кесу бҧрышы
Негізгі тәсілмен пісіру
Балықты бҥтіндей, буындарды
Қыздырылған майда қуыру
Бӛктіру
Балықты бҥтіндей кҥйінде, майда буындарды,
Негізгі тәсілмен қуыру
№ 25 ТАПСЫРМА
34
№ 26 ТАПСЫРМА
№ р/р
Дайындау технологиясы
Дайындау жҥйелілігі (жауапты цифрлармен беру)
1
Балықты таза сҥбеге бӛлшектейді
2
Нанды жібітеді (2-3 кҥнді 1 сҧрыпты 1)
3
Массаны мҧқият араластырады
4
Балықтың таза сҥбесін ет тартқыштан ӛткізеді
5
Массаны салқындатады
6
Балық етін нанға қосып, тағы да ет тартқыштан ӛткізеді
7
Жібітілген нанды сәл сығады
8
Су немесе сҥт қосады
9
Тҧз, бҧрыш қосады
10
Бидайдан жасалған нанды қабықшасынан
тазалайды
11
Массаны толық араластырады
12
Жартылай фабрикаттарды пішіндейді
13
Массаны порциялайды
нан
; сҧйықтық
; тҧз
; бҧрыш
піскен балықтың қосатын кӛлемін кӛрсетіңіз (%).
№ 5 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) иә; б) жоқ.
35
а) иә; б) жоқ.
а) котлеттер, домалатпалар; б) зраздар, тельное; в) тефтели, тҥйір еттер
а) котлеттер; б) зраздар; в) тефтели.
№ 27 ТАПСЫРМА
Балықтың котлеттік массасынан жасалған жартылай дайын ӛнімге сипаттама беріңіз (ҥлгі бойынша).
Ӛнім
Саны, дана.
Пішіні
Аунату
Жылыдай ӛңдеу тәсілі
Котлеттер
2
Сопақша-сҥйірленген
Кептірілген нан
қуыру
Домалатпалар
Тефтели
Зраздар
Тельное
Рулет
№ 28 ТАПСЫРМА
«БАЛЫҚТЫ ӚҢДЕУ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ЖАППАЙ ЖАУАП АЛУ ҤШІН СҦРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
1 Нҧсқа
36
2 Нҧсқа
«ТЕҢІЗ ӚНІМДЕРІН ӚҢДЕУ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ АСПАЗДЫҚ ҚОЛДАНУ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ҤЙ ТАПСЫРМАСЫ
Теңіз ӛнімдері
Тамақ кәсіпорнына тҥскен кездегі теңіз ӛнімдерінің кҥйі
Тәсілдері (ӛңдеу реттілігі)
Аспаздық қолданылуы
Сақтау шарттары
Салқындатылған немесе мҧздатылған
t =
18... 20 °С до t =
3 °С еріту; ӛңдеу; жуу; қайтара ҧру; терісін жою
2 кг дейін салмақта пісіру; қуыру; бҧқтыру; кӛмештеу
t
= 0. 2 °С
температурада шикі немесе піскен тҥрінде 2 тәуліктен асырмай
37
«БАЛЫҚТАРДЫ ӚҢДЕУ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚТЫҢ СҦРАҚТАРЫ МЕН ТАПСЫРМАЛАРЫ (ШАҒЫН ТОПТАРҒА 5 СҦРАҚТАН)
3 ТАРАУ
ЕТ ЖӘНЕ ЕТ ӚНІМДЕРІН ӚҢДЕУ
3 тараудың тесттері мен тапсырмаларының кӛмегімен сіз етті ӛңдеу бойынша алған біліміңізді бекітесіз. 3 тараудағы тапсырмаларды орындаңыз және жауаптардың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
№ 1 ТАПСЫРМА
№ 2 ТАПСЫРМА
3.1 сур. Сиыр жарты етінің бӛліктері:
1
— мойын бӛлігі;
2
— жауырынды бӛлігі;
3
— тӛс;
4
— жиегі;
5
— қалың шеті;
6
— жҧқа шеті;
7
— кесек ет;
8
— кӛк ет;
9
— жамбас бӛлігінің жоғарғы кесегі;
10
— жамбас бӛлігінің сыртқы кесегі;
11
— жамбас бӛлігінің жанама кесегі;
12
— жамбас бӛлігінің ішкі кесегі
39
№ 3 ТАПСЫРМА
3.2 суретте сиыр тҧтас етінің алдыңғы ширегін кӛрсетіңіз .
3.2 сур.
Сиыр тҧтас етінің алдыңғы ширегінің бӛлігі
Бір рет пайдаланатын
Жауырын
Мойын
Тӛс
Кӛгет
Қалың шеті
1. Аспаздық мҥшелеу кезінде сиырдың тҧтас (жарты) етін қандай бӛліктерге бӛледі (3.3 сур.)?
№ 4 ТАПСЫРМА
3.3 сурет
40
а) қуыру ҥшін; б) бҧқтыру ҥшін; в) котлеттік масса ҥшін?
№ 5 ТАПСЫРМА
№ 6 ТАПСЫРМА
№ 7 ТАПСЫРМА
Сӛйлемді аяқтаңыз.
қҧрайды.
41
№ 8 ТАПСЫРМА
№ 9 ТАПСЫРМА
Әр тҥрлі жылыдай ӛңдеу ҥшін қолданылатын сиыр тҧтас етінің бӛліктерін кӛрсетіңіз (ҥлгі бойынша).
Жылыдай ӛңдеу тәсілі
Сиыр етінің қолданылатын бӛліктері
Тҧтас ет бӛліктері
Қуыру ҥшін
Кесек ет
Жауырын
Тҧтас еттің І санаттағы жиегі Тӛс
Бҧқтыру ҥшін
Мойын Кӛгет
Тҧтас еттің ІІ санаттағы жиегі
Қалың шеті Жҧқа шеті
42
Тапсырманың соңы 9
Жылыдай ӛңдеу тәсілі
Сиыр тҧтас етінің пайдаланылатын бӛліктері
Тҧтас ет бӛліктері
Қалың шеті Жҧқа шеті
Пісіру ҥшін
Артқы аяқтың ішкі бӛлігі Артқы аяқтың жоғарғы бӛлігі
Котлеттік масса ҥшін
Мойын, кӛгет, тҧтас еттің ІІ санаттағы жиегі
Артқы аяқтың жанама бӛлігі Артқы аяқтың сыртқы бӛлігі
№ 10 ТАПСЫРМА
Сиыр тҧтас етінің аспаздық пайдаланылатын бӛліктерін кӛрсетіңіз (ҥлгі бойынша).
Сиыр тҧтас етінің бӛліктері
Аспаздық қолданылуы
Кесек ет
Порциялық және ҧсақ кесектермен, бҥтіндей қуыру ҥшін
Қалың шеті Жҧқа шеті
Артқы аяқтың ішкі бӛлігі Артқы аяқтың жоғарғы бӛлігі
Артқы аяқтың жанама бӛлігі Артқы аяқтың сыртқы бӛлігі
Жауырын
Тҧтас еттің І санаттағы жиегі Тӛс
№ 11 ТАПСЫРМА
Аспаздық пайдаланылуына байланысты тҧтас еттің бӛліктерін кӛрсетіңіз.
Сиыр тҧтас етінің бӛліктері
Аспаздық қолданылуы
Кесек ет
Ірі және порциялық кесектермен қуыру
Ірі кесекпен, порциялық кесекпен және ҧсақ кесекпен қуыру
Порциялық және ҧсақ кесектермен қуыру. Ірі кесектеп бҧқтыру
43
Тапсырманың соңы 11
Сиыр тҧтас етінің бӛліктері
Бір рет пайдаланатын
Ірі кесектеп, порциялық кесектермен және ҧсақ тілімдермен бҧқтыру (азу, палау)
Ірі кесектеп (гуляш)
пісіру,
ҧсақ
кесекпен
бҧқтыру
Котлеттік және таза туралған масса
№ 12 ТАПСЫРМА
б) в)
және т.б.
44
№ 13 ТАПСЫРМА
№ 14 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырманы орындаңыз.
№ 15 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырманы орындаңыз.
45
«ҚОЙ, ШОШҚА ЕТІН ӚҢДЕУ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ҚАЙТАЛАУ ҤШІН СҦРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
46
«СИЫР ЕТІН АСПАЗДЫҚ ПАЙДАЛАНУ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ҚАЙТАЛАУ ҤШІН СҦРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) 0 - ден 6... 8 °С дейін 1... 3 тәулік ішінде; б) 20-дан 25 °С дейін 12... 24 сағ. ішінде; в) 10-нан 15 °С дейін 10... 12 сағ. ішінде; г) 8-ден 10 °С дейін 3 -4 тәу. ішінде
а) туралған зраздар, рулет; б) туралған домалатпалар; в) тефтели; г)
«Полтавский»
котлеттері.
а) сіңір, қабыршақ, шеміршектерді алып тастау; б) еттен сҥйекті бӛліп алу; в) шабылғандарға бӛлу; г) етті тазалау. а) лангет, сҥбе, бифштекс; б) антрекот, жаншылған зраздар; в) ромштекс, шницель; г) эскалоп. Е с к е р т у . 3 тараудың тесттер мен тапсырмаларының жауаптарының ҥлгісі : 2, б; 3, г және т.б.
47
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. 3.Табиғи туралған шницель ҥшін қандай аунату қоладыналады ? а) ақ: б) ҧн; в) кепкен нан; г) нан.
а) шницель; б) домалатпалар; в) тефтели; г) котлеттер.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
бӛліктерін пайдаланады?
а) мойын; б) жауырын; в) қақталған сҥбе; г) жамбас.
а) антрекот; б) «мәскеу бойынша» кәуап; в) гуляш; г) қуырма.
пайдаланады?
а) 400 г; б) 250 г; в) 110 г; г) 300 г.
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
48
№ 5 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) ерекшелігі жоқ туралған ет; б) басты пияз бен шикі жҧмыртқа қосылады; в) нан қосылады; г) сары май қосылады.
а) кептірілген наннан жасалған; б) қосарлы; в) ҧн; г) нан.
а) жауырын; б) қақталған сҥбе; в) тӛс ет; г) сан ет.
№ 6 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) тӛс ет; б) мойын; в) жамбас; г) қақталған сҥбе.
№ 7 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) жартылай және тҧтас; б) жартылай және ширек; в) тҧтас және ширектеп;
49
г) ширек. а) пісіру және бҧқтыру; б) котлеттік массаны дайындау ҥшін; в) қуыру; г) кӛмештеу. а) етті, сіңір, қабыршақ, шеміршектерді алып тастау; б) етті кептірілген нанда аунату; в) етті сҥйектен сылып алу; г) шеттерінен ернеулерді кесіп алу.
№ 8 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) қалың шеті, жауырын астындағы бӛліктер, кӛгет; б) қалың шеті, кӛгет, жиегі; в) жауырын, тӛс ет, кӛгет. а) артқы аяқтың жоғарғы және ішкі бӛліктерін; б) артқы аяқтың жанама және сыртқы бӛліктер; в) артқы аяқтың жанама кесегі, ішкі бӛлігі. а) жібіту кезінде пайда болған шырынды жҧтып алу ҥшін; б) микробтардың кӛбеюіне кедергі жасайды және етті ӛңдеген кезінде қолда сырғанамайды ; в) содан кейін жҧмсара тҥседі.
а) суда; б) ауада; в) біріккен тәсілмен.
№ 9 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) бифштекс, зраздар; б) тҥйір еттер, люля-кебаб; в) еттен жасалған рулет, домалатпалар. а) домалатпалар, зраздар, еттен жасалған рулет; б) люля-кебаб, шницель; в) тефтели, бифштекс. а) бифштекс, сҥбе, антрекот; б) сҥбе, лангет, бифштекс; в) ромштекс, шницель, эскалоп.
50
бефстроганов, азу, қуырма.
а) антрекот, ромштекс; б) жаншылған зраздар,
духовкадағы сиыр еті
; в) палау, эс- калоп.
№ 10 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) кесек ет, қалың шеті; б) қалың, жҧқа шеті; в) мойын жҧмсақ ету, кесінді.
бӛліктерін пайдаланады?
а) тӛс ет; б) кесек еттің кесіндісі; в) мойынның жҧмсақ еті.
а) артқы аяқтың жанама және сыртқы бӛліктері; б) жамбас бӛлігінің ішкі және жоғарғы бӛліктері; в) қалың шеті.
а) жауырын және жауырын асты бӛлік; б) мойынның жҧмсақ еті; в) кесінділер.
№ 1 ТАПСЫРМА
Еттің котлеттік массасын дайындаудың сызбасын жазып бітіріңіз. Оны дайындау ҥшін май мӛлшері 10% дейін семіз малдың етін пайдаланған жӛн. Егер ет майлы болмаса, онда таза шпик немесе 5-10 % мӛлшерде таза еттің майын қосады.
51
нан —
; сҥт немесе су —
; тҧз —
; бҧрыш —
Шошқа еті ;
Қой еті .
№ 2 ТАПСЫРМА
Азық-тҥлік
Рецептура
Туралған еттен жасалатын жартылай дайын ӛнім
Котлеттік ет
Май (шпик)
Су немесе сҥт
Тҧз
Бҧрыш
Таза туралған етті дайындау ҥшін еттің қандай бӛліктерін пайдаланады?
сиыр етінің —
; шошқаның —
; қойдың —
№ 3 ТАПСЫРМА
Жартылай дайын ӛнімді кесудің осындай жҥйелілігін неге сақтау керектігін тҥсіндіріңіз?
52
Басынан бифштекстер кеседі, орташа бӛліктен — сҥбе, қҧйрығынан — лангеттер, порциялық жартылай дайын ӛнімдерден кескеннен алынған кесінділерден — бефстроганов.
№ 4 ТАПСЫРМА
Тазаланған ет жылыдай ӛңдеуге 1,5 – 2,5 кг салмақпен ірі кесек тҥрінде, порциялық кесектері 1-3 данадан, 1 порцияға жалпы салмағы 70-200г және ҧсақ кесектермен тҥседі.
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
53
«СИЫР ЕТІНЕН ЖАСАЛАТЫН ЖАРТЫЛАЙ ДАЙЫН ӚНІМДЕР» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚТЫҢ СҦРАҚТАРЫ МЕН ТАПСЫРМАЛАРЫ
1 . Бифштексті сиыр етінің қандай бӛліктерінен кеседі ?
5 Нҧсқа
54
«ТУРАЛҒАН ЖӘНЕ КОТЛЕТТІК МАССАДАН ЖАСАЛҒАН ЖАРТЫЛАЙ ДАЙЫН ӚНІМДЕР»
ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ҚАЙТАЛАУ ҤШІН СҦРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
6.
Нанды аз мӛлшерде қосып дайындайтын жартылай дайын ӛнімдерді тізбектеңіз.
4 ТАРАУ
АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҦСТЫ ЖӘНЕ ҚАНАТТЫ ЖАБАЙЫ ҚҦТЫ ӚҢДЕУ
№ 1 ТАПСЫРМА
№ 2 ТАПСЫРМА
№ 3 ТАПСЫРМА
56
№ 4 ТАПСЫРМА
Ауылшаруашылық қҧсты механикалық аспаздық ӛңдеудің реттілігін анықтаңыз.
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) ауада; б) суда; в) біріктірілген тәсілмен.
а) оған шағын пішін беру ҥшін; б) жылыдай ӛңдеудің процесін тездету ҥшін; в) порциялық кесектерге кескенде ыңғайлы.
а) аяқтарын; б) қанаттарын; в) тӛсін. а) «киев котлеттері»; б) «астаналық бойынша» шницель; в) «Пожарск» котлеттері. Е с к е р т у . 4 т. тест тапсырмалары жауаптарының ҥлгісі: 1, а; 3, в және т.б.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
57
а) тауық аяқтарынан; б) қҧстың сҥбе етінен; в) котлеттік массадан. а) ақ аунатпада; б) саламдап туралған кепкен нан аунатпасында; в) қызыл аунатпада. а) 1 порцияға 1-2 данадан; б) 1 порцияға 2-3 данадан; в) 1 порцияға 3-4 данадан.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) ҧнда немесе кепкен нанда; б) 2- аунатпада; в) нанды саламдарда.
а) котлеттік массадан; б) қҧстың сҥбе етінен; в) тауық аяқтарынан.
а) котлеттік массадан; б) қҧстың сҥбе етінен; в) тауық аяқтарынан.
«АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҚ ҚҦСТЫ ЖӘНЕ ҚАНАТТЫ ЖАБАЙЫ ҚҦСТЫ ӚҢДЕУ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚТЫҢ СҦРАҚТАРЫ МЕН ТАПСЫРМАЛАРЫ
ЖЫЛЫДАЙ
АСПАЗДЫҚ
ӚҢДЕУ
ІІ
БӨЛІМ
5 Тарау
ЖЫЛЫДАЙ АСПАЗДЫҚ ӚҢДЕУДІҢ ТӘСІЛДЕРІ
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
Жылыдай ӛңдеудің қандай кӛрсеткіштері оң болып табылады?
а) тамақтың сіңімділігі артады; б) азық-тҥліктің тҥсі ӛзгереді; в) азық-тҥлік салмағын ӛзгертеді (салмақ жоғалтады); г) дәмдік және хош иісті заттар пайда болады; д) азық-тҥлік жҧмсарады; е) азық-тҥлік зарарсызданады, себебі микроағзалар ӛледі; ж) ақуыздардың табиғисыздануы болады.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
Жылыдай ӛңдеудің қандай кӛрсеткіштері теріс болып табылады?
а) тамақтың сіңімділігі артады; б) азық-тҥліктің тҥсі ӛзгереді; в) жаңа заттар пайда бола отырып, май қалқиды; г) дәмдік және хош иісті заттар пайда болады; д) азық-тҥлік жҧмсарады; е) азық-тҥлік зарарсызданады, себебі микроағзалар ӛледі; ж) еритін ақуыздардың, минералды және хош иістендіргіш заттардың жоғалуы пайда. Е с к е р т у . ІІ бӛлімнің тесттері мен тапсырмалары жауаптарының ҥлгісі: 1, а; 2, б; 3, г және т.б.
№ 1 ТАПСЫРМА
Пісіру және қуырудың барлық тәсілдері ҥшін кӛрсеткіштерді кӛрсетіңіз.
Жылыдай ӛңдеу тәсілі
Қысқаша сипаттама
Негізгі температура
Негізгі тәсілмен пісіру
Аз мӛлшерлі сҧйықтықта
Бӛктіру
Қақпағы жабылған аз мӛлшерлі сҧйықтықта (
1
3
азық-тҥліктің салмағынан)
101... 102 °С
Буда пісіру
Қақпағы тығыз жабылған кезде
60
Тапсырманың соңы 1
Жылыдай ӛңдеу тәсілі
Қысқаша сипаттама
Негізгі температура
Сулы жылытқышта пісіру
Негізгі тәсілмен қуыру
Пайдаланатын майдың массасы ӛнім массасынан 5...10 % қҧрайды
Қыздырылған майда қуыру
Қуыру шкафында қуыру
Ашық отта қуыру
№ 2 ТАПСЫРМА
Жылыдай ӛңдеудің барлық кӛмекші және біріктірілген тәсілдерінің кӛсреткіштерін кӛрсетіңіз.
№ р/р
Жылыдай ӛңдеу тәсілі
Қысқаша сипаттама
Негізгі температура
1
Пассерлеу Аз мӛлшерлі майда ӛнімді қыздыру хош иістендіргіш және бояғыш заттарды сақтап қалуға мҥмкіндік береді. Майға ауыса отырып заттар бҧдан әрі жылыдай ӛңдеудеде сақталады
100.130 °С
2
Шарпылау
3
Ҥйіту
4
Бҧқтыру
5
Кӛмештеу
6
Брезирлеу
«АЗЫҚ-ТҤЛІКТІ ЖЫЛЫДАЙ ӚҢДЕУ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚТЫҢ СҦРАҚТАРЫ МЕН ТАПСЫРМАЛАРЫ»
61
1 . Жылыдай ӛңдеудің теріс кӛрсеткішерін тізбектеңіз .
6 Тарау
КӚЖЕЛЕР
Кӛжелер туралы алған білімді бекіту ҥшін 6 тар. келесі тапсырмаларды орындап тесттердің сҧрақтарына жауап беріңіз.
№ 1 ТАПСЫРМА
№ 2 ТАПСЫРМА
№ 3 ТАПСЫРМА
63
№ 4 ТАПСЫРМА
№ 5 ТАПСЫРМА
Ҥлгі бойынша келесі кестені толтырыңыз.
Сорпалардың сапасына қойылатын талаптар
Сорпа
Сыртқы тҥрі
Тҥсі
Дәмі мен иісі
Сақтау шарттары
1. Сҥйекті
2. Етті
3. Қҧстан
Мӛлдір
Сарылау реңк
Бӛден дәм мен иісі жоқ жағымды, қҧс етінің иісі мен тамырсабақтар
t =
0...4°С кезде. Іске асыру мерзімі 24 сағ. Ішінде, одан кӛп емес 4. Балықтан
5. саңырауқҧлақ қайнатпасы
«СОРПАЛАРДЫ ПІСІРУ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ЖАЗБАША ЖҦМЫСЫНЫҢ СҦРАҚТАРЫ МЕН ТАПСЫРМАЛАРЫ
№ 6 ТАПСЫРМА
64
№ 7 ТАПСЫРМА
Щи
Пайдаланылатын сорпа
Қырыққабат кесудің тҥрі
Щи дайындаудың ерекшеліктері
Жаңа піскен қырыққабаттан
Ашытқан қырыққабаттан
Тәуліктік
«Орал бойынша»
№ 8 ТАПСЫРМА
Щи
Қырыққабат
Сәбіз
Ақжелкен (тамыр)
Пияз
Жаңа піскен қырыққабаттан
Ашытқан қырыққабаттан
«Орал бойынша»
Тәуліктік
№ 9 ТАПСЫРМА
65
Борщ
Қырыққабат
Kартоп
Қызылша
Сәбіз, пияз
Тәтті бҧрыш
«Украин»
«Мәскеу»
«Сібір»
«Флот»
№ 10 ТАПСЫРМА
№ 11 ТАПСЫРМА
Қызылшаны кесудің тҥрін, пайдаланылатын сорпа және борщты дайындаудың ерекшеліктерін кӛрсетіңіз.
Борщ
Қызылшаны кесудің тҥрі
Пайдаланылатын сорпа
Борщты дайындаудың ерекшеліктері
«Украин»
«Мәскеу»
«Сібір»
«Флот»
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
66
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) тәуліктік; б) «Орал бойынша»; в) жаңа піскен қырыққабаттан.
а) «Сібір»; б) «Мәскеу»; в) «Флот».
№ 3 ТЕСТ
Дайындау ерекшелігіне сәйкес борщ атауын кӛрсетіңіз. 1. «Мәскеу». 2. «Украин». 3. «Флот». 4. «Сібір»: а) бадананы жеке пісіреді, борщты ет тҥйірлерімен береді; кӛкӛністерді кесудің тҥрлері келесідегідей: картоп — текшелеп, қырыққабат — қылыштап, басқа кӛкӛністерді — тілімдеп; б) сорпада сҥрленгендерді пісіреді, кӛкӛністерді кесудің тҥрлері келесідегідей: картоп — текшелеп, қырыққабат — қылыштап, басқа кӛкӛністерді — тілімдеп; в) кӛкӛністерді кесудің тҥрлері келесідегідей: картоп — кесектеп, қырыққабат және басқа кӛкӛністер — саламдап; борщқа сарымсақ пен май салады; г) картопсыз дайындайды; ет жинағымен беріледі (кемінде ҥш тҥрлі); сорпада ветчина сҥйектерін пісіреді; жеуге бергенде ірімшігі бар ватрушканы қосып береді.
№ 4 ТЕСТ
Дайындау ерекшелігіне немесе берілуіне сәйкес щи атауын кӛрсетіңіз 1. Тәуліктік щи. 2 «Орал бойынша». 3. «Жасыл». 4. Жаңа піскен қырыққабаттан жасалған.
а) арпа жармасын немесе кҥріш қосып дайындайды;
б) бҥтіндей пісірілген жҧмыртқаның жартысын қосып береді;
в) ашытқан қырыққабатты турап, ветчина сҥйегімен бҧқтырады; г) кӛкӛністер мен қырыққабатты майда саламдап турайды;
д) барлық кӛкӛністерді дӛңгелетіп, ал қырыққабатты қылыштап турайды.
67
№ 12 ТАПСЫРМА
№ 13 ТАПСЫРМА
№ р/р
Қышқылтым кӛже
Кӛкӛністердің кесілу тҥрі
Пайдаланылаты н сорпа
Дайындау ерекшеліктерін
1
«Ленинград»
Kартоп —
Тҧздалған қияр —
Сәбіз, пияз —
Картоп—
Тҧздалған қияр —
Қырыққабат —
Сәбіз, пияз —
Ақ тамырсабақтар —
Тҧздалған қияр—
2
«Ҥй»
3
«Мәскеу»
№ 5 ТЕСТ
Дайындау ерекшелігіне сәйкес қышқылтым кӛже атауын кӛрсетіңі. 1. «Ҥй». 2. «Ленинград». 3. «Мәскеу». 4. Қышқылтым кӛже. а) картопсыз, тауық сорпасында, ӛкпе-бауыр, бҥйрекпен, льезон қосады; б) қырыққабат қосылған, жеуге бергенде қаймақ қосып, ҧсақтап туралған
кӛкӛністер себеді;
в) арпа жармасымен (кҥрішпен);
г) картоп қосылған, қымыздық, саумалдық қосуға болады.
68
«ЩИ, БОРЩТАР, ҚЫШҚЫЛТЫМ КӚЖЕЛЕР»
АҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚТЫҢ СҦРАҚТАРЫ МЕН ТАПСЫРМАЛАРЫ
«ЩИ, БОРЩТАР, ҚЫШҚЫЛТЫМ КӚЖЕЛЕР»
ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША БАҚЫЛАУ ЖҦМЫСЫНЫҢ СҦРАҚТАРЫ МЕН ТАПСЫРМАЛАРЫ
69
сәйкес болу ҥшін не істеу керек?
Үй тапсырмасы
. «Аспаздықгеография». Қала, ауыл, ӛлке және облыстардың атауымен байланысқан кӛжелердің атауын жалғастырыңыз.
Щи
Борщ
Қышқылтым кӛже
«Орал бойынша»
«Мәскеу»
«Ленинград»
№ 14 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырмаларды орындаңыз.
жасымықты қалай дайындайды?
№ 15 ТАПСЫРМА
Кӛже
Кесу тҥрлері
картоп
сәбіз, ақжелкен тамыры
пияз
Жаңа піскен қырыққабатты
«Шаруашылық»
Кӛкӛністерден жасалған
Картоп қосылған
Атбас бҧршақтар мен картоп қосылған
Жіңішке кеспе мен картоп қосылған
Кесектеп, кесік 0,7 х 1 см, ҧзындығы 3...4 см
ҧзындығы 4.5 см,
қалыңдығы 0,2 см кесектер
ҧзындығы 4.5 см,
қалыңдығы 0,2 см саламдап
70
№ 16 ТАПСЫРМА
№ 17 ТАПСЫРМА
№ 18 ТАПСЫРМА
Операция
Операциялардың реттілігі
2 530 г қойдың тӛс етін текше тҥрінде кесектерге турайды
Қайнауға тез жеткізеді
Суық су қҧяды
Кӛбігін алып, ет дайын болғанша ақырын отта пісіреді
Басты пиязды ҧнтақтап турап, пассерлейді
Томатное пюре пассеруют
Сорпаны сҥзеді
Қабықты ашты бҧрышты ҧсақтап турайды
Сҥзілген сорпаға еттің кесектерін, жуылған кҥрішті, басты пиязды салып, пісіреді
71
тапсырманың 1 тармағына 18. Соңы
Операция
Операциялардың реттілігі
Тҧз, талқандалған сарымсақ қосып дайын болғанша пісіреді
Пісіру аяғында пассерленген томат езбесі мен бҧрыш, тҧз, ткемали тҧздығын, хмел-сунельдер қосады
75°С температура кезінде беріп, ақжелкен мен кҥнзе себеді
Кӛжені 10... 15 мин бойы тҧндырады
№ 19 ТАПСЫРМА
Операция
Операциялардың реттілігі
Сорпаны қайнатады
Картопты жуып, кӛздер мен қара дақтардан тазалайды
Сәбіз бен пиязды жуып 110.120 °С температурада
10.15 мин ішінде пассерлейді
Негізгі ақ тҧздықты дайындап, қажалған кӛкӛністермен қосып қайнатады
Қайнап жатқан сорпаға картоп салып, жартылай дайын болғанша пісіреді
Дайын картоп пен кӛкӛністерді қажап, сорпамен араластырады
Дайын кӛжені 70 °С температураға дейін салқындатып, льезон немесе ыстық су және сары май қосады
Льезон дайындайды(шикі жҧмысрқаның сарысын сҥтпен қоюланғанша дейін сулы жылытқышта қайнатады)
Кӛже-езбені берген кезде тәрелкеге гарнир (порцияға 15 г), порей пиязын салуға болады
Жеке бәлішхана тәрелкесінде ҧсақ текшелеп кесілген бидайдан жасалған қуырылған нанды береді
72
№ 20 ТАПСЫРМА
№ 21 ТАПСЫРМА
№ 22 ТАПСЫРМА
№ 23 ТАПСЫРМА
73
№ 24 ТАПСЫРМА
1 нҧсқа
Масса нетто, г
2 Нҧсқа
Масса нетто, г
Квас
300 мл
Қызылша
125
Жасыл пияз
38
Жасыл пияз
31
Жаңа піскен қияр
81
Жаңа піскен қияр
63
Картоп
100
Қаймақ
40
Сәбіз
25
Піскен жҧмыртқа
20
Піскен жҧмыртқа
32
Тҧз
5
Қаймақ
30
3% сірке суы
8
Піскен жҧмыртқа
20
Аскӛк
5
Қант
5
Қыша
2
Тҧз
5
Аскӛк
5
№ 25 ТАПСЫРМА
1 рецептура
2 рецептура
3 рецептура
4 рецептура
Квас — 300 мл
Квас — 300 мл
Жасыл пияз — 38 г
Жасыл пияз — 30 г
Жасыл пияз — 30 г
Жасыл пияз — 50 г
Жаңа піскен қияр — 75 г
Жаңа піскен қияр — 63 г
Жаңа піскен қияр — 63 г
Жаңа піскен қияр — 63 г
Қаймақ — 20 г
Қаймақ — 40 г
Қаймақ — 40 г
Қаймақ — 40 г
Піскен жҧмыртқа— V
2
д.
Піскен жҧмыртқа — V
2
д.
Піскен жҧмыртқа — V
2
д.
Піскен жҧмыртқа — V
2
шт.
Қант — 5 г
Қант — 5 г
Қант — 5 г
Қант— 5 г
Қыша — 2 г
сәбіз — 24 г
74
тапсырманың 1 тармағына 25. Соңы
1 рецептура
Рецептура
3 рецептура
4 рецептура
Тҧз — 1 —5 г
Тҧз — 5 г
Тҧз — 5 г
Аскӛк — 18 г
Аскӛк— 5 г
Аскӛк — 5 г
Аскӛк — 5 г
Қымыздық— 100 г
Піскен сиыр еті — 40 г
Қызылша— 100 г
Қызылша— 125 г
Саумалдық— 100 г
3% сірке суы — 8 мл
3% сірке суы — 8 мл
№ 6 ТЕСТ
Асқатықты кӛженің тҥріне кӛкністерді кесу тҥрлерінің сәйкестігін анықтаңыз. 1. Кӛкӛністерден жасалған кӛже. 2. Жарма қосылған. 3. «Шаруашылық». 4. Макарон қосылған
а) картоп — кесектеп, сәбіз, пияз — саламдап;
б) картоп — орташа текше, сәбіз, пияз — ҧсақ текшелеп;
в) қырыққабат — қылыштап, сәбіз, пияз және картоп—бӛліктеп;
г) қырыққабат — қылыштап, картоп — ірі текшелеп, сәбіз — дӛңгелектеп.
№ 7 ТЕСТ
Асқатықты кӛженің тҥріне кӛкністерді кесу тҥрлерінің сәйкестігін анықтаңыз. 1. «Украин» борщы. 2. «Ҥй» қышқылтым кӛжесі. 3. Жаңа піскен қырыққабаттан жасалған щи. 4. «Орал бойынша» щи. 5. «Мәскеу» борщы. а) қырыққабатты турап, бҧқтырады, тамырсабақтар мен пиязды ҧсақ текшелеп турайды; б) қырыққабат — саламдап, тамырсабақтар мен пиязды — саламдап, тҧздалған қиярды — саламдап; в) картопты — кесектеп, қырыққабат, сәбіз, пияз, қызылша — саламдап; г) қырыққабат, сәбіз, басты пияз, қызылша — саламдап;
75
д) қырыққабат — қылыштап, тамырсабақтар мен басты пиязды — бӛліктеп.
№ 8 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) квас; б) сорпа; в) қызылша қайнатпасы.
а) квас; б) кӛкӛністік қайнатпа; в) қызылша қайнатпасы.
а) қызанақ; б) 3% сірке суы; в) қант.
ТЕСТ № 9
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) тағамдық қҧндылығын арттыру ҥшін; б) Біртекті консистенция ҥшін; в) дәмін жақсарту ҥшін.
а) ақ тҧздық; б) льезон, сары май; в) кілегей және сары май.
а) иә; б) жоқ.
«КӚЖЕЛЕР» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ҚАЙТАЛАУ СҦРАҚТАРЫ
76
7 ТАРАУ
ТҦЗДЫҚТАР
Тҧздықтар туралы алған білімді бекіту ҥшін 7 тар. Келесі тапсырмаларын орындап, сҧрақтарына жауап беріңіз.
№ 1 ТАПСЫРМА
№ 2 ТАПСЫРМА
Шала қуырылған ҧнды
оның дайындалу технологиясына сәйкестігін кӛрсетіңіз.
№ р/р
Пассеровка
Дайындау технология
1
Фасты шала қуыру а) Ҧнды шала қуырады, сары майдың кесектерімен майлы тҥйір біртекті консистенция болғанша араластырады; шала қуырылғанды порциялық аз мӛлшерде дайындайды;
б) ҧнды шала қуыру ҥшін қаңылтыр табаға қабаты 3-5 см себеді, 150 °С температурада ҥздіксіз араластыра отырып қыздырады;
в) ҧнды еріген майға салып, ҥздіксіз араластырып 120 °С температурада ақсары тҥске айналғанша дейін қыздырады
2
Ақ шала қуыру
3
Суық шала қуыру
№ 3 ТАПСЫРМА
а) Қоңыр сорпаны дайындау;
б) Қызыл ҧнды шала қуырып дайындау;
в)
; г) Дайындалған компоненттерді қосу;
д) Тҧздықты
уақыт ішінде ақырын отта пісіру; е) Хош иістендіргіш және дәмдеуіш заттарды қосу;
78
ж)
; з) қайтадан қайнатады;
и) тҧздықтың ҥстіне (шымшылап) маргариннің шағын кесектерін салады.
№ 4 ТАПСЫРМА
басты пияз ....................................................................................................... 298 г асхана маргарині ............................................................................................ 38 г 9% сірке суы ................................................................................................... 70 г лавр жапырағы................................................................................................ 2 — 3 д. бҧршақталған қара бҧрыш ............................................................................ 0,02 г маргарин.......................................................................................................... 20 г
№ 5 ТАПСЫРМА
Тҧздықтарды аспаздық пайдалану бойынша жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
Тҧздық
Дайындау ерекшеліктері
Аспаздық қолданылуы
Шараппен фасты (мадера)
Мадера фасты шарапбын қайнатады және негізгі қызыл тҧздыққа тез қосады; сары май немесе маргарин қосады
а) домалатпаларған, қуырылған котлеттерге, сиыр етін кӛмештеу ҥшін;
б) қуырылған және піскен еттен, котлеттік массадан жасалған; тағамдарға
в) қуырылған және піскен еттен жабайы қҧс етінен жасалған тағамдарға;
г)котлеттік немесе таза туралған масса, қуырылған шҧжық, сосискалар, қысқаша шҧжықтар, қайнаған сорпаға
Пиязды тҧздық (мирантон) Басты пиязды саламдап турайды, шала қуырады, бҧршақ қара бҧрыш, лавр жапырағын, сірке суын қосып сірке суы буға айналғанша қыздырады, дәмдеуіштерді жояды, пиязды негізгі қызыл тҧздыққа қосады, пісіреді, сары май немесе маргарин қосады
Пияз және қиярмен фасты (ащы) Пиязды тҧздыққа дайындағандай пиязды турайды. Қиярды ҧсақ текшелеп турап, бӛктіреді. Негізгі қызыл тҧздыққа компоненттерді қосып, пісіреді, содан кейін май қосады
Қышамен пиязды (роббер) Пиязды ҧсақ текшелеп турайды, шала қуырады, негізгі қызыл тҧздыққа қосады, 15 минут пісіреді, қыша, тҧз, «Южный» тҧздығын (қайнатпайды) қосады және сары май немесе маргарин қосады
79
№ 6 ТАПСЫРМА
№ 7 ТАПСЫРМА
№ 8 ТАПСЫРМА
80
№ 10 ТАПСЫРМА
Тҧздықтың дҧрыс атауының ара қатынасын, оны дайындаудың технологиясы мен аспаздық қолданылуын белгілеңіз.
Тҧздық
Дайындау технологиясы
Аспаздық қолданылуы
Қаймақты
1. Дайын қаймақты тҧздыққа кӛлемнің ортасына дейін қоюландырылған қызанақ езбесін қосады, тҧз, ҧнтақталған бҧрыш, қосып, қайнатады а) кӛкӛністу турама салынған тағамдар, кӛкӛністі тағамдарды кӛмештеу, тефтели дайындау ҥшін; б) котлеттерге, лангетке, бефстроганов, домалатпалар, бауыр және басқа да еттен жасалатын тағамдарға; в) ет, балық, кӛкӛніс, ірімшіктен жасалған тағамдарға және туынды тҧздықтар дайындау ҥшін;
Қызанақ қосылған қаймақты 2. Ақ қҧрғақ немесе майлы пассеровканы ыстық сорпамен араластырады; қаймақты қайнатып, ыстық ақ тҧздықпен қосады, тҧз қосады, 3-5 мин ішінде қайнатады, сҥзеді, қайтадан қайнауға жеткізеді және сары май қосады
81
Тапсырманың соңы 10
Тҧздық
Дайындау технологиясы
Аспаздық қолданылуы
Пияз қосылған қаймақты
3. Желкектің тамырын ҧсақтап қажайды, сары майда шала қуырады,
9% сірке суын, лавр жапырағын, бҧршақ бҧрыш және 5 мин бойын қосады, ойы былбырап піскен хош иісті желкек қосады; бҧрыш пен лавр жапырағын жояды, дайын тҧздықпен қосып, тҧз қосып қайнатуға жеткізеді
г) піскен сиыр етіне,
тілге, ветчинаға, рулетке, ет тағамдарын кӛмештеу ҥшін
Желкек қосылған қаймақты 4. басты пиязды жҧқа саламдап кесіп жҧмсарғанша дейіншала қуырады, бірақ қуырылған қабықшасыз; негізгі қаймақты тҧздыққа дайындалған пияз қосып 7... 10 мин бойы пісіреді; тҧз, кетчуп қосып қайнатуға жеткізеді
Е с к е р т у . Жауап нҧсқасы: Қаймақты — 2, в.
№ 11 ТАПСЫРМА
Майлы қоспалардың суық және ыстық тағамдарға сәйкестігін анықтаңыз.
а) жасыл май;
б) ірімшікті май;
в) майшабақтың майы; г) ашық қызыл май.
№ 12 ТАПСЫРМА
№ р/р
Майлы қоспа
Аспаздық пайдаланылуы
1
Жасыл май
а) турама салу ҥшін салқын дәмтатымдар ретінле бутербродтарға
2
Майшабақтың майы
б) бифштекс, антрекот, фри балығы, бутербродтар ҥшін
3
Ірімшікті май
в) бутербродтар ҥшін және салқын дәмтатымдар ретінде
4
Ашық қызыл май
г) бутербродтар және салқын дәмтатымдарды безендіру ҥшін
5
Қыша бар май
д) бутербродтар ҥшін
82
№ 13 ТАПСЫРМА
Т а з а « П о л ь ш а » т ҧ з д ы ғ ы Піскен жҧмыртқаны ҧсақтап турайды.
Ақжелкенді ҧсақтап турайды.
. Ақжелкен және жҧмыртқамен қосады.
Тҧз, лимон қышқылын қосады.
70 °С жоғары емес. Піскен қырыққабат, балыққа қосып береді.
К е п к е н н а н н ы ң т ҧ з д ы ғ ы Кепкен бидай нанын ҧнтақтайды.
Илейді және қуырады.
. Сҥзеді және қуырылған кепкен нанға қосады.
Тҧз, лимон қышқылын қосады.
Піскен гҥлді, ақбасты, брюссель қырыққабатына береді.
№ 14 ТАПСЫРМА
№ 15 ТАПСЫРМА
83
№ 16 ТАПСЫРМА
№ р/р
Асқатық және тҧздық
Азық-тҥлік
1
Спалаттар ҥшін а) Ӛсімдік майы, жҧмыртқаның сарысы, желтки яйца, қыша, қант, 3%-сірке суы, тҧз;
б) Ӛсімдік майы, қыша, 3%-сірке суы, тҧз, қант, ҧнтақталған қара бҧрыш;
в) Ӛсімдік майы, қыша, 3%-сірке суы, қант, тҧз, ҧнтақталған қара бҧрыш
2
Қышалы
3
Майонез тҧздығы
№ 17 ТАПСЫРМА
84
а) сыртқы тҥрі; б) тҥсі;
в) дәмі;
г) иісі;
д) консистенциясы.
№ 18 ТАПСЫРМА
№ 19 ТАПСЫРМА
№ 20 ТАПСЫРМА
85
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) текшелеп; б) бӛліктеп; в) саламдап; г) дӛңгелектеп.
сорпасы, ӛсімдік майы, тҧз, дәмдеуіштер, 3%-сірке суы? а) қызанақты; б) негізгі қызыл; в) кӛкӛністі маринад. а) сары майда; б) ҧнда; в) на растительном маслеӛсімдік майында; г) сірке суында.
а) қызыл; б) қызанақты; в) қыша қосылған; г) қияр қосылған.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) сірке суындағы; б) сорпадағы; в) ӛсімдік майындағы; г) сары майдағы.
а) жеңіл шарап тҧздығы; б) кепкен нан тҧздығы; в) «Польша» тҧздығы; г) жҧмыртқа қосылған тҧздық.
86
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) ҧн; б) крахмал; в) ҧнтащқ жармасы.
а) пиязды; б) саңырауқҧлақты; в) қаймақты; г) кепкен нанды.
а) майлы ҧнды; б) суық ҧнды; в) кепкен ҧнды.
Какой по консистенции соус молочный используют для фарширования котлет из курипайдаланадыцы?
а) сҧйық; б) қою; в) орташа қою.
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) қияр тҧздығы қосылған кӛкӛністу маринад; б) майонез, асқатықтар, маринад; в) салатты асқатық, қызыл тҧздық. а) кӛкӛніс және балықтан жасалған; б) жармалардан жасалған кӛмештерге; в) қойдың қырылған етіне. а) ӛсімдік майы, сірке суы; б) қаймақ, клегей; в) сорпа, сірке суы, сары май. а) котлет, домалатпа, рулет, етті кӛмештеу ҥшін; б) қысқа шҧжықтар, сосискалар, ветчиналар; в) сорпа ӛнімдері, картоп массаларынан жасалған тағамдар.
87
а) ет немесе балықты кӛмештеу ҥшін, сорпаларға; б) тауықтан жасалған
домалатпалар, котлеттер; в) кӛкӛністен жасалған тағамдарға, сосискаларға.
№ 5 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) 150... 180 °С; б) 120... 150 °С; в) 100... 120 °С.
а) 2.3 с; б) 4.5 с; в) 5.10 с.
а) қуырылған балыққа; б) к рыбе отварнойпіскен балыққа; в) кӛмештелген балыққа. а) піскен етке; б) кӛкӛністерден жасалған тағамға; в) котлеттік массадан жасалған тағамға.
а) қуырылған балыққа; б) бӛктірілген балыққа; в) кӛмештелген балыққа. а) етті кӛмештеу ҥшін; б) балықты кӛмештеу ҥшін; в) кӛкӛкністен жасалған тағамға.
«ТҦЗДЫҚТАР» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚТЫҢ СҦРАҚТАРЫ МЕН ТАПСЫРМАЛАРЫ
88
8 Тарау
ТАҒАМДАР ЖӘНЕ ЖАРМА, БҦРШАҚ ТҦҚЫМДАСТАР ЖӘНЕ МАКАРОН
ӚНІМДЕРІНЕН ЖАСАЛҒАН ГАРНИРЛЕР
Тағамдар мен жарма, бҧршақ тҧқымдастар және макарон ӛнімдерінен жасалған гарнирлер туралы алған білімді бекіту ҥшін 8 тар. Келесі тапсырмаларын орындап, тест сҧрақтарына жауап беріңіз.
№ 1 ТАПСЫРМА
а) ҧсақ және ҧсатылған; б) тары, кҥріш, арпа; в) ҧсақталған және жайпақталған; г) қарақҧмықты
№ 2 ТАПСЫРМА
Нҧсқа
Ботқа
1
ҥгілмелі
жабысқақ
сҧйық
Қарақҧмық жармасы — 1 кг
Қарақҧмық жармасы — 1 кг
Кҥріш жармасы — 1 кг
Су— 1,5 л
Су, сҥт —
Сҥт, су —
Мӛлшер — 2,1 кг
Мӛлшер —
Мӛлшер —
2
Кҥріш жармасы— 1 кг
Кҥріш жармасы — 1 кг
Ҧнтақ жармасы— 1 кг
Су — 2,1 л
Сҥт, су—
Сҥт, су —
Мӛлшер — 2,8 кг
Мӛлшер —
Мӛлшер —
№ 3 ТАПСЫРМА
90
а) езіліп піскен, жабысатын дәндер;
б) дән араласпасында қара тҥйіршіктердің болуы; в) аштылау дәм;
г) жете пісірілмеген жарма.
Ботқа жетіспеушіліктеріне сол сияқты шірік иістің болуы, кҥйіп кеткен жарманың болуы және тҧзы ащы жатады.
№ 4 ТАПСЫРМА
Пісу ережелеріне сәйкес жабысқақ ботқаларды дайындаудың сызбасын аяқтаңыз.
91
№ 5 ТАПСЫРМА
б) кҥріш:
бӛктірілген; ащы;
в) бидай.
№ 6 ТАПСЫРМА
№ 7 ТАПСЫРМА
№ 8 ТАПСЫРМА
№ 9 ТАПСЫРМА
«Аспаздық» оқулығының материалдарын пайдалана отырып, келесі тапсырмаларды орындаңыз.
92
№ 10 ТАПСЫРМА
№ 11 ТАПСЫРМА
№ 12 ТАПСЫРМА
№ 13 ТАПСЫРМА
Араластырып пісірудің тәсілінің реттілігі
Араластырмай пісіру тәсілінің реттігілігі
1 кг бҧйымға т 5...6 л су және 50 г тҧз алады
1 кг бҧйымға 2- 3 л су және 30 г тҧз, май
алады
Қайнап тҧрған тҧзды суға салады
Қайнап тҧрған тҧзды суға салады
Қатты қайнап тҧрған суда жҧмсарғанша пісіреді
Сары май қосады
Пісіру 150 % қҧрайды
Пісіру ... қҧрайды
...қолданады
...қолданады
93
№ 14 ТАПСЫРМА
б) араластырмау тәсілімен?
№ 15 ТАПСЫРМА
№ 16 ТАПСЫРМА
томат пюресі, жасыл бҧршақ, ақжелкен.
№ 17 ТАПСЫРМА
№ 18 ТАПСЫРМА
94
№ 19 ТАПСЫРМА
Тағам
Тағамның сапалы сипаттамасы
Беру ережелері менаспаздық пайдаланылуы
Ҥгілмелі қарақҧмық ботқасы
Ҥгілмелі кҥріш ботқасы
Жабысқақ кҥріш ботқасы
Қызанақ қосылған пісірілген макарондар
Май қосылған піскен бадана
№ 20 ТАПСЫРМА
Тағам
Тағамның сапалы сипаттамасы
Беру ережелері менаспаздық пайдаланылуы
Кҥріш котлеттері
Кҥріш пудингі
Қарақҧмық ботқасы
Кеспе
Қызанақтағы бадана
а) ҥгілмелі қарақҧмық; б) ҥгілмелі кҥріш; в) жабысқақ кҥріш.
95
№ 21 ТАПСЫРМА
Келтірілген кестені ҥлгі бойынша толтырыңыз.
Тағам
Ботқа тҥрі
Тағамдардың азық-тҥлігі мен толтырғыштары
Жҧмыртқа салудың ережелері
Жылыдай ӛңдеу тҥрі
Бергендегі тҧздықтар
Кҥріш котлеттер
Жабысқақ
Қант, жҧмыртқа
Салқындатылған ботқаға — 60 °С
Негізгі тәсілмен қуыру
Тәтті немесе саңырауқҧлақты
Ҧнтақ домалатпалары
Кҥріш кӛмеш
Қарақҧмық ботқасы
Кҥріш пудингі
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а)
жарманың сҥтте езілу процесі қиындайды
; б) молоко быстро присҥт тез кҥйеді; в) сҥт тҥсін ӛзгертеді.
а) Сҥт кҥймеуі ҥшін; б) тҥйіршіктер пайда болмауы ҥшін; в) сҥт тҥсін ӛзгертпеу ҥшін. а) тҥйіршіктер пайда болмауы ҥшін; б) дәмін және сыртқы тҥрін жақсарту ҥшін; в) ботқа кҥймеуі ҥшін.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
96
а) ботқа кйіп кеткен; б) тарыны нашар жуған; в) тҧзын кӛп салған. а) жарманың кӛп мӛлшерін пісірген; б) жарманы сеуіп тҧрып, дҧрыс араластырмаған; в) қант кӛп қосылған. а) кӛп пісірген; б) жарманы және сҧйықтықты себу номасын бҧзған; в) суық суға
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз?
а) кҥріш; б) тары; в) қарақҧм.
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз?
а) ҧнтақ жарма; б) кҥріш; в) арпа.
а) 2 л; б) 1,5 л; в) 2,5 л
№ 5 ТЕСТ
Жарма гарнирін мен ботқаларда ақаулардың пайда болу себептерін кӛрсетіңіз. а) рецептурасы бҧзылған; б) ботқа пісіру қағидаларының бҧзылуы; в) ҧзақ уақыт суын тӛкпеу.
а) жарманы сҧрыптамаған; б) жаман жуылған; в) пісіру ҥшін лас ыдыс-аяқ
97
а) жарманы жумаған; б) тҧзы кӛп қосылды; в) ботқа кҥйіп кеткен. а) рецептурасы бҧзылған (су және жарма қатынасы); б) сняли плитадан ерте алған; в) жуылмаған. а) сапасыз шикізат пайдаланған; б) сапасыз су пайдаланған; в) лас ыдыс-аяқ пайдаланған.
№ 6 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) гарнирге; б) сҥтпен; в) кӛмеш жасауға.
а) ақуызды нашар шайқағанда; б) жҥзім қоспағанда; в) ванилин қоспағанда.
№ 7 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) 10...15 мин; б) 20...25 мин; в) 20...30 мин.
а) 150.200; б) 200.300; в) 300.400.
№ 8 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) май қосылмаған; б) езіп пісірген; в) дҧрыс пісірілмеген (араластырмаған).
а) езіп пісірген; б) дҧрыс тӛңкермеген; в) дайындау технологиясын бҧзған. 3.Пісірілген макарон ӛнімдерінде дәм мен кӛгерген, бҧзылған май иісінің болуының себептері неде?
98
а) сапасыз май; б) сапасыз макарондар; в) пісіру технологиясының бҧзылуы. 4. Қандай жағдайларда кеспе немесе макаронник пісуі жеткізілмеген, беті кҥйген, екі жақтан біркелкі боялмаған болады? а) духовкада ӛте жоғары температура болғанда; б) духовкадан ерте алып шыққанда; в) кӛп қант қосылғанда.
№ 9 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.. а) клейстер тҥзетін крахмалдыңсу сіңіруінен; б) пісіру температурасының ҧлғаюынан; в) қанттың карамелденуінен. а) жармалардың тҥріне; б) суда еритін заттардың болуына; в) крахмалды дәндерінің ыдырауына. а) протопектин ыстық суда ерігіш пектинге ауысады; б) май қосу есебінен; в) қант қосу есебінен. а) жасҧнықтың кӛп болуы; б) тҧз, томат және қышқыл тҧздықтар; в) қоспалар мен сапасыз дәндер.
№ 10 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз..
а) суық; б) жылы; в) ыстық.
а) дәмін жақсартуға; б) қайнату ҧзақтығын қысқартуға; в) пісіру кезінде формасын сақтауға.
а) 1,5...2 сағат; б) 2...3 сағат; в) 3...4 сағат. а) олардың дәмі нашарлайды; б) пісіру процесі баяулайды; в) бҧршақ тҧқымдастардың тҥсі ӛзгереді.
нашарлататын заттар.
99
"ЖАРМА, БҰРШАҚ ТҰҚЫМДАСТАР ЖӘНЕ МАКАРОН ӨНІМДЕРІНЕН ТАҒАМДАР МЕН ГАРНИРЛЕР"
ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚ АЛУҒА АРНАЛҒАН СҰРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
9 Тарау
КАРТОП, КӚКӚНІС ЖӘНЕ
САҢЫРАУҚҦЛАҚТАРДАН ТАҒАМДАР МЕН ГАРНИРЛЕР
Картоп, кӛкӛніс және саңырауқҧлақтардантағамдар мен гарнирлар туралы алынған білімдерді бекіту ҥшінкелесі тапсырмаларды орындаңыздар және 9 тараудың тест сҧрақтарына жауап беріңіздер.
№ 1 ТАПСЫРМА
№ 2 ТАПСЫРМА
Сӛйлемді толықтырып жазыңыз.
ҥшін бағалайды.
қолдайды.
— фитонцидтар бар, олар
№ 3 ТАПСЫРМА
Кӛкӛністердің әрқайсына пайдаланатын жылумен ӛңдеу тәсілдерін кӛрсете отырып сызбаны толықтырыңыз.
101
№ 4 ТАПСЫРМА
№ 5 ТАПСЫРМА
Сӛйлемді толықтырыңыз.
Жылумен ӛңдеу кезінде
ерітілетін зат
ауысады, және кӛкӛністер жҧмсарады.
қоңыр тҥсті
пайда бола отырып бӛлшектенеді.
Нәтижесінде
бетінде қызарып піскен қабықша пайда болады.
№ 6 ТАПСЫРМА
102
№ 7 ТАПСЫРМА
а) тазаланған және кесілген кӛкӛністерді ҧзақ сақтауды болдырмау; б) ; в) ; г) ; д) .
№ 8 ТАПСЫРМА
Ҧсынылған азық-тҥліктер жиынтығы бойынша тағамның атауын анықтаңыз және оны дайындау сызбасын қҧрыңыз.
№ 9 ТАПСЫРМА
4.3 тармақта аталған тағамдардың бірінің дайындалу сызбасын қҧрастырыңыз.
103
№ 10 ТАПСЫРМА
Ҧсынылған азық-тҥліктер жиынтығы бойынша тағамның атауын анықтаңыз және оны дайындау сызбасын қҧрыңыз.
Сҥт тҧздығының орнына қаймақты тҧздықты пайдалануға болады. Беру кезінде аздаған сары май мен кесіліп қуырылған нан салуға болады.
№ 11 ТАПСЫРМА
Сӛйлемдерді толықтырып жазыңыз.
№ 12 ТАПСЫРМА
№ 13 ТАПСЫРМА
104
Тапсырманың соңы 13
Тағамға кіретін кӛкӛністер
Кесу ҥлгісі
Алдын-ала жылумен ӛңдеу
Kартоп
Ірі текшелер немесе бӛліктер
Негізгі тәсілмен қуырылған
Сәбіз
Орташа текшелер немесе бӛліктер
Қуыру немесе бӛктіру
Шалқан
қоса отырып дәміне жеткізеді, және дайын болғанша пісіреді.
№ 14 ТАПСЫРМА
«Қызылшадан жасалған котлеттер» тағамын дайындау кезіндегі операциялардың бірізділігін оң жақ бағанада сандармен кӛрсетіңіз.
Операция
Операциялардың бірізділігі
Қызылшаны пісіру немесе бҧқтыру
50 °С дейін салқындату
Ҧсақтау
Котлеттер жасау
Маргаринмен қыздыру
Араластыра отырып ҧнтақ жарма қосу
Қайтадан ысыту
Тҧзбен шикі жҧмыртқа қосу
Нан ҧнтағына аунату
Массаны жартылай дайын фабрикаттарға арнап порциялау
Екі жағынан қуыру
Қуыру шкафында даяр болғанша қуыру
1 порцияға 2 данадан қаймақпен бірге беру
105
№ 15 ТАПСЫРМА
«Сәбізден жасалған котлеттер» тағамын дайындау кезіндегі операциялардың бірізділігін оң жақ бағанада сандармен кӛрсетіңіз».
Операция
Операциялардың бірізділігі
Сәбізді саламдап турайды, сотейникке салады
Екі жағынан қуырады және қуыру шкафында дайын болғанша пісіреді.
Массаны порцияларға бӛледі
Жақсылап араластыра отырып дайын болғанша бірнеше минут қайнатады
Маргарин, сҥт қосады және дайын
болғанша бӛктіреді
Ҥздіксіз араластыра отырып ҧнтақ жарманы ақырын сыздықтатып қосады
Жҧмыртқа, тҧз, ҥгілген сҥзбе қосады
Массаны 50 °С дейін салқындатады
Нан ҧнтағына аунатады
Котлет жасайды
140 °С дейін маймен қыздырылған жалпақ қаңылтыр табаға салады
Бетіне сары май қҧйып 1 порцияға 2 данадан береді
Жеке тҧздық сауытқа қаймақ немесе сҥт тҧздығын береді
Тағамның шығу, қаймақпен — 150/25, тҧздықпен 150/75 г
№ 16 ТАПСЫРМА
3) 4) Тҧздалған қайнаған суға салады. 5) 6) Шығарып алады, салқындатады, жекелеген жапырақтарға бӛшектейді 7) .
106
8)
.9) . t = 140 °C .
3 4
5.1 сурет: 1 -
; 2 ;
3 _; 4 -
№ 17 ТАПСЫРМА
Кестеде келтірілген
Тағам
Азық-тҥліктер
1
«Сҥтпен піскен картоп»
Kартоп, су, тҧз, сҥт, қант, ҧн, сары май
107
Тапсырманың соңы 17
№ р/с
Тағам
Азық-тҥліктер
2
«Сҥт тҧздығындағы кӛкӛністер»
Сәбіз, асқабақ, қызылша, тҧз, кәділер, орташа қоюлықтағы сҥт тҧздығы, қант
3
«Фри пияз»
пияз, ҧн, тҧз, t = 180 °дейін қыздырылған май
4
«Қырыққабаттан жасалған шницель" қырыққабат, су, тҧз, қант, сірке суы, жҧмыртқа, ҧн, кептірілген нан, май, сҥт тҧздығы
5
«Қаймақ тҧздығында бҧқтырылған қызылша»
Қызылша, сары май, пияз, томат пастасы, қаймақ тҧздығы, кӛк
№ 18 ТАПСЫРМА
Кестеде келтірілген тағамдарға оларға фарш дайындау ҥшін пайдаланылатын қҧрамының сәйкестігін кӛрсетіңіз.
№ р/с
Тағам
Қолданылатын фарштың қҧрамы
1
"Картоп кӛмеші" а) Қуырылған пияз, пісірілген кҥріш, ҧсақтап туралған жҧмыртқа, тҧз, бҧрыш, ақжелкен немесе аскӛк; б) қайнатылған, кептірілген, ҧсақтап туралған саңырауқҧлақ, қуырылған пияз, пісірілген, туралған жҧмыртқа, тҧз, бҧрыш, ақжелкен; в) қуырылған, ҧсақ етіп туралған сәбіз бен пияз, кҥріш, пісірілген, пісірілген, ҧсақтап туралған саңырауқҧлақтар, тҧз, бҧрыш, ақжелкен, жҧмыртқа қосуға болады; г) саламдап туралған және қуырылған сәбіз бен пияз, сәбізбен және басты пиязбен қуырылған жаңа піскен қызанақ немесе томат пастасы, пісірілген кҥріш, тҧз, бҧрыш, ақжелкен
2
"Кӛкӛністен жасалған голубцы"
3
"Фаршталған кәділер"
4
"Фаршталған бҧрыш"
№ 19 ТАПСЫРМА
108
№ 20 ТАПСЫРМА
5.2. суретін пайдалана отырып «Фаршталған кәді» тағамын дайындау сызбасын қҧрастырыңыз.
5.2. сурет.
109
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз? а) сарымсақ, пияз, хрен; б) қырыққабат, пияз, шомыр; в) сәбіз, қызылша, ақжелкен. а) ас қорытуды; б) қышқылдық-сілтілік тепе-теңдікті; в) сҧйықтық алмасуды қолдайды.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) кӛмірсулардың қҧрамына; б) дәрумендердің қҧрамына; в) протопектиннің тҧрақтылығына. а) кӛмірсулардың қантқа кӛшу есебінен; б) протопектиннің пектинге; в) крахмалдың ыдырауыесебінен.
а) клейстер тҥзілу есебінен; б) декстринделу; в) карамелденуесебінен.
а) клейстер тҥзілу есебінен; б) декстринделу; в) карамелденуесебінен.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
110
а) пісірілген картопты қҧрғату; б) қайнатылған қырыққабатты қайнатпада 30 минут бойы ҧстау; в) пісірілген кӛкӛністерді сақтауға болмайды.
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) тҧзсыз б) қантпен; в) сірке суымен.
а) қызу қайнаған суда қақпағы ашық болған жағдайда; б) әрең қайнаған суда қақпағы жабық кҥйде; в) қайнаусыз (90 °С).
№ 5 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз . а)қҧрамында крахмалды клейстер бар жасушалар иілгіш және ҧсақтау кезінде сақталады; б) жасушалар сынғышқа айналады және ҧсақтау кезінде жыртылады; в) жасушаданклейстер бӛлінеді, пюре сонда жабысқақ, қою болады. тҥзеді; б)суда еритін заттек — пиродекстрин тҥзе отырып крахмал бӛлшектенеді; в) кӛкӛністерді қуыру кезінде бетінде қызарған қабыршақ пайда болады —декстриндену жҥреді. а) кӛкӛністер тӛмен температурада қайнатады; б) кӛкӛністер қатты қайнаған суға салады және қақпағын ашып қайнатады; в) кӛкӛністерді су қайнағанға дейін салады.
111
№ 6 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) сірке суын, лимон қышқылын қосу; б) қызылшаны қуыру; в) тҧз және қант қосу. а) кӛкӛністердіңтҥріне мен кесупішіндеріне; б) жыл мезгіліне; в) олардың жылумен ӛңдеу тәсіліне. а) жылу ӛңдеу кезіндегі жоғары температураға; б) қышқыл ортасының қҧрылуына; в) кӛкӛністердегі протопектиннің тҧрақтылығына. а) кӛкӛністердің бетінде қуырылған қабыршақ пайда болады; б) қанттың терең ыдырауы жҥреді; в) ащы дәм пайда болады.
№ 7 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) картопты ыстықтай ҥгіткен; б) картопты суықтай ҥгікен; в) суық сҥт қосылды. а) сҥт орнына су қосқан; б) картопты дҧрыс қҧрғатпаған; в) пюрені дҧрыс шайқамаған. а) ҧзақ қайнатқан; б) қайнатпада ҧзақ сақтады; в) қайнаған тҧзды суға салған.
№ 8 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) жылу ӛңдеу алдында бҧрыш сепкен; б) тҧз сеуіп 10... 15 минут ҧстамаған; в) қант сеппеген. а) картоп массасы тым ылғалды; б) картоп массасы тығыз; в) крокеттерді нан ҧнтағына дҧрыс аунатпаған. а) картоп массасы тым ылғалды; б) картоп массасы тығыз; в) тесіктер жасамаған.
112
а) картоп массасы суық; б) картоп массасы тығыз; в) картоп массасы сҧйық.
№ 9 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) ҧзақ бӛктірген немесе қайнатқан; б) ҧннан жасалған қуырманы қосқан жоқ; в) тҧз және дәмдеуіштер жоқ. а) сірке суынкӛп қосқан және ҧннан жасалған қуырманы қоспаған; б) қант, тҧз қоспаған; в) ҧннан жасалған қуырманы біркелкі араластырмаған.
№ 10 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) дҧрыс туралмаған; б) рецептура сақталмаған; в) фритюдың тӛмен температурасы. а) котлеттерді кҥйдіре қуырып жібергенде; б) кӛкӛністер мен нан ҧнтағына аунату рецептурасы сақталмаған; в) дҧрыс пішіндемеген. а) дайындау ережелерінің бҧзылуы; б) рецептурасы бҧзылған; в) жылумен ӛңдеу бҧзылған. а) аз уақыт пісірген; б) дҧрыс майламаған және жылумен ӛңдеу бҧзылған; в) рецептурасы бҧзылған, барлығын салмаған. а) ҧзақ уақыт бҧқтырған, дәмдеуіштерді кӛп қосқан; б) кӛкӛністер кҥйіп кеткен; в) кӛкӛністер бейберекет туралған, сірке суы кӛп қосылған.
113
"КАРТОП, КӚКӚНІС ЖӘНЕ САҢЫРАУҚҦЛАҚТАРДАН ТАҒАМДАР МЕН ГАРНИРЛЕР" ТАҚЫРЫБЫ
БОЙЫНША СЫНАҚ АЛУҒА АРНАЛҒАН СҦРАҚТАР
1-Нҧсқа
2-Нҧсқа
10 Тарау
БАЛЫҚ ТАҒАМДАРЫ
Балықтағамдары туралы алынған білімдерді бекіту ҥшін келесі тапсырмалардыорындаңыз және 10 тараудың тест сҧрақтарына жауап беріңіз.
№ 1 ТАПСЫРМА
№ 2 ТАПСЫРМА
Келесі сӛйлемдерге қалып кеткен сӛздерді жазыңыз
сақтауға ммкіндік беретін
әдісінтаңдау қажет.
№ 3 ТАПСЫРМА
№ 4 ТАПСЫРМА
115
Кӛксерке
Сәбіз, пияз
Су, дәмдеуіштер
Картоп
Май
Піскен жҧмыртқа Кӛк
Лимон қышқылы
2.Тағам әзірлеу және оны босату сызбасын қҧрастырыңыз.3. Балық сорпасы салқындату кезінде желе пайда болу процесін тҥсіндіріңіз.
№ 5 ТАПСЫРМА
су қҧяды,
қосады,
тығыздап жабады, қайнағанға дейін қыздырады және 80 °С тӛмен емес температурада _ .
№ 6 ТАПСЫРМА
қҧрсағымен. Порциялық кесектерін — терісімен
немесе терісі бар жағымен салады.
№ 7 ТАПСЫРМА
116
№ 8 ТАПСЫРМА
Келесі сӛйлемдерге қалып кеткен сӛздерді жазыңыз. _ .
№ 9 ТАПСЫРМА
№ 10 ТАПСЫРМА
1. Қайнатылған сҥтіл мен камбалаға сіз қандай гарнир мен тҧздық таңдар едіңіз? 2.Оның терісінің ашық және кҥңгірт екендігін ескере отырып камбаланы жылумен
ӛңдеуге қалай дҧрыс дайындау керек? 3. "Томат тҧздығындағы қайнатылған балық" тағамын дайындау сызбасын қҧрыңыз.
117
№ 11 ТАПСЫРМА
№ 12 ТАПСЫРМА
№ 13 ТАПСЫРМА
№ 14 ТАПСЫРМА
118
№ 15 ТАПСЫРМА
а) "Қаймақты тҧздықта пісірілген балық"; б) «Мәскуше пісірілген балық».
№ 16 ТАПСЫРМА
№ 17 ТАПСЫРМА
119
№ 18 ТАПСЫРМА
№ 19 ТАПСЫРМА (ҤЙ ТАПСЫРМАСЫ)
120
«Асылған, бӛктірілген балық тағамы» тақырыбы бойынша кестені толтырыңыз
Тағам
Жартылай дайын ӛнім
Пісіру тҥрі мен ҧзақтығы
Пісіру кезіндегі қосымша
ӛнімдер
Негізгі гарнир, тҧздық
Асылған балық
Сҥйегі бар ҧсақ, порциялық кесектер
Негізгі (балық деңгейінен 2...3 см
жоғары)
15.20 минут
Тамырсабақтар, дәмдеуіштер
Кеспектеп пісірілген картоп, жасыл бҧршақ, кӛкӛніс рагуы; "Поляк"; томатпен, негізгі ақ, қаймақтан жасалған
Бӛктірілген балық
Орысша қайнатылған балық
Қайнатылған балық, негізгі ақ тҧздық қосылған, тҧздықпен
№ 20 ТАПСЫРМА
«Қуырылған балықтан тағам» тақырыбы бойынша кестені толтырыңыз.
Тағам
Пайдаланыла- тын жартылай ӛнімдер, аунат-
қыш нан ҧнтағы
Қуыру температу- расы
Қуыру ҧзақтығы
Гарнирлер, тҧздықтар
Негізгі тәсілмен қуырылған балық
Кесектер, жа- рылған балық- тың порциялық кесектері: сҥйегі 90°, сҥй-
ексіз 30°; ҧн,
тҧз
140.160 °С, қуыру шкафында 250
°С температу- расы кезінде қуыра тҥсу
5.7 минут 10 минут
Картоп, қарақҧмық ботқасы, қуырылған кӛкӛністер; томат тҧздығы,
кӛкӛніс қосылған
томат тҧздығы
«Ленинград нҧсқасы бойынша» балық
Фри балық
Жасыл маймен қуырылған балық
Қамырдағы қуырылған балық
"Дон зразасы"
№ 21 ТАПСЫРМА
121
Балық тағамдарының атауының балықтың порциялық кесегіне, гарниріне және тҧздығына сәйкестігін кӛрсетіңіз.
Тағам
Жылумен ӛңдеу тәсілі
Гарнир
Тҧздық
Орысша пісірілген балық
а) піскен картоп, дӛңгелектеп туралған; б) піскен макарон;
в) қарақҧмық ботқасы; г)пісіріп қуырылған картоп (дӛңгелектеп.)
а') орташа қоюлықтағы сҥт тҧздығы;
б') ақ;
в') қаймақ; г') қызанақ
Мәскеуше пісірілген балық
Сҥт тҧздығымен пісірілген балық
Қаймақ тҧздығымен пісірілген балық
Ескерту:Жауап нҧсқасы: Орысша пісірілген балық — 3, а, б' және т. б.
№ 22 ТАПСЫРМА
а) Котлет массасына қатып қалған нанды қандай мақсат қосады? б) Котлет массасы тҧтқыр болмас ҥшін оған не қосу керек?
№ 23 ТАПСЫРМА
Тағамның атауын кестеге жазыңыз және оны ҥлгі бойынша толықтай толтырыңыз.
Тағам
Жартылай дайын ӛнім
Жылумен ӛңдеу тҥрі
Гарнир
Тҧздық
Балық котлеттері
1...2 шт.,
сопақшасҥйір, кепкен нан
Негізгі тәсілмен қуыру
Піскен, қуырылған картоп, картоп пюре, ботқалар
Томатты, қаймақты
122
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) коллагеннен тҧратын дәнекер тіні t = 40 °C кезінде қоюланады және суда еритін глютинге ауысады; б) ақуыздар қоюланады; в) салқындату кезінде глютин желе тҥзеді. а) оның бетінде ҧсақ ауа кӛпіршіктері болуы бойынша; б) ең жуан бӛлігі аспаздық инемен шанышқылаумен; в) дәмі, сыртқы тҥрі бойынша. а) белоктар, майлар, кӛмірсулар, минералды заттар; б) ақуыздар, майлар, натрий, фосфор, йод, кҥкірт, А және D дәрумендері; в) ақуыздар, майлар, қант, С және В тобыныңдәрумендері; а) балық порциялық кесектері формасын сақтайды; б) сорпасы мқлдір болып қалады; в) сорпадағыэмульгацияланған май саны шамалы. а) витаминдік белсенділігі арттырады; б) дәмі мен иісі жақсартады; в) тҥсін жақсартады.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) ақуыз табиғисыздануы есебінен; б) коллагеннің глютинге ӛтуі; в) ақуыздыңнығыздануы және су бӛлінуі.
а) дәмі мен хош иісі; б) тәбетті қозғау; в) сорпаның тҥсі. а) балықтың сіңімділігі артады; б) бактериялар ӛледі; в) балықтың тҥсі нашарлайды. а) май ішінара жоғалғанда; б)ылғалды баспақтап ақуыздар тығыздалады; в) тіннің талшықтары жҧмсарады.
123
кесектерінің салмағы неге аз ӛзгереді? а) қуыру кезінде қуырыған қабыршақтарының есебінен сҧйықтықты аз жоғалтады; б) нан ҧнтағы майды сіңіріп алады; в) қуыру бетіне жанасудың ҥлкен беті бар.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз . а) нәлім, камбала, жайын, алабҧға, кӛксерке, шортан, бекіре және т. б.; б) тҧқы, аққайран, сазан, қаракӛз, навага, майшабақ, салака және т. б.; в) албырт, сойдақ балық, ставрида, алабалық, ақсаха және т. б. а) кӛксерке, алабалық, шортан, сҥйрік; б) ақсерке, ақбалық, ақсерке, сҥйрік; в) ақсаха, салаку, майшабақ. 3.Балықты тҧтастай пісірген кезде қандай мақсатпен су балықтан 3 см жоғары деңгейде болғандай суық су қҧяды?
а) суық; б) ыстық; в) қияр тҧздығы қосылған. а) сҥбе терісімен және сҥйектерімен етін; б) терісі бар сҥйексіз балықтың жон еті; в) кесектер;г) балықтыңтаза жон еті.
а) суық; б) ыстық; в) татымды дәмді қайнатпамен.
а) 5...10 мин; б) 10...15 мин; в) 15...20 мин.; г) 20...30 мин.
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) сҥйрік, кӛксерке, шортан, тікенді балық, нәлім; б) камбала, палтуса, нәлім, зубатка; в) ставриду, скумбрию, салака, тҧқы, табан балық. а) тҧтастай, терісіменжәне омыртқа сҥйегі ірі емес кесектермен; б) 30 ° бҧрышымен туралған, терісімен немесе таза етті порциялық кесектерін; в) қабырға және омыртқа сҥйекті жон еттерін.
124
а) картоп пюресі немесе қайнатылған кӛкӛністер; б) кесектерге бӛлінген пісірілген картоп; в) қуырылған картоп, қияр, қызанақ. а) бу тҧздығымен, томат тҧздығымен, ащы тҧздықпен; б) ақ шарап тҧздығымен, негізгі қызыл тҧздықпен; в) негізгі ақ тҧздықпен, томат тҧздығымен, қаймақты тҧздықпен.
№ 5 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) дәмдеуіштер мен сірке суы қосылған суда; б) хош иісті қайнатпада; в) тҧздалған қияр қосылған суда. а) сірке қышқылы (10 г 1 л суға); б) қант (10 г 1 л суға); в) қыша (10 г 1 л суға).
3.Дайын ыстық қайнатылған балықтың тәлеңкесіне қандай гарнир салады? а) пісірілген кесек картоп, картоп пюресі; б) қуырылған картоп немесе кӛкӛніс рагуы; в) жасыл бҧршақ. а) "Поляк тҧздығын", томат тҧздғын; б) пиязды қызыл; в) қаймақты, негізгі ақ.
"БАЛЫҚ ТАҒАМДАРЫ" ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚ АЛУҒА АРНАЛҒАН СҦРАҚТАР
1-Нҧсқа
125
2-Нҧсқа
11 Тарау
ЕТ ЖӘНЕ ЕТ ӚНІМДЕРІНЕН ТАҒАМДАР
Ет және ет ӛнімдерінен тағамдар дайындау бойынша алған білімдеріңізді бекіту ҥшін келесі тапсырмаларды орындаңыз және 11 тараудың тест сҧрақтарына жауап беріңіз.
№ 1 ТАПСЫРМА
(Аспаздық диктант)
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 2 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 3 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
127
Екінші тағам ҥшін етті қалай пісіреді?
№ 4 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 5 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 6 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
128
№ 7 ТАПСЫРМА
1.Бҧдан әрі келтірілген азық-тҥліктер жиынтығы бойынша тағамның атауын анықтаңыз және оның дайындау сызбасын қҧрыңыз.
2. Сіз дайындалған тағамның шығу тегі туралы не білесіз?
№ 8 ТАПСЫРМА
№ 9 ТАПСЫРМА
№ 10 ТАПСЫРМА
129
№ 11 ТАПСЫРМА
"Вена нҧсқасы бойынша шницель" тағамын дайындаудың технологиялық сызбасын қҧрыңыз.
№ 12 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
130
№ 13 ТАПСЫРМА
"Шпиктелген бҧқтырылған ет" тағамын дайындау сызбасын қҧрыңыз.
№ 14 ТАПСЫРМА
Кесу
«Жанышталған зраза» тағамының жартылай фабрикаттар дайындауының қандай процесстері ҧмтылып кеткен (7.1сурет.)? ...
7.1. сурет
Қалыптау Фарштау Шпагатпен Байлау
131
2) «Жанышталған зраза» тағамының жартылай фабрикатын қалай дайындауға болады? 3) Етті бҧқтыру кезінде қандай ӛнімдер қосады?
№ 15 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырманы орындаңыз.
№ 16 ТАПСЫРМА
№ 17 ТАПСЫРМА
132
№ 18 ТАПСЫРМА
133
№ 19 ТАПСЫРМА
№ 20 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырманы орындаңыз.
134
№ 21 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырманы орындаңыз.
№ 22 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырманы орындаңыз.
№ 23 ТАПСЫРМА
№ р/с
Тағам
1 порциға арналған аунатқыш
Жылумен ӛңдеу тәсілі
Гарнирлер
Тҧздықтар
1
Биточки
2 дана кепкен нандікі
Негізгі тәсілмен қуыру
Піскен кҥріш, піскен картоп, картоп пюресі және т.б.
Қаймақты немесе пияз қосылған қаймақты тҧздық
2
Тефтели
3
Ҧсақталған шницель
4
Макарон қосылған орама
135
№ 24 ТАПСЫРМА
Ҥлгі бойынша етті котлет массасынан тағамдарды толтырыңыз.
№ р/с
Тағам
1 порциға арналған аунатқыш
Жылумен ӛңдеу тәсілі
Гарнирлер
Тҧздықтар
1
Котлеттер
2 дана кепкен
нандікі
Қуыру
Картоп пюресі, піскен
картоп, бытырап піскен ботқа, піскен макарон
Қызыл,
пиязды, томат, қаймақты
2
Ҧсақталған
зраза
3
Қазақша биточки
4
Пияз және жҧмыртқа
№ 25 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз, тапсырманы орындаңыз.
136
№ 26 ТАПСЫРМА
№ 27 ТАПСЫРМА
Оқытушы атаған тағамдарды, жартылай фабрикаттар тҥрін, пайдаланылатын гарнирлер мен тҧздықтарды кӛрсете отырып кестені толтырыңыз .
Тағам
Жартылай дайын ӛнімдер тҥрі
Гарнир
Тҧздық
№ 28 ТАПСЫРМА
Пісірілген ет ӛнімдерінен тағамдардың гарнирге және тҧздыққа сәйкестігін кӛрсетіңіз.
Тағам
Масса, кг
Гарнир
Тҧздық
Пісірілген шошқа еті
1,5.2
а)
қаймақ сарысы бар желкек;
б) ақ;
в) негізгі қызыл;
г) қыша қосылған пиязды; д) шарап қосылған қызыл (мадера)
Піскен сиыр еті
1,5.2
Піскен қой еті
2.2,5
Піскен ветчина
Ілінген кҥйдегі бҥтін кесек
Қайнатылған
Ескерту. Жауап нҧсқасы: Салмағы 1,5...2 кг піскен шошқа еті — 2, д және т.б.
137
№ 29 ТАПСЫРМА
Тағам
Пайдаланылатын бӛлігі
Гарнир
Тҧздық
Ростбиф
1)артқы аяқтың сыртқы;
жақ бӛлігі;
қалың немесе жҧқа шеті;
а) піскен бадана, бҧқтырылған қырыққабат,
қуырылған
картоп;
б) қарақҧмық ботқасы, Қуырылған картоп, Томат қосқан бадана; в) кӛкӛністердің 3 — 4 тҥрі
Ҥгілген ақжелкек, фри картобы; г) піскен макарон, ботқалар, піскен картоп д) піскен картоп , картоп пюресі, піскен макарон, тҧздық қҧйылған ет
а') Ееттің сӛлі; б') еттің сӛлі,
ҥгілген ақжелкек; в') негізгі қызыл г') қызыл;
д') ет сӛлі
Қуырылған шошқа еті
Шпиктелген ет Қуырылған қой еті Бҧқтырылған ет
Ескерту. Жауап нҧсқасы: Ростбиф — 2, в, д' және т.б.
№ 30 ТАПСЫРМА
Тағамдардың еттің пайдаланатын бӛлігіне, гарнир мен тҧздыққа сәйкестігін кӛрсетіңіз.
Тағам
Еттің пайдаланылатын бӛлігі
Гарнир
Тҧздықтар
Бифштекс Жон ет
а) қуырылған картоп б) фри картоп уыздық, қуырған жҧмыртқа;
в) қуырған картоп;
г) фри картоп, бӛктірілген сәбіз,жасыл бҧршақ
д) фри картоп, сҥттегі картоп немесе кӛкӛністердің 3 — 4 тҥрі
ҥгілген ақжелкек, аскӛк
а) фасты, мадера, томатты;
б) еттің сӛлі; в) пияз және
корнишон қосылған қызыл,
пияз қосылған қаймақпен
г) қыздырылған сары май
д) қыздырылған сары май
ҥстінде кесек жасыл май салынады
Лангет
Антрекот Ромштекс
138
№ 31 ТАПСЫРМА
Тағам
Еттің пайдаланылатын бӛлігі
Гарнир
Тҧздық
Қой етінен
1) Артқы аяқтың ҥстіңгі
а) кҥрделі (кӛкӛністердің 3—4 тҥрі);
б) кҥрделі (бӛктірілген Кӛкӛністер, каперстер, лимон);
в) фри картоп, майдағы бадана немесе кҥрделі гарнир
г) фри картоп, сҥттегі картоп немесе кӛкӛністердің 3 — 4 тҥрі; д) кҥрделі немес фри
картоп
а') қыздырылған сары
жасалған
жағы, жуан және жҧқа
май
табиғи котлеттер
шеті
б') лимон қабығымен
қыздырылған сары май;
в') пияз қосылған сҥтті
Эскалоп
бӛлігі; 4) тӛстің бҥйрек жағы; сҥйегі бар тӛстік
г') сары май;
д') томат тҧздығы
Қой етінен жасалған
жанышталған
котлеттер
Жанышталған
шницель
Ромштекс
Тағамдардың пайдаланылатын ет бӛліктеріне, гарнир мен тҧздықтарға сәйкестігін кӛрсетіңіз
№ 32 ТАПСЫРМА
Тағамдардың жартылай дайын ӛнімдердің пішініне және ет бӛліктеріне, гарнир мен тҧздыққа сәйкестігін кӛрсетіңіз.
Тағам
Жартылай дайын ӛнімнің формасы мен етің бӛліктері
Гарнир
Тҧздық
Жанышталған зраза
сыртқы жон еті салмағы
1 .1,5 г пластиналар;
4) салмағы 10. 15 г кесектер
артқы аяқтың сыртқы жағы; 5) артқы аяқтың сыртқы жағы, жауырын, 1порцияға 1 — 2 кесек а) Бытырап піскен ботқалар, картоп, піскен макарон б)қуырылған картоп, піскен картоп кесек- тері немесе фри картоп
в) қарақҧмық ботқа- сы, кҥріш, картоп пюресі;
г) қуырылған картоп кесектері бҧқтыры- лған тҧздалған қияр пияз;
д) қуырылған картоп сәбіз, пияз, ақжелкек
а') қаймақ қосылған қызыл қызыл;
б') пиязбен қаймақ в') негізгі қызыл г') негізгі қызыл д') негізгі қызыл е') қаймақ қосылған қызыл ж') пиязбен қаймақ;
з') негізгі қызыл и') негізгі қызыл ; к') негізгі қызыл
Духовкадағы ет
Гуляш
Бефстроганов
Азу
139
№ 33 ТАПСЫРМА
Тағамдардың жартылай дайын ӛнімдердің пішініне, гарнир мен тҧздықтарға сәйкестігін кӛрсетіңіз.
Тағам
Жарылай дайын ӛнінің формасы және еттің бӛлігі, мӛлшері
Гарнир
Тҧздықтар
Рагу
— 2 кесек
а) кҥріш, сәбіз, пияз, томат;
б) піскен кҥріш; в) картоп, сәбіз,ақжелкек, кесектеп немесе
текшелеп қуырылған, аскӛк;
г) дӛғгелектеп кесілген, пісірілген картоп (біразы кесектеп) немесе картоп пюресі
а') аскӛк;
б') қаймақты;
в') негізгі қызыл; г') пиязды
Палау
Пияз тҧздығында бҧқтырылған сиыр еті
«Қазақша» бҧқтырылған домалатпалар»
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңадаңыз.
а) миозин ақуызы, эластин коллагені; б) минералды заттар, дәрумендер;
в) экстративтік заттар.
б) ӛз қасиеттерін дерлік ӛзгертпейді; в) басқа да заттарға ауысады.
б) глютингеайналады —ыстық суда ериді; в) толығымен бҧзылады. а) глютин суда еріп кетті, талшықтар арасындағы байланыс әлсіреді; б) ылғалдың булану есебінен және оның сорпаға ӛтуінен; в) еттен жасалған жартылай дайын ӛнімдерді ӛңдеудің жоғары температурасы есебінен.
140
б) еттің тҥрлі бӛліктеріндегі коллаген санына;
в) жартылай дайын ӛнімдерді бастапқы дайындауға.
б) дайындау кезінде қышқылдарды пайдалану;
в) жануардыңжасы, тҧқымы мен оның қоңдылығы.
а) бҧлшық ет талшығы тығыздалады, ылғалды сіңіретін қабілетін жоғалтады; б) ақуыздар қоюланады, қайнатпаға ауысады;
в) ақуыздар ішінара ыдырайды.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңадаңыз. а) ақуыздардыңбӛлігі бірден қайнатпағаауысады және сорпасының бетінде кӛбік тҥзеді; б) жақсы қыздырылған етте ақуыздар ерігіштік қабілетінжоғалтады; в) сорпа және етті артық тҧздамас ҥшін. б) қҧрамында тҧрақсыз коллагенбар ет бӛліктерін дҧрыс таңдау; в) жартылай дайын ӛнімдер дайындау;
г) еттің жекелеген бӛліктері ҥшін жылумен ӛңдеу тәсілін таңдау.
б) артады;
в) шашырайды.
а) ет тҥріне, дәнекер тіннің тығыздығы мен санына; б) кесектердің ҥлкендігіне;
в) пайдаланылатын ыдыс-аяққа.
б) ыстық;
в) хош иісті қайнатпа.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңадаңыз.
б) артқы аяқтарының жанындағы және сыртқы бӛлігін, жауырын бӛлігін;
141
в) тӛс етін, жауырынын, сан етін г) тӛс етін, жауырынын.
Еттің пісіру режимі қандай?а) 105 °С температурада қақпағы ашық болған жағдайда қайнатады; б) ыстық суға салады және тез қайнауғажеткізеді — кӛбігін алып дайындығына дейін қайнатады;
в) тез қайнауғажеткізеді — кӛбігін алып, 90 °С қайнатады. б) тілімін аспаздық инемен шанышқылап : дайын етке ине еркін кіреді; в) пісіру ҧзақтығына.
а) суытып, тоңазытқышта 48 сағат артық емес уақытқа сақтайды; б) ыстық сорпа қҧяды да қайнауға дейін жеткізеді және мармитте 50...60 °С кезінде 3 сағаттан артық емес уақытқа сақтайды;
в) мӛлшерлеп кесілгеннен кейін бірден береді.
б) ақ;
в) ақжелкек қосылған қаймақты тҧздық, қызыл;
б) бҧқтырылған қырыққабат;
в) пісірілген картоп, қайнатылған кӛкӛністер.
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңадаңыз
б) 250.300°С; в) 300.350°С.
б) картоп пюресі; в) картоп массасы.
а) кҥрішпен және пязбенпісірілген еттен; б) пиязбенқуырылған еттен;
в) пиязбеншикі еттен.
б) пісірілген макарон;
в) бҧқтырылған қырыққабат.
б) кепкен нан себеді және май бҥркеді;
142
в) ҥгітілген ірімшік себеді, май бҥркеді. б) май жағылған жайпақ қаңылтыр табада; в) 200 грамнан порцияларға кесілгендерді.
б) негізгі қызыл пиязды тҧздық; в) сҥтті, қаймақты тҧздық.
№ 5 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңадаңыз
б) етқуыру температурасы тӛмен;
в) ҧша бӛліктерін аспаздық пайдалануды бҧзған.
а) еттіқуырғаннан кейін суық су қҧйған; б) томат және дәмдеуіштерді аз салған;
в) бҧқтыру ҥшін еттің соған арналған қажетті бӛліктерін алмаған. а) қабықшасын тазаламаған, жартылай дайын ӛнімді дҧрыс жаныштамаған; б) ҧшаның кӛзделген бӛлігі пайдаланылмаған; в) жартылай дайын ӛнім талшықтарының бойымен кесілмеген, сіңірлері алып тасталмаған. а) шикі жартылай дайын ӛнімдердің сақтау мерзімі бҧзылды; б) ӛнімді қуыру шкафында қуыруға жеткізбеген;
в) сапасыз шикізат пайдаланған. а) жартылай дайын ӛнімдерді жасау кезінде аунатқышқа аунатқан ; б) ӛте семіз етті қолданған;
в) 1-ші сҧрыптан тӛмен нан пайдаланған.
143
12 Тарау
АУЫЛШАРУАШЫЛЫҚ ҚҦСТАРЫ МЕН ЖАБАЙЫ ҚҦСТАРДАН ТАҒАМДАР Ауылшаруашылық қҧстары мен жабайы қҧстардан тағамдар жасау бойынша алған білімдеріңіздібекіту ҥшін келесі тапсырмаларды орындаңыз және 12 тараудың тест сҧрақтарына жауап беріңіз.
№ 1 ТАПСЫРМА
Келесі сӛйлемдерге қалып кеткен сӛздерді жазыңыз.
№ 2 ТАПСЫРМА
№ 3 ТАПСЫРМА
Келесі сӛйлемдерге қалып кеткен сӛздерді жазыңыз.
145
№ 4 ТАПСЫРМА
Келесі сӛйлемдерге қалып кеткен сӛздерді жазыңыз.
бастап 40% дейін болады..
пайда болуы ҥшін
жағады.
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
б) 15-20;
в) 10-15.
а) калориялығын арттыру ҥшін; б) жылдам дайындау ҥшін;
в) қызарған қабыршақ пайда болуы ҥшін.
б) бҧқтырылған сәбіз немесе алма; в) пісірілген картоп.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
б) жартылай дайын ӛнімдердің жасалуымен; в) аспаздық пайдаланумен.
а) аунатқышы тҥсіп қалмас ҥшін; б) май қатып тҧруы ҥшін;
в) жартылай дайын ӛнімдердің сақтау мерзімін арттыру ҥшін.
146
б) жартылай дайын ӛнімдерді фритюрде қуыру кезінде жарылмас ҥшін; в) жартылай дайын ӛнімдердіңсақтау мерзімін арттыру ҥшін.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) фритюрде ішінде сары тҥсті қабыршаққа дейін 5... 7 мин, қуыру шкафында 2.3 мин қуыра тҥседі; б) фритюрде ішінде қоңыр қабыршаққа дейін 7... 10 мин; в) негізгі тәсілмен табада, қуыру шкафында қуыра тҥседі . б) негізгі тәсілмен табаға салып екі жағынан, ішінде қуыру шкафында 2 . 3 мин қуыра тҥседі;
в) табаға салып екі жағынан де тез қуырады және бірден береді. а) льезонде және кептірілген нан ҧнтағына; б) льезоне және нан ҧнтағы аунатқышына;
в) льезоне және саламдап туралған қатқан бидай нанына. б) негізгі әдісіпен екі жағынан да қуырып алып қуыру шкафында 3 . 5 мин қуыра тҥседі;
в) фритюрде қуырып алып қуыру шкафында 2 . 3 мин қуыра тҥседі;
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
б) бетіне қаймақ жақпаған;
в) қуыру шкафында қуыра тҥспеген.
в) қуырғанға дейін тоңазытқышта сақтамаған.
б) жартылай дайын ӛнімдерді дайындау кезінде рецептурасын бҧзған; в) қуырудың температуралық режимі бҧзған.
147
ЖАЗБАША ЖҦМЫСТАРҒА АРНАЛҒАН СҦРАҚТАР
б) Қҧстың сҥбе етінен табиғи котлеттер ; в) "астаналық" шницель;
13 Тарау
ЖҦМЫРТҚА ТАҒАМДАРЫ
Жҧмыртқа тағамдары туралы алынған білімдеріңізді бекіту ҥшін келесі тапсырмаларды орындаңыз және 13-тараудың тест сҧрақтарына жауап беріңіз.
№ 1 ТАПСЫРМА
Тапсырмаларды орындаңыз және сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 2 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 3 ТАПСЫРМА
1. Мәліметтері жетіспейтін келесі сызбаны толықтырыңыз..
149
1. Сызбаға пісірілген жҧмыртқаның сапалық сипаттамасы мен оларды пайдалануын жазыңыз.
№ 4 ТАПСЫРМА
№ 5 ТАПСЫРМА
1.Омлеттерді жіктеу сызбасын толықтырып жазыңыз..
150
№ 6 ТАПСЫРМА
№ 7 ТАПСЫРМА
Тапсырмаларды орындаңыз және сҧрақтарға жауап беріңіз. 1. Жҧмыртқа ӛнімдерін ӛңдеу процестерін атаңыз (жҧмыртқа, жҧмыртқа ҧнтағы, меланж). 2.Бір жҧмыртқаны ауыстыру кезінде қажетті жҧмыртқа ҧнтағының мӛлшерін атаңыз. 3. «Ветчина қосылған жҧмыртқа ботқасы» тағамын дайындауға арналған азық-тҥлікте қандай ӛнім (жҧмыртқа, сҥт, тҧз, бҧрыш, сары май, сҥрленген ет, қызанақ) артық?
№ 8 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 9 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 10 ТАПСЫРМА
151
1-сҧрыпты нан, жҧмыртқа, су, тҧз, орташа қоюлықтағы сҥт тҧздығы, ҥгітілген ірімшік.
Бітеу піскен және "қалтада піскен" жҧмыртқаны қалай сақтайды?
№ 11 ТАПСЫРМА
жҧмыртқа — 80 г (2 дана); сҥт — 40 г;
май — 5 г
Шығуы — 120 г
№ 12 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарғажауап беріңіз және тапсырманы орындаңыз. 3.Уыздық-қуырған жҧмыртқа пісірген кезде неге тек ауызды ғана тҧздайды? 4.Драчена дайындау сызбасын қҧрастырыңыз.
152
№ 13 ТАПСЫРМА
Тағамдарды пісіру ҧзақтығына және жҧмыртқаны аспаздық пайдалануға сәйкестігін кӛрсетіңіз.
Тағам
Пісіру ҧзақтығы
Аспаздық пайдалану
Бітеу пісірілген жҧмыртқа
1) 3... 4 минут; 2) 2...3 минут;
а) ыстық тҥрінде таңғы асқа, сорпаға, жасыл щиге , қуырылған нанда;
б) салаттарға, тҧздықтарға, сорпаға, майшабаққа, салаттарды әсемдеу ҥшін;
в) қуырылған нанда томат тҧздығымен;
г) ыстық тҥрінде таңғы асқа
Шала пісірілген жҧмыртқа
«Пашот» пісірілген жҧмыртқа
«Қалтада» пісірілген жҧмыртқа
№ 14 ТАПСЫРМА
1-топ
2-топ
3-топ
4-топ
Жҧмыртқа
Жҧмыртқа
Жҧмыртқа
Жҧмыртқа
Сҥт Сҥт Сҥт Сҥт Тҧз Тҧз Тҧз Тҧз
Сары май май Сыр
Сары май
Сары май
Шҧжық,ветчина томат тҧздығы
Сары май
Жасыл бҧршақ немесе гренки
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. б) жартылай сҧйық ақуыз және сҧйық сарыуыз; в) жҧмаршақтанғанақуыз, сҧйық сарыуыз.
153
а) ақуызы жҧмаршақтанған, сары уызы сҧйық;
б) ақуыз жҧмаршақтанған, сарыуыз толықтай қоюланған; в) ақуыз бен сарыуызы тығыз.
б) қабығымен қҧрғақ кҥйінде; в) лотота қақпағын жауып.
б) қабығымен қҧрғақ кҥйінде; в) лотокта қақпағын жауып.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
б) фаршқа; в) салаттарға
а) майы ыдыраған;
б) ақуыз кҥкіртті сутегі мен сарыуыздың темірінің қосылысы; в) дәрумендердің бҧзылуы.
б) нашар сіңеді;
в) белоктар тығыздалады, сҧйықтығын жоғалтады.
а) 1 :3,5;
б) 1 :5;
в) 1:6.
б) 2 сағат;
в) 30 минут.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз .
а) қуырудың жоғары температура;
154
б) сарыуызға тҧз сепкен; в) артық тҧздаған. а) ақуызы және сарыуыз араласып кеткен; б) қуыру кезінде табаға қақпақ жапқан;
в) артығырақ қуырған.
б) 4;
в) 2.
4.Дайындалған драченаны неге сақтауға болмайды? а) сыртқы тҥрі мен дәмдік сапасын жоғалтады; б) тҥсін ӛзгертеді;
в) ылғал бӛлінеді. 5. Қуыру ҥшін май қҧйылған табаға қҧйылатын драченаға арналған қоспаның қалыңдығы(см) қандай?
а) 2;
б) 1;
в) 3.
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
б) 4...5 мин;
в) 8.10 мин;
г) 10 . 12 мин.
б) омлет; в) самса;
г) гоголь-моголь.
б) меланж, сҥт, тҧз, сары май;
в) жҧмыртқа, сҥт, тҧз, ҧн, сары май;
г), жҧмыртқа ҧнтағы, сҥт, тҧз, сары май, қаймақ.
б) 1:3;
в) 1 : 11,2;
г) 1 : 15.
б) жҧмыртқа, сҥт, ҧн, сары май; в) меланж, жасыл бҧршақ, сҥт, сарымай; г), жҧмыртқа ҧнтағы, сҥт, тҧз, сары май.
155
«ЖҦМЫРТҚА ТАҒАМДАРЫ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚ АЛУҒА АРНАЛҒАН СҦРАҚТАРЫ
156
14 Тарау
ІРІМШІК ТАҒАМДАРЫ
Ірімшік тағамдары туралы білімдерін бекіту ҥшін келесі тапсырмаларды орындаңыз және 14 тараудың тест сҧрақтарына жауап беріңіз.
№ 1 ТАПСЫРМА
Сӛйлемдерді толықтырып жазыңыз.
№ 2 ТАПСЫРМА
Тапсырманы орындаңыз.
а) қайнатылған ;
б) қуырылған
; в) пісірілген
№ 3 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
157
№ 4 ТАПСЫРМА
Ҧсынылған азық-тҥліктер жиынтығы бойынша тағамның атауын анықтаңыз және оны дайындау сызбасын қҧрыңыз.
№ 5 ТАПСЫРМА
2) Бҧл тағамды берерде қандай тҧздық пайдаланады?
№ 6 ТАПСЫРМА
158
№ 7 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз. 1)
. 2)
. 3)
№ 8 ТАПСЫРМА
1-топ
2-топ
3-топ
4-топ
Ірімшік Ҧнтақ жарма Жҧмыртқа Қант
Мейіз Ванилин Қантталған жемістер Қаймақ Сары май Кептірілген нан
Ірімшік Ҧн Жҧмыртқа Қант
Тҧз Маргарин Қаймақ
Ірімшік Ҧн Жҧмыртқа Қант Тҧз
Су немесе сҥт Сары май Қаймақ
Ірімшік Ҧнтақ жарма Жҧмыртқа Қант
Мейіз Қаймақ Маргарин
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
159
б) ашытқымен; в) майқоспа.
Дайын қамырдың жетілуі мен ҥлкен созылғыштық алуының ҧзақтығы қандай? а) 1 сағ;б) 30...40 мин;
в) 15.20 мин.
б) 5.8 мин;
в) 8.10 мин.
а) қамырды жҧқа жайған;
б) қамырға шикі жҧмыртқа жақпаған; в) пісіру режимі бҧзылған.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) қантсыз дайындалады; б)қамырсыздайындалады; в)ірімшіксіздайындалады.
а) майлы;
б) жартылай майлы; в) майсыз.
а) кҥріш;
б) ҧнтақ жарма; в) тары.
а) ірімшікті ҥгіту;
б) тӛмен температурада пісіру;
в) ірімшік массасына қойылтқыштар қосу.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) қуыру; б) пісіру; в) қайнату.
160
б) шайқалған ақуыздар, жаңғақ, ваниль, мейіз, кептірілген жемістер қосумен; в) пішінімен;
г) шайқалған ақуыздар қосумен.
б) 3.4 см;
в) 4.5 см.
б) қаймақ;
в) сҥтті тәтті.
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. 1.Оның аққыштығын болдырмау ҥшін ірімшік массасына қандай қоюландырғыш енгізеді?
а) крахмал; б) ҧн;
в) ҧнтақ жарма.
а) майсыздандырылған сҥзбе пайдаланған;
б) сҥзбеденартық ылғалды сықпағанжәне ҥгітпеген; в) жеткіліксіз ҧн қосқан.
б) диаметрі 1,5 см дӛңгелек;
в) қабырға ҧзындығы2.2,5 см шаршы
б) варениктердің қалқып шығуымен;
в) варениктерді шанышқымен шаншып тексереміз.
161
№ 5 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) пісірген соң бетіне май қҧймаған; б) қант жеткіліксіз қосылған;
в) ҧзақ қайнатқан.
б) фаршты тоңазытқышта сақтамағанда; в) ванилинді нормаларынан кӛп қосқанда.
а) қантты шектен тыс қосқан; б) ӛте ыстық пеште пісірген (250 °С жоғрары температура кезінде); в) суыту ҥшін формада ҧстамаған. а) зпісірер алдында массаны ҧзақ араластырған (ақуыз отырып қалған); б) ірімшікті ҥгітпеген;
в) азық-тҥліктерді қосу нормасын сақтамаған.
"ІРІМШІК ТАҒАМДАРЫ" ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СҦРАҚТАР МЕН СЫНАҚ АЛУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР
15 Тарау
САЛҚЫН ТАҒАМДАР
Салқын тағамдары туралы білімдеріңізді бекіту ҥшін келесі тапсырмаларды орындаңыз және 15 тараудың тест сҧрақтарына жауап беріңіз.
№ 1 ТАПСЫРМА
№ 2 ТАПСЫРМА
б) беру температурасы бойынша.
№ 3 ТАПСЫРМА (ҤЙ ТАПСАРМАСЫ)
Ҥлгі бойынша жаңа піскен кӛкӛністерден салат кестесін қҧрастырыңыз.
№ р/с
Салат
Салат қҧрамына кіретін кӛкӛністер
Кӛкӛністерді кесу формасы
Салаттарға арналған тҧздықтар
1
Жасыл
Салат немес қытай қырыққабаты, піскен жҧмыртқа
Жапырақтарды бірнеше бӛліктерге ҥзеді, жуан бӛлігін майдалап
турайды
Қаймақты немесе салат тҧздығыа … … … … …
№ 4 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
163
Жаңа піскен кӛкӛністерден жеңіл тамақтар мен салаттар жасаудың негізгі мақсаты неде?
«БУТЕРБРОДТАР» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ЖАЗБАША ЖҦМЫСТАРҒА АРНАЛҒАН СҦРАҚТАР
"САЛҚЫН ТАҒАМДАР МЕН БАСЫТҚЫЛАР" ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СҦРАҚТАР
№ 5 ТАПСЫРМА
1.Кестеде кӛрсетілген салаттың қҧрамына келтірілген азық-тҥліктердің қайсысы кіретінін кӛрсетіңіз: салат, шалғам, қияр, жасыл пияз, пісірілген жас картоп, жаңа піскен қызанақ, жасыл бҧршақ, тҧз, бҧрыш, қаймақ, пісірілген жҧмыртқа. 2. Кестеде онда кӛрсетілген тағамдар ҥшін кӛкӛністердің туралатын пішіндерін кӛрсетіңіз.
164
№ р/с
«Кӛктем» салаты
«Жаз» салаты
Азық-тҥлік
Кесу тҥрі
Азық-тҥлік
Кесу тҥрі
1
2
3
4
5
6
7
8
"САЛАТ" ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ТЕКСЕРУ
ЖҦМЫСТАРЫНА АРНАЛҒАН СҦРАҚТАР (АСПАЗДЫҚ ДИКТАНТ)
№ 6 ТАПСЫРМА
1.Кестеде кӛрсетілген салаттардың қҧрамына келтірілген азық-тҥліктердің қайсысы кіретінін кӛрсетіңіз: ақ қауданды қырыққабат, тҧз, мҥкжидек, жасыл пияз, сәбіз, 3% сірке суы, қант, ӛсімдік майы, қаймақ, лимон шырыны, алма, жҥзім, маринадталған қара ӛрік.
№ р/с
Аққауданды қырыққабат салаты
«Дәрумендер» салаты
Азық-тҥлік
Кесу тҥрі
Азық-тҥлік
Кесу тҥрі
1
2
3
4
5
6
7
8
165
Тапсырманың 1-тармағына дейін 6. Соңы
№ р/с
Аққауданды қырыққабат салаты
«Дәрумендер» салаты
Азық-тҥлік
Кесу тҥрі
Азық-тҥлік
Кесу тҥрі
9
10
11
12
13
2. Кестеде (1 тармақ) келтірілген тағамдар ҥшін кӛкӛністерді кесу тҥрін кӛрсетіңіз.
№ 7 ТАПСЫРМА
Салатқа кіретін кӛкӛністердің кесу тҥрін кӛрсете отыры «Жаздық» салатын жасау сызбасын толықтырыңыз.
№ 8 ТАПСЫРМА
166
№ 9 ТАПСЫРМА
№ 10 ТАПСЫРМА
Әсемдеуге кететін азық-тҥліктерді есепке ала отырып оған кіретін азық-тҥліктердің салатқа сәйкестігін кӛрсетіңіз.
№ р/с
Салат
Салат қҧрамына кіретін азық-тҥліктер
1
Ет салаты а) Қайнатылған тауықтың тӛс еті, пісірілген картоп, қабығы мен тҧқымынан тазартылған тҧздалған қияр, салат тілімдері, майонез. Әсемдеу ҥшін: асшаяндар немесе шаяндар, пісірілген жҧмыртқа, жаңа піскен қияр, қызанақ, аскӛк; б) пісірілген картоп, сәбіз, ҧсақ туралған тҧздалған немесе жаңа піскен қияр, жасыл бҧршақ, консервіленген таңқышаяндар, тҧз, майонез.
Әсемдеу ҥшін: салат жапырағы, жасыл бҧршақ, қызанақ; салат тҧздығын қҧяды; в) пісірілген картоп, тҧздалған қияр, жасыл бҧршақ, тҧз, бҧрыш, майонез, пісірілген немесе консервіленген балық, салат жапырақтары, қызанақ, теңіз ӛнімдері, зәйтҥн жемісі, зәйтҥн; г) сиыр еті немесе майсыз шошқа еті, пісірілген картоп, тҧздалған қияр, майонез, "Южный" тҧздығы, таңқышаяндар етінің тілімдері, пісірілген жҧмыртқа.
Әсемдеу ҥшін: қияр, қызанақ; ҥстіне майонез қҧяды
2
Балық салаты
3
Шаяндармен салат
4
«Астаналық»
№ 11 ТАПСЫРМА
1.Бҧдан әрі келтірілген азық-тҥліктер жиынтығы бойынша тағамның атауын (рецепт бойынша) анықтаңыз.
Картоп
— 210 г
Қызылша
— 150 г
Сәбіз
— 100 г
Жасыл пиязы немесе басты пияз
— 150 г
Ашыған қырыққабат
— 150 г
Тҧздалған қияр
— 150 г
Салатқа арналған тҧздық немесе ӛсімдік майы
— 100 мл
Шығуы
1 000 г
Бҧл тағамды жасыл бҧршақ, ет, балық, тҧздалған майшабақ, саңырауқҧлақтар, асшаянын және басқа да ӛнімдер қосып жасауға болады.
167
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 12 ТАПСЫРМА
1.Кестеде кӛрсетілген салаттардың қҧрамына келтірілген азық-тҥліктердің қайсысы кіретінін кӛрсетіңіз: картоп, тҧздалған қияр, жҧмыртқа, піскен ет, пісірілген тауық еті, пісірілген балық, жасыл бҧршақ, шаяндар, асшаяндар, жасыл салат, аскӛк, қызанақ, майонез, "Южный" тҧздығы.
«Астаналық» салаты
«Балық» салаты
Азық-тҥлік
Кесу тҥрі
Азық-тҥлік
Кесу тҥрі
"ЖАҢА ПІСКЕН ЖӘНЕ ПІСІРІЛГЕН КӚКӚНІСТЕРДЕН САЛАТ ДАЙЫНДАУ" ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША ЖАЗБАША ЖҦМЫСТАРҒА АРНАЛҒАН СҦРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
168
№ 13 ТАПСЫРМА
№ 14 ТАПСЫРМА
№ 15 ТАПСЫРМА
169
Майшабақтан жасалатын тағамдары атаңыз. Майшабақтан тағамдардың шығуын атаңыз.
№ 16 ТАПСЫРМА
1.Тағамды жасауға кіретін азық-тҥлік тізбесін пайдалана отырып, беру нормасы мен тағамды безендіруді кӛрсетіп ҧсақталған майшабақ дайындаудың технологиялық сызбасын қҧрыңыз.2. Ҧсақталған майшабақ сапасына қойылатын талаптарды атаңыз.
№ 17 ТАПСЫРМА
а) балық (жон еті терісімен), сәбіз, тҧздалған қияр, жасыл бҧршақ, картоп, салат тҧздығы, майонез (кӛкӛністердің жартысына майонез қҧяды ); б) балық (жон еті терісімен), сәбіз, тҧздалған қияр, жасыл бҧршақ, картоп, майонез, салат тҧздығы, "Сірке су қосылған ақжелкек" тҧздығы (жеке-жеке береді).
№ 18 ТАПСЫРМА
«Маринадталып қуырылған балық "тағамдарын дайындаудың технологиялық сызбасын қҧрыңыз Сызбада маринадтарға балықты, кӛкӛністі кесу, беру және әсемдеу нысанын кӛрсетіңіз.
170
№ 19 ТАПСЫРМА
Піскен балық (салмағы 50... 75 г порциялық кесек)
Балық желесі, салмағы
100.125 г
Лимон
Сәбіз Аскӛк Гарнир Тҧздық
"Қҧйылған балық"тағамын дайындаудың технологиялық сызбасын қҧрыңыз».
№ 20 ТАПСЫРМА
№ 21 ТАПСЫРМА
Шпик сәбіз, бауыр тҧз, сҥт сары піскен пияз бҧрыш немесе май жҧмыртқа су
№ 22 ТАПСЫРМА
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
б) 50.75;
в) 75.125.
171
Балықтың қандай тҧқымдастарынан жақсы сорпа және "Қҧйылған балық" тағамына арналған порциялық кесектер шығады?
а) тҧқы, нәлім;б) алабҧға, бекіре; в) албырт, камбала. б) сірке суын қҧйғаннан кейін және 70 °С температурасына дейін салқындатқаннан кейін;
в) араластырып және қайнауына жеткізгеннен кейін.
а) 1...1,5 см;
б) 0,7... 1 см;
в) 0,5 см.
а) 1 . 2 см;
б) 3 . 4 см;
в) 4.5 см.
б) 0,5.0,6 см;
в) 0,7.0,8 см.
а) 40/60; б) 75/125; в) 50/100.
б) корнишон қосылған майонез; в) сірке суы қосылған ақжелкек.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз?
а) терісі және сҥйегімен бірге еті; б) таза еті;
в) сҥбе еті терісімен.
а) терісі және сҥйегімен бірге еті; б) таза еті;
в)
дӛңгелектер .
172
майын қҧяды?
а) дәмін жақсарту ҥшін;
б) дәрумендері мен минералдық заттар сақтау ҥшін; в) қызылша басқа да кӛкӛністерді боямас ҥшін.
а) салаттан жақсы "тӛбешік" жасалуы ҥшін; б) дәмін жақсарту ҥшін;
в) салатты әсемдеуге майонез қалдыру ҥшін.
б) массасы мен дәрумендерін жоғалту артады; в) кескеннен кейінкӛкӛністер ҥгітіледі.
а) булау керек;
б) қышқылданған суда сақтау; в) қант себу.
а) елеуіш арқылы ҥгіту;
б) еттартқыштан қайта ӛткізу керек; в) сатудан алып тастау керек.
"САЛҚЫН ТАҒАМДАР МЕН БАСЫТҚЫЛАР"
ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚ АЛУҒА АРНАЛҒАН СҦРАҚТАР МЕН ТАПСЫРМАЛАР
1-Нҧсқа
2-Нҧсқа
173
3-Нҧсқа
16 Тарау
ТӘТТІ ТАҒАМДАР МЕН СУСЫНДАР
Тәтті тағам және сусындар дайындау технологиясы бойынша алған білімдеріңізд ібекіту ҥшін келесі тапсырмаларды орындаңыз және 16 тараудың тест сҧрақтарына жауап беріңіз
№ 1 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және сӛйлемдерді толықтырып жазыңыз.
тәтті тағамдарға:
жатады.
№ 2 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырмаларды орындаңыз.
№ 3 ТАПСЫРМА
175
№ 4 ТАПСЫРМА
Тапсырмаларды орындаңыз және сҧрақтарға жауап беріңіз.1.Жемістерді қайнатууақытының әр тҥрлі екенін ескере отырып кептірілген жемістерден компот әзірлеудің технологиялық сызбасын қҧрыңыз.
№ 5 ТАПСЫРМА
№ р/с
Жемістер мен жидектер
Жылумен ӛңдеу режимі
1
2
3
4
5
6
7
Алма, алмҧрт Айва қабығымен Апельсиндер, мандариндер Таңқурай, бҥлдірген
Ӛрік, шабдалы Алхоры, шие Қара, қызыл қарақат
а) Қайнап жатқан сиропқа салады да, қыздыруды тоқтатады және қақпағын жауыпыдыста салқындағанша ұстайды.
б)Қайнап жатқан сиропқа салады да 5... 7 минут бойы пісіреді, салқындатады;
в) Қайнап жатқан сиропқа салады да, 15.20 минут бойы пісіреді
салқындатады;
г) пісірмейді, креманкаларға немесе стакандарға салады,р жылы шәрбат құяды, салқындатады
№ р/с
Ақаулар
Ақаулардың себебі
1
Қандай жағдайларда дәмі аз білінеді? а) Әр түрлі жеміс-жидектер оларды пісіру уақытының ұзақтығына сәйкес емес бір мезгілде салынған; б) тері астындағы қалдықтардв алмаған; в) рецептурасын бұзған немесе пісірукейінжеткіліксіз тұрған;
г) жемістерді дұрыс тазаламаған; д) жеміс-жидектерді (таңқурайды,
бүлдіргенді, қара қарақатты) қайнатқан.
2
Неге жемістер бір бӛлігі езілген, ал бір бӛлігі пішінін сақтайды?
3
Қандай жағдайларда жеміс сабағы, тҧқымдар, алхорының, алманың сҥйегі болады?
4
Қашан апельсин компоты ащы дәм береді?
176
№ 6 ТАПСЫРМА
Кестенің оң жақ бағанасында алмадан компот дайындау ретін сандармен кӛрсетіңіз .
Дайындаудың технологиялық процесі
Реттілігі
Алманы жуады
Алма қайнап тҧрған сиропқа салады да , 5... 7 минут бойы пісіреді. Салқындатады.
Алманы кесектеп турайды
Қайнаған суға қант және лимон қышқылын салады.
Дайындаған алманы олар қараймас шін қышқыл суға салады.
Алмалардан тҧқым қораптарын алып тастайды және қажет болған жағдайда қабығы тазартылады.
Хош иіс беру ҥшін компотқа кез келген цедра қосуға болады.
Компотты салқындатылған тҥрінде ( 1 порцияға 200 г)береді
№ 7 ТАПСЫРМА
Тапсырмаларды орындаңыз және сӛйлемдерді толықтырып жазыңыз.
№ 8 ТАПСЫРМА
Кестенің оң жақ бағанасында мҥкжидектен кисель дайындаудың технологиялық процесінің реттілігін кӛрсетіңіз.
Дайындаудың технологиялық процесі
Реттілігі
Жидектер іріктейді, қайнаған сумен жуады,, ағаш келсаппен езеді.
Мезгаға ыстық су қҧяды (1:6) және 10. 15 минут қайнатады
Шырынын сығады және тоңазытқышқа қояды
177
Тапсырма 8. Аяқтау
Дайындаудың технологиялық процесі
Реттілігі
Картоп крахмалынсалқындатылған қайнаған сумен араластырады.
Алынған қайнатпаны сҥзеді, оған қант салады, ерітеді және қайнауға дейін жеткізеді.
Киселді аздап салқындатады және стақандарға қҧяды.
Киселді оттан алады, араластыра отырып шырын
Дайындалған крахмалды қайнап тҧрған сиропқа бірден қҧяды, белсенді тҥрде араластырады.
Киселдің бетіне қант себеді, содан кейін 14... 10 °С температураға дейін салқындатылады.
Киселді қайнауға дейін жеткізеді, 2 минуттан аспайтын уақы қайнатады, ӛйткені ҧзақ қайнату киселді сҧйылтып жібереді, оттан алады.
200 грамдық стакандарда немесе креманкаларда береді.
№ 9 ТАПСЫРМА
№ 10 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырмларды орындаңыз.
№ 11 ТАПСЫРМА
178
Дайындаудың технологиялық процесі
Реттілігі
Дірілдекті ӛнімді дайындау
Желені 20 °С дейін салқындатады
Сироптағы дірілдекті ӛнімнің еруі
Шәрбатты дайындау
Қалыптарға, науаларға қҧю
Беруге дайындау: а) массасы 100... 150 грамм порциялық кесектерге шеттерін толқындап турайды;
б)формадан шығарып алады
2.8 °С температурада 1.1,5 сағат ішінде қатады
№ 12 ТАПСЫРМА
"Алмадан жасалған желе" тағамын дайындаудың реттілігін сандармен кӛрсетіңіз.
Дайындаудың технологиялық процесі
Реттілігі
Желатин ісіну ҥшін суға 1 сағтқа салады, алады, сығады.
Дайындаған алманы олар ӛз пішінін сақтап қалатындай 5.7 мин бойы қайнатады.
Алма жуады, ортасын алып тастайды, қабығынан тазартылады.
Қайнатпаы сҥзеді, қыздырады және оған қант, желатин ерітеді.
Желатин және қант қосылған қайнатпаны 20 °С температураға дейін салқындатады.
Бӛліктеп кесілген алманы қайнаған қышқыл суға салады және қайнауға дейін жеткізеді.
Формаға немесе креманкаға аздаған желе қҧяды, салқындатады
Қатқан желеге қайнатылған алма бӛліктерін сурет тҥрінде тӛсейді
Мҥкжидек желесі сияқты береді
Алмадан салынған суреттің ҥстінен қалған желені қҧяды және 2.8
°С температурада тҥпкілікті салқындатады
179
№ 13 ТАПСЫРМА
№ 14 ТАПСЫРМА
№ 15 ТАПСЫРМА
Алма
Суы Қант
Лимон қышқылы
Ҧнтақ жарма
Сироп
340 г
750 г 150 г
1,5 г
80 г
20 г
№ 16 ТАПСЫРМА
Алма Қант Желатин Су Жҧмыртқа Тҧздық
180
№ 17 ТАПСЫРМА
№ 18 ТАПСЫРМА
№ 19 ТАПСЫРМА
№ 20 ТАПСЫРМА
1.
181
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) тҥсі бойынша таңдайды;
б)дәмі мен хош иісі бойынша іріктейді; в) бірдей пісіру уақытын таңдайды.
б) ыстық; в) жылы.
а) барлығын бірден салады және 20... 30 минут бойы пісіреді; б) дәйекті пісіру ҧзақтығын ескере отырып;
в) салады, қайнауға дейін жеткізеді, тҧндыруға қояды. б) бӛліктерге бӛледі, креманкаларға, стакандарға салады; в) қабығымен бірге дӛңгелектерге турайды.
а) қышқыл; б) тәтті;
в) қышқылтым.
а) айваны, алманы, алмҧртты;
б), таңқурайды, бҥлдіргенді, мандаринді, ананасты; в) қара ӛрікті, ӛрікті, шиені.
а) 6.8 сағат;
б) 8.10 сағат;
в) 10.12 сағат.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
б) 30.40 г;
в) 60.80 г.
182
а) қатты қайнаған;б) шырынды кӛп қосқан; в) баяу салқындатқан.
б) шырынды кӛп қосқан;
в) тотықтыратын ыдыста пісірген.
б) 200 г, t= 15 °С;
в) 250 г, t= 8 °С.
б) рецептурасын бҧзған; в) шырынды қайнатқан.
б) ванилинмен; в) майоранмен.
7.Егер кисель пісіру кезінде кесектер пайда болса және жемістердің ҥгілмеген ірі бӛліктері қалса не істеу керек?
а) қайта қайнату керек; б) шайқау керек;
в) ҥгіту керек.
б) қант сеппегеннен;
в) крахмалды қажетінен кӛппайдаланған.
б) қатты қыздыру;
в) сумен сулап, қант себіңіз.
б) тез салқындату керек;
в) киселдің беті қант себіңіз.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз. а) ақуыздар, майлар, кӛмірсулар, А, В, D дәрумендері және т. б.; б) ақуыздар, майлар, қант, кофеин, дәрумендер;
в) ақуыздар, майлар, минералдық заттар.
183
а) ірі ҧнтақталған;б) қуырылған дәндерден ҧнтақталған; в) ҧсақ.
б) 5... 6 г;
в) 10.11 г.
б) 8 . 10 мин;
в) 10.20 мин.
б) 45.100 г;
в) 100.150.
а) дәмін жақсарту ҥшін;
б) біркелкі масса алу ҥшін; в) тҥсін жақсарту ҥшін.
в) туркада, сҥзбестен, суық қайнаған сумен.
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
а) бояудың;
б) илік заттектердің; в) алкалоид кофеин.
б) эфир майымен;
в) экстрактивті заттектермен.
б) В1, В2, С, Р, РР;
в), РР, С, D, А.
184
б) бӛгде иістерді жҧтады;
в) дәмдік заттары бҧзылады.
а) дәмі кҥрт нашарлайды; б) жағымсыз иіс алады; в) тҥсі кҥрт ӛзгереді.
б) 30 мин;
в) 1 сағат.
б) 2 г;
в) 2.4.
б) 75 °С тӛмен емес; в) 65 °С тӛмен емес.
Қамырдан жасалған ӛнімдер туралы алынған білімдеріңізді бекіту ҥшін келесі тапсырмаларды орындаңыз және 17 тараудың тест сҧрақтарына жауап беріңіз.
№ 1 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 2 ТАПСЫРМА
Сӛйлемдерді толықтырып жазыңыз. соғҧрлым жоғары болады. Осындай ҧннан алынған бҧйымдар жақсы кӛтерілген және жҧмсақ болады.
№ 3 ТАПСЫРМА
Бҧдан әрі келтірілген кестеде қамырдан жасалған бҧйымдардың топтарының атауларының олардың ассортиментіне сәйкестігін жалғастырушы нҧсқарлармен кӛрсетіңіз.
№ р/с
Сҧрақ
Жауап нҧсқалары
1
2
3
Қандай бҧйымдар ҧн тағамдарына жатады?
Қандай бҧйымдар ҧнды аспаздық ӛнімдерге жатады?
Қандай бҧйымдар ҧннан жасалған гарнирге жатады?
а) Ҥзбе кеспе, профитроли, себетше, ҥй кеспесі;
б) варениктер, тҧшпара, жҧқа қҧймақ,
қҧймақ, қҧймақ қҧймақшалар;
в) бәліштер, расстегаи, самса, ватрушка, бәліш
186
№ 4 ТАПСЫРМА
Бҧдан әрі кестеде келтірілген қамырдың тҥрлерінің оның қопсыту тәсілдеріне сәйкестігін кӛрсетіңіз.
№ р/с
Сҧрақ
Жауап нҧсқалары
1
2
3
4
Ашытқы қамырды қандай тәсілмен қопсытады? Ҥгілмелі қамырды қандай тәсілмен қопсытады? Бисквиті қамырды қандай тәсілмен қопсытады? Қатпарлы қамырды қандай тәсілмен қопсытады ?
а) Химиялық; б) механикалық; в) биологиялық
№ 5 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
б) мҧздатылған ашытқы? в) қҧрғақ ашытқы?
№ 6 ТАПСЫРМА
№ 7 ТАПСЫРМА
Қамыр илеуҥшінқандай ӛнімнің артық екендігін анықтаңыз: а) ашытқылы: ашытқы, тҧз, қант, жҧмыртқа, сҥт, ҧн, бҧрыш, лимон қышқылы, маргарин; б) ашытқысыз: ҧн, тҧз, қант, жҧмыртқа, сҥт, лимон қышқылы; в) бисквит: ҧн, қант, жҧмыртқа, сҥт.
№ 8 ТАПСЫРМА
Қамыр илеу ҥшін қандай ӛнімдер жетіспейтндігін анықтаңыз:
а) ашытқылы ашыған қамыр: ашытқы, тҧз, қант, жҧмыртқа, сҥт, ҧн,
; б) қҧмақшалар ҥшін ашытқысыз: сҥт, ҧн, тҧз, қант, маргарин
187
в) қайнатпалы қамыр: су, тҧз, сары май, ҧн .
№ 9 ТАПСЫРМА
Кестенің оң жақ бағанасында ашытқысыз ашыған қамырды илеу қандай ретпен жҥргізілетіндігін сандармен кӛрсетіңіз.
Операциялар атаулары
Операциялардың реттілігі
Ҧнды елейді
Ашытқы 30 ...35 °С температурасындағы жылы суда араластырады.
30.35 °С температурасындағы сҥтке тҧз, қант, жҧмыртқа, ерітілген ашытқы қосады . Жақсылап араластырады
Илеу аяқталғанға дейін 2.3 мин қалғанда ерітілген сары май немесе маргарин қосады
Ҧн салып қамыр илейді
Маргаринді ерітеді және аздап салқындатады
Қамырды ашу ҥшін 3.3,5 сағатқа қалдырады
Қамырды біркелкі консистенцияға дейін, әзірге ол ыдысқа немесе қолға жабыспайтын болғанша илейді
Қамырдың кӛлемі 2 — 3 есе артқанда иін қандырады
Қамырды бӛледі
№ 10 ТАПСЫРМА
Сҧйық
Ашытқы
Ҧн
Қант
(сҥт, су 60 %
(100%)
(нормадан 40...60% )
(нормадан 4%)
жалпы нормаларынан)
4. Қамыр ашыту әдісімен дайындалған қамыр қандай бҧйымдарға пайдаланылады?
№ 11 ТАПСЫРМА
188
№ 12 ТАПСЫРМА
Ашытқы
Қамырда қанттансҥт-қышқылды бактериялардыңтіршілік әрекеті нәтижесінде не пайда болғандығын тҥсіндіріңіз?
№ 13 ТАПСЫРМА
Тапсырмаларды орындаңыз және сҧрақтарға жауап беріңіз. 1.Ашытқылы ашыған қамырдайындаусызбасын қҧрастырыңыз.
№ 14 ТАПСЫРМА
Тапсырмаларды орындаңыз және сҧрақтарға жауап беріңіз. 1.Дайын ашытқы қамырдан кӛмбеленген бәліштер дайындаудың негізгі процестерінің сызбасын жалғастырыңыз.
№ 15 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
189
№ 16 ТАПСЫРМА
Бҧдан әрі келтірілгенкестеде қамырдыңақаулық сәйкестігінжәне ақауын тҥзету тәсіліменоның пайда болу себептерін кӛрсетіңіз.
№ р/с
Қамырдың ақауы
Пайда болу себептері
Тҥзету амалдары
1
Қамыр толық кӛтерлген жоқ немесе процесс қарқынды емес а) Қамыр 10 °С тӛменде салқындатылған б) қамыр қызып кеткен және температурасы 55
°С жоғары
в) сапасыз ашытқы
а) Қамырды қантсыз және тҧзсыз илеу, және тәтті немесе тҧзды сумен араласыру; б) ашып кеткен қамырды ашытқы ретінде пайдалана отырып қамырды ашытқысыз илеу;
в) ашыту кезінде қамыр қақпақпен немесе салфеткамен жабу; г) қамырды бірте-бірте-ден 30 °С дейін қыздыру және 30 °С салқындату және жаңа дайындалған ашытқы қосу;
д) ҧнның кҥшіне байланысты иін қандыру
2
Қамыр тым тәтті немесе тҧзды
Қант немесе тҧз нормадан тыс салынған, соның салдарынан ашытқы кӛтерілмеді
3
Қамыр ашыған
Қамыр ашып кеткен
4
Қамырдың кӛлемі тӛмен
Иін дҧрыс қандырмаған
5
Кеуіп қалған қабаттың пайда болуы
Қамыр ауаның салыстырмалы ылғалдылығы тӛмен бӛлмеде ашыған
190
№ 17 ТАПСЫРМА
Операциялар
Реттілігі
Қамырды ашытқы салу тәсілімен қою консистенциялы етіп илейді (ылғалдылығы 38 %)
5.. .10 минутқа қоя тҧрады
45, 120, 150 грамнан порцияларға бӛледі
Кішкене шарлар жасайды
20 . 30 минутқа қоя тҧрады
Шелпек жаяды
Кладут фарш на середину
Ортасындағы фарш ашық қалатындай етіп шеттерін жапсырады
Бәлішті май жағылған кондитерлік табаққа салады
Жалғастырылған шеттерін «шырша» немесе «жіп» сияқты бекітеді
Меланж жағады және кӛлеміне байланысты 230.240 °С
8.15 температурада минут пісіреді
№ 18 ТАПСЫРМА
Тапсырмаларды орындаңыз.
1.Ашытқымен ашытылған қамырдан ірімшікпен ватрушка дайындаудың негізгі технологиялық операциялардының сызбасын толықтырып жазыңыз.2. "Ірімшіктен жаалған ватрушка"бҧйымының сапасына қойылатын талаптарды кӛрсетіңіз: сыртқы тҥрі, тҥсі, дәмі және иісі, ӛнімнің жҧмсағына.
191
№ 19 ТАПСЫРМА
Тапсырманы орындаңыз.
Тағам (1 кг ҧнға)
Сҧйықтық
Қамыр тҥрлері
1. Қҧймақ
а) 2,5 л;
а) ашытқымен;
2. Жҧқа қҧймақ
б) 1 л;
б) ашытқысыз;
3. Қҧймақшалар
в) 1,5 л
в) қайнатпа
№ 20 ТАПСЫРМА
Тапсырманы орындаңыз.
№ 21 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 22 ТАПСЫРМА
Тапсырмаларды орындаңыз және сҧрақтарға жауап беріңіз.
192
№ 23 ТАПСЫРМА
№ 24 ТАПСЫРМА
№ 25 ТАПСЫРМА
Тапсырманы орындаңыз және сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 26 ТАПСЫРМА
қҧймақ
(1:1)
Жҧқа
қҧймақ
(1 :
1,5)
1
Ҧн
78 г
1
Ҧн
66 г
2
Жҧмыртқа
10 г
2
Жҧмыртқа (аққуызды шайқау, сарыуызын қантпен ҧнтақтау)
10 г
3
Сҥт
75 г
3
Сҥт
120 г
4
Қант 4 г
4
Қант 4 г
5
Тҧз
1,5 г
5
Тҧз
1,5 г
6
Ашытқы 3 г
6
Ашытқы 4 г
7
Сары май 9 г
7
Сары май
10 г
8
Қаймақ
30 г
8
Қаймақ
30 г
Тағамның шығымы
2...4 шт.
150/30
Тағамның шығыны (уылдырық, ақсерке, майшабақпен)
4.5 дана. 150/30
193
№ 27 ТАПСЫРМА (ҤЙ ТАПСАРМАСЫ)
Қамырдан жасалған ӛнім
Қамырдың тҥрі
Ӛнімнің қысқаша сипаттамасы
Жіберу ережесі
Жҧқа қҧймақ
Қҧймақ
Қҧймақшалар
Бҥйрекшелер
Бәліштер
№ 1 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
б) суды сіңіреді;
194
ЗАДАНИЕ № 4
в) жаңадан дәм пайда болады.
б) қамыр қолға және ыдысқа жабыспайды; в) қамырдың жаңа иіс болады?.
а) спирт есебінен ашып, кӛмірқышқыл газын бӛледі (кӛміртек диоксиді); б) қант және тҧз есебінен;
в) крахмалдың ісінуі есебінен. б) сҥт-айран және сҥт қышқылының пайда болуы мен кӛмірқышқыл газы есебінен; в) ашытқы саңырауқҧлақтардың оттегіні сіңіруі есебінен.
б) ашытқы қосу;
в) ашыту температурасын арттыру.
в) саусақпен басқан кезде, ақырын қалпына келеді.
№ 2 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
б) қҧймаққа арналған қамырда; в) бҥйрекшелердің қамырында
а) судың немесе сҥттің тӛмен температурасы; б) судың немесе сҥттің жоғары температурасы; в) нәрлі заттардың кӛп болуы.
б) тәтті;
в) қышқылтым.
б) нәрлі заттарды қосу;
в) бӛлмедегі тӛмен температура.
б) дҧрыс иленбеген;
195
в) рецептура бҧзылды.
б) илеген кезде ҧн мен май кӛп қосылған; в) сапасыз ашытқы пайдаланған.
б) ӛнім ашып кеткен қамырдан жасалған; в) қамырға тҧз аз салынған.
№ 3 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын таңдаңыз.
б) созылмалы қамыр болады; в) тым ҥгілмелі қамыр болады.
б) ашыған қамыр;
в) пәсірген кездегі жоғары температура.
б) 25 °С кезде; в) 45 °С кезде.
б) кеуектігін арттыру ҥшін;
в) сыртқы тҥрін жақсарту ҥшін.
б) қант, ақуыз, минералды заттар, және 35 °С тең келетін температура; в) қант, май, жҧмыртқа, 45 °С тең келетін температура.
б) спирт және кӛмірқышқыл газы тҥзіледі; в) оттегі тҥзіледі. 6. Ҧнды пайдалану алдында неліктен елейді?
а) тҥйіршіктер мен басқа қоспаларды алу ҥшін; б) ашытқының әрекетін арттыру ҥшін ауа оттегісімен байытады; в) кӛмірқышқыл газымен байыту ҥшін (кӛмірқышқыл диоксиді).
№ 4 ТЕСТ
Жауаптың дҧрыс нҧсқасын табыңыз.
196
а) ҧн, су, ашытқы, қант;
б) жҧмыртқа, қант, май, сҥт;
в) ҧн, сҥт, жҧмыртқа, тҧз, ашытқы.
а) ашытқыны 30 °С тӛмен емес су немесе сҥтпен араластырады; б) ашытқыны еріту;
в) ашытқыны сумен араластыру.
б) сҥт, жҧмыртқа, қаймақ, қант, май; в) ванилин, даршын, қант.
б) кӛмірқышқылды және спиртті;
в) сҥт-қышқылды және кӛмірқышқылды.
б) оттегімен байыту ҥшін;
в) сҥт-қышқыл бактерияларын тҥзілу ҥшін.
б) ашытуды арттыру ҥшін;
в) кӛмірқышқыл газын тӛмендету ҥшін.
б) кӛмірқышқыл газымен байытылады; в) кеуекті болады және кӛлемі ҥлкейеді.
Емдік тағамдар бойынша алынған білімдерді бекіту ҥшін 18 тараудағы келесі тапсырмаларды орындаңыз.
№ 1 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз.
№ 2 ТАПСЫРМА (ҤЙ ТАПСАРМАСЫ)
№ 1, 2 және 5 диеталарға қатысты мәліметтермен ҥлгі бойынша кестені толтырыңыз.
Диета нӛмірі
Ауру тҥрі
Сақтау тҥрі
Азық-тҥлікті ӛңдеу тҥрлері
Диета кезінде рҧқсат етілген
1
Жоғары қышқылдық гастрит, асқазан жарасы
Ҥгітілген, пісірілген, буда пісірілген сҧйық ботқа тҥрлері
№ 3 ТАПСЫРМА
Тапсырманы орындаңыз.
198
№ 4 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырманы орындаңыз.
№ 5 ТАПСЫРМА
Сҧрақтарға жауап беріңіз және тапсырманы орындаңыз.
№ 6 ТАПСЫРМА
Тапсырманы орындаңыз.
№ 7 ТАПСЫРМА
Тапсырманы орындаңыз.
№ 8 ТАПСЫРМА
Тапсырманы орындаңыз және сҧрақтарға жауап беріңіз.
199
№ 9 ТАПСЫРМА
Тапсырманы орындаңыз.
№ 10 ТАПСЫРМА
Тапсырманы орындаңыз.
«ЕМДІК ТАМАҚТАНУ» ТАҚЫРЫБЫ БОЙЫНША СЫНАҚ АЛУ СҦРАҚТАРЫ
1нҧсқа
ЗЕРДЕЛЕНГЕН МАТЕРИАЛДАРДЫ БЕКІТУГЕ АРНАЛҒАН ТЕСТТЕР
№ 1 ТЕСТ
Дҧрыс жауабын таңдаңыз.
а) 10—15 мин; б) 1 — 1,5 часа; в) 30 — 40 мин.
Ескерту. Мҧнда және бҧдан әоі жауап нҧсқалар: 1б, 2а және т.б.
№ 2 ТЕСТ
а) жармамен; б) тамырсабақтардан; в) орамжапырақпен.
а) ванилин мен мейіз бар; б) ҧн; в) шайқалған ақуыз қосылған.
а) балық котлеттерін; б) сҧйық қамырдағы балық; в) пісірілген балық ?
а) "елордалық" шницель; б) киев котлеттері; в) аунатылған котлеттер?
№ 3 ТЕСТ
а) саңырауқҧлақ қайнатпасы; б) ет сорпасы; в) нан квасы.
201
а) 100 г; б) 150 г; в) 200 г.
а) 1. 1,5 сағат; б) 30 мин; в) 2.3 сағат.
№ 4 ТЕСТ
а) 5 % дейін; б) 15 % дейін; в) 2 % дейін.
а) қызыл аунатқышқа; б ) кепкен нан ҧнтағына; в) ҧнға?
а) «бір жіпке»; б) аяғы аяғына; в) «қалтада».
№ 5 ТЕСТ
а) орама; б) котлеттер; в) биточки.
а) бірінші кезекте; б) картоптан соң; в) бӛктірілген кӛкӛністерден соң.
а) майшабақ гарнирмен; б) табиғи майшабақ; в) ҧсақталған майшабақ.
№ 6 ТЕСТ
202
а) жеке береді; б) ыдысына қҧяды; в) тҧздықты балыққа қҧяды?
№ 7 ТЕСТ
аунатады; в) балықтың таза етінен порциялық кесек?
а) саңырауқҧлақтан жасалған; б) еттен жасалған; в) балықтан жасалған?
а) желатин; б) картоп крахмалы; в) кукуруз крахмалы.
Әдебиеттер тізімі
Н.А.Анфимов.
Аспаздық / Н. А. Анфимов. — М. : «Академия» баспа орталығы, 2013.
В.И.Ермакова.
Аспаздық негіздері / В.И. Ермаков. — М. : Просвещение, 2002.
Н.И.Ковалев.
Тамақ дайындау технологиясы / Н. И. Ковалев, В. А. Кравцова, М.Н.Куткина. — М. : [б.и], 2005.
Матюхина З. П.
Тамақтық азық-тҥліктерді тауартану / З.П.Матюхина. — М. :
«Академия» баспа орталғы, 2013.
Қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарына арналған тағамдар мен аспаздық ӛнімдердің рецептураларының жинағып. — М. : Омега, 2005.
Мазмҧны
Алғысӛз… 4
ШИКІЗАТТЫ МЕХАНИКАЛЫҚ АСПАЗДЫҚ ӚҢДЕУ
ЖЫЛУМЕН АСПАЗДЫҚ ӚҢДЕУ
Зерделенген материалдарды бекітуге арналған тесттер 201
Әдебиеттер тізімі. 204
Оқу басылымы
Семиряжко Тамара Григорьевна, Дерюгина Марина Юрьевна
Аспаздық. Бақылау материалдары
Оқу қҧралы
5-ші басылым, стереотиптік Редакторы
Асанов С.
Техникалық редакторы
О.Н.Крайнова
Компьютерлік беттеу:
Е. Ю. Матвеева
Корректорлар
Н. В. Савельева, Т. Н. Чеснокова
Басылым. № 105112185. Басуға қол қойылған кҥні 05.03.2014. Формат 70* 100/16. Гарнитура «Балтика». Кеңселік қағаз. № 1. Офсеттік баспа. Шартты баспа беті. 16,9. Таралымы 500 дана. Тапсырыс №
«Академия» баспа орталығы» ААҚ.
www.academіa-moscow.ru
129085, Москва, Мир даңғылы, 101В, стр. 1.
Тел./факс: (495) 648-0507, 616-00-29.
05.04.2013 жылғы Санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды № РОСС RU. AE51. H16474.
Идел-Прессте басылды салған.
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру