Қазақстанның қазіргі замандағы ғалымдары (2)

Авторы: ISBN: 9965-893-92-6 Беттер саны: 43 Жанр:

ƏБДИЕВ Омар (1958 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Шымкент қ.) – мед. ғыл. докт. (1995). Алматы мемл. мед. ин-тын (1981, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) бiтiрген. 1981–86 ж. аурухана хирургi, бөлiм меңгерушiсi, 1986–89 ж. ғыл.- зерт. ин-тының аспиранты, 1989– 98 ж. Алматы мемл. мед. ин-ты бөлімшесінің аға оқытушысы, 1991– 93 ж. Оңт. Қазақстан обл. клиник. ауруханасы бас дəрiгерiнiң орынбасары, 1993–95 ж. Н.Сызғанов атынд. хирургия ғыл. орт-ның докторанты болды. 1995 жылдан Оңт. Қазақстан мемл. фармацевтика академиясының проректоры, кафедра меңгерушiсi. 40-тан астам ғыл. еңбектiң, 1 монографияның авторы. ƏБДИМАНҰЛЫ Өмірхан (3.3. 1953 ж.т., Жамбыл обл. Т.Рысқұлов ауд. Жақсылық а.) – филол. ғыл. докт. (2007), проф., Халықар. Айтматов академиясының акад. Мəскеу мемл. ун-тін (1982), ҚазҰУдың аспирантурасын (1991) бітірген. 1982–83 ж. «Жезқазған туы» газетінде əдеби қызметкер, Қазақ телевизиясында редактор болды. 1983–2012 ж. ҚазҰУ-де оқытушы, деканның орынбасары, кафедра меңгерушісі, 2012 жылдан журналистика ф-тінде декан қызметтерін атқарады. «Ұлт-азаттық идеяның 20 ғасыр басындағы қазақ əдебиетіндегі көркемдік мəні мен жаңашылдық сипаты» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Ə-ның негізгі ғыл. бағыты: Қазақ əдебиеті тарихының «ақтаңдақтарын» ашу, «Алаш» тарихын, алаш арыстары шығармашылығын зерттеу. 300ден астам ғыл. еңбектің, 3 монографияның, 20-ға жуық оқулық, оқу-əдістемелік құралдардың авторы. ҚР білім беру ісінің үздігі (1997), М.Сералин атынд. сыйлықтың иегері (1994), А.Байтұрсынов атынд. (2012) алтын медальмен марапатталған. ƏБДИНА Айнұр Қанапияқызы (19.11.1968 ж.т., Шығыс Қазақстан обл. Абай ауд. Қарауыл а.) – филос. ғыл. докт. (2007) Беларусь мемл. ун-тін (1991), Қазақ ұлттық пед. ун-тінің аспирантурасын (1997) бітірген. 1993–94 ж. Семей пед. ин-тында оқытушы, 1998–2000 ж. Қазақ қаржы-экон. академиясында кафедра меңгерушісі, 2000–02 ж. ҚР Президенті жанындағы мемл. қызмет академиясы ғыл. ин-тында директордың орынбасары қызметтерін атқарды. 2002 жылдан Қазақ агротех. ун-тінде кафедра меңгерушісі, проректор, аға ғыл. қызметкер, доцент, 2012 жылдан унттің Білім беру технологиялары жəне гуманит. зерттеулер орт-ның директоры. «Человек в системе целостной культуры» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: философ. антропология жəне мəдениет философиясы, т.б. 90-нан астам ғыл. еңбектің, 1 монография, 2 оқулық пен 2 оқу құралының авторы. ƏБДУƏЛИЕВ Тұлан (4.5.1928 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Шымкент қ.) – тех. ғыл. докт. (1987), проф. (1988). Шымкент хим.-технол. интын бiтiрген (1952). 1952–57 ж. Ашғабат шыны комб-нда кезекшi инженер, цех бастығының орынбасары, цех бастығы, 1957–95 ж. Оңт. Қазақстан тех. ун-тiнде ассистент, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушiсi, 1995–2003 ж. силикаттар технологиясы кафедрасының проф. қызметтерін атқарған. 260 ғыл. еңбектiң, оның iшiнде 3 монографияның авторы. Бірнеше медальдармен марапатталған. ƏБДУƏЛИҰЛЫ Бекжан (4.5. 1967 ж.т., Алматы обл. Кербұлақ ауд. Доланалы а.) – филол. ғыл. докт. (2012). ҚазҰУ-ды бітірген (1995). 1996–99 ж. Алматы технол. ун-тінде оқытушы болып істеді. 1999 жылдан Еуразия ұлттық ун-тінде доцент. «Қазақ антропонимжасамының теориялық жəне практикалық негіздері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Ə-ның негізгі ғыл. бағыты: қазақ есімдерінің тілдік табиғаты. 77 ғыл. мақаланың, «Қазақ тілі» əдістемелік құралының авторы. ƏБДУƏЛІ Асқар Бегəділұлы (3.1. 1953 ж.т., Жамбыл обл. Байзақ ауд. Дихан а.) – тарих ғыл. докт. (2006). ҚазПИ-дің (қазіргі ҚазҰПУ) тарих ф-тін (1979), Тараз мемл. ун-тінің аспирантурасын (1988) бітірген. 1979–2001 ж. қазіргі Тараз мемл. ун-тінде оқытушы, аспирант, кафедра меңгерушісі, декан, проректор қызметтерін атқарды. 2002 жылдан Халықар. қазақ–түрік ун-ті Тараз интының директоры. Ə-нің ғыл. жұмысының негізгі бағыты – 18–19 ғ-лардағы Қазақ – Хиуа қарымқатынастарын зерттеу. Ол 100Ө.Əбдиманұлы А.Əбдина Б.Əбдуəлиұлы ƏБДУƏЛІ

ден астам ғыл. мақала мен зерттеу кітаптарының авторы. ƏБДУОВ Мұхаммадғали Ілиясұлы (9.5.1958 ж.т., Қарағанды обл. Шет ауд. Кеңшоқы а.) – филол. ғыл. докт. (2007), проф. (2008). Қарағанды мемл. ун-тін бітірген (1979). Осы ун-тте оқытушы, аға оқытушы (1989–99), доцент, филол. ф-ті деканының орынбасары (2000–08), ал 2008 жылдан декан қызметін атқарады. «Қазақтың діни эпосы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Оның ғыл. еңбектерінің негізгі зерттеу бағыты – халық ақындарының шығармаларындағы фольклорлық дəстүр мен əдеби мұраларындағы ислам тағылымы, ұлттық діни эпостың генезисі, типологиясы жəне поэтикасы мəселелері. Ə. 100-ге жуық ғыл. еңбектің, оның ішінде 2 монографияның авторы. ƏБДІБЕКОВ Уəлихан Сейділдаұлы (13.31960 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Созақ ауд. Тасты а.) – физ.-матем. ғыл. докт. (2003), проф. (2009). ҚР Ұлттық инж. академиясының (2006), Халықар. инж. академиясының (2010) корр.-мүшесі. ҚазМУ-ды (қазіргі ҚазҰУ) бітірген (1982). 1982– 2002 ж. Қазақ ғыл.-зерт. ин-тында инженер, кіші ғыл. қызметкер, Қазақстан ҒА-ның география интында аға ғыл. қызметкер, кафедра меңгерушісі, матем. интында жетекші ғыл. қызметкер, 2002–12 ж. ҚазҰУ-де кафедра меңгерушісі, жетекші ғыл. қызметкер, декан болып істеді. 2012 жылдан проректор. «Турбулентті ағынның сандық моделі» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. ƏБДІБЕКОВА Аида Мəкенқызы (17.2.1968 ж.т., Алматы обл. Жамбыл обл. Ұзынағаш а.) – ветеринария ғыл. докт. (2008), проф. (2011). Алматы зоотех.-малдəрігерлік ин-тын (қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті), Қазақ ғыл.-зерт. ветеринария ин-тының аспирантурасын (1996), докторантурасын (2007) бітірген. 1997 жылдан осы ин-тта аға, бас ғыл. қызметкер. «Canidae тұқымдас етқоректілердің гастроинтестиналды гельминтоздарының эпизоотологиясы, диагностикасы жəне профилактикасы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: жануарлардың паразитарлық ауруларын зерттеу. 126 ғыл. еңбектің, оның ішінде 13 патент пен 12 ұсыныстың авторы. ƏБДІҒАЗИҰЛЫ Балтабай (30.8. 1952 ж.т., Қарағанды обл. Жаңаарқа ауд.) – филол. ғыл. докт. (2000), проф. (2001). ҚазМУ-дың филол. ф-тін (1974, қазіргі ҚазҰУ) жəне ҚазПИ-дің аспирантурасын (1987, қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. Еңбек жолын Қазақстан ҒА-ның Əдебиет жəне өнер ин-тында бастаған (1974). «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан»), «Лениншіл жас» (қазіргі «Жас алаш») газеттері, «Жалын» журналында (1978–87) тілші, бөлім меңгерушісі; ҚазПИ-де филол. ф-тінің деканы, кафедра меңгерушісі (1987–2012) қызметтерін атқарады. «Шəкерім шығармашылығының дəстүрі мен көркемдік негіздері» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Оның ғыл. жұмыстарының негізгі бағыты – əдебиеттану, əдебиет тарихы жəне Шəкерім Құдайбердіұлының шығарм., оның əдеби мұрасын зерттеу мəселелері. Ə. 100-ден астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 3 монографияның авторы. ƏБДІҒАЛИЕВА Тілеулес (2.2. 1944 ж.т., Павлодар обл. Ақтоғай ауд. Естай а.) – филол. ғыл. докт. А.Əбдуəлі М.Əбдуов У.Əбдібеков А.Əбдібекова Б.Əбдіғазиұлы ƏБДУОВ

(1998), проф. (2002). ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері (2005). Павлодар пед. уч-щесін (1961), Қазақ пед. ин-тын (қазіргі Қазақ ұлттық пед. ун-ті) (1965), ин-т аспирантурасын (1979) бітірген. 1965–67 ж. Краснокут мектеп – интернатының мұғалімі, 1967–71 ж. Павлодар обл. білім жетілдіру ин-тында əдіскер, обл. комсомол к-тінде нұсқаушы, бөлім меңгерушісі, 1971–75 ж. Алматы қ. Совет ауд. партия к-тінде қызметкер, 1979–85 ж. Қазақ пед. ин-тында оқу кабинетінің меңгерушісі, оқытушы, 1985–89 ж. Педагогика ғылымдары ғыл.-зерт. ин-тында ғыл. қызметкер, бөлім меңгеруішісі, 1989–2000 ж. Алматы мемл. ун-тінде аға оқытушы, доцент, проф. қызметтерін атқарды. 2000 жылдан Еуразия ұлттық ун-тінде проф., кафедра меңгерушісі. «Қазіргі қазақ тіліндегі болымдылық – болымсыздық категория» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – тілдің граммат. құрылысы, бинарлы граммат. категория, функционалды морфология жəне грамматика. 100-ден астам ғыл. еңбектің, 1 монография, 10 оқулық, оқу құралының авторы. ƏБДІҒҰЛОВА Бағлан Қапарқызы (4.5.1955 ж.т., Алматы обл. Талғар ауд. Бірлік а.) – пед. ғыл. докт. (2005). ҚазМУ-ды (1977, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1977 жылдан ҚазҰПУ-да оқытушы. 2004 ж. «Жалпы білім беретін мектепте Қазақстан тарихын оқытудың дидактикалық негіздері» деген тақырыпта докт. дисс. қорғаған. Ə. 80 ғыл. еңбектің авторы. ƏБДІКƏРІМ Тазагүл Мұқашқызы (24.2.1942 ж.т., Ақмола обл. Аршалы ауд. Айдарлыкөл а.) – филол. ғыл. докт. (2007), проф. (2011). Қазақстан пед. ғылымдар академиясының акад. (2011). Саран пед. уч-щесін (1964), Қарағанды мемл. ун-тін (1976) бітірген.1977–84 ж. Жезқазған пед. уч-щесінде оқытушы, 1985–90 ж. Ы.Алтынсарин атынд. ғыл.-зерт. ин-тында кіші ғыл. қызметкер, 1990–97 ж. қазіргі Қазақ ұлттық пед. ун-тінде аға оқытушы, деканның орынбасары, доцент қызметтерін атқарды. 1998 жылдан Еуразия ұлттық ун-тінде оқытушы. «Əліппе» мен «Ана тілі» оқулықтарында мəтін түзудің ғылымиəдістемелік негіздері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: қазақ тілін оқыту əдістемесі, оқытудың жаңаша технологиясы, мектеп оқулықтарының құрылымы, тіл дамыту, пед. тəжірибе мəселелері. 100-ден астам ғыл. еңбектің, 23 оқулық пен оқу-əдістемелік құралдардың авторы. ҚР білім беру ісінің үздігі (1992). ƏБДІКƏРІМОВ Болат (17.2. 1939 ж.т., Қарағанды обл. Нұра ауд. Киевка а.) – пед. ғыл. докт. (1996), проф. (2001). Қарағанды политех. ин-тын (1962, қазіргі Қарағанды мемл. тех. ун-ті) бітірген. 1963–73 ж. кəсіптік-тех. уч-ще директорының орынбасары, обл. басқарма бастығының орынбасары қызметтерінде болды. 1973–88 ж. Жезқазған обл. басқармасының бастығы, Қазақ КСР-і Кəсіптік-тех. білім беру кті төрағасының 1-орынбасары, 1990 ж. ҚР Білім министрінің орынбасары, 13-сайл. ҚР Жоғ. Кеңестің депутаты (1994), 1995 ж. ҚР Білім жəне ғыл. мин. Кəсіптіктех. білім беру к-тінің төрағасы, 1996 ж. ҚР Парламенті Сенаты аппаратында сектор меңгерушісі, 1997–2001 ж. Еуразия ұлттық ун-тінде кафедра меңгерушісі, проф., 2001 жылдан Еуразия гуманит. ин-тында пед. кафедрасының меңгерушісі қызметін атқарады. 200-ге жуық ғыл. еңбектің авторы. «Құрмет белгісі» орденімен, медалдармен марапатталған. ƏБДІКƏРІМОВ Мəлік Нығманұлы (2.5.1948 ж.т., Қарағанды обл., Қарақаралы қ.) – хим. ғыл. докт. (2007). Қазақ политех. ин-тында (1966–68, қазіргі Қазақ ұлттық тех. ун-ті) оқыған. 1972 ж. Қазақ мемл. ун-тін (қазіргі Қазақ ұлттық ун-ті) бітірген. Еңбек жолын 1972 ж. Қазақстан ҒА-ның Органик. катализ жəне электрохим. ин-тында лаборант, инженер, Қазақстан ҒА-ның Хим. ғылымдары ин-тында аспирант (1974–77), инженер, кіші ғыл. қызметкер (1977–84), Қазақ КСР-і Жоғары оқу мин-нде сектор меңгерушісі, Алматы сəулет-құрылыс ин-тында аға оқытушы, аға ғыл. қызметкер (1984–88), ҚазақТ.Əбдіғалиева Т.Əбдікəрім М.Əбдікəрімов ƏБДІКƏРІМОВ

стан ЛКЖО-ның «Пульс» кооперативінде ғыл. кеңесші, Қазақ КСР-і Жеңіл өнеркəсіп мин-нде жетекші инженер, сектор меңгерушісі, аға ғыл. қызметкер (1989– 95), Қазақ ұлттық ун-тінде ғыл. хатшы (1995–96), аға ғыл. қызметкер (1999–2000), «Алматықұрылыс» ЖАҚ-нда лаб. меңгерушісі (2000–2001), ҚР «Мұнай» ғыл.-инж. орт-нда жетекші инженер, жетекші ғыл. қызметкер (2001–2002), 2002 жылдан Қазақ ұлттық тех. ун-тінде аға оқытушы («үздік оқытушы», 2010), доцент ретінде қызмет атқарады. 2007 ж. «Полимерные композиционные материалы с огнезащитными, антикорризионными, тепло, гидроизоляционными и высокоэластичными свойствами» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə-тің есімі «Ученые России» энциклопедиясына енген. ƏБДІКƏРІМОВА Гаухар Əбдіхалыққызы (20.11.1965 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Түлкібас ауд. Машат а.) – пед. ғыл. канд. (2010), доцент. Қазақ мемл. қыздар пед. интын (1988) бітірген. 1988–95 ж. Оңт. Қазақстан обл. Түлкібас аудндағы орта мектептерде мұғалім, 1995–2010 ж. Оңт. Қазақстан мемл. ун-тінде аға ақытушы қызметтерін атқарды. 2010 жылдан «Тұран-Астана» ун-тінің доценті. «Оқушылардың экологиялық білімдерін қалыптастырудың педагогикалық шарттары» тақырыбында канд. дисс. қорғаған. 31 ғыл. еңбектің авторы. ƏБДІҚАДЫРОВА Тұрсынай Рыстайқызы (1.2.1959 ж.т., Қырғызстан, Ош обл. Тоқтоғұл ауд.) – пед. ғыл. докт. (2010). Қазақ мемл. қыздар пед. ун-тін бітірген (1979). 1979–98 ж. Жамбыл обл. Қаратау қ-ндағы орта мектепте мұғалім, Қаратау құрылыс колледжінде оқытушы, 1998–2005 ж. Тараз мемл. ун-тінде аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, декан, 2005–10 ж. Алматы гуманит.-тех. ун-тінде декан, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2010 жылдан Еуразия ұлттық ун-тінде доцент. «Алаш қайраткерлері мұралары негізінде ұлттық тұлға қалыптастыру» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: ұлттық педагогика мəселелері, Алаш қайраткерлерінің мұраларын оқыту тəсілдері. ƏБДІҚАЛИЕВ Нұрлан (4.10. 1951 ж.т., Жамбыл обл. Байзақ ауд. Жаңатұрмыс а.) – мед. ғыл. докт. (1999). Алматы мемл. мед. ин-тын (1978, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) бітірген. 1979– 93 ж. Қазақ кардиология ғыл.- зерт. ин-тының кіші ғыл. қызметкері, кардиол. тəжірибелік лаб. меңгерушісі, 1993–95 ж. ҚР Денсаулық сақтау мин-нде Ғыл. жəне жаңа технологиялар басқармасы бастығының орынбасары, 1995–99 ж. Ғыл., білім беру мен кадрлар басқармасы бастығының орынбасары, бастығы, республика Денсаулық сақтау мин-нің департамент директорының орынбасары, 1999 жылдан ҚР Денсаулық сақтау министрі, Қоғамдық денсаулық сақтау жоғары мектебінің проректоры қызметтерін атқарады. Ə. 70 ғыл. мақаланың, 2 монографияның авторы. ƏБДІҚАЛЫҚОВ Қуантай Əмірғалиұлы (20.3.1956 ж.т., Ақтөбе обл. Мұғалжар ауд. Егіндібұлақ а.) – тех. ғыл. докт. (2006). Халықар. ақпараттандыру академиясының акад. (2008). Алматы халық ш. ин-тын (қазіргі Қазақ экон. ун-ті) бітірген (1979). 1979–84, 1990–97 ж. Арқалық мемл. пед. ин-тында оқытушы, доцент, декан, проректор, 1984–89, 1998– 2000 ж. Киев қ-ндағы Кибернетика ин-тында ғыл. ізденуші, аспирант, докторант, 2000 жылдан Ақтөбе мемл. ун-тінде доцент, деканның орынбасары, декан, 2009 жылдан проректор. «Жылдам ортогональды түрлендірулер негізінде ақпараттық қауіпсіздік жəне ақпараттарды өңдеу есептерінің шешімдерінің компьютерлік технологиясы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. 170тен астам ғыл. еңбектің, 3 моноГ.Əбдікəрімова Т.Əбдіқадырова Н.Əбдіқалиев Қ.Əбдіқалықов ƏБДІКƏРІМОВА

графия, 5 оқу құралының авторы. «ҚР білім беру ісінің үздігі» (1997), «ҚР ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» (2011) төсбелгілерімен марапатталған. ƏБДІҚАЛЫҚОВ Саясат Жапарұлы (8.11.1932 ж.т., Ресей, Омбы қ.) – а.ш. ғыл. канд. (1981). Омбы а.ш. ин-тын бітірген. 1956– 73 ж. ұжымшарларда агроном, Павлодар, Семей обл. а.ш. басқармасында бас маман, «Казгипроземнің» топырақ партиясының бастығы, 1973–2004 ж. Топырақтану ин-тында ғыл. қызметкер, ғыл. хатшы, директор (1996), бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарған. Ə. Қазақстан аумағының шөлді далалық жəне далалық жерлерінің ірі масштабты топырақ картасын жасаған. 98 ғыл. еңбектің, 2 монографияның авторы. ƏБДІҚҰЛОВА Патима Жақсылыққызы (19.11.1950 ж.т., Жамбыл обл. Талас ауд. Ерназар а.) – экон. ғыл. докт. (2006), проф. Алматы мемл. а. ш. ин-тын (1974, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) жəне Қазақ экон. ун-тінің докторантурасын (2002) бітірген. Қазақ а. ш. экономикасын ұйымдастыру ғыл.-зерт. ин-тында лаборант, аға лаборант, ғыл. қызметкер, аспирант, аға ғыл. қызметкер (1974–91), Алматы зоотех.- малдəрігерлік ин-тында (қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) (1991– 96), Жетісу мемл. ун-тінде (1996– 98) қызметтер атқарды. 2002 жылдан Қазақ ұлттық агр. ун-тінде проф. «Ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасын мемлекет тарапынан реттеу» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Ə. 70 ғыл. еңбектің, 1 монографияның, 2 оқулықтың авторы. ƏБДІҚҰЛОВА Раушан Мəмиқызы (2.1.1959 ж.т., Жамбыл обл. Шу ауд. Ақсу а.) – филол. ғыл. канд. (2001). ҚазМУ-ды бітірген (1981). 1981–94 ж. «Жазушы» баспасында корректор, редактор, «Жалын» журналында аға əдеби қызметкер болып істеді. 1994 жылдан ҚазҰУ-де ассистент, аға оқытушы, доцент. «Бөлтірік Əлменұлының əдеби мұрасы» тақырыбында канд. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – қазақ шешендік сөздерінің баяндау жүйесін зерттеу. 40-тан астам ғыл. еңбектің, оның ішінде «Бөлтірік Əлменұлының шығармашылығы» (2003) атты оқу құралының, «Қазақ тілі» (2008, 2011) оқулығының жəне «Қазақ тілі: Анықтамалық» (2004) атты еңбектің авторы. ƏБДІҚҰЛҰЛЫ Əбсаттар (1943, Қарағанды обл. Жаңаарқа ауд. – 2002) – мед. ғыл. докт. (1995). Қарағанды мемл. мед. ин-тын (1969, қазіргі Қарағанды мемл. мед. академиясы) бітірген. 1971–74 ж. КСРО Мед. ғыл. академиясының Қазақ бөлімшесі Еңбек гигиенасы жəне кəсіби аурулар ин-тында аспирант, 1975 ж. аға ғыл. қызметкер, 1985–2002 ж. ҚР ҒАның Еңбек гигиенасы жəне физиология ин-тында лаб. меңгерушісі болып қызмет атқарды. Ə. 36-дан аса ғыл. еңбек пен монографиялардың авторы. ƏБДІЛДИН Серікболсын (25.11. 1937 ж.т., қазіргі Шығыс Қазақстан обл. Тарбағатай ауд. би Боранбай а.) – экон. ғыл. докт. (1986), проф. (1996). Қазақ а. ш. ин-тын (қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген (1960). 1960–63 ж. агроном, аспирант (1963–66), аға ғыл. қызметкер, Қазақ КСР-і Мемл. жоспарлау к-ті төрағасының орынбасары (1967–82), Қазақ КСР а.ш. министрінің 1-орынбасары (1982– 85), Респ. агр. жоғары мектебінің ректоры, Қазақ КСР-і Мемл. агр. к-ті төрағасының орынбасары, Қазақ КСР-і А. ш. министрі (1985– 87), 1987–94 ж. Қазақ КСР-і Мин. Кеңесінің тұрақты өкілі, Қазақ КСР-і Жоғ. Кеңесі төрағасының орынбасары, төрағасы болды. 1995 жылдан Қазақ ұлттық агр. уннде кафедра меңгерушісі, проф. қызметтерін атқарады. «Қазақстандағы азық-түлік кешені проблемалары» тақырыбында докт. С.Əбдіқалықов П.Əбдіқұлова Р.Əбдіқұлова С.Əбділдин ƏБДІЛДИН

дисс. қорғаған. Ə. 11-ге жуық ғыл. еңбек пен 6 монографияның авторы. 2 Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. ƏБДІЛДИНА Лаура Есенгелдіқызы (10.5.1937 ж.т., Батыс Қазақстан обл. Казталов ауд. Казталов а.) – экон. ғыл. докт. (1983), проф. (1985). Ленинград (1960, қазіргі Санкт-Петербург) а. ш. ин-тын жəне Қазақ мемл. а. ш. ин-тының аспирантурасын (1966, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген. Батыс Қазақстан обл. Теректі ауд. а. ш. басқармасында агроном, обл. мұғалімдер білімін жетілдіру ин-тында əдіскер-агроном (1960–62), Қазақ мемл. а. ш. ин-тында ассистент (1962–69), Қазақ КСР-і А. ш. мин-нде бас маман (1969–73), Қазақ а.ш. экономикасы мен ұйымдастыру ғыл.- зерт. ин-тында сектор, бөлім меңгерушісі (1973–83), 1983–87 ж. Алматы халық ш. ин-тында (қазіргі Қазақ экон. ун-ті) кафедра меңгерушісі, Мəскеу жерге орналастыру инженерлері ин-тында кафедра меңгеруші (1987–90) қызметтерін атқарды. 1990 жылдан Қазақ ұлттық агр. ун-тінде проф. Оның ғыл. еңбектері жер ресурстарын тиімді пайдалану жəне а. ш-н химияландыру мəселесіне арналған. 65 ғыл. еңбектің, 2 монография мен 4 оқулықтың авторы. ƏБДІЛМАНОВА Шолпан Рымбекқызы (1952 ж.т., Алматы қ.) – экон. ғыл. докт. (2000), Еуразия Халықар. академиясының акад. Алматы халық ш. ин-тын (1973, қазіргі Қазақ экон. ун-ті) бітірген. КСРО Құрылыс банкінің Алматы обл. кеңсесінде несие инспекторы, аға несие инспекторы (1974), 1975 жылдан Қазақ экон. ун-тінде стажер-зерттеуші, аспирант, оқытушы, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, проф., ғыл. жұмыстар жөніндегі проректор қызметтерін атқарады. ҚР Білім жəне ғыл. мин-нің «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытуға қосқан үлесі үшін» белгісімен марапатталған (2003). ƏБДІЛОВ Оңайбек Нұрасылұлы (1958 ж.т., Маңғыстау обл. Маңғыстау ауд. Жыңғылды а.) – тех. ғыл. докт. (1998), ҚР Заң академиясының акад. ҚазПТИ-ді (қазіргі ҚазҰТУ) (1985), Ақтау мемл. ун-тін (1993), ҚР Мемл. тергеу ктінің жоғары мектебін бітірген. 1979–99 ж. мемл. автокөлік инспекциясында жол қызметі инспекторы, Ақтау қ. ІІБ МАИ бөлімі бастығының орынбасары, МАИ экол. тобының бастығы, ІІБ мемл. күзет қызметі басқармасының бастығы, кадр жұмысы бойынша орынбасар қызметтерін атқарған. 2002 жылдан ҚР ІІМ уч-щесінің бастығы. «Ішкі істер бөлімін кадрмен қамтамасыз етуді болжау жəне қылмыспен күресті жоспарлау» атты ғыл. монографияның авторы. Бірнеше медальдармен марапатталған. ƏБДІМАНАПОВ Əбдіғали (17. 6.1940, Алматы обл. Райымбек ауд. Нарынқол а.– 22.6.2007, Алматы қ.) – экон. ғыл. канд. (1980). Алматы халық ш. ин-тын (1968; қазіргі Қазақ экон. ун-ті) бітірген. 1997–2007 ж. ҚР бухгалтерлер мен аудиторлар қауымдастығының төрағасы əрі «Бухгалтерлік есеп жəне аудит» журналының бас редакторы, 1999– 2003 ж. Қазақ ұлттық агр. ун-тінде «Экономика жəне бизнес» кешенінің бастығы, 2003–07 ж. Алматы экономика жəне статистика академиясында декан, кафедра меңгерушісі, «Есеп, Статистика жəне Аудит» ғыл.-практик. журналының бас редакторы қызметтерін атқарды. Ə. Қазақстандағы бухгалтерлік есеп жүйесінің қалыптасуы мен қаржылық есептің халықар. стандартқа көшуіне байланысты жазылған 5 оқу құралы мен 5 оқулықтың авторы. ƏБДІМАНАПОВ Сəрсенғали Əбдіғалиұлы (15.9.1949 ж.т., Жамбыл обл. Қордай ауд. Иірсу а.) – пед. ғыл. докт. (1999), проф. (1997). Жоғары мектеп Халықар. ғыл. академиясының, Халықар. ақпараттандыру академиясының, Экология, адам жəне табиғат қауіпсіздігі Халықар. ғыл. академиясының, Испания докторларының Корольдік академиясының акад. ҚазМУ-ды (1972, қазіргі ҚазҰУ), Қазақ КСР ҒА-ның Математика жəне механика интының аспирантурасын (1979) бітірген. 1972–77 ж. Қарағанды мемл. ун-тінде ассистент, 1979– Л.Əбділдина О.Əбділов Ə.Əбдіманапов ƏБДІЛДИНА

2000 ж. оқытушы, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, декан, проректор, 2000–08 ж. Еуразия ұлттық ун-тінің 1-проректоры, ректоры, ҚР Жоғары оқу орындары ректорларының Респ. кеңесінің төрағасы, 2008–09 ж. «Ақмола қаржы-экономикалық колледжі» АҚ-ның президенті, 2009–12 ж. «Қаржы академиясы» АҚ-ның басқарма төрағасы, ректоры қызметтерін атқарды. 2012 жылдан Қазақ экономика, қаржы жəне халықар. сауда ун-тінің ректоры. «Университеттік білімді жетілдірудің теориясы мен тəжірибесі» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: жоғары мектеп мəселелері, соның ішінде оқу үдерісін ақпараттандыру, компьютерлендіру жəне телекоммуникациялау мен басқару, білім берудің көпдеңгейлі құрылымы, оқытудың кредиттік технологиясы. 483 ғыл. еңбектің, оның ішінде 6 монографияның, 30-дан астам оқулық пен оқу құралдарының авторы. Қ.Сəтбаев атынд. 1-сыйлықтың лауреаты (2009). «Құрмет» орденімен (2005), бірнеше медальдармен жəне халықар. марапаттармен, «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі» (1997), «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытуға сіңірген қызметі үшін» (2002), «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің құрметті қызметкері» (2003), «Ыбырай Алтынсарин» (2007) төсбелгілерімен марапатталған. ƏБДІРАЗАҚОВ Оразбай (1945 ж.т., Қарақалпақстан, Қоңырат ауд.) – мед. ғыл. докт. (1989), проф. (1990). Самарқанд мед. ин-тын бітірген (1968). 1968–70 ж. Қоңырат ауд-нда хирург, Мəскеу мемл. ун-тінің аспиранты (1972–75), ассистент, доцент, проф. (1976–87), 1987 жылдан Қазақ мемл. дəрігерлер біліктілігін жетілдіру интының кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады. Ə. 107 ғыл.- зерт. еңбектің, 2 монографияның авторы. ƏБДІРАЗАҚОВ Талғатбек Əбдірахманұлы (23.3.1920 ж.т., Павлодар обл. Баянауыл ауд. Жаңажол а.) – экон. ғыл. докт. (1977), проф. (1978). Қарағанды мұғалімдер ин-тын (1947), Жоғары партия мектебін (1952), КОКП ОК жанындағы Қоғамдық ғылымдар академиясының аспирантурасын (1961) бітірген. 1947–50 ж. Қазақстан КП Қарағанды обл. к-тінің насихат жəне үгіт бөлімінің лекторы, бөлім меңгерушісінің орынбасары, 1952–54 ж. Қазақстан Компартиясы Қарағанды, Атырау қалалық к-ттерінің хатшысы, 1954–57 ж. Қазақстан ЛКЖО ОК-нің хатшысы, 1961–78 ж. Қарағанды мемл. пед. ин-тында (қазіргі Қарағанды мемл. ун-ті) кафедра меңгерушісі, 1978–86 ж. Кооперативтік ин-ттың ректоры қызметтерін атқарды. 1987 жылдан Қарағанды мемл. ун-тінде проф. Ə. 200-ден астам ғыл. еңбектің, 3 монографияның авторы. «Құрмет белгісі», 1-дəрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған авторы. ƏБДІРАЙЫМОВ Мырзакелді Төрекелдіұлы (1948 ж.т., Жамбыл обл. Мойынқұм ауд.) – а. ш. ғыл. докт. (1994). Мəскеу а. ш. академиясын бітірген (1972). 1973–76 ж. Мəскеу а. ш. академиясында ізденуші-зерттеуші, аспирант, 1977–94 ж. Қазақ мал ш. технол. ғыл.-зерт. ин-тында аға инженер технолог, кіші, аға ғыл. қызметкер, бөлім меңгерушісі болып қызмет атқарды. 1994 жылдан Қазақстан Ұлттық Академиясында агр. зерт. орт-ның ғыл.-хатшысы, Ғыл.-ұйымдастырушылық орт-ның төрағасы. Ə. 105 ғыл. еңбектің, 5 монографияның авторы. ƏБДІРАМАНОВ Əбдіманап Əбдікəрімұлы (1940 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Қазығұрт ауд.) – тех. ғыл. докт. (1989), проф. (1990). ҚР Жаратылыстану ғыл. академиясының акад. (1990). Шымкент пед. ин-тын бітірген (1964). 1964– 76 ж. Қазақ су ш. ғыл.-зерт. инО.Əбдіразақов Т.Əбдіразақов М.Əбдірайымов ƏБДІРАМАНОВ С.Əбдіманапов

тында кіші, аға ғыл. қызметкер, аға инженер, бөлім меңгерушісі, 1977–98 ж. Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс ин-тында кафедра меңгерушісі, декан қызметтерін атқарды. 1998 жылдан Тараз ун-тінде кафедра меңгерушісі. Ə. 150-ден аса ғыл. еңбектің, 9 монографияның, 31 жаңалықтың авторы. ƏБДІРАСУЛОВ Ермек Баяхметұлы (19.11.1963 ж.т., Шығыс Қазақстан обл. Тарбағатай ауд. Ақжар а.) – заң ғыл. докт. (2003), проф. (2005). ҚР заң ғылымдары академиясының акад. (2005). Өскемен пед. ин-тын (1989), Шығыс Қазақстан мемл. ун-тін (1995) бітірген. 1990–98, 1999–2004 ж. ун-тте аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, декан, доцент, құқық жəне экономика ин-тының директоры, 1998–99 ж. Алматы қндағы Құқық пен нарықтың Халықар. академиясының проректоры, 2004–08 ж. Еуразия ұлттық ун-тінде кафедра меңгерушісі, декан, 2008–11 ж. ҚР Жоғ. сотында бөлім бастығы қызметтерін атқарды. 2011 жылдан Еуразия ұлттық ун-тінде проф. «Толкование закона и норм Конституции: теория, опыт, процедура» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: жалпы құқық теориясы, азаматтық құқық, сот билігі жəне құқықтық шығарм., заңдардың талқылануы мен нақтылануы, парламенттік құқық мəселелері. 100-ден астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 6 монографияның авторы. ƏБДІРАХМАНОВ Азат (1949 ж.т., Алматы обл. Райымбек ауд. Жалаңаш а.) – мед. ғыл. докт. (1992), проф. (1996). Алматы мемл. мед. ин-ты (1973, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) мен аспирантурасын (1977) бітірген соң осы ин-тта деканның орынбасары (1977–79), Қазақ КСР-і Денсаулық сақтау мин-нде басқарма бастығының орынбасары (1979– 80), ғыл.-зерт. мекемелерінде, «Арасан» өндірістік бірлестігінде (1985–91) жауапты қызметтер атқарды. Бұдан кейін мамандандырылған аймақтық ғыл.-тəжірибелік орт. пен ҚР Денсаулық сақтау мин-нің басқармасын (1991–95) басқарды. 1995 жылдан «Медстандарт» мекемесінің директоры. Ə-тың 80-нен астам ғыл. еңбегі бар. ƏБДІРАХМАНОВ Айтым (20.12. 1928, Солт. Қазақстан обл. Ш.Уəлиханов ауд. Жаркен а. – 20.3. 1994, Алматы қ.) – филол. ғыл. докт. (1991). ҚазПИ-ді (1951, қазіргі ҚазҰПУ) жəне Қазақстан ҒА-ның Тіл жəне əдебиет интының аспирантурасын (1954, қазіргі Тіл білімі ин-ты) бітірген. Қазақстан ҒА-ның Тіл білімі ин-тында кіші, аға ғыл. қызметкер, бөлім меңгерушісі, жетекші ғыл. қызметкер (1954–94) болып қызмет атқарды. «Қазақстан топонимдерін тарихи этимологиялық тұрғыдан зерттеу» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə-тың ғыл.-зерт. еңбектері қазақ тілінің топонимика, терминол. жəне емле мəселелеріне арналған. Ə. 100-ден астам ғыл. жарияланымның, оның ішінде 4 монографияның авторы. ƏБДІРАХМАНОВ Əлібек Жанпейісұлы (1943 ж.т., Қарағанды обл. Қарқаралы қ.) – мед. ғыл. докт. (1988), проф. (1989), ҚР Жаратылыстану ғыл. академиясының акад., Қазақ КСР-інің еңбек сің. дəрігері. Қарағанды мемл. мед. ин-тын (1966, қазіргі Қарағанды А.Əбдірахманов А.Əбдірахманов Ə.Əбдірахманов ƏБДІРАСУЛОВ Ə.Əбдіраманов Е.Əбдірасулов

мемл. мед. ун-ті) бітірген. Целиноград (қазіргі Астана) қ-ндағы т. ж. ауруханасында хирург, №2қ-лық ауруханада ортопед-травматолог, травматология пунктінің меңгерушісі (1966–72), Целиноград мед. ин-тында (қазіргі Астана мед. ун-ті) ассистент (1972–75), деканның орынбасары (1975–77), ғыл. жұмыстар жөніндегі проректоры (1978–93), 1993 жылдан кафедра меңгерушісі жəне «Тамыр– ЛТД» мед. орт-ның директоры қызметтерін атқарады. Ə. 176 ғыл. жарияланымның авторы. ƏБДІРАХМАНОВ Бақытжан (1965 ж.т., Жамбыл обл. Қаратау қ.) – заң ғыл. докт., проф. ҚазМУды бітірген (1990). 1990–92 ж. «Ақсай» оқу – өндірістік шаруашылықтың заң кеңесшісі, 1995 ж. жоғары арақазылық соттың экон. кеңесшісі, мемл. арақазысы, судьясы. Кейіннен ҚР Жоғ. сотының судьясы, ҚР Соттар Одағының төрағасы, ҚР Жоғ. Сот Кеңесінің мүшесі. Ə-тың ғыл. жұмыстарының негізгі бағыттары: ҚРның жер туралы заңдарын жетілдіру; жер туралы пікірталастарды шешу барысында соттардың қолдануына қажетті құқықтардың өзекті мəселелері, ҚР жер қатынасын реттеудің заңдылығын қамтамасыз етудің құқықтың мəселелері. ƏБДІРАХМАНОВ Борис Əміржанұлы (10.4.1953 ж.т., Ресей, Иркутск обл. Нижнеудинск қ.) – заң ғыл. докт. (2005), проф. (2002), ҚР ІІМ-нің еңб. сің. қызметкері. КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебі (1975) мен Бүкілодақтық ғыл.-зерт. ин-тының адъюнктурасын (1980) бітірген. ҚР ІІМ Алматы заң ин-тының жедел-іздестіру қызметі кафедрасының (1998) жəне ҚР ІІМ академиясының ғыл. орт. бастығы (2001) жəне осы академия бастығының ғыл. жұмыстар жөніндегі орынбасары (2002 жылдан проф.) қызметтерін атқарады. ƏБДІРАХМАНОВ Талғат (13.9. 1955 ж.т., Солт. Қазақстан обл. Ақжар ауд. Менжинское а.) – ветеринария ғыл. докт. (2002), проф. Целиноград а.ш. ин-тын (қазіргі Ақмола агр. ун-ті) (1979), Қазақ ғыл.-зерт. ин-тының аспирантурасын (1985) бітірген. Еңбек жолын бас мал дəрігері болып (1979–82) бастаған. 1985– 87 ж. Целиноград ғыл.-зерт. ветеринарлық ст-нда аға ғыл. қызметкер, 1987–2002 ж. Целиноград а.ш. ин-тында доцент, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2002 жылдан Қазақ Мемл. агротех. ун-тінде декан. Ə. 62 ғыл. еңбектің, 1 монография мен 3 оқулықтың авторы. ƏБДІРАХМАНОВА Майра Ғалымжанқызы (1956 ж.т.) – мед. ғыл. докт. (2003). Қарағанды мемл. мед. ин-тын (1979, қазіргі Қарағанды мемл. мед. ун-ті) бітірген. Қарағанды қ-ндағы диагностик. орт-та дəрігер-невропатолог (1990–98), Еңбек гигиенасы жəне кəсіби аурулар ұлттық ортнда кіші ғыл. қызметкер (1998– 2002), ал 2002 жылдан Қарағанды мемл. мед. ун-тінде кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. Ə. 70-тен астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 2 монографияның авторы. ƏБДІРАХМАНОВА Тұрсынхан (5.11.1921, Шығыс Қазақстан обл. Жарма ауд. Бөке кеніші – 11. 10.2003, Алматы қ.) – филол. ғыл. докт. (1981). Қазақстанның халық жазушысы (1984). Аягөз (1940), Алматы (1950) пед. уч-щелерін, ҚазМУ-ды (1959, қазіргі ҚазҰУ), аспирантурасын (1962) бітірген. 1941–47 ж. мұғалім, мектеп директоры, Аягөз, Абай, Шар аудандарында комсомол, партия қызметінде, 1947–49 ж. Алматы Жоғары партия мектебінде тыңдаушы, Алматы қ. Совет ауд. партия к-тінде нұсқаушы, 1950– 54 ж. «Қазақстан əйелдері» журналының бөлім меңгерушісі, Қазақ КСР-і Баспа, полиграфия жəне кітап саудасы істері жөніндегі мемл. к-тінде аға редактор (1964– 66), Қазақстан ҒА-ның Əдебиет жəне өнер ин-тында ғыл. хатшы, аға ғыл. қызметкер (1966–86) болды. «Қасым Аманжоловтың поэтикасы жəне оның қазіргі қазақ лирикасымен сабақтастық байланыстары» деген тақырыпта докт. дисс. қорғаған. Ғыл.- зерт. еңбектерімен қатар өлеңдер мен поэмалар жазған. Қазақстан ҒА-ның Ш.Ш.Уəлиханов атынд. сыйл. лауреаты (1985). «Парасат» жəне «Құрмет белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. ƏБДІРАХЫМОВ Орал Тұтқабайұлы (22.9.1953 ж.т., Жамбыл обл. Мерке ауд.) – тех. ғыл. докт. (1993), проф. (1994), Қазақстан Инж. Академиясының корр. мүшесі (1995). ҚазМУ-ды (1976, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс интында, ҚР ҰҒА-ның Мех. жəне машинатану ин-тында ассистент, лаб. меңгерушісі (1976–95), Жезқазған пед. ин-тының ректоры (1995–96), Жезқазған ун-тінің ректоры (1996–2000), Қазақ ұлттық тех. ун-тінде (2000–01) жəне Б.Əбдірахманов Т.Əбдірахманова ƏБДІРАХЫМОВ

Алматы технол. ун-тінде (2001– 04) декан қызметтерін атқарды. 2004 жылдан Рудный индустр. ин-тының (Қостанай обл.) ректоры. «Численные методы анализа и синтеза многоконтурных механизмов высоких классов» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. 80 ғыл. еңбектің, 2 монографияның авторы, 16 патенті бар. Ресей инженерлері одағының В.Г.Шухов атынд. алтын медалімен марапатталған. ƏБДІРƏСІЛОВ Болатбек Серікбайұлы (15.7.1958 ж.т., Қызылорда қ.) – биол. ғыл. докт. (1997), Халықар. ақпарат академиясы (1998), ҚР жоғары мектебі жəне Халықар. Жоғары мектебі ғыл. академиясының (2002) акад. Қазақстан Білім беру ісінің үздігі. Қызылорда пед. ин-тын (1979, қазіргі Қызылорда мемл. ун-ті) жəне КСРО ҒА-ның Биофизика ин-тының аспирантурасын (1986) бітірген. Қазіргі Қызылорда мемл. ун-тінде декан, проректор жəне Қызылорда гуманит. ун-тінің ректоры қызметтерін (1986–98) атқарады. ҚР Білім жəне ғыл. мин-нде департамент директоры (1998), Білім жəне ғылым саласындағы қадағалау жəне аттестаттау к-тінің төрағасы (2004– 07), 2007 жылдан ҚР Президенті Əкімш-нде жауапты қызмет атқарады. Оның ғыл. еңбектері женьшень өсімдігінен алынатын даммаран қатарындағы глюкозиттердің биофизик. жəне биохим., антигемолиттік активтілігінің молекулярлық аспектілеріне арналған. Ə. 40-тан астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монографияның авторы. «Құрмет» орденімен (2005) марапатталған. ƏБДІРƏСІЛОВ Ербол Құралбайұлы (10.6.1975 ж.т., Жамбыл обл. Т.Рысқұлов ауд. Луговой к) – филол. ғыл. докт. (2008). Жамбыл пед. ин-тын (1996), ҚазҰУдың аспирантурасын (1999) бітірген. 1999–2008 ж. ҚазҰУ-да ассистент, аға оқытушы, «Қазақ университеті» газеті бас редакторының орынбасары, доцент, 2008–11 ж. Еуразия ұлттық унтінде доцент, проф., деканның орынбасары қызметтерін атқарды. 2011 жылдан ун-т жанындағы Академиялық мəселелер департаменті директорының орынбасары, ун-т проф. «Қазақ терминографиясының ғылыми-теориялық негіздері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. 50-ден астам ғыл. еңбектің, 1 монография, 2 оқулық пен 1 сөздіктің авторы. ƏБДІРƏСІЛОВ Сейілхан (1939 ж.т.) – геогр. ғыл. докт. (1996), проф., «Экология» Халықар. академиясының акад. Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс интын (қазіргі Тараз мемл. ун-ті) бітірген (1967). 1967–82 ж. осы ин-тта ассистент, аға оқытушы болды. 1982 жылдан ҚазҰУ-да доцент. «Континентішілік атыраулардың қалыптасуы мен динамикасы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: гидравлик. режимдер, өзен атырауларындағы гидрол.-морфол. үдерістер. 90-нан астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 3 монографияның, 1 оқу құралы мен 2 сөздіктің авторы. ƏБЕНОВА Ұлбосын (3.3.1939 ж.т., қазіргі Оңт. Қазақстан обл. Арыс қ.) – мед. ғыл. докт. (1985), проф. (1994). Алматы мемл. мед. ин-тын (1963, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) жəне Мəскеудегі бұрынғы КСРО Мед. ғыл. академиясы Вирусология ин-тының аспирантурасын (1968) бітірген. 1968 жылдан Денсаулық сақтау мин-нің Эпидемиология, микробиология жəне жұқпалы аурулар ғыл.-зерт. ин-тында кіші, аға ғыл. қызметкер, Вирусология ин-тында қызметкер (1972–79), 1986 жылдан лаб. меңгерушісі болып қызмет атқарады. Оның негізгі ғыл.-зерт. еңбектері вирусология мəселелеріне арналған. 150-дей ғыл. еңбектің авторы. ƏБЕУОВА Ольга Əменқызы (24. 12.1947 ж.т. Қарағанды қ.) – мед. Е.Əбдірəсілов С.Əбдірəсілов ƏБДІРƏСІЛОВ О.Əбдірахымов Б.Əбдірəсілов

ғыл. докт. (2000). Қарағанды мемл. мед. ин-тын (1971, қазіргі Қарағанды мемл. мед. ун-ті) бітірген. 1973–96 ж. Қарағанды пед. интының адам анатомиясы мен физиологиясы кафедрасының аспиранты, ассистенті, доценті, 1996 жылдан Қарағанды мемл. ун-тінің доценті. «Ағзаға қорғасын мен түзетудің эфферент əдістері əсері кезіндегі микроэлементтік алмасу жəне кейбір физиологиялық үдерістер» тақырыбында докт. дисс. қорғады.Ə. 90-тен астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монографияның, 2 патенттің авторы. ƏБЖАНОВ Көбен (1.1.1929, Қарағанды обл. Жаңаарқа ауд. Атасу кенті – 30.7.1981, Алматы қ.) – заң ғыл. докт. (1969), проф. (1970). Алматы мемл. заң ин-тын (1950) бітірген соң осында аға оқытушы (1950–60), Қазақ КСР-і Мин. Кеңесінде құқық тобының бастығы (1960–61), ҚазМУ-да доцент (1961–70, қазіргі ҚазҰУ), кафедра меңгерушісі (1970–81) қызметтерін атқарған. 1969 ж. «Еңбек шартының мəні» деген тақырыпта докт. дисс. қорғаған. Оның ғыл. жұмыстарының негізгі бағыты – кеңестік еңбек құқығының мəселесі. ƏБЖАНОВ Төлеуғазы Ысқақұлы (7.8.1935 ж.т., Ресей, Кемерево қ. – 11.9.2008, Қарағанды қ.) – филос. ғыл. докт. (1993), проф. (1993). Қарағанды пед. интын бітірген (1957). 1958–60 ж. Қарағанды обл. атқару к-тінде нұсқаушы, 1960–63 ж. обл. «Советтік Қарағанды» газетінде əдеби қызметкер, 1963–66 ж. Қарағанды пед. ин-тының оқытушысы, 1966–70 ж. Киев мемл. ун-тінің аспиранты, 1973–94 ж. ҚазМУдың (қазіргі ҚазҰУ) доценті, 1994– 2008 ж. Қарағанды мемл. унтінде проф., кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 1992 ж. «Философия тарихындағы ақыл мен сананың диалектикасы» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. 60-тан астам ғыл. еңбектің авторы. ƏБЖАНОВ Ханкелді Махмұтұлы (11.10.1953 ж.т., Қарағанды обл. Жаңаарқа ауд. Атасу а.) – тарих ғыл. докт. (1992), проф. (1993). ҚазМУ-дың тарих ф-тін (1976, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Ақмола құрылыс инженерлері ин-тында жəне ҚазМУ-да оқытушы (1976–79), ал 1979–2011 ж. Қазақстан ҒА-ның Тарих, археол. жəне этнол. ин-тында ғыл., аға ғыл. қызметкер, ҚазҰПУ-да кафедра меңгерушісі, Еуразия ұлттық ун-тінде кафедра меңгерушісі, Қазақстан мемлекеті тарихы ғыл.-зерт. ин-ты директорының орынбасары қызметтерін атқарды. 2011 жылдан Тарих жəне этнология ин-тының директоры. 1992 ж. «Қазақстанның ауыл интеллигенциясы: қалыптасуының жəне əлеуметтік іс-əрекеттерінің тарихи тəжірибесі (1946–1985 ж.)» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. 300-ден астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 10-нан астам монография, оқу құралы мен оқулықтың авторы. ƏБЖАППАРОВА Бибіхадиша Жүрсінқызы (8.11.1960 ж.т., Қызылорда обл. Шиелі ауд. Бəйгеқұм ст.) – тарих ғыл. докт. (2010). ҚазҰУ-ды бітірген (1983). 1985–2010 ж. Арқалық, Павлодар мемл. пед. ин-ттарында оқытушы, доцент болып істеді. 2010 жылдан Еуразия ұлттық ун-тінде доцент. «Қазақстан өндірістік-техникалық интеллигенциясының тарихнамасы (1917–1991 жж.)» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: Отан тарихы, тарихнама, деректану жəне тарихи зерт. əдістері, интеллигенция тарихы, тарихнамасы. ƏБЖƏЛЕЛОВ Ахан Бегманұлы (24.12.1959 ж.т., Қызылорда обл. Жаңақорған ауд.) – биол. ғыл. докт. (1999), проф. (2003). ҚазМУдың биол. ф-тін (1988, қазіргі ҚазҰУ) жəне Қазақстан ҰҒА-ның аспирантурасын (1992) бітірген соң Микробиология жəне вирусология ин-тында ғыл., аға ғыл. О.Əбеуова Т.Əбжанов Х.Əбжанов Б.Əбжаппарова ƏБЖƏЛЕЛОВ

қызметкер (1992–97), Қазақ ұлттық агр. ун-тінде дoцент, проф. (1997–2000), Еуразия ұлттық унтінде проф., кафедра меңгерушісі (2000–04), Халықар. қазақ-түрік ун-тінде кафедра меңгерушісі (2004–06), ал 2006 жылдан Микробиология жəне вирусология ин-ты директорының орынбасары қызметтерін атқарады. 80-ге тарта ғыл. мақалалар мен оқу құралдарының авторы. ƏБИБОЛАЕВА Айжан Буданқызы (26.9.1968 ж.т., Шымкент қ.) – пед. ғыл. докт. (2004), проф. (2011). Шымкент пед. ин-тын (1990, қазіргі Оңт. Қазақстан мемл. ун-ті) бітірген. 1990–2007 ж. Оңт. Қазақстан мемл. ун-тінде оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2007 жылдан Еуразия ұлттық ун-тінде доцент, кафедра меңгерушісі, проф. «Теоретико – методологические основы профессиональной подготовки будущих учителей к воспитательной работе» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – қазіргі жағдайда болашақ мұғалімді тəрбие жұмысына кəсіби дайындау. 90-нан астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 4 монография, 5 оқу құралының авторы. ƏБИЕВ Сардарбек (1.1.1946 ж.т., Қызылорда обл. Жаңақорған ауд. Өзкент а.) – биол. ғыл. докт. (1994), проф. (2001). Қазақ мемл. а. ш. ин-тын (1969, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) жəне оның аспирантурасын (1973) бітірген. Қызылорда обл. Жаңақорған ауд. «Задария» кеңшарында бас агроном (1969–70) болып жұмыс істеді. Қазақстан ҒА-ның Ботаника ин-тында аға лаборант, лаб. меңгерушісі, ин-т директоры (1973–2005; қазіргі ҚР Білім жəне ғыл. мин-нің Биол. зерттеулер орт.), 2005 жылдан Еуразия ұлттық ун-тінде кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады. «Ржавчинные грибы злаковых растений Казахстана» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. – Қазақстанда эксперименттік микология мектебін құрушы. Оның негізгі ғыл. еңбектері мəдени жəне табиғи өсімдіктерде тіршілік ететін паразитті саңырауқұлақтардың түрлік құрамын, таралу заңдылықтарын, биол., экол. ерекшеліктерін зерттеуге арналған. Ə. бірқатар ғыл. еңбектің, оның ішінде 4 монографияның авторы. Медальдармен марапатталған. ƏБИСАТОВ Қайыржан (21.2. 1937 ж.т., Атырау обл. Индер ауд. Мəмбет а.) – мед. ғыл. докт. (1984), проф. (1989). Алматы мемл. мед. ин-тын (қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) (1960) жəне Мəскеудегі КСРО Мед. ғыл. академиясының эксперименттік жəне клиник. онкология ин-тының аспирантурасын (1963) бітірген. Қазақ онкология жəне радиология ғыл.-зерт. ин-тының Гурьев (қазіргі Атырау) қ-ндағы бөлімшесінде кіші, аға ғыл. қызметкер, бөлім меңгерушісі (1963–85), 1985 жылдан Алматы мемл. мед. ин-тында кафедра меңгерушісі болды. Оның қазақ тілінде жазылған алғашқы ғыл.-зерт. жұмыстары өңеш қатерлі ісігінің пайда болу себептерін анықтау, ісік алды науқастарын емдеу жəне өкпе, асқазан, ішек рагына қарсы қолданылатын ем тəсілдерін жетілдіру, емнің жаңа жолдарын іздестіруге арналған. Ə. 145 ғыл.-зерт. жарияланымның, оның ішінде 1 монография, оқулық (2 томдық «Онкология»), 7 оқу-əдістемелік құралдары мен сөздіктің («Қазақша-орысша медициналық сөздік») авторы. Еңбек Қызыл Ту орденімен марапатталған. ƏБСАТТАРОВ Еділ Айдарханұлы (2.6.1939 ж.т., Ташкент қ.) – мед. ғыл. докт. (1972), проф. (1977). Алматы мемл. мед. ин-тын (1962, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) жəне оның аспирантурасын (1967) бітірген. КСРО Денсаулық сақтау мин-нің дəрігерлер білімін жетілдіру ин-тында ассистент, аға оқытушы, проф., кафедра меңгерушісі (1967 –86), 1986 жылдан Алматы мемл. мед. ин-тында проректор, кафедра меңгерушісі болып қызмет атқарады. Оның ғыл.-зерт. жұмыстарының негізгі бағыты – жалпы жəне қан тамырлары хирургиясы мəселелері. ƏБСАТТАРОВ Раушанбек Борамбайұлы (8.4.1940 ж.т., Ауғанстан) – филос. ғыл. докт. (1990), проф. (1991). Киев мемл. ун-тінің Қ.Əбисатов ƏБИБОЛАЕВА А.Əбиболаева С.Əбиев

филос. ф-тін (1967) жəне оның аспирантурасын (1970) бітірген. ҚазМУ-да (қазіргі ҚазҰУ) аға оқытушы, доцент (1971–88), Қазақстан КП ОК жанындағы ұлтаралық қатынастар секторының меңгерушісі (1988–90), Қазақстан менеджмент, экономика жəне болжау ин-тында кафедра меңгерушісі (1991–94), ҚР Президенті аппаратында кеңесші (1995–97), 1997 жылдан ҚазҰПУда кафедра меңгерушісі (тарих ф-тінің деканы, 2000–02) жəне осы ун-ттің «Хабаршы» журналының бас редакторы қызметтерін атқарады. Оның ғыл.-зерт. жұмыстарының негізгі бағыты – ұлтаралық қарым-қатынас мəдениеті, этносаяси қауымдастық, халықтардың бірлігі мен əр түрлі ойлау стилі, т.б. мəселелер. «Ғылыми-техникалық революция жəне қоғамдық өмірдің интернационализациялануы: əлеуметтік-философиялық талдау» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. 600-дей ғыл. мақаланың, оның ішінде 36 монографияның авторы. ƏБСƏМЕТОВ Мəлік Құдысұлы (1.9.1953 ж.т., Алматы обл. Жамбыл ауд. Фабричный кенті) – геол.-минерал. ғыл. докт. (1992). Қазақ политех. ин-тын (1975) жəне Қазақстан ҒА-ның Гидрогеол. жəне гидрофиз. интының аспирантурасын (1980) бітірген. Осы ин-тта (1975–77), ҚР Президенті жанындағы Ғыл. жəне тех. мəселелері жөніндегі жоғары консультативтік кеңес мүшесі (1995–96), ҚР Премьерминистрі орынбасарының кеңесшісі, ҚР Білім жəне ғыл. миннің ғыл. департаменті директорының орынбасары, директоры (1996–2001), осы министрліктің Жоғары аттестаттау к-ті төрағасының орынбасары (2001–03) болды. 2003 жылдан Қазақ ұлттық тех. ун-тінде проректор қызметін атқарады. «Геохимия подземных вод Балхашского сегмента земной коры Центрального Казахстана» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. ƏБСƏМЕТОВ Сілəм Құдысұлы (9.9.1947 ж.т., Алматы обл. Жамбыл ауд. Қастек а.) – заң ғыл. докт. (2003), Əлеум. ғылымдар академиясының акад. (2007). Ген.- майор (1997). Қазақ политех. интын (1972) мен Қазақ құқықтану жəне халықар. қатынастар интын (2002) бітірген. 1966–72 ж. Қаратау қ-ндағы тау-кен хим. комб-нда, 1972–74 ж. Алматы обл. Фабричный а-ндағы Қарғалы мауыт комб-нда еңбек етті. 1974–2002 ж. Қазақ КСР МҚКнің, ҚР ҰҚК жүйесінің түрлі салаларында басшылық қызметтер атқарды. 2002 жылдан ҚР ҰҚК академиясының бастығы. Негізгі ғыл. бағыт – террология. 40тан астам ғыл. еңбектің авторы. «Құрмет» орденімен (2005), бірнеше медальдармен марапатталған. ƏБУҒАЛИЕВА Айгүл Ізтелеуқызы (20.8.1959 ж. т., Алматы қ.) – биол. ғыл. докт. (1994), проф. (2000). ҚазМУ-дың биол. ф-тін (1981, қазіргі ҚазҰУ) жəне Қазақ Егіншілік ғыл.-зерт. ин-тының аспирантурасын (1984) бітірген; осы ин-тта кіші ғыл. қызметкер (1981–83), ғыл. қызметкер (1985– 87), лаб. меңгерушісі (1988–89; 1991–2002), аға ғыл. қызметкер (1989–92), Қазақ ұлттық агр. унтінде проф. (2000–2002), ҚР А. ш. мин-нің ғыл.-өндірістік ортның директоры (2002–04) жəне 2005 жылдан лаб. директоры əрі меңгерушісі қызметтерін атқарады. «Компоненты глиадина и субьединиц глютенина в селекции пшеницы на качество зерна» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. 300-ден астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 5 монографияның авторы, 4 патенттің иегері. ƏБУЕВ Қадыржан Қабиденұлы (26.12.1938 ж.т., қазіргі Солт. Қазақстан обл. Тайынша ауд. Талап а.) – тарих ғыл. докт. (2002), проф. (2003), Қазақ КСР-і Халық ағарту ісінің үздігі (1978), Қазақстанның еңб. сің. қайраткері (2008). Петропавл пед. интының тарих-филол. ф-тін бітірген (1962). Солт. Қазақстан обл. Булаев ауд. жəне Көкшетау обл. Володар ауд-ндағы орта мектептердің мұғалімі, директоры (1962– 64), Көкшетау обл. к-тінде нұсқаушы (1964–65), Көкшетау мемл. ун-тінде аға оқытушы (1972–74), декан (1974–76), ал 1976 жылдан кафедра меңгерушісі болып қызмет атқарады. 8 монография Р.Əбсаттаров С.Əбсəметов Қ.Əбуев ƏБУЕВ

мен 120-дан астам ғыл. мақаланың авторы. Медальдармен марапатталған. ƏБУЕВА Нұрбану Əділбекқызы (25.11.1969 ж.т., Өзбекстан, Бұхара қ.) – саясаттану ғыл. докт. (2008), проф. (2008). ҚазҰПУ-ды бітірген (1998). 2008 жылдан ҚазҰПУ-дың халықар. ынтымақтастық басқармасының бастығы болып қызмет атқарады. «Қазақстан Республикасы мемлекеттік басқармасының жаңашалану жағдайындағы саяси элита» деген тақырыпта докт. дисс. қорғаған. Ə-ның 100-ден астам ғыл. жұмыстары шетелдік жəне отандық басылымдарда жарық көрді. ƏБУОВ Айдар Парқұлұлы (19. 7.1960 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Мақтаарал ауд.) – филос. ғыл. докт. (1997), проф., Жаратылыстану ғыл. академиясының акад. Шымкент пед. ин-тын бітірген (1982). Еңбек жолын Жетісай ауднда бастаған (1982). Сырдария пед. ин-тында оқытушы (1984), Мəскеу халық ш. ин-тында ізденуші-зерттеуші (1986), 1987– 90 ж. Ташкент мемл. пед. ун-тінің аспиранты, 1991–99 ж. Халықар. қазақ-түрік ун-ті кəсіподақ к-тінің төрағасы, ун-ттің вицепрезиденті, кеңесші қызметтерін атқарды. 1999–2003 ж. филос. кафедрасының меңгерушісі, Түркология ин-тының директоры, халықар. қатынастар ф-тінің деканы. «Мировоззрение Ходжа Ахмета Ясави и его место в истории казахской философии» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. 60-тан аса еңбектің, 4 оқулықтың авторы. ƏБУОВ Қуаныш Қабиденұлы (14.1.1946 ж.т., Солт. Қазақстан обл. Айыртау ауд. Жұмысшы а.) – экон. ғыл. докт. (2003), проф. (1992). Целиноград а.ш. ин-тын (қазіргі Ақмола агр. ун-ті) бітірген (1967). 1967–70 ж. Көкшетау обл-ндағы «Лавров», «Сырымбет» кеңшарында механик, шеберхана меңгерушісі, бас инженер, 1970–2004 ж. қазіргі Қазақ агротех. ун-тінде ассистент, доцент, кафедра меңгерушісі, декан, проректор, 2005–09 ж. Көкшетау ун-тінің ректоры қызметтерін атқарды. 2010 жылдан Қазақ агротех. ун-тінде проф. «Солтүстік Қазақстанда шаруа қожалықтарының дамуының ұйымдастырушылық экономикалық негіздері: теория жəне тəжірбие» тақырыбында докт. дисс. қорғады. Негізгі ғыл. бағыты – а.ш. экономикасы, матем. үлгілеу. 150ге жуық ғыл. еңбектің, 8 монография мен оқулықтардың авторы. ƏБУСЕЙІТОВА Меруерт Қуатқызы (15.7.1951 ж.т., Алматы қ.) – тарих ғыл. докт. (1998), проф. (2001). ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері (2002). ҚазМУды (1974, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. КСРО ҒА-ның Шығыстану интының аспирантурасында (1977) оқыған. 1978–92 ж. Тарих, археология жəне этнография ин-тының Шығыстану бөлімінің кіші, аға ғыл. қызметкері, 1992–96 ж. Шығыстану орт. директорының орынбасары, бөлім меңгерушісі, 1996–98 ж. Шығыстану ин-ты директорының орынбасары, 1998 жылдан директоры қызметін атқарады. 1981–88 ж. Мəскеу, СанктПетербург, Ташкент, Душанбе, Қазан қ-ларында өткен археол. экспед. жетекшісі болды. Қазақстанның ЮНЕСКО жанындағы халықар. көшпенділер өркениеті ин-ты басқармасының мүшесі. «Қазақстан мен Орталық Азия: саяси, халықаралық жəне мəдени байланыстары» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Ə. Қазақ хандарының тарихын, шығыстық түпнұсқа дереккөздерінің мəліметтері негізінде Қазақстанның Орт. Азия жəне Шығыс елдерімен тарихи, саяси, дипломат., экон. жəне мəдени байланыстарының көне жəне қазіргі заманын зерттеумен айналысады. 200ден астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 7 монография мен 2 оқулықтың авторы. Экон. Серіктестік Ұйымының халықар. сыйл. (Иран) иегері. «Парасат» орденімен (2007), медальдармен марапатталған. ƏБУТƏЛІП Əспен (28.2.1955 ж.т., Қарағанды обл. Жезді ауд. Қызылүй а.) – ветеринария ғыл. докт. (2006), проф. (2009). Алматы зоотех. – малдəрігерлік интын (1976, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген. 1976–79 ж. Жезқазған обл. ветеринар. лабнда бөлім меңгерушісі, 1979– 81 ж. Қазақ ветеринар. ғыл.-зерт. М.Əбусейітова ƏБУЕВА А.Əбуов Қ.Əбуов

ин-тында аспирант, 1981–2006 ж. Батыс Қазақстан ветеринар. ғыл.- зерт. ст-нда лаб. меңгерушісі, Батыс Қазақстан агротех. ун-тінде доцент қызметтерін атқарды. 2006 жылдан Қазақ ветеринар. ғыл.-зерт. ин-тында аға, бас ғыл. қызметкер, 2008 жылдан бас директордың орынбасары. «Түйе бруцеллезінің профилактикасы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – ветеринар. микробиология, иммунология, инфекц. патология, індеттану, т.б. 200-ден астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 4 монография, 30-дай патент, 3 сөздіктің авторы. ƏБУҰЛЫ Жұмағали (6.4.1945 ж.т. Оңт. Қазақстан обл. Түркістан ауд.) – филол. ғыл. докт. (1998), проф. (1999). ҚР Білім беру ісінің еңбек сің. қызметкері (2004), ҚР-ның мəдениет қайраткері (2006). Қызылорда пед. ин-тының шет ел тілдері ф-тін (1970, қазіргі Қызылорда мемл. ун-ті) жəне Калифорния ун-тінің докторантурасын (1994) бітіргеннен кейін осы ин-тта оқытушы, кафедра меңгерушісі, шет ел тілдері ф-тінің деканы қызметтерін атқарды. Ə. Қазақстандағы тілдік саясат мəселелері бойынша шет ел ун-ттерінде дəріс берді. 1989 ж. Халықар. «Қазақ тілі» қоғамының шет елдермен байланыс жөніндегі вице-президенті болды. Лингвистика бойынша ЮНЕСКО-ның үйлестіру к-тінің мүшесі (1999–2000). 2000 жылдан ҚР Білім жəне ғыл. миннің Қадағалау жəне бақылау ктінің төрағасы. Ə-ның ғыл.-зерт. жұмыстарының негізгі бағыты жоғары оқу орындарында мемл. тіл, ағылшын тілін оқытудың өзекті мəселелеріне арналған. 100-ден аса ғыл. еңбектің авторы. «Құрмет» орденімен (2005) марапатталған. ƏБУХАНОВ Ғабдірахим (25.2. 1912, Батыс Қазақстан обл. Жəнібек ауд. Ұзынкөл а. – 28.4.1995, Орал қ.) – филол. ғыл. канд. Қазақстан жоғ. мектебіне еңб. сің. қызметкер. Орал пед. ин-тын (1939), ҚазМУ-дің аспирантурасын (1949) бітірген. 1939–42 ж. Орал пед. ин-тында оқытушы, 1942–44 ж. Жымпиты орта мектебінде директор, 1944–46 ж. Орал қ-ндағы Мұғалімдердің білімін жетілдіру ин-ты директорының орынбасары, 1949–55 ж. Орал пед. ин-тында кафедра меңгерушісі, директордың орынбасары, 1955– 58 ж. Ақтөбе пед. ин-тының директоры, 1958–72 ж. Орал пед. ин-тында кафедра меңгерушісі, проректор қызметтерін атқарды. «Қазіргі қазақ тіліндегі тəуелдік жалғауының семантика жəне синтаксистік қызметі» тақырыбында канд. дисс. қорғаған. Ə. бес рет қайта басылған «Қазақ тілі» оқулығының авторы. «Құрмет белгісі» орденімен, медальдармен марапатталған. ƏБУШАХМАНОВА Айгүл Хамитқызы (1951 ж.т.) – мед. ғыл. докт. (2003). Қарағанды мемл. мед. ин-тын (1975, қазіргі Қарағанды мемл. мед. ун-ті) бітірген. 1976–91 ж. Қарағанды мемл. мед. ин-тында ассистент, ғыл. қызметкер, 1991–2003 ж. ҚР Денсаулық сақтау мин-нің Еңбек гигиенасы жəне кəсіби аурулар ұлттық орт-ның аға ғыл. қызметкері болып жұмыс істеді. 2003 жылдан Қарағанды мемл. мед. ун-тінде доцент. 50 ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монографияның авторы. ƏБІҚАЕВ Нұртай (15.5.1947 ж.т., Алматы обл. Жамбыл ауд. Жамбыл а.) – ген.-майор (1998), экон. ғыл. докт. (2000). Орал политех. ин-тын (1970), Алматы жоғары партия мектебін (1985), РФ Президенті жанындағы мемл. қызмет академиясын бітірген. Алматы ауыр машина жасау зтында аға инженер, инженерконструктор (1972–76), Алматы қ-ндағы Əуезов ауд. партия ктінде, Қазақстан КП ОК-нде, Қазақ КСР-і Мин. Кеңесінде, ҚаƏ.Əбутəліп Ж.Əбуұлы Ғ.Əбуханов Н.Əбіқаев ƏБІҚАЕВ

зақстан Президенті аппаратында, ҚР ҰҚК төрағасы (1998–99), ҚР Сыртқы істер мин-нің 1-вицеминистрі (2000–02), 2004 ж. ҚР Парламенті Сенатының төрағасы, Ресей Федерациясында елші (2007–08), 2008–10 ж. ҚР-ның Сыртқы істер министрінің 1-орынбасары болды. 2010 жылдан ҚР ҰҚК төрағасы. Ұлыбритания (1995–96), Дания, Швеция, Норвегия жəне Солт. Ирландиядағы (1996) ҚР-ның Төтенше жəне өкілетті елшісі болған. «Инвестиционный потенциал и оптимизация его использования в рыночной экономике» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. «Парасат» (2001), Достық (Ресей) жəне т.б. ордендермен марапатталған. ƏБІҚҰЛОВ Қанат (22.6.1952, Жамбыл обл. Т.Рысқұлов ауд. – 2002, Алматы қ.) – мед. ғыл. докт. (1992), проф. Алматы мемл. мед. ин-тын (1975, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) бітірген. 1975–83 ж. Жамбыл қ-лық т. ж. ауруханасында, Қазақстан ҒА-ның Хирургия ин-тында хирург, Онкология жəне радиология ин-тында аға ғыл. қызметкер, 1983–92 ж. Мəскеудегі Орт. дəрігерлер білімін жетілдіру ин-ты мен Бүкілодақтық онкол. ғыл. орт-та қызметтер атқарды. 1992 ж. Қазақ ұлттық мед. ун-тінде проф., 1995– 2000 ж. Алматы обл. клиник. ауруханасында хирургия бөлімінің меңгерушісі, бас хирург, 2000– 02 ж. Алматы көп салалы клиник. ауруханасында директор қызметін атқарды. Ол 120-дан аса ғыл. жұмыстың, 4 монографияның, 5 өнертапқыштық жəне 4 рационализаторлық ұсыныстың авторы. «Құрмет» орденімен марапатталған. ƏБІЛҒОЖИН Жұлдызбек Бекмұхамедұлы (23.10.1951 ж.т., Алматы қ.) – тарих ғыл. докт. (1991). ҚазПИ-дің тарих ф-тін (1976, қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. 1978 жылдан Қазақстан ҒА-ның Тарих, археол жəне этнол. ин-тында ғыл. жұмыспен айналысты; 1992 жылдан осы ин-тта бас ғыл. қызметкер. «Традиционная структура Казахстана (1920–1930-е годы)» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. – Қазақстандағы 1931– 33 ж. ашаршылық, күштеп ұжымдастыру, қазіргі кездегі агр. мəселелер жөнінде жаңа методол. тұрғыдан жазылған 100-ден астам ғыл. еңбектің авторы. ƏБІЛДАЕВ Тілеухан Шілдебайұлы (6.11.1962 ж.т. Жамбыл обл. Талас ауд. Тамды а.) – мед. ғыл. докт. Алматы мемл. мед. ин-тын (қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) бітірген (1985). 1986–96 ж. Талас ауд. ауруханасында хирург–дəрігер, бөлім меңгерушісі, ауд. бас дəрігер, 1996–99 ж. обл. өкпе ауруларын емдеу диспансерінің бас дəрігері болды. 1999 жылдан обл. денсаулық сақтау басқармасының бастығы. Ə. 20дан астам ғыл. мақалалардың, 1 авторлық куəліктің, 2 əдістемелік ұсыныстың авторы. ƏБІЛДИНА Салтанат Қуатқызы (1.5.1970 ж.т., Қарағанды обл. Жаңаарқа ауд.) – пед. ғыл. докт. (2011). Қарағанды пед. ин-тын (1993, қазіргі Қарағанды мемл. ун-ті), аспирантурасын (1998) бітірген. 1993 жылдан Қарағанды мемл. ун-тінде оқытушы, аға оқытушы, кафедра меңгерушісі болып еңбек етеді. «Қазақстанда оқушыларға этномəдени білім берудің қалыптасуы мен дамуы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – жалпы педагогика, этнопедагогика, жоғары мектеп педагогикасы. 118 ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монография, 4 оқу-əдістемелік құрал, 19 оқу құралының авторы. ƏБІЛЕВ Жұмабай (1954, Қызылорда обл. Жаңақорған ауд. Бірлік а. – 2007, сонда) – филол. ғыл. докт. (2001). ҚазМУ-ды (1981, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Еңбек жолын Жаңақорған ауд. мəдениет бөлімінде бастап, «Жаңақорған тынысы» газетінде жауапты хатшы болды (1983–92). Жаңақорған ауд. «Қазақ тілі» қоғамын басқарды (1992–94). 1994– Т.Əбілдаев С.Əбілдина ƏБІҚҰЛОВ Қ.Əбіқұлов Ж.Əбілғожин

2007 ж. Халықар. қазaқ-түрік ун-тінде аға оқытушы, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған. Ə-тің «Қазақ комедиясы» (2000), «Жазба комедиясының даму ерекшелігі» (2001), «Қ.Мұхамеджанов драматургиясы» (2004) атты монографиялары жарық көрген. ƏБІЛЖАНҰЛЫ Тоқтар (15.5. 1945 ж.т., Қостанай обл. Амангелді ауд. Ағаштыкөл а.) – тех. ғыл. докт. (1996), проф. (2009). ҚР А. ш. ғыл. академиясының акад. (2010). КСРО өнертапқышы. Қазақ а. ш. ин-тын (1969, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген. Қазақ а. ш. ин-тында оқытушы (1969–71), Қазақ А. ш-н механикаландыру жəне электрлендіру ғыл.-зерт. ин-тында кіші ғыл. қызметкер, аспирант, аға инженер, аға ғыл. қызметкер (1971– 80), аға, жетекші ғыл. қызметкер, лаб. меңгерушісі (1982–2007), Арқалық пед. ин-тында аға оқытушы (1980–82), Қазақ агротех. ун-тінде проф. (2007–09), 2009 жылдан Қазақ а. ш-н механикаландыру жəне электрлендіру ғыл.-зерт. ин-тында бас ғыл. қызметкер болып жұмыс істейді. 1994 ж. «Қой шаруашылығына сабақты азықты дайындау үшін технологиялық үрдістерді жетілдіру жəне техникалық құрылымдарды негіздеп жасау» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: мал азығын əзірлеу жəне дайындау үрдістерін атқаруға арналған машиналардың оңтайлы параметрлерін негіздеу. Ə. 115 ғыл. еңбектің, 1 монография, 1 оқулық пен 25 КСРО авторлық куəлігі жəне ҚР патенттері мен инновац. патенттерінің авторы. «Еңбек ардагері» медалімен марапатталған. ƏБІЛҚАСЫМОВ Амангелді (1947 ж.т, Ақмола обл. Қорғалжын ауд. Қорғалжын а.) – мед. ғыл. докт. (1993). Алматы мемл. мед. ин-тын (1971, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) жəне аспирантурасын (1974) бітірген. Целиноград мед. ин-тында ассистент (1975–80), доцент, аға ғыл. қызметкер (1980–94), 1994 жылдан Ақмола мед. ин-тында (қазіргі Астана мемл. мед. ун-ті) кафедра меңгерушісі. Ə. 80-ге жуық ғыл. мақаланың авторы. ƏБІЛҚАСЫМҰЛЫ Бабаш (Бабанияз) (2.11. 1931 ж.т., Атырау обл. Исатай ауд. Тұщықұдық а.) – филол. ғыл. докт. (1983), проф. (1994). Орал пед. ин-тын (1953). Тіл білімі ин-тының аспирантурасын (1964) бітірген. 1953–61 ж. мектеп директоры, Гурьев (қазіргі Атырау) обл. партия к-тінде нұсқаушы, меңгеруші, Атырау пед. ин-тында проректор, 1964 жылдан Қазақстан ҒА-ның Тіл білімі ин-тында ғалым-хатшы, аға, жетекші ғыл. қызметкер, 1987 ж. директордың орынбасары, 1991 жылдан бөлім меңгерушісі, бас ғыл. қызметкер. «19 ғасырдың екінші жартысындағы қазақ əдеби тілі» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Ғыл.-зерт. еңбектері негізінен қазақ əдеби тілі тарихының мəселелеріне арналған. Əбілғазының «Түрік шежіресін» алғаш рет зерттеп, қазақ тіліне аударған. 6 монографияның авторы. Қазақ КСР оқу-ағарту ісінің озық қызметкері (1981), Ш.Уəлиханов атынд. мемл. сыйл. лауреаты (2008). Медальдармен марапатталған. ƏБІЛМƏЖІНОВ Ермек Төлегенұлы (6.7.1971 ж.т., Семей қ.) – тех. ғыл. докт. (2011). Семей технол. ин-тын (қазіргі Семей мемл. ун-тін) бітірген (1993). 1993– 2007 ж. Семей мемл. ун-тінде оқытушы, аға оқытушы, доцент қызметтерін атқарды. 2007 жылдан Семей мемл. пед. ин-тында доцент, 2011 жылдан проф., декан. «Ет жəне ет өнімдерін тасымалдау жəне тоңазытып өңдеу кешенді процестерінің ғылымитəжірибелік негіздері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – тамақ жəне қайта өңдеу өндірісінің дамуы, жоғары білім мəселелері. ƏБІЛОВ Жарылқасын Əбдуахитұлы (21.8.1948 ж.т., қазіргі Оңт. Қазақстан обл. Төле би ауд. Ленгер қ.) – хим. ғыл. докт. (1993), проф. ҚР Жоғ. мектеп ғыл. академиясының корр.-мүшесі (2003). ҚазМУ-ды (1971, қазіргі ҚазҰУ) бітірген соң осы ун-тте аға лаборант, аға инженер (1971–74), ассистент, аға оқытушы, доцент, проф. (1974–96), кафедра меңгерушісі (1996–2001), 2000 жылТ.Əбілжанұлы Б.Əбілқасымұлы Е.Əбілмəжінов ƏБІЛОВ

дан декан қызметтерін атқарады. «Поликомплексы синтетических полиэлектролитов» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Оның жетекшілігімен жантақ пен кермек секілді өсімдік түрінен отандық «Алхидин» жəне «Лимонидин» препараттары жасалды. ҚР ғалымдар ұйымының «Ғылым сардары» сыйл. лауреаты (2008). Ə. 350-ден астам ғыл. жарияланымның, оның ішінде 5 монография мен 12 оқу-əдістемелік құралдарының авторы, 44 патенттері мен авторлық куəліктері бар. ƏБІШЕВ Əли Əжімұлы (11.9. 1962 ж.т. Қызылорда қ.) – экон. ғыл. докт. (2000). ҚР Жоғары мектеп ғыл. академиясының акад. ҚазМУ-ды (1986, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. Гурьев пед. ин-тында (қазіргі Атырау мемл. ун-ті) оқытушы, аға оқытушы (1986–89) қызметтерін атқарды. Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) мемл. унтінің аспиранты (1989–92), ҚазПИ-де (қазіргі ҚазҰПУ) аға оқытушы, деканның орынбасары, декан, кафедра меңгерушісі, 1-проректор (1993–2005) қызметтерінде болды. 2005 жылдан Қазақ экон. ун-тінің ректоры. «Социально-экономическая эволюция технологического способа производства» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Ə-тің 100-ден аса ғыл. еңбегі жарық көрді. ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері. ƏБІШЕВ Байдеш (20.9.1940 ж.т., Қызылорда обл. Қазалы ауд. Абай а.) – а.ш. ғыл. докт. (1997), проф. (2001). Алматы зоотехникалық малдəрігерлік ин-тын (қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген (1962). 1962–91 ж. ҚР ҒАның «Экспериментальдық биология» ин-тында аспирант, ғыл. қызметкер, ғыл. хатшы, лаб. меңгерушісі болып қызмет атқарды. 1991–2003 ж. Қазақтың қой ш. жəне технология ин-тында бөлім меңгерушісі болды. 2003 жылдан Ветеринария жəне мал ш. ғыл.- зерт. орт-нда лаб. меңгерушісі. Ғыл. еңбектерінің негізгі бағыты мал селекциясы мен генетикасына арналған. Ə. түраралық будандастыру əдісі арқылы алынған «Қазақстанның арқар-меринос биязы жүнді» қой тұқымын сұрыптау жұмыстарының авторы. 150-ден астам ғыл. еңбектің жəне 1 монографияның авторы. ƏБІШЕВ Бақыт Хамитұлы (1960 ж.т., Ресей, Приморье өлкесі, Краскино кенті) – мед. ғыл. докт. (1997). Алматы мемл. мед. интын (1983, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) бітірген. Алматы обл. клиник. (1983–84) жəне Респ. орт. (1984–87) ауруханасында дəрігер-хирург, Қазақ ғыл.-зерт. интында ғыл. (1987–91), Урология ғыл. орт-нда жетекші (1991–96) ғыл. қызметкер, 1997 жылдан бөлім меңгерушісі қызметін атқарады. Ə. 60-қа жуық ғыл. жарияланымның, оның ішінде 3 монографияның авторы. ƏБІШЕВ Ғазиз (5.9.1916, Қостанай обл. Амангелді ауд. – 1982 Алматы қ.) – тарих ғыл. докт. (1959), проф. (1962) Қазақ КСР-і Жоғары партия мектебінің еңб. сің. қызметкері. Журналистика интын бітірген (1938, Алматы қ.). 2-дүниежүз. соғысқа қатысқан. Қазақ мемл. баспасында редактор, Қазақстан КП ОК жанындағы партия тарихы ин-тында аға ғыл. қызметкер, Қазақ мемл. қыздар пед. ин-тында кафедра меңгерушісі (1946–82) болды. 2-дүниежүз. соғыс жылдарындағы Қазақстан тарихы мəселелерін зерттеген. Ə-тің 100-ден аса ғыл. еңбегі мен 20-ға жуық жинағы, бірнеше монографиясы жарық көрген. Қызыл Жұлдыз, «Құрмет белгісі» 2-дəрежелі Отан соғысы ордендерімен, медальдармен марапатталған. ƏБІШЕВ Қажымұрат (15.12. 1931 ж.т., Қызылорда обл. Сырдария ауд. 1 Май а.) – филос. ғыл. докт. (1985), проф. (1987). Қызылорда пед. ин-тын (1951, қазіргі Қызылорда мемл. ун-тін) бітірген. Қызылорда қ-ндағы мекБ.Əбішев Қ.Əбішев ƏБІШЕВ Ж.Əбілов Ə.Əбішев

тепте мұғалім (1951–52), ҚазҰУдың аспиранты (1952–55), Атырау қ-лық партия к-тінде лектор (1955–56), Қызылорда обл. атқару к-тінде нұсқаушы (1956– 59), Атырау, Қызылорда пед. инттарында оқытушы (1959–71), ҚазМУ-да (қазіргі ҚазҰУ) аға оқытушы (1971–74), ҚР Білім жəне ғыл. мин-нде аға ғыл. қызметкер (1974–83), 1983 жылдан ҚР Білім жəне ғыл. мин-нің Филос. жəне саясаттану ин-тында бөлім меңгерушісі. Ғыл. еңбектерінің бағыты – диалектик. логика тақырыбына арналған. 180-нен астам ғыл.-əдістемелік еңбектің авторы. ƏБІШЕВ Майдан Айтмағанбетұлы (15.6.1943 ж.т., Алматы обл. Ақсу ауд. Қапал а.) – əлеуметтану ғыл. докт. (2003), проф. (2006), «Экология» Халықар. академиясының (2000), Халықар. Пед. ғылымдар академиясының акад. (2002). ҚР-ның еңб. сің. қайраткері (2008). ҚазҰУ-ды бітірген (1965). 1972–75 ж. аға ғыл. қызметкер, 1977–84 ж. Алматы мемл. мед. ин-тында кафедра меңгерушісі, 1984–88 ж. Қазақстан Компартиясы Орт. К-тінде жауапты қызметкер, 1988–93 ж. Қазақ дене тəрбиесі ин-тында проректор, 1993–98 ж. «Невада – Семей» қозғалысының президенті, 1999– 2004 ж. Қазақ мемл. қыздар пед. ин-тында 1-проректор қызметтерін атқарды. 2004 жылдан Қазақ ұлттық агр. ун-тінде Əлеум.- гуманит. білім беру жəне тəрбие ин-тының директоры. «Социологический анализ деятельности международного антиядерного движения «Невада – Семипалатинск» как социального института» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – ядр. сынақтар мен технологиялардан зардап шеккен Қазақстан тұрғындарының денсаулығы мен экологиясын сауықтыру мəселелері. 130-дан астам ғыл. еңбектің авторы. ҚР-ның білім беру ісінің құрметті қызметкері (2003). Медальдармен марапатталған. ƏБІШЕВА Алтын Байдерқызы (1947 ж.т., Ақмола обл. Еңбекшілдер ауд. Бұланды а. – 2003) – мед. ғыл. докт. (1993), проф. (1993). Қарағанды мемл. мед. ин-тын (1971, қазіргі Қарағанды мемл. мед. ун-ті) жəне Мəскеу қ-ндағы КСРО Денсаулық сақтау мин. Орт. дəрігерлер білімін жетілдіру ин-тының аспирантурасын (1976) бітірген. 1973–2003 ж. Қарағанды мемл. мед. ин-тында ізденуші-зерттеуші, ассистент, доцент, аға ғыл. қызметкер, проф. қызметтерін атқарды. 100-ден астам ғыл. еңбек пен 3 монографияның, 2 ғыл. жаңалықтың авторы. ƏБІШЕВА Əлия Қажымұратқызы (13.6.1963 ж.т., Қызылорда қ.) – филос. ғыл. докт. (2005), проф. (2007). ҚазМУ-дың (1985, қазіргі ҚазҰУ) биол. ф-тін жəне аспирантурасын (1995) бітірген. Қазақстан ҒА-ның Молек. биол. ин-тында (1985–87), ҚазПИ-де (1987–2006, қазіргі ҚазҰПУ) оқытушы, аға оқытушы, ал 2007 жылдан осы ун-ттің проф. қызметін атқарады. «Психоанализдің антропологиялық концепциясы жəне философиядағы құндылық мəнінің проблемасы» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Оның ғыл. жұмыстарының негізгі бағыты – мəдениет философиясы, филос. антропология, дінтану, ғылым тарихы мен философиясы. Ə. 44 ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монографияның авторы. ƏБІШЕВА Вера Түкенқызы (29. 5.1952 ж.т., Қарағанды обл. Қарқаралы қ.) – филол. ғыл. докт. (2010), проф. (2011). Қарағанды мемл. ун-тін (1973), Алматы Жоғары партия мектебін (1985) бітірген. 1977–91 ж. Қарағанды обл. комсомол жəне партия органдарында жауапты қызметтер атқарды. 1991–95 ж. мұражай бастығы, 1995 жылдан Қарағанды мемл. ун-тінде аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, проф. «Қазіргі журналистиканың деонтологиясы: қалыптасу мəселелері (орыс тілді баспа материалынан)» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – журналистің сөйлеу мəдениеті, БАҚ тілі мен стилі, журналистик. деонтология. 80-нен астам ғыл. еңбектің, 1 монография, 2 оқу-əдістемелік құралдың авторы. ƏБІШЕВА Зейнеш Садырқызы (23.1.1947 ж.т., Қызылорда обл. Сырдария ауд. Тереңөзек кенті) – тех. ғыл. докт. (1995), проф. (1996), ҚР Жаратылыстану ғыл. акадеМ.Əбішев А.Əбішева В.Əбішева ƏБІШЕВА

миясының акад. (2008). КСРО өнертапқышы (1987). Мəскеу Талшықты хим.-технол. ин-тын (1971) жəне аспирантурасын (1974) бітірген. 1974–87 ж. Қазақстан ҒАның Металлургия жəне кен байыту ин-тының кіші, аға ғыл. қызметкері, 1987–2010 ж. лаб. меңгерушісі, 1998–99 ж. директордың орынбасары болды. 2011 жылдан «ЦНЗМО» АҚ-ның президенті. «Физико-химические основы и разработка технологических схем извлечения галлия и осмия из нетрадиционных источников сырья» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Қ.И.Сəтбаев атынд. сыйл. лауреаты (2011). 240-тан астам ғыл. еңбектің, 2 монографияның, 78 КСРО, ҚР авторлық куəліктері мен патенттерінің авторы. Медальдармен марапатталған. ƏБІШЕВА Сəуле Жүнісқызы (27. 3.1955 ж.т., Алматы қ.) – филол. ғыл. докт. (2003), проф. (2005). ҚазПИ-ді (1976, қазіргі ҚазҰПУ) жəне аспирантурасын (1987) бітірген. Алматы қ-ндағы орта мектепте мұғалім (1976–83), 1987 жылдан ҚазПИ-де (қазіргі Қазақ ұлттық пед. ун-ті) оқытушы, диссертац. кеңестің ғалым-хатшысы (1993–98, 2002–05), ал 2006 жылдан осы ун-тте кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. «Табиғат əлемінің поэтикалық жүйесі: құрылымы мен семантикасы» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Оның ғыл.-зерт. жұмыстарының негізгі бағыты – 20 ғ-дағы қазақ жəне орыс поэзиясын қарастыру, өлеңтану, поэтик. мəтін жүйелілігінің теор. мəселелері. Ə. 130 ғыл. жұмыстың, оның ішінде 1 монографияның авторы. ƏГЕЛМЕНОВ Мақсұт Елтайұлы (1958 ж.т.) – хим. ғыл. докт. (2004), проф. (2004). Қарағанды мемл. ун-тін бітірген (1980). 1980–83 ж. осы ун-тте оқытушы, 1983–85 ж. КСРО ҒА-ның Физ. ин-тының люминесценция лабнда стажер-зерттеуші, 1988 жылдан ҚР ҒА-ның Органик. синтез жəне көмір химиясы ин-тында инженер, аға ғыл. қызметкер, лаб. меңгерушісі. 60 ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монографияның авторы. ƏДРІШЕВ Айтқазы Қалиолдаұлы (12.9.1942 ж.т., Шығыс Қазақстан обл. Күршім ауд. Камышенка а.) – тех. ғыл. докт. (1999), проф. (2001). ҚР Жаратылыстану ғылымдары ұлттық академиясының (2009), Минералды ресурстар академиясының (2002) акад. Өскемен жол-құрылыс ин-тын (1969), Қазақ политех. ин-тының (қазіргі Қазақ ұлттық тех. ун-ті) аспирантурасын (1975) бітірген. 1975 жылдан Өскемен жол-құрылыс ин-тында (қазіргі Шығыс Қазақстан мемл. тех. ун-ті) аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, проректор, 2006 жылдан декан қызметін атқарады. «Түсті металлургияның қатты жəне сұйық қалдықтарын рационалды қолдануының жəне залалсыздандырылуының əдістерін өңдеу жəне зерттеу» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – минералды шикізатты өңдеу, өңдеу аумағындағы қоршаған ортаны қорғау жəне еңбек қауіпсіздігінің инж. əдістерінің мəселелері. 214 ғыл. еңбектің, оның ішінде 4 монография, 7 оқу құралдары, 9 патенттің авторы. «Құрмет» орденімен (2003), медальдармен марапатталған. ƏДІБАЕВ Орынғали (1940 ж.т., қазіргі Шығыс Қазақстан обл. Абай ауд. Қарауыл а. – 30.9.2006, Алматы қ.) – мед. ғыл. докт. (1984), проф. (1987). Семей мемл. мед. ин-тын (1963) бітірген. Жамбыл жəне Семей облыстарында дəрігер (1963–68), Семей мемл. мед. ин-тында аспирант, ассистент, доцент (1968–79), Қазақ КСР-і Денсаулық сақтау мин-нің Кардиология ғыл.-зерт. ин-тында бөлім меңгерушісі (1979–85), Қазақ КСР-інің Денсаулық сақтау мин-нің терапевті (1985–88), қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-тінде проф., кафедра меңгерушісі (1986– 2006) қызметтерін атқарды. 102ден астам ғыл. еңбек пен 2 монографияның авторы. ƏДІБАЕВ Хасен (26.8.1924, қазіргі Шығыс Қазақстан обл. Аягөз ауд. Қосағаш а. – 12.5.2012, Алматы қ.) – филол. ғыл. докт. (1970), проф. (1973), Қазақстанның еңбек сің. қызметкері. 2-дүниежүз. соғысқа қатысқан. ҚазМУдың филос.-экон. ф-тін (1955, қазіргі ҚазҰУ) жəне ҚазПИ-дің (1959, қазіргі ҚазҰПУ) аспирантурасын бітірген. 1959 жылдан А.Əдрішев ƏБІШЕВА З.Əбішева С.Əбішева

ҚазПИ-де ұстаздық еткен, кафедра меңгерушісі (1978–82, 1991– 2001). «Ғ.Мүсірепов шеберлігі» деген тақырыпта докт. дисс. қорғаған. Ғыл. жұмысының бағыты – қазақ əдебиетінің даму барысы, жазушы шеберлігі, жанрлар түрі мəселесін зерттеу. «Уақыт жəне суреткер» (1967), «Талант, талғам, тағдыр» (1971), «Көкжиек» (1978) атты сын-зерттеу кітаптары қазақ əдебиетінің келелі мəселелері: əдеби шеберлік пен жанрлар типологиясына, көрнекті қаламгерлердің (М.О.Əуезов, Ғ.М.Мүсірепов, Х.Есенжанов, əдебиеттанушы Қ.Жұмалиев) шығарм-тарын саралауға арналған. Орыс мектептеріне, арнаулы жəне жоғары оқу орындарына арналған бірнеше оқулықтардың авторы. 2-дəрежелі Отан соғысы жəне Қызыл Жұлдыз ордендерімен жəне медальдармен марапатталған. ƏДІЛБАЕВ Ғалым Бəзенұлы (23.10.1951 ж.т., Алматы обл. Алакөл ауд. Үшқайың а.) – мед. ғыл. докт. (1998), проф. Алматы мед. ин-тын (қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) бітірген (1973). 1973– 76 ж. Үйгентас ауд. ауруханасында тіс дəрігері, 1976 жылдан Қазақтың онкология жəне радиология ғыл.-зерт. ин-тында ғыл. қызметкер, 1991 жылдан жетекші ғыл. қызметкер, 2002 жылдан Қазақ ұлттық мед. ун-тінде проф. қызметтерін атқарады. Ə. Қазақстанда жəне шетелдерде (АҚШ, Жапония, Испания, Корея, Голландия, Ресей, Украина, Беларусь, Молдова, Өзбекстан, т.б.) өткен Халықар. конференцияларда баяндамалар жасаған. Қазақстанның бас жəне мойын ісіктері мамандары ассоциациясының президенті, Еуразиялық бас жəне мойын ісіктері мамандары ассоциациясының ғыл. кеңесінің, Еуропа онколог-хирургтарының мүшесі. 167 ғыл. еңбектің, 10-нан астам монографияның, өнертабыстық куəліктері жəне əдістемелік нұсқаулардың авторы. 2 рет «Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау ісінің үздігі» (1996, 2001) төсбелгісімен марапатталған. ƏДІЛБАЕВА Айгүл Серікқанқызы (10.9.1975 ж.т., Шығыс Қазақстан обл. Аягөз қ.) – тарих ғыл. докт. (2010). Семей мемл. ун-тін (1997), Қазақ ұлттық пед. ун-тінің аспирантурасын (2001) бітірген. 1997–99 ж. Семей мемл. ун-тінде аға лаборант, зерттеуші-стажер, 2003–04 ж. «Қайнар» Семей унтінде кафедра меңгерушісі болды. 2004–2010 ж. Семей мемл. пед. ин-тында аға ғыл. қызметкер, декан, 2011 жылдан доцент қызметтерін атқарады. «Города Восточного Казахстана: особенности социально-экономического, историко-политического, экологического и демографического развития (вторая половина 19 – начало 21 веков)» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: Шығыс Қазақстанның əлеум.- экон. дамуы. 32 ғыл. еңбектің, 2 оқу құралының авторы. ƏДІЛБЕКОВ Дəурен Зекенұлы (1956 ж.т., Шығыс Қазақстан обл. Үржар а.) – экон. ғыл. докт. (1995). Новосибирск электртех. ин-тын (1979), Мəскеу қ-ндағы Халық ш. академиясын (1994) бітірген. 1984–89 ж. Алматы қ-ндағы жолаушы тасымалдаушы кəсіпорында шебер, аға шебер, цех бастығы, аға инженер, басшысы, 1989–94 ж. Совет ауд. атқару к-ті төрағасының орынбасары, аудан əкімш. басшысының 1-орынбасары, 1994–95 ж. ҚР Жоғ. Кеңесінің депутаты, кəсіпкерлікті дамыту жəне оны қолдау орт. бас директорының орынбасары, 1995–97 ж. Көкшетау обл. əкімінің 1-орынбасары, Солт. Қазақстан обл. экон. басқармасының бастығы, 1997– 98 ж. ҚР Премьер-министрінің эксперт-аналитик. канцелярия бөлімінің сектор меңгерушісі, 1998– 2005 ж. Ақмола обл. əкімінің орынбасары, 2005–06 ж. Көкшетау қның əкімі, 2006–08 ж. «Теміржолжылу» АҚ-ның вице-президенті Х.Əдібаев А.Əділбаева Д.Əділбеков ƏДІЛБЕКОВ Ғ.Əділбаев

қызметтерін атқарды. 2008 жылдан Ақмола обл. əкімінің орынбасары. Ə. 40-тан астам ғыл. мақаланың, 4 монографияның авторы. ƏДІЛБЕКОВА Дариға Айданқызы (22.4.1951, Жамбыл обл. Сарысу ауд. Түгіскен а. – 7.3.2012, Шымкент қ.) – мед. ғыл. докт. (2008), проф. (2010). Қарағанды мемл. мед. ин-тын (1974) бітірген. 1974–79 ж. Қарағанды қ-ндағы №4 балалар ауруханасында дəрігер, 1979–2012 ж. Шымкент қ-нда дəрігер, Өлкелік патолог. ғыл.-зерт. ин-тында ғыл. қызметкер, қазіргі Оңт. Қазақстан мемл. фармацевтика академиясында ассистент, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. «Өндірістік жəне дəрілік ксенобиотиктерге организмнің даралық сезімталдығын алдын-ала аңғару жолдарын оңтайландыру» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. 100-ден аса ғыл. еңбектің, 7 патенттің авторы. ҚРның Денсаулық сақтау ісінің үздігі. ƏДІЛГЕРЕЕВ Халел Мұхамеджанұлы (28.4.1904, қазіргі Батыс Қазақстан обл. Тайпақ ауд. Қырыққұдық а. – 17.10.1974, Алматы) – тарихшы. Қазан шығыс пед. интын бітірген (1932). «XVIII–XIX ғасырларда қазақтарда төлеңгіттер əлеуметтік тобының пайда болуы, рөлі жəне эволюциясы» деген тақырыпта диссертация қорғап (1939), қазақтар арасында тұңғыш тарих ғылымының кандидаты атағын алды. 1934–42, 1946– 51, 1954–74 ж. Абай атынд. Қазақ пед. ин-тының деканы, директоры, кафедра меңгерушісі, доценті қызметтерін атқарды. 1942–45 ж. Ұлы Отан соғысына қатысқан. 1951–54 ж. Шымкент мұғалімдер ин-тында қызмет етті. Ə. қазақ əдебиеттанушылары мен тарихшыларының тұрпайы соц. əдістемелеріне қарсы шығып, шоқантануды бастаушылардың, С.Ж. Аспандияров туралы алғаш қалам тартқандардың бірі болды. Кенесары Қасымов бастаған (1837– 47) қазақ халқының ұлт-азаттық, қозғалысы жөнінде тарихшы Е.Бекмахановтың тұжырымдамасын қолдағаны үшін саяси қуғынға ұшырады. ƏДІЛҒАЗИНОВ Ғайнелғазы Зайнуллаұлы (8.1.1954 ж.т., Шығыс Қазақстан обл. Ұлан ауд. Белогорский кенті) – пед. ғыл. докт. (2004), проф. (2007). Халықар. пед. ғылымдары академиясының акад. (2009). Өскемен пед. ин-тын (қазіргі Шығыс Қазақстан мемл. ун-ті) бітірген (1975). 1975–87 ж. аудандағы Асубұлақ кентінде мұғалім, 1987–2010 ж. пед. ин-тта (ун-тте) доцент, басқарма бастығы, проректор қызметтерін атқарды. 2010 жылдан Қазақстан – Ресей ун-тінің проректоры. «Шағын жинақталған мектепте педагогикалық үрдісін басқаруды жетілдірудің теориялық негіздері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: кəсіби білім берудің педагогикасы мен əдістемесі, білім берудің сапасын бағалау мəселелері. 165 ғыл. еңбектің, оның ішінде 3 монография, 6 оқу құралының авторы. ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері (2003). ƏДІЛОВА Алмагүл Советқызы (3.5.1972 ж.т., Қарағанды обл. Ақтоғай ауд. Қызыларай а.) – филол. ғыл. докт. (2009). Қарағанды мемл. ун-тін бітірген (1983). 1983– 90 ж. Қызыларай орта мектебінде мұғалім болып істеген. 1991 жылдан Қарағанды мемл. ун-тінде оқытушы, аға оқытушы, аға ғыл. қызметкер, доцент. «Қазақ көркем шығармаларындағы интертекстуалдылықтың репрезентациясы, семантикасы жəне құрылымы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: мəтін лингвостилистикасы, тіл мəдениеті, терминология, көркем аударма мəселелері. 50 ғыл. еңбектің, 1 монография, 2 оқу құралының авторы. ƏДІЛХАНОВА Шолпан Рахымбекқызы (2.3.1965 ж.т., Семей қ.) – а.ш. ғыл. докт. (2010). СеА.Əділова ƏДІЛБЕКОВА Д.Əділбекова Х.Əділгереев Ғ.Əділғазинов

мей зоотех.-малдəрігерлік интын (1987, қазіргі Семей мемл. ун-ті), Қазақ ұлттық агр. ун-тінің аспирантурасын (2000) бітірген. 1987–88 ж. Павлодар обл. Ермак (қазіргі Ақсу) ауд-нда зоотехник, 1988–97 ж. Семей зоотех.- малдəрігерлік ин-тында ассистент болып істеді. 2001–05 ж. Қазақ ұлттық агр. ун-тінде ассистент, 2005 жылдан доцент. «Селекционно-генетические аспекты совершенствования сарыаркинской и дегересской курдючных пород овец» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: а.ш. малдарын өсіру, олардың селекциясы, генетикасы жəне көбеюі. 70 ғыл.-əдістемелік еңбектің, оның ішінде 1 патент, 2 ұсыныс, 4 оқу құралының авторы. ƏДІЛШЕЕВ Əнуарбек Сүйінбекұлы (15.2.1958 ж.т., Алматы обл. Кербұлақ ауд. Шанханай а.) – тех. ғыл. докт. (2010). Қазақ мемл. а.ш. ин-тын (1982, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті), аспирантурасын (1986) бітірген. 1982–83 ж. «Ауыл шаруашылығын механикаландыру жəне электрлендіру» ғыл.-өндірістік бірлестігінде инженер, 1986–2009 ж. Қазақ ұлттық агр. ун-тінде инженер, кіші, аға ғыл. қызметкер, ассистент, аға оқытушы, доцент қызметтерін атқарды. 2009 жылдан Қазақ а. ш-н механикаландыру жəне электрлендіру ғыл.-зерт. ин-тында бас ғыл. қызметкер. «Кесу аппараттарының жетек механизмдерін жетілдіріп шөпжинағыш машиналарды жасаудың ғылыми-техникалық негіздері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Ə-тің негізгі ғыл.-зерт. жұмыстары шөпшапқыштардың сегментті – саусақты кесу аппараттарының жетектерін жетілдіруге бағытталған. 50-ден астам ғыл. еңбектің, ҚР-ның 2 алдын ала патенті жəне 7 инновац. патенттерінің авторы. ƏЖБЕНОВ Валерий Кеңесұлы (1942 ж.т., Ақтөбе обл. Ырғыз ауд. Ырғыз а.) – биол. ғыл. докт. (1996), проф. (2003). ҚР а.ш. ғылымдары академиясының корр. мүшесі (1998). Қазақ а.ш. интын (1963, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген. 1963–2000 ж. Қазақ өсімдік қорғау ғыл.-зерт. ин-тында ғыл. қызметкер, жетекші ғыл. қызметкер, лаб., бөлім меңгерушісі, 2000–06 ж. ҚР а.ш. мин-нің «Фитосанитария» кəсіпорнында бас директордың орынбасары қызметтерін атқарды. 2000 жылдан Қазақ агротех. ун-тінде кафедра меңгерушісі, проф. Ə. өсімдіктерді қорғау жөніндегі ірі маман – этномолог – эколог. 140 ғыл. еңбектің, оның ішінде 3 монография, 15 ұсыныстың авторы. Медальдармен марапатталған. ƏЖЕНОВ Матиполла Салахеденұлы (15.11.1932 ж.т., Атырау обл. Құрманғазы ауд. Кудряшов а.) – филос. ғыл. докт. (1974), проф. (1976). ҚазМУ-ды (1955, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1955–60 ж. Атырау пед. ин-тының (қазіргі Атырау мемл. ун-ті) оқытушысы, 1963–78 ж. Астрахан, Атырау пед. ин-ттарының аға оқытушысы, доценті, кафедра меңгерушісі, 1978–83 ж. ҚазМУ-дың жанындағы қоғамдық ғылымдар оқытушыларының біліктілігін жетілдіру ин-тында кафедра меңгерушісі, 1983–85 ж. ҚазМУ-дың филос.-экон. ф-тінің деканы, 1985– 94 ж. ун-т жанынан ашылған Білім жетілдіру ин-тының директоры əрі ун-ттің проректоры. 1994 жылдан ун-тте кафедра меңгерушісі. Негізгі ғыл.-зерт. саласы – қоғамның əлеум. құрылымы. «Құрмет белгісі» орденімен, медальдармен марапатталған. ƏЖЕНОВ Талапбек Мұратұлы (5.12.1971 ж.т., Атырау обл. Құрманғазы ауд. Еңбекші а.) – мед. ғыл. докт. (2010), доцент. Ақтөбе мемл. мед. ун-тін (1998) жəне Ақмола мемл. мед. ун-тінің аспирантурасын (2001) бітірген. Қазақ мемл. мед. ун-тінде ассистент (2001–06), докторант (2006–09), 2008 жылдан ҚР Президентінің іс басқармасы ауШ.Əділханова Ə.Əділшеев В.Əжбенов Т.Əженов ƏЖЕНОВ

руханасының лор бөлімшесінің меңгерушісі жəне Астана мед. ун-ті лор аурулары кафедрасының доценті қызметін қоса атқарады. Негізгі ғыл. бағыты мұрын жəне мұрын маңы қойнауларының ауруларын анықтаудағы сəулелі диагностиканың маңызын зерттеу жəне эндоскоп. риносинуохирургияны қолдану арқылы хирург. емдеу тиімділігін жетілдіру жолдары. Осы бағыттағы дүние жүзілік тəжірибеде қолданылып жүрген хирург. емдеу əдістерін Қазақстанға енгізу. Созылмалы гаймориттің түрлеріндегі ауа-алмасу қызметі мен дренажды қызметін жақсартуға жəне операциядан кейінгі асқынуларды азайтуға бағытталған эндоскоп. гайморотомия тəсілі ұсынылды (2010), Мұрын маңы қуыстарының зақымдануын ерте анықтауда жəне науқас пен қызметкерге түсетін сəулелендіру мөлшерін азайту мақсатында, алғашқы рет отандық сандық флюорография əдісі қолданылды (2010). «Жоғарғы жақсүйек қуысының аурулары кезіндегі сəулелі диагностиканың рөлі мен эндоскопиялық хирургияны қолдану нəтижесін бағалау» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. ƏЖІҒАЛИ Серік Ескендірұлы (17.12.1952 ж.т., Алматы қ.) – тарих ғыл. докт. (1997). ҚазМУды (1975, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1975–81 ж. «Қазжобақалпынакелтіру» ғыл.-өндірістік бірлестігінде сектор меңгерушісі, 1982– 85 ж. Респ. кітап музейінде жəне 1985 жылдан ҚР ҒА-ның Тарих, археол. жəне этнол. ин-тының бөлім меңгерушісі қызметтерін атқарады. Ə-дың негізгі ғыл. еңбектері – Арал-Каспий өңірінің, Батыс Қазақстан обл. аум-ның тарихы мен дəстүрлі мəдениетін, қазақ халқының этнографиясы мен архит. ескерткіштерін зерттеуге арналған. «Арал-Каспий көшпенділерінің кесене сəулет өнерінің дамуы» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. 120-дай ғыл. еңбектің авторы. ƏЖІҒАЛИЕВ Нариман (1933 ж.т., Ақтөбе обл. Ойыл ауд. №19а.) – мед. ғыл. докт. (1973), проф. (1993). Алматы мемл. мед. интын (1955, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) жəне аспирантурасын (1964) бітірген. 1955–60 ж. Атырау обл. Есбол ауд-нда бас дəрігер, 1960–62 ж. Қазақ КСР-і Денсаулық сақтау мин. респ. санитарлық ағарту үйінің бас дəрігері, 1964–65 ж. кіші ғыл. қызметкер, 1965–91 ж. жедел жəрдем бөлімінің меңгерушісі, 1969–74 ж. Қазақ КСР-і Денсаулық сақтау мин-нің бас радиологы қызметтерін атқарды. 1991 жылдан ҚР Денсаулық сақтау мин-нің Онкология жəне радиология ғыл.-зерт. ин-тында бөлім меңгерушісі. 230дан астам ғыл. еңбектің, соның ішінде 3 монографияның авторы. ƏЗЕРБАЕВ Есет Роватұлы (14. 1.1942 ж.т., Башқортостан, Федоров ауд. Раевка с.) – экон. ғыл. докт. (2000), ҚР Жаратылыстану ғыл. академиясының корр. мүшесі (1987), КСРО Газ өнеркəсібі мин-нің үздігі (1987). 1964 ж. Уфа мұнай ин-тын бітірген соң «Бұқара–Орал» газ құбыры тас жолындағы Домбаров компрессор ст-нда (1965–68) жұмыс істеген. 1968–74 ж. «Орта АзияОрталық» магистральды газ құбыры Мақат ауд. басқармасында, 1974–81 ж. салынып жатқан «Орынбор–Батыс шекара» газ құбыры Орал дирекциясында, «Закаспийсктрансгаз» өндірістік бірлестігінде қызметтер атқарды. 1981–87 ж. «Саратовтрансгаз» өндірістік бірлестігінің бас директоры, 1987–89 ж. арнайы іссапармен Ливияда жұмыс істеді. 1989– 97 ж. «Югтрансгаз» (Саратов) бірлесгігі бас директорының орынбасары, Орал обл. атқару к-ті төрағасының орынбасары, «Батыстрансгаз» АҚ-ның президенті болды. 1997 жылдан «Батысгаз» АҚ-ның президенті. Еңбек Қызыл Ту (1974), Халықтар достығы (1986) ордендерімен жəне бірнеше медальдармен марапатталған. ƏЗЕРБАЕВ Надир Абдулқадырұлы (29.6.1935 ж.т., Алматы қ.) – геол. – минерал. ғыл. докт. (1997). Фрунзе (қазіргі Бішкек) политех. ин-тын бітірген (1959). Еңбек жолын Қазақ минерал. шикізат интында (1959–61) бастады. 1961 жылдан Қазақстан ҒА-ның Геол. ғылымдар ин-тында істеп, инженерден жетекші ғыл. қызметкерге дейін көтерілді. 1965–72 ж. Мəкеудегі КСРО ҒА-ның литология бөлімінде тəжірибеден өтті. 1971–91 ж. КСРО Ведомствоаралық литология к-ті Қазақстан бөлімшесінің ғалым-хатшысы болды. Ə. – литология, аймақтық жəне тарихи геология саласының ірі маманы. Жезқазған–Ұлытау ауд-нда, Успенск аймағында, Атасу ауд-нда, Шу–Іле кентасты жолағында, Үлкен Қаратау, Каспий жағалауы ойысында жұмыс істеді. 125-тен аса ғыл. жұмыстың, оның ішінде 2 монографияның авторы. ƏЖІҒАЛИ С.Əжіғали Н.Əжіғалиев

ƏЗІБАЕВА Бақытжан Уəлиқызы (1.1.1945 ж.т., қазіргі Астана қ.) – филол. ғыл. докт. (1999). Ташкент мемл. ун-тін бітірген (1968). 1968–73 ж. Əдебиет жəне өнер интында аға лаборант, 1973–86 ж. кіші ғыл. қызметкер, 1986–93 ж. ғыл. қызметкер болып жұмыс істеген. 1993 жылдан аға ғыл. қызметкер. 1998 ж. «Қазақтың дастандық эпосы» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. ƏЗІМЖАНОВА Гүлсім Мағзұмқызы (20.6.1948 ж.т., қазіргі Шығыс Қазақстан обл. Жарма ауд. Кеңтармақ а.) – филол. ғыл. докт. (2007), проф. (2011). Алматы пед. шет тілдер ин-тын (1972, қазіргі Қазақ халықар. қатынастар жəне əлем тілдері ун-ті) бітірген соң осында оқытушы, аға оқытушы, доцент (1972–2000), ал 2000 жылдан ҚР Ұлттық қауіпсіздік академиясында доцент, проф. қызметтерін атқарады. «Қазақ көркем проза мəтінінің прагматикалық əлеуеті» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. стилистика мен лингвистика салалары бойынша 80-нен астам жуық ғыл. жарияланымның, оның ішінде 2 монография мен 8 əдістемелікоқу құралдарының авторы. ƏЗІРХАНОВ Басшы Айжанақұлы (1.9.1954 ж.т., Маңғыстау обл. Маңғыстау ауд. Жыңғылды а.) – саясаттану ғыл. канд. (2002), ҚР-ның мəдениет қайраткері (2006). Алматы т.ж. транспорты ин-тын (қазіргі Қазақ көлік жəне коммуникация академиясы) (1978), Гурьев (қазіргі Атырау) а.ш. техникумын (1986), Орт. Азия ун-тін (2001), Қазақ автокөлік-жол ун-тін бітірген. 1978–95 ж. Маңғыстау электрмен қамту дист-ның электрмеханигі, Бейнеу ауд. комсомол к-тінің бөлім меңгерушісі, Бейнеу ст. т.ж. торабы партия к-тінің хатшысы, ауд. партия к-тінің 1-хатшысы, ауд. атқару к-тінің төрағасы, Бейнеу ауд. əкімш-нің басшысы болды. 1995 жылдан Бейнеу ауд. əкімі. ҚР денсаулық сақтау ісінің жəне білім беру ісінің үздігі. «Құрмет» орденімен, «Ерен еңбегі үшін» т.б. медальдармен марапатталған. ƏЙМЕН Əнуарбек Талхаұлы (17. 9.1953 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Шымкент қ.) – экон. ғыл. докт. (1999), проф. (2000). Қазақстан а.ш. ғыл. академиясының акад. (2001). Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс ин-тын (1975) бітірген соң, осы ин-тта ассистент, аға ғыл. қызметкер, аға оқытушы (1975–88), кафедра меңгерушісі, деканы (1988–98), Тараз мемл. ун-тінде декан (1998–2008), Экономика жəне бизнес ин-тының директоры (2008–10), кафедра меңгерушісі қызметін атқарды. 2011 жылдан Технология жəне ақпараттық жүйелері интының директоры. «Оңтүстік Қазақстанда суғарылатын жерлердің экономикалық мəселелері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. А. 230-дан астам ғыл. жарияланымның, оның ішінде 12 монография мен оқу құралдарының авторы. ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері. ҚР білім беру ісінің үздігі (2003). ƏЙМЕНОВ Жамбыл Талхаұлы (4.3.1955 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Түлкібас ауд. Т.Рысқұлов а.) – тех. ғыл. докт. (1996), проф. (1999). ҚР Жаратылыстану ғылымдары академиясының, Халықар. пед. ғылымдар академиясының акад. Қазақстанның еңб. сің. қайраткері (2006). Қазақ хим.-технол. инБ.Əзібаева Г.Əзімжанова Б.Əзірханов Ə.Əймен Ж.Əйменов ƏЙМЕНОВ

ты (1976) мен Қазақ-өзбек ун-тін (2002) бітірген. Еңбек жолын осы ин-тта оқытушы болып бастаған А. кейін Жамбыл гидромелиоративтік-құрылыс ин-тында доцент, Қазақ хим.-технол. интында деканның орынбасары, декан, проректор, Оңт. Қазақстан тех. ун-тінде проректор (1982– 96), Халықар. қазақ-түрік ун-тінде проректор (1997 жылдан), вице-президенті (2004–08), ун-т жанындағы Жаратылыстану жəне медицина ин-тының директоры (2006–07) қызметтерін атқарады. 2007 жылдан Гуманит. ғылымдар жəне бизнес ин-тының директоры. «Производство бетонных работ в условиях рассредоточенного водохозяйственнего и сельского строительства» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ғыл.- зерт. еңбектері құрылыс технологиясын, құрылыс үрдістерін дамытуға арналған. ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері (2004). А. 4 монография, 18 оқу құралы мен 248 ғыл. еңбектің авторы. Медальдармен марапатталған. ƏКІМБЕКОВ Əзімбек Қыздарбекұлы (10.10.1954 ж.т., Қарағанды қ. – 15.10.2010, сонда) – тех. ғыл. докт. (1997), проф. (2001). Қарағанды политех. ин-тын (1977) жəне аспирантурасын (1984) бітірген. 1977–79 ж. «Қарағандыгипрошахта» ин-тында инженержобалаушы, 1979–89 ж. ізденуші-зерттеуші, аға ғыл. қызметкер, бас технолог, 1989–2010 ж. Қарағанды политех. ин-тында аға оқытушы, аға ғыл. қызметкер, қазіргі Қарағанды мемл. тех. ун-тінде аға ғыл. қызметкер, доцент, кафедра меңгерушісі, проректор қызметтерін атқарды. 90 ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монографияның авторы. ƏКІМБЕКОВА Гүлзира Шардарбекқызы (27.8.1979 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Түлкібас ауд. Абай а.) – филол. ғыл. канд. (2010), доцент (2011). ҚазҰУ-ды бітірген (2003). 2003–11 ж. Алматы мемл. бизнес колледжінде еңбек етті. 2011 жылдан Халықар. бизнес академиясының доценті. 2009 ж. «Қазақ тілінің коммуникативтік қызметі» тақырыбында канд. дисс. қорғаған. 19 ғыл. еңбектің авторы. ƏКІШЕВ Ғабдолла (13.10.1951 ж.т., Қарағанды обл. Бұқар жырау ауд. Жаңақала а.) – физ.-матем. ғыл. докт. (2010). Қарағанды мемл. ун-тін (1977), аспирантурасын (1980), докторантурасын (2004) бітірген. 1977–2010 ж. Қарағанды мемл. ун-тінде ассистент, оқытушы, аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, доцент, 2011 жылдан проф. «Симметриялық кеңістіктегі ортогональды қатарлар жəне функциональдық класстардың жақындауы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: матем. талдау. 120-дан астам ғыл. еңбектің авторы. «ҚР ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісімен (2012) марапатталған. ƏЛДЕКОВ Нұрғали (16.10.1937 ж.т., Жамбыл обл. Т.Рысқұлов ауд. Құлан а.) – а.ш. ғыл. докт. (2005). Қазақ а.ш. ин-тын (қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген (1964). 1964–68 ж. Мерке қант з-тында нұсқаушы болып істеген. 1969 жылдан Қазақ егіншілік ғыл.-зерт. ин-тында лаб. меңгерушісі. 92 ғыл. еңбектің, 2 монографияның авторы. ƏЛДИБЕКОВ Исатай Тəңірбергенұлы (26.6.1953 ж.т., ҚХР, Үрімші қ.) – тех. ғыл. докт. (2011). Ташкент т.ж. транспорты инженерлері ин-тын (1976), «Казсельхозмеханизация» ғыл.- өндірістік бірлестігі аспирантурасын (1985) бітірген. 1978–79 ж. Үштөбе белгі беру жəне байланыс дист-нда аға электрмеханик, 1979–82 ж. Қазақ КСР жеміс-көкөніс ш. мин-нде, «Еркін» жеміс-сүт кеңшарында аға инженер-электрик, 1985–94 ж. «Казсельхозмеханизация» ғыл.-өндірістік бірлестігінде инженер, аға инженер, ғыл. қызметкер, аға И.Əлдибеков ƏКІМБЕКОВ Ə.Əкімбеков Г.Əкімбекова Ғ.Əкішев

ғыл. қызметкер, 1994–96 ж. «Быжы» жекеменшік кəсіпорында директордың орынбасары, 1996– 2000 ж. Алматы технол. ин-тында (қазіргі Алматы технол. ун-ті) кафедра меңгерушісі, аға оқытушы, доцент, 2000–02, 2004–08 ж. Қазақ ұлттық тех. ун-тінде доцент қызметтерін атқарды. 2002– 04, 2008–11 ж. Қазақ ұлттық агр. ун-тінде аға ғыл. қызметкер, доцент, 2011 жылдан кафедра меңгерушісі, доцент. «Научно – методические основы разработки ресурсо и энергосберегающих систем теплообеспечения в молочном животноводстве на базе электродных тепловых установок» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: а. ш-ндағы өндірістерді электрлік жылумен қамтамасыз ету. 90 ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монография, 1 оқу құралы, 1 ұсыныс, 11 авторлық куəліктің авторы. ƏЛДИБЕКОВ Тамаша Молдабекұлы (27.5.1959 ж.т., Алматы обл. Райымбек ауд. Текес а.) – физ.-матем. ғыл. докт. (2010), проф. (2011). Қазақ мемл. ун-тін (1981), Мəскеу мемл. ун-тінің аспирантурасын (1986) бітірген. 1981–2005 ж. Қазақ пед. ин-тында (қазіргі Қазақ ұлттық пед. унті) стажер-зерттеуші, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2005– 10 ж. Қазақ ұлттық ун-тінде доцент, 2011 жылдан кафедра меңгерушісінің орынбасары, проф. «Ляпуновтың жалпылама көрсеткіштері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. 100-ге тарта ғыл. еңбектің, 1 монографияның авторы. ƏЛЕНОВ Марат Əмірəдинұлы (13.8.1962 ж.т., Қызылорда обл. Арал қ.) – заң ғыл. докт. (2009). Воронеж мемл. ун-тін (1988) бітірген. 1988–2000 ж. Қазақстан мен Өзбекстанда сот органдарында қызмет атқарған. 2001 жылдан ғыл.-пед. қызметте, 2009 жылдан Еуразия ұлттық ун-тінде кафедра меңгерушісі. «Эколого-правовой процесс: нормативное регулирование и проблемы правоприменения» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: заң жобаларын сараптау. 50ден астам ғыл. еңбектің, 2 монография, 9 оқу, оқу-əдістемелік құралдардың авторы. ƏЛЕНОВА Əрике Хамызқызы (1951 ж.т., Ақмола обл. Көкшетау қ.) – мед. ғыл. докт. (1996). Алматы мемл. мед. ин-тын (1975, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) бітірген. 1975–76 ж. Алматы қндағы №2 қ-лық балалар жұқпалы аурулар ауруханасының жəне 1976–77 ж. №3 қ-лық балалар ауруханасының дəрігері, 1977– 96 ж. Қазақ туберкулез ғыл.-зерт. ин-тында дəрігер-ординатор, иммунология бөлімінің аға ғыл. қызметкері, 1997 жылдан бас ғыл. қызметкері болып жұмыс істейді. 100-ге жуық ғыл. еңбектің авторы. ƏЛЕНОВА Қарлығаш Төлеубайқызы (25.6.1945 ж.т., Ақмола обл. Қорғалжын ауд. Кеңбидайық а.) – экон. ғыл. докт. (2007), проф. (2010). Целиноград а.ш. ин-тын (1966, қазіргі Қазақ агротех. ун-ті) бітірген. 1966–96 ж. Целиноград а.ш. ин-нда бухгалтер, экономист, ассистент, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, 1970–76 ж. Целиноград автокөлік транспорттары техникумында оқытушы, 1996–2001 ж. Қазақ ұлттық агр. ун-тінде доцент, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2001–03 ж. Қазақ агротех. ун-тінде кафедра меңгерушісі, 2003 жылдан доцент, проф. «Формирование и регулирование рыночного механизма хозяиствования в аграрном секторе РК» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: а. ш-н мемл. реттеу жəне қолдау. 1 монография, 1 оқулық жəне 4 оқу құралының авторы. ƏЛЕТОВ Мұса (1919 ж.т., Батыс Қазақстан обл. Қаратөбе ауд. Сулыкөл а.) – а. ш. ғыл. докт. (1974). 1938 ж. Орал малдəрігерлік техникумын, 1943 ж. Алматы Т.Əлдибеков М.Əленов Қ.Əленова М.Əлетов ƏЛЕТОВ

зоотех.-малдəрігерлік ин-тын (қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген. 1947–61 ж. осы оқу орнында ассистент, доцент, кафедра меңгерушісі, ф-т деканының орынбасары, деканы, 1961–63 ж. Қазақ КСР-і А. ш. мин-нде басқарма бастығы əрі коллегия мүшесі болды. Ə-тің басшылығымен құйрықты, жартылай биязы жүнді дегерес асыл тұқымды қойы өсіріп шығарылды. 40-тан астам ғыл. еңбектің авторы. ƏЛЖАНОВ Қайып Зиядаұлы (1937 ж.т., Қарағанды қ.) – физ.- матем. ғыл. докт. (1998), проф. (2000). Қарағанды мемл. пед. интын (1960, қазіргі Қарағанды мемл. ун-ті) бітірген. 1973–2005 ж. осы ун-тте аға оқытушы, доцент, дайындық бөлімінің меңгерушісі, ф-т деканы, кафедра меңгерушісі, проф. қызметтерін атқарды. Ə. 100-ден аса ғыл. еңбектің, 1 монографияның авторы. ƏЛЖАНОВА Фарида Ғазизқызы (7.6.1967 ж.т., Солт. Қазақстан обл. М.Жұмабаев ауд. Булаево қ.) – экон. ғыл. докт. (2007). Ресейдегі Ростов мемл. ун-тін бітірген (1989). 1989–94 ж. ҚР ҰҒАның Өндірістік күштерді зерт. кеңесінде еңбек етті. 1994 жылдан Экономика ин-тында бөлім меңгерушісі. «Қазақстанда технологиялар нарығының қалыптасуы мен дамуы: институттары, тетіктері жəне болашағы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: инновац.- технол. дамуды болжау, ұлттық технологиялар нарығы стратегиясы, технологиялар нарығын дамыту жəне қалыптастыру мəселелері. 7 оқулық, оқу құралының авторы. Ш.Уəлиханов атынд. сыйл. лауреаты (2006). ƏЛИАРОВ Есенжол Қаниұлы (1.1.1956 ж.т., Қызылорда обл. Жаңақорған ауд. Жаңақорған кентi) – саясаттану ғыл. докт. (2006). Қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-тiн бiтiрген (1978). 1978–81 ж. Еңбекшiқазақ ауд. «Талғар» кеңшарында инженер-механик, 1981– 83 ж. сол ауданның «Октябрьский» кеңшарында комсомол ұйымының хатшысы, 1983–84 ж. Алматы обл. ЛКЖО жұмысшы ауыл жастары бөлiмiнде нұсқаушы, 1984–86 ж. Еңбекшiқазақ ауд. комсомол к-тiнiң 1-хатшысы, 1986–88 ж. Алматы обл. Еңбекшiқазақ ауд. партия к-тiнiң ұйымдастыру бөлiмiнде нұсқаушы, 1988–89 ж. сол бөлiмнiң меңгерушiсi, 1989–91 ж. Алматы обл. ЛКЖО-ның 1-хатшысы, 1991– 94 ж. «Асар» ассоциациясының президентi қызметтерiн атқарды. 1995 жылдан «Казинтермол» ЖШС-нiң бас директоры. Алматы обл. Еңбекшiқазақ ауд-ның құрметтi азаматы. ƏЛИЕВ Жұматай (20.6.1952 ж.т., Жамбыл обл. Сарысу ауд. Байқадам а.) – филос. ғыл. докт. Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) ун-тін (1974), Алматы халық ш. ин-тын (қазіргі Қазақ экон. ун-ті) (1983) бітірген. 1973– 75 ж. Алматы мед. ин-тында оқытушы, Алматы қалалық комсомол к-тінің нұсқаушысы, 1977– 82 ж. №2 қалалық сүт з-ты партия ұйымының хатшысы, аға инженер-технологы, бас инженердің орынбасары, 1983–94 ж. Алматы архит.-құрылыс ин-тында аға оқытушы, 1994–96 ж. Алматы зоовет. ин-тында кафедра меңгерушісі, 1996–97 ж. Қазақ ұлттық агр. ун-тінде дайындау орт-ның жетекшісі, 1997–2001 ж. Орт. Азия ун-тінің президенті, 2001 жылдан Қазақстан Халықтары Ассамблеясы төрағасының орынбасары, ҚР Президенті əкімш-нің ішкі саясат бөлімі меңгерушісінің орынбасары. ƏЛИЕВ Мұрат Қапбарұлы (7.2. 1952 ж.т., Жамбыл обл. Байзақ ауд. Ақжар а.) – экон. ғыл. докт. (2009), Еуразия халықар. экон. академиясының акад. (2011). Жамбыл жеңіл жəне тамақ өнеркəсібі технологиясы ин-тын (1975, қазіргі Тараз мемл. ун-ті), Алматы халық ш. ин-тын (1983, қазіргі Қазақ экон. ун-ті) бітірген. 1975– 2002 ж. Жамбыл технол. ин-тында ассистент, аға оқытушы, деканның орынбасары, кафедра меңгерушісі, 2002–09 ж. Қазақ көлік жəне байланыс академиясында доцент, «Көлікті басқару жəне экономика» ин-тында директор, 2009– 10 ж. Қазақ ұлттық пед. ун-тінде кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. 2010 жылдан Қазақ экономика, қаржы жəне халықар. сауда ун-тінде кафедра меңгерушісі. «Консолидированная финансовая Ж.Əлиев ƏЛЖАНОВ Ф.Əлжанова Е.Əлиаров

отчетность: теория, методология и практика» (на материалах АО НК «ҚТЖ») тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: есеп, аудит жəне экон. талдау. 100-ден астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монография, 5 оқу құралының авторы. «ҚР білім беру ісінің үздігі» (1998). ƏЛИЕВ Нысаналы (1950 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Мақтаарал ауд. Асықата кентi) – хим. ғыл. докт. (1998), проф. (1998). ҚазМУды (1972, қазіргі ҚазҰУ) бiтiрген. 1972–88 ж. Қазақ политех. интында (қазіргі Қазақ ұлттық тех. ун-ті) инженер, кiшi, аға ғыл. қызметкер, оқытушы, 1981–85 ж. Алжирдiң ұлттық жеңiл өнеркəсiп ин-тында оқытушы, 1988–94 ж. Қарағанды мемл. ун-тінде, Халықар. қазақ-түрiк ун-тiнде оқытушы болып қызметтер атқарды. 1995–98 ж. Қазақ ұлттық тех. унтiнде докторант, 1998 жылдан доцент, проф., 2000 жылдан қаржыэкон. мəселелері жөнiндегi проректоры. ƏЛИЕВ Орақ Жолмырзаұлы (1.1. 1946 ж.т., Қызылорда обл. Қазалы ауд. 3-а.) – экон. ғыл. докт. (2004), проф. Қазалы а. ш. техникумын (1965), ҚазМУ-дың (қазіргі ҚазҰУ) филос.-экон. ф-тiн (1974) бiтiрген. 1974 ж. Қазақстан ҒА-ның Экон. ин-тында экономист, 1975– 85 ж. ҚазМУ-дың саяси экономия кафедрасында ассистент, аға оқытушы, 1985–99 ж. осы ун-т жанындағы Қоғамдық ғылымдар оқытушыларының бiлiктiлiгiн жетілдіру ин-тында доцент, кафедра меңгерушiсi болды. 1992 ж. «Тұран» жекеменшiк ун-тінде оқу iсi жөнiндегi проректор қызметiн атқарды. 2005 жылдан Астана қндағы «Тұран–Астана» ун-тiнiң ректоры. Ғыл. жұмыстарының негiзгi бағыты жер меншiгi мəселесi, жер рентасы теориясы, жалпы ғылым туралы тұжырымдамаларға арналған. Ə. 150-ден астам еңбектiң, оның iшiнде 2 ғыл. монографияның авторы. ƏЛИХАНОВА Қарлығаш Əнгелбайқызы (6.9.1946 ж.т., Қарағанды қ.) – мед. ғыл. докт. (1997), проф. (1998). Қарағанды мемл. мед. ин-тын (1971, қазіргі Қарағанды мемл. мед. ун-ті) бітірген. 1971 жылдан Қарағанды мемл. мед. ин-тында ассистент, доцент, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады. «Остеоартроз горнорабочих угольных шахт» тақырыбында докт. дисс. қорғады. Негізгі ғыл. бағыты: диагностика технологиясының іске асуы, емдеу, М.Əлиев О.Əлиев Қ.Əлиханова АМƏК деңгейінде ішкі ағза ауруларының профилактикасы жəне реабилитациясы. Ə. 424 ғыл. жарияланымның 6 монографияның, 6 өнертабыстың авторы. ҚР Денсаулық сақтау ісінің үздігі (2005), ҚР Білім беру ісінің еңб. сің. қызметкері (2006). 2 медальмен марапатталған. ƏЛКЕНОВ Асхат (1935 ж.т., Ақмола обл. Қорғалжын ауд. Қорғалжын а.) – тех ғыл. докт. (2007), ҚР минералды шикізаттар академиясының корр.-мүшесі (1997). КСРО өнертапқышы (1987), Қазақстанның еңб. сің. қайраткері (1993). Қазақ тау-кен ин-тын (қазіргі ҚазҰТУ) (1958), Қазақстан ҒА-ның аспирантурасын (1976) бітірген. 1958–61 ж. Павлодар алюминий з-тында аға инженер, Павлодар обл. комсомол к-тінің Хатшысы, 1961–2004 ж. «Қазақстан алюминийі» АҚ-нда материалдық-тех. бөлім, телім, хим.-металлург. цехтың бастығы қызметтерін атқарған. 2004 жылдан аталмыш з-тта президенттің ғыл. істер жөніндегі кеңесшісі. Ə. 100-ден астам ғыл. еңбек пен 38 куəліктің авторы жəне телавторы. КСРО Мемл. сыйл. лауреаты (1988). Еңбек Қызыл Ту, «Құрмет белгісі», Халықтар Достығы, «Құрмет» ордендерімен, медальдармен марапатталған. ƏЛҚОЖАЕВА Нұрсұлу Сейіткерімқызы (25.2.1966 ж.т., Алматы обл. Райымбек ауд. Сүмбе а.) – пед. ғыл. канд. (2001), доцент (2010). ҚазҰУ-ды (1989) жəА.Əлкенов ƏЛҚОЖАЕВА

не аспирантурасын (1998) бітірген. 1990–93 ж. Қазақ мемл. академ. опера жəне балет театрында аға ғыл. қызметкер, 1993–95 ж. ҚазҰУ-де лаборант, 1998–2002 ж. Экономика жəне құқық колледжінің оқытушысы, директордың орынбасары қызметтерін атқарды. 2002 жылдан ҚазҰУ-де аға оқытушы, доцент. «ХІХ ғасырдың екінші жартысындағы ағартушылар мұраларындағы имандылық идеялардың дамуы» тақырыбында канд. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – имандылық тəрбиесі, пед. менеджмент. 100-ге жуық ғыл. еңбектердің, 1 оқулық, 6 оқу құралы, 3 оқу-əдістемелік құралдың авторы. ƏЛМАҒАНБЕТОВ Қайыртай Хамитұлы (1950 ж.т., Ақмола обл. Есіл ауд. Есіл қ.) – мед. ғыл. докт. (1992), проф. (1996). Ақмола мемл. мед. ин-тын бітірген (1974, қазіргі Астана мемл. мед. ун-ті). 1974– 77 ж. Есіл ауд. емханасында хирург, 1978 жылдан Қазақ ұлттық мед. ун-тінде кафедрааралық лабның аға лаборанты, ассистент, аға оқытушы, доцент, проректор болып қызмет істеді. Ə. 60-тан астам ғыл. еңбектің авторы. ƏЛМЕРЕКОВ Нұрлан Алтынбекұлы (10.3.1973 ж.т.,) – экон. ғыл. докт. (2010). Қазақ мемл. басқару академиясын (1996), Қазақ экон. ун-тінің аспирантурасын (2004) бітірген. 1996–99 ж. Алматы қ. Медеу ауд. Салық к-тінің бас салық инспекторы, 1999–2006 ж. Астана қ-ндағы ҚР Қаржы миннде бас экономист, «Қазақстан темір жолы» АҚ бюджет бөлімінің бастығы, Экономика жəне қаржы ин-тында кафедра меңгерушісі, 2006–08 ж. Алматы қ-ндағы «Kaspi bank» АҚ-нда басқарма бастығы, 2008–10 ж. Астана қ-ндағы «Қазақстан темір жолы» АҚ «Бас есептеу орталығы» дирекциясының вице-президенті, «СамрұқҚазына» АҚ Бюджетті жоспарлау департаментінің бас менеджері қызметтерін атқарды. 2011 жылдан Қазақ экономика, қаржы жəне халықар. сауда ун-тінде декан. Ə. 50-ден астам ғыл. еңбектің, 1 монография, 3 оқу құралының авторы. ƏЛМЕТОВ Неғматжан Шəдіметұлы (26.12.1965 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Сайрам ауд. Сайрам а.) – пед. ғыл. докт. (2010). Ташкент а. ш-н ирригациялау жəне механизациялау инженерлері интын (1987), Өзбекстан пед. ғыл.- зерт. ин-тының аспирантурасын (1990) бітірген. 1991–96 ж. Шымкент пед. ин-тының (қазіргі Оңт. Қазақстан мемл. ун-ті) аға оқытушысы, 1996–98 ж. Оңт. Қазақстан гуманит. ун-тінің доценті қызметтерін атқарды. 1998 жылдан Оңт Қазақстан мемл. ун-тінде доцент, 2011 жылдан проф. «Теоретико-методологические основы использования дидактических возможностей народной педагогики в учебно – воспитательном процессе общеобразовательной школы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. 160-тан астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монографияның авторы. ƏЛМЕТОВА Əсипат Сауытбекқызы (15.10.1958 ж.т., Жамбыл обл. Мерке ауд. Т.Рысқұлов а.) – пед. ғыл. докт. (2007), проф. (2009). ҚазПИ-ді (қазіргі ҚазҰПУ) бітірген. Еңбек жолын мектепте ұстаз болып бастады (1978–85), одан кейін Пед. ғылымының ғыл.-зерт. орт-нда кіші ғыл. қызметкер (1986– 89), Қазақ ұлттық кітапханасында аға редактор (1989–91), ҚазҰПУда аспирант (1991–94), ҚазҰУ-да аға оқытушы (1994–95), Қазақ халықар. қатынастар жəне əлем тілдері ун-тінде оқытушы, аға оқытушы, доцент (1996–2004), аға ғыл. қызметкер (2004–08), 2009 жылдан ин-ттың мамандарды дайындау жөніндегі директоры. «Қазақ тілі сабағында студенттердің сұхбаттық тілдесім мəдениетін қалыптастырудағы ғылыми əдістемелік негіздері (жоғары оқу орындарындағы)» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. ƏЛМҰХАМБЕТОВ Жексенбек (1.6.1928 ж.т., Жамбыл обл. Тараз қ.) – геол.-минерал. ғыл. докт. (1975), проф. (1984). Орта Азия мемл. ун-тін бітірген (1951). 1951– 52 ж. Орта Азия тресінің геол. партиясын басқарды. Қазақстан ҒА-ның Геол. ғылымдар ин-тында инженер, кіші ғыл. қызметкер (1956–60), лаб. меңгерушісі (1961– 82), 1982–92 ж. Қазақ политех. ин-тында (қазіргі Қазақ ұлттық тех. ун-ті) кафедра меңгерушісі болды. 1992 жылдан ун-тте проф. ƏЛМАҒАНБЕТОВ Н.Əлқожаева Н.Əлмереков Н.Əлметов

Ғыл. еңбектері геофиз. əдістер кешені арқылы жердің терең қабаттарының құрылымын зерттеуге арналған. Ə. республикада тұңғыш рет электрмагниттік зондтау əдісімен Қазақстан жер қойнауындағы ірі кенді тораптарды зерттеді. 150-ден астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 5 монография, 4 оқулықтың авторы. Қазақ КСР-і Мемл. сыйл. лауреаты (1978). ƏЛМІШЕВ Ұлан Хамзаұлы (14.2. 1955 ж.т., Солт. Қазақстан обл., Шал ақын ауд. Ысқақ Ыбырай а.) – а. ш. ғыл. докт. (2007). Қазақ а. ш. ин-тын (1977, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген. 1984– 92 ж. Павлодар обл. Ақтоғай ауднда тəжірибе ш-ның бас агрономы, директоры (1993–95), 1995 ж. Павлодар а. ш. ғыл.-зерт. ин-тының бөлім меңгерушісі, 2000 ж. Павлодар мемл. ун-тінде кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарды. «Ертіс аңғарындағы мəдени шабындықтарды құру жəне оны пайдаланудың ғылыми негіздері» деген тақырыпта докт. дисс. қорғаған. Ғыл. жұмысының негізгі бағыты – шабындық пен жайылым өнімі мен мал өнімділігін арттыру, экон. жағынан тиімді, экол. жағынан таза мал азығын өнімді алу жолдарын қарастыру мəселесі. «Қазақстан ғылымына сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісімен (2010), С.Торайғыров атынд. алтын медальмен марапатталған. ƏЛПЕЙІСОВ Есенбай (1952 ж.т., Жамбыл обл. Тұрар Рысқұлов ауд. Құлан а.) – тех. ғыл. докт. (1997). Қазақ политех. интын (1974, қазіргі Қазақ ұлттық тех. ун-ті) бітірген. 1974–76 ж. ҚР ҰҒА-ның Металлургия жəне кен байыту ин-тының автоматика жəне электроника лаб-нда инженер, 1976–79 ж. Луговой мех. жөндеу з-тта инженер, аға электрик, 1979 жылдан Тараз жеңіл жəне тамақ өнеркəсібі технол. интында (қазіргі Тараз мемл. ун-ті) ассистент, оқытушы, аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі болып қызмет атқарады. Ə-тің 34 ғыл. еңбегі жарық көрген. 3 авторлық куəлігі бар. ƏЛПЕЙІСОВ Шоқан Əшенұлы (1.9.1960 ж.т., Алматы обл. Ескелді би ауд. Н.Алдабергенов а.) – а.ш. ғыл. докт. (1997), проф. (1998). Алматы зоотех.-малдəрігерлік ин-тын (қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген (1982). 1987–99 ж. Алматы обл. Қазақ аймақтық тəжірибелік құс ш. стның кіші ғыл. қызметкері, Алматы зоотех.-малдəрігерлік интының ассистенті, доценті, проф., деканның орынбасары, 2000–02 ж. Қазақ құс ш. ғыл.-зерт. ин-тының директоры, 2003–07 ж. ҚР А.ш. мин. Балық ш. ғыл.-өндірістік орт-ның директоры, нормативпен қамтамасыз ету жəне тиімділікті бағалау ғылым департаментінің бөлім бастығы, 2007– 09 ж. «КазАгроИнновация» АҚның Қазақ балық ш. ғыл.-зерт. ин-тының бас директоры, Қазақ мал ш. жəне жем-шөп өндіру ғыл.-зерт. ин-тының бас директоры қызметтерін атқарды. 2010 ж. Қазақ ұлттық агр. ун-ті ҚазақстанЖапон инновац. орт-ның директоры, 2011 жылдан ун-тте проректор. «Қаз бен ысылдақ үйректі ет өндірісінде тиімді өндіру» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. 150 ғыл. еңбектің, оның ішінде 2 монография, 2 оқулық, 3 оқу құралы, 10 ұсыныс, 23 патенттің авторы. А.И.Бараев атынд. сыйл. лауреаты (2011). ƏЛСАТОВ Тұрсын Мұхамерұлы (3.8.1945 ж.т., ҚХР Чимпанзе қ.) – пед. ғыл. докт. (2000). Шымкент пед. мəдениет ин-тын (1976), Оңт. Қазақстан мемл. ун-тін (2004) бітірген. 1981–96 ж. Шымкент пед. мəдениет ин-тында доцент, кафедра меңгерушісі, декан, 1996– 98 ж. Оңт. Қазақстан гуманит. ун-тінде проф. қызметтерін атқарды. 1998 жылдан Оңт. Қазақстан мемл. ун-тінде проф. «Қазақ хандығы тұсындағы педагогикалық ойлардың дамуы (11– Ж.Əлмұхамбетов Ұ.Əлмішев Е.Əлпейісов Ш.Əлпейісов ƏЛСАТОВ

18 ғғ.)» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: Қазақстандағы пед. ойдың даму тарихы. Ы.Алтынсарин атынд. сыйл. лауреаты (2011). ƏЛТАЙ Аманжол Дүйсембайұлы (31.8.1971 ж.т., Қарағанды обл. Жаңаарқа ауд. Ақтүбек а.) – филол. ғыл. докт. (2010). ҚР-ның еңб. сің. қайраткері (2005). Қарағанды мемл. ун-тін бітірген (1993). 1993–2001 ж. ун-тте аға оқытушы, доцент, 2001 жылдан Еуразия ұлттық ун-тінде доцент. 2009 ж. «Қазақ балалар поэзиясы: генеалогия, типология, поэтикалық даму» тақырыбында докт. дисс. қорғады. Ə-дың негізгі ғыл. бағыты: қазақ əдебиетінің тарихы, əдебиеттану. Респ., халықар. айтыстардың бірнеше дүркін жеңімпазы. 3 монографияның авторы. «Дарын» мемл. сыйл. лауреаты (1997). ƏЛІБАЕВ Нұрадин Нəжімединұлы (10.1.1955 ж.т., Түрікменстан, Мары обл. Мухадов а.) – а. ш. ғыл. докт. (1994), проф. (2007). Мəскеудегі Ветеринария академиясын бітірген (1977). 1977–2003 ж. қазіргі Оңт. Батыс а. ш. ғыл. өндіріс орт-нда лаборант, кіші, жетекші ғыл. қызметкер, лаб. меңгерушісі қызметтерін атқарған. 2003 жылдан осы мекемеде директордың орынбасары. Ə. қаракөл қойын сұрыптаудың жаңа əдістерін тауып өндіріске енгізген жəне қаракөл қойлары эмбриондарын трансплантациялаудың ғыл. негізін салып, практик. əдістемесін ойлап тапты. Оның 35-тен аса ғыл. еңбегі жарық көрген, оның ішінде 11 авторлық куəлік пен 5 ұсынысы бар. Ə. Қазақстан Ленин комсомолы (1990) жəне ҚР Мемл. сыйлықтарының (2005) иегері. ƏЛІБЕК Бораш (28.11.1954 ж.т., Жамбыл обл. Шу ауд. Шоқпар ст.) – тех. ғыл. канд. (1991), Халықар. ақпараттандыру академиясының акад. (2001). Мəскеу жоғары тех. уч-щесін (1978), Еуразия нарық ин-тын (2000) бітірген. 1978–96 ж. Қазақ политех. ин-тында (қазіргі Қазақ ұлттық тех. ун-ті) аға инженер, аға ғыл. қызметкер, оқытушы, аға оқытушы, доцент, проректор, Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) электртех. ин-тының тəлімгер-зерттеушісі, 1997–2006 ж. Алматы қ. Əуезов ауд. əкімінің орынбасары, 2006–09 ж. Қазақ экон. унтінің докторанты болды. Алматы технол. ун-тінде декан (2009), Қазақ ұлттық тех. ун-тінде басқарма бастығы (2010), 2010–11 ж. «Ғылым ордасы» респ. мемл. кəсіпорнының бас директоры 2011– 12 ж., Қазақ ұлттық тех. ун-тінде департамент директоры қызметтерін атқарды. 2012 жылдан Қазақ инж., қаржы-банк академиясының проректоры. «Мəдениет қайраткері» (2005) құрмет белгісімен, бірнеше медальдармен марапатталған. ƏЛIБЕКОВ Шамшат Аужанұлы (12.2.1928 ж.т., Қызылорда обл. Қармақшы ауд. Қармақшы кентi) – филол. ғыл. докт. (1993), проф. Қызылорда пед. ин-тының (1949, қазіргі Қызылорда мемл. ун-тi) филол. ф-тiн бiтiрген. 1949– 56 ж. Жалағаш ауд. Мақпалкөл орта мектебiнде мұғалiм, мектеп директоры болған. Шымкент пед. ин-тында, кейiн ҚазПИ-дің (қазіргі ҚазҰПУ) филос. кафедрасында қызметтер атқарған. Ғыл. еңбектерi поэма жанрын, Абай шығарм-н, қазақ фольклорының эстет. мəселелерiн зерттеуге арналған. Ə. «Қазақ фольклорының эстетикасы» кiтабының, 100-ден аса əдеби, ғыл.-зерт. мақалаларының авторы. ƏЛІБЕКОВА Əсия Шəкенқызы (1.5.1970 ж.т., Ақмола обл. Атбасар қ.) – филол ғыл. канд. (2002), доцент (2007). Қазақ ұлттық пед. ун-тін (1994), Еуразия ұлттық ун-тінің аспирантурасын (2002) бітірген. 1994–95 ж. орта мектепте мұғалім, 1996–98 ж. Қазақ агротех. ун-тінде ассистент, 2002 жылдан аға оқытушы, доцент қызƏ.Əлібекова ƏЛТАЙ Т.Əлсатов А.Əлтай Б.Əлібек

меттерін атқарады. «Лексикографические дефиниции тематической группы слов русского языка, связанных родственными отношениями и их параллели в казахском языке» (на материале толковых словарей русского и казахского языков). Негізгі ғыл. бағыты – лексикология мен лексикография. Мəдениетаралық коммуникация. Сөздердің семантикасы. ƏЛІМБАЕВ Əбілда Əмірханұлы (1935 ж.т., Қарағанды қ.) – экон. ғыл. докт. (1988), проф. (1988). Қарағанды политех. ин-тын (1958, қазіргі Қарағанды мемл. тех. унті) бітірген. 1958–81 ж. Қарағанды шахталарында инженер, «Қарағандыкөмір» ғыл.-зерт. ин-тында сектор меңгерушісі, Қарағанды мемл. ун-тінде доцент, кафедра меңгерушісі, 1981 жылдан Қазақстан ҒА-ның Экон. ин-ты Қарағанды бөлімшесінің меңгерушісі қызметтерін атқарады. Ғыл. еңбектері негізінен ғыл.-тех. прогрестің əлеум.-экон. тиімділігін арттыруға арналған. Ə. 130 ғыл. еңбектің, 10 монографияның авторы. ƏЛІМБАЕВ Əбілманат Əмірханұлы (3.5.1942, Қарағанды қ. – 2005) – филос. ғыл. докт. (1991), проф. (1992). Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) мемл. мəдениет ин-тын (1965) жəне мəдениет академиясын (1968) бітірген. 1971– 81 ж. партия органдарында істеген. 1981–92 ж. Қарағанды мемл. мед. ин-тында кафедра меңгерушісі, 1992–2002 ж. Қарағанды пед. ин-ты мен Қарағанды мемл. ун-тінде кафедра меңгерушісі, ф-т деканы, 2003–05 ж. Қазақ экон. ун-тінде кафедра меңгерушісі болып қызмет атқарған. «Становление атеизма и формирование научно-материалистического мировозрения рабочего класса» тақырыбында докт. дисс. қорғады. Негізгі ғыл. еңбектері жастардың сана-сезімі, ұлт пен діннің консолидациясы, қазақтардың діншілдік ерекшеліктері, аймақтық əлеум. құрылымның өзгеру мəселелеріне арналған. 70-тен астам ғыл. еңбектің авторы. ƏЛІМБАЕВ Торғай Əмірханұлы (16.2.1945 ж.т., Қарағанды қ.) – тарих ғыл. докт. (1998), проф. (2000), Халықар. экол. академиясының акад. (1999). Қарағанды пед. ин-тын бітірген (1968). 1977– 2002 ж. Қарағанды мемл. ун-тінде оқытушы, доцент, проф. 2002– 04 ж. ҚР Президенті жанындағы мемл. басқару академиясының, Басқарма мамандарын даярлау ин-тының директоры қызметтерін атқарды. 2004 жылдан Қарағанды мемл. ун-тінде кафедра меңгерушісі. «Қазақстандағы экологиялық мəселелер: тарих, тəжірибе жəне сабақтары» тақырыбында докт. дисс. қорғады. Негізгі ғыл. бағыты: Қазақстан тарихы, тарихи аспектідегі экология мəселелері, 18–20 ғғ. қоғам мен табиғаттың өзара қатынасының тарихи аспектілері. Ə. 100ден астам ғыл. еңбек пен 4 монографияның авторы. ƏЛІМБЕТОВ Үсен Сүлейманұлы (1.11.1947 ж.т., Алматы обл. Қарасай ауд. Ұзынағаш а.) – экон. ғыл. докт. (1999), проф. (2008). Қазақ политех. ин-тын (1971, қазіргі Қазақ ұлттық тех. ун-ті), Халық ш. ин-тының (қазіргі Қазақ экон. ун-ті) аспирантурасын (1981) бітірген. 1971–75 ж. Өскемен ЖЭЦнде машинист, аға машинист, цех бастығы, 1975–78 ж. ВНИИЦветметте аға ғыл. қызметкер, 1981– 84 ж. Өскемен құрылыс – жол интында доцент, 1984–99 ж. Шығыс Қазақстан мемл. ун-тінде проректор, орт. директоры, 1999–2001 ж. Өскемендегі ҚазҰТУ бөлімшесінің директоры, 2001–02 ж. Өскемендегі «Казгипроцветметте» өндірістік кəсіпорындармен байланыс жөніндегі директор, 2002– 09 ж. Шығыс Қазақстан мемл. ун-тінде кафедра меңгерушісі, 2009–10 ж. Мəскеу мемл. ун-тінің Өскемендегі бөлімшесінің директоры қызметтерін атқарған. 2010 жылдан проф. 2011 жылдан кафедра меңгерушісі. «Проблемы ресурсосбережения в цветной металлургии Казахстана при переходе к рынку» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: металлургия, түсті металлургия саласын зерттеу. 100-ге жуық ғыл. еңбектің, 2 монографияның авторы. «Қазақстан Республикасы ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» төсбелгісімен (2007). марапатталған. ƏЛІМЖАНОВ Айбар Мұратбекұлы (1968 ж.т., Алматы қ.) – тех. Ə.Əлімбаев Т.Əлімбаев Ү.Əлімбетов ƏЛІМЖАНОВ

ғыл. докт. (1999), проф. (1999). ҚазМУ-ді (1992, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1992–99 ж. ҚР ҰҒА-ның Мех. жəне машинатану ин-тында кіші, аға ғыл. қызметкер. 1999 жылдан Қазақ көлік жəне коммуникация академиясында кафедра меңгерушісі. Ə. 100-дей ғыл. еңбектің авторы. ƏЛІМЖАНОВ Бекен Өкенұлы (24.3.1947 ж.т., Ресей, Омбы обл. Марьянов ауд. Қарабас а.) – а. ш. ғыл. докт. (1993), проф. (1992). Мəскеу а. ш. академиясын бітірген (1972). 1973–91 ж. Мəскеу мемл. академиясының аспиранты, Ақмола а. ш. ин-тында ассистент, аға оқытушы, доцент, декан, кафедра меңгерушісі, проректор, 1988–90 ж. Целиноград (қазіргі Ақмола) обл-нда комсомол жəне партия жұмыстарында, 1993–2004 ж. Ақмола агр. унтінің (қазіргі Астана агротех. унті) ректоры қызметін атқарды. 2004–11 ж. ҚР Парламенті мəжілісінің депутаты болды. Ғыл. жұмыстарының негізгі бағыты: сүт өнімдерін шығарудың технологиясына арналған. Ə. 120-дан астам ғыл.-зерт. мақала мен 2 монографияның авторы. ƏЛІМЖАНОВ Мұратбек Тұрлыбекұлы (6.4.1938 ж.т., Алматы обл. Алакөл ауд. Екпінді а.) – тех. ғыл. докт. (1972), проф. (1983). ҚазМУ-ды (1961, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1961–73 ж. Қазақстан ҒА-ның Матем. жəне мех. ин-тының аға лаборанты, инженері, аға ғыл. қызметкері, лаб. меңгерушісі. 1973–99 ж. Механика жəне машинатану ин-тында лаб. меңгерушісі қызметтерін атқарды. 1999 жылдан Қазақ көлік жəне коммуникация академиясында кафедра меңгерушісі. Негізгі ғыл. жұмыстары кен жыныстарының механикасы мен кеңістіктегі денелердің орнықтылық теориясын зерттеуге арналған. Ə-тың 200ден астам ғыл. еңбегі мен 3 монографиясы жарық көрген. ƏЛІМЖАНОВА Людмила Васильевна (2.6.1945 ж.т., Ресей, Орел обл. Паньково с.) – а. ш. ғыл. докт. (1995), проф. (1997). Мəскеу а. ш. академиясын бітірген (1972). 1972–76 ж. Мəскеу а. ш. академиясында ізденуші, аспирант, 1977 жылдан Ақмола агр. унтінде (қазіргі Астана агротех. унті) ассистент, доцент, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарады. «Молочная продуктивность, состав молока и качество масла коров Северного Казахстана в зависимости от некоторых зоотехнических факторов» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Ə. 125 ғыл. еңбектің, 3 монографияның, 2 оқулықтың авторы. ƏЛІМЖАНОВА Сақыпжамал Хамзақызы (1944, Алматы обл. Жамбыл ауд. Дегерес а. – 18.4. 2008, Алматы қ.) – хим. ғыл. докт. (2000). ҚазҰУ-ды бітірген (1966). 1966–68 ж. орта мектеп мұғалімі, 1968 жылдан өмірінің соңына дейін ҚазҰУ-де аға лаборант, кіші, аға ғыл. қызметкер, аға оқытушы, доцент болып еңбек етті. «Пиперидин қатарының жаңа биологиялық белсенді қосылыстарының синтезі, стереохимиясы жəне реакцияға түсу қабілеті» тақырыбында докт. дисс. қорғады. Негізгі ғыл. бағыты: органик. қосылыстардың реакц. қабілеті, стереохимиясы, конформац. жəне конфигурац. сараптамасы. 80-нен астам ғыл. еңбектің, 1 монография, 4 авторлық куəлік пен 9 патенттің авторы. С.Əлімжанова ƏЛІМЖАНОВ А.Əлімжанов Б.Əлімжанов М.Əлімжанов Л.В.Əлімжанова

ƏЛІМҚҰЛОВА Эльвира Сиқымқызы (27.10.1978 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Түркістан қ.) – экон. ғыл. канд. (2010). Халықар. қазақ-түрік ун-тін (1999) жəне магистратурасын (2004) бітірген. 2004 жылдан ХҚТУ-да пед.-ғыл. жұмыспен айналысады. «Нарық жағдайында агроөнеркəсіп кешенін инновациялық дамыту (ОҚО мысалында)» тақырыбында канд. дисс. қорғаған. 19 ғыл. еңбектің, 1 монографияның авторы. ƏЛІМХАНОВ Жұлдызбек (1939 ж.т., Шығыс Қазақстан обл. Абай ауд. Қарауыл а.) – мед. ғыл. докт. (1970), проф. (1970). Семей мед. ин-тын бітірген (1965). 1965–70 ж. Ленинград (қазіргі Санкт-Петербург) мед. ин-тының аспиранты, 1970 жылдан Қазақ ұлттық мед. ун-ті жанындағы дəрігерлердің біліктілігін жетілдіру ин-тында кафедра меңгерушісі, проф. қызметтерін атқарады. Ə. 70 ғыл.-зерт. мақала мен 2 монографияның авторы. ƏЛІПБЕК Оңғарбек (15.5.1951 ж.т.) – биол. ғыл. докт. (2005), проф. (2008). Қазақ а. ш. ин-тын (1972, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) бітірген. Жамбыл обл. Қордай ауд-ндағы КСРО А. ш. миннің а. ш. ғыл.-зерт. ин-тында лаборант, аға лаборант, кіші, аға ғыл. қызметкер (1972–92), Қазақ өсімдік қорғау ғыл.-зерт. ин-тында аға ғыл. қызметкер, лаб. жəне бөлім меңгерушісі 1998–2003, Қазақ ұлттық агр. ун-тінде доцент (2003–04, 2006 жылдан кафедра меңгерушісі), Ақпараттық технол. ин-тының директоры (2005–06) қызметтерін атқарды. Ə-дің ғыл. жұмыстарының бағыты – ядр. қару жарылысынан пайда болатын жасанды радионуклеидтердің топырақ-өсімдік жүйесінде транслокациялану жəне трансформациялануының заңдылықтарын зерттеу мəселесі. ƏЛІШЕВ Қуандық Зинешұлы (15.6.1938 ж.т., Ақтөбе обл. Темір ауд. Құмсай а.) – а.ш. ғыл. докт. Алматы зоотех. – малдəрігерлік ин-тын бітірген (1962). 1962–68 ж. Ақтөбе обл. комсомол к-тінде қызметкер, Темір, Октябрь ауд-дарында бас зоотехник, 1968–77 ж. Октябрь ауд. «Пролетарь» кеңшарының директоры, 1977–85 ж. Мұғалжар ауд. партия к-тінің 1хатшысы, 1986–98 ж. Қазақтың қой. ш. ғыл.-зерт. ин-тының аға ғыл. қызметкері, осы ин-ттың батыс аумақтық бөлімінің меңгерушісі болды. 1998 жылдан Ақтөбе, Атырау жəне Орал (Батыс Қазақстан) облыстарының қой ш. бойынша төрт ғыл.-өндірістік жүйесінің төрағасы, «Өмірбек» жəне «Қайсар» ЖШС-нің бас директоры. «Ақтөбенің жартылай қылшық жүнді қойы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. 40тан астам ғыл. еңбектің, 3 авторлық куəліктің, 1 патенттің авторы. Арзан қозы етін өндіру, қазақтың жартылай қылшық жүнді қойының Ақтөбелік түрін асылдандыру жұмыстары бойынша ұсыныстары бар. Ленин, Еңбек Қызыл Ту, «Халықтар достығы», «Құрмет белгісі» ордендерімен, медальдармен марапатталған. ƏМІР Рақыш Сəтұлы (1930 ж.т., Алматы обл. Жамбыл ауд. Аса а.) – филол. ғыл. докт. ҚазҰУ-ды бітірген (1951). 1954–55 ж. мектеп мұғалімі, 1955–64 ж. Қазақ КСР Ағарту мин-нің пед. ғылымдары ин-тында аға ғыл. қызметкер, меңгеруші, директордың орынбасары, 1965–74 ж. ҚазҰУ-да кафедра меңгерушісі, декан, 1974– 84 ж. қазіргі Қазақ мемл. халықар. қатынастар жəне əлем тілдері ун-тінде ректор, кафедра меңгерушісі, 1988–92 ж. Қазақ КСР Білім мин-нің пед. ғылымдары ин-тында бас ғыл. қызметкер, меңгеруші қызметтерінде болды. 1992 жылдан ҚазҰУ-де оқытушы. Ə. 80-нен астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 7 монографияның авторы. «Құрмет белгісі» орденімен марапатталған. ƏМІРБЕКОВ Шəріпбек Ағабайұлы (22.9.1959 ж.т., Оңт. ҚаО.Əліпбек Қ.Əлішев Р.Əмір ƏМІРБЕКОВ Э.Əлімқұлова

зақстан обл. Мақтаарал ауд. Мақталы а.) – саясаттану ғыл. докт. (2010). ҚазҰУ-ды бітірген (1986). 1994–2002, 2008–11 ж. ҚазҰУ-да басқарма бастығы, декан, проректор, 2006–08 ж. «Нұр Отан» халықар. демократ. партиясында департамент директоры, 2011 ж. ҚР Білім жəне ғылым мин-нде департамент директоры қызметтерін атқарды. 2011 жылдан Семей мемл. ун-тінің ректоры. «Ресей мен Қазақстандағы саяси жүйенің орнауы (салыстырмалы талдау)» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: ТМД елдеріндегі саяси жүйелердің дамуы. 50-ден астам ғыл. еңбектің авторы. Медальдармен марапатталған. ƏМІРҒАЛИЕВ Еділхан Несіпханұлы (1.3.1959 ж.т., Алматы обл. Алакөл ауд. Қызылащы а.) – физ.-матем. ғыл. докт. (2007), проф. ҚР Ұлттық инж. академиясының корр. мүшесі. ҚазҰУ-ды бітірген (1981). 2011 жылдан Информатика жəне басқару мəселелері ин-тында бас ғыл. қызметкер болып еңбек етеді. «Математические моделирование, методы анализы и синтеза информационной системы распознования и классификации» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: бейнені танып білудің матем. амалдары, ақпараттық технология. 100-ден астам ғыл. еңбектің авторы. ƏМІРҒАЛИЕВА Салтанат Нұрəділқызы (22.4.1959 ж.т., Алматы обл. Райымбек ауд. Текес а.) – физ.-матем. ғыл. докт. (2006), проф. ҚазҰУ-ды (1981), Киев қ-ндағы Кибернетика ин-тының аспирантурасын (1987) бітірген. 2012 жылдан Сүлеймен Демирел атынд. ун-ттің 1-проректоры болып еңбек етеді. «Обобщенная выпуклость в дифференциальных играх и их приложения» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: дифференц. ойындар, басқару теориясы жəне оның қолданылуы. 60-тан астам ғыл. еңбектің, 2 монографияның авторы. ƏМІРЕЕВ Рақыш (12.3.1939 ж.т., Қызылорда обл. Жалағаш ауд. Жаңаталап а.) – хим. ғыл. докт. (1987), проф. (1991). ҚР Жаратылыстану ғыл. академиясы (1997) жəне Халықар. ақпараттандыру академиясының акад. (1996). Қызылорда пед. ин-тын (1962) жəне КСРО ҒА Элементорганик. қосылыстар ин-тының аспирантурасын (1970) бітірген. 1962 ж. Оңт. Қазақстан обл-нда мектеп мұғалімі, 1964–67, 1971–82, 1985– 89, 1991–96 ж. Қызылорда пед. интында (қазіргі Қызылорда мемл. ун-ті) оқытушы, кафедра меңгерушісі, доцент, проф., проректор, 1983–85 ж. КСРО ҒА Элементорганикалық қосылыстар интының аға ғыл. қызметкері, 1989–91 ж. Жамбыл жеңіл жəне тамақ өнеркəсібі технол. ин-тының Алматы бөлімшесінде (қазіргі Алматы технол. ун-ті) кафедра меңгерушісі, 1996–98 ж. Жамбыл ун-тінің кафедра меңгерушісі, 1998–2003 ж. Тараз мемл. ун-тінде химия кафедрасының меңгерушісі қызметтерін атқарған. 2004 жылдан Павлодар мемл. ун-тінде кафедра меңгерушісі, проф. «Координациялық жəне пероксидтік инициаторлардың қатысуында алифатты иод-, хлоржəне бромды қосылыстардың полярлылығы əртүрлі қанықпаған қосылыстармен гомолитті реакциялары» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – галогенді алифатты қосылыстардың жаңа гомолитті реакцияларын зерделеу. «Қазақстан Республикасы білім беру ісінің үздігі» (1992), «Қазақстан Республикасының ғылымын дамытуға сіңірген еңбегі үшін» (2004) төсбелгілерімен марапатталған. Ə. 160 ғыл. еңбектің авторы, оның ішінде 2 монография, бірнеше оқу құралдары мен авторлық куəліктер бар. ƏМІРЕЕВ Сəкен (5.1.1940 ж.т., Алматы обл. Алакөл ауд. Екпінді а.) – мед. ғыл. докт. (1989), проф. ƏМІРҒАЛИЕВ Ш.Əмірбеков Е.Əмірғалиев С.Əмірғалиева Р.Əміреев

(1991). Алматы мемл. мед. ин-тын (1964, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) бітірген. Сол жылдан Қазақ эпидемиология, микробиология жəне жұқпалы аурулар ғыл.-зерт. ин-тында ғыл. қызметкер, 1975– 95 ж. осы ин-ттың бруцеллезді зерттеу бөлімін басқарды. 1995 жылдан Қазақ ұлттық мед. унтінде кафедра меңгерушісі. Ə. Қазақстанда бруцеллездің, малдан жұғатын, т.б. аурулардың таралу заңдылықтарын ашып, олардың алдын алу жолдарын анықтады. 230-дан аса ғыл. еңбек, оның ішінде 2 монография жариялаған. А.Байтұрсынов атынд. сыйл. лауреаты (2003). ƏМІРИН Қази Рақымжанұлы (1. 10.1934 ж.т., Қарағанды обл. Қарқаралы қ.) – мед. ғыл. докт. (1977), проф. (1980). Қарағанды мед. интын (1959) жəне КСРО Мед. ҒА Жалпы жəне коммуналық гигиена ин-тының аспирантурасын (1963) бітірген. 1963–75 ж. Қазақ КСР ҒА-ның Еңбек гигиенасы жəне кəсіби аурулар ин-тында кіші, аға ғыл. қызметкер, лаб. меңгерушісі. 1975–80 ж. Алматы дəрігерлер білімін жетілдіру ин-тында кафедра басқарды. 1980 жылдан қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-тінде кафедра меңгерушісі. Ə. антропогендік факторлардың өзен-көл суына, адамның денсаулығы мен науқастануына тигізетін əсерін болжау тəсілдерін ұсынды. ƏМІРОВА Бибісара Əубəкірқызы (15.9.1950 ж.т., Қарағанды обл. Бұқар жырау ауд. Елтай а.) – психология ғыл. докт. (2007), проф. (2010). Қазақстан пед. ғылымдары академиясының акад. (2010). Қарағанды мемл. ун-тін (1988) бітірген. 1988–99 ж. ун-тте оқытушы, аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, 1999–2000 ж. Этнопсихология жəне этнопедагогика ғыл.- зерт. орт-ның жетекшісі, 2009– 10 ж. Павлодар мемл. пед. интында проректор қызметтерін атқарды. «Тұлғаның əлеуметтену процесіндегі этностық жансақ нанымдардың генезисі мен динамикасы» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: этнопсихология, əлеум. психология. 67 ғыл. еңбектің, 1 монография, 3 оқу құралының авторы. ƏМІРХАНОВ Құмарбек Жүнісбекұлы (1957 ж.т., Шығыс Қазақстан обл. Көкпекті ауд. Көкпекті а.) – тех. ғыл. докт. (2009), проф. (2011). Семей ет жəне сүт өнеркəсібінің технол. ин-тын (қазіргі Семей мемл. ун-ті) (1979), Мəскеу ет жəне сүт өнеркəсібі технол. ин-тының аспирантурасын (1988) бітірген. 1979–80 ж. Алматы ет өнеркəсібі өндірістік бірлестігінің Панфилов ет өңдеу з-тында цех мастері болды. 1982– 85 ж. жəне 1989 жылдан Семей технол. ин-тында ғыл. қызметкер, аға оқытушы, доцент, деканның орынбасары, декан, бөлім меңгерушісі, бөлім бастығы, кафедра меңгерушісі, проректор қызметтерін атқарады. «Биофизикалық тəсілдер қолдану арқылы ет өнімдерінің технологиясын жетілдірудің ғылыми-тəжірибелік негіздері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: жануар жəне өсімдік шикізаттарын пайдалану арқылы емдік-сауықтыру мақсатындағы тамақ өнімдерінің технологиясын жасау. 170тен астам ғыл. еңбектің, 1 монография, 7 авторлық куəлік пен патенттің авторы. «ҚР білім беру ісінің құрметті қызметкері» (2009). ƏМІРХАНОВА Шəмшия Кенжеғазықызы (13.12.1948 ж.т. РФ, Свердлов обл. Нижний Тагил қ.) – хим. ғыл. докт. (2005), проф. (2008). ҚазМУ-ды (1974, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1974 жылдан Қарағанды мемл. ун-тінде кіші, аға ғыл. қызметкер, аға оқытушы, доцент, физ. жəне аналит. хим. кафедрасының проф. «Бірінші өткізгіш қатардың мыс пен металдар топшасының халькогенидтерінің электрохимиялық жəне физикахимиялық қасиеттері» тақырыбында докт. дисс. қорғады. 220С.Əміреев Б.Əмірова Қ.Əмірханов Ш.Əмірханова ƏМІРХАНОВА

дан астам ғыл. еңбектің, 1 монографияның, 8 патенттің авторы. Корольдік химия қоғамының, коллоидтердің Еур. Қоғамының мүшесі. ƏНƏПИЯЕВ Бақытжан Бейсенбекұлы (2.4.1963 ж.т.) – биол. ғыл. докт. (2001), ҚазМУ-дың (1987, қазіргі ҚазҰУ) биол. ф-тін бітірген. Қазақ ұлттық тағамтану академиясында (1980), Ботаника ин-тында (1983), ҚазМУ-дың биол. ф-тінде (1984), Өсімдіктер биологиясы жəне биотехнологиясы ин-тында (1997) жұмыс істеді. Ə-тің ғыл. жұмысы астық тұқымдас дақылдарының гаплоидтық биотехнологиясын жəне оның экон. тиімділігін зерттеу мəселелеріне арналған. Ə. 130-дан астам ғыл. мақала, 1 монография мен патенттердің авторы. ƏПСАЛƏМОВ Нəдірбек (9.12. 1942 ж.т., Шығыс Қазақстан обл. Тарбағатай ауд.) – экон. ғыл. докт. (2005), проф. Қазақстан ұлттық жаратылыстану ғылымдары академиясының акад. Ташкент халық ш. ин-тын бітірген (1964). 1980–90 ж. Жамбыл технол. ин-тының Семейдегі бөлімшесінде кафедра меңгерушісі, 1990–95 ж. Семей технол. ин-тында, 1996–2002 ж. Мемл. қаржы ин-тының ректоры, проректоры қызметтерін атқарды. 2002 жылдан Қазақ қаржы-экон. академиясының президенті. «Ғаламдану шарттарына сəйкес азық-түлік секторы қызметінің тиімділігі: теориясы, əдістемесі жəне даму басымдылықтары (Шығыс Қазақстан облысы материалдары негізінде)» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты – азық-түлік нарығы мен азық-түлік жүйесі саласында Шығыс Қазақстан обл-ның азық-түлік секторы. Ə. Қазақ КСР, КСРО, ҚР білім беру ісінің үздігі. «Еуропалық сапа» мен Сократ атынд. марапаттың иегері. «Құрмет» орденімен (2011) марапатталған. ƏПСАЛЫҚОВ Қазыбек Неғматұлы (8.7.1960 ж.т., РФ, Алтай өлкесі, Ребриха с.) – мед. ғыл. докт. проф. Семей мед. ин-тын (қазіргі Семей мемл. мед. ун-ті) бітірген (1984). 1985–86 ж. Семей қ-ндағы №4 қалалық балалар ауруханасының дəрігер-ординаторы, 1986–87 ж. Семей мед. интында аға лаборант, 1987–89 ж. Бородулиха мед. уч-щесінің директоры, Семей мед. ин-ты директорының көмекшісі, 1993–98 ж. Семей обл. əкімш-нде кеңесші, клиникалар жөніндегі директордың орынбасары, 1998–2001 ж. Семей мед. ин-тында доцент, проф., проректор қызметтерін атқарды. 2001 жылдан Радиац. медицина жəне экология ғыл.- зерт. ин-тының директоры. ƏРІНОВ Қайыржан Көкенұлы (7.8.1940 ж.т., Қарағанды обл. Бұқар жырау ауд. Үлгі а.) – а.ш. ғыл. канд. (1972), проф. (1996). Целиноград а.ш. ин-тын (қазіргі Қазақ агротех. ун-ті) (1965), аспирантурасын (1971) бітірген. 1965– 68 ж. Ульянов (қазіргі Бұқар жырау) ауд-нда агроном, 1971–96 ж. Целиноград а.ш. ин-тында ассистент, аға оқытушы, доцент, деканның орынбасары, декан қызметтерін атқарды. 1996 жылдан кафедра меңгеруші, проф. Негізгі ғыл. бағыты: астық мəселелерімен тығыз байланысты. Ə. 170тен астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 20-дан аса монография, оқулықтар мен оқу құралдарының авторы. Медальдармен марапатталған. ƏРІПОВА Айсұлу Абдоллақызы (23.5.1946 ж.т., Алматы қ.) – мед. ғыл. докт. (1984). Алматы мемл. мед. ин-тын (1969) жəне КСРО Мед. ҒА-ның аспирантурасын (1974) бітірген. 1974– 84 ж. Қазақ педиатрия ғыл.-зерт. ин-тында аға ғыл. қызметкер, 1985 жылдан бөлімше меңгерушісі қызметтерін атқарады. Ə. мезгілінен бұрын туған балалардың миында оттегі жетіспеуі себептерін зерттеп, бұл дертті анықтау, емдеу əдістерін ұсынды, қанның цитол. құрамын сипаттап, ферменттік көрсеткіштерін анықтады. ƏУБƏКІРОВ Александр Фидахметович (1936 ж.т., Алматы қ.) – заң ғыл. докт. (1986). проф. (1993). ҚазМУ-ды (1958, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. 1958–60 ж. Қазақ сот сараптамасы ғыл.-зерт. ин-тында кіші ғыл. қызметкер (Алматы қ.), 1960–61 ж. Қазақ физкультура интында кинофотолаб. меңгерушісі, 1961 жылдан Қазақ сот сараптамасы ғыл.-зерт. ин-тында аға ƏНƏПИЯЕВ Н.Əпсалəмов Қ.Əпсалықов Қ.Əрінов

ғыл. қызметкер, ғыл. жұмыс жөніндегі директордың орынбасары, директоры, сот сараптамасының бас маманы. 107-ден аса ғыл. еңбектің, 3 монографияның, 10 оқу құралының авторы. ƏУБƏКІРОВ Байболат Абайұлы (5.1.1955 ж.т., Павлодар обл. Екібастұз қ.) – экон. ғыл. докт. (1994), Қазақстанның еңб. сің. экономисі (1992). Қазіргі Қарағанды мемл. ун-тін бітірген (1983). Қазақ зағиптар қоғамына қарасты Алматы өндірістік оқу кəсіпорнының жұмысшысы, Жамбыл обл-ндағы Шу өндірістік оқу кəсіпорнының директоры (1981–83), Қазақ зағиптар қоғамының төрағасы болды. Ғыл. еңбектерінің негізгі бағыты зағиптар еңбегін кəдеге жаратудың ғыл. мəселелерін зерттеуге арналған. Зерттеулерінің нəтижелері Қазақ зағиптар қоғамының өндірістік оқу кəсіпорындарында, ТМД елдерінің осындай қоғамдарының жұмысында пайдаланылып келеді. ƏУБƏКІРОВ Қуантай (3.1.1942 ж.т., Солт. Қазақстан обл. Жамбыл ауд. Амангелді а.) – а. ш. ғыл. докт. (2005), проф. (2005). Қазақ мемл. а. ш. ин-тын (1965, қазіргі Қазақ ұлттық агр. ун-ті) жəне Қазақ егіншілік ғыл.-зерт. ин-тының аспирантурасын (1971) бітірген. Қазақ шабындық жəне жайылым ғыл.-зерт. ин-тында кіші, аға ғыл. қызметкер, бөлім меңгерушісі (1971–94), Қазақстан ҰҒА-ның Генетика, физиол. жəне өсімдік биоинженериясы ғыл.- зерт. ин-тында жетекші ғыл. қызметкер (1994–2002), Қазақ ұлттық агр. ун-тінде доцент (2002 жылдан) проф. (2005 жылдан) қызметтерін атқарады. «Научные основы повышения продуктивности пойменных и лиманных лугов Казахстана» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Оның ғыл. жұмыстары негізінен мал азығын өндіру мəселелеріне арналған. Ə. 140-тан астам ғыл. еңбектің, 1 монографияның авторы. ƏУБƏКІРОВ Тоқтар Оңғарбайұлы (27.7.1946 ж.т., Қарағанды обл. Қарқаралы ауд. 1-Май а.) – қазақтың тұңғыш ғарышкері, тех. ғыл. докт. (1998), проф. (1997), Кеңес Одағының еңб. сің. ұшқыш-сынақшысы (1990), авиац. ген.-майоры (1992), Кеңес Одағының Батыры (1988), Қазақстанның Халық Қаһарманы (1995), Қазақстан Республикасының ұшқыш-ғарышкері (1995). 1962– 65 ж. Теміртау құйма-мех. з-тында токарь болды. Ресей Федерациясындағы Армавир жоғары əскери ұшқыштар уч-щесін бітірген (1969). 1969–75 ж. Кеңес Одағы Əскери-əуе күштерінің Қиыр шығыс əскери округінде ұшқыш, звено командирі, эскадрилья командирінің орынбасары. Мəскеу ұшқыш-сынақшылар мектебін (1976), Мəскеу авиация ин-тын бітірген (1979). 1976–92 ж. Мəскеудегі А.И.Микоян атынд. Тəжірибелік конструкторлық бюроның ұшқыш-сынақшысы. Ə. 1988 ж. Кеңес Одағында тұңғыш рет əуеде қонбай ұшаққа 2 рет жанармай құйдыру арқылы солт. полюске ұшу сапарын ерлікпен орындады. 1989 ж. 1-болып авиатасушы крейсердің алаңқайшасына «МиГ-29к» реактивті ұшағын үлкен шеберлікпен дəл қондырды. Сондай-ақ ол реактивті ұшақтың 50-ден аса жаңа түрін сынақтан өткізді. 1990 ж. ғарышкерлер құрамына алынды. 1991 ж. 2 сəуірде Кеңес Одағы Ғарышкерлер даярлау орт-нда ғарышқа ұшу дайындығына кірісіп, сол жылы 2 қазанда Байқоңырдан «Союз ТМ-13» кемесімен ғарышқа ұшты. Ғарыш кемесі Жер төңірегіндегі «Мир» орбиталық кешенімен түйісті. Онда ол өзге ғарышкерлермен бірге биотехнология, металлургия, медицина салалары жəне Арал т. аймағы бойынша ғыл.-зерт. жұмыстарын жүргізді. Зерттеу нəтижесінде Арал үстіндегі тұзды шаң борамасының пайда болу процесі, сол зиянды аэрозольдардың Қазақстан Б.Əубəкіров Қ.Əубəкіров Т.Əубəкіров ƏУБƏКІРОВ А.Ф.Əубəкіров

мен Ресей аймақтарына таралуының ғарыштық суреттері алынды. Сондай-ақ Қазақстан аумағындағы атмосфераны жəне жер бетін зерттеу, жұлдызды аспанды астрофиз. бақылау жұмыстары да ойдағыдай өтті. Ə. 1991 ж. 10 қазанда Жерге оралды. Ə. Қазақстандағы ғарыштық зерттеулердің негізін калауға, отандық Қарулы Күштердің əскери даярлығын жетілдіруге, əскери патриоттық тəрбие жұмыстарын жолға қоюға белсене араласты. Ол 1992–93 ж. ҚР Қорғаныс министрінің 1-орынбасары, 1993–94 ж. ҚР Ұлттық аэроғарыштық агенттігінің бас директоры, Ғылым жəне жаңа технология министрінің орынбасары, 1994–95 ж. ҚР Жоғ. Кеңесінің депутаты – Қорғаныс жəне қауіпсіздік к-тінің төрағасы, 1996 ж. ҚР Президентінің кеңесшісі болды. ҚР Парламенті Мəжілісінің депутаты болып сайланды (2004). Ленин, «Құрмет белгісі», Қазан революциясы, «Отан» ордендерімен, медальдармен марапатталған. ƏУБƏКІРОВА Айгүл Жұмағалиқызы (1.7.1950 ж.т., Алматы обл. Талдықорған қ.) – мед. ғыл. докт. (1996). Алматы мемл. мед. ин-тын (1973, қазіргі Қазақ ұлттық мед. ун-ті) бітірген соң Алматы қ-ндағы ауд. ауруханада дəрігер, 1974 жылдан Қазақ көз аурулары ғыл.-зерт. ин-тында ғыл. қызметкер, бөлім меңгерушісі. Оның ғыл. жұмыстарының негізгі бағыты – балалардың көз ауруларын емдеу мəселелері. Ə. 100-ден аса ғыл. еңбектің авторы. ƏУБƏКІРОВА Жанар Жақияқызы (29.9.1958 ж.т., Алматы қ.) – экон. ғыл. докт. (2003). ҚазМУды (1982, қазіргі ҚазҰУ) жəне аспирантурасын (1987) бітірген. ҚазМУ-да ізденуші (1982–84), Алматы энергет. ин-тында оқытушы, аға оқытушы (1988–95), Қазақ экон. ун-тінде (1995–2005) доцент, проф. міндетін атқарушы. 2005 жылдан ҚазҰПУ-да кафедра меңгерушісі. «Посткеңестік кеңістіктегі экономикалық интеграция: теориясы, методологиясы мен практикасы» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. 50ден астам ғыл. жарияланымның авторы. ƏУЕЗОВ Мұрат Мұхтарұлы (1.1. 1943 ж.т., Жамбыл обл. Меркі а.) – филол. ғыл. канд. (1969), Қазақстан журналистика академиясының акад. (2007). ҚР-ның еңб. сің. қайраткері. Мəскеу мемл. ун-тін (1965), Əдебиет интының аспирантурасын (1969) бітірген. 1970–78 ж. Қазақстан ҒА-ның Философия жəне құқық ин-тында кіші, аға ғыл. қызметкер, 1978–80 ж. республика Жазушылар одағында əдеби кеңесші, 1989–90 ж. сонда көркем аударма жөніндегі бас редакция алқасының төрағасы, 1980–87 ж. «Қазақфильм» киностудиясында бас редактор, 1990–92 ж. ҚР Жоғ. Кеңесінің депутаты, 1992– 95 ж. ҚР-ның ҚХР-дағы төтенше жəне өкілетті елшісі, 1995–98 ж. Қазақстандағы «Мир» компаниясының көркемдік жетекшісі, 1998– 99 ж. ҚР Мəдениет, ақпарат жəне қоғамдық келісім мин-нің Алматы обл. ақпарат жəне қоғамдық келісім басқармасының бастығы. 1999–2003 ж. «Сорос – Қазақстан» қорының атқарушы директоры, 2003–06 ж. ҚР Ұлттық кітапхананың директоры болды. 2008 жылдан «Мұхтар Əуезов қоры» қоғамдық қорының президенті. Шығармаларында заман, қоғам, болашақ туралы ой толғайды. «Времени связующая нить» (1972), «Иппокрена» (1997), «Уйти, чтобы вернуться» (2011) кітаптары жарық көрді. «Тарлан» сыйл. лауреаты (2004). ƏУЕЗОВ Мұханбетжан Таңатарұлы (1949–2006) – тех. ғыл. докт. (2001), проф. (2003). Қазақ политех. ин-тын (1972, қазіргі Қазақ ұлттық тех. ун-ті) бітірген. 1972– 2000 ж. «Уралруда» бірлестігінде кен шебері, тех. жетекшісі, бас инженер, карьер, шахта бастығы, Жезқазған пед. ин-тында аға оқытушы, кафедра меңгерушісі, Қарағанды политех. ин-тында аға оқытушы, доцент, декан, 2000– 06 ж. Жезқазған ун-тінің жанындағы Тау-кен инж. ин-тының директоры қызметтерін атқарды. 50-ге жуық ғыл. жарияланымның авторы. ƏУЕЗОВА Зəуре Таңатарқызы (5.11.1957 ж.т., Қарағанды обл. Жезді кенті) – геогр. ғыл. канд. ҚР Жаратылыстану ғылымдары академиясының корр.-мүшесі (2007). Қазақ пед. ин-тын (1980, қазіргі Қазақ ұлттық пед. ун-ті) бітірген. 1980–2007 ж. қазіргі Жезқазған ун-тінде оқытушы, доцент қызметін атқарды. 2009 жылдан Қазақ экономика, қаржы жəне халықар. сауда ун-тінде доцент. «Қазақстан Республикасы халқының қоныстануының экономикалық-географиялық проблемалары» тақырыбында канд. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: Қазақстанның демогр. мəселелері. 60-тан астам оқу-əдістеƏУБƏКІРОВА А.Əубəкірова М.Əуезов

мелік құралдардың, сөздіктердің авторы. ƏУЕЗОВА Лəйлə Мұхтарқызы (30.7.1929, Ташкент қ. – 24.5. 1993, Алматы қ.) – тарих ғыл. докт. (1975). Мəскеу мемл. ун-тін бітірген (1952). Осы ун-ттің аспиранты (1952–56), Қазақстан ҒА-ның Тарих, археол. жəне этнол. ин-тының ғыл. қызметкері (1956–62), 1963 жылдан өмірінің соңына дейін Əуезов үйінің директоры болды. «Проблемы истории Казахстана в творчестве М.О.Ауэзова (На материалах эпопеи «Путь Абая»)» деген тақырыпта докт. дисс. қорғаған. М.О. Əуезов шығармаларына арқау болған оқиғалардың тарихи негіздерін зерттеуге арналған ғыл. еңбектері үшін оған Қазақстан ҒА-ның Ш.Ш.Уəлиханов атынд. сыйл. берілген (1979). ƏУЕЛБАЕВ Сəтекбай Шаңбайұлы (27.4.1952 ж.т., Жамбыл обл. Талас ауд. Ойық а.) – экон. ғыл. докт. (2001), проф. (2009). ҚР Білім беру ісінің құрметті қызметкері. Жамбыл есеп-санақ техникумын (1971), Жамбыл технол. ин-тын (1976), Мəскеу қаржы ин-ты аспирантурасын (1987) бітірген. 1971–79 ж. Жамбыл а. ш. бірлестігінде есептеуші, ауд. оқу бөлімінде бухгалтер, обл. тұрғын үйлер мен коммуналды шаруашылықтар жүйесінде ревизор-инспектор, бас бухгалтер болған. 1981–97 ж. Жамбыл технол. ин-тында ассистент, кафедра меңгерушісі, Тараз мемл. ун-тінде проректор, кафедра меңгерушісі қызметтерін атқарған. 1997 жылдан осы ун-тте кафедра меңгерушісі. «Халықтың қаржы-қаражаты: теориялық, əдістемелік жəне кейбір іс-тəжірибелік мəселелер» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Ə-тың негізгі ғыл. бағыты: халықтың қаржы-қаражатының теор. əдістемелік негіздері (халық қаржысының айналым заңдылығы мен қорлану құн теориясы). Көптеген ғыл. еңбектердің, 5 монографияның, 9 оқу құралының авторы. ƏУЕЛҒАЗИНА Толқын Құдайбергенқызы (20.9.1971 ж.т., Шығыс Қазақстан обл. Аягөз ауд. Тарбағатай а.) – тарих ғыл. докт. (2007), проф. (2008). ҚазПИ-дің тарих ф-тін (1994, қазіргі ҚазҰПУ) жəне аспирантурасын (1997) бітірген соң осы ун-тте оқытушы (1998–99), аға оқытушы (1999– 2000), доцент (2002–03), проф. (2008 жылдан) қызметтерін атқарады. Оның негізгі ғыл.-зерт. Т.Əуелғазина жұмыстарының бағыты – қазақстандықтардың саяси əлеуметтенуі мен қоғамды демократияландыру жəне 20 ғ-дың бас кезіндегі қазақ зиялыларының саяси-қоғамдық қызметінің өзекті мəселелері. «Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаның саяси əлеуметтенуі» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. 100-ден астам ғыл. еңбектің, оның ішінде 1 монографияның авторы. ƏУЕШОВ Əбдіразақ Пернебайұлы (24.5.1956 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Сарыағаш ауд. Дербісек а.) – тех. ғыл. докт. (2004), проф. (2006). ҚазМУ-ды (1978, қазіргі ҚазҰУ) жəне Қазақ хим.-технол. ин-тының аспирантурасын (1984) бітірген. 1978 ж. Қазақ хим.-технол. ин-тының физ. химия кафедрасында лаборант, 1979–80 ж. Хим.-фармацевтика з-тында аға аппаратшы, 1987–97 ж. Оңт. Қазақстан мемл. ун-тінде аға оқытушы, доцент, 1997 ж. осы ун-ттің докторантурасында оқып, кейін лаб. меңгерушісі болды. Қызылорда обл. əкімдігінің біліктілікті арттыру жəне кадрларды қайта даярлау ин-ты директорының орынбасары, «Таза технологиялар жасау» ЖШС-нің директоры (2001–03), 2004 жылдан Халықар. қазақ-түрік ун-тінің Шымкент ин-тында кафедра меңгерушісі қызметін атқарады. «Поли (цикло)фосфаттар мен əр түрлі тотықсыздандырғыш реагенттердің жоғары температурада өзара əрекеттесуі жəне фосфидтер мен фосфорлы құймаларды алу технологиясын жасау» атты тақырыпта докт. дисс. қорғады. ƏШІМБАЕВА Аида Түймебайқызы (14.3.1955 ж.т., Алматы қ.) – экон. ғыл. докт. (2000). ҚазМУды (1977, қазіргі ҚазҰУ) бітірген. ҚазМУ-да стажер-ізденуші, аспирант (1977–83), ҚазПИ-де (1983– 2000, қазіргі ҚазҰПУ) оқытушы, аға оқытушы, доцент, ҚР Экон. мин. экон. зерттеулер ин-ты бас директорының орынбасары (2000– 03), ал 2003 жылдан Дүниежүз. ƏШІМБАЕВА Л.Əуезова С.Əуелбаев

нарық ин-тының директоры болып қызмет етеді. «Структурные сдвиги в экономике: теория, методология, практика регулирования» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ə. 70-тен астам ғыл. жарияланымның авторы. ƏШІМБАЕВА Бағила Өмірбайқызы (25.3.1944 ж.т., Қырғызстан, Киров ауд. Буденный а.) – физ.- матем. ғыл. канд. (1985). ҚазМУды бітірген (1966, қазіргі ҚазҰУ). 1967–92 ж. Қазақстан ҒА-ның Ядр. физ. ин-тында ғыл., аға ғыл. қызметкер болды. 1992 жылдан Физ.-тех. ин-тында аға ғыл. қызметкер. Негізгі ғыл. еңбектері электрондық спектроскопияға арналған. Ол зарядталған бөлшектер шоғының энергия жəне масса талдамасын жасауға арналған сезгіштігі жоғары электр статик. айналмалы талдауыштарды құрастыруға қатысты. Мұндай талдауыштар іргелі жəне қолданбалы физ. мəселелерін шешуде кеңінен пайдаланылады. Қазақстан Мемл. сыйл. лауреаты (1992). ƏШІМОВ Асанəлі (8.5.1937 ж.т., Жамбыл обл. Сарысу ауд. Жайылма а.) – актер, реж., Қазақстанның (1976), КСРО-ның халық артисі (1980), проф. Алматы консерваториясын бітірген (1961, қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы). Студент кезінде əртүрлі фильмдерде рөлдерді ойнап, оқу бітірген соң, «Қазақфильм» киностудиясында əр алуан бейнелер жасады. 1964 ж. Қазақ академиялық драма театрына шақырылады (1987-88 ж. осы театрдың көркемдік жағын басқарды). Театрдағы тұңғыш рөлі М.Əуезов пен Л. Соболевтің «Абай» спектакліндегі – Айдар рөлі. Содан кейін Кебек, Шуақ (Əуезовтің «Еңлік – Кебегі» мен «Қарақыпшақ Қобыландысында»), Қозы, Қодар (Ғ.Мүсіреповтің «Қозы Көрпеш–Баян сұлуында»), Сəнжан (Ə.Таразидің «Күлмейтін комедиясында»), Өсіпбай (Ш.Айтматов пен Қ.Мұхамеджановтың «Көктөбедегі кездесуінде»), Еламан (Ə.Нұрпейісовтың «Қан мен терінде», КСРО мемл. сыйл., 1974), Жарасбай (Қ.Ысқақовтың «Таңғы жаңғырығында»), Асан (Мұхамеджановтың «Жат елдесінде»), Дон Жуан (М.Фриштің «Дон Жуанның думанында»), Виктор (Л.Зориннің «Варшава сазында») сияқты əр замандағы, əр түрлі қоғамдағы əр қилы мінезді бейнелерді сомдады. Ə. Қазақ киносын əлемдік деңгейге көтерген актер. Оның кинодағы Бекежан («Қыз Жібек», 1971), Шадияров («Атаманның ақыры», 1971)., Мəмбет («Сарқырама», 1973), Қасымханов («Транссібір экспресі», 1977, бүкілодақтық 11-кинофестивальдің жүлдесі, 1978), т.б. рөлдері нағыз актерлік шеберліктің үлгісі іспетті. Ə. реж. ретінде кең танылды. Ол сахналаған Н.Гогольдің «Ревизор» (1979, өзі Дуанбасының рөлін ойнады), Мүсіреповтың «Амангелді», И.Оразбаевтің «Мен ішпеген у бар ма?!» (екеуі де 1987), С.Ванустың А.Əшімбаева «Сұлтан болсам егер мен» (1988), Ж.Аймауытовтың «Ақбілек» (1989) спектакльдері мен ол түсірген «Жылан жылы» (1981, Цой Гук Инмен бірге; 1982 ж. Таллинде өткен бүкілодақтық 15-кинофестивальдің дипломына ие болды), «Шоқан Уəлиханов» (1984; 4 сериялы телефильм, өзі Шыңғыстың рөлін ойнады), «Қозы Көрпеш–Баян сұлу» (1995) фильмдері Ə-тің режиссерлік шығарм-ның кең ауқымын көрсетеді. Ə. өнеріне арналған «Асанəлі» деректі фильмі (1986, реж. И.А. Вовнянко) түсірілді. Ə. – Жамбыл жəне Шымкент ун-ттерінің құрметті проф. 1979–82 ж. пед. қызметпен шұғылданды. 1990 жылдан «Елім-ай» киностудиясының президенті. «Тарлан» тəуелсіз сыйл. (2000), 1 «Шəкен жұлдыздары» кинофестивалінің лауреаты (2003). «Отан» (2001), «Құрмет» (2007), «Парасат», ЮНЕСКО Халықар. академиясының «Алтын қыран» (2007) ордендерімен марапатталған. Жамбыл обл-ның құрметті азаматы (2002). ƏШІМХАНОВА Светлана (27.5. 1943 ж.т., Алматы обл. Райымбек ауд. Жалаңаш а.) – филол. ғыл. докт. (1999), проф. (2000). ҚазМУ-ды (1967, қазіргі ҚазҰУ) жəне Мəскеу мемл. ун-тінің аспирантурасын (1973) бітірген. ҚазМУ-да аға оқытушы, доцент, кафедра меңгерушісі, аға ғыл. қызметкер, оқытушы (1973–2002), 2002 жылдан проф. қызметін атқарады. «Ғабит Мүсірепов проС.Əшімханова А.Əшімов ƏШІМБАЕВА

ниежүз. соғысқа қатысқан. 1952– 76 ж. Алматы жəне Забайкалье гарнизоны əскери трибуналының мүшесі, Алматы гарнизоны əскери трибуналының төрағасы, Орта Азия əскери трибуналы төрағасының орынбасары, КСРО Жоғ. соты əскери алқасының запастағы судьясы, 1976–79 ж. КСРО ІІМ Қарағанды жоғары мектебі бастығының орынбасары, 1979– 98 ж. Алматы халық ш. ин-тында (қазіргі Қазақ экон. агр. унті) кафедра меңгерушісі, қазіргі Қазақ көлік жəне коммуникация академиясында жəне ҚР ҰҚК əскери ин-тында проф. қызметтерін атқарды. 1998 жылдан ҚазҰУда проф. «Уголовная ответственность военнослужащего за нарушение порядка пользования и сбережения военного имущества» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. 100-ден астам ғыл. мақала мен 8 монографияның авторы. 2-дəрежелі Отан соғысы, Қызыл Жұлдыз ордендерімен, көптеген медальдармен марапатталған. ƏШІТОВА Гүлнəр Амангелдіқызы (10.11.1968 ж.т., Павлодар қ.) – филол. ғыл. докт. (2002). Павлодар мемл. пед. ин-тын (1989) бітірген. Ресей үкіметі жанындағы Халықар. ғыл. жəне мəдени əріптестіктер орт-ның бас маманы (1996–98), 1998 жылдан Ресей Халықтар достығы ун-тінің Қашықтан оқыту ин-тының директоры. Ресей үкіметінің білім саласындағы сыйл-мен марапатталған (2002). тірген. 1967–81 ж. Қазақ хим.- технол. ин-тында инженер, аға ғыл. қызметкер, 1981–88 ж. лаб. меңгерушісі, кафедра доценті болды. 1993 жылдан Халықар. қазақ-түрік ун-тінің Шымкент бөлімшесінің проф., ин-т проректоры, оқыту ғыл. кешенінің директоры, хим.-биол. ф-тінің деканы, вице-президенті, ректоры қызметтерін атқарады. 140-тан астам ғыл. еңбектің авторы. ƏШІРОВ Шадияр Алдиярұлы (16.1.1965 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Сарыағаш ауд. Ғ.Мұратбаев а.) – тарих ғыл. канд. (2004). Шымкент пед. ин-тын бітірген (1992). 1992–93 ж. пед. колледжде проректор, 1993–2002 ж. Шымкент пед. ин-тында (кейіннен Халықар. Қазақ-Түрік ун-ті (ХҚТУ) оқытушы, деканның орынбасары, 2002–07 ж. Халықар. Қазақ-Араб ун-тінде (қазіргі Отырар ун-ті) деканның орынбасары, декан, проректор, президент кеңесшісі қызметтерін атқарды. 2007 жылдан Шымкент əлеум.-пед. ун-тінде кафедра меңгерушісі. «Қазақстандағы жоғары білім беру жүйесінің даму тарихы (1976– 1990 жж.)» тақырыбында канд. дисс. қорғаған. 22 ғыл. еңбектің, 1 оқу құралының авторы ƏШІТОВ Зайырқан Омарұлы (26.12.1923 ж.т., Павлодар обл. Ақтоғай ауд. Жаңааттаныс а.) – заң ғыл. докт. (1976), проф. (1979). Қазақ КСР-інің еңб. сің. заңгері (1974). Əскери заң академиясын (1952, Мəскеу қ.) бітірген. 2-дүзасының поэтикасы» деген тақырыпта докт. дисс. қорғады. Ғыл. жұмыстарының негізгі бағыты – ежелгі дəуірден 20 ғ-ға дейінгі Батыс Еуропа əдебиетінің қалыптасып, даму жолын зерттеу мəселелері. Ə. 40-тан астам ғыл. еңбектің авторы. Ш.Уəлиханов атынд. сыйл. лауреаты (2002). ƏШІРБАЕВ Нұрғали Құдиярұлы (6.1.1956 ж.т., Оңт. Қазақстан обл. Кентау қ.) – физ.-матем. ғыл. докт. (2010) ҚазҰУ-ды бітірген (1977). 1977 жылдан Оңт. Қазақстан мемл. ун-тінде пед. қызметтер атқарады. «Серпімді ортадағы тұтассыздықтарды диагностикалаудың математикалық модельдері» тақырыбында докт. дисс. қорғаған. Негізгі ғыл. бағыты: деформацияланатын қатты денелер механикасы. ƏШІРОВ Əбдімəлік Манапұлы (1944 ж.т., Өзбекстан Республикасы, Ташкент қ.) – тех. ғыл. докт. (1993), проф. (1995). Мəскеу хим.-технол. ин-тын (1967) біН.Əшірбаев Ə.Əшіров Ш.Əшіров З.Əшітов ƏШІТОВА