Бай адамдар сен ойлағандай емес
T. Harv Eker
Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).
20 px
1.85
0.30 px
0.95 em
Құрметті оқырман:
Ең алдымен, осы кітапты таңдағаныңыз үшін алғыс айтамын. Қаржылық еркіндікке ұмтылған жандарға шама-шарқымша көмектесу мен үшін үлкен мәртебе. Бұл кітап көп жылдар бойы бестселлерлер тізімінен түспей келеді, себебі ондағы әдістер мен ақпараттар шынайы өмірде өте тиімді және ешқашан ескірмейді.
Мен жиырма бес жылдан астам уақыт бойы табысқа жету ілімін үйретіп келемін және жеке мақсаттарға жету жолында негізгі элементтер бар екенін жақсы білемін. Қызығы сол, көп жылдық ізденістерден кейін мен [бай адамдардың ойлау жүйесін] меңгеру — жеке табысқа жетудегі ең маңызды әрі бірінші кезектегі қадам екеніне көзім жетті. Бай адамның ойлау жүйесі — барлығының іргетасы.
Кітапта айтқанымдай: «Не ексең, соны орасың».
Ал себепші не? Сіз және сіздің ойлау жүйеңіз. Сіздің ойыңыз компьютердің бағдарламалық жасақтамасы сияқты, ол сізге шешім қабылдатып, әрекет етуге немесе етпеуге итермелейді. Компьютерлік бағдарлама сияқты, сіздің ойлау жүйеңіз де ерте жаста, сіз шынайы ойланып, нақты сенімдеріңізді қалыптастырмас бұрын бекітіліп қалған. Сондықтан біз жұмысты осы жерден, нәтижелерімізге әсер ететін осы элементтен, қысқаша айтқанда, сіздің ойлау жүйеңізден бастаймыз.
Көптеген адамдар үшін маңыздысы — олардың санасы ақшаға қатысты теріс түсініктермен және қаржылық еркіндікке қайшы келетін көзқарастармен шектеліп қалғанын түсіну. Не істеу керек? Компьютерді вирустан тазалағандай, сіз де ойлау жүйеңізді түзетуіңіз қажет.
Бағдарламаңыздың сәтті немесе сәтсіз жазылғанын қалай білуге болады? Өте оңай. Нәтижеге қараңыз. Егер сіз бай әрі бақытты болсаңыз, онда дұрыс жолдасыз. Бірақ егер сізде бұлардың бірі жоқ болса немесе жетіспесе, бұл сіздің ойлау жүйеңізде ақау бар екенін білдіреді.
Бұл кітап әлемнің түкпір-түкпіріндегі миллиондаған адамға көмектесті. Олардың ақшамен және байлықпен қарым-қатынасын өзгертуден бастап, ойлары мен сенімдерін амбицияларына сай келетіндей етіп қайта құрды. Олардың және өзімнің тәжірибеме сүйене отырып, бұл кітап сіздің өміріңізге де түбегейлі өзгерістер әкелетініне сенімдімін.
Неге бұған соншалықты сенімдімін? Себебі менің іс-шараларымда адамдар маған келіп, осыны үнемі айтады. Адамдар өздерінің жетістік тарихымен бөліскенді ұнатады, мен де тыңдағанды жақсы көремін, ал ондай оқиғалар мыңдап саналады! Досым, бұл үшін миыңыздағы қаржылық еркіндікті құртатын «улы» ойларды алып тастау ғана қажет. Бар болғаны осы. Мен осы кітап арқылы ойлау кедергілерін жойып, сіздің өмірде өзіңіз лайықты биікке жетуіңізді қалаймын.
Мен шетелге саяхаттағанда, адамдар менен үнемі: «Біздің басқалардан қандай айырмашылығымыз бар?» деп сұрайды. Менің жауабым әрқашан бірдей: «Егер сіздің ниетіңіз түзу және дұрыс ойлай білсеңіз, ешқандай айырмашылық жоқ». Барлық адам бірдей. Біздің айырмашылығымыздан гөрі ұқсастығымыз көп. Әрине, адамдар ерте жаста өз мәдениетінің ықпалымен ақшаға қатысты қалыптасқан ойлау жүйесіне ие болады. Бұл көбінесе ата-анадан, қамқоршылардан, отбасы мүшелерінен, мұғалімдерден, достардан, діни жетекшілерден және тіпті бұқаралық ақпарат құралдарынан келеді. Бұл адамдардың ниеті жақсы болғанымен, олардан «сіз байсыз ба?» деп сұрап көріңізші. Егер олар бай болмаса, онда олардың сізге үйрететіні — тек өз білгендері ғана. Ал оның нәтижесі, ең жақсы жағдайда орташа қаржылық деңгей, ал жаман жағдайда кедейлік болуы мүмкін.
Менің айтқан пікірлерім кейбір адамдарды мазалауы мүмкін екенін білемін. Бәлкім, сол адамдарды ренжіткенім үшін кешірім сұрауым керек шығар, бірақ мен олай істемеймін. Себебі менің айтып тұрғаным — шындық және ол басқаларға көмектесе алады. Бұл қағида мынадай: «Егер бай болғыңыз келсе, ақшасы жоқ адамдардың ақша туралы пікірін тыңдамаңыз». Олардың сізге үйрете алатыны — тек өздері сияқты болу ғана.
Біз қазір экономикалық жүйе күрт өзгеріп жатқан заманда өмір сүріп жатырмыз, жаһандану — әлемдік даму үрдісі. Біз адамдардың санасына қорқынышты көптеп құятын жаһандық «ауруды» бастан кешірудеміз. Сізге айтарым, бұлардың ешқайсысы маңызды емес, өйткені табыс пен байлықты жасайтын — сіздің өзіңіз. Экономикалық жағдайға тым қатты мән бермеңіз, біреу сәтсіздікке ұшыраса, енді біреу табысқа жетеді.
Шын мәнінде, Forbes тізіміндегі әлемнің ең үздік 500 компаниясының 50%-ы өткен экономикалық дағдарыстар кезінде құрылған.
Сондықтан бұл экономикалық жағдайға емес, сізге байланысты. Сіздің жеке экономикалық ортаңыз бар және мен бұл кітаптың оны түсінуге әрі одан пайда табуға көмектесетініне үміттенемін.
Соңында мен мына сұрақты қойғым келеді: «Кез келген адам қаржылық табысқа жете ала ма?»
Менің дүние жүзінде төрт миллион шәкіртім бар, сондықтан мен нық сеніммен: «Иә!» деп жауап бере аламын. Әрине, табыстың деңгейлері әртүрлі болады: біреулер аса ірі байлыққа кенеледі, ал басқалары жұмысқа бармай-ақ өмір сүруге жететін қарапайым қаржылық еркіндікке қол жеткізеді. Бірақ жауап бәрібір: «Иә». Және мұның бәрі [бай адамның ойлау жүйесін] иемденуден басталады.
Болашағыңыз жарқын болсын. Кітаптан ләззат алыңыз!
Харв Экер
Харв Экер деген кім өзі?
Неліктен мен оның кітабын оқуым керек?
Менің тренингтеріме келген адамдар, әдетте, менің мына сөзімнен кейін шошып қалады: "Менің айтқандарымның бірде-бір сөзіне сенбеңіздер". Неліктен мен бұлай деймін? Себебі бұл — менің өз тәжірибемнен түйген қорытындыларым. Мен бөлісетін барлық тұжырымдамалар мен даналықтар, түптеп келгенде, абсолютті шындық немесе жалған, дұрыс немесе бұрыс емес. Олар тек менің және менің миллиондаған студенттерімнің өмірінде болған нәтижелерді көрсетеді.
Дегенмен, мен мынаған кәміл сенемін: егер сіз осы кітаптағы қағидаларды іс жүзінде қолдансаңыз, өміріңіз түбегейлі өзгереді. Бұл кітапты жай ғана оқып қоймаңыз, оны зерттеңіз. Өміріңіз осы кітапқа байланысты деп қараңыз және ондағы идеяларды өз тәжірибеңізде сынап көріңіз. Егер ол идеялар пайдалы болса, жалғастырыңыз, ал пайдасыз болса — лақтырып тастаңыз.
Мен сәл артық айтуым мүмкін, бірақ ақша мәселесіне келгенде, бұл кітап сіздің өміріңіздегі ең маңызды кітап болуы ғажап емес. Мұндай мәлімдеме тым батыл естілетінін білемін, бірақ шындық мынада: сіздің табысқа деген құлшынысыңыз бен нақты табысқа жетуіңіздің арасында бір буын жетіспейді. Бұл кітап — сол жетіспейтін негізгі буын. Мүмкін сіз байқаған боларсыз: табысты аңсау мен оған қол жеткізу — екі бөлек әлем.
Сіз басқа кітаптарды оқыған боларсыз, аудиокітаптар тыңдап, жылжымайтын мүлік, қор нарығы немесе бизнес арқылы баюдың жолдарын үйрететін курстарға қатысқан шығарсыз. Нәтижесі қандай болды? Көпшілік үшін ешқандай нәтиже болмады деп ойлаймын. Қысқа уақытқа энергияға толып, көп ұзамай бәрі баяғы қалпына түскен болар.
Ақыры сіз жауапты осы жерден табасыз. Бұл өте қарапайым заңдылық, сондықтан адаспайсыз. Жауап мынау: Егер сіздің түпсанаңыздағы [Байлық сызбасы] (Wealth Blueprint) табысқа "бағдарланбаған" болса, онда не оқысаңыз да, не білсеңіз де, не істесеңіз де — ешқандай нәтиже болмайды.
Бұл кітаптың әрбір беті сіздің көкейіңіздегі сұрақтарды шешіп, неліктен кейбір адамдар табысқа жетуге жаралғанын, ал кейбіреулер өмір бойы ақша үшін қиналуға мәжбүр екенін түсіндіреді. Сіз адамның табысты болуының, өмір бойы орташа деңгейде қалуының немесе қаржылық сәтсіздікке ұшырауының түпкі себептерін түсінесіз және қаржылық жағдайыңызды жақсартуға қарай қадам басасыз.
Балалық шақтағы тәжірибелер әр адамның ақшаға деген көзқарасына қалай әсер ететінін және бұл әсерлердің өзіңізге зиян келтіретін ойлар мен әдеттерді қалай қалыптастырғанын білесіз. Сіз қуатты мәлімдемелердің күшін сезінесіз, олар сіздің санаңыздағы "Байлық архивін" өзгертуге, бұрынғы пайдасыз ойларды ауыстыруға және бай адамдарша ойлап, солар сияқты табысты болуға көмектеседі. Сондай-ақ, кірісті арттырудан бастап байлық жинауға дейінгі практикалық стратегияларды үйренесіз.
- Кітаптың құрылымы:
Бірінші бөлім: Адамның ақша туралы ойлары мен әрекеттері қалай қалыптасатынын түсіндіреміз және ішкі байлық сызбасын өзгертудің төрт негізгі факторын ұсынамыз.
Екінші бөлім: Байлар мен кедейлердің ойлау тәсілін салыстырып, он жеті түрлі көзқарас пен әрекет ету әдісін ұсынамыз.
Осы әдістерді қолдансаңыз, қаржылық жағдайыңыз түбегейлі өзгереді. Кітапта менің курстарыма қатысқаннан кейін өмірі үлкен өзгеріске ұшыраған мыңдаған студенттердің хаттарынан алынған мысалдар келтірілген.
Ал менің жеке тәжірибем қандай? Мен әрқашан осындай табысты болдым ба?
Әттең, солай болса ғой! Мен де көпшілігіңіз сияқты "әлеуеті" зор, бірақ нәтижесі шамалы адам едім. Көп кітап оқыдым, тренингтерге қатыстым. Мен шынымен, шынымен, шынымен табысты болғым келді. Ақша үшін бе, еркіндік үшін бе, әлде ата-анамның үмітін ақтағанымды дәлелдеу үшін бе — білмеймін. Әйтеуір, "табысқа" жетуді ессіз қаладым.
Жиырма жасымда бірнеше бизнес бастадым. Әр жолы байлыққа қол созым жерде тұрғандай қиялдайтынмын, бірақ нәтижесі өте аянышты болды, тіпті барған сайын нашарлай түсті.
Мен ит сияқты жұмыс істедім, бірақ үнемі тапқанымнан жұмсағаным көп болды. Мен "Лох-Несс құбыжығы дертіне" шалдықтым: "Табыс табу" деген нәрсе бар екенін естігенмін, бірақ оны ешқашан көзбен көрмегенмін.
Мен үнемі: "Егер дұрыс саланы таңдасам, дұрыс атқа мінсем, табысқа жетемін" деп ойлайтынмын. Бірақ қателесіппін... Ештеңе көмектеспеді, тым болмаса маған әсер етпеді. Неге басқалар мен істеген бизнесті жасап табысқа жетеді, ал мен әлі күнге дейін тақыр кедеймін? Мен сияқты "әлеуетті мырзаның" қай жері дұрыс емес?
Осылайша мен ішкі жан дүниемді зерттей бастадым. Сенімдерімді тексеріп, мынаны түсіндім: мен ауызша байығым келеді деп айтқаныммен, іштей ақша табуға қатысты терең қорқыныштарым бар екен. Сәтсіздіктен қорқу, ал одан да жаманы — табысқа жетіп алып, кейін бәрінен айырылып қалудан қорқу. Мен өзімнің "шексіз әлеуетім бар" деген аңызымды жоғалтып алудан қорықтым. Егер менің қолымнан түк келмейтіні, менің тағдырым — өмір бойы ортақол болып қалу екені анықталса ше?
Содан кейін, бақытыма орай, әкемнің бай досы үйге келіп, "жігіттермен" покер ойнады. Үзіліс кезінде ол мені байқап қалды. Бұл менің үйге үшінші рет көшіп келуім еді, мен "төменгі люксте", яғни жертөледе тұратынмын. Әкем оған менің мүшкіл халім туралы шағымданған болуы керек, өйткені ол маған жерлеу рәсімінде ғана болатын аяушылық көзқараспен қарады.
Ол: "Харв..." деп бастады. Мен ішімнен: "Құдай-ай, қазір тағы ақыл айтады, бұл менің әкем емес қой!" деп ойладым.
Ақыры ол былай деді: "Харв, егер сен қалаған нәтижеңе жете алмай жүрсең, демек сен білмейтін бір нәрсе бар".
Мен ол кезде жас әрі тәкаппар едім, бәрін білемін деп ойлайтынмын, бірақ банктегі есепшотым басқаша сайрап тұрды. Сондықтан мен мұқият тыңдай бастадым.
Ол: "Сен бай адамдардың көпшілігі ұқсас ойлайтынын білесің бе?" — деді.
Мен: "Жоқ, бұл туралы ешқашан ойламаппын", — дедім.
Ол: "Бұл ғылыми дәлелденбеген шығар, бірақ жалпы алғанда, байлар белгілі бір жолмен ойлайды, ал кедейлер мүлдем басқаша
ойлайды. Осы ойлау тәсілдері олардың әрекеттерін, сәйкесінше нәтижелерін анықтайды".
Ол сөзін жалғастырды: "Егер сен бай адамдарша ойлап, бай адамдар істейтін істі жасасаң, сен де бай бола аласың ба?"
Мен сенімсіз дауыспен: "Солай шығар", — дедім.
Ол: "Онда саған бар болғаны бір нәрсе істеу керек — бай адамдардың ойлау тәсілін көшіріп алу".
Мен: "Жоқ, бұл туралы ешқашан ойламаппын", — дедім.
Ол: "Бұл ғылыми дәлелденбеген шығар, бірақ жалпы алғанда, байлар белгілі бір жолмен ойлайды, ал кедейлер мүлдем басқаша
ойлайды. Осы ойлау тәсілдері олардың әрекеттерін, сәйкесінше нәтижелерін анықтайды".
Ол сөзін жалғастырды: "Егер сен бай адамдарша ойлап, бай адамдар істейтін істі жасасаң, сен де бай бола аласың ба?"
Мен сенімсіз дауыспен: "Солай шығар", — дедім.
Ол: "Онда саған бар болғаны бір нәрсе істеу керек — бай адамдардың ойлау тәсілін көшіріп алу".
Сол кезде күмәншіл болған мен: "Ал сіз қазір не ойлап тұрсыз?" деп сұрадым. Ол: "Мен бай адамдар уәдесінде тұрады деп ойлап тұрмын. Мен қазір әкеңе баруға уәде бергенмін, олар мені күтіп отыр. Көріскенше", — деді де шығып кетті. Бірақ оның сөздері менің миымда қалып қойды.
Сол кезде мен түбіне дейін құлдыраған едім, сондықтан "Несі бар, байқап көрейін" деп, бай адамдар мен олардың ойлау жүйесін зерттеуге кірістім. Мен ақша мен табысқа қатысты ішкі заңдылықтарды үйрендім. Шынында да солай екен: байлардың ойы кедейлерден, тіпті орта таптан мүлдем өзгеше. Ақырында, мен бұрынғы ойларымның байлыққа жетуіме қалай кедергі болғанын түсіндім. Ең бастысы, мен өз санамды қайта бағдарлап, байлар сияқты ойлаудың тиімді әдістері мен стратегияларын үйрендім.
Ақыры мен өзіме: "Бос сөз жетеді, сынап көрейік" дедім. Мен фитнес және спортты жақсы көретіндіктен, Солтүстік Калифорнияда фитнес тауарларын сататын дүкен аштым. Қолма-қол ақшам болмағандықтан, несие картасынан 2000 доллар алып, бизнес бастадым. Мен байлардан үйренген бизнес және ойлау стратегияларын қолдана бастадым. Бірінші ереже: өзіме сөзсіз табысқа жететініме сену және сәтсіздікке жол бермеу. Мен бай болмайынша бұл бизнестен кетпеймін деп ант бердім. Бұл менің бұрынғы әдетіме мүлдем қарама-қайшы еді (бұрын қиындық туса, бірден бағытымды өзгертетінмін).
Ақшаға қатысты жағымсыз немесе пайдасыз ойлар келген сайын, мен өз ішкі үлгілеріме қарсы тұрдым. Бұрын мен өз ойымды шындық деп қабылдайтынмын, бірақ кейін түсіндім: менің санам — табысқа жету жолындағы ең үлкен кедергі болуы мүмкін. Сондықтан мен байлыққа жетуіме көмектеспейтін ойларды елемеуді таңдадым және осы кітапта сіз үйренетін қағидаларды қолдандым. Нәтиже болды ма? О, Құдайым, болғанда қандай!
Бизнесім өте сәтті болды, екі жарым жыл ішінде 10 филиал аштым. Кейін компанияның жартысын "Fortune 500" тізіміндегі компанияға 1,6 миллион долларға саттым.
Содан кейін мен күншуақты Сан-Диегоға көшіп, бизнес стратегияларымды жетілдіріп, жеке бизнес-кеңесші болып жұмыс істей бастадым. Адамдар маған достарын, серіктестерін жібере бастады. Көп ұзамай мен бір уақытта 10-20 адамға тренинг өткізетін болдым.
Бір клиентім маған мектеп ашуды ұсынды. Бұл тамаша идея болып көрінді, сөйтіп мен "Street Smart Business School" (Өмір мектебінің бизнес академиясы) құрдым және мыңдаған адамға нақты бизнес стратегияларын үйреттім.
Солтүстік Американы аралап семинарлар өткізіп жүргенде мен қызық бір жайтты байқадым: екі адам қатар отырып, бірдей қағидалар мен әдістерді үйренеді. Біреуі бұл құралдарды қолданып, тез арада табысқа жетеді. Ал оның жанында отырған екінші адам ше? Ешқандай өзгеріс жоқ!
Бұл өте айқын нәрсені көрсетеді: сізде ең керемет "құралдар" болуы мүмкін, бірақ сіздің "құралдар жәшігіңізде" (басымды нұсқап тұрмын) жарықшақ болса, онда іс қиын. Сол себепті мен ақша мен табысқа жетудің ішкі ойынына негізделген [Millionaire Mind Intensive] (Миллионер санасының қарқынды курсы) бағдарламасын жасадым. Ішкі ойынды (құралдар жәшігі) сыртқы ойынмен (құралдар) біріктіргенде, нәтиже керемет болды! Міне, сіз осы кітаптан үйренетін нәрсе осы: сыртқы ақша ойынын жеңу үшін ішкі ақша ойынын қалай меңгеру керек. Яғни, бай болу үшін қалай бай адамша ойлау керек!
Адамдар менен жиі сұрайды: менің табысым "бір реттік" пе, әлде тұрақты ма? Мен былай жауап беремін: мен үйрететін қағидаларды қолдана отырып, мен миллиондаған доллар таптым және қазіргі байлығым бұрынғыдан бірнеше есе көп. Менің инвестицияларым мен бизнестерім табысты. Кейбіреулер менде "Мидас қолы" (ұстаған нәрсесін алтынға айналдыру қасиеті) бар дейді. Олардікі дұрыс, бірақ олар бір нәрсені түсінбейді: "Мидас қолы" дегеніміз — табысқа бағдарланған [Байлық сызбасы]. Бұл қабілетке сіз де осы қағидаларды үйреніп, іске асырған соң ие боласыз.
Семинарларымның басында мен студенттерден: "Мұнда қанша адам үйренуге келді?" деп сұраймын. Бұл сұрақтың астары бар. Өйткені жазушы Джош Биллингс айтқандай: "Біздің білмейтініміз емес, біз шындық деп сенетін, бірақ шын мәнінде олай емес нәрселер бізге ең үлкен кедергі келтіреді". Бұл кітап жаңа нәрсе үйренуден гөрі, "ескі білгендеріңізден арылу" туралы! Өйткені сізді бүгінгі жағдайға жеткізген — сіздің ескі ойлау және әрекет ету үлгілеріңіз.
Егер сіз шынымен бай және бақытты болсаңыз, керемет. Бірақ олай болмаса, қазіргі "дұрыс" деп санайтын кейбір ойларыңызды "құралдар жәшігінен" алып тастауды қарастыруыңызды сұраймын.
Мен сізге "менің сөзіме сенбеңіз" деп кеңес берсем де және бұл тұжырымдамаларды өз өміріңізде сынап көруді ұсынсам да, сіз оқып отырған идеяларға сенуіңізді сұраймын. Менің досым болғаныңыз үшін емес, мыңдаған адамдар осы кітаптағы заңдылықтарды қолданып, өмірлерін өзгерткені үшін.
Сенім туралы айтқанда, маған бір сүйікті оқиғам еске түседі. Бір адам жардың шетімен келе жатып, тепе-теңдігін жоғалтып, құлап кетеді. Бақытына орай, ол жардың кемерінен ұстап қалады да, асылып тұрады. Біраз уақыттан соң ол айқайлай бастайды: "Жоғарыда біреу бар ма? Құтқарыңдаршы!". Ешкім жауап бермейді. Ол қайталайды: "Жоғарыда біреу бар ма? Көмектесіңдер!". Ақыры, гүрілдеген дауыс естіледі: "Бұл — Құдай. Мен саған көмектесе аламын. Қолыңды жібер және маған толық сен". Сонда әлгі адам қайтадан айқайлайды:
"Жоғарыда басқа біреу бар ма? Құтқарыңдаршы!"
Бұл оқиғаның мәні қарапайым: егер сіз өмірдің жоғары деңгейіне көтерілгіңіз келсе, ескі ойлау және өмір сүру тәсілдерінен бас тартып, жаңаларын қабылдауыңыз керек. Нәтижесі өзі-ақ бәрін дәлелдейді.
Байлық жобасы неге маңызды?
Сіз қаржылық жағдайы мүшкіл адамдар туралы естідіңіз бе? Кейбіреулердің ақшасы көп болып, кейін одан айырылып қалғанын немесе істі жақсы бастап, соңында құртқанын байқадыңыз ба? Сырттай қарағанда, бұл сәтсіздік, экономикалық құлдырау, нашар серіктестер немесе басқа себептер сияқты көрінеді. Бірақ ішкі факторларға үңілсек, мәселе мүлдем басқада. Егер сіз дайын болмаған кезде қолыңызға қомақты қаржы түссе, ол сізде ұзақ тұрақтамайды, түбінде одан айырыласыз.
Адамдардың көпшілігінде үлкен байлықты құруға және сақтап қалуға, ақша мен табыс әкелетін қиындықтарға төтеп беруге жететін ішкі қуат жоқ. Құрметті оқырман, көпшіліктің байи алмауының негізгі себебі — дәл осы.
Бұған лотерея ұтып алған адамдар жақсы мысал бола алады. Зерттеулер көрсеткендей, ұтыс көлемі қаншалықты үлкен болса да, жеңімпаздардың көпшілігі соңында бастапқы қаржылық жағдайына қайта оралады. Себебі олар тек сол деңгейдегі байлықты ғана басқара алады.
Алайда, өз күшімен көтерілген миллионерлердің жөні мүлде бөлек. Өз еңбегімен байығандар ақшасынан айырылып қалса да, қысқа уақыт ішінде оны қайтадан тауып алатыны назар аудартады. Дональд Трамп (Donald Trump) — бұған тамаша мысал. Трамптың миллиардтаған дәулеті болды, кейін ол бәрінен айырылды, бірақ бірнеше жылдан соң жоғалтқанын қайтарып қана қоймай, одан да көп байлыққа кенелді.
Неліктен бұлай болады? Себебі, өз күшімен байығандар дүние-мүлкінен айырылуы мүмкін, бірақ олар жетістікке жетелейтін ең маңызды факторды — "бай адамның санасын" жоғалтпайды. Трампты мысалға алсақ, оның ойы миллиондармен шектелмейді. Ол жай ғана миллионер болуды қанағат тұтпайды. Егер оның байлығы миллион доллар ғана болса, ол өз жетістігін қалай бағалар еді? Меніңше, Трамп өзін тақырға отырдым, толықтай жеңілдім деп санайтын еді!
Өйткені Трамп өз байлығының "термостатын" миллионға емес, миллиардқа баптаған. Көпшіліктің байлық термостаты миллионға емес, бірнеше мың долларға ғана қойылған; кейбіреулердікі жүз долларға, ал енді біреулердікі нөлден төменге бапталған. Олар тоңып өлуге шақ қалса да, неге тоңып жатқанын түсінбейді!
Шын мәнінде, адамдардың көпшілігі өз әлеуетін толық пайдаланбайды, сондықтан табысқа жете алмайды. Зерттеулерге сүйенсек, адамдардың 80 пайызы өмір бойы қаржылық еркіндікке қол жеткізе алмайды және 80 пайызы өзін шын бақыттымын деп сезінбейді.
Мұның себебі қарапайым. Көпшілік рөлде отырып қалғып кеткенін байқамайды, олардың жұмысы мен ойлау жүйесі тек үстірт деңгейде қалып қойған. Олар тек көзбен көргендеріне ғана сенеді, тек көзге көрінетін әлемде өмір сүреді.
Не ексең, соны орасың
Бір ағашты елестетіп көріңіз. Бұл — өмір ағашы делік. Ағашта жемістер өседі. Шынайы өмірде біздің жемістеріміз — бұл біздің нәтижелеріміз (жетістіктеріміз). Сонымен, біз жемістерге (нәтижелерімізге) қарап, көңіліміз толмайды: олар тым аз, тым ұсақ немесе дәмсіз болуы мүмкін.
Сонда біз не істейміз? Көпшілігіміз бар зейініміз бен күш-жігерімізді жемістерге аударамыз. Бірақ бұл жемістерді шын мәнінде не жаратты? Оларды тұқымдар мен тамырлар жаратты.
Жер үстіндегі нәрсені жер астындағы нәрсе жасайды; біз көретін нәрсе көрінбейтін нәрседен бастау алады. Бұл нені білдіреді? Бұл дегеніміз, егер сіз жемісті өзгерткіңіз келсе, алдымен оның тамырын өзгертуіңіз керек; егер сіз көрінетін нәрсені өзгерткіңіз келсе, алдымен көрінбейтін нәрсені өзгертуіңіз қажет.
Байлық қағидасы: Егер сіз жемісті өзгерткіңіз келсе, алдымен оның тамырын өзгертуіңіз керек; егер сіз көрінетін нәрсені өзгерткіңіз келсе, алдымен көрінбейтін нәрсені өзгертуіңіз қажет.
Біреулер: «Көзбен көргенге ғана сенемін», — деуі мүмкін. Мен ондай адамдардан: «Онда неге сіз электр қуатын пайдаланғаныңыз үшін ақша төлейсіз?» — деп сұрар едім. Сіз электр тогын көрмейсіз, бірақ оның күшін білесіз және оны қолданасыз.
Егер сізде электр қуатының бар екеніне қандай да бір күмән болса, саусағыңызды розеткаға тығып көріңіз. Күмәніңіз лезде сейіледі деп кепілдік беремін.
Мен өз тәжірибемнен білемін: бұл әлемде көрінбейтін нәрсенің күші біз көре алатын кез келген нәрседен әлдеқайда асып түседі. Сіз бұл пікірмен келісуіңіз немесе келіспеуіңіз мүмкін, бірақ егер сіз бұл қағиданы өміріңізде қолданбасаңыз, сөзсіз ұтыласыз. Неге? Өйткені сіз табиғат заңына қайшы келесіз: жер астындағы нәрсе жер үстіндегіні жасайды, көрінбейтін нәрсе көрінетінді жасайды.
Адам — табиғаттың бір бөлшегі, одан жоғары емес. Сондықтан, егер біз табиғат заңдарына бағынып, жұмысты түп-тамырынан — яғни ішкі әлемімізден бастасақ, өміріміз де бірқалыпты дамиды. Олай болмаған жағдайда, өмір кедергілерге толы болады.
Жер бетіндегі әрбір орманда, фермада, бақта жер астындағы нәрсе жер үстіндегіні жасайды. Сондықтан, өсіп тұрған жеміске күш жұмсау — бос әурешілік, өйткені сіз ағашта ілініп тұрған жемістерді өзгерте алмайсыз.
Алайда, сіз ертең өсетін жемістерді өзгерте аласыз. Ол үшін жерді тереңірек қазып, ағаштың тамырын нығайтуыңыз керек.
Төрт әлем
Сіз бір маңызды шындықты түсінуіңіз керек: біз тек бір жазықтықта өмір сүрмейміз, біз бір уақытта кем дегенде төрт түрлі кеңістікте (квадрантта) өмір сүреміз. Бұл төрт әлем:
- Материалдық (физикалық) әлем
- Менталды (ой) әлем
- Эмоционалды (сезім) әлем
- Рухани әлем
Көптеген адамдар материалдық әлемнің қалған үш әлемнің жай ғана «басып шығарылған көшірмесі» (принт) екенін түсінбейді.
Мысал келтірейік. Сіз компьютерде хат жаздыңыз делік. «Басып шығару» түймесін бастыңыз, принтер сіз жазған мәтінді қағазға шығарды. Қағазға қарап тұрып: «Ойбу, қате кетіпті!» — дедіңіз. Сіз өшіргішті алып, қатені өшіріп тастадыңыз да, қайтадан «Басып шығару» түймесін бастыңыз. Бұл не? Жаңадан шыққан қағазда сол қате әлі тұр!
Құдай-ау, бұл қалай болғаны? Сіз оны жаңа ғана өшіріп тастадыңыз ғой! Содан кейін сіз қаттырақ ысқылап, үлкенірек өшіргіш алдыңыз, тіпті «Өшіргішті қалай қолдану керек» деген 300 беттік кітапты оқып шықтыңыз. Енді сізде «құрал» да, «білім» де бар, бәрі дайын. Сіз қайтадан басып шығару түймесін бастыңыз, бірақ нәтиже сол күйінде! «Мүмкін емес! — деп айқайладыңыз сіз. — Бұлай болуы мүмкін емес қой? Не болды? Мені жын түртті ме?»
Мәселе мынада: ақаулық «басып шығарылған көшірмеде» (материалдық әлемде) емес. Өзгерісті «бағдарламадан», яғни менталды, эмоционалды және рухани әлемнен бастау керек.
Байлық қағидасы: Ақша — бұл нәтиже; байлық — бұл нәтиже; денсаулық — бұл нәтиже; ауру — бұл нәтиже; сіздің салмағыңыз да — нәтиже. Біз себеп пен салдар әлемінде өмір сүреміз.
Сіз біреулердің «ақшаның жоқтығы — үлкен мәселе» деп айтқанын естідіңіз бе? Енді мұқият тыңдаңыз: ақшаның жоқтығы ешқашан, ешқашан, ешқашан түпкі мәселе емес. Ақшаның жоқтығы — бар болғаны симптом (белгі), ол жер бетіндегі жағдайдың астында не жатқанын көрсетеді.
Ақшаның жоқтығы — бұл нәтиже. Онда оның түпкі себебі неде? Бір сөзбен айтқанда: сыртқы әлеміңізді өзгертудің жалғыз жолы — алдымен ішкі әлеміңізді өзгерту.
Нәтижеңіз қандай болса да — бай немесе кедей, жақсы немесе жаман, позитивті немесе негативті болсын — мына бір қағиданы әрқашан есте сақтаңыз: Сіздің сыртқы әлеміңіз — ішкі әлеміңіздің көрінісі ғана. Егер сыртқы өміріңіз жақсы болмаса, бұл сіздің ішкі өміріңіздің реттелмегенін білдіреді. Бар болғаны сол.
Мәлімдеме: өзгеріске жетелейтін қуатты құпия
Менің тренингтерімде біз сіздің тезірек үйреніп, көбірек есте сақтауыңыз үшін «жеделдетілген оқыту» әдістерін қолданамыз. Бұл әдістің кілті — қатысуда. Бұл жаттығу жүйесінің негізгі тәсілі ежелгі мақалдан бастау алады: «Естігенімді ұмытамын, көргенімді есте сақтаймын, істегенімді түсінемін».
Сондықтан қазір сізден осы кітаптағы маңызды ережені оқығаннан кейін қолыңызды жүрегіңізге қойып, ауызша «мәлімдеме» жасауыңызды, содан кейін сұқ саусағыңызбен басыңызды түртіп белгі беруіңізді сұраймын.
Мәлімдеме жасау неліктен маңызды?
Себебі әлемдегі барлық нәрсе энергиядан тұрады, ал барлық энергия жиілік пен тербеліс түрінде қозғалады. Сіз мәлімдемені дауыстап айтқан кезде, оның энергиясы денеңіздегі жасушаларға енеді. Егер осы сәтте денеңізді ұстап тұрсаңыз, оның ерекше резонансын сезіне аласыз. Мәлімдеме ғаламға арнайы хабарлама жіберіп қана қоймайды, сонымен қатар сіздің түпсанаңызға да қуатты сигнал жолдайды.
Мәлімдеме мен анттың (аффирмацияның) айырмашылығы айтарлықтай үлкен емес, бірақ менің ойымша, олардың арасындағы шағын айырмашылық мүлдем басқа нәтижелерге әкеледі.
«Мәлімдеме» — белгілі бір әрекетті жасауға немесе белгілі бір ұстанымға деген ниетіңізді ресми түрде білдіру.
Ал ант бергенде (аффирмация айтқанда), сіз алдыңызда мақсат бар екенін білдіресіз. Мен ант беруді онша ұнатпаймын, өйткені біз әдетте бір нәрсенің шындық екенін сенімді түрде айтқан кезде, миымыздағы кішкентай дауыс жиі: «Бұл шындық емес, бұл сандырақ!» деп жауап береді.
Керісінше, мәлімдеме жасау — бұл бір нәрсенің шындық екенін дәлелдеу емес, біздің бір нәрсені істеуге немесе қандай да бір адам болуға ниетті екенімізді білдіру. Бұл тәсілді ішіміздегі кішкентай дауыс қабылдауға дайын болады. Өйткені біз бұл нәрсе қазір шындық деп тұрған жоқпыз, керісінше: «Бұл — біз көргіміз келетін болашақ» деп айтып тұрмыз.
Мағынасы жағынан алғанда, мәлімдеме жасау да ресми іс, ол — энергияны ғаламға жіберіп, денеңізге енгізетін ресми мәлімдеме.
Осы анықтамадан туындайтын тағы бір сөз — әрекет те өте маңызды. Ниетіңізді шындыққа айналдыру үшін барлық қажетті әрекеттерді жасауыңыз керек.
Мен сізге мәлімдемеңізді күн сайын таңертең және кешке дауыстап айтуға кеңес беремін. Егер мәлімдемеңізді айна алдында тұрып айтсаңыз, оның жүзеге асуын одан әрі тездетесіз.
Шынымды айтсам, бұл әдіс туралы алғаш естігенде: «Мен мұны істемеймін. Бұл ақылға қонымсыз», — деп ойладым. Бірақ ол кезде жағдайым тығырыққа тіреліп тұрғандықтан, ақыры: «Мейлі, көрейін. Әйтеуір бұдан өлмеймін ғой», — деп шештім. Содан кейін жасай бастадым. Ал қазір ше? Мен байыдым. Сондықтан менің мәлімдемелердің шынымен жұмыс істейтініне сенетінім таңқаларлық емес шығар.
Қорыта айтқанда, мен сырт көзге керемет көрініп, бірақ тақыр кедей болғанша, ақылға қонымсыз болып көрінетін істі жасап, нәтижесінде бай болғанды қалаймын. Ал сіз ше? Қайсысын таңдайсыз?
Жарайды, енді қолыңызды жүрегіңізге қойып, келесі сөйлемдерді қайталаңыз:
«Бұл менің мәлімдемем: Менің ішкі әлемім сыртқы әлемімді жаратады».
Енді басыңызды ұстап тұрып былай деңіз:
«Бұл — миллионердің ақылы!»
Байлық жобасы қалай қалыптасады?
Радио немесе теледидар бағдарламаларына барғанда, жұрттың бәрі білетін бір әдетім бар. Мен міндетті түрде мына сөздерді айтамын: "Маған бес минут беріңіз, мен сіздің өміріңіздің қалған бөлігіндегі қаржылық жағдайыңызды болжап беремін".
Байлық манифесі: Маған бес минут беріңіз, мен сіздің өміріңіздің қалған бөлігіндегі қаржылық жағдайыңызды болжап беремін.
Мұны қалай жасаймын? Сізбен аз-кем сөйлесу арқылы мен сіздің ақша мен табысқа қатысты қандай "жобаны" (blueprint) ұстанатыныңызды анықтай аламын. Әр адамның сана түкпірінде ақша мен табысқа арналған жеке жобасы болады. Бұл жоба сіздің қаржылық тағдырыңызды басқа барлық нәрселердің жиынтығынан да күштірек анықтайды.
Байлық жобасы дегеніміз не? Үй салмас бұрын жасалатын сәулет жобасы немесе жоспары сияқты, сіздің байлық жобаңыз — бұл ақшаға қатысты құрған жоспарыңыз немесе ұстанатын көзқарасыңыз.
Төменде өміріңіз бен байлығыңызды қалай құрайтыныңызды анықтайтын өте маңызды формула ұсынылған. Бұл формуланы әлеуетті дамыту саласындағы көптеген танымал лекторлар оқыту негізі ретінде қолданады. Ол "Жүзеге асыру процесі" (Process of Manifestation) деп аталады:
Ойлар → Сезімдер → Әрекеттер = Нәтиже
Байлық ережесі: Ойлар сезімдерді тудырады, сезімдер әрекеттерге жетелейді, әрекеттер нәтиже береді.
Сіздің байлық жобаңыз ақшаға қатысты ойларыңызды, сезімдеріңізді және әрекеттеріңізді қамтиды.
Ендеше, сіздің байлық жобаңыз қалай қалыптасады? Жауабы қарапайым: ол негізінен сіз қабылдаған ақпараттан немесе "бағдарламалаудан" тұрады, әсіресе бала кезіңізде қабылдаған ақпараттардан.
Бұл бағдарламалауды немесе шектеулерді кім жасады? Көптеген адамдар үшін олар ата-анадан, бауырлардан, достардан, беделді тұлғалардан, мұғалімдерден, діни жетекшілерден, бұқаралық ақпарат құралдарынан және мәдени ортадан келеді.
Мәдениетті алайық. Кейбір мәдениеттерде ақшаға қатысты белгілі бір көзқарас болса, басқасында мүлдем өзгеше болуы мүмкін. Бала ақша туралы түсінікпен туады деп ойлайсыз ба? Әрине, жоқ. Баланың ақшаға қатысты ойлары мен мінез-құлқы — тәрбиенің нәтижесі.
Бұл барлық ересектерге де қатысты. Сіздің ақшаға қатысты ойларыңыз бен әрекеттеріңіз үйретілген.
Бұл үйретілген нәрселер шектеуге, содан кейін автоматты реакцияға айналып, өмір бойы сізді басқарады. Егер сіз ақшаға қатысты көзқарасыңызды өзгерткіңіз келсе, санаңыздағы "ақша файлдарын" түзетуіңіз керек. Бұл кітаптың мақсаты — дәл осы. Жыл сайын мыңдаған адам менің тренингтерімде бұған қол жеткізіп, терең әрі тұрақты өзгерістерге ие болуда.
Жоғарыда айтылғандай: ойлар сезімдерді, сезімдер әрекетті, ал әрекет нәтижені тудырады. Осы жерде қызықты сұрақ туындайды: Сіздің ойларыңыз қайдан келеді? Неге сіздің ойыңыз басқалардікінен өзгеше?
Сіздің ойларыңыз санаңыздың қоймасындағы "ақпараттық файлдардан" шығады, ал бұл ақпараттар өткен шақтағы "бағдарламалаудан" келеді. Иә, өткендегі шектеулер сіздің басыңызға қандай ой келетінін анықтайды. Сондықтан біз адамның санасы шектелген (бағдарламаланған) деп айтамыз.
Осыны ескере отырып, "Жүзеге асыру процесін" келесідей өзгертуге болады:
Бағдарламалау → Ойлар → Сезімдер → Әрекеттер = Нәтиже
Сіздің бағдарламаңыз ойларды тудырады; ойларыңыз сезімдерді тудырады; сезімдеріңіз әрекеттерді тудырады; әрекеттеріңіз нәтиже береді.
Сондықтан, дербес компьютермен жұмыс істегендей, алдымен бағдарламалауды өзгертсеңіз, жаңа нәтижелерге қарай маңызды қадам жасаған боласыз.
Біз қалай бағдарламаландық? Өміріміздің барлық саласында біз үш негізгі жолмен шектелгенбіз:
Вербалды бағдарламалау: Бала кезіңізде не естідіңіз?
Еліктеу: Бала кезіңізде не көрдіңіз?
Арнайы оқиғалар: Бала кезіңізде қандай жағдайларды бастан кешірдіңіз?
Бірінші әсер: Вербалды бағдарламалау
Алдымен вербалды бағдарламалауды талқылайық. Өсіп келе жатқанда ақша, байлық және бай адамдар туралы қандай сөздерді естідіңіз?
Мына сөздер таныс па? "Ақша — барлық жамандықтың бастауы", "Қара күніме деп ақша жина", "Байлардың бәрі сараң", "Бай болу — күнә", "Ақша — кір нәрсе", "Ақша табу үшін көп еңбектену керек", "Ақша аспаннан жаумайды", "Бір уақытта әрі бай, әрі рухани адам бола алмайсың", "Ақшаға бақыт сатып ала алмайсың", "Ақша тозақтың есігін ашады", "Байлар байи береді, кедейлер кедейлене береді", "Біз ондай нәрсені ала алмаймыз", "Бәрі бірдей бай бола алмайды", "Ақша ешқашан жетпейді" және ең жаманы — "Біздің бұған шамамыз келмейді".
Мен бала кезімде әкемнен ақша сұраған сайын, ол айқайлап: "Мен ақшадан жаратылғанмын ба?" - дейтін. Мен әзілдеп: "Солай болса ғой. Онда мен бір қолыңды, не саусағыңды сұрап алар едім", - деп жауап беретінмін. Бірақ ол ешқашан күлмейтін.
Мәселе осында. Бала кезіңізде ақша туралы естіген кез келген сөз сана түкпірінде қалып, қаржылық көзқарасыңызды басқаратын күшке айналады.
Сөздің күші өте зор. Ұлым Джесси үш жаста болғанда, бір күні қуанып келіп: "Әке, біз «Ниндзя тасбақалар» фильмін көруге барамыз, ол біздің үйдің жанында көрсетіліп жатыр", - деді. Мен жарты ғасыр өмір сүрсем де, әлі дұрыс жүре алмайтын баланың географияны қалай білетінін түсінбедім. Бірнеше сағаттан кейін теледидардан сол фильмнің жарнамасын көргенде жауабын таптым. Жарнаманың соңында: "Қазір сіздің үйіңіздің жанындағы кинотеатрда көрсетілуде", - деген сөз бар екен.
Вербалды бағдарламалаудың тағы бір мысалы біздің курсқа қатысушы Стефанның басынан өтті. Стефанның мәселесі ақша таба алмауында емес, ақшаны ұстап тұра алмауында еді.
Курсқа келгенде Стефанның жылдық табысы тоғыз жыл бойы 800 000 доллардан асып тұрған, бірақ ол ақша жетпейтінін сезінетін. Неге екені белгісіз, ол ақшаны жұмсап, қарызға беріп немесе сәтсіз инвестиция жасап жоғалта беретін. Қысқасы, ол келгенде таза активі нөлге тең болды.
Стефан бізге анасының үнемі былай айтатынын жеткізді: "Байлардың бәрі сараң, олар кедейлердің маңдай терімен ақша табады. Ақша жетерлік болса болды, одан артығын тапсаң — шошқасың".
Ғалым болмасаңыз да, Стефанның санасында қандай процесс жүріп жатқанын болжай аласыз. Оның кедей болуы таңқаларлық емес, өйткені ол анасының сөздерімен бағдарламаланған. Ол байларды сараң деп сенді. Сондықтан ол іштей байлық пен сараңдықты теңестірді, ал сараң болғысы келмегендіктен, санасыз түрде бай болғысы келмеді.
Стефан анасын жақсы көретін және оның көңілін қалдырғысы келмеді. Анасының сенімі бойынша, егер Стефан байыса, анасы оны құптамайтын еді. Сондықтан ол қолындағы ақшаны құртып отыруға мәжбүр болды, әйтпесе ол "шошқаға" айналар еді!
Сіз: "Бай болу мен ананың (немесе жақын адамның) ризашылығын алудың арасында таңдау болса, көп адам бай болуды таңдайды ғой", - деп ойлауыңыз мүмкін. Қателесесіз! Адам санасы олай жұмыс істемейді. Әрине, байлықты таңдау логикалық тұрғыдан дұрыс көрінеді. Бірақ егер санамыз тереңде жатқан эмоция мен суық логиканың арасында таңдау жасауға мәжбүр болса, эмоция әрқашан дерлік жеңіске жетеді.
Байлық ережесі: Егер санамыз тереңде жатқан эмоция мен суық логиканың арасында таңдау жасауға мәжбүр болса, эмоция әрқашан дерлік жеңіске жетеді.
Стефанның оқиғасына оралайық. Курс басталғанына он минут өтпей жатып, Стефан бірнеше тиімді тәжірибелік әдістерді қолданды, нәтижесінде оның байлық жобасы бірден өзгерді. Екі жылға жетпей ол миллионер болды.
Стефан бұл сабақта өзінің теріс түсініктері өзінікі емес, анасынікі екенін, ал анасының түсініктері оның өткен өміріндегі шектеулерден туындағанын түсінді. Содан кейін біз Стефанға бай болса да, анасының ризашылығын жоғалтпайтын стратегия құруға көмектестік.
Стратегия өте қарапайым еді. Стефанның анасы Гавайиді жақсы көретін, сондықтан Стефан Гавайидегі Мауи аралынан жағажайдағы пәтер сатып алды. Ол анасын қыс бойы сол жаққа жіберді. Анасы қатты қуанды, Стефан да риза болды. Біріншіден, анасы енді ұлының бай болғанын ұнатады және оның жомарттығын мақтан тұтады. Екіншіден, Стефан алты ай бойы анасының мазалауынан құтылды. Екі жаққа да тиімді!
Өз басымнан өткен жағдайды айтсам, менің бизнесім баяу басталғанымен, кейін жақсара түсті, бірақ акцияларға салған инвестициям мүлдем табыс әкелмеді. Кейін мен өзімнің байлық жобамды зерттей бастадым. Есіме түскені, бала кезімде әкем жұмыстан келген соң ас үстелінде отырып, газеттің қор нарығы бетін оқитын да, үстелді жұдырықпен ұрып: "Қарғыс атқыр акциялар!" - деп айқайлайтын. Содан кейін ол қор нарығы жүйесінің қаншалықты ақымақ екенін, казинода ойнаудың өзі акциядан гөрі табыстырақ екенін айтып ұрсатын.
Енді сіз вербалды бағдарламалаудың күшін білесіз, сондықтан менің неге қор нарығында ақша таба алмағанымды түсіну қиын емес шығар? Менің бағдарламам акцияға инвестиция салу сәтсіздікке ұшырайтындай етіп құрылған, ал менің түйсігім қате акцияны, қате бағаны және қате уақытты таңдауға итермелеген. Неге? Өйткені мен сана түкпіріндегі "Қарғыс атқыр акциялар!" деген байлық жобасына сәйкес әрекет еттім.
Мен вербалды бағдарламамды өзгерткен күннің ертесіне-ақ таңдаған акцияларым өсе бастады және қазірге дейін табыс әкелуде. Мен ішімдегі "қаржылық бақшамнан" сол улы арамшөпті жұлып тастағаннан кейін ғана гүлденіп, жеміс бере бастадым! Бұл ақылға сыймайтын сияқты көрінуі мүмкін, бірақ байлық жобасының қалай жұмыс істейтінін түсінсеңіз, бәрі заңдылық екенін ұғасыз.
Тағы да қайталаймын: Сіздің сана түкпіріңіздегі бағдарламалау ойларыңызды анықтайды; ойларыңыз таңдауыңызды анықтайды; таңдауыңыз әрекеттеріңізді, ал әрекеттеріңіз нәтижеңізді анықтайды.
Өзгеріс жасаудың төрт негізгі факторы бар. Олардың әрқайсысы қаржылық жобаңызды қайта құруда маңызды рөл атқарады. Олар қарапайым, бірақ өте күшті.
Байқау (Awareness): Бір нәрсені өзгерту үшін алдымен оның бар екенін білу керек.
Түсіну (Understanding): "Ойлау тәсіліңіздің" қайдан шыққанын түсінген соң, бәрі сіздің ішкі әлеміңізден басталатынын ұғасыз.
Ажырату (Disassociation): Бұл ойлау тәсілі сіздің болмысыңыз емес екенін білген соң, сіз одан бөлініп, оны сақтау немесе бас тарту туралы шешім қабылдай аласыз. Болашақта қандай болғыңыз келетініне қарай таңдау жасайсыз. Сіз бұл ойды сырттан бақылап, оның жай ғана ескі "файл" екенін, ондағы ақпараттың қазіргі уақытта шындыққа жанаспайтынын немесе құнды емес екенін көре аласыз.
Қайта бағдарламалау (Reconditioning): Бұл фактор кітаптың екінші бөлімінде толық талқыланады, онда байлық жасайтын "сана файлдары" туралы айтылады.
Осы төрт фактормен танысқан соң, байлық жобаңызды өзгертуді қалай бастау керектігін талқылайық.
Бірінші өзгеріс қадамы: Вербалды бағдарламаны түзету
Байқау: Бала кезіңізде ақша, байлық және бай адамдар туралы естіген барлық сөздерді жазып шығыңыз.
Түсіну: Бұл сөздердің сіздің қаржылық өміріңізге қалай әсер еткенін жазыңыз.
Ажырату: Бұл ойлардың тек үйренген нәрсе екенін, сіздің жеке ойыңыз емес екенін байқадыңыз ба? Қазіргі таңда басқаша таңдау жасауға құқығыңыз бар екенін түсінесіз бе?
Мәлімдеме: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, мына сөздерді айтыңыз:
"Ақша туралы естігендерімнің бәрі шындық болуы шарт емес. Мен бақыт пен табысқа жетелейтін жаңа ойлау тәсілін таңдаймын".
Екінші әсер: Еліктеу
Екінші бағдарламалау түрі — еліктеу. Өсіп келе жатқанда ата-анаңыздың немесе қамқоршыңыздың ақшаға деген көзқарасы қандай болды? Олар ақшаны жақсы басқарды ма, әлде сәтсіз болды ма?
Олар ақшаны көп жұмсайтын ба еді, әлде үнемшіл ме еді? Олар инвестициядан табыс таба білді ме, әлде мүлдем инвестиция жасамады ма? Олар тәуекелшіл ме еді, әлде консервативті ме? Олардың табысы тұрақты ма еді, әлде құбылмалы ма? Сіздің үйіңізде ақша қуаныш көзі ме еді, әлде қайғының себебі ме?
Мұны білу неге маңызды? Өйткені "Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің" деген сөз бар. Адамдардың көбі солай. Бала кезімізде біз барлық нәрсені еліктеу арқылы үйренеміз.
Көп адам мойындағысы келмесе де, "Әкесіне қарап ұлын таны" деген сөздің жаны бар.
Бір қысқа оқиға есіме түсіп отыр. Бір әйел кешкі ас дайындап жатып, ветчинаның екі шетін кесіп тастайды. Күйеуі мұны көріп таңғалады, әйелі: "Менің анам үнемі осылай жасайтын", - деп түсіндіреді.
Сол күні анасы қонаққа келеді, қызы мен күйеу баласы одан ветчинаның екі шетін неге кесіп тастайтынын сұрайды. Анасы: "Менің анам солай жасайтын", - дейді. Содан олар әжесіне қоңырау шалып сұрайды. Әжесі не деп жауап берді дейсіз ғой? "Өйткені менің табам тым кішкентай болатын!"
Бұл оқиғаның мәні мынада: әдетте ақшаға қатысты мәселелерде біздің көзқарасымыз ата-анамызбен бірдей болады немесе екеуінің әдістерінің қосындысынан тұрады.
Мысалы, менің әкем құрылыс саласында кәсіпкер болды. Ол салған үйлер оннан бірнеше жүзге дейін жететін, әр жоба үлкен инвестицияны қажет ететін. Үйлер сатылғанға дейін әкем бар мүлкін кепілге қойып, банктен қомақты несие алатын. Сондықтан әр жаңа жоба басталғанда біздің отбасымыз қысылып, қарызға белшесінен бататын.
Осы кезеңде әкемнің көңіл-күйі болмайтын, ақшаға да сараң болатын. Егер мен ақша сұрасам, ол алдымен "Мен ақшадан жаратылғанмын ба?" дейтін, сосын "Есің дұрыс па?" деп ұрсатын. Соңында маған ақша бермейтін, тек "Тағы сұрап көрші!" дегендей алайып қарайтын.
Бұл жағдай бір-екі жылға созылатын, үйлер сатылып біткенше. Содан кейін біз жұмақта жүргендей бақытты болатынбыз. Әкем мүлдем басқа адамға айналатын: көңілді, мейірімді және өте жомарт. Ол менен ақша керек пе деп өзі сұрайтын. Мен оған кезіндегідей алайып қарағым келсе де, ақымақ емеспін ғой, сондықтан: "Әрине, рақмет, әке", - дейтінмін.
Жақсы күндер ол үйге келіп: "Мен жақсы жер таптым. Біз қайтадан үй саламыз", - деп жариялағанға дейін жалғасатын. Есімде, мен оған: "Тамаша, әке, іске сәт", - дейтінмін, бірақ жүрегім дір ете қалатын. Өйткені қиыншылықтар қайта басталатынын білетінмін.
Бұл үлгі менің есім кірген алты жасымнан бастап, жиырма бір жасымда үйден кеткенге дейін жалғасты. Мен бұл үлгі аяқталды деп ойлағанмын.
Жиырма бір жасымда оқуды бітірдім, мен қандай салаға бардым деп ойлайсыз? Құрылыс саласына. Кейін басқа да жобалық бизнестермен айналыстым. Бір қызығы, мен аздап ақша табатынмын, бірақ көп ұзамай тақырға отыратынмын. Сосын басқа істі қолға алып, әлемді бағындыратындай сенімді болатынмын, бірақ бір жылдан кейін қайтадан құлдырайтынмын.
Бұл құбылмалы жағдай он жылға жуық созылды. Соңында мен мәселе таңдаған кәсібімде, серіктестерімде, қызметкерлерімде немесе экономикалық жағдайда емес екенін түсіндім. Мен санасыз түрде әкемнің құбылмалы табыс үлгісін қайталап жүргенімді ұқтым.
Құдайға шүкір, мен осы кітаптағы әдістерді үйреніп, өзімді "йо-йо" (жоғары-төмен) режимінен шығарып, тұрақты өсетін табыс режиміне ауыстырдым.
Бүгінде бәрі жақсы жүріп жатқанда, кенеттен бірдеңені өзгерту (және өзімді құртып жіберу) туралы ескі ойлар келіп тұрады. Бірақ қазір менің миымда жаңа файл бар, ол маған бұл сезімді бақылауға және оған: "Кеңесіңе рақмет, бірақ қазір біз назарымызды жұмысқа аударамыз", - деп айтуға көмектеседі.
Тағы бір мысал менің семинарымда болды. Семинардан кейін қатысушылар қолтаңба алуға немесе амандасуға кезекке тұрды. Бір қарт кісінің жылап тұрып маған келгені есімнен кетпейді. Ол демін әрең алып, жеңімен көз жасын сүртіп жатты. Мен одан не болғанын сұрадым. Ол: "Мен алпыс үш жастамын. Үнемі кітап оқимын, курстарға қатысамын. Барлық танымал лекторларды көрдім, олардың айтқанын жасап көрдім. Акция, жылжымайтын мүлік және басқа да ондаған бизнес түрлерін байқап көрдім. Тіпті MBA оқыдым. Менің білімім он адамға жетеді, бірақ ешқашан ақша таба алмадым. Әрқашан жақсы бастаймын, бірақ соңында түксіз қаламын. Неге екенін түсінбедім, өзімді ақымақ шал деп ойладым.
Бүгін сіздің сөзіңізді тыңдап, жаттығуларды жасағаннан кейін көзім ашылды. Менің қабілетімде кінә жоқ екен, мен жай ғана бағдарламаланған екенмін. Әкемнің байлық жобасы маған кедергі болып келіпті. Әкем Ұлы тоқырау кезінде өмір сүрген, күнде жұмыс іздеп немесе сауда жасап, үйге құр қол қайтатын. Егер мен қырық жыл бұрын еліктеу және жоба туралы білгенімде ғой... Мен басқа білімдерді алуға тым көп уақыт жоғалттым", - деп еңкілдеп жылады.
Мен оған: "Сіздің алған біліміңіз босқа кеткен жоқ. Ол жай ғана «сана банкінде» өз уақытын күтіп жатты. Енді сіз «сәттілік жобасын» құрдыңыз, енді үйренгендеріңіздің бәрі іске асады және сіз биікке көтерілесіз", - дедім.
Адамдар шындықты естігенде оны бірден таниды. Оның жүзі жадырап, терең тыныс алды да, жарқырай күлімсіреді. Ол мені құшақтап: "Рақмет сізге, рақмет", - деді.
Кейін одан хат алдым, бәрі жақсы екен. Ол соңғы он сегіз айда өткен он сегіз жылда таппаған табысын тауыпты. Мен бұған қатты қуандым.
Сонымен, сізде барлық білім мен дағды болуы мүмкін, бірақ егер сіздің "жобаңыз" сәттілікке бағытталмаса, қаржылық жағдайыңыз оңалмайды.
Біздің курсқа қатысушылардың көбінің ата-анасы Екінші дүниежүзілік соғысты немесе Ұлы тоқырауды бастан өткерген. Олар ата-анасының тәжірибесі өздерінің ақшаға деген көзқарасына қалай әсер еткенін білгенде қатты таңғалады. Кейбіреулер ақшаны шашып жібереді, өйткені олар "Ақшаны бір сәтте жоғалтып алуың мүмкін, сондықтан бар кезінде рахатын көр" деп ойлайды. Ал басқалары керісінше, "қара күнге" деп ақша жинайды.
Даналық сөзі: "Қара күнге ақша жинау" жақсы естілгенімен, оның салдары болуы мүмкін. "Ниет" күші өте зор. Егер сіз қара күнге ақша жинасаңыз, не аласыз? Сіз сол "қара күнді" аласыз! Сондықтан олай ойлауды доғарыңыз. Одан да болашақ бақытты күндерге, ақша уайым болмайтын кезге дайындалыңыз. Ниет заңы бойынша, сіз не күтсеңіз, соны аласыз.
Жоғарыда айтылғандай, көп адамның ақшаға қатысты көзқарасы ата-анасына ұқсайды. Бірақ кейбіреулер ата-анасынан мүлдем өзгеше болады. Неге?
Бұл ашу мен қарсылыққа байланысты. Қысқаша айтқанда, бұл сіздің оларға қаншалықты ашулы екеніңізге байланысты.
Өкінішке орай, бала кезімізде ата-анамызға: "Әке, ана, мен сіздердің ақша ұстау әдістеріңізді, өмір сүру салтыңызды ұнатпаймын. Сондықтан өскенде мен басқаша өмір сүремін. Қайырлы түн", - деп айта алмаймыз.
Оның орнына, біз ашуланғанда: "Мен сендерді жек көремін! Мен ешқашан сендер сияқты болмаймын. Өскенде бай боламын, қалағанымды аламын!" - деп айқайлап, бөлмеге жүгіріп кіріп, есікті тарс жауып, ашуымызды заттардан аламыз.
Кедей отбасынан шыққан көптеген адамдар өз жағдайына ызаланып, қарсылық білдіреді. Олар бай болу үшін немесе өздерін дәлелдеу үшін үйден кетіп, көп ақша табады.
Бірақ олардың көкейінде бір түйткіл қалады. Қанша ақша тапса да, қанша еңбектенсе де, олар бақытты болмайды. Неге? Өйткені оларды байлыққа итермелеген күш — ыза мен реніш. Сондықтан ақша мен ашу олардың санасында байланысып қалған. Ақша көбейген сайын, ашу да көбейеді.
Кейін олардың ішкі дауысы: "Мен ашуланудан шаршадым. Мен жай ғана бақытты өмір сүргім келеді", - дейді. Олар санасынан сұрайды: "Не істеу керек?". Санасы: "Ашудан құтылғың келсе, оның себебін (ақшаны) құрт", - деп жауап береді.
Нәтижесінде олар ақшаны шашады, қате инвестиция жасайды немесе бизнесін құртады. Осылайша олар бақытты бола ма? Жоқ! Жағдай одан сайын қиындайды, өйткені ашу сол күйі қалады, ал ақша жоқ.
Олар қате нәрседен құтылды! Олар ашуды емес, ақшаны лақтырып тастады. Олар "себепті" емес, "салдарды" жойды.
Нағыз мәселе — ата-анаға деген ашу-ыза. Сол ашуды жоймайынша, олар бай болса да, кедей болса да бақытты бола алмайды.
Байлық пен табысқа ұмтылудың себебі немесе мотивациясы өте маңызды. Егер сіздің мотивацияңыз қорқыныш, ашу немесе өзіңізді "дәлелдеу" сияқты жағымсыз сезімдерден туындаса, ақша сізге ешқашан бақыт әкелмейді.
Неге? Өйткені ақша бұл мәселелерді шеше алмайды. Мысалы, қорқынышты алайық. Мен тренингте: "Кім қорқынышты жетістікке жетудің басты мотивациясы деп санайды?" - деп сұрадым. Аз адам қол көтерді. Ал: "Кім қауіпсіздікті басты мотивация деп санайды?" - дегенде, бәрі қол көтерді. Біліп қойыңыз, "қауіпсіздік іздеу" мен "қорқыныш" — бір нәрсе. Қауіпсіздік іздеу қорқыныштан туындайды.
Байлық ережесі: Егер сіздің мотивацияңыз қорқыныш, ашу немесе өзіңізді "дәлелдеу" сияқты жағымсыз сезімдерден туындаса, ақша сізге ешқашан бақыт әкелмейді.
Көп ақша табу қорқынышты жоя ма? Жоқ! Өйткені мәселе ақшада емес, қорқынышта. Қорқыныш — бұл әдет. Ақша көбейгенде қорқыныштың түрі ғана өзгереді.
Ақша жоқ кезде "ақша таба алмай қаламын" деп қорқамыз. Ал байыған соң: "Бар жиғанымнан айырылып қалсам не болады?", "Бәрі менің ақшамды алғысы келеді", "Салық мені сығып алады" деген қорқыныштар пайда болады. Түпкі себепті жоймайынша, ақша көмектеспейді.
Әрине, таңдау керек болса, ақшасыз отырғаннан гөрі, ақшам бар деп уайымдаған жақсырақ. Бірақ екеуі де бақытты өмір емес.
Көп адамдар өзінің "мықты" екенін дәлелдеу үшін байлыққа ұмтылады. Бұл туралы екінші бөлімде толық айтылады. Бірақ біліп қойыңыз: ешқандай ақша сіздің өзіңізге деген көңіліңізді толтыра алмайды. Сіздің қазіргі жағдайыңызға ақша кінәлі емес. "Өзімді дәлелдеуім керек" деген ой сіздің өмір салтыңызға айналып кеткен, сіз оның сізді қинап жатқанын байқамайсыз да.
Тағы да қайталаймын: Мәселе сіздің өзіңізде. Сіздің ішкі әлеміңіз сыртқы әлеміңізді анықтайды. Егер сіз өзіңізді "жеткіліксізбін" деп санасаңыз, сіз осы ойды растайтын "жеткіліксіздік" жағдайын жасайсыз. Ал егер сіз өзіңізді "толыққандымын, баймын" деп сенсеңіз, сіз молшылық пен байлықты жасайсыз. Өйткені "молшылық" сіздің табиғатыңызға айналады.
Ашу мен қорқынышты байлыққа жетудің құралы етпеңіз. Сонда ғана сіз мақсатты түрде, қуанышпен ақша таба аласыз және ақшадан құтылу арқылы бақыт іздемейтін боласыз.
Ата-анаға қарама-қарсы әрекет ету әрқашан қате емес. Егер олардың қаржылық әдеттері жаман болса, оларға ұқсамау — жақсы нәрсе. Бірақ егер олар табысты болып, сіз оларға қарсы шықсаңыз, қаржылық қиындыққа тап боласыз. Қандай жағдай болмасын, сіздің өмір салтыңыз ата-анаңыздың ақшаға деген көзқарасымен тығыз байланысты екенін ұмытпаңыз.
Екінші өзгеріс қадамы: Сіз кімге еліктейсіз?
Байқау: Ата-анаңыздың ақша ұстау әдеттерін еске түсіріңіз. Сіз оларға несімен ұқсайсыз, несімен ұқсамайсыз? Жазып алыңыз.
Түсіну: Бұл еліктеу сіздің қаржылық өміріңізге қалай әсер етті? Жазып алыңыз.
Ажырату: Бұл әдеттер тек үйренген нәрсе екенін, сіздің табиғатыңыз емес екенін түсінесіз бе? Қазір өзгертуге құқығыңыз бар екенін білесіз бе?
Мәлімдеме: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, дауыстап айтыңыз:
"Менің ақша туралы ұстанымдарым — олардікі. Мен енді өз жолымды таңдаймын".
Сосын басыңызды ұстап тұрып айтыңыз: "Бұл — миллионердің басы!"
Үшінші әсер: Арнайы оқиғалар
Үшінші маңызды фактор — арнайы оқиғалар. Бала кезіңізде ақша, байлық және бай адамдарға қатысты қандай оқиғаларды бастан кешірдіңіз? Бұл тәжірибелер өте маңызды, өйткені олар сіздің өмірлік сеніміңізді қалыптастырады.
Мысал келтірейін. Джоши есімді медбике біздің курсқа келді. Оның табысы жоғары, бірақ ақшасы үнемі таусылып қалатын. Біз оның тарихын зерттедік. Ол 11 жасында ата-анасымен және әпкесімен қытай мейрамханасында болған. Сол жерде ата-анасы ақша үшін ұрсысып қалады. Әкесі орнынан тұрып, айқайлап, үстелді жұдырықпен ұрады. Оның түрі бірде қызарып, бірде көгеріп, жүрек талмасы ұстап, жерге құлайды. Джоши жүзуші болғандықтан, алғашқы көмек көрсетуді білетін, ол әкесін құтқаруға тырысты, бірақ әкесі оның қолында жан тапсырды.
Сол күннен бастап Джоши үшін ақша ауырсынумен байланысты болды. Есейгенде ол ішкі ауырсынуды басу үшін санасыз түрде бар ақшасын құртып отырған.
Қызығы, ол медбике мамандығын таңдаған. Неге? Мүмкін ол әкесін құтқарғысы келген шығар?
Біз Джошиге ескі байлық жобасын өзгертуге көмектестік. Қазір ол қаржылық еркіндікке жетті және медбике емес. Ол медбике болуды ұнатпағандықтан емес, бұл мамандықты қате себеппен таңдағанын түсінгендіктен кетті. Қазір ол қаржылық жоспарлаушы. Бұл да адамдарға көмектесетін мамандық, бірақ ол енді адамдардың қаржылық бағдарламаларын түсінуге көмектеседі.
Тағы бір мысал. Менің әйелім бала кезінде балмұздақ сататын көліктің қоңырауын естігенде анасынан ақша сұрайтын. Анасы үнемі: "Кешір, қымбаттым, менде ақша жоқ. Әкеңнен сұра. Ақша әкеңде", - дейтін. Әйелім әкесінен ақша алып, балмұздақ жейтін.
Бұл жағдай қайталана берген соң, әйелім ақша туралы не үйренді? Біріншіден, ақша тек еркектерде болады. Сондықтан біз үйленгенде ол менен ақша күтті. Бірақ бұл жолы оған тиын емес, көп ақша керек болды.
Екіншіден, әйелдерде ақша болмайды. Егер анасында (еліктеу объектісі) ақша болмаса, онда ода да болмауы керек. Сондықтан ол санасыз түрде бар ақшасын жұмсап тастайтын. Оған 100 доллар берсең, 100 доллар жұмсайды; 1000 доллар берсең, 1000 доллар жұмсайды. Кейін ол менің курсыма қатысып, қаржылық левередж (тұтқа) туралы үйренді. Мен оған 2000 доллар бердім, ол 10 000 доллар жұмсап жіберді! Мен оған: "Қымбаттым, левередж деген 10 000 доллар алу, оны жұмсау емес", - деп түсіндіруге тырыстым. Бірақ ол түсінбеді.
Біз ақшадан басқа ешнәрсе үшін ұрыспайтынбыз. Бұл біздің некемізге қауіп төндірді. Біз ақшаға деген көзқарасымыздың мүлдем бөлек екенін білмедік.
Әйелім үшін ақша — лезде ләззат алу (балмұздақ сияқты). Ал мен үшін ақша — еркіндік алу үшін жинақталуы тиіс нәрсе.
Менің ойымша, әйелім ақша жұмсағанда, ол біздің болашақ еркіндігімізді құртып жатқандай көрінетін. Ал оның ойынша, мен оның ақша жұмсауына тыйым салсам, өмірдің қызығынан айырып жатқандай болатынмын.
Құдайға шүкір, біз байлық жобамызды түзетуді үйрендік және екеумізге ортақ үшінші жобаны құрдық.
Бұл әрекеттер нәтиже берді ме? Менің өмірімде үш керемет болды:
Қызымның дүниеге келуі.
Ұлымның дүниеге келуі.
Әйелім екеуміздің ақша үшін ұрысуды тоқтатуымыз!
Статистика бойынша, ажырасудың басты себебі — ақша. Адамдар ақшаның өзі үшін емес, "байлық жобаларының" сәйкес келмеуінен ұрысады. Ақшаңыз көп пе, аз ба, маңызды емес. Егер серіктесіңіздің жобасы сіздікімен сәйкес келмесе, қиындық туады. Бұл ерлі-зайыптыларға, достарға, бизнес серіктестерге де қатысты.
Серіктесіңіздің байлық жобасын қалай анықтауға болады? Алдымен оның "ақша файлдары" сіздікінен өзгеше болуы мүмкін екенін қабылдаңыз. Ашуланбай, түсіністікпен қараңыз. Оның ақшаға қатысты не нәрсеге мән беретінін, қандай қорқыныштары бар екенін анықтаңыз. Сонда сіз салдармен емес, себеппен күресесіз және қарым-қатынасты түзете аласыз.
Дебора Чамитоффтан хат: Кімге: Харв Экер Тақырыбы: Мен ақша мәселесінде еркіндік алдым!
Біздің интенсивті тренингте сіз серіктесіңіздің байлық жобасын тануды және екеуіңізге ортақ жаңа жоба құруды үйренесіз. Бұл көптеген адамдарды өмірдегі үлкен күйзелістен құтқарады.
Алдыңғы бет
Харви: Бүгін мен ештеңе істемей-ақ, он сегіз түрлі жерден табыс табамын және маған жұмыс істеудің қажеті жоқ. Иә, мен баймын, бірақ ең маңыздысы — менің өмірім мазмұнды, қуанышты әрі толыққанды! Алайда бұрын бұлай емес еді.
Бұрын ақша маған үнемі ауыртпалық болатын. Мен қаржылық істерімді бөгде адамдарға тапсырып қоятынмын, сондықтан маған бас қатырудың қажеті жоқ деп ойлайтынмын. Қор нарығындағы соңғы құлдырау кезінде мен барлығынан айырылып қала жаздадым, ал мен құрдымға кетіп бара жатқанымды бәрі кеш болғанда бір-ақ білдім.
Одан да сорақысы, мен өзімді сыйлаудан қалдым. Қорқыныш, ұят және шарасыздық мені тұқыртып тастады. Мен барлық адамдардан қашып, өзімді жазалаумен болдым, ақыры мені сенің тренингіңе сүйреп әкелгенше осылай жалғасты.
Өмірімді түбегейлі өзгерткен сол демалыс күндері мен өз билігімді қайтарып алдым. Мен өз ақшам мен қаржылық тағдырымды өз қолыма алуды ұйғардым. Мен байлық декларациясы әдісін қолданып, өткен қателіктерімді кешірдім және бай болуға лайықты екеніме шын жүректен сендім.
Қазір ақшамды басқару маған өте қызық көрінеді! Мен ақша мәселесінде еркіндікке қол жеткіздім және бұл еркіндік мәңгілік болатынын білемін, өйткені мен бай адамдарша ойлаймын!
Рақмет саған, Харви. Рақмет.
Өзгерістің үшінші қадамы: Ерекше оқиғалардың әсері
Сіз серіктесіңізбен бірге келесі жаттығуларды орындай аласыз.
Еске түсіру жаттығуы: Отырып, ақшаға қатысты естеліктеріңізді — бала кезіңізде естіген сөздерді, отбасылық әдеттерді және орын алған маңызды оқиғаларды еске түсіріңіздер. Сонымен қатар, серіктесіңіз үшін ақшаның шынайы мағынасы не екенін біліп алыңыз: бұл ләззат па, әлде еркіндік пе? Қауіпсіздік пе, әлде мәртебе ме? Бұлай істеу екеуіңіздің қазіргі "байлық жобаларыңызды" (wealth blueprint) анықтауға және осы мәселедегі өзара қайшылықтарды табуға көмектеседі.
Талқылау және келісу: Содан кейін, жеке мақсаттарыңызды емес, серіктес ретінде бірге неге қол жеткізгілеріңіз келетінін талқылаңыздар. Ақша мен жетістікке қатысты ортақ мақсаттарыңыз бен ұстанымдарыңызды бірлесіп шешіңіздер. Сосын келісілген ұстанымдар мен әрекеттерді қағазға жазып, қабырғаға іліп қойыңыздар. Кейіннен қандай да бір мәселе туындаса, ескі "байлық жобасының" құрсауында болмаған, объективті әрі ақылға қонымды сәтте бірге қабылдаған шешімдеріңізді бір-біріңізге жұмсақ түрде ескертіп отырыңыздар.
Байқау (Түйсіну): Бала кезіңізде ақшаға қатысты қандай оқиғалар эмоциялық немесе сезімдік тұрғыда қатты әсер етті?
Түсіну: Бұл оқиға сіздің қазіргі қаржылық өміріңізге қалай әсер етті? Осыны жазып алыңыз.
Ара-жігін ажырату: Бұл өмір салты тек кейіннен үйренген нәрсе екенін, ол сіздің туа біткен болмысыңыз емес екенін түсінесіз бе? Қазір оны өзгертуді таңдай алатыныңызды білесіз бе?
Бұл — менің мәлімдемем: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай деп айтыңыз:
Екінші бөлім. Байлық мұрағаты
Байлар мен кедейлердің ойлауы мен әрекетіндегі он жеті айырмашылық.
Біз алдында «жүзеге асыру процесі» туралы айтқанбыз: ойлар сезімдерді тудырады, сезімдер әрекетке жетелейді, ал әрекет нәтиже береді. Барлығы ойдан басталады, ал ойды сана тудырады. Сананы өмірдің негізі деуге болады, бірақ адамдардың көбі осы қуатты құрылғының қалай жұмыс істейтінін түсінбейді. Бұл шынымен таңқаларлық!
Сондықтан алдымен сананың жұмыс істеу тәсіліне қысқаша тоқталайық. Мысалы, сананы үлкен мұрағат шкафына ұқсатуға болады. Ол қабылданған барлық ақпаратты белгілеп, әртүрлі папкаларға салып қояды. Бұл ақпаратты оңай тауып, мәселелерді шешуге және қиындықтардан өтуге көмектеседі. Байқадыңыз ба? Мен «баюға» деп айтқан жоқпын, мен «мәселелерді шешуге» дедім.
Көп жағдайда сіз алдыңыздағы жағдайға қалай жауап беру керектігін шешу үшін санаңыздағы папкалардан деректерді іздейсіз. Мысалы, сіз ақша табу мүмкіндігін пайдалану керек пе, жоқ па деп ойланып тұрсыз делік. Сіз автоматты түрде санаңыздан «Ақша» деп белгіленген папкаларды іздеп, сол папкадағы деректерге сүйеніп шешім қабылдайсыз. Сіздің ақша туралы барлық ойларыңыз осы ақша мұрағатында сақталған. Сондықтан сіз тек сол шеңберде ғана ойлай аласыз, өйткені санаңыздағы «ақша» санатында тек сол деректер ғана бар.
Сіз қандай да бір шешім қабылдағанда, оны қисынды, ақылға қонымды және сол сәттегі жағдайға сәйкес келеді деп сенесіз. Сондықтан дұрыс шешім қабылдадым деп ойлайсыз.
Алайда, мәселе мынада: сіздің дұрыс шешіміңіз табысты шешім болмауы мүмкін. Шын мәнінде, сізге қисынды болып көрінген шешім қайта-қайта сәтсіз нәтижелерге әкелуі ғажап емес.
Мысал келтірейік. Менің әйелім сауда орталығында жүр делік (бұл жиі болып тұрады). Ол 25% жеңілдікпен тұрған жасыл сөмкені көреді. Ол дереу санасындағы мұрағатты ақтара бастайды: «Мен дәл осындай сөмкені іздеп жүр едім, ол өткен аптада сатып алған жасыл туфлиіме жарасады, өлшемі де дәл келеді. Сатып ал!» Ол кассаға барғанда, әдемі сөмкеге ие болатынына ғана емес, оны жеңілдікпен алғанына да қуанып тұрады.
Оның санасы үшін бұл ақшаны жұмсау өте орынды. Ол сөмкені қалайды, оған мұқтажбын деп санайды және бұл «өте тиімді сауда». Бірақ оның ішкі дауысы: «Иә, бұл жақсы сөмке, бағасы да арзан, бірақ қазір менің 3000 доллар қарызым бар, сондықтан алмай-ақ қойғаным дұрыс», — деп ойлаған жоқ.
Онда мұндай ой болған жоқ, өйткені миында ондай папка мүлдем жоқ. «Қарызың бар кезде, зат сатып алма» деген папка оның басына ешқашан орнатылмаған, ол жоқ, сондықтан ол бұл таңдауды қарастырмайды да.
Менің не айтқым келгенін түсіндіңіз бе? Егер сіздің мұрағат папкаларыңыз қаржылық жетістікке жетуге көмектеспейтін ақпаратқа толы болса, сіз тек соларға сүйеніп шешім қабылдайсыз. Бұл ақпарат сіз үшін қисынды болып көрінгенімен, түбінде тығырыққа тірейді немесе ең жақсы жағдайда орташа қаржылық деңгейде қалдырады. Керісінше, егер санаңыздағы мұрағатта қаржылық табысқа жетуді қолдайтын деректер көп болса, сіз табиғи түрде және автоматты түрде табысқа жетелейтін шешімдер қабылдайсыз. Сізге көп бас қатырудың қажеті жоқ, жай ғана қалыпты ойлау арқылы табысқа жетесіз.
Ақшаға келгенде, егер сіз тумысыңыздан бай адамдардың қалай ойлайтынын білсеңіз, керемет болар еді, солай емес пе? Сіз «Әрине» деп жауап бересіз деп үміттенемін. Иә, сіз мұны жасай аласыз!
Алдында айтқанымдай, кез келген өзгерістің бірінші қадамы — «байқау» (түйсіну). Яғни, бай адамдар сияқты ойлау үшін, алдымен олардың қалай ойлайтынын білу керек.
Бай адамдардың ойлау тәсілі кедейлер мен орта таптан мүлдем өзгеше. Байлар ақшаға, байлыққа, өздеріне немесе басқаларға, сондай-ақ өмірдің әртүрлі аспектілеріне басқаша қарайды. Біз алдағы уақытта осы айырмашылықтарды талдаймыз. Біз сіздің санаңызға он жеті «Байлық мұрағатын» орнатуға көмектесеміз, олар сіздің ойлау тәсіліңізді қайта бағдарламалаудың бір бөлігі болады.
Жаңа файлдар жаңа таңдауларды әкеледі. Өзіңіздің кедей адам сияқты ойлап тұрғаныңызды байқаған кезде, саналы түрде ойлау фокусын өзгертіп, бай адамның ойлау тәсіліне ауыса аласыз. Есіңізде болсын, сіз бақыт пен жетістікке жетелейтін ойлау тәсілдерін таңдап, бақытқа жеткізбейтін ойлардан бас тарта аласыз.
Мұнда мен бірнеше ескерту жасағым келеді. Біріншіден, менің кедейлерді кемсіту немесе олардың жағдайына жаным ашымау ниетім жоқ. Мен байлар кедейлерден жақсырақ деп санамаймын, олардың тек ақшасы көбірек. Оқырмандар менің көзқарасымды дұрыс түсінуі үшін, мен байлар мен кедейлердің айырмашылығын мүмкіндігінше ашып көрсетемін.
Байлық қағидасы: Сіз бақыт пен жетістікке жетелейтін ойлау тәсілдерін таңдап, бақытқа жеткізбейтін ойлардан бас тарта аласыз.
Екіншіден, мен байлар, кедейлер және орта тап туралы айтқанда, олардың ойлау тәсілін меңзеймін. Адамдар арасындағы ойлау және әрекет ету тәсілдеріндегі айырмашылық олардың байлығы мен қоғамдағы маңыздылығындағы айырмашылықтан әлдеқайда үлкен.
Үшіншіден, мен «жалпылама» ұғымдарды қолданамын. Мен барлық байлар мен барлық кедейлер мен айтқандай емес екенін білемін. Менің мақсатым — әрбір қағиданың мәнін ұғынып, оны іс жүзінде қолдануыңызға жағдай жасау.
Төртіншіден, мен бай мен кедейдің арасындағы орта таптың жағдайына арнайы тоқталмаймын, өйткені орта таптың ойлары әдетте байлар мен кедейлердің ойлау тәсілдерінің қоспасы болып келеді. Сонымен қатар, менің мақсатым — оқырманға өзінің кедейлік пен байлық таразысының қай жерінде тұрғанын түсінуге көмектесу; егер көбірек байлық жасаймын десеңіз, бай адамдар сияқты ойлауыңыз керек.
Бесіншіден, кейбір қағидалар ойлау тәсіліне емес, әдеттер мен мінез-құлыққа қатысты сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ ұмытпаңыз, біздің әрекеттеріміз сезімдерден, ал сезімдер ойлардан туындайды. Сондықтан, байлыққа жетелейтін әрбір әрекет байлыққа жетелейтін ойлау тәсілінен бастау алады.
Соңғысы, мен сіздерден үнемі өзіңізді «дұрыспын» деп санамауды сұраймын. Яғни, істі міндетті түрде өз білгеніңізше жасауға тырыспаңыз. Неге? Өйткені сіздің бұрынғы әдістеріңіз сізді қазіргі жағдайыңызға алып келді. Егер ескі қателіктерді қайталағыңыз келмесе, бұрынғы әдістерді жалғастырмаңыз. Егер сіз әлі байлық мақсатына жетпеген болсаңыз, бәлкім, қазір уақыты келген шығар. Басқа әдістерді қолданып көріңіз, әсіресе мен сияқты өте бай және мыңдаған адамға байлық жолына түсуге көмектескен адамның кеңестеріне құлақ асыңыз. Шешім қабылдау толығымен өз еркіңізде.
Алда үйренетін тұжырымдамалар өте қарапайым, бірақ мағынасы терең. Олар шынайы өмірде көптеген адамдардың өзгеруіне нақты көмектесті. Мен мұны қайдан білемін? Өйткені менің әлеуетті дамыту компанияма жыл сайын осы байлық мұрағаттары олардың өмірін қалай өзгерткені туралы мыңдаған хаттар келеді. Егер сіз де осы байлық мұрағаттарын үйреніп, іс жүзінде қолдансаңыз, өміріңіздің түбегейлі өзгеретініне кәміл сенемін.
Әрбір бөлімнің соңында сіз дене қимылдарымен бірге жасалатын мәлімдемені көресіз. Бұл әдіс әрбір қағиданы сіздің бойыңызға «сіңіру» үшін жасалған.
Сондай-ақ, сіз байлық мұрағаттарын іс жүзінде қолдануға жігерлендіретін оң әрекеттерді көресіз. Әрбір мұрағатты тезірек іске асыру өте маңызды, бұл білімді нақты, жүйелі деңгейде қолданып, тұрақты әрі ұзақ мерзімді өзгерістер жасауға көмектеседі.
Көпшілік адам пенденің әдет құлы екенін біледі. Бірақ көбі әдеттің екі түрі бар екенін түсіне бермейді: «жасау» әдеті және «жасамау» әдеті. Қазіргі уақытта сіз жасамай жүрген нәрселердің бәрі — сіздің жасамауға дағдыланған істеріңіз. Жасамау әдетін жасау әдетіне айналдырудың жалғыз жолы — оны жасау. Оқу сізге көмектеседі, бірақ оқу мен нақты әрекет ету — екі бөлек нәрсе. Егер сіз шынымен табысқа жетуді қаласаңыз, онда шешіміңізді іс-әрекетпен дәлелдеңіз және осы кітапта ұсынылған әрекеттерді орындаңыз.
Бұл мәтін Т. Харв Экердің «Миллионер санасының құпиялары» кітабынан алынған үзіндіге ұқсайды. Төменде мәтіннің мағыналық блоктарға бөлінген, арнайы тегтермен белгіленген қазақ тіліндегі аудармасы берілген.
Байлық мұрағаты №1
Бай адамдар: «Өмірімді өзім жасаймын» деп сенеді. Кедей адамдар: «Өмір менің басымнан өтіп жатыр» деп сенеді.
Егер сіз байлыққа қол жеткізгіңіз келсе, өміріңіздің рөлін — әсіресе қаржылық жағын — өз қолыңызда ұстап тұрғаныңызға сенуіңіз керек. Бұл өте маңызды. Егер бұған сенбесеңіз, онда сіз өз өміріңізге бақылауыңыз аз немесе мүлдем жоқ деп есептейсіз. Демек, қаржылық табысқа жетуде де бақылауыңыз шамалы немесе жоқ деген сөз. Бұл — бай адамның ұстанымы емес.
Лотерея билеттерін сатып алуға көп ақша жұмсайтындар әдетте кедей адамдар екенін байқадыңыз ба? Олар байлық өздеріне жеребе тартқанда есімі шыққандай кездейсоқ келеді деп шын жүректен сенеді. Ұтыс ойыны болатын кеште олар теледидар алдына жабысып, нөмірлердің шығуын қобалжи күтіп, байлықтың өздеріне «жауғанын» қалайды.
Әрине, лотерея ұтып алуды бәрі қалайды, тіпті бай адамдар да ара-тұра ойнап тұрады. Бірақ, біріншіден, байлар табысының жартысын лотереяға жұмсамайды; екіншіден, лотерея ұту олардың байлық құрудағы негізгі «стратегиясы» емес.
Сіз өз табысыңызды да, өз ортақол тіршілігіңізді де тек өзіңіз жасайтыныңызға сенуіңіз керек. Ақша үшін қиналуыңызға немесе болашағыңыздың бұлыңғыр болуына да тек өзіңіз себепкерсіз. Саналы түрде болсын, санасыз түрде болсын, өміріңіздің қазіргі күйін өзіңіз қалыптастырдыңыз.
Алайда, кедей адамдар өміріндегі барлық жағдайға жауапкершілік алудың орнына, «жәбірленуші» рөлін ойнауды таңдайды. Жәбірленушінің негізгі ойы әдетте: «Мен қандай бейшарамын», — деп келеді. Ойдың жүзеге асу заңы бойынша, жәбірленуші дәл сол нәрсені алады: олар шынымен де «бейшара» күйге түседі.
Назар аударыңыз: мен олар жәбірленуші рөлін «ойнап жүр» дедім, олар «жәбірленуші» демедім. Мен ешкім тумысынан жәбірленуші болып туады деп есептемеймін. Адамдар бұл рөлді ойнау арқылы қандай да бір пайда табамын деп ойлағандықтан осылай жасайды деп сенемін.
Біреудің жәбірленуші рөлін ойнап жүргенін қалай анықтауға болады? Мұндай адамдарда әдетте үш айқын белгі болады. Бұл белгілерді талқыламас бұрын, олардың осы кітапты оқып отырған сізге еш қатысы жоқ екенін білемін. Бірақ, мүмкін, тек мүмкін, сіз осындай біреуді танитын шығарсыз, тіпті ол адаммен өте жақын болуыңыз да ғажап емес! Қандай жағдай болмасын, осы үш белгіні мұқият оқып шығуды ұсынамын.
Жәбірленушінің белгісі №1: Кінәлау
Жәбірленушілер неге көп ақша таба алмайтыны туралы сөз болғанда, олардың көпшілігі шебер меңгерген «Кінәлау ойынына» жүгінеді. Бұл ойынның мақсаты — өзіңе шаң жуытпай, саусағыңмен қанша адамды және қанша жағдайды нұсқап, кінәлай алатыныңды көрсету. Бұл ойын жәбірленушілер үшін қызық болғанымен, өкінішке орай, олардың жанында жүргендер үшін көңілсіз. Себебі жәбірленушінің жанындағы адамдар көбінесе кінәлаудың нысанасына айналады.
Жәбірленушілер экономикалық дағдарысты, үкіметті, қор нарығын, брокерлерін, өздері жұмыс істейтін саланы, бастығын, қызметкерлерін, бас компанияны, жоғарыдағы немесе төмендегі әріптестерін, тұтынушыларға қызмет көрсету бөлімін, тасымалдау бөлімін, серіктесін, жұбайын, Құдайды кінәлайды және әрине, ата-анасын міндетті түрде кінәлайды. Қысқасы, қателік әрқашан басқа біреуде немесе басқа нәрседе, бірақ ешқашан өздерінде емес.
Жәбірленушінің белгісі №2: Ақталу (Рационализация)
Егер жәбірленуші жан-жағын кінәлап жатпаса, сіз олардың сылтау айтып немесе өз жағдайын ақтап жатқанын жиі естисіз. Мысалы, олар: «Ақша шын мәнінде онша маңызды емес», — дейді. Сізге мынадай сұрақ қояйын: егер сіз күйеуіңіз немесе әйеліңіз, жігітіңіз немесе қызыңыз, я болмаса серіктесіңіз не досыңыз туралы «олар онша маңызды емес» десеңіз, олар сіздің жаныңызда қанша уақыт қалар еді? Ұзаққа бармасы анық. Ақша да дәл солай!
Менің семинарларымда қатысушылардың бірі маған келіп: «Білесіз бе, ақша шын мәнінде онша маңызды емес», — дейтін кездер жиі болады. Мен олардың көзіне тіке қарап: «Сіздің ақшаңыз жоқ! Солай ма?» — деймін. Олар әдетте аяғына қарап, даусы бәсеңдеп: «Иә, қазір қаржылық жағынан аздап қиындықтар болып тұр, бірақ...» — деп күңк етеді. Мен олардың сөзін бөліп: «Жоқ, тек қазір ғана емес, сізде әрқашан осылай; сіз үнемі банкротсыз немесе банкротқа жақын жүресіз, солай емес пе?» — деймін. Бұл кезде олар әдетте келісіп бас изейді де, көңілсіз күйде орындарына қайтады. Олар ақыры бұл сенімнің өз өмірлеріне қаншалықты жаман әсер еткенін түсіне бастайды.
Олардың кедей болуы заңдылық. Егер сіз велосипедті маңызды емес деп санасаңыз, ол сізде бола ма? Әрине, жоқ. Егер тотықұс асырау сіз үшін маңызды болмаса, оны асырайсыз ба? Әрине, жоқ. Сол сияқты, егер сіз ақшаны маңызды емес деп санасаңыз, сізде көп ақша болмайды.
Осы бір ғана көзқарас достарыңызды таңғалдыруға жеткілікті. Келесі жолы досыңызбен сөйлесіп отырғанда, егер ол «ақша маңызды емес» десе, қолыңызды маңдайыңызға қойып, көзіңізді жоғары қаратып, аян алғандай кейіп танытыңыз да: «Сенің ақшаң жоқ!» — деп айқайлаңыз. Досыңыз: «Тағы не білгің келеді? Маған елу доллар берші!» — деп жауап беруі мүмкін.
Ашығын айтайын: ақша маңызды емес дейтін кез келген адамның ақшасы жоқ! Бай адамдар ақшаның маңыздылығын және оның қоғамдағы рөлін түсінеді. Ал кедейлер өздерінің мүшкіл халін ақтау үшін мүлдем қатысы жоқ салыстырулар жасайды. Олар: «Ақша махаббат сияқты маңызды емес қой», — дейді. Бұл салыстыру неткен ақымақтық еді? Сіз қолыңыз маңызды ма, әлде аяғыңыз маңызды ма деп сұрайсыз ба? Мүмкін екеуі де маңызды шығар.
Тыңдаңыздар, қымбатты достар: Ақша өзі іске жарайтын жерде өте маңызды, ал іске жарамайтын жерде мүлдем маңызды емес. Махаббат әлемді тербеткенімен, ол аурухана, шіркеу немесе үй сала алмайды. Оны тамақ қылып жей де алмайсыз.
[БАЙЛЫҚ ҚАҒИДАСЫ:] Ақша өзі іске жарайтын жерде өте маңызды; ал өзі іске жарамайтын жерде ол мүлдем маңызды емес.
Әлі сенбейсіз бе? Ендеше шоттарыңызды махаббатпен төлеп көріңіз. Әлі де сенімсізсіз бе? Онда банкке барып, шотыңызға біраз махаббат салып көріңіз де, нәтижесін қараңыз. Меніңше, банк қызметкері сізге жындыханадан қашқан адамға қарағандай қарап: «Күзет! Мынаны алып кетіңдер!» — деп айқайлайды.
Ешбір бай адам ақша маңызды емес деп санамайды. Егер мен сізді сендіре алмасам және сіз бәрібір ақша маңызды емес деп ойласаңыз, менің сізге айтар бір ғана сөзім бар: Сіз байымайсыз және сол теріс мағыналы файлды байлық жоспарыңыздан алып тастамайынша, ешқашан ақшаңыз болмайды.
Жәбірленушінің белгісі №3: Шағымдану
Шағымдану — денсаулығыңыз бен байлығыңыз үшін жасай алатын ең жаман нәрсе. Бұл ең сұмдық нәрсе! Неге?
Мен бүкіл ғаламда жүретін бір заңдылыққа шын жүректен сенемін: «Сіз назар аударған нәрсе ұлғаяды». Сіз шағымданған кезде өміріңіздегі дұрыс нәрселерге назар аударасыз ба, әлде қате нәрселерге ме? Әрине, қате нәрселерге. Сіз назар аударған нәрсе ұлғаятындықтан, сіз бұдан да көп қателіктер мен қиындықтарға тап боласыз. Көптеген тұлғалық даму тренерлері «Тартылыс заңы» туралы жиі айтады: «Ұқсас нәрселер бір-бірін тартады». Яғни, сіз шағымданған кезде, шын мәнінде өміріңізге одан да көп «қоқысты» (жағымсыздықтарды) тартып жатырсыз.
[БАЙЛЫҚ ҚАҒИДАСЫ:] Сіз шағымданған кезде, шын мәнінде өміріңізге одан да көп «қоқысты» тартып жатырсыз.
Шағымданғыш адамдардың өмірі әдетте ауыр болатынын байқадыңыз ба? Әлемде болуы мүмкін барлық жамандық солардың басына үйіріліп тұрғандай көрінеді. Олар: «Әрине, мен шағымданамын, менің өмірімнің қандай нашар екенін көрмейсің бе!» — дейді. Енді сіз бұл шындықты білгеннен кейін, оларға былай деп жауап бере аласыз: «Жоқ, сен үнемі шағымданатындықтан өмірің осындай нашар. Енді, өтінемін, аузыңды жап та... менен аулақ жүр!»
Бұл бізді тағы бір маңызды нүктеге алып келеді: шағымданғыш адамдарға мүлдем жақындамауға тырысыңыз. Егер олардан қашып құтыла алмасаңыз, міндетті түрде «темір қолшатыр» ұстап жүріңіз, әйтпесе оларға бағытталған жамандықтар ақыры сіздің басыңызға жаууы мүмкін!
Мен шағымданғыш адамдардан барынша аулақ жүремін, өйткені теріс энергия жұқпалы келеді. Бірақ көптеген адамдар біреудің шағымын тыңдау үшін жиналуды жақсы көреді. Неге? Өте қарапайым: олар өз кезегі келгенде шағымдануды күтіп отырады: «Сенікі де мәселе ме? Менің басымнан өткенді тыңдасаң, олай ойламас едің!»
Мен сіздерге үй тапсырмасын беремін, ол сіздің өміріңізді өзгертетініне кепілдік беремін. Алдағы жеті күн ішінде мүлдем шағымданбауыңызды сұраймын. Тек дауыстап айту ғана емес, ойша шағымдануға да болмайды. Бірақ сіз мұны толық жеті күн бойы жалғастыруыңыз керек. Неге? Себебі алғашқы күндері өткеннен қалған кейбір «қалдық қоқыстар» сізді мазалауы мүмкін. Жамандық жарық жылдамдығымен емес, жамандық жылдамдығымен қозғалады, сондықтан оны тазарту үшін біраз уақыт қажет.
Мен мыңдаған адамға осы «шағымданбау» жаттығуын ұсындым. Осы кішкентай ғана жаттығудың олардың өмірін қалай өзгерткені туралы қаншама адамның маған алғыс айтқанын білсеңіз ғой.
Егер сіз басыңызға түскен жамандықтарды ойлауды доғарсаңыз — және сол арқылы оларды өзіңізге тартуды тоқтатсаңыз — өміріңіздің қаншалықты жақсаратынына таңғаласыз деп уәде беремін. Егер сіз үнемі шағымданатын болсаңыз, табысты тартамын деп үміттенбеңіз. Көптеген адамдар үшін жағымсыз жағдайларға «бейтарап» қараудың өзі табысқа жасалған үлкен қадам болып табылады!
Кінәлау, ақталу және шағымдану — дәрі сияқты, олар тек уақытша күйзелісті басып, сәтсіздік уайымын жеңілдетеді. Ойлап қараңызшы, егер адам қандай да бір салада, қандай да бір түрде сәтсіздікке ұшырамаса, оған басқаларды кінәлаудың, ақталудың немесе шағымданудың қажеті бар ма? Әрине, жоқ.
Бұдан былай, біреуді дауыстап кінәлап, сылтау айтып немесе шағымданып жатқаныңызды естіген сәтте, дереу тоқтаңыз. Өзіңізге ескертіңіз: өміріңізді жасап жатқан — өзіңіз, және сіз әр сәт сайын өміріңізге табысты немесе сәтсіздікті тартып жатырсыз. Сондықтан ойларыңыз бен сөздеріңізді ақылмен таңдау өте маңызды!
Әлемдегі ең үлкен құпия
Енді мен сізге әлемдегі ең үлкен құпияны ашамын. Дайынсыз ба? Мына сөйлемді мұқият оқыңыз: Әлемде «бай жәбірленуші» деген ұғым жоқ! Түсіндіңіз бе? Тағы да қайталаймын: Әлемде «бай жәбірленуші» деген ұғым жоқ! «Қап, менің яхтамды сызып кетіпті», — десе, жұрттың бәрі: «Кімге бәрібір дейсің!» — дер еді.
[БАЙЛЫҚ ҚАҒИДАСЫ:] Әлемде «бай жәбірленуші» деген ұғым жоқ!
Бірақ жәбірленуші болудың пайдасы бар ма? Әрине бар, ол пайда — басқалардың назарын аудару. Басқалардың назарын аудару маңызды ма? Әрине. Бір жағынан, адамның өмір сүруінің ең маңызды дәлелі — басқалардың назарына ілігу. Алайда адамдардың тек назар аударту үшін өмір сүруі — үлкен қателік. Біз көбінесе «назарды» «махаббатпен» шатастырамыз.
Маған сеніңіз, егер сіз үнемі басқалардың назарын аңсасаңыз, сіз ешқашан шын мәнінде бақытты немесе табысты бола алмайсыз. Себебі, егер сіз тек назар аудартуды қаласаңыз, онда сіз басқалардың қас-қабағына тәуелдісіз. Сіз үнемі басқаларға жағуға тырысып, олардың мақұлдауын сұрайтын адамға айналасыз. Назар іздейтін адамдар — проблемалы адамдар, өйткені олар назар аударту үшін ақымақ істерге барады.
Назар мен махаббатты ажырату өте маңызды. Мұның бірнеше себебі бар: Біріншіден, сіз табыстырақ боласыз. Екіншіден, сіз бақыттырақ боласыз. Үшіншіден, сіз өміріңізден «шынайы» махаббатты табасыз. Жалпы алғанда, адамдар назар мен махаббатты бір нәрсе деп шатастырғанда, олар бір-бірін рухани деңгейде сүймейді, көбінесе өздерінің «эгосы» тұрғысынан қарайды. Сондықтан бұл қарым-қатынас шын мәнінде екінші адам туралы емес, немесе екеуіңіз туралы емес, тек өзі туралы болады.
Назар мен махаббатты ажыратсаңыз, сіз еркіндік сезінесіз және адамды сіз үшін істеген істері үшін емес, шынайы болмысы үшін сүйе аласыз.
Мен айтқандай, бай жәбірленуші деген болмайды. Ендеше, назар іздеген адам жәбірленуші рөлін ойнай берсе, оның байлыққа жету мүмкіндігі жоқ деген сөз.
Шешім қабылдайтын уақыт келді. Сіз не жәбірленуші бола аласыз, не бай бола аласыз, бірақ екеуі бірдей бола алмайсыз. Тыңдаңыз! Әр жолы — мен әр жолы деп тұрмын — сіз біреуді кінәлағанда, ақталғанда немесе шағымданғанда, сіз өзіңіздің баю мүмкіндігіңізді жойып жатырсыз. Мен мұны жұмсақ әрі сыпайы жеткізе алар едім, бірақ қазір маған сыпайылық маңызды емес. Менің мақсатым — сіздің өзіңізге не істеп жатқаныңызды анық көрсету! Кейін байыған соң, сыпайылық туралы сөйлесерміз.
Қазір сіз өз күшіңізді қайтарып алуыңыз керек. Өміріңізде бар нәрсенің бәрін және жоқ нәрсенің бәрін өзіңіз жасағаныңызды мойындаңыз. Байлығыңызды да, кедейлігіңізді de, осы екі ортадағы кез келген жағдайды да өзіңіз жасағаныңызды біліңіз.
Бұл — менің мәлімдемем:
Қазір қолыңызды басыңызға қойып, былай деп айтыңыз: «Менің санам — миллионердің санасы!»
Бай адамша әрекет ету
Әр жолы біреуді кінәлап, сылтау айтып немесе шағымданып жатқаныңызды байқасаңыз, сұқ саусағыңызды тамағыңыздың тұсынан өткізіп, «басты кесу» (триггер) қимылын жасаңыз. Бұл қимыл өзіңіздің баю мүмкіндігіңізді «орып» жатқаныңызды еске салады. Бұл әрекет дөрекі көрінуі мүмкін, бірақ ол сіздің басқаларды кінәлау, ақталу және шағымдану әдетіңізден бетер дөрекі емес. Ең бастысы, ол нәтиже береді және зиянды әдеттерді жоюға көмектеседі.
«Есеп беру» жасаңыз. Күн сайын ұйықтар алдында бүгін сәтті болған бір істі және сәтсіз болған бір істі жазып отырыңыз. Содан кейін мына сұраққа жауап беріңіз: «Мен бұл жағдайларды қалай жасадым?» немесе егер басқа адамдар қатысқан болса: «Осы жағдайлардың орын алуында мен қандай рөл атқардым?» Бұл жаттығу сізге өз өміріңіз үшін жауапкершілік алуға және қандай стратегиялардың пайдалы, қайсысының пайдасыз екенін түсінуге көмектеседі.
Байлық мұрағаты 2
Бай адамдар ақша ойынын жеңу үшін ойнайды. Кедей адамдар ақша ойынын жеңілмеу үшін ойнайды.
Кедей адамдар ақша ойынында шабуылдаудың орнына қорғанысты таңдайды. Мен сізге бір сұрақ қояйын: егер сіз қандай да бір спорттық жарыста немесе ойында тек қорғанып, шабуыл жасамасаңыз, жеңіске жету ықтималдығыңыз қандай? Меніңше, көпшілік мұны нөлге тең дер еді.
Бірақ адамдардың көпшілігі ақша ойынын дәл осылай ойнайды. Олар байлық пен молшылықты жасауды емес, аман қалу мен қауіпсіздікті сақтауды көбірек ойлайды. Ендеше, сіздің мақсатыңыз қандай?
Сіздің шынайы ниетіңіз қандай?
Нағыз бай адамдар азғантай ақшаны емес, орасан зор байлық пен молшылықты қалайды. Ал кедейлердің ең үлкен мақсаты не? Шоттарды уақытылы төлеуге жететін ақшаның болуы... Мұның өзі олар үшін ғажайып! Есіңізге тағы бір рет салайын: ниеттің күші орасан зор. Егер сіздің ниетіңіз шоттарды төлеуге жететін ақша болса, онда сіз дәл сол соманы аласыз — шоттарыңызды жабуға жетеді, бірақ одан бір доллар да артық болмайды.
Жағдайы орташа тап өкілдері тым болмаса бір қадам алға жылжиды, бірақ өкінішке орай, бұл өте кішкентай қадам.
Олардың өмірдегі ең үлкен мақсаты — сөздік қорларындағы ең сүйікті сөзі: тек "жайлы" болса болғаны. Мұны айту маған қиын болса да, шындық мынада: жайлы өмір сүру мен бай өмір сүрудің арасы жер мен көктей.
Мен мұны басынан білмегенімді мойындауым керек. Бірақ бұл кітапты жазуға құқығым бар деп санаймын, өйткені мен әлемге әйгілі үш кедергіге тап болдым: бір кездері көлікке жанармай құю үшін тиын-тебен қарыз алуға мәжбүр болған кедейлікке түстім; ол менің көлігім емес еді; мен төрт тиын жинадым. Ересек адамның жанармайға төрт тиынмен төлеуі қаншалықты ұят жағдай екенін білесіз бе? Жанармай құю бекетіндегі бала маған сауда автоматын тонап кеткен қарақшыға қарағандай қарап, басын шайқап күлді. Сіз мұны елестете аласыз ба, білмеймін, бірақ бұл менің қаржылық жағынан ең төменге құлдыраған кезім еді және бұл менің басымнан өткен ауыр жағдайлардың бірі ғана.
Кейін мен әрекетке көшіп, жайлылық деңгейіне көтерілдім. Жайлы өмір сүру жақсы нәрсе, тым болмаса қымбат мейрамханаларға барып, тамақтануға болады. Бірақ мен тапсырыс бере алатын тағам тек тауық еті ғана болатын. Тауық етін жеу жаман демеймін, егер ұнатсаңыз, әрине жақсы. Бірақ іс жүзінде жағдай басқаша.
Шын мәнінде, тек жайлылық деңгейіне жеткен адамдар әдетте не жейтінін мәзірдегі бағаға қарап шешеді. Егер сіз жай ғана жайлы өмір сүрсеңіз, бағасы жоғары бөлікке көз салмайсыз, өйткені онда орта таптың сөздігіндегі ең тыйым салынған "нарықтық баға" деген сөзді көресіз. Тіпті қызықсаңыз да, оның бағасы қанша екенін ешқашан сұрамайсыз. Біріншіден, қалтаңыз көтермейтінін білесіз; екіншіден, даяшы бағасын айтқан кезде "Білесіз бе, бүгін менің тауық етін жегім келіп тұр!" десеңіз, оның сізге сенбейтінін білесіз. Құдайым-ау, мұның қаншалықты ыңғайсыз екенін білесіз бе?
Өз тарапымнан айтарым, бай болудың ең үлкен артықшылықтарының бірі — мәзірдегі бағаға қараудың қажеті жоқ. Мен бағасына қарамастан, қалаған нәрсемді жеймін. Мен кедей болғанда немесе жайлылық деңгейінде болғанда мұны істей алмайтынмын.
Байлық қағидасы: Егер сіздің мақсатыңыз тек жайлы өмір сүру болса, сіз ешқашан байымауыңыз мүмкін. Бірақ егер мақсатыңыз көп ақша табу болса, түбінде өте жайлы өмір сүруіңіз әбден мүмкін.
Жоғарыдағы абзацтардың негізгі түйіні мынау: егер сіздің мақсатыңыз тек жайлы өмір сүру болса, сіз ешқашан байымауыңыз мүмкін. Бірақ егер мақсатыңыз көп ақша табу болса, түбінде өте жайлы өмір сүруіңіз әбден мүмкін.
Біз сабақтарымызда мынадай қағиданы үйретеміз: "Егер сіз жұлдызды көздесеңіз, кем дегенде айға тигізесіз". Ақшасы жоқ адамдар тіпті өз үйінің төбесін де көздемейді, содан кейін неге табысқа жете алмай жүргендеріне таңғалады.
Енді себебін білген шығарсыз. Сіз шын мәнінде қалаған нәрсеңізді аласыз. Егер бай болғыңыз келсе, мақсатыңыз шоттарды төлеуге жететін ақша емес немесе жайлы өмір емес, бай адам болу болуы керек. Бай болу деген — бай болу деген сөз!
Бұл менің мәлімдемем: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай деп айтыңыз: "Менің мақсатым — кем дегенде миллионер болу!"
Енді басыңызды ұстап тұрып: "Бұл — бай адамның миы!" деп айтыңыз.
Бай адам сияқты әрекет етіңіз
1. Қарапайым немесе кедей өмірді емес, бай өмірді құруға бел буғаныңызды көрсететін екі қаржылық мақсатты жазыңыз. Төмендегі мақсаттар үшін "Міндетті түрде жеңу" деген сөзді жазыңыз:
- Жылдық табыс
- Таза құн (активтер)
Бұл мақсаттарға жетудің нақты уақытын белгілеңіз, сонымен қатар "жұлдызды көздеуді" ұмытпаңыз.
2. Қымбат мейрамханаға барып, "нарықтық бағамен" тамаққа тапсырыс беріңіз және бағасын сұрамаңыз. (Егер қаражат жеткіліксіз болса, екі адамға бір тағам алуға болады).
Есіңізде болсын, тауық етіне тапсырыс бермеңіз!
Байлық мұрағаты 3
Бай адамдар баюға күш салады. Кедейлер баюды тек армандайды.
Егер адамдардың көбінен "Бай болғыңыз келе ме?" деп сұрасаңыз, олар сізге жындыға қарағандай қарап: "Әрине, қалаймын", - дейді. Алайда, шын мәнінде, адамдардың көпшілігі шынымен баюды қаламайды. Неге? Өйткені олардың түпсанасындағы "байлық мұрағатында" теріс сенімдер тым көп және олар үнемі: "Бай болу дұрыс емес", - деп сыбырлап тұрады.
Біздің қарқынды тренингтерімізде қатысушыларға мынадай сұрақ қойылады: "Бай болудың немесе баюға ұмтылудың қандай жағымсыз жақтары болуы мүмкін?"
Төменде жиі кездесетін жауаптар келтірілген, өзіңізге сәйкес келетіндерін қарап көріңіз:
- "Егер мен жетістікке жетіп, кейін бәрінен айырылып қалсам ше? Онда мен нағыз жолы болмаған бейбаққа айналамын."
- "Адамдар менің өзімді жақсы көре ме, әлде ақшамды ма – мұны ешқашан біле алмаймын."
- "Мен салық мөлшерлемесі ең жоғары деңгейге түсемін, тапқан ақшамның жартысын үкіметке беруім керек болады."
- "Бұл тым көп әуре-сарсаң."
- "Осы жолда денсаулығымнан айырылуым мүмкін."
- "Достарым мен отбасым: 'Сен өзіңді кіммін деп ойлайсың?' деп мені сынайтын болады."
- "Барлығы менің ақшамнан үлес алғысы келеді."
- "Мені тонап кетуі мүмкін."
- "Балаларымды ұрлап кетуі мүмкін."
- "Жауапкершілік тым үлкен. Осыншама ақшаны басқару керек, инвестицияны түсіну қажет, салықты үнемдеу жолдарын
- ойластыру, активтерді қорғау, қымбат есепшілер мен заңгерлерді жалдау керек. Ой, неткен машақат."
Мен жоғарыда айтқанымдай, әр адамның "бас" деп аталатын шкафында байлық мұрағаты сақтаулы. Бұл мұрағатта біздің жеке сенімдеріміз, соның ішінде баюдың неліктен жақсы екендігі туралы ойлар бар. Бірақ көптеген адамдар үшін бұл мұрағатта баюдың жақсы емес екендігі туралы ақпараттар да кездеседі. Яғни, олардың байлық туралы түсінігі шатасқан. Олардың бір бөлігі қуана: "Көп ақша өмірді қызықты етеді", - десе, екінші бөлігі: "Иә, бірақ бүкіл әлем сенің ақшаңа ортақтасқысы келеді", - деп килігеді.
Бұл ойлардың ешқайсысында тұрған ештеңе жоқ сияқты көрінуі мүмкін, бірақ дәл осы түсініктер адамдардың көпшілігіне баюға кедергі келтіреді.
Мұны былай қарастыруға болады. Біз өмір сүріп жатқан Ғалам (бұл "Жоғары күштің" басқаша атауы) – үлкен пошталық тапсырыс компаниясы сияқты. Ол үнемі адамдарды, оқиғаларды және заттарды сізге қарай бағыттап отырады. Сіз өзіңіздің сеніміңізге сәйкес энергетикалық хабарлама жібересіз және "тапсырыс берген" нәрсеңізді аласыз. Тартылыс заңына сәйкес, Ғалам сізді қолдауға және сұрағаныңызды беруге тырысады. Бірақ егер сіздің мұрағатыңыздағы хабарламалар шатасқан болса, Ғалам сіздің нақты не қалайтыныңызды түсінбей қалады.
Ғалам сіздің "Мен бай болғым келеді" дегеніңізді естіп, сізге баю мүмкіндіктерін жібере бастайды. Бірақ сәлден соң сіздің "Байлардың бәрі тойымсыз" дегеніңізді естіп, баюды қаламайтын ойыңызды қолдайды. Кейін сіз қайтадан ойланып: "Көп ақша өмірді қызықты етеді", - дейсіз. Байғұс Ғалам абдырап қалады, бірақ тағы да ақша табу мүмкіндігін жібереді. Ертеңіне көңіл-күйіңіз түсіп: "Ақша онша маңызды емес", - деп ойлайсыз. Әбден шатасқан Ғалам ақыры айқай салады: "Сен ақыры бір шешімге келесің бе?! Мен саған қалағаныңның бәрін беремін, тек маған нақты не қалайтыныңды айтшы?!"
Адамдардың көпшілігі қалаған нәрсесіне қол жеткізе алмауының ең басты себебі – олар өздерінің не қалайтынын білмейді. Бай адамдар өздерінің байлықты қалайтынын анық біледі. Олардың амбициясы оңайлықпен өзгермейді, сондықтан олар байлық жарату жолына бар ынтасымен кіріседі. Заңды және моральдық нормаларға сай болса, олар байлыққа жету үшін бәрін жасайды. Бай адамдар Ғаламға шатасқан хабарлама жібермейді. Ал кедейлер жібереді.
(Айтпақшы, егер осы жерді оқығанда ішіңізден бір дауыс: "Байлар заңды немесе моральды екеніне қарамайды ғой" десе, онда сіз дұрыс кітапты оқып отырсыз! Оқуды жалғастырыңыз, сонда мұндай ойдың қаншалықты зиянды екенін түсінесіз.)
Байлық қағидасы: Адамдардың көпшілігі қалаған нәрсесіне қол жеткізе алмауының ең басты себебі – олар өздерінің не қалайтынын білмейді.
Неліктен баю және бай болу машақатты іс? Бұған қатысты кедейлерде көптеген "дәлелді" себептер бар, сондықтан олар шынымен бай болғысы келетініне жүз пайыз сенімді емес. Олардың Ғаламға жолдайтын хабарламасы да, басқаларға айтатыны да шатасқан. Неге бұлай? Өйткені олардың өз-өздеріне беретін хабарламасы да шатасқан.
Сіз ауызша айтқан нәрсеңізді емес, әрқашан түпсанаңыз қалаған нәрсені аласыз. Бұған сіз үзілді-кесілді қарсы шығып: "Сен жындысың ба! Мен осындай қиындықта өмір сүруді қалаймын ба?" деуіңіз мүмкін. Мен де сізге сол сұрақты қоямын: "Мен білмеймін. Неге сіз осындай қиындықта өмір сүріп жатырсыз?"
Егер себебін тапқыңыз келсе, мен сізді қарқынды тренингімізге шақырамын. Онда сіз өзіңіздің қаржылық жоспарыңызды анық көресіз және жауап көз алдыңызда тұрады. Ашығын айтқанда, егер сіз ауызша айтып жүрген байлық деңгейіне әлі жетпеген болсаңыз, оның екі себебі болуы мүмкін: біріншіден, сіз түпсанаңызда шынымен баюды қаламайсыз; немесе екіншіден, сіз байлықты жасау үшін қажетті құрбандықтарға барғыңыз келмейді.
"Қалаудың" үш деңгейі
Шын мәнінде, "қалаудың" үш деңгейі бар.
Бірінші деңгей: "Мен бай болғым келеді". Басқаша айтқанда, бұл "егер ақша басыма өзінен-өзі түссе, мен қарсы болмаймын" дегенді білдіреді. Тек қалау еш нәтиже бермейді. Қалап, бірақ алмау одан да көп құмарлықты тудыратынын байқадыңыз ба? Сіз жай ғана қалауды әдетке айналдырасыз, бұл сізді тұйыққа тірейді. Байлық тек қалаған үшін келмейді. Әлемде миллиардтаған адам бай болғысы келеді, бірақ шын мәнінде жетістікке жеткендер санаулы ғана.
Екінші деңгей: "Мен бай болуды таңдаймын". Бұл бай болуға шешім қабылдауды білдіреді. "Таңдау" өте күшті энергияға ие, ол жауапкершілікті алумен және өз шындығыңды жасаумен тығыз байланысты. "Шешім" (decision) сөзі латынның "decidere" сөзінен шыққан, мағынасы "басқа нұсқаларды алып тастау". Бірақ бұл да ең жоғарғы деңгей емес.
Үшінші деңгей: "Мен баюға міндеттеме аламын". Бұл өзіңді толығымен арнау, байлыққа жету үшін барлығын құрбан ету дегенді білдіреді. Бұл – жауынгердің жолы. Ешқандай сылтау, "егер", "бірақ", "мүмкін" деген жоқ, сәтсіздікке жол жоқ. Жауынгердің ұстанымы қарапайым: "Мен бай боламын немесе осы жолда өлемін".
"Мен баюға міндеттеме аламын". Осы сөзді өзіңізге айтып көріңізші. Нәтижесі қандай? Кейбіреулер күш-қуаты артқанын сезеді, ал кейбіреулер қорқынышты сезінеді.
Адамдардың көпшілігі ешқашан өздерін толығымен баюға арнай алмайды. Олардан: "Он жылдан кейін бай болатыныңызға өміріңізді тіге аласыз ба?" деп сұрасаңыз, көбі: "Жоқ!" деп жауап береді. Міне, олардың бай болмауының және өмір бойы байымауының себебі осы – олар өздерін толығымен осы мақсатқа арнағысы келмейді.
Біреулер: "Сен не айтып тұрсың? Мен ит сияқты жұмыс істеймін, шынымен қатты тырысамын. Әрине, мен баюға
ұмтылып жүрмін", - деуі мүмкін. Мен оларға былай жауап беремін: "Сіздің істеп жатқаныңыздың маңызы шамалы. 'Міндеттеме
алу' дегеніміз – өзіңді шектеусіз арнау". Кілт сөз – шектеусіз.
ұмтылып жүрмін", - деуі мүмкін. Мен оларға былай жауап беремін: "Сіздің істеп жатқаныңыздың маңызы шамалы. 'Міндеттеме
алу' дегеніміз – өзіңді шектеусіз арнау". Кілт сөз – шектеусіз.
Яғни, сіз барлығын, иә, барлығын осы іске салуыңыз керек. Мен ақша мәселесінде жолы болмаған көптеген адамдарды білемін. Олардың көбі өздеріне шек қойып алған: қанша еңбек ете алатынын, қаншалықты тәуекелге баратынын және нені құрбан ете алатынын шектейді. Олар қажеттінің бәрін жасауға дайынбыз деп ойлайды, бірақ тереңірек үңілсеңіз, олардың не істеп, не істемейтіні туралы шектеулері көп екенін байқайсыз!
Мен сізге жағымсыз бір шындықты айтайын: баю – саябақта серуендеу емес. Егер біреу сізге бұл оңай десе, ол не менен көп біледі, не өтірік айтып тұр. Менің тәжірибем бойынша, бай болу үшін зейін, батылдық, білім, кәсібилік, жүз пайыздық еңбек, ешқашан берілмеу және әрине, бай адамның ойлау жүйесі қажет. Сіз байлық жаратуға қабілетті екеніңізге және оған лайық екеніңізге шын жүректен сенуіңіз керек. Бұл дегеніміз, егер сіз толығымен, шын жүректен байлық жаратуға кіріспесеңіз, онда сіз көп байлық жасай алмауыңыз мүмкін.
Байлық қағидасы: Егер сіз байлық жаратуға толығымен, шын жүректен және бар ынтаңызбен кіріспесеңіз, онда сіз көп байлық жасай алмауыңыз мүмкін.
Сіз күніне он алты сағат жұмыс істеуге дайынсыз ба? Бай адамдар дайын. Сіз аптасына жеті күн, демалыссыз жұмыс істеуге дайынсыз ба? Бай адамдар дайын. Сіз отбасыңызбен, достарыңызбен кездесуді, демалыс пен хоббиіңізді құрбан етуге дайынсыз ба? Бай адамдар дайын. Сіз қайтарымына кепілдік жоқ болса да, бар уақытыңызды, күш-қуатыңызды және капиталыңызды салуға дайынсыз ба? Бай адамдар дайын.
Біз бұл кезең қысқа болады деп үміттенеміз, бірақ ол көбінесе ұзаққа созылады. Бай адамдар осының бәріне дайын және жасайды. Ал сіз ше, дайынсыз ба?
Мүмкін жолыңыз болып, ұзақ әрі ауыр жұмыс істеудің, ештеңені құрбан етудің қажеті болмас. Сіз солай болсын деп дұға ете аласыз, бірақ мен оның орындалатынына күмәнім бар. Тағы да қайталаймын, бай адамдар әрекет ету үшін бар күшін салады.
Қызығы сол, сіз өзіңізді толығымен арнаған кезде, Ғалам сізге көмекке келеді.
Маған саяхатшы У.Х. Мюррейдің (W.H. Murray) Гималайға сапары кезінде жазған мына сөздері қатты ұнайды: "Адам өзін толық арнағанға дейін, әрқашан күмән, артқа шегіну мүмкіндігі және нәтижесіздік болады. Барлық бастамалар мен шығармашылық істерге қатысты бір қарапайым шындық бар (оны елемеу сансыз идеялар мен керемет жоспарларды құртады): Адам өзін нақты міндеттеген сәтте, Құдайдың құдіреті де іске қосылады. Сол шешімнен бастап оқиғалар тізбегі басталады, адамның ойына да келмеген түрлі кездейсоқ оқиғалар, кездесулер және материалдық көмектер ағылып келіп, оған қолдау көрсетеді."
Басқаша айтқанда, Ғалам сізге көмектеседі, бағыттайды, қолдайды, тіпті сіз үшін кереметтер жасайды. Бірақ, ең алдымен, сіз өзіңіз міндеттеме алуыңыз керек!
Бұл менің декларациям: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз: "Мен баюға міндеттеме аламын". Енді басыңызды ұстап тұрып айтыңыз: "Бұл – миллионердің ақылы!"
Бай адамдарша әрекет ету
Байлық жарату сіз үшін неліктен маңызды екенін түсіндіретін қысқаша мәтін жазыңыз. Нақты мәліметтерді жазыңыз.
Сізді қолдайтын досыңызбен немесе отбасы мүшесімен кездесіп, оған табысқа жетуге көмектесетін міндеттеме күшін оятқыңыз келетінін айтыңыз. Қолыңызды жүрегіңізге қойып, оның көзіне қарап, мына декларацияны айтыңыз: "Мен, [Атыңыз], осы арқылы [Күні] күніне дейін миллионер болуға (немесе белгілі бір табыс деңгейіне жетуге) салтанатты түрде уәде беремін". Содан кейін серіктесіңіз сізге: "Мен саған сенемін", - десін. Сіз: "Рақмет", - деп жауап беріңіз.
Уәде бергенге дейінгі және одан кейінгі көңіл-күйіңізді салыстырыңыз. Егер өзіңізді еркін сезінсеңіз, сіз дұрыс жолдасыз. Егер аздап қорқыныш болса, онда да дұрыс жолдасыз. Ал егер мұны жасауға ерінсеңіз немесе "қажеттінің бәрін жасауға" дайын болмасаңыз, онда сіз әлі де ескі әдетіңіздің құрсауындасыз.
Байлық қағидасы №4
Бай адамдар ауқымды ойлайды. Кедей адамдар ұсақ ойлайды.
Бізде бұрын бір оқытушы болған еді, оның таза капиталы небәрі үш жыл ішінде жиырма бес мың доллардан алты жүз миллион долларға дейін өсті. Одан табысының құпиясын сұрағанда, ол былай деді: «Мен ой-өрісімді кеңейтіп, ауқымды ойлай бастаған сәттен бастап бәрі өзгерді».
Мен сізді табыс заңымен таныстырғым келеді: «Сіздің табысыңыз нарыққа ұсынатын құндылығыңызға тікелей пропорционал».
Байлыққа жету ережесі: Сіздің табысыңыз нарыққа ұсынатын құндылығыңызға тікелей пропорционал.
Мұндағы кілт сөз — «құндылық». Нарық сіздің құндылығыңызды төрт фактор бойынша анықтайды: ұсыныс, сұраныс, сапа және сан. Менің тәжірибем бойынша, адамдардың көпшілігі үшін осы төрт фактордың ішіндегі ең қиыны — сан. Сан факторы өте қарапайым, ол мынаны сұрайды: Сіз нарыққа іс жүзінде қаншалықты құндылық әкелдіңіз?
Басқаша айтқанда: Сіз іс жүзінде қанша адамға қызмет көрсеттіңіз немесе қанша адамға әсер еттіңіз?
Мысал келтірейін. Менің саламда кейбір оқытушылар жиырма шақты адамнан тұратын шағын топтарды оқытқанды ұнатады, ал кейбіреулері жүз шақты тыңдаушысы бар аудиторияны қалайды. Тағы біреулері бес жүз адамды, ал енді біреулері мыңнан бес мыңға дейін немесе одан да көп тыңдаушыны оқытқанды жөн көреді. Осы оқытушылардың табысында айырмашылық бар ма? Бар болғанда қандай, сене беріңіз!
Желілік маркетинг пен франчайзингті ойлап көріңізші. Қол астында он адамы бар адам мен он мың адамы бар адамның табысы әртүрлі бола ма? Меніңше, әртүрлі болады!
Кітаптың басында мен спорт тауарлары дүкендер желісін ашқаным туралы айтқан едім. Мен сол кәсіпке кірісуді жоспарлағанда, жүз филиал ашып, мыңдаған адамдарға әсер етуді көздедім. Ал менен алты ай кейін бастаған бәсекелесім тек бір ғана дүкен ашуды қалады. Нәтижесінде, ол жақсы өмір сүруге жетерлік табыс тапты, ал мен бай адамға айналдым!
Сіз өз өміріңізді қалай сүргіңіз келеді? Бұл ойынды қалай ойнағыңыз келеді? Үлкен лигада ойнағыңыз келе ме, әлде кіші лигада ма? Ауқымды ойнайсыз ба, әлде жай ғана байқап көресіз бе?
Көптеген адамдар кішігірім ойнауды таңдайды. Неге? [LIST_NUM]
Біріншіден, қорқыныш. Олар сәтсіздіктен өлердей қорқады, тіпті сәттіліктен одан бетер қорқады.
Екіншіден, олар өздерін тым кішкентай, құндылығы жоқ сезінеді. Олар өздерін басқалардың өміріне нақты өзгеріс әкелетіндей жақсы немесе маңызды деп санамайды.
Бірақ тыңдаңыз: Өмір тек сіздің қалай өмір сүретініңіз туралы ғана емес, ол басқаларға не беретініңіз туралы, өз миссияңызды орындау туралы және Жер бетінде не үшін бар екеніңіз туралы. Өмір — әлемнің үлкен картасына өзіңіздің кішкентай пазл бөлшегіңізді қосу. Адамдардың көпшілігі өздеріне тым беріліп кеткен, бәрі тек өз айналасында ғана болып жатыр деп ойлайды, үнемі «мен, мен, мен» деп ойлайды. Алайда, егер сіз «байлық» сөзінің шынайы мағынасында өмір сүргіңіз келсе, ол тек сізге қатысты болмауы керек, ол басқалардың өміріне құндылық қосуды да қамтуы тиіс.
Заманымыздың ұлы өнертапқыштары мен философтарының бірі Бакминстер Фуллер (Buckminster Fuller) былай деген: «Өмірдің мақсаты — біздің дәуірімізге және келешек ұрпаққа құндылық қосу».
Әрбір адам дүниеге ерекше дарынмен келеді, тумысынан белгілі бір істерге бейім болады. Жаратушы бізге дарынды бір ғана себеппен береді: оны пайдалану және басқалармен бөлісу үшін. Зерттеулер көрсеткендей, ең бақытты адамдар — өз дарынын толық пайдалана білгендер. Сіздің өмірлік миссияңыздың бірі — өз дарыныңыз бен құндылығыңызды мүмкіндігінше көп адаммен бөлісу. Бұл дегеніміз — сіз ауқымды ойнауға дайын болуыңыз керек.
Сіз «кәсіпкер» сөзінің анықтамасын білесіз бе? Біз өз курстарымызда кәсіпкерді «басқаларға мәселесін шешуге көмектесіп, сол арқылы үлкен табыс табатын адам» деп анықтаймыз. Иә, кәсіпкер дегеніміз жай ғана — «мәселе шешуші».
Ендеше мен сізден сұрайын: Сіз көп адамның мәселесін шешкіңіз келе ме, әлде аз адамның ба?
Егер жауабыңыз «көп» болса, онда сіз ауқымды ойлай бастауыңыз керек және мыңдаған, он мыңдаған, тіпті одан да көп адамдарға көмектесуге шешім қабылдауыңыз қажет. Мұның «жанама әсері» сол — сіз қаншалықты көп адамға көмектессеңіз, психологиялық, эмоционалдық, рухани және әрине, қаржылық жағынан соншалықты байи түсесіз.
Есіңізде болсын, жер бетіндегі әрбір адамның миссиясы бар. Сіз қазір тірісіз, демек оның себебі бар. Ричард Бах (Richard Bach) өзінің «Джонатан Ливингстон есімді шағала» (Jonathan Livingston Seagull) кітабында: «Мен өз миссиямды аяқтағанымды қалай білемін?» деп сұрайды. Жауап: «Егер сіз әлі де тыныс алып жатсаңыз, демек оны әлі аяқтаған жоқсыз».
Бірақ мен өз ісімен айналыспай жүрген немесе санскритте айтылатын «Дхармасын» (борышын) орындамай жүрген тым көп адамды көрдім. Мен тым ұсақ ойнайтын, қорқынышқа толы «Меніне» (Эго) бағынып қалған адамдарды тым жиі кездестіремін. Бұл көптеген адамдардың өз әлеуетін толық ашпауына, өмірін дұрыс сүрмеуіне және басқаларға үлес қосуға тырыспауына әкеледі.
Қысқасы: Бұл — сіз.
Адам дүниеге өзінің ерекше мақсатымен келеді. Егер сіз жылжымайтын мүлік инвесторы болсаңыз, мүлікті жалға беріп, ақша ағыны мен құн өсімінен табыс тапсаңыз, онда сіздің миссияңыз қандай? Сіз басқаларға қалай көмектесе аласыз? Мүмкін, сіз көптеген отбасыларға өз бетінше таба алмайтын, қаржылық жағдайына сай келетін баспана табуға көмектесе аласыз, сөйтіп қоғамдастықтың құнын арттырасыз. Мәселе мынада: Сіз қанша отбасыға, қанша адамға көмектесе аласыз? Сіз бір емес, он адамға; он емес, жиырма адамға; жиырма емес, жүз адамға көмектесуге дайынсыз ба?
Міне, менің «ауқымды ойнау» дегенім — осы.
Марианна Уильямсон (Marianne Williamson) өзінің «Махаббатқа оралу» (A Return to Love) кітабында былай деп жазады:
«Сен — Жаратушының баласысың. Сенің жасқаншақтап, сақтанып жүргенің әлемге еш пайда әкелмейді. Айналаңдағы адамдар өздерін ыңғайсыз сезінбесін деп кішірейе берудің еш мағынасы жоқ. Біз бәріміз балалар сияқты жарқырауға тиіспіз. Біз ішіміздегі Жаратушының нұрын паш ету үшін жаралғанбыз; ол тек кейбіреулерде ғана емес, әрбір адамның ішінде бар. Біз өз жарығымыздың жарқырауына жол бергенде, біз еріксіз басқаларға да жарқырауға рұқсат береміз. Біз өз қорқынышымыздан арылған сәтте, біздің болмысымыз басқаларды да азат етеді».
Бұл әлемге ұсақ ойындарды ойнайтын адамдар енді қажет емес. Уақыт келді, тығылуды қойып, алға қадам басыңыз. «Маған керек» деп ойлауды доғарып, көшбасшылық етуді бастаңыз. Дарыныңызды бөлісетін кез келді, оны жасыруды немесе жоқ сияқты кейіп танытуды қойыңыз.
Өмір ойынын «ауқымды» түрде ойнайтын уақыт келді.
Ұсақ ойлар мен ұсақ әрекеттер тек кедейлік пен қанағаттанбаушылыққа әкеледі. Ауқымды ойлап, ірі істер атқарсаңыз, сіз ақшаға да, өмірлік мағынаға да ие боласыз.
Бұл менің декларациям: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай деп айтыңыз: «Мен ауқымды ойнағым келеді! Мен мыңдаған адамдарға көмектесуді таңдаймын!»
Енді басыңызды ұстап тұрып, былай деңіз: «Бұл — миллионердің миы!»
Жіберуші: Джим Россетти Алушы: Харв Экер
Харв: Егер бұрын біреу маған табысым екі есе артып, демалыс уақытым да екі есе көбейеді десе, мен мұны мүлдем мүмкін емес дер едім. Бірақ, бұл шынымен орын алды.
Бір жыл ішінде біздің айналымымыз жүз жетпіс бес пайызға өсті, ал мен жалпы жеті апта демалыс алдым (оның көп күндерінде мен әлеуетті арттыру курстарына қатыстым)! Бұл шынымен таңқаларлық, бұған дейінгі бес жылда біздің өсіміміз мардымсыз болды, ал жылына екі апта демалысқа шығудың өзі қиынға соғатын.
Харв Экермен танысып, әлеуетті арттыру курстарына қатысқаннан кейін, мен өзімді жақсырақ түсіндім және өмірдегі үлкен молшылық пен берекені бағалай білуді үйрендім. Әйеліммен және балаларыммен қарым-қатынасым да айтарлықтай жақсарды. Қазір мен бұрын елестете алмаған мүмкіндіктерді көріп тұрмын, мен шынымен дұрыс жолда келе жатқанымды және жан-жақты табысқа қарай бет алғанымды сезінемін.
Бай адамдар сияқты әрекет етіңіз
Сіз өзіңіздің қандай «дарындарыңыз» бар деп есептейсіз? Соларды жазып шығыңыз. Мен сіздің табиғи түрде жақсы жасайтын істеріңізді меңзеп тұрмын. Содан кейін, осы дарындарды қалай қолдануға болатынын жазыңыз.
Байлық мұрағаты 5
Бай адамдар мүмкіндіктерге назар аударады. Кедей адамдар кедергілерге назар аударады.
Бай адамдар мүмкіндіктерді, ал кедейлер кедергілерді көреді. Бай адамдар өсу әлеуетін, ал кедейлер ақша жоғалту қаупін көреді. Бай адамдар қанша табыс табатынына, ал кедейлер тәуекелдің қаншалықты жоғары екеніне назар аударады.
Түптеп келгенде, мұның бәрі ескі сұраққа тіреледі: "Стақан жартылай толы ма, әлде жартылай бос па?" Бұл жерде әңгіме позитивті ойлау туралы емес, сіздің әлемге деген үйреншікті көзқарасыңыз туралы болып отыр. Кедейлер қорқынышқа негізделген таңдау жасайды, олардың санасы үнемі қателіктерді немесе болуы мүмкін сәтсіздіктерді іздейді. Олардың негізгі ойы: "Егер сәтсіз болса ше?" Ал жиі кездесетіні: "Бұл іске аспайды".
Орта таптың көзқарасы сәл оптимистік, олар: "Бұл іске асады деп үміттенемін" деп ойлайды.
Ал бай адамдарға келсек, олар өз өмірінің нәтижелеріне жауапкершілік алады және олардың әрекеттері мына ойға негізделеді: "Бұл іске асады, өйткені мен мұны іске асырамын".
Бай адамдар сәттілікті күтеді. Олар өз қабілеттері мен шығармашылығына сенеді, егер байқаусызда қабырғаға соғылса да, жетістікке жетудің басқа жолын таба алатындарына сенеді.
Жалпы алғанда, табыс неғұрлым көп болса, тәуекел де соғұрлым жоғары болады. Бай адамдар үнемі мүмкіндіктерді көретіндіктен, олар тәуекелге баруға дайын. Бай адамдар егер жағдай нашарласа, ақшаны қайтадан тауып алатындарына сенеді.
Ал кедейлер ше? Олар сәтсіздікті күтеді. Олардың өздеріне және өз қабілеттеріне сенімі жоқ. Кедейлер егер іс жүрмесе, бұл ақырзаман келгенмен тең деп санайды. Олар үнемі кедергілерді көретіндіктен, әдетте тәуекелге баруға құлықсыз. Бірақ, жолбарыстың апанына кірмей, жолбарыстың баласын қалай аласың?
Бір нәрсені толықтыра кетейін: тәуекелге бару жоғалтуға дайын болу дегенді білдірмейді. Бай адамдар жоспарланған тәуекелге барады, олар зерттеу жүргізеді, қажетті күш-жігер жұмсайды және нақты ақпарат пен фактілерге сүйеніп шешім қабылдайды. Бай адамдар өмір бойы жоспар құра ма? Жоқ. Олар қысқа мерзімде барынша тырысады, содан кейін мұқият ойланып, әрі қарай жалғастыру керек пе, жоқ па, соны шешеді.
Кедейлер де мүмкіндікке дайындалып жатқанын айтады, бірақ әдетте уақытты босқа өткізеді. Олар қатты қорқады, ұзақ уақыт бойы — апталап, айлап, тіпті жылдап созады, ақырында мүмкіндік қолдан сусып кетеді. Содан кейін олар өз әрекеттерін ақтап: "Мен дайындыққа аз-ақ қалған едім" дейді. Бірақ олар "дайындалып" жатқанда, бай адамдар кіріп, шығып, басқа жерде қыруар ақша тауып үлгереді.
Менің келесі айтатын сөзім біртүрлі естілуі мүмкін, өйткені мен жеке жауапкершілікке қатты мән беретін адаммын. Мен көпшілік айтатын "сәттіліктің" баюға немесе кез келген саладағы жетістікке қатысы бар екеніне сенемін.
Футбол алаңында ойынның аяқталуына бір минуттан аз уақыт қалғанда, қарсылас команданың ойыншысы сіздің айып алаңызда құлап қалып, нәтижесінде сіздің командаңыз жеңіске жетеді. Гольф алаңында қате соққыдан доп алаң сыртындағы ағашқа тиіп, қайтадан шұңқырға үш дюйм қалған жерге түседі.
Бір жігит қала сыртынан жер сатып алады, он жылдан кейін ірі корпорация сол жерге сауда орталығын немесе кеңсе ғимаратын салуды шешеді. Мұндай мысалдарды бизнесте талай естіген шығарсыз. Бұл инвестор қыруар пайда тапты. Сонымен, бұл оның стратегиясының жемісі ме, әлде жай ғана сәттілік пе? Меніңше, екеуінің де үлесі бар.
Дегенмен, бұл жердегі басты мәселе — сәттілікті қоса алғанда, кез келген құнды нәрсе сіз белгілі бір әрекеттер жасағанда ғана сізге қарай келеді. Сондықтан қаржылық табысқа жету үшін сіз бірдеңе істеуіңіз керек, бірдеңе сатып алуыңыз керек. Сіз бастаған кезде, сізге сиқырлы жолмен көмектесетін, батылдық пен міндеттеме беретін күш — оны сәттілік, ғалам немесе жоғары күш деп атасаңыз да — өз әсерін тигізеді!
Тағы бір маңызды қағида: бай адамдар өздері қалайтын нәрсеге, ал кедейлер қаламайтын нәрсеге назар аударады. Тағы да қайталаймын: "Сіз назар аударған нәрсе ұлғаяды". Бай адамдар барлық нәрседен мүмкіндік іздейтіндіктен, олар үшін барлық жерде мүмкіндік бар. Олардың ең үлкен мәселесі — көрген көптеген керемет табыс мүмкіндіктерін қалай игеру. Ал кедейлер кез келген істе алдымен кедергілерге назар аударатындықтан, олар үшін барлық жерде кедергі бар және олардың ең үлкен мәселесі — көрген көптеген үлкен кедергілермен күресу.
Бұл өте қарапайым. Сіз назар аударған аймақ өмірден не табатыныңызды анықтайды. Мүмкіндіктерге назар аударсаңыз, мүмкіндіктерді табасыз. Кедергілерге назар аударсаңыз, кедергілерді табасыз. Мен проблемаларды шешудің қажеті жоқ деп тұрған жоқпын, әрине, проблема туындаған кезде оны шешу керек, бірақ сіз мақсатыңызға қарап, алға жылжуыңыз керек. Уақыт пен күш-қуатыңызды қалаған нәрсеңізді жасауға жұмсаңыз. Кедергі пайда болса, оны шешіңіз де, тез арада қайтадан мақсатыңызға назар аударыңыз. Өмір тек қиындықтарды шешу үшін берілмеген, барлық уақытты "өрт сөндіруге" жұмсамау керек, олай жасайтын адамдар кері кетіп барады! Сіз уақыт пен энергияны идеялар мен әрекеттерге жұмсап, мақсатқа қарай тұрақты түрде жылжуыңыз керек.
Сіз қарапайым, бірақ өте құнды кеңес естігіңіз келе ме? Мен сізге айтайын: егер байығыңыз келсе, ақша табуға, сақтауға және инвестициялауға назар аударыңыз. Сіз табыс туралы мың кітап оқып, жүз түрлі курсқа қатыса аласыз, бірақ барлық мән осы бір сөйлемде жатыр.
Есіңізде болсын, сіз назар аударған нәрсе ұлғаяды.
Бай адамдар барлық нәрсені алдын ала білу мүмкін еместігін түсінеді. Біздің "Ағартушы жауынгер жаттығуы" атты тағы бір курсымызда біз адамдарға табысқа жету үшін өздерінің ішкі күшін қалай пайдалану керектігін үйретеміз. Бұл курста үйретілетін қағида: "Дайындал, ат, көзде!" Бұл нені білдіреді? Бұл дегеніміз — мүмкіндігінше қысқа уақыт ішінде дайындалып, содан кейін әрекет ету және жол-жөнекей түзетулер енгізу.
Тек жынды адам ғана болашақта не болатынын алдын ала білемін деп ойлайды. Тек есуас қана болашақта болуы мүмкін әрбір жағдайға толық дайындалып, өзін қорғай алатынына сенеді. Ғаламда түзу сызық жоқ екенін білесіз бе? Өмір түзу сызықпен алға жылжымайды, ол ирелеңдеген өзен сияқты, әдетте сіз тек келесі бұрылысты ғана көре аласыз, тек келесі бұрылысқа жеткенде ғана көбірек көріністі көре аласыз.
Бұл тұжырымдама мынадай: қазір тұрған жеріңізден бастаңыз, қолыңызда бар нәрсені пайдаланып, ойынға қосылыңыз. Мен бұл кезеңді "дәлізге шығу" деп атаймын. Бірнеше жыл бұрын мен Флорида штатындағы Форт-Лодердейлде тәулік бойы жұмыс істейтін кондитерлік дәмхана ашуды жоспарладым. Мен бірнеше орын мен нарық жағдайын зерттеп, қажетті жабдықтарды таптым. Сондай-ақ қандай торттар, бәліштер, балмұздақ және кофе таңдау керектігін зерттедім. Мен кездестірген бірінші үлкен мәселе — мен семіріп кеттім, шошқадай семірдім! Зерттеу нысандарын асқазанға тоғыту жақсы нәрсе емес, сондықтан мен өзімнен: "Бұл саланы терең зерттеудің ең жақсы жолы қандай?" деп сұрадым. Содан кейін мен ішімдегі Харви есімді жігіттің сөйлегенін естідім, ол менен әлдеқайда ақылды еді, ол былай деді: "Егер сіз шынымен бір саланы түсінгіңіз келсе, жай ғана істеңіз. Бірінші күні-ақ бәрі дайын болуы шарт емес, дәлізге шығу үшін алдымен осы салада жұмыс табыңыз. Мейрамханада еден сыпырудан, ыдыс жуудан бастаңыз, сонда сіз сырттан он жыл зерттегеннен гөрі көбірек нәрсе үйренесіз". (Айттым ғой, ол менен әлдеқайда ақылды деп).
Сонымен мен солай істедім. Мен "Анашым Батлердің наубайханасынан" жұмыс таптым; мен сізге олардың менің ерекше талантымды бірден байқап, президент етіп тағайындағанын айтқым-ақ келеді, бірақ... неге екенін білмеймін, олар мұны байқамады және менің көшбасшылық қабілетіме мүлдем мән бермеді. Сондықтан мен сізге тек қара жұмысшы болып бастағанымды, еден сыпырып, ыдыс жуғанымды айта аламын.
Сіз мұндай жұмысты істеу үшін намысты жыйып қою керек деп ойлауыңыз мүмкін, бірақ мен ешқашан олай ойлаған емеспін.
Мен өзіме кондитерлік саланы үйренуді мақсат етіп қойдым, сондықтан біреудің ақшасына оқуға және аздап ақша табуға мүмкіндік алғаныма риза болдым.
"Анашым Батлердің наубайханасында" жұмыс істеп жүргенде, мен менеджермен кіріс пен пайда туралы сөйлесудің жолын таптым, қораптардағы жеткізушілердің аттарын тексердім, таңғы сағат төртте тұрып наубайшыға көмектестім, жабдықтар мен материалдармен таныстым, туындауы мүмкін мәселелерді түсіндім.
Бір апта өтті, мен жұмысты жақсы меңгердім деп ойладым, өйткені менеджер мені отырғызып сөйлесті, маған бәліш берді (қап!), содан кейін мені жоғарылатты... (қол соғып қойыңыздар) кассир етіп! Мен ұзақ ойландым, шамамен секундтың миллиардтан бір бөлігіндей, сосын: "Рақмет, бірақ қажет емес" деп жауап бердім.
Касса аппаратының артында тұрып мен ештеңе үйрене алмас едім. Мен мұнда үйренуге келген нәрселерімді үйреніп болдым, миссия орындалды!
Бұл менің "дәліз" деп атағаным, оның мағынасы — болашақта кіргіңіз келетін салаға, қандай рөлде болса да, алғашқы қадам жасап кіру.
Бұл белгілі бір саланы түсінудің ең жақсы жолы, өйткені сіз ішінде тұрып бәрін көре аласыз.
Сіз байланыстар орната аласыз, мұны сыртта тұрып жасау мүмкін емес.
Дәлізге кіргеннен кейін сізге көптеген мүмкіндік есіктері ашылады. Яғни, іс жүзінде не болып жатқанын көргеннен кейін, сіз өзіңізге қолайлы, бұрын байқамаған кіру нүктесін табуыңыз мүмкін.
Сіз бұл саланы шын мәнінде ұнатпайтыныңызды түсінуіңіз мүмкін, Құдайға шүкір, сіз тым көп нәрсе салып үлгермедіңіз, шығып кетуге әлі кеш емес!
Сонымен, жоғарыда айтылғандардың қайсысы менің басымнан өтті? Мен ол дүкеннен кеткенде, бәлішке қатысты нәрсені иіскегім де, естігім де келмеді. Екіншіден, мен кеткеннен кейін ертесіне наубайшы да жұмыстан шығып кетті. Ол маған телефон соғып, гравитациялық инверсиялық етік деп аталатын жаңа танымал спорттық құрылғыны тапқанын айтты (оны "Америкалық жиголо" фильмінде Ричард Гир киіп, басымен төмен салбырап тұрады). Ол менен көргім келе ме деп сұрады. Мен бардым, маған құрылғы ұнады (ал ол адам ұнамады), өте керемет екен, сондықтан мен іске кірістім.
Мен бұл етіктерді спорт тауарлары дүкендері мен әмбебап дүкендерге сата бастадым, содан кейін бұл спорттық дүкендердің барлығы бірдей екенін, олардағы спорттық жабдықтардың сапасы нашар екенін байқадым. Менің миымда қоңырау соғылды: "Мүмкіндік келді!" Өмір қызық, бұл менің спорттық құрылғыларды бірінші рет сатуым еді, бірақ соңында бұл мені Солтүстік Америкадағы фитнес жабдықтарын сататын алғашқы желілік дүкендердің бірін ашуға жетеледі және маған өмірімдегі алғашқы миллион долларды алып келді. Ойлап қараңызшы, мұның бәрі менің "Анашым Батлердің наубайханасында" қара жұмысшы болған тәжірибемнен басталды! Қағида қарапайым: дәлізге шығыңыз. Қандай есік ашылатынын ешқашан білмейсіз.
Менің ұраным бар: "Әрекет ету әрекетсіздіктен әрқашан артық". Бай адамдар бірден әрекетке кіріседі, олар ойынға кірсе болды, сол сәтте дұрыс шешім қабылдап, кейін түзетулер енгізіп, жол-жөнекей әдістерді өзгерте алатындарына сенеді.
Кедейлер өздеріне, өз қабілеттеріне сенбейді, сондықтан олар барлық ақпаратты алдын ала білу керек деп санайды, бірақ бұл мүлдем мүмкін емес. Олар еңкейіп, ыңғайлануды да білмейді! Ақырында, бай адамдар "Дайындал, ат, көзде" деген белсенді ұстаныммен әрекет етеді және әдетте жеңіске жетеді.
Ал кедейлер "Барлық мүмкін болатын мәселелерді тауып, не істеу керектігін білгеннен кейін ғана әрекет етемін" деп өздерін алдап, ешқашан әрекет етпейді, сондықтан әрқашан ұтылады.
Бай адамдар мүмкіндікті көрген бойда бас салады, сондықтан барған сайын байи түседі. Ал кедейлер әлі "дайындалып" жатыр!
Бұл менің декларациям: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз:
"Мен кедергілерге емес, мүмкіндіктерге назар аударамын". "Мен дайындаламын, мен атамын, мен көздеймін!"
Енді басыңызды ұстап тұрып айтыңыз:
"Бұл — миллионердің миы!"
Бай адамдар сияқты әрекет етіңіз
Ойынға қосылыңыз. Сіз жүзеге асырғыңыз келіп жүрген жағдайды немесе жоспарды ойлаңыз, содан кейін күтіп жүрген нәрселеріңіздің бәрін ысырып тастаңыз. Дәл қазір бастаңыз, тұрған жеріңізден, қолыңызда бар нәрсемен бастаңыз. Мүмкін болса, біреуге жұмыс істеу немесе біреумен бірге жұмыс істеу арқылы негізгі техникаларды үйренуге тырысыңыз. Егер сіз ол техникаларды үйреніп алған болсаңыз, онда сылтау жоқ, дереу іске кірісіңіз!
Оптимизмге жаттығыңыз. Бүгін күні бойы кім қандай мәселе немесе кедергі айтса да, оны мүмкіндікке айналдырыңыз. Сіз теріс ойлауға дағдыланған адамдарды жындандырасыз, бірақ, мейлі, олар онсыз да өздерін жындандырып жатыр ғой!
- Назарыңызды жоқ нәрсеге емес, қолыңызда бар нәрсеге аударыңыз.
- Бұл мәтін Т. Харв Экердің «Миллионер санасының құпиялары» (Secrets of the Millionaire Mind) кітабынан алынған үзінді
- сияқты. Төменде мәтіннің мағыналық блоктарға бөлінген, арнайы тегтермен белгіленген қазақ тіліндегі аудармасы берілген.
Байлық мұрағаты 6
Бай адамдар басқа бай және табысты адамдарға сүйсіне қарайды. Кедей адамдар бай және табысты адамдарды жек көреді.
Кедейлер әдетте өзгенің табысына жеккөрушілікпен, қызғанышпен және көреалмаушылықпен қарайды. Олар күңк етеді: «Жолы болғыштар!» немесе іштей балағаттайды: «Мына бай ақымақтар».
Білуіңіз керек: егер сіз бай адамдарды жаман деп санап, бірақ өзіңіз жақсы адам болғыңыз келсе, сіз ешқашан байи алмайсыз. Бұл мүмкін емес. Сіз өзіңіз жек көретін адамға қалай айналасыз?
Қызық жері сол, көптеген кедейлер байларды жек көреді, тіпті оларды кедей қылған солар деп ойлайды. «Иә, байлар бар ақшаны жинап алды, сондықтан маған ештеңе қалмады». Бұл — нағыз құрбанның сөзі.
Осы заңдылыққа қатысты өз басымнан өткен шынайы оқиғаны айтып берейін. Мен шағымданайын деп тұрған жоқпын. Көп жыл бұрын мен ескі көлік айдайтынмын, жолда жолақ ауыстыру еш қиындық тудырмайтын, бәрі маған жол беретін. Бірақ мен байып, су жаңа қара түсті [Jaguar] спорттық көлігін алған соң, жағдайдың өзгергенін байқамау мүмкін емес еді. Кенеттен адамдар менің алдымды кес-кестей бастады, кейде себепсіз маған ортаңғы саусағын көрсетіп, тіпті заттар лақтырған кездер де болды — мұның бәрі тек менің [Jaguar] айдағаным үшін ғана.
Бір күні мен Сан-Диегодағы кедей аудан арқылы өтіп бара жаттым. Рождество жақындап қалған, мен қайырымдылық ұйымына күркетауық (индейка) апарып беруге дайындалып жүргенмін. Көлігімнің төбесіндегі люкті ашып қойдым. Артымдағы шағын жүк көлігінің қорабында лас киінген төрт жігіт отырғанын байқадым. Кенет олар менің көлігіммен «баскетбол» ойнай бастады: сыра құтыларын люкке дәлдеп лақтырып, көлігімде бес ойық пен бірнеше терең сызат қалдырды. Сосын жанымнан зу етіп өтіп бара жатып: «Бай ақымақ!» — деп айқайлады.
Мен мұны кездейсоқтық деп ойладым, бірақ екі аптадан соң басқа бір кедей ауданда көлігімді жол шетіне он минутқа қалдырып кеткен едім, қайтып келсем, көлігімді кілтпен сызып тастапты.
Кейін сол ауданға қайта бару керек болды, бұл жолы [Ford] көлігін жалға алдым. Ғажап, ешқандай мәселе болмады. Мен кедей аудандардағы адамдар жаман деп меңзеп тұрған жоқпын, бірақ өз тәжірибем бойынша, ол жақта байларды жек көретін адамдар көп сияқты. Кім біледі, бұл «тауық пен жұмыртқа» мәселесі шығар: олар кедей болғандықтан байларды жек көре ме, әлде байларды жек көргендіктен кедей ме? Мен айтар едім: айырмашылығы жоқ, әйтеуір олар кедей!
Ауызбен «байларды жек көрме» деп айту оңай, бірақ бұл сіздің көңіл-күйіңізге байланысты. Өйткені кез келген адам тұзаққа түсіп, іштей байларды жек көруі мүмкін, тіпті мен де ережеден тыс емеспін. Бірде қонақүй бөлмесінде тамақтанып отырдым, бір сағаттан соң сахнаға шығып дәріс оқуым керек еді. Спорт жаңалықтарын көру үшін теледидарды қостым да, Опра Уинфридің ([Oprah Winfrey]) бағдарламасына тап болдым. Мен теледидарды көп көрмеймін, бірақ Опраны ұнатамын. Бұл әйел өзінің позитивті әсерімен басқалардан көбірек адамға ықпал етті, сондықтан ол өз байлығына лайық, тіпті одан да көбіне лайық!
Ол қара нәсілді актриса Холли Берриден ([Halle Berry]) сұхбат алып жатқан еді. Әңгіме Холли Берридің тарихтағы ең жоғары актрисалық қаламақы — 20 миллион доллар алғаны туралы болды. Холли ақшаға қызықпайтынын, бұл рекордтық соманы кейінгі актрисаларға жол ашу үшін сұрағанын айтты. Мен ішімнен күмәнмен: «Мынауың не сөз! Бізді, көрермендерді ақымақ деп ойлайсың ба? Сен сол қомақты ақшаның бір бөлігін пиар компанияңа және агенттеріңе беруің керек қой. Сенің сөздерің — жай ғана әдемі жарнамалық сөздер», — дедім.
Мен ішімдегі осы жағымсыз ойдың ұлғайып, кеңейіп бара жатқанын сездім. Ол мені билеп алмас бұрын, дер кезінде тоқтап, іштей қатты дауыстадым: «Жойылсын, жойылсын, маған бұл туралы айтқаныңа рақмет». Сосын әлгі жағымсыз дауысты өшіріп тастадым.
Сенесіз бе, мен, миллионер бола тұра, Холли Берридің көп ақша тапқаны үшін оны жек көре жаздадым. Мен тез арада ойымды өзгертіп, бар күшіммен айқайладым: «Жрайсың, қыз! Сен кереметсің! Сен олардан тым аз сұрадың, 30 миллион сұрауың керек еді! Сен ғажапсың, бұл сенің еңбегің». Осыдан кейін өзімді әлдеқайда жақсы сезіндім.
Оның сонша ақша сұрауының себебі қандай болса да, мәселе онда емес, менде еді. Менің бұл іске қатысты пікірім оның бақытына немесе байлығына еш әсер етпейді, бірақ менің бақытым мен қуанышыма әсер етеді. Есіңізде болсын: ойлар мен пікірлер миыңызға кіргенде жақсы немесе жаман, дұрыс немесе бұрыс болып бөлінбейді. Бірақ олар сіздің өміріңізге енген соң, қуанышыңыз бен табысыңызды күшейтеді немесе әлсіретеді.
Менің бойымнан жағымсыз энергия өткен сәтте, менің «бақылау» дабылым іске қосылды. Өйткені мен миыма жағымсыз ой келген сайын, оны дереу бейтарап энергияға айналдыруға дағдыланғанмын. Бай адамдар мінсіз болуы шарт емес, бірақ өзіңізге немесе басқаларға пайдасы жоқ ойлар пайда болғанда, оны байқап, тез арада оң ойларға ауысуыңыз керек. Бұл кітапты оқыған сайын, ойды өзгерту процесі тезірек және оңайырақ болады. Егер біздің қарқынды тренингтерімізге қатыссаңыз, сіз керемет нәтижелерге жетесіз. Мен өз курстарымды жиі айтатынымды білемін, бірақ түсініңіз, егер оның адамдар өміріне тигізген орасан зор әсерін көрмесем, мен оны бұлай құлшыныспен жарнамаламас едім.
Менің достарым Марк Виктор Хансен ([Mark Victor Hansen]) мен Роберт Аллен ([Robert Allen]) өздерінің «Бір минуттық миллионер» ([One Minute Millionaire]) атты тамаша кітабында Рассел Х. Конвеллдің ([Russell H. Conwell]) жүз жыл бұрын жазылған «Гауһарға толы жер» ([Acres of Diamonds]) кітабынан мағынасы терең оқиғаны келтіреді:
— Мен сіздерге баю керек деймін, және бұл — сіздердің міндеттеріңіз. Көптеген діндар бауырлар маған: «Сіз, христиан дін
қызметкері бола тұра, жер-жерді аралап, жастарға ақша тауып, баюға кеңес бересіз бе?» — дейді. Иә, әрине, мен солай
істеймін.
Олар: «Бұл дұрыс емес қой! Неге Інжілді уағыздаудың орнына, ақша табуды үйретесіз?» — дейді.
— Өйткені адал жолмен ақша табу — бұл да ізгі хабарды тарату. Сондықтан мен адамдарға ақша табуды үйретемін. Көп ақша
тапқан адам, бәлкім, өз аймағындағы ең адал адам шығар.
қызметкері бола тұра, жер-жерді аралап, жастарға ақша тауып, баюға кеңес бересіз бе?» — дейді. Иә, әрине, мен солай
істеймін.
Олар: «Бұл дұрыс емес қой! Неге Інжілді уағыздаудың орнына, ақша табуды үйретесіз?» — дейді.
— Өйткені адал жолмен ақша табу — бұл да ізгі хабарды тарату. Сондықтан мен адамдарға ақша табуды үйретемін. Көп ақша
тапқан адам, бәлкім, өз аймағындағы ең адал адам шығар.
«О, — деді бүгін кешке бір жас жігіт, — мен бала кезімнен егер адам бай болса, ол міндетті түрде арамза, арсыз, тасжүрек және өте пасық болады деп естідім». Менің досым, сенің ақшаңның жоқтығына таңғалмаймын, өйткені сен адамдар туралы осылай ойлайсың. Сенің сенімің мүлдем қате негізге құрылған. Анықтап айтайын... Америкадағы жүз бай адамның (оның ішінде әйелдер де бар) тоқсан сегізі — адал адамдар. Міне, сондықтан олар байи алды, сондықтан басқалар оларға ақшасын сеніп тапсырады, сондықтан олар үлкен істерді басқарып, көптеген адамдарды жұмыспен қамтып отыр.
Әрине, сіз алаяқтар туралы естисіз, мен де естігем. Бірақ мұндай жағдайлар өте сирек кездеседі, сондықтан газеттер бұл туралы жарыса жазып, үлкен жаңалыққа айналдырады. Ал сіз соңында барлық байлар ақшаны арам жолмен тапқан деп ойлап қаласыз.
— Менің досым, мені көлігіңе отырғыз да, Филадельфия маңына апар, мен саған қала сыртында өз үйі бар адамдарды
көрсетейін. Олардың бақшасы гүлге толы әдемі үйлері бар, сәулеті келіскен, ерекше; мен саған осы қаладағы ең мінезді,
ісінде ең табысты адамдарды таныстырамын... Сол үй иелері — баспаналы болғандықтан құрметке лайық, адал, таза, турашыл,
сонымен қатар үнемшіл және ұқыпты адамдарға айналған.
көрсетейін. Олардың бақшасы гүлге толы әдемі үйлері бар, сәулеті келіскен, ерекше; мен саған осы қаладағы ең мінезді,
ісінде ең табысты адамдарды таныстырамын... Сол үй иелері — баспаналы болғандықтан құрметке лайық, адал, таза, турашыл,
сонымен қатар үнемшіл және ұқыпты адамдарға айналған.
Біз уағыз айтқанда адамдарды ашкөз болмауға үйретеміз... «лас байлық» деген сөздерді қолданамыз, осындай шектен шыққан пікірлер христиандарды «кез келген бай адам — зұлым» деп ойлауға итермелейді.
Ақша — бұл күш, және оған ие болу үшін сізде орынды амбиция болуы керек! Сіз солай етуіңіз керек, өйткені ақшамен істелетін жақсылықтар, ақшасыз істелетін жақсылықтардан әлдеқайда көп. Сіздің «Інжіл» кітабыңыз ақшаға басылады, шіркеу ақшаға салынады, дін қызметкерлерін аймақтарға жіберіп, жалақысын төлеу үшін ақша керек... Сондықтан мен сізге бай болуыңыз керек деймін. Егер сіз байлыққа адал жолмен қол жеткізсеңіз... бұл Құдайдың сізге жүктеген міндеті. Көптеген діндар адамдар үлкен қателікке бой алдырып, нағыз тақуа христиан болу үшін өте кедей болу керек деп ойлайды.
Конвеллдің мақаласы бірнеше керемет тұстарды атап өтті. Біріншісі — «сенімге ие болу қабілеті».
Баюға қатысты барлық маңызды қасиеттердің ішінде өзгенің сеніміне ие болу — ең маңыздысы. Ойлап көріңізші, егер сіз бір адамға титтей де сенбесеңіз, онымен бизнес жасайсыз ба? Жоқ! Бұл дегеніміз, егер сіз ақша тапқыңыз келсе, сізге көптеген, өте көптеген адамдардың сенімі қажет болуы мүмкін. Және соншама адам сізге сенуі үшін, сіз шынымен сенімді адам болуыңыз керек.
- Адам бай болуы үшін және сол байлықты ұстап тұру үшін оған тағы қандай қасиеттер қажет? Әрине, кез келген ережеде
- ерекшеліктер болады, бірақ жалпы алғанда, кез келген істе табысқа жету үшін сіз кімге айналуыңыз керек? Төмендегі
- сипаттамалар сізге сәйкес келе ме? Сіз:
Позитивті;
Сенімді;
Зейінді (фокусы бар);
Тәуекелшіл;
Табанды;
Еңбекқор;
Жігерлі;
Икемді;
Шешен;
Керек жерінде қулығы бар;
Ең құрығанда бір салада нағыз мамансыз ба?
Конвеллдің қысқаша жазбасындағы тағы бір қызықты тұс: тым көп адамдар ойланбастан, адам бір уақытта әрі бай, әрі мейірімді бола алмайды, бір уақытта әрі бай, әрі рухани бола алмайды деп санайды. Мен де бұрын солай ойлайтынмын. Мен де көптеген адамдар сияқты достарымнан, мұғалімдерден, БАҚ-тан және қоғамнан «байлардың бәрі жаман, олар ашкөз» дегенді естіп өстім. Бірақ бұл ойдың түбінде бос сандырақ екені дәлелденді! Мен қорқынышқа негізделген ескі мифтерге емес, өз өмірімнің шынайы тәжірибесіне сүйене отырып, өзім танитын өте бай адамдардың сонымен қатар өте жақсы адамдар екенін түсіндім.
Сан-Диегоға жаңа көшіп келгенде, біз қаланың ең бай ауданындағы үйде тұрдық. Бізге бұл әдемі үй мен аудан қатты ұнады, бірақ мен біраз мазасыздандым, өйткені ешкімді танымайтынмын және ортаға сіңісе алмадым деп ойладым. Мен көзге түспей, анау «бай тәкаппарлармен» көп араласпауды жөн көрдім.
Бірақ Құдайдың өз жоспары бар екен. Ол кезде балаларымның бірі бес, бірі жеті жаста еді. Олар көрші балалармен достасып кетті, сондықтан көп ұзамай мен балаларды достарымен ойнату үшін зәулім үйлерге апарып жүрдім. Есімде, бірде биіктігі кемінде жиырма фут болатын, өрнектелген ағаш есікті қақтым. Есікті баланың анасы ашты, ол өте жылы дауыспен: «Харви, сені көргеніме қандай қуаныштымын, кірсеңші», — деді. Ол маған мұзды шай құйып беріп, бір табақ жеміс әкелді. Мен аң-таң болдым.
«Оған не керек?» — деп күдікшіл миым жауап іздеді. Сосын сырттан оның күйеуі кірді, ол жаңа ғана балалармен бассейнде ойнап келген екен.
Оның көңіл-күйі әйелінен де ашық болды: «Харви, сендердің біздің ауданға көшіп келгендерің қандай жақсы болды. Бүгін кешке отбасыңызбен біздің барбекю кешімізге міндетті түрде келіңіздер. Біз сені бәрімен таныстырамыз, қарсылық қабылдамаймыз. Айтпақшы, гольф ойнайсың ба? Мен ертең клубқа ойнауға барамын, менің қонағым боласың ба?»
Мен сілейіп қалдым. Мен кездестіремін деп ойлаған тәкаппарлар қайда кеткен? Үйге келіп әйеліме кешке қонаққа баратынымызды айттым. — О, Құдай-ай, — деді ол, — мен не киемін? — Жаным, сен түсінбедің, — дедім мен, — олар өте жақсы, қарапайым адамдар, жай ғана өзің болсаң жеткілікті.
Біз бардық. Сол кеште мен өмірімдегі ең жылы шырайлы, ең жомарт және сүйкімді адамдарды кездестірдім. Бір кезде әңгіме қонақтардың бірі ұйымдастырып жатқан қайырымдылық шарасы туралы болды. Сол сәтте чекі кітапшалары бірінен соң бірі шығарыла бастады. Мен көздеріме сене алмадым, бір топ адам әлгі әйелге ақша беру үшін кезекке тұрды. Бірақ әр чекке бір шарт қойылды: бұл өзара көмек еді, яғни қонақ әйел де демеушілердің кейін ұйымдастыратын қайырымдылық шараларына қолдау көрсететін болды. Иә, ол жердегілердің әрқайсысы не қайырымдылық шарасын ұйымдастырып жатқан, немесе сондай шараның басты демеушісі еді.
Бізді шақырған достарымыз да бірнеше жобаға қатысатын. Шын мәнінде, олар жыл сайын қалалық балалар ауруханасы қорының ең ірі демеушісі болуды мақсат етіп қоятын. Олар өздері қомақты қаржы бөліп қана қоймай, жыл сайын қосымша қаражат жинау үшін қайырымдылық кешін өткізетін.
Сосын біз бір «тамыр» дәрігерімен таныстық, кейін оның отбасымен жақын дос болып кеттік. Ол — әлемдегі ең үздік тамыр ісігі хирургтарының бірі, бір отасының құны 5 000-нан 10 000 долларға дейін тұрады және күніне төрт-бес ота жасайды.
Мен оны мысалға келтіріп отырмын, өйткені әр сейсенбі — оның «тегін күні». Ол қаладағы ота жасауға шамасы келмейтін адамдарға тегін ота жасайды. Бұл күні ол таңғы алтыдан бастап, кешкі онға дейін жұмыс істеп, он шақты отаны мүлдем тегін жасайды. Оған қоса, ол басқа дәрігерлерді де өз аудандарында тегін қабылдау күндерін өткізуге көндіру үшін арнайы шаралар ұйымдастырады.
Осылайша, байлардың бәрі ашкөз және тәкаппар деген менің ескі ойым шынайы өмірге соқтығысып, күл-парша болды. Жағдай мен ойлағанға мүлдем қарама-қайшы болып шықты. Менің тәжірибемде, мен танитын бай адамдар — сонымен қатар жақсы және жомарт адамдар. Мен ақшасы жоқ адамдар жаман немесе сараң деп тұрған жоқпын, бірақ қазір сенімді түрде айта аламын: «байлардың бәрі жаман» деген түсінік — жай ғана өзімшілдік пен қате пікір.
Шын мәнінде, байларды жек көру — кедей болып қалудың ең сенімді жолы. Адам — әдеттің құлы, сондықтан кез келген әдетті өзгерту үшін жаттығу керек. Мен сіздің бай адамдарға сүйсінуді, оларға бата беруді (тілектес болуды) және оларды жақсы көруді жаттықтырғаныңызды қалаймын. Осылайша, сіздің түпсанаңыз сіз байыған кезде басқалардың сізге сүйсінетінін, тілектес болатынын және жақсы көретінін білетін болады (қазір сіз оларды жек көретіндей емес).
Байлық қағидасы: Өзің қалаған нәрсеге бата бер (алғыс айт).
Менің өмірлік философияларымның бірі ежелгі гавайлық Хуна ([Huna]) даналығынан алынған. Хуна ақсақалдары былай үйретеді: Өзің қалаған нәрсеге бата бер. Егер біреудің әдемі үйін көрсең, сол адамға және оның үйіне бата бер; біреудің жақсы көлігін көрсең, сол адамға және көлігіне бата бер; біреудің жылы отбасын көрсең, сол адамға және отбасына бата бер; біреудің сымбатты дене бітімін көрсең, сол адамға және оның дене бітіміне бата бер.
Егер сіз басқалардың қолында бар нәрсені жек көрсеңіз — қандай жолмен, қандай көзқараспен немесе формада болсын — сіз оған ешқашан қол жеткізе алмайсыз. Және тағы бір нәрсе: егер қара түсті, үсті ашық [Jaguar] көлігінде отырған адамды көрсеңіз, оған сыра құтысын лақтырмаңыз!
Бұл менің декларациям: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз: «Мен бай адамдарға сүйсінемін!» «Мен бай адамдарға тілектеспін!» «Мен бай адамдарды жақсы көремін!» «Мен де солар сияқты бай боламын!»
Енді басыңызды ұстап тұрып айтыңыз: «Бұл — миллионердің миы!»
Бай адамдарша әрекет ет:
Гавайлық Хуна философиясын жаттықтырыңыз: «Өзің қалаған нәрсеге бата бер». Көлікпен қаланы аралаңыз немесе журналдар сатып алып, басқалардың әдемі үйлерін, сүйкімді көліктерін қараңыз, табысты бизнестердің тарихын оқыңыз. Өзіңіз қалайтын қандай да бір нәрсені көрсеңіз, оған және оның иесіне бата беріңіз (іштей тілектес болыңыз).
Қандай да бір салада өте табысты болған адамға қысқа хат немесе электронды пошта жазыңыз (ол адамды тануыңыз міндетті емес, онымен кездесудің де қажеті жоқ). Оларға жетістіктері үшін қаншалықты сүйсінетініңізді және құрметтейтініңізді айтыңыз. Берілген HTML құжаттың мазмұны Т. Харв Экердің «Миллионер ақылының құпиялары» кітабынан алынған үзіндіге ұқсайды. Төменде мәтіннің мағыналық блоктарға бөлінген, арнайы тегтермен белгіленген қазақ тіліндегі аудармасы берілген.
Байлық мұрағаты №7
Бай адамдар позитивті және табысты жандармен араласады. Кедей адамдар негативті немесе жолы болмайтын адамдармен араласады.
Табысты адамдар басқа табысты жандарды өздерін ынталандыратын күш ретінде қабылдайды. Олар жетістікке жеткендерді үйрену нысаны ретінде көріп, өз-өздеріне: «Егер олардың қолынан келсе, менің де қолымнан келеді», — деп айтады. Еліктеу — адамның ең негізгі үйрену тәсілі.
Бай адамдар өздеріне дейін жетістікке жеткендерге ризашылық білдіреді, өйткені олар басқаларға еруге болатын үлгі көрсетіп, табысқа жету жолын жеңілдетті. Егер табысқа жетудің дәлелденген тиімді әдісі бар болса және оны қолданған кез келген адам нәтижеге жете алса, жаңа дөңгелек ойлап табудың қажеті қанша?
Сондықтан, байлық жасаудың ең жылдам әрі оңай жолы — қаржы шеберлері саналатын бай адамдардың бұл ойынды қалай ойнайтынын үйрену. Сіздің мақсатыңыз — олардың ішкі және сыртқы стратегияларын көшіру. Бұл өте қисынды: егер сіз дәл сондай әрекеттер жасап, дәл сондай ойлау жүйесіне ие болсаңыз, онда дәл сондай нәтижеге қол жеткізу ықтималдығыңыз өте жоғары. Мен дәл осылай жасадым және бұл кітапта айтылатындар да осы туралы.
Кедейлер байларға қарама-қарсы әрекет етеді: олар біреудің жетістікке жеткенін естісе, әдетте оларды сынайды, мінейді, келеке етеді және оларды өз деңгейіне түсіруге тырысады. Сіздің айналаңызда осындай адамдар бар ма? Үйіңізде ше? Ойлап қараңызшы, сіз келеке ететін адамнан қалай бірдеңе үйрене аласыз? Одан қалай шабыт ала аласыз?
Маған өте бай адамды таныстырған сайын, мен онымен жақынырақ танысуға мүмкіндік іздеймін. Мен олармен сөйлескім келеді, қалай ойлайтынын үйренгім келеді, байланыс деректерімен алмасып, егер ортақ тұстарымыз болса, достасып кетуге тырысамын.
Айтпақшы, егер сіз менің бай адамдармен дос болғанымды дұрыс емес деп санасаңыз, онда мен ақшасы жоқ адамдармен дос болуым керек деп ойлайсыз ба? Мен олай ойламаймын! Мен жоғарыда айтқанмын, энергия жұғысты болады, ал менің негативті энергияны жұқтырып алуға еш құлқым жоқ!
Жақында радиобағдарламада бір әйел хабарласып, керемет сұрақ қойды: «Егер мен позитивті болсам және дамығым келсе, бірақ күйеуім үнемі меселімді қайтарып, су сепкендей баса берсе, не істеуім керек? Одан кетуім керек пе? Әлде оны өзгертуге тырысайын ба?» Мен тренингтерімде бұл сұрақты аптасына кемінде жүз рет естимін. Барлығы дерлік бір нәрсені сұрайды: «Егер менің ең жақын адамым өзін-өзі дамытуға сенбесе, тіпті менің талпынысымды басып тастағысы келсе, не істеуім керек?»
Мен ол ханымға тренингтерімде беретін жауабымды айттым. Енді сізге де айтайын.
Біріншіден, ойы теріс және негативті адамдарды өзгертуге немесе оларды сабаққа қатысуға үгіттеуге тырыспаңыз, бұл сіздің шаруаңыз емес. Сіздің міндетіңіз — үйренгендеріңізді қолданып, өзіңізді жақсарту және өз өміріңізді дұрыстау. Сіз үлгі болуыңыз керек, табысты әрі бақытты болуыңыз керек, сонда ғана басқалар (сіздің ішкі) нұрыңызды көріп, сол нұрдың бір бөлігін қалауы мүмкін. Тағы да қайталаймын, энергия жұғысты, қараңғылық жарықта шегінеді. Әдетте, айнала жап-жарық болғанда, адамдарға «қараңғыда» қалу үшін көп күш жұмсауға тура келеді. Сіздің жұмысыңыз біреу ғана: өзіңіздің ең жақсы нұсқаңызды көрсетіп өмір сүру. Егер олар сізден құпиясын сұраса, сол кезде айтып бересіз.
Екіншіден, бір қағиданы үйреніңіз: қалаған нәрсеңізді көрсете отырып, сабырлылықты, зейінді және ішкі тыныштықты сақтау. Тағы бір ереже: «Барлық нәрсе белгілі бір себеппен болады және ол себеп — маған көмектесу». Егер айналаңыз толған негативті адамдар мен жағымсыз жағдайлар болса, онда позитивті ойлауды және сергектікті сақтау оңай емес, бірақ бұл — сізге берілген сынақ! Болат отта шыңдалатыны сияқты, егер айналаңыз күмән мен айыптауға толы болса да, сіз өз сеніміңізге адал болсаңыз, онда сіз тезірек өсіп, күштірек боласыз.
Сонымен қатар есте сақтаңыз: «Біз мағына бермегенше, нәрселердің өздігінен мағынасы жоқ». Осы кітаптың бірінші бөлімінде талқылағанымызды еске түсіріңіз: біз әдетте ата-анамыздың біреуімен келісеміз немесе біреуіне (тіпті екеуіне де) қарсы шығамыз. Бұл олардың әрекеттерін қалай «анықтайтынымызға» байланысты. Сондықтан, қазірден бастап басқалардың негативті қылықтарын қайта анықтауды жаттықтырыңыз: оларды сіз ешқашан қайталамауыңыз керек үлгі ретінде қабылдаңыз. Олар қаншалықты негативті болса, сіздің ішіңізде «олар сияқты өмір сүру қандай жаман» деген ескерту қоңырауы соншалықты жиі соғылуы керек. Мен мұны олардың бетіне айтыңыз деп тұрған жоқпын, тек іштей осылай жасаңыз. Оларды кінәламаңыз. Себебі сіз оларды, олардың болмысы мен әрекетін сынай, міней, жек көре бастасаңыз, онда сіз де олардан артық болмағаныңыз.
Егер олардың негативті энергиясына төтеп бере алмай, түбіне дейін құлдырап, дами алмай қалсаңыз, жағдай ушығып кетуі мүмкін. Мұндай кезде сізге батыл шешім қабылдауға тура келеді: қандай адам болғыңыз келеді және қалған өміріңізді қалай өткізгіңіз келеді. Мен сізге асығыс әрекет жасаңыз демеймін, бірақ мен өзімнің оқуға және өсуге деген құлшынысымды үнемі таптайтын өте негативті адаммен бірге тұрмас едім. Мейлі ол жеке тұлғалық өсу болсын, рухани немесе қаржылық өсу болсын. Мен өзіме олай жасамаймын, өйткені мен өзімді және өмірімді сыйлаймын, мен бақыт пен табысқа лайықпын. Әлемде 6,3 миллиард адам бар, менің меселімді қайтара беретін адаммен байланып қалуыма еш себеп жоқ. Егер олар ілесе алмаса, мен алға жылжи беремін!
Тағы да қайталаймын, энергия жұғысты: не сіз басқаларға әсер етесіз, не басқалар сізге жұқтырады. Керісінше айтсақ, егер адамдар өз энергиясымен сізге оң әсер етпесе, онда теріс энергиясын жұқтырады. Сізден сұрайын: егер біреу қызылшамен (машинка) қатты ауырып тұрса, оны құшақтар ма едіңіз? Көпшілік: «Жоқ, әрине, жұқтырып алғым келмейді», — дейді. Меніңше, негативті ойлайтын адамдар да жанына бөртпе шыққандар сияқты. Егер оны құшақтасаңыз, жай ғана қышынбайсыз, ауру табасыз; жай ғана мазаңыз кетпейді, жынданасыз; жай ғана ашуланбайсыз, күйзеліске түсесіз. Ал енді, сіз шынымен сондай адамдарға жақындағыңыз келе ме?
Сіз «Тең теңімен» (ұқсас нәрселер тартылады) деген сөзді естіген боларсыз. Адамдардың табысы жақын достарының орташа табысынан шамамен 20%-ға ғана (артық не кем) ерекшеленетінін білесіз бе? Сондықтан достарды абайлап таңдаңыз және уақытыңызды кіммен өткізетініңізге мұқият болыңыз.
Өз тәжірибемнен айтсам, бай адамдар қала сыртындағы клубтарға тек гольф ойнау үшін бармайды. Олар клубқа басқа бай және табысты адамдармен танысу үшін барады. «Не білетінің маңызды емес, кімді танитының маңызды» деген сөз бар. Меніңше, бұл сөзді банкке салып қоюға болады (құндылығы жоғары). Қысқасы: «Қырандармен бірге ұшқың келсе, үйректермен бірге жүзбе!» Мен тек табысты және позитивті адамдармен араласамын.
Сонымен қатар, мен өзімді улы ортадан аулақ ұстауға тырысамын. Дау-дамай, өсек-аяң және жала жабу сияқты улы энергияны, соның ішінде «мисыз» телебағдарламаларды өзіме жұқтыруға еш себеп жоқ. Теледидарды тек демалу құралы ретінде қарауға болады, бірақ оны жалғыз ойын-сауыққа айналдырмау керек.
Мен әдетте спорттық бағдарламаларды қараймын. Біріншіден, маған кәсіби жарыстардағы шеберлерді көрген ұнайды. Екіншіден, чемпиондардың жарыстан кейінгі сұхбаттарындағы ойлау тәсілін тыңдағанды жақсы көремін. Мен үшін кез келген спорт түрінен жоғары лигаға өткен спортшы — чемпион. Бұл деңгейдегі спортшылар ондаған мың бәсекелесті жеңіп шыққан, сондықтан олардың әрқайсысы таңқаларлық тұлға. Маған олардың жеңістен кейін: «Бұл — бүкіл команданың қажырлы еңбегінің нәтижесі. Біз жақсы өнер көрсеттік, бірақ әлі де дамитын тұстар бар. Көргеніңіздей, еңбек өз жемісін береді», — дегенін тыңдаған ұнайды. Сондай-ақ жеңілген кездегі сөздері де ұнайды: «Бұл жай ғана бір ойын. Біз әлі ораламыз. Біз бұл жеңілісті ұмытып, бар назарымызды келесі ойынға аударамыз. Қай жерді жақсартуға болатынын талқылап, жеңіске жету үшін барымызды саламыз».
2004 жылғы Олимпиадада канадалық спортшы, 100 метрге кедергілер арқылы жүгіруден әлем чемпионы Пердита Фелисьен (Perdita Felicien) алтын алуға басты үміткер саналған еді. Бірақ ол финалдық жарыста бірінші кедергіге соғылып, құлап қалды да, мәреге жете алмады. Ол көзіне жас алып, алаңда есеңгіреп отырып қалды. Ол бұл жарысқа төрт жыл бойы, аптасына жеті күн, күніне алты сағат дайындалған болатын. Ал қазір осындай жағдай болды.
Келесі күні таңертең мен оның баспасөз мәслихатын көрдім, оның көзқарасы шынымен таңғалдырды. Сол сәтті жазып алмағаныма өкінемін. Оның шамамен былай дегені есімде: «Неге бұлай болғанын білмеймін, бірақ бұл болды, енді мен мұны дұрыс пайдалануым керек. Алдағы төрт жылда мен бұдан да зейінді, бұдан да еңбекқор боламын. Кім біледі, егер мен қазір жеңгенімде, менің алдағы өмірім қалай болар еді? Бәлкім, менде ешқандай құлшыныс қалмас па еді. Білмеймін. Бірақ менің білетінім — қазір мен алтын алуды бұрынғыдан да қатты қалаймын, келесі жолы келгенде мен бұдан да күшті боламын». Осы сөздерді естігенде мен: «О, ғажап! Ғажап!» — дедім. Чемпиондардың сөзін тыңдап, шынымен көп нәрсе үйренуге болады.
Бай адамдар жеңімпаздармен бірге болуға ұмтылады, ал кедейлер жеңіліске ұшырағандармен араласады. Неге? Барлығы жайлылық сезіміне байланысты. Бай адамдар басқа табысты жандармен бірге болғанда өздерін жайлы сезінеді, олармен уақыт өткізуді құнды деп санайды. Кедейлер өте табысты адамдардың жанында өздерін ыңғайсыз сезінеді. Олар не өздерінің қабылданбай қалуынан қорқады, не өздерін ол ортаға жат сезінеді. Өз-өзін қорғау үшін олардың «Мені» (Эго) сынауға және мінеуге көшеді.
Егер бай болғыңыз келсе, ішкі жобаңызды өзгертіп, шын жүректен өзіңізді сол миллионерлер сияқты жақсымын деп сенуіңіз керек.
Тренингте адамдар маған келіп: «Сізді ұстап көруге бола ма?» — деп сұрағанда қатты таңғаламын. Олар: «Мен ешқашан миллиардерді ұстап көрмеппін», — дейді. Мен әдетте сыпайы жымиям, бірақ ішімнен: «Өтінемін, өз өміріңді сүрші! Мен сенен артық емеспін, сенен өзгешелігім де жоқ. Егер сен осыны түсінбесең, мәңгілікке кедей болып қаласың!» — деймін.
Досым, мәселе миллионерді «ұстауда» емес, мәселе сенің де солар сияқты жақсы екеніңе, байлыққа лайық екеніңе сенуіңде және соған сай әрекет етуіңде. Менің берер кеңесім: егер миллионерді шынымен ұстағыңыз келсе, өзіңізді миллионерге айналдырыңыз.
Түйінді түсіндіңіз деп үміттенемін. Байларды келеке етпеңіз, оларды үлгі тұтыңыз. Байлардан қашпаңыз, олармен танысуға ұмтылыңыз. «О, олар сондай ерекше» деп айтпаңыз. Оның орнына: «Егер олардың қолынан келсе, менің де қолымнан келеді», — деңіз. Содан кейін, егер миллионерді ұстағыңыз келсе, өз-өзіңізді ұстай аласыз!
Бұл менің декларациям: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз: «Мен бай және табысты адамдарды үлгі тұтамын». «Мен бай және табысты адамдармен араласамын». «Егер олардың қолынан келсе, менің де қолымнан келеді!»
Енді басыңызды ұстап тұрып айтыңыз: «Бұл — миллионердің ақылы!»
Бай адамдар сияқты әрекет ет
Кітапханаға, кітап дүкеніне немесе интернетке кіріп, бизнесте табысқа жеткен бай адамның өмірбаянын оқыңыз. Мысалы: Эндрю Карнеги (Andrew Carnegie), Джон Д. Рокфеллер (John D. Rockefeller), Мэри Кэй (Mary Kay), Дональд Трамп (Donald Trump), Уоррен Баффет (Warren Buffett), Джек Уэлч (Jack Welch), Билл Гейтс (Bill Gates), Тед Тернер (Ted Turner). Олардың тарихынан шабыт іздеңіз, табысқа жету стратегияларын үйреніңіз және ең бастысы — олардың ойлау тәсілін көшіріңіз.
Жоғары деңгейдегі клубқа жазылыңыз (мысалы: теннис, фитнес, бизнес немесе гольф клубы). Салтанатты ортада бай адамдармен араласыңыз. Егер қымбат клубтың жарнасын төлей алмасаңыз, қалаңыздағы ең қымбат қонақүйге барып кофе немесе шай ішіңіз. Өзіңізді осы атмосфераға үйретіңіз, айналадағы клиенттерді бақылаңыз және олардың сізден еш айырмашылығы жоқ екенін байқаңыз.
Өміріңіздегі ерекше негативті энергиясы бар жағдайды немесе адамды анықтаңыз. Өзіңізді сол жағдайдан немесе қарым-қатынастан алыстатыңыз. Егер ол отбасы мүшесі болса, олардың жанында аз болуға тырысыңыз. Қоқыс бағдарламаларды және жағымсыз жаңалықтарды қарауды доғарыңыз.
Байлық мұрағаты 9
Бай адамдар өз проблемаларынан үлкен. Кедей адамдар өз проблемаларынан кіші.
Алдында айтылғандай, бай болу — саябақта серуендеу сияқты оңай шаруа емес. Бұл — бұрылыстарға, кедергілерге және қиындықтарға толы сапар. Байлыққа апаратын жол тұзақтар мен қауіптерге толы, сондықтан адамдардың көпшілігі бұл жолмен жүргісі келмейді. Өйткені олар бас ауруы мен жауапкершілікті қаламайды. Қысқасы, олар қиындықты қажет етпейді.
Бұл байлар мен кедейлер арасындағы ең үлкен айырмашылықтардың бірін тудырады. Бай және табысты адамдар өз проблемаларынан үлкен, ал кедей және табыссыз адамдар өз проблемаларынан кіші болады.
Кедейлер қиындықтан қашудың жолын іздейді. Олар сынақты көргенде, дереу қашуға тырысады. Бір қызығы, олар ешқандай проблема болмауын қалап, жанталаса жүріп, өздеріне ең үлкен проблеманы — кедейлік пен бақытсыздықты қолдан жасап алады. Достар, жетістіктің құпиясы — проблемадан қашу немесе одан қорқып шегіну емес; жетістіктің құпиясы — кез келген проблемадан үлкен болатындай етіп өсуіңізде.
Байлық қағидасы: Жетістіктің құпиясы — проблемадан қашу немесе одан қорқып шегіну емес; жетістіктің құпиясы — кез келген проблемадан үлкен болатындай етіп өсуіңізде.
Бірден онға дейінгі шкалада (бір — ең төменгі, он — ең жоғарғы ұпай) сіздің мінезіңіз бен көзқарасыңыз [екінші деңгейде] деп елестетіңіз. Бірақ қазір сіз [бесінші деңгейдегі] қиындыққа тап болдыңыз. Бұл жағдайда проблема сізге үлкен болып көріне ме, әлде кіші ме? Екінші деңгей тұрғысынан қарағанда, бесінші деңгейдегі мәселе өте үлкен болып көрінуі мүмкін.
Енді өзіңізді [сегізінші деңгейге] дейін өстім деп елестетіңіз. Олай болса, әлгі бесінші деңгейдегі мәселе үлкен бе, әлде кіші ме? Ғажап, дәл сол мәселе енді кішкентай болып қалды.
Соңында, қатты тырысып, өзіңізді [оныншы деңгейге] көтердіңіз делік. Енді бастапқы бесінші деңгейдегі мәселе үлкен бе, кіші ме? Жауап: ол мүлдем проблема емес. Сіздің миыңыз оны қиындық деп қабылдамайды, ешқандай теріс энергия туындамайды. Сіз оны тіс тазалау немесе киіну сияқты күнделікті қарапайым іс ретінде қабылдайсыз.
Ескерту: ақшаңыз бар ма, жоқ па, үлкен ойын ойнайсыз ба, кіші ме — өмірде әрқашан проблемалар болады. Проблемалар ешқашан жоғалмайды. Егер сіз тыныс алып жатсаңыз, өміріңізде "проблемалар" мен кедергілер пайда бола береді. Қысқа әрі нұсқа қорытынды жасайын: [Проблеманың үлкендігі ешқашан басты мәселе емес, бастысы — сіздің қаншалықты үлкен екендігіңіз!]
Бұл ауыр естілуі мүмкін, бірақ егер сіз жетістіктің келесі деңгейіне көтерілгіңіз келсе, өміріңізде не болып жатқанын түсінуіңіз керек. Дайынсыз ба? Бастайық.
Егер өміріңізде үлкен проблема болса, бұл тек бір нәрсені білдіреді: [Сіз кішкентайсыз!] Сыртқы көрініске алданбаңыз, сіздің сыртқы әлеміңіз — ішкі әлеміңіздің көрінісі ғана. Егер түбегейлі өзгергіңіз келсе, проблемаңыздың қаншалықты үлкен екеніне емес, өзіңіздің қаншалықты үлкен екеніңізге назар аударыңыз!
Байлық қағидасы: Егер өміріңізде үлкен проблема болса, бұл тек бір нәрсені білдіреді: Сіз кішкентайсыз!
Мен курстарымда қатысушыларға бірнеше дөрекілеу кеңес беремін. Солардың бірі: қашан сіз үлкен проблемаға тап болдым деп ойласаңыз, өзіңізді нұсқап: "Мен қандай кішкентаймын, мен қандай кішкентаймын!" деп айқайлаңыз. Осылай айқайлау арқылы сіз бірден есіңізді жиып, назарыңызды қажетті жерге — [өзіңізге] аударасыз. Содан кейін, өзіңіздің "Жоғарғы Меніңізден" (қорқақ, құрбан болған кейпіңізден емес) терең тыныс алып, дәл қазірден бастап үлкенірек адам болуға шешім қабылдаңыз. Ешқандай проблема немесе кедергі сізді бақыт пен жетістіктен алыстатуына жол бермеңіз.
Сіз шеше алатын проблема неғұрлым үлкен болса, басқара алатын бизнесіңіз де соғұрлым үлкен болады. Жауапкершілігіңіз артады, басқаратын қызметкерлеріңіз бен клиенттеріңіз көбейеді. Сәйкесінше, сіз басқара алатын ақша көлемі де, иеленетін байлығыңыз да арта түседі.
Екіншіден, байлығыңыздың өсу ауқымы тек өзіңіздің өсу ауқымыңызбен шектеледі! Сіздің мақсатыңыз — байлық құру және оны сақтап қалу жолында кездесетін кез келген кедергіні жеңе алатындай деңгейге дейін өсу.
Айтпақшы, байлықты сақтап қалу — мүлдем басқа әңгіме. Бірақ мен бұрын мұны қайдан білейін? Мен ақша болса, жетістік сол деп ойладым! Құдай-ау, мен алғашқы миллион долларымды тапқан жылдамдықпен жоғалтып алдым! Мен қатты таң қалдым! Қазір артқа қарап, мәселенің неде болғанын түсіндім. Ол кезде менің "құрал-саймандар жәшігім" тапқан байлығымды ұстап тұруға жеткілікті дәрежеде үлкен әрі мықты емес еді. Қуанышқа орай, мен осы кітапта айтылған қағидаларды қолданып, өзімді қайта реттедім! Мен сол миллионды қайтарып қана қоймай, жаңа "байлық жоспарының" арқасында тағы бірнеше миллион таптым. Ең кереметі — ақша сақталып қана қоймай, таңғаларлық жылдамдықпен өсіп жатыр!
Өзіңізді байлығыңыздың ыдысы (контейнері) деп елестетіңіз. Егер ыдысыңыз кішкентай, бірақ ақшаңыз көп болса, не болады? Сіз онша көп ақшаны ұстап тұра алмайсыз. Ақшаңыз ыдыстан асып төгіліп, жерге шашылады. Сіздің ақшаңыз ыдысыңыздың сыйымдылығынан көп бола алмайды. Сондықтан көбірек байлықты қабылдап қана қоймай, оны өзіңізге тарту үшін үлкенірек ыдысқа айналуыңыз (өсуіңіз) керек. Әлем бос кеңістікті ұнатпайды, сондықтан сізде үлкен "байлық ыдысы" болса, әлем оны толтыруға асығады.
Бай адамдардың өз проблемаларынан үлкен болуының бір себебі — олар проблемаға емес, мақсатқа назар аударады. Екіншіден, адам миы әдетте бір уақытта тек бір маңызды нәрсеге ғана назар аудара алады. Сондықтан сіз не проблемаға шағымданасыз, не шешім іздейсіз. Бай және табысты адамдар әдетте проблеманы шешуге бейім келеді; олар қиындыққа тап болғанда, уақыты мен күш-жігерін стратегия ойлап табуға және жауап іздеуге жұмсайды, сондай-ақ проблеманың қайталанбау жолдарын қарастырады.
Кедей және табыссыз адамдар проблемаға бағдарланған. Олар уақыты мен күшін өзін-өзі мүсіркеуге және өзгелерді кінәлауға жұмсайды. Олар проблеманы азайту үшін шығармашылық қабілетін сирек қолданады, ал проблеманың қайталанбауын қамтамасыз ету туралы мүлдем ойламайды.
Бай адамдар қиындық кездескенде шегінбейді, қашпайды және шағымданбайды. Бай адамдар — қаржылық жауынгерлер. Біздің "Жауынгерлерді дайындау лагерінде" жауынгерге берілген анықтама: "Өзін жеңген адам".
Түптеп келгенде, егер сіз проблемаларды шешудің және кедергілерді жеңудің шеберіне айналсаңыз, сіздің жетістігіңізге не кедергі бола алады? Ештеңе! Егер сізге ештеңе тосқауыл бола алмаса, сіз жеңілмейтін күшке айналасыз! Егер сіз жеңілмейтін болсаңыз, өмірде қандай таңдауларға ие боласыз? Сізде барлық таңдау мүмкіндігі болады. Сіз жеңілмейтін болғандықтан, бәрі қолжетімді, тек таңдау жасасаңыз болғаны — ол сіздікі! Мұндай еркіндік қандай керемет!
Бұл менің декларациям: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз:
Мен кез келген проблемадан үлкенмін.
Мен кез келген проблеманы шеше аламын.
Енді басыңызды ұстап тұрып айтыңыз:
"Бұл — миллионердің миы!"
Бай адамдарша әрекет ету
Қандай да бір "үлкен" проблемаға бола көңіл-күйіңіз түсіп, күйзелген кезде, өзіңізді нұсқап: "Мен кез келген проблемадан үлкенмін!" деп айтыңыз.
Байлық мұрағаты 11
Бай адамдар нәтижеге қарай ақы алуды таңдайды. Кедей адамдар уақытқа қарай ақы алуды таңдайды.
Сіз мынадай ақыл-кеңестерді естіген боларсыз: "Мектепке бар, жақсы баға ал, жақсы жұмыс тап, тұрақты жалақы ал, жұмысқа уақытылы бар, тынбай еңбек ет, сонда бақытты боласың". Бұл сөздер сізге қалай әсер ететінін білмеймін, бірақ мен осы сөздердің кепілдік қағазын көргім келеді. Өкінішке орай, бұл "дана" кеңестер ертегілер кітабының бірінші томынан алынған.
Мен бұл сөздерді жоққа шығаруға күш жұмсағым келмейді, одан да өзіңіздің және айналаңыздағы адамдардың тәжірибесіне сүйеніп, өз шешіміңізді қабылдаңыз. Менің талқылағым келетіні — "тұрақты" жалақы ұғымының астарындағы қате түсінік. Тұрақты жалақының еш жамандығы жоқ, егер ол сіздің қабілетіңізге сай лайықты ақша табуыңызға кедергі келтірмесе. Мәселе мынада: "тұрақты жалақы" ұғымы көбінесе сіздің көбірек табыс табуыңызға кедергі жасайды.
Байлық ережесі: Тұрақты жалақының еш жамандығы жоқ, егер ол сіздің қабілетіңізге сай лайықты ақша табуыңызға кедергі келтірмесе. Мәселе мынада: "тұрақты жалақы" ұғымы көбінесе сіздің көбірек табыс табуыңызға кедергі жасайды.
Кедей адамдар тұрақты айлық немесе сағаттық ақы алғанды ұнатады. Оларға ай сайын белгілі бір уақытта, белгілі бір соманың түсіп тұратынын білу қажет, бұл оларға қауіпсіздік сезімін береді. Бірақ олар бұл қауіпсіздік үшін құн төлейтінін түсінбейді, ал ол құн — байлық.
Қауіпсіздікке негізделген өмір — қорқынышқа негізделген өмір. Сіз шын мәнінде былай деп тұрсыз: "Мен өз нәтижеме қарай жеткілікті табыс таба алмаймын деп қорқамын, сондықтан маған өмір сүруге жететін немесе жайлы өмірді қамтамасыз ететін ақша болса жеткілікті".
Ал бай адамдар өздері шығарған нәтижеге қарай ақы алғанды қалайды. Толықтай олай болмаса да, тым болмағанда жартылай солай болуын қалайды. Бай адамдар әдетте қандай да бір формада жеке кәсіпке ие болады және табысты пайдадан алады. Байлардың табысы — авторлық құқық немесе пайыздық үлес; олар жоғары жалақыны емес, акциялардан түсетін табыс пен пайданы бөлісуді таңдайды. Ескеріңіз, жоғарыда аталған табыс түрлеріне ешкім кепілдік бермейді. Жоғарыда айтылғандай, байлық әлемінде қайтарым әдетте тәуекелге тура пропорционал болады.
Бай адамдар өздеріне сенеді, өз құндылықтарына сенеді және сол құндылықты көрсете алатындарына сенеді. Кедей адамдар олай емес, сондықтан оларға "кепілдік қағазы" қажет.
Жақында мен бір PR-кеңесшімен кездестім, ол менен айына төрт мың доллар жалақы төлеуімді сұрады.
Мен: Бұл ақшаны төлесем, маған қандай қайтарым болады?
Ол: Кем дегенде айына жиырма мың долларға тең медиа жарияланымдарын көресіз.
Мен: Егер сіз бұл нәтижеге немесе оған жақын көрсеткішке жете алмасаңыз ше?
Ол: Мен бәрібір бірдей уақыт жұмсаймын, сондықтан маған ақы төленуі керек.
Ол: Кем дегенде айына жиырма мың долларға тең медиа жарияланымдарын көресіз.
Мен: Егер сіз бұл нәтижеге немесе оған жақын көрсеткішке жете алмасаңыз ше?
Ол: Мен бәрібір бірдей уақыт жұмсаймын, сондықтан маған ақы төленуі керек.
Мен: Мен сіздің уақытыңызды сатып алуға мүдделі емеспін, мен нақты нәтиже үшін ақы төлегім келеді. Егер нәтиже шығара
алмасаңыз, неге мен сізге жалақы төлеуім керек? Екінші жағынан, егер сіз бұдан да жақсы нәтиже көрсетсеңіз, сіз
жоғарырақ ақы алуыңыз керек. Былай келісейік: Мен сізге өзіңіз жасаған медиа құндылығының елу пайызын төлеймін. Сіз
айтқан сандарға сүйенсек, айына он мың доллар ала аласыз, бұл сіз сұрағаннан екі есе көп.
алмасаңыз, неге мен сізге жалақы төлеуім керек? Екінші жағынан, егер сіз бұдан да жақсы нәтиже көрсетсеңіз, сіз
жоғарырақ ақы алуыңыз керек. Былай келісейік: Мен сізге өзіңіз жасаған медиа құндылығының елу пайызын төлеймін. Сіз
айтқан сандарға сүйенсек, айына он мың доллар ала аласыз, бұл сіз сұрағаннан екі есе көп.
Ол келісті ме? Жоқ! Ол кедей ме? Иә! Егер ол үлкен ақша тапқысы келсе, өз нәтижесіне қарай ақы алу керектігін түсінбесе, өмірінің соңына дейін кедей болып қала береді.
Кедей адамдар уақытын ақшаға айырбастайды. Бұл әдістің үлкен кемшілігі бар, өйткені сіздің уақытыңыз шектеулі. Басқаша айтқанда, сіз байлықтың бірінші ережесін бұзасыз: "Табысыңызға ешқашан шек қоймаңыз". Егер сіз жұмсаған уақытыңызға қарай ақы алуды таңдасаңыз, онда сіз байлыққа жету мүмкіндігіңізді өз қолыңызбен жоясыз.
Байлық ережесі: Табысыңызға ешқашан шек қоймаңыз.
Бұл қағида жеке қызмет көрсету саласына да қатысты, өйткені онда да ақы жұмсалған уақытқа қарай төленеді. Сондықтан серіктес бола алмаған, сәйкесінше компанияның пайдасынан үлес ала алмайтын заңгерлер, есепшілер және кеңесшілер ең көп дегенде орташа деңгейде өмір сүреді.
Сіз қалам шығаратын салада жұмыс істейсіз делік және елу мың қаламға тапсырыс алдыңыз. Не істейсіз? Жеткізушіге қоңырау шалып, елу мың қаламға тапсырыс бересіз, тауарды жөнелтесіз де, пайдаңызды санап қуанасыз. Ал енді сіз массаж терапевтісіз делік және есігіңіздің алдында елу мың адам кезекте тұр. Не істейсіз? Қалам бизнесіне ауыспағаныңыз үшін өкініштен өзегіңіз өртенеді. Басқа не істей аласыз? Кезектің соңында тұрған адамға "сәл кешігіп", шамамен қырық жылдан кейін сейсенбі күні сағат 15:15-те қызмет көрсететініңізді айтасыз ба?!
Мен жеке қызмет көрсету саласы дұрыс емес деп тұрған жоқпын, тек егер сіз қызмет көрсету саласында болсаңыз, тез баюды күтпеңіз. Тек егер сіз өзіңізді клондаудың жолын таппасаңыз немесе уақытыңыз бен күшіңізді тиімді пайдалану үшін "иінтірек" (левередж) қағидасын қолданбасаңыз.
Менің семинарларымда тұрақты жалақы алатын адамдар жиі жалақысының өз құндылығына сай еместігін айтып шағымданады. Мен оларға былай жауап беремін: "Бұл кімнің көзқарасы бойынша? Сіздің бастығыңыз төлемақыңызды әбден орынды деп санайтынына сенімдімін. Неге тұрақты жалақыдан бас тартып, толығымен жұмыс нәтижесіне қарай ақы сұрамайсыз? Егер бұл мүмкін болмаса, неге өзіңіз үшін жұмыс істемейсіз? Сонда сіз тапқан табысыңыздың өзіңізге лайықты екенін білетін боласыз". Неге екені белгісіз, бұл кеңес оларды тыныштандырмайды, олар нарықта өздерінің "шынайы" құндылығын сынаудан қорқатын сияқты.
Адамдардың көбі жұмыс нәтижесіне қарай ақы алудан қорқады, бұл әдетте қалыптасқан жағдайды бұзу қорқынышынан туындайды. Менің тәжірибемде, тұрақты жалақы алу үлгісінде қалып қойған адамдар өткен шақтың бағдарламасымен шектелген, олар жұмысқа сай жалақы алуды "қалыпты" әдіс деп санайды.
Сіз ата-анаңызды кінәлай алмайсыз (егер сіз қатты зардап шеккен құрбан болсаңыз, кінәлауыңызға болады), ата-аналардың көбі балаларын тым қатты қорғайды, сондықтан балаларының болашақта тұрақты өмір сүргенін қалайды. Бұл өте табиғи нәрсе. Байқаған боларсыз, кез келген "тұрақты емес" жұмыс ата-аналардың: "Қашан енді дұрыс жұмыс табасың?" деген сұрағын тудырады.
Ата-анам менен осы сұрақты сұрағанда, Құдайға шүкір, менің жауабым: "Ешқашан деп үміттенемін" болды. Анашым мұны естіп талып қала жаздады. Бірақ әкем: "Жарайсың. Егер сен тек біреуге жұмыс істеп, жалақы алсаң, ешқашан байымайсың. Егер жұмыс іздесең, пайыздық үлес алатыныңа көз жеткіз. Әйтпесе, өзің бастық бол!" деді.
Мен де сізді өзіңіздің "бастығыңыз" болуға шақырамын. Өз кәсібіңізді бастаңыз, комиссиямен жұмыс істеңіз, тұрақты пайыздық бонус немесе компания табысынан үлес алыңыз, немесе акцияға ие болыңыз. Не болса да, нәтижеге қарай ақы алатын жағдай жасаңыз.
Мен әрбір адамның жеке кәсібі болуы керек деп есептеймін, мейлі ол толық уақытты немесе қосымша болсын. Бірінші себеп: қазіргі уақытқа дейін миллионерлердің басым көпшілігі өз кәсібінің арқасында байыған.
Екіншіден, көп салық төлей отырып, байлық жинау өте қиын. Өз кәсібіңіз болғанда, сіз көлік, саяхат, білім алу, тіпті үй сатып алу сияқты шығындардың бір бөлігін шегеріп тастап, салықтан қомақты қаржы үнемдей аласыз. Тек осы себеп үшін ғана жеке кәсіпке ие болуға тұрарлық.
Егер сізде керемет бизнес идея болмаса, уайымдамаңыз: басқалардың идеясын пайдалана аласыз. Мысалы, комиссиялық негізде сатушы бола аласыз. Сату — әлемдегі ең жоғары ақы төленетін мамандықтардың бірі, егер бұл салада мықты болсаңыз, қыруар ақша таба аласыз. Екіншіден, желілік маркетинг (MLM) немесе франчайзинг компанияларына қосыла аласыз. Қазіргі таңда ондаған керемет желілік және франчайзингтік компаниялар бар, оларда дайын өнімдер мен сату жүйелері бар. Азғантай ақша жұмсап, сіз дистрибьютор болып, әкімшілік кедергілерсіз бизнеске ие бола аласыз.
Егер бұл сізге ұнаса, желілік маркетинг пен франчайзинг байлық құрудың қуатты құралы бола алады. Бірақ — бұл жерде үлкен "бірақ" бар — еңбектенудің қажеті жоқ деп ойламаңыз.
Желілік маркетинг пен франчайзинг жұмысы сіз тікелей айналысқанда ғана нәтиже береді; табысқа жету үшін оқу, уақыт және күш жұмсау қажет. Бірақ, егер сіз шынымен кіріссеңіз, айлық табысыңыз шамамен жиырма мыңнан елу мың долларға дейін жетуі мүмкін — иә, бұл бір айлық табыс, және бұл сирек кездесетін жағдай емес. Қысқасы, қосымша маркетолог ретінде қосылсаңыз да, салықтық жеңілдіктерге ие боласыз. Кім біледі? Бәлкім, сізге өнім ұнап, оны басқаларға ұсынып, соңында үлкен табысқа кенелерсіз.
Тағы бір нұсқа — "жұмысыңызды" "келісімшарттық" қызметке ауыстыру. Егер бастығыңыз келіссе, ол сізді емес, сіздің компанияңызды қазіргі атқарып жүрген міндеттеріңізді орындауға жалдауы мүмкін. Бұл әдіс белгілі бір заңдық талаптарды қажет етеді, бірақ жалпы алғанда, егер сіз бір-екі көмекші немесе тіпті жартылай жұмыс күнімен істейтін қызметкер алсаңыз, сіз қызметкер емес, бизнес иесі ретінде қаралып, салықтық жеңілдіктерге ие боласыз. Кім біледі, бәлкім сол жартылай жұмыс күнімен істейтін көмекшілеріңіз толық уақытты қызметкерге айналып, сізге мүмкіндіктеріңізді кеңейтуге, барлық жұмысты атқаруға көбірек адам жалдауға және соңында жеке бизнесіңізді құруға жол ашар.
Сіз: "Менің бастығым бұған келіспеуі мүмкін" деп ойлауыңыз мүмкін. Мен бұған сенімді емеспін. Білесіз бе, компания қызметкер ұстау үшін оған жалақы төлеп қана қоймай, сақтандыру және әлеуметтік төлемдер сияқты шығындарды да көтереді. Егер сіз тәуелсіз кеңесші компания ретінде ынтымақтассаңыз, оларға біраз ақша үнемдеуге көмектесесіз. Әрине, сіз толық уақытты қызметкердің барлық жеңілдіктерін ала алмауыңыз мүмкін, бірақ үнемделген салықтың өзі сізге ең қажетті жоғары сапалы қызметтерді сатып алуға жетеді.
Түптеп келгенде, өзіңіздің шынайы құндылығыңызға сай ақша тапқыңыз келсе, нәтижеңізге қарай ақы алуыңыз керек.
Тағы да қайталаймын, әкемнің сөзі өте орынды: "Егер сен тек біреуге жұмыс істеп, жалақы алсаң, ешқашан байымайсың. Егер жұмыс іздесең, пайыздық үлес алатыныңа көз жеткіз. Әйтпесе, өзің бастық бол!"
Бұл менің декларациям: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз:
"Мен өз нәтижеме қарай ақы алуды таңдаймын".
Енді басыңызды ұстап тұрып айтыңыз:
"Бұл — миллионердің ақылы!"
Құрметті Харв:
Сізге алғысымды қалай білдірерімді білмеймін. Әйелімнің құрбысы бізді сізбен таныстырды. Сол кезде менің жылдық табысым жаңа ғана он мың долларға қысқарған еді, біз не істерімізді білмей, тығырықтан шығу жолын іздеп жүргенбіз, өйткені қысқарған табыс өмір сүруге жетпейтін.
Сіздің қарқынды тренинг курсыңыздан біз қаржылық еркіндік құруға көмектесетін құралдарды үйрендік. Сол құралдарды қолданғаннан кейін, ғажайып орын алды. Бір жылдың ішінде біз бес үй сатып алдық, әрқайсысының пайдасы кем дегенде жиырма мың доллар болды, ал бесінші үй тіпті бізге отыз мың доллар пайда әкелді, бұл менің бұрынғы жылдық табысымнан алты есе көп! Содан кейін мен он төрт жыл істеген жұмысымнан шығып, толық уақытты жылжымайтын мүлік инвесторы болдым, енді отбасым мен достарыма арнайтын уақытым бар.
Сіздің ойлау жүйесін үйрететін әдістемеңіз — біздің жетістігіміздің кілті. Мен болашақты асыға күтемін. Осының бәрін жиырма жасымда үйренсем ғой деп армандаймын.
Рақмет сізге.
Шон Нита, Сиэтл қаласы, Вашингтон штаты
Бай адамдарша әрекет ет
Егер қазір сағаттық немесе айлық жалақы алып жүрсеңіз, жұмыс берушіңізге ақыңыздың тым болмағанда бір бөлігін жеке жұмыс нәтижеңіз бен компанияның табысына қарай төлеу жоспарын ұсыныңыз.
2. Егер жеке кәсібіңіз болса, қызметкерлеріңіздің, тіпті негізгі жеткізушілеріңіздің жеке нәтижелері мен компания нәтижелеріне қарай ақы алатын жүйесін жасаңыз.
Байлық мұрағаты 12
Бай адамдар: «Екеуін де қалай алуға болады?» деп ойлайды. Кедей адамдар: «Қайсыбірін таңдасам екен?» деп ойлайды.
Бай адамдар молшылық әлемінде, ал кедейлер шектеулер әлемінде өмір сүреді. Әрине, екеуі де бір физикалық әлемде тұрады, бірақ айырмашылық олардың көзқарасында. Кедейлер мен орта таптың басым бөлігі әлемге «тапшылық» тұрғысынан қарайды. Олар «ресурстар шектеулі, ешқашан жетпейді, бәріне бірдей ие болу мүмкін емес» деген қағидалармен өмір сүреді.
Сіз бүкіл әлемдегі барлық нәрсеге ие бола алмасаңыз да, мен сіздің «шынымен қалаған нәрсеңіздің бәріне» қол жеткізе алатыныңызға кәміл сенемін.
Сіз табысты мансапты қалайсыз ба, әлде жақын отбасылық қарым-қатынасты ма? Екеуін де! Сіз іске назар аударғыңыз келе ме, әлде көңіл көтергіңіз келе ме? Екеуін де! Өмірден байлықты қалайсыз ба, әлде мәнді өмірді ме? Екеуін де! Сіз көп ақша тапқыңыз келе ме, әлде сүйікті ісіңізбен айналысқыңыз келе ме? Екеуін де!
Кедей адамдар тек біреуін таңдайды, ал бай адамдар екеуіне де ие болғысы келеді.
Бай адамдар кішкене шығармашылықтың арқасында екі әлемнің де ең жақсы тұстарын иемденуге болатынын біледі. Сондықтан, бұдан былай «не ол, не бұл» деген таңдау алдында тұрғанда, өзіңізге мынадай өте маңызды сұрақ қойыңыз: «Мен қалай екеуіне де қол жеткізе аламын?»
Бұл сұрақ сіздің өміріңізді өзгертеді. Ол сізді тапшылық пен шектеулер үлгісінен шығарып, мүмкіндіктерге толы молшылық әлеміне жетелейді. Бұл тек сіз қалаған жекелеген заттарға ғана емес, өмірдің барлық қырларына қатысты.
Мысалы, мен бірде көңілі толмаған жеткізушімен мәселені шешуім керек болды. Ол менің компаниям алдын ала келісілмеген кейбір шығындарды төлеуі керек деп есептеді. Менің ойымша, шығындарды бағалау – оның жұмысы, менікі емес. Егер ол артық ақша жұмсаса, бұл жағдайды өзі реттеуі керек еді. Мен келесі жолы жаңа келісімшарт жасасуға қуана келісер едім, бірақ бұрынғы келісімшарттың сақталуын қатаң талап еттім.
Егер бұл жағдай менің «ақшам жоқ» кезімде болса, мен онымен дауласып, әр тиынды санап, келісімшарттан тыс ешнәрсе төлемейтінімді дәлелдеуге тырысар едім. Тіпті ол жеткізушімен жұмысты жалғастырғым келсе де, соңында қатты жанжал туып, «не ол жеңеді, не мен жеңемін» деп ойлар едім.
Бірақ қазір мен «екеуін де алу» ойлау жүйесін қалыптастырғандықтан, талқылау кезінде мен толықтай ашық болдым. Мен өзім артық ақша төлемейтін, ал ол біздің келісімге риза болатын жағдай жасауға тырыстым. Басқаша айтқанда, менің мақсатым – екі жаққа да тиімді (Win-Win) нәтиже!
Тағы бір мысал. Бірнеше ай бұрын мен Аризонадан демалыс үйін сатып алуды шештім. Мен қызыққан ауданды зерттедім, бірақ барлық жылжымайтын мүлік агенттері: «Егер сол ауданнан үш жатын бөлмесі және кабинеті бар үй алғыңыз келсе, ол міндетті түрде бір миллион доллардан асады», — деді. Менің бюджетім бір миллион доллар болатын. Мұндай жағдайда адамдардың көбі не талаптарын төмендетеді, не бюджетін көбейтеді.
Бірақ мен қалаған үйімді де, қалаған бағамды да алғым келді. Нәтижесінде, жақында маған бір үй иесі хабарласты. Оның үйі мен қалаған ауданда, бөлме саны мен сұрағандай және бағасы бір миллион доллардан төмен болды. Менің «екеуін де алу» ойлау жүйем маған тағы да көмектесті.
Соңғы мысалым: мен ата-анама үнемі өзім ұнатпайтын жұмысқа құл болғым келмейтінін және «сүйікті ісіммен айналысып, көп ақша табатынымды» айтатынмын. Олар әдетте: «Сен қиял әлемінде өмір сүресің. Өмір — тәтті шие емес қой», — дейтін. Олар: «Бизнес деген — бизнес, ойын деген — ойын. Алдымен күн көретін ақша тап, содан кейін уақытың қалса, өмірден ләззат аласың», — деп ақыл айтатын.
Менің іштей: «Егер мен оларды тыңдасам, соңында солар сияқты боламын. Жоқ, мен екеуін де қалаймын», — деп ойлағаным есімде. Бұл қиын болды ма? Әрине. Кейде тамақ пен пәтер ақысын төлеу үшін жек көретін жұмысымды бір-екі апта істеуге тура келді. Бірақ менің «екеуін де алу» ниетім ешқашан өзгерген емес. Мен ешқашан ұнатпайтын жұмыста немесе салада ұзақ қалмадым.
Ақырында, мен шынымен сүйікті ісіммен айналысып, сол арқылы байыдым. Сондықтан мен мұның мүмкін екенін білемін және қазір де өзім ұнататын жобалармен жұмыс істеуді жалғастырудамын. Ең кереметі, қазір мен басқаларға мұны қалай жасау керектігін үйретуге құқылымын.
Ақшаға келгенде, «екеуін де алу» идеясынан маңызды ештеңе жоқ. Кедейлер мен көптеген орта тап өкілдері ақша мен өмірдің басқа қырларының арасында тек біреуін таңдау керек деп сенеді. Сондықтан олар «ақша басқа нәрселер сияқты маңызды емес» деп өз ұстанымдарын ақтап алады.
Бір нәрсені анықтап алайық. Ақша өте маңызды! Оны өмірдің басқа салаларындағы нәрселер сияқты маңызды емес деу — бос сандырақ.
Ақша — бұл майлауыш. Ол өмірді «қысылып-қымтырылмай», «сырғып» сүруге мүмкіндік береді. Ақша еркіндік береді: қалаған нәрсеңді сатып алуға, өз уақытыңды қалаған ісіңе жұмсауға мүмкіндік береді. Ақша өмірдің жақсы жақтарынан ләззат алуға және мұқтаж жандарға көмектесуге жағдай жасайды. Ең бастысы, ақшаның болуы сізді «ақшам жоқ» деп уайымдап, энергияңызды босқа құртудан құтқарады.
Бақыт та маңызды. Мұнда тағы да кедейлер мен орта таптың байлардан айырмашылығы көрінеді. Көптеген адамдар ақша мен бақыт бір-біріне қарама-қайшы деп сенеді: бай болсаң бақытсыз боласың, бақытты болғың келсе бай болмауың керек. Бұл — жай ғана «кедейлік» бағдарламасы.
Барлық жағынан бай адамдар біледі: сізге екеуі де керек. Сізге қол да, аяқ та керек болғаны сияқты, сізге ақша да, бақыт та керек.
Балық пен аюдың табаны — екеуін де алуға болады. Бұл — байлар, орта тап және кедейлер арасындағы ең үлкен айырмашылық.
Бай адамдар сенеді: «Балықты да, аюдың табанын да алуға болады».
Орта тап ойлайды: «Аюдың табаны тым қымбат, сондықтан мен кішкене тілімін ғана жеймін».
Кедейлер: Өздерінің аю табанын жеуге шамасы келмейтінін айтып, тауық етін жейді. Бірақ іштей аю табанын жей алмағанына өкініп, неге өздерінде «ешқашан ештеңе жоқ» екеніне таңғалады.
Байлық қағидасы: Бай адамдар сенеді: «Балықты да, аюдың табанын да алуға болады».
Мен сізден сұрайын: егер сіз аюдың табанын жей алмасаңыз, оны сатып алудың не қажеті бар? Оны не істейсіз? Қабырғаға іліп қойып тамашалайсыз ба? Аюдың табаны жеу үшін, ләззат алу үшін керек.
(Ескерту: Бұл жерде қытайлық «Балық пен аюдың табаны» деген мақал қолданылған, мағынасы «екі жақсы нәрсеге бірдей ие болу» дегенді білдіреді).
«Екеуінің бірі» деген ойлау тәсілі адамдарды «егер мен көбірек алсам, біреуге аз тиеді» деген сенімге жетелейді. Бұл — кедергі. Бұл ой қорқыныштан туындайды және адамды жеңіліске ұшыратады.
Бүкіл әлемдегі байлар барлық ақшаны иемденіп алып, оны ешкіммен бөліспей, жасырып отыр деп ойлау — тым әсірелеу. Біріншіден, бұл ой ақшаның мөлшері шектеулі деп болжайды. Мен экономист емеспін, бірақ көріп жүргенімдей, күн сайын ақша басылып шығуда. Көп жылдар бойы ақшаның көлемі мен нақты активтердің арасында ешқандай байланыс жоқ. Сондықтан байлар бүгін барлық ақшаны иемденсе де, ертең айналымға тағы да сансыз ақша түседі.
Мұндай тар ойлы адамдар түсінбейтін тағы бір нәрсе бар: сол бір ақшаны қайта-қайта пайдаланып, әр адам үшін құндылық жасауға болады.
Тренингтерімде қолданатын бір мысалды айтайын. Мен сахнаға бес адамды шақырып, олардан бір зат алып келуін сұраймын. Оларды шеңбер жасап тұрғызамын да, бірінші адамға 5 долларлық купюра беріп, екінші адамнан бір зат сатып алуын өтінемін. Айталық, ол қалам сатып алды. Енді бірінші адамда қалам бар, ал екінші адамда 5 доллар бар. Содан кейін екінші адам сол 5 долларға үшінші адамнан блокнот сатып алады. Үшінші адам сол ақшаға төртінші адамнан дәптер сатып алады. Осы көріністі елестетіңізші. Сол бір 5 доллар бес түрлі адамның қолынан өтіп, әрқайсысы үшін 5 долларлық құндылық жасады. Бұл топ үшін жалпы 25 долларлық құндылық пайда болды. Бірақ 5 долларлық купюра айналымға түсіп, құндылық жасағаны үшін өз құнын жоғалтқан жоқ.
Бұл мысалдан екі нәрсе анық көрінеді:
Ақшаның құны таусылмайды: мыңдаған адам сол бір ақшаны жылдар бойы қолдана алады.
Сізде ақша неғұрлым көп болса, айналымға соғұрлым көп ақша сала аласыз. Бұл дегеніміз — басқа адамдарда жоғарырақ құндылыққа айырбастау үшін көбірек ақша болады.
Бұл «екеуінің бірі» деген ойлау тәсіліне мүлдем қарама-қайшы. Сізде ақша болып, оны жұмсаған кезде, сіз де, сізбен бірге сол ақшаны пайдаланған адам да құндылыққа ие болады. Ашығын айтқанда, егер сіз басқалардың ақшасыз қалуына қатты алаңдасаңыз (байлық ортақ қазан сияқты деп ойласаңыз), онда тезірек байып, айналымға көбірек ақша таратуға тырысыңыз.
Егер маған үлгі тұтарлық бір нәрсе көрсету керек болса, мен сізге мынаны айтар едім: Сіз мейірімді, сүйіспеншілікке толы, қамқор, жомарт және рухани бай адам бола аласыз, сонымен бірге өте бай бола аласыз. Мен сізге «ақша зиянды» деген аңызды дереу жоққа шығаруға кеңес беремін. Бай болған соң «жақсы» немесе «таза» болмай қаламын деп ойламаңыз. Бұл ой — нағыз сандырақ. Егер сіз осы ойды сіңіре берсеңіз, сіз «семіресіз», бірақ «семіз әрі кедей» боласыз. Эй, бұл да «екеуін де алудың» тағы бір мысалы ғой. Хи-хи.
Достар, әмияныңызда ақшаның болу-болмауы сіздің мейірімді, жомарт немесе қайырымды болуыңызға еш қатысы жоқ. Бұл қасиеттер сіздің жүрегіңізде не бар екеніне байланысты. Таза әрі рухани терең адам болу банктік шотыңызға қатысты емес, ол сіздің жаныңыздың мазмұнына байланысты. Ақша сізді жақсы немесе жаман етеді деп ойлау — тағы да сол «екеуінің бірі» деген қате түсінік. Бұл жай ғана «қоқыс бағдарлама», ол сіздің бақытыңыз бен табысыңызға, айналаңыздағы адамдарға, әсіресе балаларыңызға еш пайда әкелмейді. Егер сіз жақсы адам болуға соншалықты табанды болсаңыз, онда «жақсылық» жасаңыз — байқаусызда қабылдап алған зиянды сенімдеріңізбен келесі ұрпақты уламаңыз.
Егер сіз шынымен шектеусіз өмір сүргіңіз келсе, «екеуінің бірі» деген ойлау тәсілінен бас тартып, «екеуін де алу» ниетін ұстаныңыз.
Бұл — менің мәлімдемем:
Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз: «Мен әрқашан "екеуін де" қалаймын».
Енді басыңызды ұстап тұрып айтыңыз: «Бұл — миллионердің ақылы!»
Бай адамдар сияқты әрекет ету
«Екеуін де алу» ойлау тәсілін үйреніңіз және өзіңізді жаттықтыру үшін жағдайлар жасаңыз. Қандай таңдау алдында тұрсаңыз да, өзіңізден: «Мен қалай екеуіне де қол жеткізе аламын?» деп сұраңыз.
Біліп жүріңіз: айналымдағы ақша адамдардың өмірін жақсартады. Әр жолы ақша жұмсағанда іштей: «Бұл ақша мыңдаған адамның қолынан өтіп, бәріне құндылық сыйлайды», — деп айтыңыз.
Өзіңізді үлгі ретінде көрсетіңіз: мейірімділікті, жомарттықты, сүйіспеншілікті және байлықты қатар алып жүріңіз!
13-ші Байлық мұрағаты
Бай адамдар өздерінің таза капитал құнына назар аударады. Кедей адамдар жұмыс табысына назар аударады.
"Таза капитал құны қанша?" деген сұрақты бай адамдар жиналатын клубтардан басқа жерде сирек естисіз.
Мұндай клубтардағы қаржылық әңгімелер әрқашан дерлік таза капитал төңірегінде өрбиді: "Джим жаңа ғана өз үлесін сатты, оның таза капиталы жүз миллион доллардан асты. Полдың компаниясы биржаға шықты, оның таза капиталы екі жүз елу миллион доллар болды. Сью компаниясын сатты, оның таза капиталы қазір отыз бес миллион доллар".
Бұл жерде сіз: "Ей, Джоның жалақысы көтерілгенін естідің бе? Оған қоса екі пайыздық үстемақы алыпты", — дегенді естімейсіз. Егер мұндай сөз естілсе, ол адамның сол күнгі қонақ екенін бірден білесіз.
Байлық қағидасы: Байлықтың нағыз өлшемі — жұмыс табысы емес, таза капитал құны.
Байлықтың нағыз өлшемі — таза капитал. Бұл әрқашан солай болған және болашақта да солай болады. Таза капитал — бұл сіз иелік ететін барлық нәрсенің құны.
Таза капиталды есептеу үшін: қолда бар ақшаны, акцияларды, облигацияларды, жылжымайтын мүліктің нарықтық құнын және (егер бизнесіңіз болса) бизнесіңіздің құнын, сондай-ақ үйіңіздің құнын қосыңыз. Содан кейін қарыздарыңызды шегеріп тастаңыз. Шыққан сан — сіздің таза капиталыңыз.
Таза капитал — байлықтың түпкілікті өлшемі, өйткені қажет болған жағдайда активтеріңізді ақшаға айналдыруға болады.
Бай адамдар жұмыс табысы мен таза капитал арасындағы үлкен айырмашылықты біледі. Жұмыс табысы маңызды, бірақ ол таза капиталды құрайтын төрт фактордың біреуі ғана.
Таза капиталды құрайтын төрт фактор:
Табыс
Жинақ (Депозит)
Инвестиция
Қарапайымдандыру
Бай адамдар жоғары таза капиталды құру формуласы осы төрт фактордан тұратынын біледі. Бұл факторлардың әрқайсысы өте маңызды болғандықтан, оларды жеке-жеке қарастырайық.
1. Табыс
Табыстың екі түрі бар: жұмыс табысы және пассивті табыс. Жұмыс табысы — бұл нақты еңбек ету арқылы келетін ақша (жалақы немесе кәсіпкерлер үшін бизнестен түсетін пайда). Жұмыс табысы уақыт пен күш жұмсауды талап етеді. Бұл өте маңызды, өйткені онсыз қалған үш факторды іске қосу мүмкін емес.
Жұмыс табысын қаржылық "шұңғымамызды" (воронка) толтыру тәсілі деп қарастыруға болады. Басқа шарттар тең болғанда, жұмыс табысы неғұрлым көп болса, соғұрлым көп ақша жинап, инвестициялауға болады. Дегенмен, жұмыс табысы — теңдеудің бір бөлігі ғана.
Өкінішке орай, кедейлер мен орта тап өкілдері осы төрт фактордың ішінен тек жұмыс табысына ғана назар аударады. Сондықтан олардың таза капиталы өте төмен немесе мүлдем жоқ.
Пассивті табыс — бұл нақты жұмыс істемей-ақ табатын ақшаңыз. Оны қаржылық шұңғыманы толтыратын тағы бір ағын ретінде елестетіңіз. Оны тұтынуға, жинақтауға және инвестициялауға жұмсауға болады.
2. Жинақ
Жинақ та өте маңызды. Сіз көп ақша табуыңыз мүмкін, бірақ егер оның еш бөлігін сақтап қалмасаңыз, байлық жасай алмайсыз. Көптеген адамдардың қаржылық бағдарламасы тек тұтынуға негізделген: қанша ақша болса да, бәрін жұмсап тастайды. Олар ұзақ мерзімді тепе-теңдіктен гөрі, лезде ләззат алуды таңдайды.
Ысырапшылдардың үш ұраны бар:
"Бұл жай ғана ақша ғой". (Сондықтан оларда ақша көп болмайды).
"Кеткен нәрсе қайтып келеді". (Олар солай үміттенеді).
"Кешір, қазір мүмкіндігім жоқ, ақшам таусылды".
Олар қаржылық шұңғыманы толтыру үшін кіріс көздерін жасамайды және ақша жинамайды, сондықтан таза капиталдың келесі факторлары туралы сөз қозғаудың өзі артық. Табысыңыздың қомақты бөлігін жинай бастағанда ғана келесі кезеңге — инвестиция арқылы ақша табуға өте аласыз.
3. Инвестиция
Жалпы алғанда, инвестициялауды неғұрлым жақсы білсеңіз, ақшаңыздың өсу жылдамдығы мен таза капиталдың ұлғаюы соғұрлым тез болады. Бай адамдар уақыты мен күшін инвестициялауды үйренуге жұмсайды. Олар өздерінің инвестициялық қабілеттерімен мақтанады немесе ақшаларын басқару үшін кәсіби мамандарды жалдайды.
Ал кедейлер инвестициялауды тек байлардың ісі деп санайды, сондықтан олар ешқашан үйренбейді және ақшасыз өмір сүруді жалғастыра береді.
4. Қарапайымдандыру
Төртінші фактор — бұл "жасырын тұлпар", оның байлық құрудағы маңыздылығын білетіндер аз. Бұл — "қарапайымдандыру". Бұл фактор жинақпен бірге жұмыс істейді және сізге ақшаға деген қажеттілігі төмен өмір салтын саналы түрде таңдауға мүмкіндік береді. Өмір сүру шығындарын азайтқан кезде, жинақтарыңыз артады, сәйкесінше инвестицияға салатын қаражат та көбейеді.
Қарапайымдандырудың күшін көрсету үшін Сьюдің оқиғасын айтып берейін. Сью 23 жасында ақылды шешім қабылдап, үй сатып алды. Ол кезде үй құны 300 000 доллардан аз еді. Жеті жылдан кейін нарық өсіп, Сью үйін екі есе қымбатқа сатып, 300 000 доллардан астам пайда тапты. Ол жаңа үй сатып алуды ойлады, бірақ біздің курсқа қатысқаннан кейін басқаша шешім қабылдады. Ол ақшасын 10% пайыздық мөлшерлемемен екінші кепілдікке (ипотекалық облигацияларға) салып, өмір салтын қарапайымдандырды. Нәтижесінде, ол инвестициядан түскен табысқа жайлы өмір сүріп, жұмыс істеуге мұқтаж болмай қалды. Ол жаңа үй сатып алудың орнына әпкесімен бірге тұруға көшті. Қазір ол 30 жаста және ақша туралы уайымдамайды. Оның тәуелсіздігі көп ақша тапқандықтан емес, жеке шығындарын саналы түрде азайтқандықтан келді. Ол әлі де жұмыс істейді, бірақ тек жұмысты ұнатқандықтан ғана. Шын мәнінде, ол жылына алты ай ғана жұмыс істейді, қалған уақытын Фиджиде өткізеді.
Өзіңіз ойлап көріңізші: қаржылық бақытқа жету үшін сізге не қажет? Егер сізге зәулім үй, үш демалыс үйі, он көлік, жыл сайын әлемді шарлау және ең қымбат шараптар қажет болса — бұл да жақсы, бірақ бұл стандартқа жету үшін ұзақ уақыт қажет болуы мүмкін. Керісінше, егер бақытты болу үшін көп "ойыншықтар" қажет болмаса, қаржылық мақсатыңызға әлдеқайда тез жетесіз.
Таза капиталды жинақтауды төрт дөңгелекті көлік жүргізумен салыстыруға болады. Егер сіз тек бір дөңгелекті (жұмыс табысын) ғана қолдансаңыз, көлігіңіз баяу жүреді, селкілдейді және бір орында шыр айналуы мүмкін. Таныс жағдай ма? Бай адамдар ақша ойынын төрт дөңгелекпен ойнайды, сондықтан олардың көлігі жылдам, бірқалыпты және жеңіл жүреді.
Кедейлер мен орта таптың көпшілігі ақша ойынын тек бір дөңгелекпен ойнайды. Олар байып кетудің жалғыз жолы — көп ақша табу деп сенеді. Олар бұған сенеді, өйткені ешқашан табысқа жетпеген және Паркинсон заңын түсінбейді.
Паркинсон заңы: "Шығындар әрқашан кіріс деңгейіне дейін өседі".
Қоғамда жиі кездесетін құбылыс: көлігіңіз бар, көп ақша тапқан соң жақсырақ көлік аласыз; үйіңіз бар, табыс өскен соң үлкенірек үй аласыз; киіміңіз бар, ақша көбейген соң қымбат киім аласыз. Жалпы алғанда, адамның табысы артқан сайын, шығыны да сөзсіз артады. Міне, сондықтан тек табысқа сүйену арқылы ешқашан байлық жасай алмайсыз.
Бұл кітаптың түпнұсқа атауы — "Миллионер ақылының құпиялары". Мұндағы "миллионер" сөзі табысты білдіре ме, әлде таза капиталды ма? Әрине, таза капиталды. Егер мақсатыңыз миллионер болу болса, сіз таза капиталды құруға назар аударуыңыз керек.
Жаттығу: Таза капиталды қадағалау
Ақ қағаз алып, "Таза капитал" деп жазыңыз.
Сандық кесте сызыңыз: бір шетіне "0", екінші шетіне мақсатты таза капитал сомасын жазыңыз.
Қазіргі таза капиталыңызды жазыңыз.
Үш айдан кейін жаңа таза капиталыңызды жазыңыз. Осылай жалғастырыңыз. Сіз өзіңіздің барған сайын байып бара жатқаныңызды байқайсыз. Неге? Өйткені сіз оны "қадағалай" бастадыңыз.
Байлық қағидасы: Назар қайда аударылса, энергия сол жаққа ағады және нәтиже пайда болады.
Таза капиталды қадағалағанда, назарыңыз соған ауады. Ал назар аударған нәрсе ұлғаятындықтан, таза капиталыңыз да өседі. Бұл заңдылық өмірдің барлық саласына қатысты.
Таза капиталды арттыру үшін жақсы қаржылық жоспарлаушыны табуға кеңес беремін. Мамандар сізге қаржыны қадағалауға және жинақтауға көмектеседі. Олар ақшаны үнемдеу мен көбейтудің жолдарын көрсетеді.
Жақсы маманды табудың ең дұрыс жолы — достарыңыз бен серіктестеріңізден ұсыныс сұрау. Мен олардың айтқанының бәрін бұлжытпай орындау керек демеймін, бірақ қаржыңызды жоспарлауға және қадағалауға қабілетті маман табуды ұсынамын.
Мәлімдеме: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз: "Мен таза капиталымды құруға назар аударамын!"
Енді басыңызды ұстап тұрып, былай айтыңыз: "Бұл — миллионердің ақылы!"
Бай адамдарша әрекет ету:
Таза капиталды құрайтын төрт факторға назар аударыңыз: табысты арттыру, жинақты көбейту, инвестициялық табысты өсіру және өмір салтын қарапайымдандыру арқылы шығындарды азайту.
Таза капитал кестесін жасаңыз. Барлық активтеріңіздің құнын қосып, одан қарыздарыңызды алып тастаңыз. Бұл кестені әр төрт ай сайын жаңартып, қадағалап отырыңыз. Есіңізде болсын: назар аударған нәрсе міндетті түрде өседі.
Беделді компаниямен жұмыс істейтін білікті қаржылық жоспарлаушыны жалдаңыз. Достарыңыз бен серіктестеріңізден жақсы маманды ұсынуын сұраңыз.
Байлық мұрағаты 14
Бай адамдар ақшасын жақсы басқарады. Кедей адамдар ақшасын жоғалтып алады.
Байлар кедейлерден ақылдырақ емес, тек олардың ақша басқару әдеттері өзгеше және тиімдірек. Біз кітаптың бірінші бөлімінде ақшаға қатысты әдеттеріміздің негізі өткен шақтағы шектеулерге байланысты екенін айтқанбыз.
Сондықтан, біріншіден, егер ақшаңызды дұрыс басқара алмасаңыз, сіз әдеттердің құрбаны болып, қаржыны басқара алмайтын адамға айналған болуыңыз мүмкін. Екіншіден, сіз ақшаны қарапайым әрі тиімді басқару жолдарын білмеуіңіз әбден мүмкін. Сіздің жағдайыңызды білмеймін, бірақ мен оқыған кезде мектепте "Ақшаны басқару негіздері" деген пән болған жоқ. Біз тек тарих пен географияны оқыдық.
Бұл ең жағымды тақырып болмауы мүмкін, бірақ мен айтуым керек: Қаржылық табыс пен қаржылық сәтсіздіктің ең үлкен айырмашылығы — ақшаны басқару қабілетіңізде. Қарапайым тілмен айтқанда: ақшаны бағындыру үшін, алдымен оны басқару керек.
Кедейлер не ақшаны мүлдем басқара алмайды, не ақша мәселесінен қашады. Көптеген адамдар ақшасын басқаруды ұнатпайды, өйткені біріншіден, бұл олардың еркіндігін шектейді деп ойлайды, екіншіден, басқаратындай ақшам жоқ деп санайды.
Бірінші сылтауға жауабым: ақшаны басқару еркіндігіңізді шектемейді, керісінше арттырады. Ақшаны басқару түбінде сізге қаржылық еркіндік сыйлайды, нәтижесінде жұмыс істеуге мұқтаж болмайсыз. Мен үшін нағыз еркіндік — осы.
Ал "басқаратын ақшам жоқ" дейтіндерге келсек, олар дүрбінің теріс жағымен қарап тұрғандай. Олар: "Көп ақшам болғанда, басқаруды бастаймын" дейді. Ал шындық мынада: "Ақшаны басқаруды бастағанда ғана, менде көп ақша болады".
"Ақшам болғанда, оны басқаруды бастаймын" деу — артық салмағы бар адамның "10 келі тастаған соң, жаттығу мен диетаны бастаймын" дегенімен бірдей. Бұл арбаны аттың алдына қойған сияқты, ешқайда жылжи алмайсыз, тіпті кері кетуіңіз мүмкін! Алдымен қолыңызда бар ақшаны дұрыс басқарыңыз, сонда басқаратын ақшаңыз көбейеді.
Тренингтерімнің бірінде мен бір оқиға айтып бердім, қатысушылар мұны үлкен сабақ деп қабылдады. Өзіңізді бес жасар баламен көшеде келе жатырмын деп елестетіңіз. Сіздер балмұздақ дүкеніне кірдіңіздер. Балаға стақан таппағандықтан, вафли стақанына бір шар балмұздақ алып бердіңіз. Дүкеннен шыға бергенде, баланың кішкентай қолы балмұздаққа толып кеткенін байқадыңыз, кенет "тарс" етіп балмұздақ жерге түсіп қалды.
Бала жылай бастады. Сіз дүкенге қайта кіріп, тағы біреуін алып бермек болдыңыз. Сол кезде бала қабырғадағы "үш шарлы балмұздақтың" суретін көріп қалып, қуана айқайлады: "Маған ананы әперші!"
Мәселе мынада. Сіз мейірімді, сүйіспеншілікке толы және жомарт адамсыз. Сіз оған үш шар балмұздақ алып бересіз бе?
Тереңірек ойланған соң, қатысушылардың көбі: "Жоқ" деп жауап берді. Неге сіз баланы сәтсіздікке ұшырататын іске итермелеуіңіз керек? Ол бір шар балмұздақты ұстай алмады, үш шарды қалай игермек?
Ғалам мен сіздің араңыз да дәл осындай. Біз мейірімді және сүйіспеншілікке толы Ғаламда өмір сүреміз және оның бір ережесі бар: "Қолыңда барды басқара алмасаң, артығын алмайсың!"
Байлық қағидасы: Қолыңда барды басқара алмасаң, артығын алмайсың!
Үлкен ақшаға ие болу үшін, алдымен аз ақшаны басқару әдеті мен қабілетін қалыптастыруыңыз керек. Есіңізде болсын, біз — әдеттің құлымыз. Сондықтан, ақшаны басқару әдеті ақшаның мөлшерінен маңыздырақ.
Байлық қағидасы: Ақшаны басқару әдеті ақшаның мөлшерінен маңыздырақ.
Сонымен, ақшаны қалай басқару керек? Тренингте біз адамдарға қарапайым болып көрінетін, бірақ өте тиімді ақша басқару әдістерін үйретеміз. Бұл кітапта барлық егжей-тегжейді талқылай алмаймыз, бірақ бастау үшін бірнеше негізгі ұстанымды ұсынамын.
Қаржылық еркіндік шоты
Алдымен банкке барып, [FFA (Financial Freedom Account)] — "Қаржылық еркіндік шотын" ашыңыз. Әрбір алған табысыңыздың (салықтан кейінгі) 10 пайызын осы шотқа салыңыз. Бұл ақшаны тек инвестициялауға және пассивті табыс көздерін құруға жұмсау керек. Бұл шоттың міндеті — сізге "алтын жұмыртқа" (пассивті табыс) табатын "алтын тауықты" өсіру.
Бұл ақшаны қашан жұмсауға болады? Ешқашан! Бұл ақша жұмсауға арналмаған, тек инвестициялауға арналған. Зейнетке шыққанда ғана осы қордан түскен табысты (жұмыртқаларды) жұмсай аласыз, бірақ негізгі капиталды (тауықты) ешқашан жұмсамайсыз. Осылайша ақшаңыз үнемі өсіп отырады және сіз ешқашан көк тиынсыз қалмайсыз.
Эмма есімді қатысушымыз екі жыл бұрын банкроттық жариялауға дайындалып жүрген еді. Ол мұны қаламады, бірақ қарыздары тынысын тарылтып, тығырыққа тірелгендей сезінді. Кейін ол біздің тренингке қатысып, ақша басқару әдісін үйренді. Эмма: "Бұл менің былыққа толы өмірімді ретке келтірді!" деді.
Эмма сабақта ақшасын әртүрлі шоттарға бөлуді үйренді. "Керемет, — деп ойлады ол, — бірақ менде бөлетін ақша жоқ қой!" Дегенмен, Эмманың үйренуге деген ынтасы зор болды, сондықтан ол 1 доллардан бастауды шешті. Иә, айына бар болғаны 1 доллар.
Біздің жүйе бойынша, ол 1 доллардың 10 центін "Қаржылық еркіндік шотына" салды. Басында ол: "Айына 10 цент жинап, қалай қаржылық еркіндікке жетемін?" деп ойлады. Сөйтіп, ол әр ай сайын жинайтын сомасын екі еселеп отыруға шешім қабылдады. Екінші айда 2 доллар, үшінші айда 4 доллар, сосын 8, 16, 32, 64 доллар... Он екінші айда ол 2048 доллар жинады.
Екі жылдан кейін оның нәтижелері таңқаларлық болды. Қазір ол Қаржылық еркіндік шотына тікелей 10 000 доллар сала алады! Ол ақшаны басқарудың жақсы әдетін қалыптастырғаны сонша, қолына 10 000 долларлық бонус чегі түскенде, оны жұмсау туралы ойлаған да жоқ!
Эмма қазір қарыздан құтылды және қаржылық еркіндік жолында сенімді қадам басуда. Мұның бәрі оның үйренген әдісін, тіпті айына 1 доллардан болса да, іс жүзінде қолданғанының арқасы.
Қазір қолыңызда қомақты ақша бар ма, әлде соңғы тиыныңызды санап отырсыз ба — маңызды емес. Ең бастысы — ақшаңызды басқаруды бастау. Сонда сіз қаншалықты тез арада көбірек ақшаға ие болатыныңызға таңғаласыз.
Тренингте тағы бір қатысушы: "Егер мен қарызға өмір сүріп жатсам, ақшаны қалай басқарамын?" деп сұрады. Жауап: тағы бір доллар қарыз алыңыз да, сол бір долларды басқарыңыз. Тіпті айына бірнеше доллар ғана тапсаңыз да, сол ақшаны басқаруыңыз керек. Өйткені мұнда "физикалық" әлемнен жоғары тұрған заңдылық жұмыс істейді. Рухани заң былай дейді: Ғаламға қаржыңызды дұрыс басқара алатыныңызды көрсетсеңіз, ақша ғажайыбы орын алады.
Қаржылық еркіндік құтысы
Банкте шот ашумен қатар, үйде "Қаржылық еркіндік құтысын" жасаңыз. Күн сайын оған ақша салыңыз. Сома маңызды емес — 10 доллар, 5 доллар немесе 1 доллар болсын, бастысы — әдет. Бұл құпияның мәні — күнделікті "назарыңызды" қаржылық еркіндік мақсатына аудару. Ақша ақшаны шақырады. Бұл қарапайым құты сіздің ақша магнитіңізге айналып, өміріңізге көбірек ақша мен мүмкіндіктерді тартып, қаржылық еркіндікке жетуге көмектессін.
Ойын-сауық шоты
Табысыңыздың 10 пайызын ұзақ мерзімді инвестицияға жинау туралы кеңесті бірінші рет естіп тұрмаған боларсыз. Бірақ дәл сондай соманы "ақша шашуға" және көңіл көтеруге арналған шотқа салу керек екенін бірінші рет естіп тұрған шығарсыз.
Ақшаны басқарудың басты құпияларының бірі — "тепе-теңдік". Бір жағынан, сіз ақша жинап, оны көбейткіңіз келеді. Екінші жағынан, табысыңыздың тағы 10 пайызын "Ойын-сауық" шотына салуыңыз керек. Неге? Өйткені адам болмысы — тұтас жүйе. Өміріңіздің бір бөлігі шектелсе, басқа бөліктері өзгеріссіз қалмайды. Кейбіреулер үнемі ақша жинай береді. Олардың логикасы мен жауапкершілігі қанағаттанғанымен, "ішкі жаны" қанағаттанбайды. Түбінде, көңіл көтеруді қалайтын ішкі жан: "Жетер! Маған да көңіл бөл!" деп айқайлап, жинаған барлық еңбегіңізді жоққа шығаруы мүмкін.
Керісінше, егер үнемі ақша жұмсай берсеңіз, байи алмайсыз. Оның үстіне, ішіңіздегі жауапкершілікті сезінетін тұлғаңыз сізді кінәлі сезіндіріп, сатып алған заттарыңыздан ләззат алдырмайтын жағдай туғызады. Бұл кінә сезімі сізді эмоцияңызды басу үшін одан да көп ақша жұмсауға итермелейді. Бұл — тұйық шеңбер. Оны тоқтатудың жалғыз жолы — ақшаны тиімді басқаруды үйрену.
Ойын-сауық шотының басты мақсаты — өзіңізді еркелету, күнделікті жасамайтын ерекше нәрселерді жасау. Мысалы, мейрамханадан қымбат шарапқа тапсырыс беру, қайық жалдап серуендеу немесе қымбат қонақүйде түнеу.
Бұл шоттың ережесі: ай сайын ақшаны түгел жұмсау керек. Иә, түгел! Әр ай сайын өзіңізді бай сезінетіндей етіп, шоттағы барлық ақшаны "күйдіріп" жіберуіңіз керек. Мысалы, массаж салонына кіріп, бар ақшаңызды үстелге қойып: "Маған екі маман бірдей қызмет көрсетсін, ыстық тастар мен қияр маскасын қолданыңыздар, сосын түскі асымды осында алдырыңыздар!" деп айтыңыз.
Бұл — нағыз рахат. Көптеген адамдардың ақша жинау жоспарын ұстануының жалғыз жолы — жинақтау мақсатына қарама-қайшы келетін, бірақ еңбегімізді өтейтін ойын-сауық жоспарының болуы. Ойын-сауық шоты сіздің "алу" бұлшықетіңізді шыңдауға арналған және ол ақша басқаруды өте қызықты іске айналдырады.
- Ойын-сауық және Қаржылық еркіндік шоттарынан бөлек, тағы төрт шот ашуды ұсынамын:
10% — Тұтынуға арналған "Ұзақ мерзімді жинақ шоты";
10% — "Білім шоты";
50% — "Қажеттіліктер шоты";
10% — "Қайырымдылық шоты".
Кедейлер бәрі кіріске байланысты деп ойлайды; олар бай болу үшін алдымен үлкен ақша табу керек деп санайды. Тағы да айтамын, бұл — сандырақ! Шын мәнінде, егер сіз мен ұсынған әдіспен ақшаңызды басқара бастасаңыз, азғантай табыспен-ақ қаржылық еркіндікке жете аласыз. Егер ақшаңызды басқармасаңыз, табысыңыз қаншалықты көп болса да, қаржылық еркіндікке жете алмайсыз. Сол себепті дәрігерлер, заңгерлер, спортшылар сияқты жоғары табыс табатын мамандардың көбі іс жүзінде кедей болып келеді.
Мәселе қанша тапқаныңызда емес, тапқан ақшаңызды қалай басқаратыныңызда.
Джон есімді қатысушы маған ақша басқару жүйесін алғаш естігендегі ойын айтты. Ол: "Қандай іш пыстырарлық нәрсе! Неге мен уақытымды осыған құртуым керек?" деп ойлаған екен. Бірақ тренинг барысында ол түсінді: егер болашақта қаржылық еркіндікке тезірек жеткісі келсе, ақшасын байлар сияқты басқаруы керек.
Джонға бұл жаңа әдетті үйрену керек болды, өйткені бұл оның табиғатында жоқ еді. Ол мұны триатлонға дайындықпен салыстырды. Ол жүзу мен велосипед тебуді жақсы көретін, бірақ жүгіруді жек көретін. Жүгіру оның аяғын, тізесін және белін ауыртатын. Әр жаттығудан кейін денесі қатып қалатын. Жылдам жүгірмесе де, ентігіп, өкпесі күйіп кететін. Ол жүгіруді жек көрді, бірақ үздік триатлоншы болу үшін жүгіруді үйрену керектігін, бұл табыстың ажырамас бөлігі екенін түсінді. Джон бұрын жүгіруден қашса, енді күнде жүгіруге шешім қабылдады. Бірнеше айдан кейін ол жүгіруді ұнатып қалды, тіпті күнделікті жаттығуды асыға күтетін болды.
Джонның ақша басқаруында да дәл осындай жағдай болды. Басында ол бұл әрекеттерді жек көрді, бірақ кейін ұната бастады. Қазір ол чектің келуін асыға күтеді, сосын ақшаны әртүрлі шоттарға бөледі! Ол өз капиталының нөлден 300 000 долларға дейін өскенін және күн сайын артып келе жатқанын көргенде қатты қуанады.
Қорытындылай келе: Не сіз ақшаны басқарасыз, не ақша сізді басқарады. Ақшаны бағындыру үшін оны басқару керек.
Мен тренингті бітірген қатысушылардың ақшаны басқара бастағаннан кейін ақшаға, табысқа және өздеріне деген сенімділігі артқанын естігенде қатты қуанамын. Бұл сенімділік олардың өмірінің барлық саласына әсер етіп, бақытын арттырады, қарым-қатынастарын жақсартады, тіпті денсаулығына да оң ықпал етеді.
Байлық қағидасы: Не сіз ақшаны басқарасыз, не ақша сізді басқарады.
Ақша — өмірдегі өте маңызды құрал. Қаржыңызды басқаруды үйренгенде, өміріңіздің барлық саласы алға басады.
Бұл менің мәлімдемем: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз: "Мен ақшаны керемет басқарамын!"
Енді басыңызды ұстап тұрып айтыңыз: "Бұл — миллионердің миы!"
Миллионер сияқты әрекет етіңіз:
Қаржылық еркіндік шотын ашыңыз. Табысыңыздың 10 пайызын (салықтан кейінгі) осы шотқа салыңыз. Бұл ақша тек инвестицияға және зейнетке шыққандағы пассивті табысқа арналған.
Үйіңізге "Қаржылық еркіндік құтысын" қойыңыз. Күн сайын оған аздап ақша салыңыз, тіпті тиын болса да жарайды. Бұл назарыңызды қаржылық еркіндікке аударуға көмектеседі; назар қайда болса, нәтиже сонда.
Ойын-сауық шотын ашыңыз немесе үйде арнайы құты арнаңыз. Ай сайынғы табысыңыздың 10 пайызын (салықтан кейінгі) сонда салыңыз. Сонымен қатар, табысыңызды мына пайыздық мөлшерде бөлетін төрт шот ашыңыз:
10% — Тұтынуға арналған "Ұзақ мерзімді жинақ шоты";
10% — "Білім шоты";
50% — "Қажеттіліктер шоты";
10% — "Қайырымдылық шоты".
Қанша ақшаңыз болса да, басқаруды қазірден бастаңыз. Ертеңге қалдырмаңыз, бүгін бастаңыз.
Тіпті 10 долларыңыз болса да, 1 долларды қаржылық еркіндік құтысына, тағы 1 долларды ойын-сауық құтысына салыңыз. Бұл әрекет Ғаламға сіздің көбірек ақша қабылдауға дайын екеніңіз туралы хабарлама жібереді.
Жіберуші: Кристин Кроусер Алушы: Харв Экер
Қысқаша айтқанда, Харв Экердің интенсивті тренингі менің ақшамен қарым-қатынасымды түбегейлі өзгертті, ал бизнесім бір жылда 400 пайызға өсті.
Ең бастысы, жолдасым екеуміз ай сайынғы табысымыздың 10 пайызын бірінші кезекте жинап қоюдың қаншалықты маңызды екенін ақыры "түсіндік". Қазір қуана айта аламын: Харвтың тренингіне қатысқаннан бергі бірнеше жыл ішінде жинаған ақшамыз, өткен 15 жылда жинағанымыздан әлдеқайда көп!
Сонымен қатар, біз некедегі қаржылық мәселелерді шешуді үйрендік. Бұл әдістер бізді "ақша үшін ұрысудан" құтқарды.
Харвтың ақша басқару әдісі өте оңай әрі шынымен жұмыс істейді!
Табыс тілеймін.
Байлық мұрағаты 15
Бай адамдар ақшаны өздеріне жұмыс істеткізеді. Кедейлер ақша табу үшін тынбай еңбек етеді.
Егер сіз көпшілік сияқты болсаңыз, өсе келе «ақша табу үшін тынбай еңбек ету керек» деген түсінікті бойыңызға сіңірген боларсыз. Алайда, сізге екінші бір маңызды түсінікті — «ақша сіз үшін тынбай жұмыс істеуі керек» дегенді үйретпеген болуы әбден мүмкін.
Әрине, еңбек ету маңызды, бірақ тек қажырлы еңбекпен ғана ешқашан байып кете алмайсыз. Біз мұны қайдан білеміз? Шынайы өмірге көз салыңызшы: миллиондаған, тіпті миллиардтаған адамдар күні-түні жұмысқа жегіліп, итшілеп еңбек етіп жүр. Бірақ олардың бәрі бай ма? Жоқ! Олардың көбісінің ақшасы бар ма? Жоқ! Олардың көпшілігі өте кедей.
Керісінше, әлемнің түкпір-түкпіріндегі клубтарда кімдер демалып жатыр? Түстен кейінгі уақытын гольф, теннис ойнауға немесе яхтамен серуендеуге кімдер арнайды? Кімдер күні бойы дүкен аралап, демалысқа апталап кетеді? Мен сізге үш рет болжауға мүмкіндік беремін, алғашқы екеуі есептелмейді. Жауабы — бай адамдар! Сондықтан бір нәрсені анықтап алайық: ақшалы болу үшін міндетті түрде тынбай жұмыс істеу керек дегенді кім айтты? Бұл — бос сөз.
Ескі протестанттық еңбек этикасы: «Бір долларлық жұмысқа — бір долларлық ақы» дейді. Бұл сөздің қатесі жоқ, тек олар бізге сол «бір долларлық ақыны» қалай жарату керектігін айтуды ұмытып кеткен. Егер сол бір долларды қалай басқаруды білсеңіз, сіз «ауыр жұмыстан» «ақылды жұмысқа» ауысасыз.
Бай адамдар күні бойы ойнап-күліп, демала алады, өйткені олар ақылмен жұмыс істейді. Олар күш-қуатын үнемдеу үшін тұтқа (рычаг) қағидасын түсінеді және қолданады. Олар өздері үшін басқа адамдарды жұмыс істеткізеді және ақшаларын өздеріне қызмет еткізеді.
Иә, ақша табу үшін расымен де еңбек ету керек, бірақ байлар үшін бұл — уақытша жағдай. Ал кедейлер үшін бұл — мәңгілік. Байлар біледі: ақшаңыз сізді алмастыра алатындай деңгейде жұмыс істегенге дейін, «сіз» жұмыс істеуге мәжбүрсіз. Олар ақшаңыз неғұрлым көп жұмыс істесе, сізге соғұрлым аз жұмыс істеуге тура келетінін жақсы түсінеді.
Есіңізде болсын, ақша — бұл энергия. Адамдардың көбі жұмысқа энергия жұмсап, оның орнына ақша алады. Қаржылық еркіндікке жеткен адамдар жұмысқа салатын энергияны басқа энергия түрлерімен алмастыруды үйренген. Бұл энергия түрлеріне: басқа адамдардың еңбегі, тиімді бизнес немесе тиімді инвестиция жатады.
Тағы да қайталаймын: бастапқыда сіз ақша үшін тынбай еңбек етесіз, кейін ақша сіз үшін тынбай еңбек етеді.
Ақша ойынына келсек, көпшілік оны жеңу үшін не қажет екенін білмейді. Сіздің мақсатыңыз не? Сіз бұл ойынды қашан жеңесіз? Мақсатыңыз — күніне үш мезгіл тамақ ішу ме, әлде жылына 100 000 доллар табу ма? Немесе миллионер, миллиардер болу ма? Біздің тренингтерде қатысушыларға ақша ойынындағы мақсатты былай қоюды үйретеміз: «Ешқашан жұмыс істеуге мәжбүр болмау... егер өзіңіз қаламасаңыз». Егер жұмыс істесеңіз, бұл «мәжбүрлік емес, таңдау» болуы керек.
Басқаша айтқанда, сіздің мақсатыңыз — мүмкіндігінше тезірек «қаржылық еркіндікке» жету. Менің қаржылық еркіндікке беретін анықтамам қарапайым: Қалаған өмір салтыңызбен сүруге мүмкіндігіңіз болып, жұмыс істеуге және ақша жағынан ешкімге тәуелді болмауға жағдайыңыз жетсе — бұл қаржылық еркіндік деп аталады.
Ескеріңіз, сіз қалаған өмір салты ақшаны талап етуі мүмкін. Сондықтан «еркін» болу үшін жұмыс істемей-ақ ақша таба білуіңіз керек. Бұл ойында жеңу үшін қалаған өмір салтыңызды қамтамасыз ететіндей жеткілікті пассивті табыс табуыңыз қажет. Қысқаша айтқанда, пассивті табысыңыз шығындарыңыздан асқан кезде, сіз қаржылық еркіндікке жетесіз.
Пассивті табыстың екі негізгі көзі бар
Ақшаның сіз үшін жұмыс істеуі. Бұған қаржылық құралдардан түсетін инвестициялық табыстар кіреді: акциялар, облигациялар, валюта нарығы, пай қорлары, сондай-ақ кепілдіктер немесе құны өсетін және қолма-қол ақшаға айналатын басқа да активтер.
Бизнестің сіз үшін жұмыс істеуі. Бұл бизнестің тұрақты табыс әкелуін білдіреді, бірақ сіз оның операциялық жұмысына тікелей қатыспайсыз. Мысалы: жылжымайтын мүлікті жалға беру, кітаптардан, музыкадан немесе бағдарламалық жасақтамадан түсетін авторлық қаламақы (роялти), патенттер, дистрибьюторлық, қоймаларды иелену, сауда автоматтары немесе басқа да тиынмен істейтін машиналар, сондай-ақ желілік маркетинг.
Бұған сіздің қатысуыңызсыз өздігінен жұмыс істейтін кез келген жүйеленген бизнес түрі жатады. Тағы да айтамын, бұл энергияға қатысты мәселе. Ең бастысы — бизнес сіз үшін емес, басқалар үшін жұмыс істеп, құндылық жасауы керек.
Пассивті табыс құру — өте маңызды іс. Қарапайым шындық мынау: пассивті табыссыз сіз ешқашан еркін бола алмайсыз. Бірақ адамдардың көбі пассивті табыс құру жолында қиындықтарға тап болады. Оның үш себебі бар:
Инерция (әдет). Көпшілікке пассивті табыс құрмау туралы түсінік сіңірілген. Мектепте оқып жүргенде ақша керек болса, ата-анаңыз не дейтін? «Жарайды, балам, барып кішкене пассивті табыс тауып кел» дейтін бе еді? Әрине, жоқ! Біз көбінесе «Жұмыс тап» дегенді естиміз. Бізді ақша үшін «жұмыс істеуге» үйреткен, сондықтан пассивті табыс көпшілік үшін қалыпты жағдай емес.
Білімнің жоқтығы. Көпшілікке пассивті табысты қалай табу керектігі ешқашан үйретілмеген. Мектепте «Пассивті табыс негіздері» деген пән болмаған. Оның орнына ағаш ұстасы немесе темір ұстасы болуды үйретті. Нәтижесінде, көп адам бұл туралы ештеңе білмейді және ештеңе істей алмайды.
Назардың басқа жақта болуы. Пассивті табыс пен инвестиция туралы білмегендіктен, біз оған мән бермейміз. Бар назарымызды жұмыс табысына аударамыз. Егер сіз басты қаржылық мақсатыңыз пассивті табыс құру екенін ерте жастан білгенде, мансап таңдауға басқаша қарар ма едіңіз?
Мен әрқашан адамдарға табиғи және жеңіл түрде пассивті табыс әкелетін бағыттарды таңдауға немесе қазіргі бизнесін соған бейімдеуге кеңес беремін. Бұл әсіресе бүгінгі күні маңызды, өйткені көп адам қызмет көрсету саласында жүр және табыс табу үшін күнделікті өзі жұмыс істеуге мәжбүр. Қызмет көрсету жаман емес, бірақ егер сіз инвестицияға ертерек кіріспесеңіз, мәңгілікке жұмысқа байланіп қаласыз.
Дереу немесе түбінде пассивті табыс әкелетін жұмысты таңдасаңыз, сіз екі нәтижеге де қол жеткізесіз: алдымен жұмыс табысы, кейін пассивті табыс.
Өкінішке орай, адамдардың көбінің «байлық бағдарламасы» пассивті табысқа емес, жұмыс табысына бағдарланған. Біздің тренингтерден кейін бұл көзқарас толығымен өзгереді.
Бай адамдар алысты болжайды. Олар бүгінгі ойын-сауық шығындары мен болашаққа салынатын инвестицияны теңестіреді. Кедейлер тек бүгінгі күнді ойлайды. Олардың өмір салты лезде ләззат алуға негізделген. Мәселе мынада: ертеңгі күн бүгінге айналады, егер бүгінгі мәселені шешпесеңіз, ертең де сол сөзді айтып отырасыз.
Байлығыңызды арттыру үшін көбірек ақша табуыңыз немесе азырақ жұмсауыңыз керек. Ешкім сіздің басыңызға тапанша тақап, қандай үйде тұру, қандай көлік айдау, не киіп, не ішу керектігін міндеттемейді. Таңдау құқығы өзіңізде. Бұл — басымдық мәселесі. Кедейлер қазіргі сәтті таңдайды, байлар тепе-теңдікті таңдайды.
Менің қайын атам мен енем есіме түсіп отыр. Олар 25 жыл бойы шағын азық-түлік дүкенін ұстады. Табыстарының көбі темекі, кәмпит, балмұздақ, сағыз және газдалған сусын сатудан түсетін. Орташа есеппен әр саудадан түсетін табыс 30 долларға да жетпейтін. Қысқасы, олар «ұсақ-түйек» ақша табатын.
Бірақ олар сол ұсақ ақшаның көбін жинап отырды. Мейрамханаға бармады, қымбат киім алмады, жаңа көлік мінбеді. Қарапайым, бірақ жайлы өмір сүрді. Нәтижесінде несиелерін толық төлеп, тіпті дүкен орналасқан сауда орталығының жарты жерін сатып алды. Қайын атам 59 жасында зейнетке шықты, бұл оның жинаған ақшасы мен сол «ұсақ-түйектен» жасаған инвестициясының арқасы еді.
Сізге жағымсыз бір шындықты айтайын: лезде қанағаттану үшін зат сатып алу — бұл өміріміздегі көңіл толмаушылықтың орнын толтыруға тырысу ғана. Бірақ бұл әдіс жұмыс істемейді. Сіз қолыңызда жоқ ақшаны «жаратасыз», өйткені ішіңіздегі эмоцияларды «шығарып тастағыңыз» келеді. Бұл симптом «шопинг терапиясы» деп аталады. Артық ақша жұмсау және лезде қанағаттануға ұмтылу — сіздің не сатып алғаныңызға емес, өміріңіздегі қанағат сезімінің жетіспеушілігіне байланысты.
Наталидің оқиғасы
Біздің тағы бір қатысушымыз Наталидің ата-анасы өте үнемшіл адамдар болатын. Олар кез келген нәрсені тек жеңілдік купонымен алатын. Анасының купондарға толы арнайы қорабы бар еді. Әкесінің 15 жыл айдаған, тот басқан ескі көлігі болатын. Натали ол көлікке отыруға ұялатын, әсіресе анасы мектептен алып кетуге келгенде, ол көлікке отыра салып, ешкім көрмесе екен деп дұға жасайтын. Демалысқа шыққанда олар ешқашан қонақүйге тоқтамайтын, ұшаққа мінбейтін, Американы көлікпен 11 күн аралап, жол бойы шатыр құрып түнейтін!
Барлық нәрсе олар үшін «тым қымбат» еді. Натали ата-анасын кедей деп ойлайтын, бірақ әкесінің жылдық табысы 75 000 доллар еді (сол кез үшін көп ақша). Бұл оны қатты таңғалдыратын.
Ата-анасының сараңдығын жек көргендіктен, ол керісінше әрекет етті: тек ең қымбат, ең сапалы заттарды тұтынды. Өз бетінше өмір сүріп, ақша таба бастағанда, ол тапқан ақшасының бәрін лезде құртып, оның өзі жетпей қалатынын байқамады!
Наталидің көптеген несие карталары болды, ақырында қарыздарын төлей алмайтын жағдайға жетіп, біздің қарқынды тренингке келді. Кейін ол бұл курстың өмірін құтқарып қалғанын айтты.
Курс барысында біз «ақша мінезін» анықтадық. Натали неге ақшасын түгел жұмсауға құмар екенін түсінді. Ол ата-анасының сараңдығын жек көргендіктен, өзінің және әлемнің алдында олар сияқты емес екенін дәлелдегісі келген екен. Сол сабақтан кейін Наталидің «байлық бағдарламасы» өзгерді.
Жақында ол сауда орталығында жүріп, витринадан әдемі, ашық қоңыр түсті, күдерімен көмкерілген ішік (шуба) көреді. Миы бірден: «Бұл саған керемет жарасады, шашыңның түсін ашады. Саған осы ішік керек!» деп сайрай жөнеледі. Ол дүкенге кіріп, бағасын көреді: 400 доллар. Ол бұрын мұндай қымбат ішік алмаған еді. Іштей: «Ештеңе етпейді, саған жарасып тұр ғой! Ал да, ақшаны кейін тауып аласың» деп ойлайды.
Дәл сол сәтте ол тренингтің қаншалықты әсер еткенін түсінеді. Сатып алу туралы ой келгенде, санасындағы жағымды «файл» ашылып: «Бұл 400 долларды қаржылық еркіндік шотына салғаның дұрыс қой! Бұл ішіктің саған не керегі бар? Сенде онсыз да біреуі бар, ол әлі жап-жаңа» дейді.
Ол өзі де байқамастан ішікті орнына қояды. Нәтижесінде оны сатып алмайды. Натали ішіндегі «материалдық қанағаттану» файлының «қаржылық еркіндік» файлына ауысқанын түсінеді. Енді ол ата-анасынан ақша жинауды үйреніп, бірақ сонымен бірге «ойын-сауық» шоты арқылы өзін еркелетуді де ұмытпайды.
Кейін Натали ата-анасын да курсқа шақырды. Қазір олар қонақүйлерге тоқтайды, жаңа көлік сатып алды және ақшаны өздеріне жұмыс істеткізуді үйреніп жатыр. Олар зейнетке шыққанда нағыз бай адамдар болады.
Натали қазір миллионер болу үшін ата-анасы сияқты «сараң» болудың қажеті жоқ екенін біледі. Бірақ ол егер бұрынғыдай ойланбастан ақша шаша берсе, ешқашан қаржылық еркіндікке жете алмайтынын да түсінді.
Тағы да қайталаймын: басты мақсат — сіз ақша үшін қалай еңбек етсеңіз, ақшаны да өзіңіз үшін солай еңбек еткізу. Бұл дегеніміз — ақша жұмсауды өмірлік мақсатқа айналдырмай, жинау және инвестициялау керек. Қызық жағдай: Байлардың ақшасы көп, бірақ аз жұмсайды. Кедейлердің ақшасы аз, бірақ көп жұмсайды.
Бұл — көрегендік пен қысқа ойлаудың айырмашылығы. Кедейлер бүгінгі күн үшін жұмыс істеп, ақша табады. Байлар болашақ үшін жұмыс істеп, тапқан ақшасын инвестициялайды. Байлар жылжымайтын мүлік пен құны өсетін заттарды сатып алады. Кедейлер құны жоғалатын тұтыну тауарларын алады. Байлар жер жинайды, кедейлер шот-фактураларды (қарыз) жинайды.
Мен балаларыма да үйрететін бір кеңесті сізге де айтайын: «Жылжымайтын мүлік сатып алыңыз». Егер қолма-қол табыс әкелетін актив алуға шамаңыз келсе — тіпті жақсы. Бірақ менің ойымша, кішкене болса да жылжымайтын мүліктің болғаны, ештеңе болмағаннан жақсы. Әрине, нарық құбылып тұрады, бірақ 5, 10, 20 немесе 30 жылдан кейін оның құны бүгінгіден әлдеқайда жоғары болатынына бәс тіге аламын.
Әділдік үшін өз ата-анам туралы да айтайын. Олар кедей емес еді, бірақ бай да емес-тін. Әкем ағаш ұстасы болып тынбай еңбек етті. Анамның денсаулығы жоқ болғандықтан, үйде балаларға қарады. Әкем өзін жалдайтын құрылысшылардың қазір игеріп жатқан жерлерін көп жыл бұрын сатып алғанын және олардың өте бай екенін көретін. Ата-анам да тиыннан теңге құрап ақша жинады. Ақыры қала сыртынан, шамамен 20 миль жерден 60 000 долларға үш акр жер сатып алды. Он жылдан кейін бір құрылыс компаниясы сол жерге сауда орталығын салмақ болып, жерді 600 000 долларға сатып алды. Бастапқы салынған ақшаны алып тастағанда, олардың жылдық орташа табысы 54 000 долларды құрады (ал әкемнің ағаш ұстасы ретіндегі жылдық табысы 15-20 мың доллар ғана болатын). Қазір олар зейнетте, жайлы өмір сүруде. Егер сол жерді алып-сатпағанда, жағдайлары қиын болар еді. Құдайға шүкір, әкем инвестицияның, әсіресе жылжымайтын мүліктің маңызын түсінді.
Баю қағидасы: Бай адамдар әрбір долларды «дән» деп қарайды. Оны ексең, жүз доллар өсіп шығады, ал сол жемісті қайта ексең, мың доллар береді.
Кедейлер бір долларды жай ғана бір доллар деп көреді және оны қазіргі қалауларына айырбастайды. Ойлап қараңызшы, бүгін жұмсаған әрбір долларыңыз — болашақтағы жүздеген долларыңызды жою деген сөз. Мен әр долларымды «инвестициялық сарбаз» деп қараймын. Олардың міндеті — «еркіндік әперу», сондықтан мен оларды оңайлықпен жібермеймін.
Түйіндеп айтқанда: Кедейлер тынбай жұмыс істейді және бар ақшасын жұмсайды, сондықтан олар мәңгілік жұмыс істеуге мәжбүр. Байлар тынбай жұмыс істейді, ақша жинайды және оны инвестициялайды, сөйтіп олар болашақта ешқашан жұмыс істемеуге мүмкіндік алады.
Бұл менің декларациям: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай деп айтыңыз: «Менің ақшам мен үшін тынбай жұмыс істейді және маған одан да көп ақша тауып береді».
Енді басыңызды ұстап тұрып: «Бұл — миллионердің ақылы!» деп айтыңыз.
Бай адамдарша әрекет ету:
Оқып-үйреніңіз. Инвестициялық курстарға жазылыңыз. Ай сайын кем дегенде бір инвестициялық кітап оқыңыз. «Money», «Forbes», «Barron's», «Wall Street Journal» сияқты қаржылық басылымдарды оқыңыз. Мен сізге журналдағы кеңестерді бұлжытпай орындаңыз деп тұрған жоқпын, тек қандай қаржылық мүмкіндіктер бар екенін біліп жүріңіз. Бір саланы таңдап, соның сарапшысы болыңыз да, инвестициялауды бастаңыз.
Назарыңызды «белсенді» табыстан «пассивті» табысқа аударыңыз. Жұмыс істемей-ақ табыс табудың кем дегенде үш жолын тізіп жазыңыз. Зерттеу жүргізіп, осы стратегияларды жүзеге асыруға кірісіңіз.
Жылжымайтын мүлік. Жылжымайтын мүлікті сатып алу үшін күтпеңіз, жылжымайтын мүлікті сатып алып, сосын күтіңіз.
Байлық мұрағаты 16
Бай адамдар қорқынышқа қарамастан әрекет етеді. Кедейлер қорқыныштың жолын бөгеуіне жол береді.
Біз бұған дейін «жүзеге асыру процесі» туралы айтқанбыз, енді сол формуланы қайталайық: Ойлар сезімдерді тудырады, сезімдер әрекетке жетелейді, әрекет нәтиже береді.
Әлемде миллиондаған адамдар бай болуды «қалайды», мыңдаған адамдар сенімдерін растау, елестету (визуализация) және медитация сияқты әдістерді қолданып, өздерін бай ретінде сезінуге тырысады. Мен күнде дерлік медитация жасаймын, бірақ ешқашан жай ғана отырып алып, ақша аспаннан басыма түседі деп ойламаймын. Менің ойымша, мен табысқа жету үшін нақты бірдеңе істеуі керек көптеген бейбақтардың бірімін.
Сенімді растау, елестету және медитация — керемет құралдар, бірақ олардың біреуі ғана сіздің алдыңызға нақты ақша әкеледі деп ойламаймын. Шынайы әлемде табысқа жету үшін сіз «әрекет етуіңіз» керек. Неліктен әрекет соншалықты маңызды? «Жүзеге асыру процесіне» қайта оралайық. Ойлар мен сезімдер ішкі әлемге жата ма, әлде сыртқы әлемге ме? Олар ішкі әлемге тиесілі. Ал нәтиже ше? Ол сыртқы әлемге жатады. Демек, әрекет — ішкі әлем мен сыртқы әлем арасындағы «көпір».
Байлық қағидасы: Әрекет — ішкі әлем мен сыртқы әлем арасындағы «көпір».
Егер әрекет соншалықты маңызды болса, онда оның маңыздылығын біле тұра, алға жылжуға не кедергі болады? Бұл — қорқыныш!
Қорқыныш, күмән және уайым — табыс пен бақытқа кедергі келтіретін негізгі факторлар. Сондықтан байлар мен кедейлердің ең үлкен айырмашылығы мынада: бай адамдар қорқынышқа қарамастан әрекет етеді, ал кедейлер қорқыныш себебінен бір орында тапжылмай тұрып қалады.
Осы тақырып бойынша Сьюзан Джефферс (Susan Jeffers) «Ішкі қорқынышты жеңу» (Feel the Fear and Do It Anyway) атты тамаша кітап жазды. Көптеген адамдар жасайтын үлкен қателік — олар қорқыныш сезімі бәсеңдегенше немесе толық жойылғанша күтіп, содан кейін ғана әрекет еткісі келеді. Мұндай адамдар әдетте өмір бойы күтумен өтеді.
Біздің курстарымыздың бірі — «Ағартушы жауынгер жаттығу лагері» өте танымал. Бұл лагерь қатысушыларға нағыз жауынгердің «қорқыныш» деп аталатын кобраны бағындыра алатынын үйретеді. Бұл жыланды өлтіру емес, одан құтылу емес, одан қашу да емес, керісінше оны «бағындыру» керек.
Байлық қағидасы: Нағыз жауынгер «қорқыныш» деп аталатын кобраны бағындыра алады.
Сіз мынаны түсінуіңіз керек: табысқа жету үшін қорқыныштан арылу міндетті емес. Бай және табысты адамдарда да қорқыныш, күмән және уайым болады, бірақ олар бұл сезімдердің өздеріне кедергі жасауына жол бермейді. Ал табысқа жете алмайтын адамдар қорқыныш, күмән және уайым пайда болған кезде, бұл сезімдердің өздерін тоқтатуына мүмкіндік береді.
Біз әдеттің құлымыз, сондықтан біз қорқынышқа, күмәнға, уайымға, белгісіздікке, қолайсыздыққа және жайсыздыққа қарамастан әрекет етуді жаттықтыруымыз керек. Тіпті көңіл-күйіміз болмаған кезде де әрекет етуге дағдылану қажет.
Байлық қағидасы: Табысқа жету үшін қорқыныштан арылу міндетті емес.
Мен бірде Сиэтлде кешкі семинар өткіздім. Талқылау аяқталуға жақын қалғанда, мен тыңдаушыларға Ванкуверде үш күндік қарқынды тренинг өтетінін айттым. Сол кезде бір жігіт орнынан тұрып: «Менің отбасым мен достарымның арасында оннан астам адам осы курсқа қатысқан, нәтижесі шынымен таңқаларлық. Олардың әрқайсысы бұрынғыдан он есе бақытты және қаржылық табыс жолына түсті. Олардың бәрі бұл курс адам өмірін өзгертеді дейді. Егер сіз Сиэтлде курс өткізсеңіз, мен міндетті түрде қатысар едім», — деді.
Мен оған үлгісін бөліскені үшін алғыс айттым да, одан дайындықтан өтуге дайынсыз ба деп сұрадым. Ол басын изеді. Мен: «Менің саған айтар үш сөзім бар», — дедім. Ол қуанып: «Қандай?» — деп сұрады.
Мен қысқаша жауап бердім: «Сіз кедейсіз!»
Содан кейін мен оның қаржылық жағдайын сұрадым. Ол ұялып: «Онша жақсы емес», — деп жауап берді. Мен: «Көрдіңіз бе», — дедім. Сосын мен аудитория алдында дауысымды көтеріп: «Егер үш сағаттық көлік жолы, үш сағаттық ұшақ немесе үш күндік жол сіздің жасауыңыз керек және жасағыңыз келетін іске кедергі болса, онда сізді тағы не тоқтата алады? Жауап қарапайым: кез келген нәрсе! Сізді кез келген нәрсе тоқтата алады. Бұл қиындықтың үлкендігінен емес, сіздің кішкентайлығыңыздан!»
«Бұл өте қарапайым, — деп жалғастырдым мен, — Сіз кез келген нәрсе тоқтата алатын адам боласыз ба, әлде ешнәрсе тоқтата алмайтын адам боласыз ба, таңдау өзіңізде. Егер сіз байлық жасағыңыз келсе немесе басқа істерде табысқа жеткіңіз келсе, сіз жауынгер болуыңыз керек. Сіз кез келген құрбандыққа дайын болуыңыз керек және өзіңізді ешнәрсе тоқтата алмайтын адам етіп "жаттықтыруыңыз" қажет».
Мен айттым: «Бай болу — ыңғайлы немесе оңай шаруа емес, бұл өте қиын болуы мүмкін. Бірақ солай болса ше? Ағартушы жауынгердің қағидаларының бірі былай дейді: Егер сіз тек оңай істерді жасағыңыз келсе, өмір қиын болады. Ал егер қиын істерді жасауға дайын болсаңыз, өмір жеңілдей түседі. Бай адамдар әрекет ету немесе етпеу үшін қарапайымдылық пен ыңғайлылықты негіз етпейді. Ондай қарапайым және ыңғайлы өмір кедейлер мен орта таптың көпшілігіне арналған».
Байлық қағидасы: Егер сіз тек оңай істерді жасағыңыз келсе, өмір қиын болады. Ал егер қиын істерді жасауға дайын болсаңыз, өмір жеңілдей түседі.
Сөз аяқталғанда, залда сілтідей тыныштық орнады.
Жиналыстан кейін әлгі сөз естіген жігіт маған келіп, «көзін ашқаным» үшін сыпайы түрде алғыс айтты. Ол әрине курсқа тіркелді (Ванкуверде болса да). Қызығы сол, мен залдан шығып бара жатып, оның телефонмен сөйлесіп тұрғанын байқаусызда естіп қалдым. Ол менің жаңа ғана айтқан сөздерімді телефонның арғы жағындағы адамға қызу түрде, бір сөзін қалдырмай айтып жатты. Меніңше, бұл әдіс іске асты, өйткені келесі күні ол телефон соғып, тағы үш адамды тіркеді, және олардың бәрі Шығыс жағалауында тұратын!
Ыңғайлылық туралы айттық, ал жайсыздық (комфортсыздық) туралы не деуге болады? Неліктен өзіңді жайсыз сезінсең де әрекет ету керек? Өйткені «жайлылық» — бұл сіздің қазіргі тұрған жеріңіз. Егер сіз өмірдің жаңа деңгейіне өткіңіз келсе, жайлылық аймағыңызды бұзып, өзіңізге онша ыңғайлы емес нәрселерді жасап көруіңіз керек.
Сіз қазір бесінші деңгейде өмір сүріп жатырсыз делік, ал оныншы деңгейге көтерілгіңіз келеді. Бесінші деңгейден төмені — сіздің жайлылық аймағыңыз, ал алтыншы деңгейден жоғарысы — сізге таныс емес аймақ, яғни «жайсыз» аймақ. Басқаша айтқанда, бесінші деңгейден оныншы деңгейге көтерілу үшін сіз жайсыз аймақ арқылы өтуіңіз керек.
Кедейлер мен орта таптың көпшілігі жайсыз күйді бастан кешіргісі келмейді — олардың өміріндегі ең маңызды нәрсе — жайлылық. Бірақ мен сізге байлар мен өте табысты адамдар ғана білетін құпияны айтайын: адамдар жайлылықты тым жоғары бағалайды. Жайлылық сізге жылулық пен қауіпсіздік сезімін береді, бірақ ол сізді өсірмейді. Сіз тек бір жағдайда ғана өсе аласыз, ол — жайлылық аймағынан шыққан кезде.
Сізден бір сұрақ сұрайын. Жаңа нәрсені алғаш рет байқап көргенде, өзіңізді жайлы сезіндіңіз бе, әлде жайсыз ба? Әдетте жайсыз, солай емес пе? Бірақ кейін ше? Бірнеше рет қайталағаннан кейін, ол барған сайын ыңғайлы бола бастады, дұрыс па? Міне, солай. Барлық нәрсе бастапқыда ыңғайсыз болады, бірақ егер сіз табандылық танытсаңыз, ақырында жайсыз аймақтан өтіп, табысқа жетесіз. Содан кейін сіз жаңа, кеңейтілген жайлылық аймағына ие боласыз, яғни сіз «үлкенірек» тұлғаға айналасыз.
Тағы да қайталаймын, сіз тек бір жағдайда ғана шынымен өсесіз, ол — өзіңізді жайсыз сезінген кезде.
Бұдан былай, өзіңізді жайсыз сезінген сайын, бұрынғы жайлылық аймағыңызға шегінбеңіз, керісінше өзіңізге: «Мен қазір өсіп жатырмын», — деп жігер беріңіз. Содан кейін алға жылжуды жалғастырыңыз.
Байлық қағидасы: Сіз тек бір жағдайда ғана шынымен өсесіз, ол — өзіңізді жайсыз сезінген кезде.
Егер сіз байып, табысқа жеткіңіз келсе, «жайсыздықты сезінуге» дағдыланғаныңыз жөн. Саналы түрде жайсыз аймаққа кіруді жаттықтырыңыз, өзіңіз қорқатын істерді жасаңыз. Мына теңдеуді өміріңіздің соңына дейін есте сақтауыңызды сұраймын:
CZ = WZ (Comfort Zone = Wealth Zone) Сіздің «Жайлылық аймағыңыз» сіздің «Байлық аймағыңызға» тең.
Егер сіз жайлылық аймағыңызды кеңейте алсаңыз, кірісіңіз бен байлық аймағыңызды да кеңейтесіз. Егер сіз көбірек жайлылықты қаласаңыз, тәуекелге аз барасыз, мүмкіндіктерді аз аласыз, адамдармен аз кездесесіз және жаңа нәрселерді аз байқап көресіз. Менің не айтқым келгенін түсіндіңіз бе? Шешім қабылдағанда жайлылықты неғұрлым басты орынға қойсаңыз, қорқынышқа соғұрлым тәуелді боласыз.
Керісінше, өзіңізді дамытуға дайын болсаңыз, мүмкіндіктер аймағын кеңейтесіз, ал бұл сізге көбірек табыс пен байлық тартуға мүмкіндік береді. Оның үстіне, сізде үлкен «ыдыс» (жайлылық аймағы) болған кезде, ғалам сол кеңістікті толтыруға асығады. Бай және табысты адамдардың жайлылық аймағы үлкен және олар көбірек байлыққа ие болу және оны сақтап қалу үшін бұл аймақты үнемі кеңейтіп отырады.
Ешкім жайсыздықтан өлген емес. Бірақ жайлылық үшін өмір сүру — жаңа идеяларды, мүмкіндіктерді, әрекет пен өсуді бәрінен бұрын өлтіреді. Жайлылық — бұл кісі өлтіруші! Егер өміріңіздің мақсаты жайлылық болса, мен сізге екі нәрсеге кепілдік беремін: біріншіден, сіз ешқашан бай болмайсыз; екіншіден, сіз ешқашан бақытты болмайсыз. Жылы-жұмсақ күйде өмір сүріп, бәрі басқаша болады деп қиялдаумен бақытты болу мүмкін емес. Бақыт біздің табиғи түрде өсуге ұмтылуымыздан және өз әлеуетімізді толық ашуымыздан туындайды.
Байқап көріңіз, келесі жолы өзіңізді жайсыз, сенімсіз немесе қорқынышты сезінгенде, қауіпсіз аймаққа тығылмаңыз, керісінше батыл алға ұмтылыңыз. Жайсыздық сезіміне назар аударыңыз және оны бастан кешіріңіз, оның жай ғана сезім екенін және сізді тоқтатуға қауқары жоқ екенін біліңіз. Егер сіз жайсыздыққа қарамастан алға жылжи берсеңіз, түбінде мақсатыңызға жетесіз.
Жайсыздық сезімі жоғала ма, жоқ па, оған мән бермеңіз. Тіпті ол жоғалса да, мұны сигнал ретінде қабылдаңыз: бұл мақсатты тағы да кеңейту керек дегенді білдіреді, өйткені сіз өзіңізді жайлы сезінген сәтте өсуді тоқтатасыз. Өзіңізді максималды түрде дамыту үшін сіз әрқашан өз «ыдысыңыздың» шетінде өмір сүруіңіз керек.
Біз әдеттің құлы болғандықтан, көп жаттығуымыз керек. Мен сізден қорқыныш кезінде әрекет етуді, қолайсыздық кезінде әрекет етуді, жайсыздық кезінде әрекет етуді және көңіл-күйіңіз болмаған кезде де әрекет етуді жаттықтыруыңызды сұраймын. Осылайша, сіз тез арада өмірдің жоғары деңгейіне өтесіз. Сонымен қатар, жаттығу барысында банк шотыңызды тексеріп отырыңыз, оның да тез өсетініне кепілдік беремін.
Мен курста осы жерге келгенде тыңдаушылардан: «Кім қорқынышқа қарамастан әрекет етуді жаттықтыруға дайын?» — деп сұраймын. Бәрі қолдарын көтереді (мүмкін мен тиісемін деп қорыққан шығар). Содан кейін мен: «Айтуға оңай! Сіздің қаншалықты байсалды екеніңізді көрейік», — деймін.
Содан кейін мен ұшында болат ұшқыры бар ағаш жебені шығарамын. Мен қатысушыларға бұл жебені тамақпен сындыру керектігін айтамын. Мен алдымен болат ұшты тамақтың ең жұмсақ жеріне қалай тіреу керектігін көрсетемін, ал екінші адам жебенің екінші ұшын алақанымен тіреп тұрады. Сіз жебе ұшына қарай тіке жүріп, ол мойныңызды тесіп өтпес бұрын оны тамағыңызбен сындыруыңыз керек.
Бұл кезде көпшілігі қатты қорқады! Кейде мен жаттығуды жасауға еріктілер бар ма деп сұраймын, кейде жебені әрқайсысына ұстатамын. Бірде сабақта мың тыңдаушы жебені сындырған кезі болды!
Бұл сынақты орындау мүмкін бе? Мүмкін. Қорқынышты ма? Әрине. Жайсыз ба? Сөзсіз. Бірақ қорқыныш пен жайсыздық сезімі сізге кедергі жасамасын. Өзіңізді кез келген құрбандыққа дайын болуға, алдыңызда не тұрғанына қарамастан әрекет етуге жаттықтырыңыз.
Адамдардың көбі жебені сындыра ала ма? Иә, егер жебе ұшына жүз пайыздық ниетпен жүрсе, оны сындыруға болады. Алайда оған баяу, немқұрайлы немесе мән бермей жақындағандар жебені сындыра алмайды.
Осы жаттығудан кейін мен бәрінен: «Кімге бұл жебені сындыру ойлағаннан оңайырақ болды?» — деп сұраймын. Барлығы оның ойлағаннан әлдеқайда оңай болғанымен келіседі. Неліктен бұлай? Төменде сіз өміріңіздегі ең маңызды сабақтардың бірін естисіз:
Сіздің санаңыз — тарихтағы ең ұлы сериал сценарисі. Ол драма және апат принциптеріне сүйене отырып, ешқашан болмаған және мүмкін ешқашан болмайтын оқиғаларды құрастырып, сенгісіз хикаялар шығарады.
Жазушы Марк Твен мұны өте жақсы айтқан: «Менің өмірімде мыңдаған қиындықтар болды, олардың көпшілігі шын мәнінде ешқашан болған емес».
Сіз бір нәрсені түсінуіңіз керек: сіз — санаңыз емессіз. Сіз санаңыздан үлкенірексіз және күштірексіз. Сіздің санаңыз — қолыңыз сияқты сіздің бір бөлігіңіз ғана.
Ойландыратын бір сұрақ бар: егер қолыңыз санаңыз сияқты болса ше? Ол жер-жерді сипалап, үнемі сізді ұрып, ешқашан жағы талмай сөйлей берсе ше? Бұл жағдайда не істер едіңіз? Көпшілік: «Оны кесіп тастаймын!» — деп жауап береді. Бірақ қол — өте пайдалы құрал, оны неге кесу керек? Нағыз жауап, әрине, сіз оны басқаруыңыз, реттеуіңіз және сізге қарсы емес, сіз үшін жұмыс істеуге үйретуіңіз керек.
Байлық қағидасы: Табыс пен бақытқа жету жолында сіз үйренуге тиіс ең маңызды дағды — өз санаңызды жаттықтыру және басқару.
Санаңызды қалай жаттықтыруға болады? Алдымен бақылаудан бастаңыз. Санаңыздың сіздің байлығыңыз бен бақытыңызға пайдасы жоқ ойларды қалай үздіксіз тудыратынына назар аударыңыз. Сіз бұл ойларды таныған бойда, күшіңізді әлсірететін ойларды саналы түрде алып тастап, оларды күш беретін ойларға алмастыра аласыз. Күш беретін ойлау тәсілдерін қайдан табуға болады? Осы кітаптан. Бұл кітаптағы әрбір мәлімдеме — сізге күш беретін ойлау тәсілі.
Осы ойларды, өмір салтын және көзқарастарды әдетке айналдырыңыз, өзіңіздікі етіңіз. Біреу сізге шақыру қағазын береді деп күтудің қажеті жоқ, қазірден бастап осы кітапта сипатталған ойлау тәсілін қолданыңыз. Өткендегі өзіңізді құртатын психологиялық әдеттерді ұстануды доғарыңыз, сонда өміріңіз жақсарады. Шешім қабылдаңыз: бұдан былай ойларыңыз сізді басқармайды, сіз ойларыңызды басқарасыз. Бұдан былай санаңыз кеменің капитаны емес, сіз капитансыз, ал санаңыз сізге жұмыс істеуге көмектеседі.
Сіз қалай ойлау керектігін таңдай аласыз.
Сізде тумысыңыздан өзіңізді қолдамайтын кез келген ойды жою қабілеті бар, сіз мұны кез келген уақытта жасай аласыз. Сондай-ақ, сіз кез келген уақытта миыңызға күш беретін ойларды орната аласыз — әдісі өте қарапайым, тек назарыңызды сол ойларға аударсаңыз болғаны. Сіздің өз санаңызды басқаруға күшіңіз жетеді.
Менің жақсы досым, бестселлер жазушысы Роберт Аллен менің тренингімде терең мағыналы сөз айтты: «Сіздің миыңызда жалдау ақысын төлемейтін бірде-бір ой жоқ».
Бұл сөздің мағынасы: сіз жағымсыз ойлар үшін құн төлейсіз. Сіз ақшамен, энергиямен, уақытпен, денсаулықпен және бақыт деңгейіңізбен төлейсіз. Егер сіз өмірдің жаңа деңгейіне тезірек көтерілгіңіз келсе, ойларыңызды екіге бөлуді бастауыңыз керек: бірі — сізге күш беретін, екіншісі — күшіңізді әлсірететін ойлар. Ойларыңызды бақылаңыз, оның бақытыңыз бен табысыңызға пайдасы бар-жоғын анықтаңыз. Содан кейін тек күш беретін ойларға назар аударыңыз, ал күшті әлсірететін ойларға мән бермеңіз. Миыңызда қолдау көрсетпейтін ой пайда болған сайын, «жойылсын» немесе «хабарлағаныңа рақмет» деп айтыңыз да, оны ынталандыратын басқа ойлау тәсіліне ауыстырыңыз. Мен бұл әдісті «Күшті ойлау әдісі» (Power Thinking) деп атаймын. Менің сөзімді жүрегіңізге жеткізіңіз: егер сіз осы әдісті қолдансаңыз, өміріңіз мүлдем өзгереді. Мен кепілдік беремін!
«Күшті ойлау әдісі» мен «Позитивті ойлау әдісінің» айырмашылығы неде? Бұл екеуінің айырмашылығы аз болғанымен, мағынасы өте бөлек. Меніңше, адамдар позитивті ойлауды қолданғанда, бәрі жақсы деп кейіп танытады, бірақ іштей олай ойламайды. Ал күшті ойлау әдісін қолданғанда, біз әрбір оқиғаның бейтарап екенін, оған мағына беретін біз екенімізді анық білеміз. Сондықтан біз оқиға құрастырып, оған қандай да бір мағына береміз.
Позитивті ойлау кезінде адамдар өз ойларының шындық екеніне сенеді. Алайда, күшті ойлау әдісі бізге ойларымыздың шындық емес екенін білдіреді. Егер оқиға құрастыру керек болса, бізді қолдайтын оқиғаны құрастырған дұрыс. Мұны жаңа ойларымыз абсолютті шындық болғандықтан емес, бұл жаңа ойлар бізге пайдалырақ және өзімізді жақсы сезінуге көмектесетіндіктен жасаймыз.
Соңында ескерту жасауым керек: мен жоғарыда айтқан жебе сындыру әрекетін үйде жаттықтырмаңыз. Бұл жаттығу арнайы дайындықты қажет етеді, әйтпесе өзіңізге немесе жақындарыңызға зиян келтіруіңіз мүмкін. Біз курста қорғаныс шараларын қолданамыз. Егер сіз осындай серпіліс жаттығуларына қызығушылық танытсаңыз, біздің веб-сайтқа кіріп, Ағартушы жауынгер жаттығу лагерінің таныстырылымын қараңыз.
Бұл менің мәлімдемем: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз: «Мен қорқынышқа қарамастан әрекет етемін!» «Мен күмәнға қарамастан әрекет етемін!» «Мен қолайсыздыққа қарамастан әрекет етемін!» «Мен жайсыздыққа қарамастан әрекет етемін!» «Мен көңіл-күйім болмаса да әрекет етемін!»
Енді басыңызды ұстап тұрып айтыңыз: «Бұл — миллионердің санасы!»
Миллионер сияқты әрекет ет
Ақша мен байлыққа қатысты ең үлкен үш уайымыңызды, қиындығыңызды немесе қорқынышыңызды тізіп жазыңыз. Оларға қарсы тұрыңыз. Сіз қорқатын жағдай қандай? Оларды жазып алыңыз. Егер бұл жағдайлар шынымен орын алса, не істер едіңіз? Сіз аман қаласыз ба? Қайтадан көтеріле аласыз ба? Жауап «иә» болуы әбден мүмкін. Сондықтан уайымдауды қойып, баюды бастаңыз!
Жайлылық аймағынан шығуды жаттықтырыңыз, өзіңізді жайсыз сезіндіретін шешімдерді әдейі қабылдаңыз. Әдетте сөйлеспейтін адамдармен сөйлесіңіз, бастықтан жалақыны көтеруді сұраңыз немесе қызмет бағасын көтеріңіз, күндегіден бір сағат ерте тұрыңыз, түнде орманға серуендеуге барыңыз. Біздің Ағартушы жауынгер тренингімізге келіңіз, ол сізді жеңілмейтін етіп жаттықтырады!
«Күшті ойлау әдісін» қолданыңыз. Өзіңізді және ойлау үлгілеріңізді бақылаңыз, тек бақыт пен табысқа жетуге қолдау көрсететін ойларды қабылдаңыз. Миыңыздағы үнемі «мен істей алмаймын», «мен қаламаймын» немесе «маған ұнамайды» дейтін дауысқа қарсы тұрыңыз. Қорқыныштан туындаған, тек жайлылықты қалайтын бұл дауыстың жеңуіне жол бермеңіз. Өзіңізбен келісім жасаңыз: қашан болмасын, әлгі дауыс сізді табысқа жетелейтін істі жасауға кедергі келтіргісі келсе, сіз керісінше сол істі жасаңыз. Санаңызға қожайын ол емес, сіз екеніңізді білдіріңіз. Осылайша, сіз өзіңізге деген сенімділікті едәуір арттырасыз, ал әлгі дауыс барған сайын бәсеңдеп, ақырында сізге мүлдем әсер етпейтін болады.
Харви: Мен Эндрю Уилтонмын, жасым он сегізде, бірінші курсты жаңа ғана бітірдім. Екі жыл бұрын сіздің «Миллионер санасы қарқынды курсына» қатысқаннан кейін, мен курста үйренген әдістерді үнемі қолданып келемін.
Биыл ақпанда мектеп демалысында достарым жұмыс істеуге немесе үйлеріне кетті, ал мен сіздің әдісіңіз арқылы жинаған ақшама Испанияның оңтүстік жағалауына он күндік демалысқа бардым. Неткен ғажап!
Егер мен сіздің курсыңызда үйренген әдістерді іс жүзінде қолданбағанда, қалаған жеріме барып, қалаған ісімді жасай алатындай қаржылық еркіндікке ешқашан қол жеткізе алмас едім.
Рақмет сізге, Харви.
17-ші байлық мұрағаты
Бай адамдар үнемі оқып-үйренеді және дамиды. Кедей адамдар өздерін бәрін білемін деп санайды.
Мен сабақтарымды "ең қауіпті үш сөзді" таныстырудан бастаймын: "Мен мұны білемін". Егер сіз оны өмірде қолданып көрсеңіз ғана білесіз, әйтпесе сіз ол туралы жай ғана естідіңіз, оқыдыңыз немесе айттыңыз, бірақ шын мәнінде білмейсіз.
Ашығын айтқанда, егер сіз шынымен бай болмасаңыз және шын мәнінде бақытты болмасаңыз, онда ақша, табыс және өмір туралы әлі де көп нәрсені үйренуіңіз керек.
Кітаптың басында айтқанымдай, мен "тақырға отырған" кезде, бағыма орай, маған жаны ашыған бір бай досымнан кеңес алдым. Оның не айтқаны есіңізде ме? "Егер сіз қалаған табысыңызға жете алмасаңыз, демек сіз бір нәрсені білмейсіз".
Бақытымызға орай, мен оның кеңесін шын жүректен қабылдап, "бәрін білетін" адамнан "бәрін үйренетін" адамға айналдым. Сол сәттен бастап бәрі өзгерді.
Кедейлер көбінесе өздерінің дұрыс екенін дәлелдеуге тырысады. Олар "бәрін білгіштің" бетпердесін киіп алып, кедейліктері мен қиындықтарын жай ғана сәтсіздікке немесе тағдырдың тәлкегіне балайды.
Менің сүйікті сөзім бар: "Сіз не дұрыс бола аласыз, не бай бола аласыз, бірақ екеуі бірдей бола алмайсыз".
"Дұрыс болу" дегеніміз – ескі ойлау мен өмір сүру салтын ұстану. Өкінішке орай, дәл сол нәрселер сізді қазіргі жағдайға жеткізді. Бұл қағида бақытқа да қатысты: "Сіз не дұрыс, не бақытты бола аласыз, бірақ екеуі бірдей бола алмайсыз".
Байлық қағидасы: Сіз не дұрыс бола аласыз, не бай бола аласыз, бірақ екеуі бірдей бола алмайсыз.
Жазушы Джим Рон (Jim Rohn) өте орынды айтқан: "Егер сіз бұрыннан істеп келе жатқан ісіңізді жалғастыра берсеңіз, бұрыннан алып келе жатқан нәтижені ала бересіз". Сіз "өз" жолыңызды білесіз, енді сізге жаңа жолды үйрену керек.
Сондықтан мен бұл кітапты жаздым. Мақсатым – сіздің бұрынғы түсінігіңізге қосымша жаңа "ақыл-ой файлдарын" қосу. Жаңа файлдар жаңа ойлау мен жаңа әрекеттерді білдіреді, ал олар жаңа нәтижелерге әкеледі.
Міне, сондықтан үздіксіз оқу мен даму өте маңызды.
Физиктердің айтуынша, әлемде бір орында тұратын ешнәрсе жоқ. Әрбір тірі ағза үнемі өзгеріп отырады. Мысалы, өсімдік өсуін тоқтатса, ол тез арада өледі. Адамдар мен басқа тіршілік иелері де солай: егер дамымаса, өледі.
Маған философ Эрик Хоффердің (Eric Hoffer) сөзі ұнайды: "Оқуға құштар жандар болашақты иеленеді, ал оқымыстылар (бәрін білемін деушілер) енді жоқ әлемде өмір сүруге ғана дайын".
Басқаша айтқанда, егер сіз оқуды жалғастырмасаңыз, артта қаласыз.
Кедейлер білім алу тым қымбат, уақыт пен ақша жоқ деп сылтауратады. Бірақ бай адамдар Бенджамин Франклиннің сөзімен келіседі: "Егер білім алу қымбат деп ойласаңыз, надандықтың құнын байқап көріңіз". Сіз "Білім – күш" деген сөзді естіген боларсыз. Мұндағы күш – әрекет ету қабілеті.
Мен тренингтерімде қызық жағдайды байқадым. "Маған бұл сабақ керек емес", "Уақытым жоқ" немесе "Ақшам жоқ" дейтіндердің бәрі – ақшасы жоқ адамдар. Ал бай миллионерлер тіркеліп: "Егер мен бір нәрсе үйренсем немесе кішкене болса да дамысам, бұл курс өз құнын ақтады", – дейді.
Осы ретте айта кетейін, егер сіздің қалаған немесе қажетті істі жасауға уақытыңыз болмаса, сіз заманауи құлсыз. Егер табысқа жету жолын үйренуге ақшаңыз болмаса, онда сіз бұған басқалардан көбірек мұқтажсыз. Кешіріңіз, бірақ "ақшам жоқ" деген сөз сылтау емес. Сізде қашан ақша болады? Бір жылдан кейін бе, екі жылдан кейін бе, әлде бес жылдан кейін бе? Қазіргі жағдайдан бірдеңе өзгере ме? Жоқ! Бірнеше жылдан кейін сіз дәл сол сөзді қайталайсыз.
Қалаған ақшаңызға қол жеткізудің бір ғана жолы бар: іштей де, сырттай да ақша ойынын қалай ойнау керектігін үйрену. Сіз кірісті арттыру, ақшаны басқару және тиімді инвестициялаудың әртүрлі әдістері мен стратегияларын меңгеруіңіз керек.
Жындылық деген не? Бұл – бір істі қайта-қайта істеп, басқа нәтиже күту.
Тыңдаңыз, егер сіздің істеп жүргеніңіз тиімді болса, сіз әлдеқашан бай әрі бақытты болар едіңіз. Сіздің миыңыздағы қарсылықтар – жай ғана сылтау немесе өзін-өзі ақтау.
Мен қатал болғым келмейді, бірақ бұл менің жұмысым. Жақсы жаттықтырушы шәкіртінен әрқашан жоғары талап қояды, әйтпесе жаттықтырушының не керегі бар? Жаттықтырушы ретінде менің мақсатым – сізді жаттықтыру, шабыттандыру, жігерлендіру және сізге кедергі болып тұрған нәрсені анық көрсету.
Қысқасы, мен сізді өмірдің жаңа деңгейіне көтеру үшін бар күшімді саламын. Қажет болса, мен сізді бөлшектеп, қайта құрастырамын; сізді он есе бақытты, жүз есе бай етудің жолын табамын. Егер сіз әлемдегі ең оптимист адамды іздесеңіз, маған келмеңіз; ал егер тез және үздіксіз алға жылжуды қаласаңыз, онда дұрыс жерге келдіңіз.
Табыс – бұл үйренуге болатын дағды. Сіз кез келген нәрсені үйрену арқылы табысқа жете аласыз. Сіз мықты гольф ойыншысы болуды үйрене аласыз; ұлы пианист болуды үйрене аласыз; шын мәнінде бақытты адам болуды үйрене аласыз. Егер бай болғыңыз келсе, оны да үйрене аласыз. Өміріңіздің қай кезеңінде екеніңіз немесе қай жерден бастағаныңыз маңызды емес, бастысы – үйренуге деген құлшыныс.
Көпшілік менің мына сөзімді біледі: "Әрбір шебер кезінде сәтсіздікке ұшыраған". Мысал келтірейін. Жақында менің сабағыма олимпиадалық шаңғышы келді. Осы сөзді естігенде ол орнынан тұрып, сөйлегісі келетінін айтты. Оның түрі өте байсалды еді, мен оны қарсы шығады деп ойладым. Бірақ олай болмады. Ол бала кезінде достарының арасында шаңғы тебуден ең нашары болғанын айтты. Кейде достары оны шақырмайтын да, өйткені ол тым баяу жүретін. Достарының қатарына қосылу үшін ол әр демалыс сайын таңертең тауға шығып жаттығып, сабақ алды. Көп ұзамай ол достарының деңгейіне жетіп қана қоймай, олардан асып түсті. Кейін ол клубқа қосылып, үздік жаттықтырушылардан сабақ алды.
Ол былай деді: "Мүмкін қазір мен шаңғы шебері шығармын, бірақ бастапқыда нағыз сәтсіз едім. Харв өте дұрыс айтады, сіз оқу арқылы табысқа жете аласыз. Мен шаңғы тебуді үйрендім және табысқа жеттім. Менің келесі мақсатым – ақша мәселесінде табысқа жету!"
Байлық қағидасы: Әрбір шебер кезінде сәтсіздікке ұшыраған (үйренуші болған).
Ешкім қаржы данышпаны болып туылмайды. Әрбір бай адам ақша ойынында қалай жеңу керектігін үйренген, сондықтан сіз де үйрене аласыз. Мына ұранды есіңізде сақтаңыз: "Егер олар жасай алса, мен де жасай аламын!"
Бай болу – бұл тек ақша табу емес, бұл байлыққа жету жолында сіздің мінезіңіз бен ойлау жүйеңіздің қандай адамға айналатыны туралы. Мен сізге аз адам білетін құпияны ашқым келеді: бай болудың және ақшаны сақтап қалудың ең жылдам жолы – өзіңізді дамыту!
Бұл идея сізді "табысты" адам ретінде қалыптастыруға бағытталған. Сіздің сыртқы әлеміңіз – ішкі әлеміңіздің көрінісі. Сіз – тамырсыз, ал нәтижелеріңіз – жеміс.
Маған мына сөз ұнайды: "Қайда барсаң да, өзіңді ала барасың".
Егер сіз өзіңізді табысты адам ретінде дамытсаңыз, мықты мінез бен ақыл-ойға ие болсаңыз, кез келген істе табысқа жетесіз. Сіз нақты шешімдер қабылдауға күш табасыз; жұмысты, бизнесті немесе инвестициялық саланы таңдай аласыз және сөзсіз табысқа жететініңізді білесіз.
Бұл – кітаптың ең маңызды тұсы. Егер сіз бесінші деңгейде болсаңыз, бесінші деңгейдің нәтижесін аласыз; бірақ оныншы деңгейге дейін өссеңіз, оныншы деңгейдің нәтижесіне ие боласыз.
Бірақ ескерту: егер сіз ішкі жұмысты жасамай, көп ақша тапсаңыз, бұл жай ғана уақытша сәттілік болуы мүмкін және сіз одан айырылып қалуыңыз ғажап емес. Алайда, егер сіз шын мәнінде табысты "адам" болып қалыптассаңыз, байлыққа қол жеткізіп қана қоймай, оны сақтап, көбейте аласыз және шын жүректен бақытты боласыз.
- Бай адамдар табыс реттілігін былай түсінеді:
Болу → Әрекет ету → Иелену
Кедейлер мен орта тап өкілдері табыс реттілігін былай түсінеді:
Иелену → Әрекет ету → Болу
Кедейлер мен көптеген орта тап өкілдері: "Егер менде көп ақша болса (Иелену), мен қалағанымды істей аламын (Әрекет ету), содан кейін мен табысты адам боламын (Болу)", – деп ойлайды.
Ал бай адамдар: "Егер мен табысты адам болсам (Болу), мен қалағанымды істей аламын (Әрекет ету) және қалағанымның бәріне, соның ішінде байлыққа да қол жеткіземін (Иелену)", – деп санайды.
Бұл жерде тек байлар білетін бір шындық бар: байлық жасоодың мақсаты – тек көп ақшаға ие болу емес; байлық жасау – бұл сіз бола алатын ең жақсы адам болып қалыптасуға көмектесу. Шын мәнінде, ең басты мақсат – өзіңізді "Тұлға" ретінде дамыту.
Бірде халықаралық танымал әнші Мадоннадан неге жыл сайын стилін, музыкасын және бейнесін өзгертетінін сұрағанда, ол музыка – оның "Менін" білдіру тәсілі екенін, жыл сайын өзін жаңарту арқылы ол өзі қалаған адамға айналуға мәжбүр болатынын айтты.
Қысқасы, табыс "не" деген сұраққа емес, "кім" деген сұраққа жауап береді. Жақсы жаңалық сол, сіздің "кім" екеніңізді жаттықтыруға және үйретуге болады. Мен мінсіз емеспін, тіпті мінсіздікке жақын да емеспін, бірақ бүгінгі мені жиырма жыл бұрынғы менмен салыстырғанда, сол кездегі "мен және менің байлығым" (немесе байлығымның жоқтығы) мен қазіргі жағдайым арасында тікелей байланыс бар екенін көремін. Мен оқу арқылы табысқа жеттім, сіз де жете аласыз.
Байлар мен кедейлер, орта тап арасындағы тағы бір маңызды айырмашылық: байлар – өз саласының сарапшылары, орта тап – өз саласында орташа, ал кедейлер – өз саласында өте нашар. Өзіңізге қараңызшы, өз салаңызда қаншалықты мықтысыз? Жұмысыңызда қаншалықты кереметсіз? Бизнестегі көрсеткіштеріңіз қандай?
Өз деңгейіңізді білгіңіз келе ме? Жалақыңызға қараңыз, ол бәрін айтып тұр.
Байлық қағидасы: Ең жоғары жалақы алғыңыз келсе, ең үздік болуыңыз керек.
Бұл қағида кәсіби спортта анық көрінеді. Әдетте, кез келген спорт түріндегі үздік спортшылар ең жоғары жалақы алады. Олар сондай-ақ жарнамадан да көп табыс табады.
Бұл қағида бизнес пен қаржы әлемінде де жұмыс істейді. Сіз бастық болсаңыз да, маман болсаңыз да, комиссия немесе тұрақты жалақы алсаңыз да, жылжымайтын мүлікке, акцияларға немесе басқа жобаларға инвестиция салсаңыз да: Сіз неғұрлым мықты болсаңыз, соғұрлым көп табасыз. Сондықтан үздіксіз оқу және кәсіби дағдыларды арттыру өте маңызды.
Оқу туралы айтқанда, бай адамдар тек оқып қана қоймайды, олар өздері жүргісі келетін жолдан өткен адамдарды тауып, солардан үйренеді. Мен үшін ең үлкен әсер еткен нәрсе – кімнен үйренгенім. Мен әрқашан өз саласының нағыз шеберлерінен үйренуге тырысамын. Мен өзін сарапшы деп жариялағандарды емес, өз қабілетін нақты нәтижелермен дәлелдей алатын адамдарды іздеймін.
Бай адамдар өздерінен де бай адамдардан кеңес сұрайды. Ал кедейлер достарынан кеңес сұрайды, бірақ достары да өздері сияқты кедей.
Жақында мен бір инвестициялық банкирмен кездестім, ол менімен бизнес жасағысы келді. Ол маған бірнеше жүз мың долларды оның басқаруына беруді ұсынды. Содан кейін ол маған кеңес беру үшін менің қаржылық жағдайымды жіберуімді сұрады.
Мен оның көзіне қарап: "Кешіріңіз, бұл әрекетіңіз сәл теріс емес пе? Егер сіз менің ақшамды басқарғыңыз келсе, алдымен сіз маған өз қаржылық жағдайыңызды көрсетіңіз, бұл дұрысырақ болмай ма? Егер сіз шынымен бай болмасаңыз, онда әуре болмай-ақ қойыңыз!" – дедім. Ол қатты таңғалды. Мен сияқты ешкім одан алдымен таза табысын растауды талап етпеген шығар.
Бұл ақылға қонымсыз. Егер сіз Гималай шыңына шыққыңыз келсе, ешқашан шыңға шықпаған гидті жалдайсыз ба, әлде бірнеше рет шыққан, тәжірибелі адамды іздейсіз бе?
Сондықтан, иә, мен сізге оқуға байыппен қарауды және үздіксіз үйренуді, сонымен қатар кімнен үйреніп, кімнен кеңес сұрап жатқаныңызға назар аударуды ұсынамын. Егер сіз кедей адамдардан үйренсеңіз, олар кеңесші, жаттықтырушы немесе жоспарлаушы болса да, олардың сізге үйрететіні бір ғана нәрсе: қалай кедей болу керек!
Мен сізге "табыс жаттықтырушысын" (success coach) жалдауға кеңес беремін. Жақсы жаттықтырушы сіздің айтқан мақсаттарыңызды орындауыңызды қадағалайды. Кейбір жаттықтырушылар "өмірлік" (life) коучтар, олар барлық мәселелерді қарастырады, ал басқалары нақты бір салада – кәсіби өсу, қаржы, бизнес, қарым-қатынас, денсаулық немесе рухани даму бойынша маманданған. Сіз таңдаған жаттықтырушының сіз үшін маңызды салада табысқа жеткеніне көз жеткізіңіз.
Гималайға шығудың бірнеше жолы бар сияқты, жоғары табыс табудың, қаржылық еркіндікке тез жетудің және байлыққа кенелудің дәлелденген жолдары мен стратегиялары бар. Сіз тек осы әдістерді үйренуге және қолдануға дайын болуыңыз керек.
Сонымен қатар, біздің тренингте ақшаны басқару әдісі бар. Мен сізге кірісіңіздің 10 пайызын "білім беру қорына" салуды ұсынамын. Бұл ақшаны кітаптар сатып алуға, курстарға қатысуға немесе жеке жаттықтырушы жалдауға жұмсаңыз. Бұл қор сіздің "мен бәрін білемін" деген сөзді айтпай, үнемі оқып, дамуыңызға мүмкіндік береді. Сіз неғұрлым көп білсеңіз, соғұрлым көп табасыз... және оны банкке сала аласыз!
Бұл менің мәлімдемем: Қолыңызды жүрегіңізге қойып, былай айтыңыз: "Мен үздіксіз оқуға және дамуға ниеттімін!"
Енді басыңызды ұстап тұрып айтыңыз: "Бұл – бай адамның миы!"
- Бай адам сияқты әрекет етіңіз:
Дамуға ұмтылыңыз. Ай сайын кем дегенде бір кітап оқыңыз, білім беретін аудиокітап тыңдаңыз немесе ақша, бизнес немесе жеке даму туралы курсқа қатысыңыз. Бұл сіздің біліміңізді, сенімділігіңізді және табысыңызды шарықтатады!
Сізді дұрыс жолда ұстау үшін жеке жаттықтырушы жалдауды қарастырыңыз.
Біздің қарқынды тренинг курстарымызға қатысыңыз. Бұл ғажайып курс ондаған мың адамның өмірін өзгертті, ол сізді де өзгертеді!
Енді не істеуім керек?
Енді сіз не істеуіңіз керек? Неден бастаған жөн?
Мен айтқанмын және тағы да қайталаймын: «Құр сөзден пайда жоқ». Сіз бұл кітапты оқудан ләззат алдыңыз деп үміттенемін, бірақ одан да маңыздысы — кітаптағы қағидаларды қолданып, өміріңізді түбегейлі өзгертесіз деп сенемін. Дегенмен, тек оқу арқылы сіз іздеген өзгерістер келмейді. Оқу — бұл тек бастамасы ғана, егер сіз шынайы өмірде табысқа жеткіңіз келсе, тек нақты іс-әрекет қана нәтиже береді.
Кітаптың бірінші бөлімінде мен Қаржылық жоспар (Wealth Blueprint) ұғымын таныстырдым. Бұл өте қарапайым: сіздің қаржылық жоспарыңыз ақшаға қатысты тағдырыңызды анықтайды. Сіз вербалды бағдарламалау, еліктеу және арнайы оқиғалар тақырыптары бойынша мен ұсынған жаттығулардың барлығын орындап шығуыңыз керек. Бұл сіздің жоспарыңызды ақша мәселесінде табысқа жетуге көмектесетіндей етіп өзгерту үшін қажет. Сондай-ақ, мен ұсынған мәлімдемелерді күн сайын қайталауға кеңес беремін.
Кітаптың екінші бөлімінде сіз бай адамдардың кедейлер мен орта таптан ерекшеленетін ойлауының он жеті түрін үйрендіңіз. Мен сізге осы Байлық мұрағатын (Wealth Files) дауыстап айту арқылы жаттап алуды ұсынамын, осылайша бұл қағидалар санаңызға терең сіңеді. Сіз өмірге, әсіресе ақшаға деген көзқарасыңыздың мүлдем өзгергенін байқайсыз. Содан кейін сіз жаңа таңдаулар мен шешімдер қабылдап, жаңа нәтижелерге қол жеткізе аласыз. Бұл процесті тездету үшін әрбір байлық мұрағатынан кейін берілген іс-әрекет жаттығуларын міндетті түрде орындаңыз.
Бұл іс-әрекет жаттығулары өте маңызды. Тұрақты өзгеріске қол жеткізу үшін сіз жасушалық деңгейде өзгеруіңіз керек, яғни миыңыздың нейрондық байланыстарын қайта бағдарламалау қажет. Бұл дегеніміз — сіз жай ғана оқып қоймай, немесе ол туралы ойлап, сөйлесіп қана қоймай, нақты іс-әрекетке көшуіңіз керек.
Миыңыздағы «Жаттығудың не керегі бар, менің оған уақытым жоқ» дейтін нәзік дауыстан сақ болыңыз. Бұл кімнің дауысы? Бұл — ескі әдеттермен шектелген сіздің санаңыз! Оның мақсаты — сізді бір орында, жайлылық аймағында ұстап тұру. Оны тыңдамаңыз. Дереу іске кірісіңіз, жаттығуларды жасаңыз, мәлімдемелеріңізді айтыңыз, сонда өміріңіздің қалай шарықтап өскенін көресіз!
Сондай-ақ, алдағы бір жыл ішінде бұл кітапты ай сайын бастан-аяқ қайта оқып шығуға кеңес беремін. «Не?» — деп айқайлауы мүмкін ішкі дауысыңыз, — «Мен бұл кітапты оқыдым ғой, неге оны бірнеше рет қайталауым керек?». Жақсы сұрақ, жауабы да қарапайым: қайталау — оқудың анасы. Сіз бұл кітапты неғұрлым көп зерттесеңіз, бұл тұжырымдамалар соғұрлым тез сіздің табиғи әдетіңізге және ойланбастан жасайтын әрекетіңізге айналады.
Міндетті түрде [LINK www.millionairemindbook.com]www.millionairemindbook.com[LINK] сайтына кіріп, «Тегін кітап бонустары» (FREEBOOKBONUSES) бөлімін таңдаңыз. Сіз өте құнды сыйлықтарға ие боласыз, олардың ішінде:
- Жақтауға салып қоюға ыңғайлы басып шығарылатын мәлімдемелер тізімі;
- Бай адамдардың «Апталық ойлары»;
- Бай адамдардың «Іс-әрекет ескертпелері»;
- Бай адамдардың «Таза активтерді бақылау кестесі»;
- Сізге арналған «Баюға уәде».
Мен ертерек бастадым және оқудың арқасында табысқа жеттім, енді басқаларға көмектесетін кез келді. Мен өзіме мынадай миссия белгіледім: «Басқаларды қорқыныш, мұқтаждық немесе міндеттемеге емес, батылдыққа, мақсатқа және қуанышқа негізделген "Жоғары Менін" тануға тәрбиелеу және шабыттандыру».
Жарайды, осымен болды. Бұл кітапты оқуға уақыт бөлгеніңіз үшін рақмет. Сізге ғаламат табыс пен шынайы бақыт тілеймін. Жақын арада сізбен кездесуге үміттенемін.
Еркіндік тілеймін.
Байлықты өзгелермен бөлісу керек
Нағыз байлық адамның қаншалықты бере алатынына байланысты. — Т. Харв Экер
Бұл кітап сізге ақшаға қатысты ойлау үлгілеріңізді бақылауды үйретеді және шектеулі әрі жағымсыз ойларыңызға, әдеттеріңізге және іс-әрекеттеріңізге қарсы тұруға көмектеседі. Неліктен әңгімені ақшадан бастаймыз? Себебі адамдардың көпшілігінің өмірінде ақша — ең үлкен қиындықтардың бірі, бірақ оның ауқымды астарын ұмытпаңыз. Қаржылық мәселелердегі жағымсыз тәсілдеріңізді анықтаған сәтте, бұл түсінік өміріңіздің басқа салаларына да ене бастайды.
Кітаптың түпкі мақсаты — саналылықты арттыруға көмектесу. Саналылық дегеніміз — өз ойларыңыз бен іс-әрекеттеріңізді бақылап, өткен шақта қалыптасқан шектеулерге емес, дәл қазіргі сәттегі шынайы таңдауға негізделу. Бұл күш қорқынышқа негізделген «төменгі» меніңізден емес, «жоғарғы» меніңізден қалай әрекет ету керектігі туралы. Осылайша, сіз өзіңіз бола алатын ең керемет тұлғаға айналып, өз миссияңызды орындай аласыз.
Бірақ мынаны білуіңіз керек: бұл өзгерістің мәні тек сіз туралы ғана емес, бүкіл әлем туралы. Біздің әлем оны құраушы адамдардың қандай екенін ғана көрсетеді. Сондықтан, егер әрбір адам өз санасын көтерсе, әлем де өз санасын қорқыныштан батылдыққа, жеккөрушіліктен махаббатқа, тапшылықтан жалпыға ортақ молшылыққа дейін көтереді.
Бар мәселе — өзімізді шабыттандырып, әлемге көбірек жарық сыйлағымыз келе ме, жоқ па, соған тіреледі.
Егер әлемнің қандай да бір кейіпте болғанын қаласаңыз, алдымен сол кейіпке өзіңіз енуіңіз керек. Егер әлемнің жақсырақ жер болғанын қаласаңыз, алдымен өзіңіз жақсаруыңыз қажет. Сол себепті мен өзіңізді барынша дамытып, молшылық пен табысты өмір құру — сіздің жеке жауапкершілігіңіз екеніне сенемін. Бұл мақсатқа жету үшін сіз басқаларға көмектесіп, әлемге оң өзгерістер әкеле алуыңыз керек.
Сондықтан мен сізден осы саналылық пен күш-қуатты басқалармен бөлісуіңізді сұраймын. Бұл кітаптағы хабарламаны барынша таратыңыз, кем дегенде жүз досыңызға, отбасы мүшелеріне және серіктестеріңізге айтыңыз немесе олардың өмірін өзгерту үшін кітапты сыйға тартыңыз. Олар тек күшті қаржылық тұжырымдамалармен танысып қана қоймайды, сонымен қатар өз ойлау жүйесін бақылауды, өзін-өзі тануды және сол арқылы бүкіл Жер шарының санасын көтеруді үйренеді.
Егер оларды біздің қарқынды тренингтерімізге алып келсеңіз, тіпті жақсы. Бұл ерекше тәжірибені достарыңызбен және отбасыңызбен бөлісу — нағыз бақыт. Менің арманым: бір кітап, бір сабақ, бір уақытта бір адам арқылы әлемді жақсарту. Осы арманымның шындыққа айналуы үшін сізден қолдау сұраймын.
Рақмет сізге.
«Кез келген адам қаржылық табысқа жете ала ма?»
Кітап аяқталды.
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру