Акулалар
Дениз Райан
Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).
20 px
1.85
0.30 px
0.95 em
Акулалар
Акулалар ДЕҢГЕЙ Мен оқығанды ұнатамын! Балаларға жылдам əрі дұрыс оқуды қалай үйретуге болады? Олардың оқуға деген қызығушылығын арттыру үшін қандай кітап таңдау керектігін білесіз бе? Бұл сұрақтарға балаларға арналған «Мен оқығанды ұнатамын!» бағдарламасы бойынша жарық көрген кітаптар сериясы көмектесе алады. Бұл серия 64 кітаптан тұрады, онда балалардың жас ерекшеліктерін жəне қызығушылықтарын ескере отырып əзірленген жəне құрастырылған материалдар бар. Серия 4 деңгейге бөлінген: «Оқып үйренемін» (5–6 жас), 16 кітап «Оқи аламын» (6–7 жас), 16 кітап «Өзім оқимын» (7–8 жас), 16 кітап «Жақсы оқимын» (8–9 жас), 16 кітап Алуан түрлі тақырыптар кішкентай оқырмандарды интеллектуалдық тұрғыдан дамытып, қоршаған əлемді тануға мүмкіндік береді. Балалардың жасына сəйкес блокта ұсынылған тақырыптар: «Жануарлар», «Жер Ғаламшары», «Ғылым жəне өнертабыстар», «Тарих» Бұл тақырыптардың əрқайсысында таңғажайыптар мен ең қызықты дегендердің барлығы ұсынылған. Балдырғандарыңыз осы əсем жəне пайдалы кітаптарды рахаттана оқитын болады! Мен оқығанды ұнатамын! Scary_Sharks_cover.іndd 1 Scary_Sharks_cover.іndd 1 20.10.11 12:00 20.10.11 12:00
Мəскеу
«Махаон»
Акулалар
Scary_Sharks_block.іndd 1
Scary_Sharks_block.іndd 1
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Мазмұны
Акулалар деген не? . . . . . . . . . . . . 4
Акулалардың көлемі . . . . . . . . . . . . 6
Ежелгі акулалар . . . . . . . . . . . . . . . 8
Ақ акула . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 10
Балға акуласы . . . . . . . . . . . . . . . 12
Теңіз түлкісі . . . . . . . . . . . . . . . . . . 14
Науан акуласы . . . . . . . . . . . . . . . . 16
Доғалтұмсық акулалар . . . . . . . . . 18
Бүркеніш . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20
Қайсысы нені жейді? . . . . . . . . . . . 22
Сақтан! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24
Акулалардың достары . . . . . . . . . . 26
Акулалардың жанында қалай жүзу
керек? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28
Ойлан! . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30
Сөздікше . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31
Scary_Sharks_block.іndd 2
Scary_Sharks_block.іndd 2
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Дүниежүзілік мұхитта шамамен
акуланың екі жүз елу түрі
мекендейді. Олардың кейбірі адам
үшін өте қауіпті.
Scary_Sharks_block.іndd 3
Scary_Sharks_block.іndd 3
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Акулалар деген не? Акулалар бір-бірінен көлемімен, дене пішіні жəне түсімен ерекшеленеді. Акулалардың бəрінде де құйрықтары мен жүзбеқанаттары бар. Аратұмсық акула Кілем акуласы Scary_Sharks_block.іndd 4 Scary_Sharks_block.іndd 4 20.10.11 12:00 20.10.11 12:00
Өткір тісті
акула
Теңіз
періштесі
Ұзынқанат
акула
Scary_Sharks_block.іndd 5
Scary_Sharks_block.іndd 5
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Ақ акула
Балғабас акула
Сақалды
кілем
акуласы
Акулалардың
көлемі
Кейбір акулалар сенің
алақаныңа да сыйып кетер
еді. Есесіне басқаларының
үлкендігі
автобустай
болады!
Scary_Sharks_block.іndd 6
Scary_Sharks_block.іndd 6
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Науан акуласы
Теңіз түлкісі
Полюстық акула
Жібек акуласы
Қара мысық акуласы
Ергежейлі
акула
Сүңгуші
Scary_Sharks_block.іndd 7
Scary_Sharks_block.іndd 7
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Ежелгі
акулалар
Акулалар шамамен 400 миллион
жыл бұрын пайда болған.
Ғалымдар оларды Жердегі
ең көне балықтардың бірі деп
есептейді.
Кладоселахия ұзындығы 20
метрден асатын орасан зор
жыртқыш болған. Оған қоса ол
өте жылдам жүзе алған.
Scary_Sharks_block.іndd 8
Scary_Sharks_block.іndd 8
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Ежелгі акула
Кладоселахия
Scary_Sharks_block.іndd 9
Scary_Sharks_block.іndd 9
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Ақ акула
Бұл ең қауіпті акула. Ол өте үлкен.
Оның жағы - алымды, ал тістері -
өткір. Ақ акулалар дельфиндерді,
итбалықтарды, теңіз тасбақаларын
жəне құстарды шабуылдайды.
Ақ акула
Scary_Sharks_block.іndd 10
Scary_Sharks_block.іndd 10
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Егер адам ақ акула аң аулап жүрген
жерде жүзіп жүрсе, онда ол жүзушіні
итбалықпен шатастырып, оған
шабуылдауы мүмкін.
Итбалық
Жүзуші
Scary_Sharks_block.іndd 11
Scary_Sharks_block.іndd 11
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Балға акуласы
Балға акуланың екі бүйір өсімінің
шеттерінде көзі мен танауы
орналасқан жалпақтау басы бар. Бұл
акулалар жылы теңіздерді мекендеп,
үйір болып тұрады.
Көзі
Қазыққұйрық
тұтасқанат
Scary_Sharks_block.іndd 12
Scary_Sharks_block.іndd 12
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Балға акулалары қазыққұйрық
тұтасқанаттарды жиі
шабуылдайды. Тұтасқанатты
су түбіне басып, оның үлкен
жүзбеқанаттарын тісімен
жұлып жыртады.
Балға
акуласы
Scary_Sharks_block.іndd 13
Scary_Sharks_block.іndd 13
20.10.11 12:00
20.10.11 12:00
Ұзын көкірек жүзбеқанаттары
теңіз түлкісіне қозғалысының
тереңдігі мен бағытын тез
өзгертуге мүмкіндік береді.
Теңіз түлкісі
Теңіз түлкісі
Теңіз түлкісінің құйрығы
денесінің ұзындығындай. Осы
ұзын құйрығы олжасын
ұрып, есеңгіретіп тастайды.
Scary_Sharks_block.іndd 14
Scary_Sharks_block.іndd 14
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Ұзын құйрығы
Көкірек
жүзбе-
қанаты
Scary_Sharks_block.іndd 15
Scary_Sharks_block.іndd 15
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Орасан зор араны
Науан акуласы
Науан акуласы – дүниедегі ең үлкен
балық. Ол орасан зор аранын ашып
жүзеді жəне планктонды жұтып
алады. Науан акуласы салмақты
мінезімен ерекшеленеді, оларға
жақын жүзіп келген аквалангшы-
ларға зиянын тигізбейді.
Scary_Sharks_block.іndd 16
Scary_Sharks_block.іndd 16
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Науан акуласы
Үлкен құйрық
жүзбеқанаты
Тері
шүйделері
Науан акуласының үлкендігі сонша, оның
аранына бір мезгілде төрт адам сыйып
кетуі мүмкін.
Scary_Sharks_block.іndd 17
Scary_Sharks_block.іndd 17
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Доғалтұмсық
акулалар
Бұл акулалар жылы теңіздердің
жағалауында жүзіп жүреді. Олар
балық пен тасбақаларды,
қалдықтарды жейді, алайда, адамды
да оңай шабуылдай алады!
Доғалтұмсық акула
Scary_Sharks_block.іndd 18
Scary_Sharks_block.іndd 18
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Доғалтұмсық акула
тасбақаның ізіне түсті.
Теңіз тасбақасы
Scary_Sharks_block.іndd 19
Scary_Sharks_block.іndd 19
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Бүркеніш
Көптеген акулалар теңбіл,
жолақтар немесе ирек
өрнектермен боялған.
Австралиялық теңбіл акула
Басты акула
Аққауырсын сұр акула
Scary_Sharks_block.іndd 20
Scary_Sharks_block.іndd 20
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Ала-құла өрнектер тас пен балдырлар
арасындағы акуланы байқатпайды.
Бұқа акуласы
Зебра акуласы
Теңіз
періштесі
Леопард акуласы
Scary_Sharks_block.іndd 21
Scary_Sharks_block.іndd 21
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Қайсысы нені
жейді?
Ұсақ балықтар басқа балықтардың
уылдырығын жейді. Кішкене балық-
тар ұсақ балықтарды жейді. Үлкен
балықтар кішкене балықтарды жейді.
Ал акула үлкен балықты жейді.
Сұр кедертас акуласы маржан
кедертастарының жанында жүзеді.
Сұр кедертас
акуласы
Үлкен балық
Кішкене
балық
Ұсақ
балық
Уылдырық
Scary_Sharks_block.іndd 22
Scary_Sharks_block.іndd 22
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Scary_Sharks_block.іndd 23
Scary_Sharks_block.іndd 23
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Сақтан!
Кейбір акулалар су түбіндегі, су
қалыңындағы жəне оның бетіндегі
барлық тірі жанды шабуылдайды.
Жолбарыс
акуласы
Scary_Sharks_block.іndd 24
Scary_Sharks_block.іndd 24
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Жас альбатрос ұшуды үйреніп
жүр. Жолбарыс акуласынан
құтыла ала ма екен?
Альбатрос
Scary_Sharks_block.іndd 25
Scary_Sharks_block.іndd 25
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Жабысқақ балықтар
Лоцман
балықтар
Акулалардың
достары
Лоцман балықтар акуланың жеге-
нінен қалған қалдықтармен қорек-
теніп, артынан ереді. Жабысқақ
балықтар айрықша сорғымен аку-
ланың арқасына бекітіліп, мұхит
жазирасын бірге кезіп,
саяхаттап кете барады.
Scary_Sharks_block.іndd 26
Scary_Sharks_block.іndd 26
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Құмдауыт акула
Scary_Sharks_block.іndd 27
Scary_Sharks_block.іndd 27
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Акулалардың
жанында қалай
жүзу керек?
Тəжірибелі аквалангшылар арнаулы
сауыт киіп, акулаларды жақыннан
қадағалау үшін, су астына түседі.
Сүңгушілер акулалардың
назарын аудармас үшін,
қолдарын денелеріне
қысады.
Scary_Sharks_block.іndd 28
Scary_Sharks_block.іndd 28
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Кедертас акуласы
Scary_Sharks_block.іndd 29
Scary_Sharks_block.іndd 29
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Ойлан!
Мына акулалар қалай аталады?
Теңіз періштесі
Ақ акула
Кілем акуласы
Теңіз түлкісі
Scary_Sharks_block.іndd 30
Scary_Sharks_block.іndd 30
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Сөздікше
Бүркеніш – кейбір жануарларды
байқатпайтын қорғаныс түсі. Бүркеніш
дұшпандарынан қорғайды немесе
аңшылыққа көмектеседі.
Ғалым – қандайда бір затты зерттейтін,
ғылыммен айналысатын адам.
Балықтарды зерттейтін ғалымдарды
ихтиологтар деп атайды.
Дүниежүзілік мұхит – Жердің барлық
теңіздері мен мұхиттары.
Маржан кедертастары – теңіз
жануарлары – маржан полиптерінің
қаңқаларынан қалыптасқан аралдар
немесе суасты жартастары. Маржан
кедертастары өте ұзақ – жүздеген жəне
мыңдаған жылдар бойы салынады.
Планктон – тұщы немесе тұзды сулардың
қалыңында өмір сүретін кіп-кішкентай
жануарлар жəне өсімдіктер.
Сауыт – ұсақ металл сақиналардан
тоқылатын қорғаныс киім.
Scary_Sharks_block.іndd 31
Scary_Sharks_block.іndd 31
20.10.11 12:01
20.10.11 12:01
Бастауш сынып жасындағы балаларға АКУЛАЛАР Автор Дениз Райан SCARY SHARKS Copyrіght © 2008 Weldon Owen Pty Ltd Conceіved and produced by Weldon Owen Pty Ltd 61 Vіctorіa Street, McMahons Poіnt Sydney, NSW 2060, Australіa Все права защищены. All rіghts reserved. © Перевод на казахский язык. ТОО «Книжный полюс», 2011 © ООО «Издательская Группа «Азбука-Аттикус», 2011 Machaon® ІSBN 978-5-389-03042-8 (каз.) ІSBN 978-5-389-00350-7 (русск.) ІSBN 978-1-74089-674-0 (авс.) ООО «Издательская Группа «Азбука-Аттикус» — обладатель товарного знака Machaon 119334, Москва, 5-й Донской проезд, д. 15, стр. 4 Тел. (495) 933-76-00, факс (495) 933-76-19 E-maіl: sales@attіcus-group.ru; іnfo@azbooka-m.ru www.azbooka.ru; www.attіcus-group.ru Қазақ тіліне аударған: Марал Жұмағалиева, редакторы: Мақпал Тажмағамбетова Баспагерден алынған эксклюзивті құқықтардың иесі «Кітап ұйық»ЖШС Қазақстан Республикасы, Алматы қаласы, Қонаев кошесі, 1, тел: (727) 2735906, 2735907 Суретімен 32 бет Басуға 2011ж.__ қазан қол қойылды Формат 70х100 1/16 ,жылтыр қағаз Шартты баспа табағы 1,93 Таралымы 11000 дана, тапсырыс № __ «№ 2 Офсетті баспа фабрикасы» ААҚ-да басылған 141800, Мəскеу облысы, Дмитров қаласы, Московская көшесі, 3. УДК 372.3/4 ББК 74.102 Б79 «Қазақстан Республикасы Мəдениет министрлігінің Тіл комитеті «Мемлекеттік тілді жəне Қазақстан халқының басқа да тілдерін дамыту» бағдарламасы бойынша шығарылды». Scary_Sharks_block.іndd 32 Scary_Sharks_block.іndd 32 20.10.11 12:01 20.10.11 12:01
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру