Home

Барлығына дайын бол

Name: Барлығына дайын бол
Author: David Allen

David Allen

Оқылуы: 0%

Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).

Жазу өлшемі 20 px

Жол аралығы 1.85

Әріп аралығы 0.30 px

Абзац аралығы 0.95 em

Кез келген нәрсеге дайын бол

Дэвид Аллен

Маған үйренуді және өсуді үйреткендердің барлығына, олар мұны білсе де, білмесе де арнаймын.

Алғыс хат

Соңғы алты жылдағы жазбаларымды қарап шығып, негізгі тақырыптарды айқындауға және алғашқы құрылымды жасауға көмектескен фриланс-редактор әрі әріптес автор Стивен Сингулярға үлкен алғыс айтамын. Оның дер кезінде жасаған белсенді жұмысы мен кері байланысы осы еңбектің бағытын нақтылауға, мазмұнын қалыптастыруға және іске кірісуге мүмкіндік берген маңызды «тірек нүктесі» болды.

Мұндағы материалдардың көбі бастапқыда менің веб-сайтымда, содан кейін электронды ақпараттық бюллетеньдерде жарияланды. Сондықтан Грег Фиск пен Эрик Мактің техникалық тәжірибесінсіз, сондай-ақ кеңсе қызметкерлерінің, әсіресе Джоди Уомакстың тынымсыз қолдауынсыз бұлай оңай жүзеге аспаған болар еді. Сонымен қатар, материалдарымды бөлісу үшін ақпараттық бюллетеньді маңызды платформа ретінде пайдалану идеясын беріп, мені ертерек шабыттандырған Стив Шуллға ризамын.

Викингтегі редакторым Джанет Голдштейнге қолдауы, терең ойлары мен жеделдігі үшін («әдеттегідей») рақмет айтамын. Сондай-ақ, жобаны басқарған агентім До Кооверге алғыс білдіремін.

Әйелім Кэтрин осы материалдарды дайындауға мүмкіндік берген бизнесімнің тірегі болды. Ол маған тек махаббатын ғана емес, сонымен бірге ең қажет кезде маңызды қолдау көрсетіп, жігерлендіру арқылы сол махаббаттың іс жүзіндегі көрінісін де сыйлады.

Кіріспе:

Жайбарақат болуды жеңілдету

Максималды өнімділік — бұл жиһаз, тас жол немесе көңіл көтеру болсын, кез келген нәрсені барынша аз күш жұмсап жүзеге асыру. Алайда, бізде «күш жұмсау» ұғымының болуы, бір нәрсені істегіміз келгенде қарсылықтар мен кедергілерге тап болатынымызды білдіреді. Өнімділікті арттыру алдымыздан шығатын кедергілермен, тосқауылдармен және назарды аударатын нәрселермен — алға жылжуымызға кедергі келтіретін немесе оны әлсірететін кез келген нәрсемен тиімдірек күресуге байланысты. Мүлдем кедергісіз әлемде бәрі ойлаған заматта пайда болар еді — онда икемділік пен зейінді жаттықтырудың немесе жақсырақ жүйелер мен тәсілдерді орнатудың қажеті болмас еді. Дегенмен, біз өмір сүріп жатқан әлемде қалағанымызға барынша тиімді қол жеткізу үшін кез келген нәрсеге дайын болуымыз керек. Сондай-ақ, кез келген уақытта істей алатын, жағдайға бейімделуді және бағытты сақтауды жеңілдететін әрекеттер бар.

Мен жиырма жылдан астам уақыт бойы өмір сүру мен жұмыс істеудің неғұрлым жайбарақат, позитивті және тұрақты әдістерін зерттеп келемін. Менеджмент бойынша кеңесші және өнімділік жөніндегі коуч ретінде мыңдаған кәсіби мамандарға өнімдірек жұмыс істеудің және істеп жатқан істерінен көбірек ләззат алудың ең жақсы жолдарын енгізуге көмектестім. Адамдар күнделікті істерінде, не болып жатқанына қарамастан, осындай тепе-теңдікке қол жеткізу әдісін меңгергенде, олардың түйсігі мен шығармашылығына жол ашылады. Олар ақпаратты өңдеуге, ойлары мен сезімдерін басқаруға, нәтижеге назар аударуға және кейін не істеу керектігі туралы шешімдеріне сенуге бейім болады. Оларда әлемнің қысымы мен дағдарыстарынан құтылу үшін жай ғана кездейсоқ, реактивті мінез-құлыққа сенуден гөрі, өзімен және жұмысымен айналысудың жүйелі тәсілі қалыптасады. Адамдар кез келген жағдайды реттейтін процестің бар екенін білгенде, олар еркін сезінеді. Ал еркін болған кезде бәрі жақсарады. Аз күш жұмсап, көп іс тындырылады және олардың күш-жігерінің нәтижесі мен өмір сапасын арттыратын басқа да көптеген тамаша жанама әсерлер пайда болады.

Мен үйрететін әдістер бізді ең жақсы қалыпта ұстау үшін ең тиімді деп тапқан мінез-құлық пен жүйелерден шыққан. 1980-ші жылдардың басынан бері олар жеке тұлғалар үшін де, ұйымдар үшін де іс жүзінде тексеріліп, жоғары тиімділігін дәлелдеді. Бұл жаңалық пен процестің қадамдары менің алғашқы Getting Things Done: The Art of Stress-Free Productivity атты кітабымда сипатталған. Оның дүние жүзіндегі жетістігі мәдениеттер мен мансаптардың кең спектріндегі адамдардың бұл ақпаратқа дайын екенін және өзгеріске құштар екенін көрсетті. Олар өз жұмыстарынан және өмірдің күйбеңінен қажыған еді. Олар шығармашылық ойлау мен демалудың жоғалған мүмкіндіктерін қайтарғысы келді. Олар жұмысының түріне немесе күнінің қалай өтіп жатқанына қарамастан, сене алатын жаңа тәсілді, жүйені іздеді. Оларға құрылым керек болды — бірақ олардың күрделі өмір салтына сәйкес келетін және шектеу емес, еркіндік сыйлайтын табиғи құрылым қажет еді.

Мен бағдарламаларымның негізін құрайтын не, қашан және қалай деген сұрақтардың егжей-тегжейін ашып, іске асырып жүргенде, тағы бір нәрсені бастадым: мен бұл қадамдардың неліктен екені туралы жаза бастадым. Олар неге соншалықты жақсы жұмыс істеді? Неліктен олар адамдарға жоғары деңгейде қызмет етуге және өзін жақсы сезінуге тұрақты түрде көмектесті? Мұнда тереңірек бір нәрсе бар ма? Бұл жетістіктің негізі неде? Бұл әдіснаманың ішінде және айналасында қай уақытта, қай жерде немесе кімге қолданылса да өзгермейтін негізгі принциптер бар сияқты көрінді.

Адам гравитация туралы ештеңе білмей-ақ керемет жарыс көлігінің жүргізушісі бола алады, тіпті гравитация рульдегі барлық әрекетке әсер ететін негізгі күш болса да. Жарыста жеңіске жету үшін жүргізушіге тек басқаруды, түзу жолдардағы жылдамдықты және бұрылу техникасын меңгеру, сондай-ақ көлікті әрқашан бақылауда ұстауды ұмытпау жеткілікті. Сіз өз жұмысыңызды істеңіз, ал гравитация өз жұмысын істейді. Өзіңізді басқарыңыз, сонда автомобиль де жақсы болады. Бірақ біраз уақыттан кейін жылдам айдау жеткіліксіз болса ше? Егер сіз өз дағдыларыңыздың неге соншалықты жақсы жұмыс істейтінін және олар сізді апаттан қалай сақтайтынын көбірек білгіңіз келсе ше? Егер өз жетістіктеріңіздің сырларын түсіну өнімділіктің көбірек құралдарына және бұдан да үлкен жетістіктерге жетелесе ше?

1997 жылы мен өнімді мінез-құлықтың негізі болып көрінетін принциптер жиынтығын жинақтап, сол ақиқаттардың күнделікті өмірдегі маңызы мен қолданылуы туралы бейресми эсселер жазу арқылы осы сұрақтарды зерттей бастадым. Мен адамның өнімді болу қабілеті оның босаңсу қабілетіне тікелей пропорционал деген негізгі тұжырымдамамды кеңейте түстім. Мен өнімді мінез-құлықтың төрт негізгі бағытын тереңірек зерттедім:

Мен адамдарға тәртіптің өзі емес, оларға тәртіпті тәсіл қажет екенін түсіндім. Оларға қаттырақ жұмыс істеудің қажеті жоқ еді — оларға өз жұмысын егжей-тегжейлі деңгейде жақсырақ анықтау және олардың барлығына бір уақытта назар аудару керек болды.

Мұның бәрінің негізінде мен көптеген жылдар бұрын каратэні оқып жүргенде кездестірген «су тәрізді ақыл-ой» (mind like water) тұжырымдамасы жатыр. Тоғанға тас лақтырғанда, су не істейді? Ол тастың күші мен массасына толықтай сәйкес жауап береді. Ол артық та, кем де істемейді. Ол тым қатты немесе тым әлсіз реакция бермейді. Ол мүлдем реакция бермейді. Ол жай ғана өзіне келген нәрсемен әрекеттеседі, содан кейін өзінің табиғи күйіне оралады. Су мұны тек өзінің табиғаты бойынша ғана істей алады. Адам баласы тек саналы жүйесі болса және ол жүйе хаос пен күйзеліске төтеп бере алатын принциптерге негізделген болса ғана осылай әрекет ете алады. Ол принциптер біздің табиғатымыздың терең қабаттарымен үйлесуі керек.

Эсселер жаза бастағаннан кейін екі жыл өткен соң, мен өз әдістеріммен таныс болғандарға ақпараттық бюллетень жазып, таратуды жөн көрдім. Менің мақсатым — тәжірибешілер желісін жандандыру және жақсы жұмыс істеуге, үздік тәжірибелерімен бөлісуге және өмірді бағалауға арналған адамдар қауымдастығын құру болды. Әрбір бюллетень жайбарақат бақылау мен мінсіз орындаудың артындағы идеяларды нығайтуға және кеңейтуге арналған. Мен адамдар қалай жауап берер екен деп ойладым.

Жауап менің күткенімнен де асып түсті. Екі жылдың ішінде оқырмандар саны екі мыңнан жиырма мыңға дейін, яғни он есе өсті. Бір жылдан кейін ол отыз мыңға жетіп, серпін ала берді. Адамдар бюллетеньдерді өздерінің онлайн желілері арқылы тарата бастады. Олар бүкіл елге және бүкіл әлемге электронды пошта арқылы жіберіліп жатты. Кейбіреулер қағаз көшірмелерін басып шығарып, степлермен бекітіп, достары мен әріптестеріне таратып жүрді. Тағы біреулер оларды жұмыстағы лифттерге іліп қойды. Олар барлық жерде пайда болды. Эсселердің кейбірі практикалық кеңестерге көбірек бағытталса, басқалары тереңірек зерттеді. Олардың бәрі менің «неліктен» дегенді түсінуімді дамытып, тереңдетті және бұрынғы айтылғандарға құндылық қосты.

Кері байланыс өте оң болды — адамдар негізгі қағидаларды нығайтуға, нәзік тұстарды зерттеуге және кейбір қарапайым техникалар, құралдар мен түсініктер беретін тосын сыйларға құштар болып шықты. Бұл адамдар «Өмірді түзету» курсының шәкірттері емес еді — бұл материалды пайдаланудан ең терең нәтижелер алғандар планетадағы ең пысық және зерек адамдар, олардың көбі кез келген стандарт бойынша өнімділіктің жоғары деңгейінде болғандар.

Бұл материалдарды жеке кітап етіп жинақтайтын уақыт келді.

Келесі принциптер, түсініктемелер мен эсселер тек кеңестер мен айла-тәсілдерден де көп нәрсені ұсынатын ой-түйіндер жиынтығын құрайды. Адамдар менің Getting Things Done кітабында сипатталған үздік тәжірибелердің толық әдісін енгізсе де, енгізбесе де, кез келген уақытта өнімділігі мен әл-ауқатын жақсарту үшін тұрақты түрде жасай алатын нәрселер бар. Осы принциптер мен эсселерде сіз сондай элементтердің расталғанын және нығайтылғанын табасыз.

Жазбалар өздері қолдайтын өнімді мінез-құлықтың төрт негізгі саласына бөлінген: аяқтау, назар аудару, құрылым және әрекет. Осылай топтастырылған принциптер мен эсселер тек осы тақырыптармен шектелмейді немесе оларды толық баяндамайды, керісінше сіздің жеке ойлауыңызға және істерді реттеудің жақсы жолдарын іздеуіңізге түрткі болуға арналған.

Кейде адамдар (және топтар) ескі нәрселерді аяқтап, «палубаны тазартудан» (I бөлім) барынша тиімділік алады. Басқа уақытта назарды дұрыс бағытқа бұру негізгі кілт болады (II бөлім). Тағы бір жағдайларда өсу үшін құрылымдар мен жүйелер маңызды болуы мүмкін (III бөлім). Ал кейбіреулерінде бәрін мінсіз істеуге тырысуды доғарып, жай ғана іске кірісу қажет болады (IV бөлім). Бұл аспектілердің бәрі маңызды, бірақ көбінесе олардың біреуі өнімділіктің келесі деңгейіне өтуге себеп болады. V бөлім ағымды бақылауда ұстауға арналған негізгі тәжірибелерді еске салатын тексеру тізімдерін ұсынады.

Эсселер өздерінен бұрынғы принциптерді дәлме-дәл түсіндірмейтінін, керісінше сол тақырыптар бойынша ой қозғайтынын байқайсыз. Ал соңындағы «Айтпақшы...» деген сұрақтар жай ғана өз өміріңізде қолдану мүмкіндіктері туралы ойлануға арналған катализаторлар болып табылады. Адам мінез-құлқы мен санасы бір уақытта өте қарапайым, өте күрделі және шексіз зерттелетін нәрсе болуы мүмкін, сондықтан мен ештеңені тым қатып қалған ереже ретінде көрсетпеуге тырыстым. Бірақ сіз жұмыстың жоғары деңгейде қалай атқарылатыны, біздің қалай жұмыс істейтініміз және әлемнің қалай жұмыс істейтіні туралы кем дегенде тұспалдар табасыз. Осы принциптерді қабылдап, іс жүзінде қолдана бастағанда, сіз өз жұмысыңызға және жалпы өміріңізге үлкен үлес қосуыңыз әбден мүмкін. Оларды оқу сіздің қабылдауыңыздағы нәзік өзгерістерді нығайтады, бұл мінез-құлықтың өзгеруіне әкеледі. Мінез-құлықтың өзгеруі әрекет пен нәтиженің өзгеруіне соқтырады. Істер барған сайын үлкен ауқымда дами береді. Өзгеріс болады және позитивті бетбұрыс жасалады. Көбінесе стратегиялық орындарда жүйелі түрде жасалатын кішкентай нәрселер ең үлкен айырмашылықты тудырады.

Айтып өткенімдей, сізге қаттырақ жұмыс істеудің қажеті жоқ болар. Сондай-ақ Getting Things Done ұсынған барлық бөліктері мен процестері бар кезең-кезеңімен жүйені енгізу қажет емес деп сезінуіңіз мүмкін. Бірақ кейде сізге аяқталмаған істерді жақсырақ басқару, шығармашыл және кең ауқымды болу, ойлауда зейіндірек болу, түйсігіңізді пайдалану, жақсырақ құрылымдарға ие болу, икемді және жайбарақат болу немесе жай ғана келесі қадамдарға көшу қажет болуы мүмкін. Осы айтылғандардың кез келгені немесе барлығы сізді өнімдірек етеді. Бұл кітап осы салалардың барлығында маңызды перспективаларды ұсынады және сізді жаңа деңгейлерге көтеру үшін қажетті кілт болуы мүмкін.

Бұл материалдан сізге таныс бір нәрсені табуыңыз мүмкін. Оны басқа жерден оқығаныңыз үшін емес, оны іштей білетін нәрсеңіз ретінде танисыз. Бұл мазмұннан құндылық алу үшін жаңа дағдылар немесе жаңа ақпараттың күрделі жиынтығын үйрену қажет емес. Бұл жазба сіз білетін және істеп жүрген тиімді нәрселердің көбін растауы мүмкін. Бірақ ол сізді сол түсінікті неғұрлым саналы және жүйелі түрде қолдануға шақырады — нағыз күш осында жатыр. Бұл кез келген жерде, кез келген уақытта қолданылатын тиімді перспективалар мен мінез-құлықтардың жиынтығы. Әрқайсысының өз артықшылығы болса да, тұтастай алғанда олар жеке бөліктерінің қосындысынан да үлкен тәжірибе береді. Оны ретсіз немесе басынан аяғына дейін оқысаңыз да, парақтарды аударған сайын өмірге деген серпінді, позитивті дайындықтың үлкен бейнесін көруге шақырамын.

Мен жеке тиімділік принциптерін зерттеу мен сезінудің шексіз жолдарына әлі де таң қаламын. Біздің саяхатымыз әрқашан бірдей негізгі ақиқаттарға оралады, бірақ зерттеулеріміз бізді сол түсініктерге жаңа және тереңірек жолдармен қайта әкеледі. Осы кітаптағы ойлар сөзсіз жаңа есіктер ашады және бұдан арғы жаңалықтарға жетелейді. Мағынаның бір қабаты екіншісіне, содан кейін келесісіне жол береді. Бұл кітапта бар нәрселер сияқты, әлі енбеген нәрселер туралы ойлау да мен үшін өте қызықты әрі шабыттандырады. Мен бұл кітапты соңғы акт емес, жаңа есік ретінде табасыз деп үміттенемін.

Жауынгерлік өнер шеберінің «дайындық күйі» енжар, реактивті немесе шектеулі емес. Ол толықтай серпінді, тірі, шығармашыл және кең ауқымды. Бірақ ол оңайлықпен келмейді. Ол жұмыс пен өмірдегі барған сайын жетілдірілген дайындық пен тәжірибе арқылы мүмкін болады. Бұл принциптер сіздің жолыңыздағы жол белгілері мен нұсқаулықтар болсын.

І БӨЛІМ

ШЫҒАРМАШЫЛЫҚ ҮШІН БАСЫҢДЫ ТАЗАРТ

немесе

Аяқталмаған істердің сені жайына қалдыруына қол жеткізу

Бұл ақылға сыйымсыз. Біз істеуіміз керек жұмыстардың көптігінен жұмысымызды бітіруге үлгермейміз. Егер егжей-тегжейлермен айналыспасақ, оларды әлдеқайда жақсырақ реттер едік. Масалар үлкен аң аулаудың берекесін алуы мүмкін. Бұл туннельдің соңында жарық бар, бірақ шығудың жолы — ішімен өту. Кейде өнімді энергияның ең үлкен өсімі өрмекші торын тазалаудан, ескі істермен айналысудан және «палубаны тазартудан» — алға жылжуға кедергі келтіретін қоқыстарды кесіп тастаудан келеді.

1.

Тазалау жаңа бағыттар ашады.

Аяқталмаған істерді (ашық циклдерді) — мейлі ол ірі жобалар болсын, мейлі әлі реттелмеген ескі заттар салынған қораптар болсын — аяқтау кез келген жаңа нәрсе үшін таза, айқын және толыққанды энергияға жол ашады. Біз жиі алда не күтіп тұрғанын немесе неден бастау керектігін білмей жатамыз. Мұндай сәтте жай ғана бір нәрсені тазалаңыз немесе аяқтаңыз — дәл алдыңызда тұрған айқын бір істі дереу қолға алыңыз. Көп ұзамай сізде келесі қадамды түсіну үшін күш-қуат пен айқындық пайда болады және сіз барлық бағытта тиімді әрекет ету үшін алаңды босатасыз. Кіріс жәшігін реттеңіз, электрондық поштаңызды тазалаңыз немесе үстеліңіздің ортаңғы суырмасын жинаңыз. Оны бәрібір бір кездері істеуіңіз керек қой.

Белгісіздікке дайынсыз ба?

БІР НӘРСЕ КЕЛЕ ЖАТЫР — бәлкім, бірнеше күн ішінде — ол сіздің әлеміңізді өзгертеді. Сіз оны әлі көрмей тұрсыз. Оның не туралы екенін де білмейсіз. Бірақ ол осында, тоқтаусыз алға жылжып келеді және сіз күтпеген жерден жоспарыңызды өзгертуге тиіс. Ол ерте ме, кеш пе — бірақ міндетті түрде пайда болады. Маған сеніңіз.

Күнтізбеңізге бүгіннен бастап тура төрт аптадан кейінгі күнге мына сөздерді жазып қойыңыз: «Бір ай бұрын Дэвид Аллен мен болжай алмаған, бірақ маған айтарлықтай әсер ететін бір нәрсе болады деп айтты». Менің қателескенімді дәлелдеп көріңіз.

Сіз дайынсыз ба? Ол күтпеген оқиға немесе ақпарат сізді одан сайын тығырыққа тіреп, жағдайды бақылаудан шығарып жібере ме? Әлде сіз оны өзіңізді жаңа деңгейде көрсетуге және үлес қосуға мүмкіндік беретін кезекті шығармашылық мүмкіндік ретінде көресіз бе? Жаңа тәжірибе әкелетін тосынсыйларға қалай дайындалып жатырсыз?

Кез келген күтпеген мүмкіндікті жеңудің негізгі екі деңгейі бар деп ойлаймын:

Ескі азиялық мәтелде: «Бейбіт уақытта көбірек тер төксең, соғыста азырақ қан төгесің», — делінген. Әскери модель жаман емес — қарулы күштерде егер сіз соғыспай жатсаңыз, демек жаттығып жатырсыз. Көптеген адамдар өзгерістерге ұзақ демалысқа бірнеше күн қалғанда, ажырасып, барлық мүлкін сатып көшіп жатқанда немесе өмірлік маңызды оқиға орын алып, өз міндеттемелері мен «заттарына» қайта үңілуге мәжбүр болғанда ғана дайындалады. Олар бәрін жинап, аяқтап, өздерімен және өзгелермен жасасқан келісімдерін қайта қарастырады.

Барлық интеллектуалдық даму бос уақыттан басталады. — СЭМЮЭЛ ДЖОНСОН

Мұны апта сайын жасап тұруды ұсынамын. Сондай-ақ, жиналыс кешігіп басталғанда кіріс жәшігіңізді реттейтіндей немесе оқу керек материалдарды қарайтындай деңгейде ұйымдасқан болыңыз. Немесе жұбайыңыздың дайындалуын (шынымен дайын болуын) күтіп тұрғанда, жасай алатын телефон қоңырауыңыз бар-жоғын тексеріп алыңыз. Мен бұл планетада әр минут сайын өз уақытын бағалайтын және осындай сәттерді тиімді пайдаланатын адамдарды өте аз кездестірдім. Егер сіз уақытыңызды олай пайдаланбайтын болсаңыз, өзіңізден «Неге?» деп сұраңыз.

Болашақ туралы шығармашылық тұрғыдан ойлауға мүмкіндік беретін жалғыз жол — кешірімділік актісі. — ӘКЕ ДЕСМОНД УИЛСОН

Соңғы рет қашан жобаларыңыздың тізімін (аяқтау үшін бірнеше әрекетті қажет ететін істер) жаңартып, жүйеңізге әрқайсысы үшін келесі әрекеттерді енгіздіңіз? Егер сіз мұны істемеген болсаңыз, демек сіз артық стрессті бастан кешіріп жатырсыз.

Егер сізде әлі жоқ болса, барлық жерде қолжетімді ақпарат жинау құралын алыңыз. Кез келген идея келгенде оны жазып немесе жазып алатын бірдеңе керек. Ол әрқашан сізбен бірге болуы тиіс — жағажайда, спорт залында, жұмыс үстелінде немесе кешкі ас ішіп отырғанда. Оны әмияныңызбен немесе сөмкеңізбен байланыстырып қойсаңыз, өте пайдалы болады. Сіз жеке және кәсіби тұрғыдан есейген сайын, ең жақсы идеяларыңыз сол сәтте жүзеге асыру мүмкін емес жерлерде көбірек келетін болады.

Бәрін білген кезіңізде сіз қараңғы аспан сияқтысыз. Кейде қараңғы аспанда найзағай жарқ етеді. Ол өткеннен кейін сіз бәрін ұмытасыз және қараңғы аспаннан басқа ештеңе қалмайды. Ең бастысы — кенеттен күн күркірегенде таңғалмау. Найзағай жарқ еткенде керемет көріністі көруге болады. Біздің ішімізде бостық болғанда, біз әрқашан жарқылды бақылауға дайын боламыз. — СЮНЬРЮ СУЗУКИ

Сіз болашақта құнды болуы мүмкін немесе өзіңізбен және өзгелермен келісімді білдіретін барлық нәрсені басыңыздан шығарып тастау керектігін интеллектуалдық тұрғыдан түсінуіңіз мүмкін. Бірақ оны іс жүзінде қолдану үшін, ойыңызға келген сәтте жазып отыруыңыз керек. Осы мәтінді оқу барысында қандай да бір «жасайтын іс» ойыңызға келсе, оны қайда жазып жатырсыз? Қалта блокноттары, шағын карточкалар, диктофондар — мейлі не болса да.

Ақпарат жинау құралыңызды ретке келтіріп, оны күнделікті өмірдің ажырамас бөлігіне айналдырыңыз. Осыз бір жаққа шығу аяқ киімсіз көшеге шыққандай оғаш сезілуі тиіс. Бұл сізді шығармашылық ойлау мен әрекет етудің мүлдем жаңа деңгейіне көтереді.

Айтпақшы...

2.

Сіз не істемей жатқаныңызды нақты білгенде ғана, сол істелмеген істер үшін өзіңізді жайлы сезіне аласыз.

Стресс өзіңізбен жасасқан орындалмаған келісімдерден туындайды. Сіз бұл стрессті тек келісімнен бас тарту, оны орындау немесе оны қайта қарау арқылы ғана жеңілдете аласыз. Бірақ сіз жасағаныңызды ұмытып кеткен келісімді қайта қарай алмайсыз. Психикалық жедел жадыда (psychic RAM) өткен шақ немесе болашақ туралы түсінік болмағандықтан, онда сақталған нәрселер сізді үнемі мазалап, орындауды талап етеді. Қысымды азайту үшін оларды саналы деңгейге шығарып, сол күйде ұстау керек.

Миыңызды тазартыңыз. Бұл асқазанды тазартқаннан да жақсы әсер етеді. — МИШЕЛЬ ЭЙКЕМ ДЕ МОНТЕНЬ

Неліктен «ұйымдасқан болу» әдетте нәтиже бермеді?

Өткен күні мен тағы бір BFO (Blinding Flash of the Obvious) — айқын нәрсенің жарқ етіп көрінуін бастан өткердім. Көптеген адамдардың «ұйымдасқан болуға» аллергиясы бар, өйткені олар «жасалатын істер тізімін» қолдануда сәтсіздікке ұшырап келеді. Ол тізімдер жұмыс істемеді, өйткені олар мүлдем бөлек функцияларды бір оқиға мен контекстке сыйғызуға тырысты. Егер сіз бір нәрсені тым қарапайым етуге тырыссаңыз, бұл бәрін күрделі әрі қиын етіп жібереді. Иә, бәріміз де басымызда көптеген істердің айқайлап тұрғанын сезіндік және «тізім жасау» арқылы уақытша жеңілдік алдық. Бірақ бұл «жараға жапсырылған пластырьлер» тұрақты стратегия ретінде жұмыс істемейді.

Адамдардың көбі тізім жазуға отырғанда, олар іс жүзінде біз анықтаған жұмыс процесін меңгерудің бес кезеңін біріктіруге тырысады: жинау, өңдеу, ұйымдастыру, шолу және орындау. Олар бір мезгілде ойындағы нәрселерді шығарып алуға, олардың мәнін анықтауға, оларды логикалық немесе мағыналық тұрғыдан реттеуге, бір-бірімен салыстыруға және «ең маңызды» істі таңдауға тырысады. Осылай істейтін адамдар әдетте қысқа мерзімді түсініксіздіктен арылғанымен, жиналмаған, өңделмеген, ұйымдастырылмаған, көрінбейтін және бағаланбаған істердің алдында дәрменсіз болып қалады.

Көптеген зерттеулер мен коучингтер барысында біз жұмыс процесін басқарудың бұл кезеңдерін бөлек-бөлек орындау ең тиімді екенін анықтадық. Алдымен ойыңыздағының бәрін, мейлі ол кішкентай немесе үлкен болсын, жинауыңыз керек. Содан кейін сол тізімдегі әрбір элементті бағалап: «Бұл бойынша әрекет ету керек пе?» — деп сұрауыңыз керек. Егер солай болса, нәтижесі қандай? Келесі әрекет қандай? Содан кейін осы ойлаудың барлық нәтижелерін тиісті санаттарға ұйымдастыруыңыз керек. Осы кезде ғана сіз не істеу керектігі туралы барлық нұсқаларды анық шолып, шешім қабылдау критерийлерін (уақыт, энергия, контекст, басымдықтар және т.б.) ескере отырып, ең жақсы таңдау жасай аласыз.

Бәрін мүмкіндігінше қарапайым ету керек, бірақ одан да қарапайым емес. — АЛЬБЕРТ ЭЙНШТЕЙН

Өзіңізді басқару — қарапайым, бірақ оңай емес.

Бес минут уақыт бөліңіз, жылдам жазатын бірдеңе табыңыз және басыңызға келгеннің бәрін қағазға түсіріңіз. Талдамаңыз және ұйымдастырмаңыз. Кейінірек олардың мағынасы бар-жоғын анықтай жатарсыз. Әзірге тек «төгіңіз». Өзіңізге бір уақытта бір ғана іспен айналысуға еркіндік беріңіз. Шығармашылық танытыңыз, көреген болыңыз, өзіңізді көрсетіңіз, бәрін жазып алыңыз, бірақ ол бойынша бірдеңе істеуге міндеттімін деп сезінбеңіз! Кейінірек, атқарушы рөліне дайын болғанда, әрбір жазбаңызға қайта оралып, олардың нені білдіретінін және не істейтініңізді шешесіз. Содан кейін, менеджер ретінде сол сәттегі уақыт пен орынға сәйкес келетін тактикалық шешім қабылдайсыз. Бұл кезеңдердің әрқайсысы бірегей энергия мен көзқарасты қажет ететін үлкен жұмыс. Оларды шатастырмаңыз.

Айтпақшы...

3.

Өз міндеттемелеріңізді білу жаңаларын дұрыс таңдауға мүмкіндік береді.

Егер сіз жұмысыңыздың қазіргі толық тізімін білмесеңіз, не істей алмайтыныңызды толық сезінбейсіз. Сіздің жауапкершілігіңіз сізді шексіз жаңа істерге жетелейді. Барлық міндеттемелеріңізді саналы түрде бақылағанда, сол жауапкершілік сезімі сізді іріктеуге және «жоқ» деуге мәжбүр етеді, өйткені сіз өз мүмкіндіктеріңізді жақсырақ түсінесіз. Мысалы, егер сіз оқитын материалдарды әртүрлі жерлерге қойсаңыз, олардың ешқайсысын оқып бітіре алмайсыз. Олардың бәрін бір жерге жинаңыз, сонда екі минуттық шолу арқылы көбін реттей аласыз.

Орталық шек болған кезде

Менің жұмыстың «жекпе-жек өнеріне» үйрету әлемімде тұрақты тақырып туындайды: Еркіндік пен құрылым арасындағы алтын орта қайда? Ұйымдасқандық қашан тым артық болып кетеді, бақылау қашан шектеуге айналады? Екінші жағынан, еркіндік қашан жеңіліске, белгісіздік қажытуға, ал қамсыздық ұқыпсыздыққа айналады?

Өзін нақты бағалай білетін және не ала алатыны мен не қолдана алатынының арасындағы тепе-теңдікті сақтай алатын адам шынымен де бақытты. — ПИТЕР МЕР ЛАТАМ

Біз шекаралар бізді шектейді деп ойлауға дағдыланғанбыз — «Мені қоршама». Бірақ сонымен бірге бір нәрсеге қол жеткізу үшін қысым көрсетіп, тер төгу керек екенін де білеміз. Қай тәсіл тиімдірек?

Мұнда біз екі өзара толықтыратын қателіктен қашуымыз керек: біріншіден, әлем біздің қолымызға дайын тұрған бірегей, ішкі, алдын ала бар құрылымға ие деп ойлау; екіншіден, әлем мүлдем хаос деп ойлау. Бірінші қателік — астрономдардың алыстағы шоқжұлдыздардың шынайы есімдерін қалай тапқанына таңғалған студенттің қателігі. Екінші қателік — Льюис Кэрроллдың теңіз пілінің аяқ киімді кемелермен, ал қырыққабатты корольдермен бір топқа қоюы. — РЕЙБЕН АБЕЛЬ

Бұл жай ғана теориялық немесе философиялық талқылау емес. Күнделікті төрт жүз электрондық хат, жүз дауыстық хабарлама және елу күтпеген кедергілер алғанда, сіз «еркіндік пен құрылым» мәселесіне тап боласыз. Еркіндікті жақсы көретіндер мұндай ақпарат ағынына ашуланады және оларды елемегісі келеді (қызықты әрі «ыстық» хаттардан басқасын). Бақылауды ұнататындардың әрбір ұсақ-түйек үшін ережелері мен папкалар ішіндегі папкалары бар, олар кеңірек фокустан туындайтын «заттардан» қорқып, өз өмірлерінің ауқымын шектеп тастауы мүмкін.

Екі тарапты да түсінуге болады. Біз бақылауды қалаймыз, бірақ шектелгіміз келмейді. Мәселе «бақылау» деген ұғымның жағымсыз мағынада (түрмеде отырғандай) қабылдануында. Екі жақтың да пайдасын көрудің жолы бар. Ол — концентрация (шоғырлану) және кооперация (ынтымақтастық) деген екі негізгі қадам арқылы ойын ойнау.

Осы екеуі біріккенде, біз қалаған еркіндікке және тиімділікті арттыру үшін қажетті құрылымға ие боламыз. Концентрация — физикада да, өмірде де күштің кілті, ал кооперация — сол энергияның тиімді ағыны үшін майлағыш материал. Үздік спортшылар мұны керемет көрсетеді. Олар өте жоғары шоғырланған және қоршаған ортаның шындығына ерекше назар аударады, өз пайдасына жұмыс істеу үшін соған бейімделеді.

Электрондық поштаңызды реттеу үшін сізге концентрация қажет. Сіз не істеп жатырсыз және әрбір хаттың оған қандай қатысы бар? Сонымен қатар, сіз кооперация жасауыңыз керек. Хаттар сонда тұр — сіз оларды тудырдыңыз немесе келуіне рұқсат бердіңіз, енді олармен жұмыс істеу стратегиясы мен процесін жасауыңыз керек. Бір тәсіл екіншісіне қызмет етеді. Кедергілер мен алаңдаушылықтардан жоғары тұру үшін өзіңізбен және әлеміңізбен ынтымақтасуыңыз керек, сонда ғана шоғырлана аласыз. Ал заттардың табиғатын түсіну және олармен бірлесіп әрекет ету үшін шоғырлануыңыз қажет.

Істерді бітірудің асыл өнерінен бөлек, істерді бітірмей қалдырудың да асыл өнері бар. Өмір даналығы маңызды емес нәрселерді алып тастаудан тұрады. — ЛИНЬ ЮЙТАН

Өмір мен жұмыс мәселелерін талғаммен шешу істеп жатқан ісіңізге қатаң назар аударуды және әлеміңіздің барлық егжей-тегжейін терең сезінуді қажет етеді. Бұл оңай естілуі мүмкін, бірақ не істеп жатқаныңызды саналы түрде білу, қайда бара жатқаныңызды түсіну, барлық міндеттемелеріңізді анықтау және қазір болып жатпаған нәрселермен ынтымақтаса білу — үлкен жетістік. Сонда ғана сіз қазір болып жатқан нәрсеге толық шоғырлана аласыз.

Айтпақшы...

4.

Баратын жеріңізге жету үшін қай жерде екеніңізді білуіңіз керек.

Картада қай жерде екеніңізді білмейінше, ол жұмыс істемейді. Өзіңізді кеңістік пен уақытта анықтау қозғалыс үшін бағдар береді: қанша қашықтық және қай бағыт қажет екенін түсінесіз. Қазіргі шындықты объективті түрде көру түсініксіздікті азайтады. Қазіргі уақытта — компанияңызда, жобаңызда, өміріңізде — не нәрсе шындық екендігі туралы өзіңізбен және өзгелермен келісімге келу ілгерілеу үшін өте маңызды.

Болашақты ұмытыңыз — жағдайды бақылауға алыңыз

Жеке өсу қозғалысында: «Сіз неге қарсылассаңыз, соған байланасыз», — деген ескі сөз бар. Соңғы кездері мен мұның адамдар мен олардың жұмысы үшін қаншалықты шындық екенін байқап жүрмін. Егер сіз қазіргі жұмысыңыздың не екенін нақты білмесеңіз және объективті түгендеуден қашсаңыз, жұмысыңызды өзгерту немесе жақсарту сізге қиын болады.

Болашаққа деген шынайы жомарттық — қазіргі уақытқа бәрін беру. — АЛЬБЕРТ КАМЮ

Менен жиі: «Басымдықтарды қалай белгілеймін?» — деп сұрайды. Менің қарсы сұрағым әрқашан бірдей: «Сіздің жұмысыңыз не?» Қай істің маңыздырақ екенін білу үшін сізде нені сақтағыңыз келетіні, неге қол жеткізгіңіз келетіні туралы бағдар болуы керек. Бірақ дәл қазір сіздің «жұмысыңыздың» толық көрінісі қандай? Бұл адамдар ойлағандай айқын бола бермейді.

Сіз бұл сұраққа басқа алты сұраққа жауап беру арқылы жауап бересіз (төменнен жоғары қарай):

Сіздің қазіргі тапсырмаларыңыз қандай? Бұл — барлық міндеттемелеріңіз бен жауапкершіліктеріңіз бойынша дәл қазір жасауыңыз керек физикалық әрекеттер: қоңыраулар, хаттар, әңгімелер, тапсырмалар, идеялар және т.б. Әдетте адамда күніне осындай 100-ден 200-ге дейін іс болады.
Сіздің қазіргі жобаларыңыз қандай? Бұл — сіз қол жеткізуге келіскен нәтижелер, оларды аяқтау үшін бірнеше әрекет қажет (мысалы, көлікке жаңа шина салу, балаларды жазғы лагерьге орналастыру, компания сатып алу). Көптеген адамдарда мұндай 30-дан 100-ге дейін жоба болады.
Сіздің қазіргі жауапкершілік аймақтарыңыз қандай? Көбінесе адамдарда 10-нан 15-ке дейін болады, оған жұмыстағы негізгі бағыттар (кадрларды дамыту, активтерді басқару, жоспарлау және т.б.) және өмірдің негізгі санаттары (қаржы, денсаулық, отбасы, мансап, демалыс және т.б.) кіреді.
Сіздің жұмысыңыз бен жеке істеріңіз келесі жылы қалай өзгереді? Бұл — алдағы айларда орындалуы тиіс мақсаттар, өзгерістерге ниеттер, ірі жобалар және т.б.
Ұйымыңыз, мансабыңыз және жеке өміріңіз қалай өзгереді? Бұл — ауқымды көрініс, алдағы бірнеше жылда жағдайдың қалай болуы керектігі туралы пайымдау (vision).
Сіз бұл планетада не үшін жүрсіз? Бұл — сіздің өмірдегі мақсатыңыз, адам ретіндегі «жұмысыңыз».

Өз жасыңа үйрену үшін шамамен он жыл қажет. — БЕЛГІСІЗ

Егер сіз осы алты деңгейдің бәрі бойынша міндеттемелеріңізді, мәселелеріңізді және жобаларыңызды толық түгендеп шықсаңыз, сізде жұмысыңыздың жақсы анықтамасы болады. Дегенмен, бұлардың бәрін толық анықтаған адамдарды өте сирек кездестірдім.

Мен көбінесе адаммен оның ең қарапайым екі деңгейіндегі (қазіргі әрекеттер мен жобалар) жұмысын анықтау үшін 10-15 сағат жұмсаймын. Осы деңгейлерде «психологиялық палубаны» тазаламайынша, адамдар бастығымен, серіктесімен немесе жұбайымен жұмыс сипаттамасын қайта қарау немесе қарым-қатынастағы өзгерістер туралы сөйлесуге дайын болмайды. Ең қарапайым деңгейде не істеп жатқанын анықтамағандар әдетте компаниядағы, әлемдегі және өмірдегі өзгерістерге бейімделу туралы ойлануға қарсылық танытады.

Тәртіп (дисциплина) басып тастау немесе бақылау емес, сондай-ақ қандай да бір үлгіге немесе идеологияға бейімделу де емес. Бұл — ақыл-ойдың «не бар» екенін көруі және сол «бар нәрседен» үйренуі. — ДЖ. КРИШНАМУРТИ

Көптеген адамдар болашақта басқа бірдеңе жасағысы келетінін немесе басқа біреу болғысы келетінін бұлдыр сезінеді. Бірақ өмірдің барлық деңгейлерінде нақты қай жерде екендігі туралы бағдар болмаса, олар «Ұшқыш голландиялық» сияқты мәңгілік қаңғыруға мәжбүр болады. Бірақ дәл қазір алдыңызда тұрған істерді реттеу және басқару, тіпті аз ғана нәтижеге қол жеткізу, сіздің тарапыңыздан ешқандай қосымша күш жұмсамай-ақ, болашаққа деген табиғи шабыт пен шығармашылыққа жол ашады.

Картада қай жерде екеніңізді білмей, мақсатыңыз қаншалықты айқын болса да, есіктен шыққанда солға не оңға бұрылу керектігін білмейсіз. Өмір мен жұмыста жасаған барлық нәрселеріңізді саналы түрде мойындау — үлкен сынақ. Бірақ шындықты қабылдау оны оң жағына қарай түбегейлі өзгертеді.

Айтпақшы...

5.

Шексіз мүмкіндіктер шектеулі мүмкіндіктер арқылы жүзеге асады.

Бәрін істеуге, бәріне ие болуға және бәрі болуға тырысу адам механизмін шаршатады. Сіз жетістікке жеткен сайын «көбірек және жақсырақ» деген ұмтылыс алдыңыздан шыға береді. Батып кетпей, ойынның шыңында болу үшін, шексіз «сіз қалағанның бәрін» орындалатын, нақты бөліктерге бөлу керек. Кең көлемде өзін-өзі көрсету тұрақты болуы үшін интеллект пен саналы шектеулерді қажет етеді.

Бір минуттық жұмыс процесінің менеджері

Мен радио мен теледидарға көптеген қысқа сұхбаттар бердім, онда сізге денсаулық, байлық пен бақыттың кілтін айту үшін шамамен елу үш секунд беріледі. Олар мені өз жолдауымды ең маңызды негіздерге дейін қысқартуға мәжбүр етті. Әдеттегі сұрақ: «Дэвид, өнімді болуымызға кедергі келтіретін бір нәрсе не?» Міне, менің жауабым:

Тым көп нәрсеге ие болу — мүмкін нәрсе. Бір сағаты бар адам уақыттың қанша екенін біледі; екі сағаты бар адам ешқашан толық сенімді болмайды. — ЛИ СЕГАЛЛ

«Бұл бір ғана нәрсе емес, бір-бірімен тығыз байланысты бес мәселе: Адамдар ақпаратты бастарында сақтайды. Олар бірдеңе істеу керек екенін біле тұра, нақты не істеу керектігін шешпейді. Олар іс-әрекет туралы ескертулер мен көмекші материалдарды функционалды санаттар бойынша ретке келтірмейді. Олар өз міндеттемелерінің толық әрі объективті тізімін жүргізбейді және қайта қарамайды. Содан кейін олар энергияны босқа жұмсап, қажып бітеді; өздерінің қарбалас жұмысын «ең соңғы және ең қатты» шыққан мәселелердің жетегіне беріп, бұл дұрыс іс деп үміттенеді, бірақ оның дұрыстығына ешқашан көздері жетіп, жеңілдеп қалмайды».

Мен қалай істедім?

Егер бақыланбаса, жұмыс құзыретті адамға ол батып кеткенше ағылып келе береді. — ЧАРЛЬЗ БОЙЛ

Мен жай ғана жұмыс ағымын басқарудың бес кезеңі — жинау, өңдеу, ұйымдастыру, шолу және орындау — бойынша ең нашар тәжірибелерді түйіндеп бердім. Мен сұхбат берушіге осылардың ішінен тек біреуін ғана мәселе ретінде айта алмаймын. Сіз осы жұмыс ағымының төрт қадамын өте жақсы орындай аласыз, бірақ біреуін ақсатсаңыз, бүкіл жүйе сонымен бірге құлдырайды. Процестің сапасы сол тізбектегі ең әлсіз буынмен өлшенеді.

Өмір адамнан өмірдің өзінен талап еткеннен де көп нәрсені талап еткенде — әдетте солай болады — нәтижесінде өлімнен қорқу сияқты терең тамыр жайған өмірге деген реніш пайда болады. — ТОМ РОББИНС

Көптеген адамдар ақпаратты тек басында сақтайды, бұл процестің басында-ақ қысқа тұйықталуға әкеледі. Көптеген адамдар көп нәрсені қағазға жазады, бірақ олар бойынша келесі іс-әрекетті шешпейді. Тіпті адамдар қажетті іс-әрекеттер туралы ойланған күннің өзінде (дағдарыс режиміне өтпес бұрын), олар ескертулерді сол іс-әрекетті орындауға мүмкіндік туатын контексттерде көретіндей етіп ұйымдастырмайды. Ал осы тізімдерді шабыт кезінде жинақтаған адамдардың көпшілігі де өз жүйелерінің тез ескіруіне және жүйесіздігіне жол береді. Соның салдарынан, ойлау құралдарына тиісті күтім жасалмағандықтан, өмір мен жұмыс нақты бағытталған іс-әрекет таңдауының орнына, сыртқы әсерлерге берілген реактивті жауаптарға айналады.

«Сонымен, Дэвид, оның орнына не істеуіміз керек?» (Кейбір сұхбат берушілер бұл нақтылаушы сұраққа тағы елу үш секунд береді!)

«Бұл бес ең үздік тәжірибелік мінез-құлықтың біріккен жиынтығы», — деймін мен оларға. «Бәрін басыңыздан шығарыңыз. Мәселелер «жарылғанда» емес, олар пайда болған кезде қажетті іс-әрекеттер туралы шешім қабылдаңыз. Жобаларыңыз бен олар бойынша келесі іс-әрекеттер туралы ескертулерді тиісті санаттарға бөліп ұйымдастырыңыз. Жүйеңізді жаңартып, толықтырып отырыңыз және кез келген уақытта не істеп жатқаныңыз (және не істемей жатқаныңыз) туралы интуитивті таңдауыңызға сену үшін оны жеткілікті түрде қайта қарап тұрыңыз».

Мен мұны бұдан да қарапайым ете алар едім: «Оң нәтижелерге назар аударыңыз және ең маңызды нәрсе бойынша үнемі келесі іс-әрекетті жасаңыз». Бірақ мұны кім білмейді? Осы принципті дәйекті түрде жүзеге асыру, өміріміздің әрбір аспектісін толық интеграциялау — ең үлкен сын-қатер және ол соншалықты оңай емес.

Айтпақшы... Жақында жұмыс сипаттамаңыздың (төрттен жетіге дейінгі негізгі назар аудару және жауапкершілік салалары) бақылау тізімін қарап шықтыңыз ба? Жеке өміріңіздегі (денсаулық, қаржы, мансап, қарым-қатынас және т.б.) бес-он назар аудару саласын қайта қарап, барлық қажетті жобалардың анықталғанына және олардың тиісті деңгейде сақталып тұрғанына көз жеткіздіңіз бе?

6. Бастағы екі міндеттеме күйзеліс пен сәтсіздікке әкеледі.

Сіз өзіңіздің барлық үлкенді-кішілі, жеке және кәсіби міндеттемелеріңізді бейсаналы түрде сезінесіз және егер олар саналы түрде және объективті түрде бақыланбаса және қайта қаралмаса, олар «психикалық жедел жадта» (psychic RAM) сақталады. Алайда, психиканың бұл бөлігінде өткен немесе болашақ сезімі жоқ, сондықтан ол екі аяқталмаған істі ұстап тұруға мәжбүр болған кезде-ақ, ішкі реніш пен мазасыздық тудырады. Сіздің шығармашылық бөлігіңіз екеуін де бірден істеуге тырысады, бұл мүмкін емес. Бірақ ол берілмейді. Ол қайта-қайта тырыса береді...

Getting Things Done: Реактивті ме, әлде Жауапты ма?

Жақында біреу менің «Getting Things Done» әдістемемді басымдықтар мен «жалпы көрініске» баса назар аударатын басқа бағдарламаларға қарағанда көбірек «реактивті» деп атап өтті. Бұл түсінуге болатын сын. Көптеген жұмыстарымызда бірінші кезекте үстеліңіздегі қағаздарға, миыңыздағы психикалық Post-it жазбаларына («істеу керек» және «қажет») және компьютеріңізді толтырып тұрған мыңдаған электрондық хаттарға назар аударылады. Біз бұл заттардың неліктен жиналып қалғанына немесе оларды маңыздылық ретімен қалай орналастыруға болатынына назар аударудан бастамаймыз. Дегенмен, бұл «айламыздың» өз әдісі бар.

Айналаңыздағы барлық аяқталмаған істерге уақыт пен энергия жұмсауды реактивті тәсіл деп санауға болады. Бірақ бұл шынымен солай ма? Сіз бұл мәліметтерді физикалық және психологиялық түрде өз әлеміңізге енгіздіңіз, және сіздің оларға берген реакцияңыз (немесе оның жоқтығы) сіздің энергияңыз бен барлық психикалық ресурстарыңызды басқару қабілетіңізге тікелей әсер етеді. Біздің процесс сізді оларға (жайлап) реакция білдіруге мәжбүр етеді. Олар не? Олар бойынша сіздің міндеттемеңіз қандай? Сол міндеттемені орындау үшін қандай келесі іс-әрекет қажет? Әрбір элементті тиісінше реттеу үшін не туралы ойланып, нені ұйымдастыру керек?

Біз басымдықтарды анықтайтын нәрселерден бастауымыз керек емес пе: мақсаттар, құндылықтар, ниеттер және стратегиялық міндеттер? Өткеннің егжей-тегжейіне назар аударғаннан гөрі, проактивті, шығармашылық және болашақты ойлайтын болған жақсы емес пе?

Жаңа жобаларды қолға алу міндетті түрде жақсы өзгеріс емес. Бұл ұқыпсыздық пен орындалмаудың белгісі болуы мүмкін. Бірақ аяқталмаған барлық деңгейлерге оралу және оларды аяқтау — жақсы өзгерістің белгісі. — ДЖОН-РОДЖЕР

Әрине. Бірақ біздің әдетте бұлай бастамауымыздың бір үлкен себебі — сіздің бейсаналы энергияңыздың басым бөлігі әлеміңіздегі психикалық «ашық циклдерге» (open loops) байланып тұрғанда, жалпы көрініске назар аудару мүмкін емес. Жаңа шындықты ойлау үшін қажетті шығармашылық ағынды оңай және тиімді түрде қосу және оған қол жеткізу үшін психикалық жедел жад (RAM) босатылуы керек.

Осындай егжей-тегжейлерді өңдейтін адамдармен жұмыс істеуіміздің тағы бір маңызды себебі бар: біз қуатты, өнімді және проактивті жауап беретін мінез-құлықты жаттықтырамыз. Тек «ең маңызды нәрселерді» ғана басшылыққа аламын деп мәлімдейтін көптеген адамдар олармен шұғыл немесе кезек күттірмейтін деңгейге көтерілгенде ғана айналысады. Әлі дағдарысқа жетпеген, бірақ қажетті міндеттемелерді елемеу — шын мәнінде жауапты болудан гөрі «реактивті» болу. Егер сіз айналаңыздағы ұсақ-түйектер нақты, жаңа, оң бағыт пайда болғанда автоматты түрде жоғалып кетеді деп ойласаңыз, тағы бір рет ойланыңыз. Енді сіз сол егжей-тегжейлердің бәрін жаңа көзқарасыңызға сәйкес реттеуіңіз керек. Оларды тастаңыз, архивтеңіз, орындаңыз, тапсырыңыз, қозғалысқа келтіріңіз немесе қолайлы уақытта орындау үшін тоқтатып қойыңыз.

Назарыңызды аударған барлық нәрсеге тиімді және нәтижелі жауап беруді үйрену — бұл шебердің мінез-құлқы. Сізде әрқашан басымдықтар болады және олар сіз есейген сайын өсіп, өзгереді. Олар, бәлкім, қай журналды оқығыңыз келетінін немесе қай электрондық хатқа бірінші уақыт бөлу керектігін шешуді жеңілдететін шығар. Бірақ анық және таза өңдеу және кез келген пайда болған нәрсені реттеу қабілеті тек сол басымдықтардың болуынан автоматты түрде пайда болмайды. Тіпті мақсатты немесе пайымдауды мойындап, оған міндеттеме алған кезде де, оны жүзеге асыру үшін оған әлі де «реакция» білдіруіңіз керек. Жауапкершілік (Response-ability) — дәл осы. Кез келген нәрсені тиісінше бағалауға және реттеуге өзіңізді жаттықтырған сайын, бұдан да асқақ нәтижелерге жету үшін кемелдене түсесіз.

Егер тепе-теңдік нүктесін білсеңіз, егжей-тегжейлерді реттей аласыз. Егер егжей-тегжейлерді реттей алсаңыз, ары-бері жүгіруді тоқтата аласыз. Ойыңыз сабырлы болады. Егер ойыңыз сабырлы болса, жолбарыстың алдында тұрып та ойлана аласыз. Егер жолбарыстың алдында ойлана алсаңыз, міндетті түрде жетістікке жетесіз. — МЭН-ЦЗЫ

Әрине, біз сізді өзіңізді, жобаларыңызды, жұмыс сипаттамаңызды, негізгі назар аудару салаларын, қысқа мерзімді мақсаттарды, ұзақ мерзімді пайымдауларды және өміріңіздің түпкі мәнін сәйкестендіру үшін қажетті барлық әңгімелерге жетелейміз. Бірақ біз мұны өміріңіз бен жұмысыңыздың барлық ағымдағы егжей-тегжейлерін өңдеп болғаннан кейін және бұдан былай бәрін осылай істеуге дағдыланғаннан кейін жасағанды жөн көреміз. Егер сіз үстеліңіздегі кездейсоқ қағазды немесе компьютеріңіздегі электрондық хаттарды меңгермесеңіз, сіз әлі де кез келген нәрсені жүзеге асырудың негізгі компонентін жіберіп аласыз.

Айтпақшы... Өзіңізбен жасасқан келісімді орындау үшін басыңыздан әлі шықпай, үнемі есіңізге түсіп тұратын қандай істер бар? Бүгін немен айналысудан қаштыңыз? Ол ертең сол жерде болмайды деп неге ойлайсыз? Оны дәл қазір ойыңыздан шығарып тастау қаншалықты пайдалы болар еді?

7. Басымдықтар тек саналы деңгейде ғана жұмыс істейді.

Сіздің барлық іс-әрекеттеріңіз бен жобаларыңыз сіз үшін салыстырмалы түрде маңызды, бірақ олар тек бір-бірімен саналы түрде салыстырылғанда ғана. Егер бірдеңе жадыңызға (психикалық жедел жадқа) сақталса, ол орынсыз, өнімсіз ойлау кеңістігін алады және, бәлкім, шамадан тыс жоғары немесе төмен бағаланатын болады. Барлық ашық циклдердің, олар қаншалықты үлкен немесе кіші болса да, толық, ағымдағы және қайта қарауға болатын тізімін жүргізу — сенімді басымдықтарды белгілеудің алғышарты болып табылады.

«Маңызды емес» жобалардың қауіптілігі

Бүгінгі таңда жеке өнімділіктегі тым көп сәтсіздіктер «екінші дәрежелі» маңызды істерді реттемеуден туындайды. Сізде үнемі талап етілетін «өрттер» мен дағдарыстармен айналысуға мәжбүр болғандықтан, екінші дәрежелі істермен айналысуға уақытыңыз жоқ сияқты сезім бола ма? Сол өрттер мен дағдарыстардың көпшілігі қайдан шығатынын білесіз бе? Дұрыс — барлық өрттер мен дағдарыстардың кесірінен еленбей қалған екінші дәрежелі істерден. Бұл синдром өзін-өзі түзетпейді — ол өзін-өзі қайталайды.

Егер сіз оны ықылассыз жасасаңыз, кез келген оңай нәрсе қиынға айналады. — ТЕРЕНЦИЙ

Мен мұның бір бөлігін соңғы уақытта уақытты басқару және басымдықтарды басқару тренингтерінде кеңінен таралған ABC басымдық кодтарымен ойлауға жатқызамын. Мен адамдарға уақытты неге жұмсауды таңдау мүмкіндігі болса, кейбір таңдаулар басқаларына қарағанда жақсы нәтиже беретінін үйретуді түсінемін. Бірақ бұл принциптің қараңғы жағы — «А» басымдығы болмағандықтан ғана жойылып кетпейтін көптеген ашық циклдерді басқару жауапкершілігінен қашу.

Біздің қолымыздан келетін нәрсе, біздің қолымыздан келмеуі де мүмкін. — АРИСТОТЕЛЬ

Менің семинарларыма қатысушылар көбінесе басымдықтарға, уақыт шеңберіне немесе көлеміне қарамастан, жобалардың толық тізімін жасауды неге ұсынатыным туралы сұрайды. Мен ұсынатын айырмашылық өте қарапайым: жобалар және қашан да болса/мүмкін (someday/maybe). Бірінші тізім — оларды жабу үшін бірнеше іс-әрекетті қажет ететін біз жасаған барлық ашық циклдердің толық тізімі. Көптеген адамдарда мұндай отыздан жүзге дейін іс болады. Екінші тізім — бұл сіз болашақта істегіңіз келуі мүмкін, бірақ дәл қазір олар бойынша қозғалуға міндеттеме алмаған жобалар.

Егер ол жобалар тізімінде болса, сіз олардың әрқайсысы бойынша келесі іс-әрекеттерді бірдей шешіп, әрқайсысының күйін үнемі тексеріп отыруыңыз керек. Іс-әрекеттің не екенін білсеңіз және бұл саналы таңдау болса, олар бойынша әрекет етпеуге болады. Бірақ көптеген адамдар бұл процеске араласудан қашады, өйткені олар іс-әрекеттің не екенін ойлау үшін тоқтамайды, содан кейін ол дағдарысқа айналғанша оны алға жылжытудың сансыз мүмкіндіктерін жіберіп алады.

Көптеген адамдар нашар басқаруды тағдырмен шатастырады. — КИН ХАББАРД

Сізге не жаңа шиналар керек, не керек емес. Бір сәтте шина мәселесі өте айқын шекарадан өтеді. Оған дейін — қажет емес. Одан кейін — қажет. Қажет болғаннан кейін шиналар үшін ABC санаттары болмайды. Олар сондай-ақ «квадрант» матрицасына да сәйкес келмейді. Олар не мүмкіндігінше тезірек жасалуы керек жоба, не олай емес. Болды.

Жобалар сол шекарадан өткеннен кейін, олардың «жай ғана қажет» болуынан «өте қажет» болуына дейінгі деңгейлері болады. Және көбінесе адамдар олармен «жай ғана қажет» болған кезде жауапты түрде айналыспағандықтан, «өте қажет» болғанда ғана олардың назарын аударады. «Бағасын білу үшін шина дүкеніне хабарласу» сияқты келесі іс-әрекеттің орнына, ол «дөңгелектің жарылуын жөндеу үшін Автоклубқа хабарласу» сияқты келесі іс-әрекетке айналады.

Өзіңіз орындауға міндеттелген барлық үлкенді-кішілі нәтижелерді және оларды алға жылжыту үшін қажетті іс-әрекеттерді анықтаңыз. Содан кейін сіз олардың бәрін мүмкіндігінше тезірек аяқтау және әрқайсысының қалай жүріп жатқанына көңіліңіз толу сияқты нақты тиімділік ойынына дайын боласыз.

Клиенттерге қызмет көрсету бөлімдері кез келген сұранысты немесе ашық циклді елемеуге құқығымыз бар деп есептемейді. Егер сіз өзіңізге шынымен қызмет еткіңіз келсе, сіз де солай істеуіңіз керек.

Айтпақшы... Дәл қазір онша маңызды емес болып көрінгендіктен, нені елемеуді шештіңіз? Егер ол орындалып қойса, ол қаншалықты маңызды болар еді? Ол аяқталғаннан кейін өзіңізді қалай сезінер едіңіз?

8. Ашық циклдерді жабу энергияны босатады.

Олар қаншалықты маңызды емес болып көрінсе де немесе біз олар туралы қаншалықты бейхабар болсақ та, орындалмаған міндеттемелер басқа мақсаттарға жұмсалуы тиіс психикалық отынды тұтынады. Бұл аяқталмаған мәселелер бетіне шығып, аяқталғанда (немесе аяқталған деп танылғанда), бұрын қол жетімсіз болған энергия пайда болады.

Әр күнді аяқтап, сонымен бітіріңіз. Сіз қолыңыздан келгенді жасадыңыз. Кейбір қателіктер мен негізсіз нәрселердің кіріп кеткені сөзсіз; оларды мүмкіндігінше тезірек ұмытыңыз. Ертең — жаңа күн; оны ескі сандырақтармен ауырлатпайтындай жоғары рухпен, жақсы әрі сабырлы бастаңыз. — РАЛЬФ УОЛДО ЭМЕРСОН

Қарапайым істердің сиқыры

Динамикалық көзқарасты оятудың ең тиімді жолдарының бірі — гаражды тазалау. Мені қате түсінбеңіз. Керемет стратегиялық жоспар жазу мен таза, жақсы реттелген гараж жасау — өте әртүрлі әрекеттер. Бірі жоғары деңгейдегі назарды және ағымдағы шындықтың шарттары мен егжей-тегжейлерінен тыс көре білуді талап етеді. Екіншісі сол егжей-тегжейлермен жиі қатал бетпе-бет күресті талап етеді. Дегенмен, бұл екеуінің арасында таңқаларлық әрі керемет байланыс бар.

Гаражыңызбен не істегіңіз келетіні туралы әлемдегі ең жақсы стратегиялық жоспарыңыз болуы мүмкін. Бірақ сенбі күні сіз жеңіңізді түріп, ескі джинсыңызды киіп, іске кіріскенде, бұрынғы пайымдауыңыз бір сағаттың ішінде ескіруі мүмкін. Сіздің арманыңыз сізді қозғалуға итермеледі, бірақ өте жеке шығармашылық және шынайы іспен айналысқанда пайда болған шабыт сізге бұрын елестетпеген мүмкіндіктерді ашады.

Ұзақ уақыт бойы маған өмір — нағыз өмір — енді басталатындай көрінетін. Бірақ жолда әрқашан қандай да бір кедергі болатын. Алдымен шешілуі керек бір нәрсе, аяқталмаған іс, әлі де өтелуі керек уақыт, төленуі керек қарыз. Содан кейін өмір басталуы керек еді. Ақырында бұл кедергілердің менің өмірім екенін түсіндім. — ӘКЕ АЛФРЕД Д’СУЗА

Мүмкін, бұл сіздің өміріңіз туралы жылы және шығармашылық сұрақтарды тудыратындықтан болар (Бұл суретке қашан түстіңіз? Мына тастарды жинағаныңыз есіңізде ме?). Мүмкін, бұл сіз жасаған және өзіңізге бекіткен нәрсе үшін жауапкершілікті саналы түрде алу, бұл автоматты түрде басқарушы сананы оятады. Мүмкін, бұл ескі, тоқыраған энергия өрістерін тазартып, жапқанда пайда болатын табиғи серпін болар. Нәтижесінде қолыңызда бар нәрсе бастапқыда жасағыңыз келген нәрседен мүлдем басқаша көрінуі және сезілуі мүмкін. Және ол әлдеқайда жақсы болады.

Көптеген адамдар мүмкіндікті жіберіп алады, өйткені ол жұмыс киімін киіп алған және жұмысқа ұқсайды. — ТОМАС ЭДИСОН

Сондықтан адамдар «басымдықтарды белгілеу» арқылы жұмысы мен өмірін бақылауға алғысы келгенде, мен оған сақтықпен қараймын. Бұл көбінесе олар жауапсыздықпен айналысқан нәрселері үшін жауапкершіліктен жалтару әрекеті ғана. Менің таңдауым — әрқашан олардың жұмысындағы, өміріндегі және басындағы «гаражды» тазалау. Содан кейін басымдықтар, пайымдау және жоспар нақты негізде пайда болады. Және олар сирек адамдар ойлағандай болып шығады. Қарапайым істер асқақ нәрселердің орнын баспайды. Бұл жай ғана оған апаратын құпия жол.

Айтпақшы... Қарапайым әрекеттен шабытыңыз қашан оянды? Айналаңыздағы қандай аяқталмаған цикл физикалық түрде «кірісуіңізді» қажет етеді? Арғы жағында сізді не күтіп тұрғанын елестете аласыз ба?

9. Егер ол сіздің ойыңызда болса, ол орындалмай жатқан болуы мүмкін.

Бірдеңе сіз оған қатысты ниетіңізді (нәтижені) нақтылап, оны қалай алға жылжытуды (келесі іс-әрекет) шешіп, нәтиже мен әрекет туралы ескертулерді қажет болған кезде және қажетті уақытта көретініңізге санаңыз сенетін жерлерге қоймайынша, ол сізді «мазалай» береді. Бұл сондай-ақ істердің орындалуын қамтамасыз ететін мінез-құлықтар — «орындалды» деген нені білдіретінін анықтау, «орындау» қалай көрінетінін шешу және сол ойлаудың нәтижелерін іске асыруды жеңілдететін құрылымға енгізу.

Психикалық жедел жадтың ABC-і

Жақында презентация жасағаннан кейін, бір басшы маған таңырқаған кейіппен келіп: «Меніңше, сіз менің өмірімді өзгерткен сияқтысыз», — деді. «Қалайша?» — деп сұрадым мен. «Осы уақытқа дейін, — деп жауап берді ол, — мен басымда қаншалықты көп нәрсені сақтап, басқара алатыныма мақтанатынмын, тіпті оны кеңейтуге тырысатынмын. Енді мен бұл энергияның мүлдем дұрыс емес жерге жұмсалғанын түсіндім!»

Ақыл — бұл толтырылатын ыдыс емес, тұтатылатын от. — ПЛУТАРХ

Уақыт көрсетеді.

Көп жылдар бұрын мен басыңыз бірдеңені сақтауға арналған орын немесе олай емес деп шештім. Орта жолды интеллектуалды түрде қалай ақтауға болады? Көптеген адамдар бұл туралы ойланғанда: «Жоқ, басыңыз бірдеңені сенімді түрде сақтау үшін ең жақсы орын емес шығар», — десе де, олар әлі де өмірінің жартысынан көбін сонда сақтайды. Көптеген «болар еді», «қолдан келер еді», «істеу керек», «қажет» және «істегім келеді» деген ойлар бір жерге кептеліп қалады.

Біз кім болсақ, солай болу және қолымыздан келетін нәрсеге айналу — өмірдегі жалғыз мақсат. — РОБЕРТ ЛУИС СТИВЕНСОН

Тек ақылда қалған бұл өзіндік міндеттемелер ешқандай ілгерілеушілік жасамайтын шексіз циклдер тудырады және ішкі қайшылық пен күйзеліске әкеледі. Өзіңізге қандай да бір міндеттеме алған бойда, егер ол сол сәтте орындалмаса, сіздің санаңыз ол шешілмейінше психикалық энергияны талап етеді және алады. Бұл — ментальды карма. «Маған сүт керек» және «Мен осы компанияны сатып алу-алмауды шешуім керек» деген ойлардың екеуі де психикалық жедел жадта орын алады.

Шешімі қарапайым. Жазып алыңыз. Оған қараңыз. Оны істеңіз немесе өзіңізге «Қазір емес» деп айтыңыз. Және қайта бағалау қажет болған кезде бұл нұсқаны қайта көретініңізге сеніңіз. Оны санаңыздан жоғары жүйеге беріңіз, сонда ментальды энергияңыз маңыздырақ және жақсырақ жұмыстарға ауыса алады.

Бұл ересектер үшін өзгеруі өте қиын әдет. Біз коучинг жасаған ең үздік мамандардың өзі бұл әдістеменің мәнін шын түсінген күннің өзінде, біздің тәжірибемізді толық енгізу үшін кейде екі жылға дейін уақыт жұмсайды. Олар іске кіріскен бойда энергияның үлкен серпінін және босаңсыған бақылауды сезінеді. Бірақ басыңызда дәл сол сәтте істеп жатқан ісіңізден басқа, өміріңіздің соңғы бірнеше өңделмеген сағаттары ғана қалатын деңгейге жету — бұл қолданудағы айтарлықтай жоғары кәсібилік деңгейі.

Алайда балалар мұны тез қабылдай алады. Менің пайымдауымша, жиырма бес жылдан кейін планетадағы әрбір он екі жасар бала: «Неге бұрын бәрін басыңда сақтағансың? Қандай ескірген және ақымақ нәрсе!» — деп айтатын болады. Олар өз энергияларын тиімдірек пайдаланатын болады. Олардың соған жетуіне көмектесейік.

Айтпақшы... Қандай әлі аяқталмаған істер шынымен де ойыңыздан шығып кетті? Бұған қалай қол жеткіздіңіз? Әлі де ойыңызда жүрген, бірақ шешілмей тұрған қандай іс бар? Тағы не туралы ойлауды тоқтатқыңыз келеді?

10. Шығармашылық бос орын болғанда пайда болады.

Ғалам бостықты ұнатпайды — және электр тогы блокталған жолмен ағып өтпейді. Ментальды кеңістікте тым көп алаңдаушылықтар мен басқарылмаған келісімдер мен циклдер болған кезде, ағын шектеледі. «Құбырларды» тазалаңыз, сонда сіз дерлік өздігінен пайда болатын жаңа, өнімді ойлауды тартасыз және дамытасыз.

Бәрі осы ма?

[MӘТІН АЯҚТАЛДЫ]

Мен көптеген жылдар бойы бәрін басыңыздан шығарып тастаудың құндылығын айтып келемін. Тіпті ең ынталы клиенттер мен семинар қатысушыларының бұл әдетті қалыптастыруда неге соншалықты қиналатынына таңғалатынмын. Он мыңдаған адам психикалық жедел жадының (psychic RAM) табиғаты туралы — оның кеңістігі шектеулі екенін, оның нашар жұмыс орны екенін және онда сақталған нәрселердің үнемі не артық, не кем қолданылатынын түсінді және менімен тұжырымдамалық тұрғыдан келісті. Олай болса, бұл принципті толық жүзеге асыруға деген мұншалықты қарсылық қайдан шығады?

Біздің ең үлкен желеулеріміз бойымыздағы жамандық пен ұсқынсыздықты жасыру үшін емес, бостығымызды жасыру үшін құрылған. Жоқ нәрсені жасыру — ең қиын нәрсе. — ЭРИК ХОФФЕР

Өйткені бұл жерде біздің жайлылық аймағымызға және өзіндік бейнеміздің динамикасына елеулі сын-қатерлер тудыратын тереңірек себептер бар. Мысалы, егер біз барлық туындыларымызды бір жерден көре алсақ, бұл жеткіліксіз болып қала ма деген қорқыныш. Егер бар болғаны осы болса, бұл менің қолымнан келетін ең жақсы нәрсе болса және ол бәрібір мен ойлағандай болмаса ше? Егер адамдар шынымен терең үңілсе, бұл — көптеген адамдар үшін көп жағдайда кездесетін ішкі үрей. Біз бұл шындықпен бетпе-бет келуді мүлдем қаламаймыз.

Өзіңіз білмейтін нәрсеге жету үшін / Сіз надандық жолымен жүруіңіз керек. — Т. С. ЭЛИОТ

Тіркелмеген, нақтыланбаған және өңделмеген нәрселерді ойымызда сақтау қажетсіз стресс тудырады. Бірақ егер біз оларды сонда қалдырсақ, миымызда әлі де көптеген әлеуетті құнды және маңызды ойлар бар деп өзімізді сендіре аламыз. Егер біз істеуіміз керек барлық нәрсені, сонымен бірге ол туралы барлық сындарлы ойларымызды жазып алсақ, мүмкіндіктеріміздің шегін көруіміз мүмкін. Егер біз түсініксіздік пен айқынсыздықты сақтасақ, өзімізді ақылды, қуатты және мақсатты түрде тиімдіміз деп алдай аламыз — бірақ мұны өзімізге ешқашан дәлелдеудің қажеті болмайды. «О, мен өзімнің ұлылығымды, шығармашылығымды, тапқырлығымды және динамизмімді әлдеқайда көп көрсете алар едім, бірақ менің маңыздылығым маған сондай жауапкершілік жүктегендіктен, мен оны дәл қазір көрсете алмаймын». Өзімізбен қандай қу ойындар ойнай аламыз десеңізші!

Мен сенде ештеңе жоқ екенін білемін. Сондықтан мен сенен бәрін сұраймын. Сенде бәрі болуы үшін. — АНТОНИО ПОРЧИА

Біздің жеке өнімділік әдістемеміздегі негізгі принцип бұл мәселеге тікелей қарайды: Бәрін жазып алыңыз, бәрі туралы ойланыңыз, бәріне қатысты не істеу керектігін шешіңіз және осының барлығының нұсқаларын үнемі қайта қаралып отыратын сыртқы жүйеде басқарыңыз. «Бәрі» факторы таңғажайып шындықтарды ашуы мүмкін.

Керемет тосынсый мынада: бұған тәуекел еткендер үшін — бәрін өз алдына шығарып қойғандар үшін — нәтиже қорқынышты емес, керісінше жеңілдік сыйлайды. Бұл босатушы сезім. Ол қысымның анық төмендеуін және өзін-өзі бағалаудың артуын тудырады, өйткені мұндай адамдар енді өз шығармашылығының салдарымен емес, оның бастауымен жұмыс істейді.

Өміріміздің бір кезеңінде бетпе-бет келуіміз керек ең үлкен сынақтардың бірі — біздің өзімізді бағалау сезіміміз тек жасаған дүниелеріміздің тізіміне ғана байланысты болмауы керек. Егер біз жасағанның бәрі — дәл осы сәтте — жоғалып кетсе де, біз өз құндылығымызды сақтайтынымызды және қажет нәрсені нөлден бастап жасай алатынымызды білуіміз керек. Біз өзімізді қаншалықты «біттім» деп санасақ та, Құдай бізбен жұмысын аяқтамайынша, біздің ісіміз бітпейтінін білуіміз керек.

Айтпақшы... - Осыдан жиырма жыл бұрын, содан бері бастан өткерген және қол жеткізген нәрселердің бәрін елестете алар ма едіңіз? - Сіздің әлі де белгісіз табыстарыңыздың ағыны баяулайды деп ойлайсыз ба? - Сіз үлкенірек шеруге дайынсыз ба?

11. Арна неғұрлым терең болса, ағын соғұрлым күшті болады.

Өмір мен жұмыс жүйелерін ретке келтіру және оңтайландыру біздің әлеммен көбірек байланысу қабілетімізді арттырады және соның салдарынан арналарды толтыру үшін көрінбейтін күштерді жұмылдырады. Сыйымдылықтың артуы ағзаға немесе кәсіпорынға тарай бастайтын тартымды энергияны ашатын сияқты. Ол әлемді терең және шығармашылық деңгейде қатысуға шақырады. Керісінше, шешілмеген мәселелер мен осал жүйелер жаңа ақпаратты автоматты түрде және бейсаналы түрде тежеу арқылы өздерін қорғайды.

Сіз шынымен де көбірек нәрсеге дайынсыз ба?

ЖАҚЫНДА БІЗ кейбір бағаларды көтердік — өйткені мен бизнестің тоқтап қалғанын қаламадым. Түсіндіруге рұқсат етіңіздер. Бір күні мен ішкі қауіп сигналын байқадым: таңдаулы клиент үшін белгілі бір жұмыс түрін көбірек істеу сұралған сайын, ішімде кішкене ғана «әттеген-ай» деген сезім пайда болды. Ол әрең білінетін еді, бірақ бар болатын: мен телефонның шырылдағанын қаламадым. Осы динамиканы көптеген жылдар бойы бақылағаннан кейін, мен бұл сезімдерге жол берсем, телефон шынымен шырылдауын тоқтататынын білдім. Бұл клиент кетіп қалатын еді. Менің күшім сондай, сіздікі де сондай.

Бәрінен бұрын, дайындық — табыстың кілті. — ГЕНРИ ФОРД

Мен бұл сезіммен бетпе-бет келдім және мәселенің төркінін таптым: біз стандартты сапалы жұмысты орындау үшін жұмсайтын уақытымыз бен назарымыз үшін тым төмен баға қойып келген екенбіз. Мен өзіме мынадай сұрақ қоюым керек болды: «Телефон шырылдағанда қайтадан қуануым үшін не істеуім керек?» Жауабы қарапайым болды: бағаны көтеру. Сонда ғана мен бұл клиентке уақыт пен энергия бөлуге өзімді жақсы сезінетін болдым — ал уақыт неғұрлым көп болса, соғұрлым жақсы.

Бұл сізге анық көрінуі мүмкін, бірақ мен үшін ол іске асқанға дейін солай болған жоқ. Бізде күткеннен де жоғары нәтиже беру стандарттары бар, ал баға белгілеу әрқашан нәзік мәселе болды. Бірақ кейде ұзақ мерзімді перспективада тамаша жұмыс істеуге ынталы болу үшін маған жайлылық аймағынан шығуға тура келеді.

Егер мен жүрегімде жасыл бұтақты сақтасам, сайраған құс келеді. — ҚЫТАЙ МӘТЕЛІ

Бұл жерде іргелі принцип жұмыс істейді. Бәріміз, жеке тұлға ретінде де, ұйым ретінде де, жаңа және жақсы нәрселерді бейсаналы түрде өзімізден итеріп жатқан болуымыз мүмкін, өйткені біз оларды сәтті немесе жеткілікті деңгейде басқара алмаймыз деп қорқамыз. Көбіміз көп нәрсенің «көбірек» болғанын қалаймыз деп ойлаймыз. Көбірек ақша, көбірек клиенттер, көбірек жауапкершілік, көбірек қызық, көбірек уақыт. Бірақ біз мұны шынымен қалаймыз ба? Мен саналы түрде қалайтын нәрсем менің шығармашылық энергияларымды бағыттайтын нәрсенің бір бөлігі ғана екенін түсіндім. Көп жағдайда мен қалаймын деп ойлаған нәрселер басқа күштерден жеңіліп қалды. Менің жолымда көптеген мүмкіндіктер болды — көбірек ақша, клиенттер, жауапкершілік, көңіл көтеру және жеке қанағаттану үшін. Бірақ менің бір бөлігім оларды (немесе олармен бірге келетін нәрселерді) басқаруға дайын болмағандықтан, мен оларды дер кезінде тани алмадым; тіпті танысам да, оларды итеріп тастаудың астарлы жолдарын таптым.

Осыдан бірнеше жыл бұрын, бірнеше денсаулық сақтау ұйымдарына кеңес берген менің тәлімгерім маған мынаны айтты: клиниканың қабылдау бөлімі жиналып қалған құжаттар мен өтінімдерді реттеп, жұмыс ағынын оңтайландырған сайын, пациенттер саны міндетті түрде күрт артатын. Ол егер қабылдау бөлімінің қызметкерлері жаңа бизнесті стресс ретінде қабылдаса (жүйенің кептелуіне байланысты), олар оны бейсаналы түрде кері қайтаратынын айтты. Көптеген ұйымдар өз қызметкерлерін «клиентке бағдарланған» болуға және көбірек бизнес тарту үшін ерекше қызмет көрсетуге шақырады. Бірақ олар сол қосымша бизнесті басқару қабілетіне мән бермеуі мүмкін. Мұны бәрі сезеді, егер олардың ортасы онсыз да шегіне жеткенше стрессте болса (көбінесе солай), ол ерекше қызмет көрсету қажет кезде байқалмайды. Сіздің алдыңғы шептегі қызметкерлеріңіз шамадан тыс жүктелгенін сезгенде, жаңа клиенттер мен мүмкіндіктерге деген қарсылықтан сақтаныңыз! Телефонның шырылдауы жұлын деңгейінде стресс тудырғанда, сөз жүзінде «Сізге қалай көмектесе аламын?» делінсе де, астарлы хабарлама «Кетші! Мен саған үлгермей жатырмын!» болады. Бұл сіздің жалдау ақыңыз бен жалақыңызды төлейтін адамдарға бергіңіз келетін алғашқы хабарлама емес.

Жаңбырлы жексенбі күні түстен кейін не істерін білмейтін миллиондаған адамдар мәңгілік өмірді аңсайды. — СЬЮЗАН ЭРТЦ

Өміріңіздегі және жұмысыңыздағы маңызды адамдармен оларға көбірек және жақсырақ қызмет ететін жаңа идеяларды талқылауда өзіңізді еркін сезінесіз бе? Егер жоқ болса, неге? Мүмкін, сіз оны істей алмайтыныңызды сезетін шығарсыз? Бұл сіз үшін қалыпты ма?

Сіз жұмысыңыз бен өміріңіздің барлық саласында кеңеюге ме, әлде тарылуға бағытталғансыз ба? Сіздің ішкі ниеттеріңіздің күші шексіз — ол жағымсыз болса да, жағымды болса да. Сіз телефон қоңырауын немесе біреудің есік қағуын құлшыныссыз күтіп жүрсіз бе? Көбірек өсу, үлкенірек көрініс және молшылық мүмкіндіктері басқаша қалай пайда болады? Егер сіз өмірдің сол «алтын игіліктерін» алғыңыз келсе, мен сізге тәуекел етуді ұсынамын. Қоңыраудың шырылдауын асыға күту күйіне қайта келу үшін не істеу керек болса, соны істеңіз.

Айтпақшы... - Жаңа мүмкіндіктер пайда болған кезді еске түсіріңізші. Соның алдындағы айларда сіз оларға қалай дайындалдыңыз? - Жаңа бизнестің алдын алып жатқан қандай жүйе (жеке немесе ұйымдық) кептеліп тұруы мүмкін?

12. Мазасыздану — зая кеткен уақыт.

Жағдайларды талдайтын және қабылдауымызды жетілдіретін ойлау уақыт пен энергияны талап етеді, бірақ ол өнімді. Ойлану керек нәрсе туралы ойлаудан қашу — іске кіріспей мазасыздану — уақытты босқа кетіреді және энергияны тауысады.

Адам баласы ойлаудың нақты еңбегінен қашу үшін бармайтын айласы жоқ. — ТОМАС ЭДИСОН

Ойлауды санадан шығару

ӘЙ, ОЙЛАМАУДЫҢ тамаша рақаты-ай. Өз «аймағындағы» (zone) спортшылар, «рухтанған» құлшылық етушілер, оқиғаға берілген кино көрушілер мен роман оқырмандары, ағаштарын бұтаған бағбандар, түн ауғанша сөйлескен ғашықтар — уақыт жоқ, стресс жоқ... ойлау жоқ бақытты сәттер. Бірақ адам шахмат ойнағанда, жобаны талқылағанда (brainstorming), мәміле жасағанда немесе эссе жазғанда да ойлаумен айналысып, дәл солай «осында және қазір» бола алады. Уақыт жоғалып кететін өнімді күй ойламау туралы емес. Ол көбінесе ойлау туралы ойламауға ұқсайды. Бірақ бұл күйге қалай жетуге болады?

Не айтқанымды естімейінше, не ойлайтынымды қайдан білемін? — Э. М. ФОРСТЕР

Ең тиімді тәсіл — мүмкіндігінше аз, бірақ қажетінше көп ойлану. Бүгінгі күнді санадан қалай шығаруға болады? Күніне бірнеше рет сіз өзіңізге алған міндеттемелерді орындау үшін қажетті барлық әрекеттерді қайта бағалауыңыз керек шығар. Кем дегенде апта сайын барлық жобаларыңыз бен соған байланысты әрекеттеріңізді мұқият қарап шығу қажет. Әр бір-екі ай сайын өміріңіз бен жұмысыңыздағы жауапкершілік салаларының тізімін тексеріп, дұрыс жобалардың ретімен тұрғанына көз жеткізіп отыру керек. Жыл сайын алдағы он екі-он сегіз айға қарап, сол уақытқа дейін қайда болғыңыз келетінін анықтаған жөн. Ал бірнеше жыл сайын сіз (және кез келген серіктестеріңіз) өмір мен өмір салты туралы көзқарастарыңызды қайта қарауыңыз керек.

Өркениет біз ойланбастан орындай алатын маңызды операциялардың санын көбейту арқылы алға басады. Ойлау операциялары шайқастағы атты әскердің шабуылы сияқты — олардың саны шектеулі, оларға жаңа аттар керек және олар тек шешуші сәттерде ғана жасалуы тиіс. — АЛФРЕД НОРТ УАЙТХЕД

«Ұлы Ой» — бұл планетадағы мақсатыңызды анықтау. Егер сіз оны шынымен тапсаңыз, бір рет жеткілікті болуы керек, бірақ жадыңызда жаңғырту үшін оған үнемі оралып тұрғыңыз келетіні анық.

Жақсы идеяның келуін күтетін адам ұзақ күтеді. Егер менің мақалам немесе телесценарийімнің мерзімі таяп қалса, мен жазу машинкасына отырамын да, міндетті түрде идея табуды шешемін. — ЭНДИ РУНИ

Осы деңгейлердің барлығында тұрақты шолуларды (review) орнатып, оларды тиісті аралықтарда қайта қарау әдетін қалыптастырғанда, сіз шынымен өнімді режимге өтесіз. Егер сіз үнемі «апталық шолудың» қандай да бір нұсқасын жасап тұратыныңызды білсеңіз, сіз өзіңізге тағы бір апта бойы сол нәрселердің бәрін ойламауға мүмкіндік бересіз. Сіз жеті күн бойы өнімді «іс-әрекет» режимінде, біршама ойсыз әрі бақытты бола аласыз. Неге? Өйткені сіз нақтыланған перспектива мен міндеттемелер тізімі түрінде қажетті нәрсенің бәрін жасап қойдыңыз.

Егер сізде апталық жинақтау әдеті болса, сіз қайтадан ойланатыныңызға сенесіз және ештеңе назардан тыс қалмайды. Егер сіз апталық шолуды жасамасаңыз, бірдеңе туралы ойлануым керек деген сезім сізді үнемі мазалайды. Бұл сіздің уақытыңыз бен ойыңызды сарқып алады. Егер сіз өз «аймағыңызға» немесе «су сияқты сана» күйіне жете алмай жүрсеңіз, өзіңізден қай деңгейде фокустық ойлау қажет екенін сұраңыз да, соны орындаңыз. Жаттығуды аяқтаңыз. Сосын келіңіз — су тамаша!

Айтпақшы... - Сіз өзіңізді қашан ең өнімді «аймақта» сезінесіз? Оған қалай жетесіз? - Қай жоба туралы көбірек ойлану керек екенін білесіз? Мұның іске асуы үшін келесі әрекет қандай?

13. Сіз өз жұмысыңыз емессіз.

Тіркелмеген, нақтыланбаған, сондықтан басқарылмаған, бірақ сіз орындауға келіскен істер сіздің бір бөлшегіңізге иелік етеді және сізге тыным бермейді. Мәселелерді атау сізге олардың үстінен билік береді. Жұмысыңызды орындаудың ең жақсы және өнімді жолы — оның құлы емес, қожайыны болу.

Менің тізімдерім туралы үлкен құпия

ҚАЗІРГІ УАҚЫТТА КӨБІҢІЗ білетіндей, менде өте көп тізімдер және оларда өте көп істер бар. Енді менің тізімдерім туралы өте үлкен құпиямен бөлісетін уақыт келді: менің жасаған ең жақсы жобаларымның кейбірі ол тізімдерде ешқашан болған емес!

Жұмысыңызда қатал әрі ерекше болу үшін, өміріңізде тұрақты және тәртіпті болыңыз. — ГЮСТАВ ФЛОБЕР

— Не?! Тізімдер Істерді тындырудың (Getting Things Done) жолы емес пе? Мен сіздерді осы уақытқа дейін алдап келдім бе? Бәрін бастан шығару, оларды нәтижелер мен әрекеттерге айналдыру және нәтижелерді тұрақты қарау үшін объективті категорияларға жазу — барлық істеріңізді орындаудың жолы деп сіздерді сендірдім бе?

Менің айтып жүргенім осы сияқты көрінуі мүмкін. Шынында да, бұл әрекеттер көптеген істердің орындалуына көмектеседі, өйткені олар «істеу» мен «бітті» дегенді анықтап, нәтижелерді әрекеттерге түрткі болатын сенімді жерлерге қою арқылы жобаларды тоқыраудан шығарады. Бірақ көптеген адамдар мұны жасаудың нақты себебін түсінбейді. Сіз әрекеттер мен жобалар тізімін тек олардың бәрін бітіріп, содан кейін өміріңізде ештеңе істемеу үшін жасамайсыз. Сіз назарыңыз ауған нәрселерді өзіңіз шынымен қалайтын іспен айналысу үшін өңдейсіз. Және оны 100 пайыз фокуспен, шығармашылық энергиямен және еркін түрде жасау үшін.

Назарды басқару — тәжірибені басқару, демек өмір сапасын басқару дегенді білдіреді. — МИХАЙ ЧИКСЕНТМИХАЙИ

Мен бүгін бүкіл таңды үлкен қарағайымды бұтаумен өткіздім. Бұл керемет сезім болды. Шығармашылық қуатым тасып, ауламыздың сол бөлігіндегі дұрыс формалар мен кеңістік қатынастары үшін эстетикалық сезімім оянды. Бірақ бұл тізімде жоқ еді. Бүгін таңертең бұл ең дұрыс іс сияқты көрінді.

Қарның ашса — күрішіңді же, шаршасаң — көзіңді жұм. Ақымақтар маған күлуі мүмкін, бірақ данышпандар менің не айтқым келгенін түсінеді. — ЛИНЬ-ЦЗИ

Егер менде сол тізімдер болмаса және соңғы бірнеше күнде оларды мұқият қарап шықпасам, бүгін таңертең «анықталған жұмыстар» тізімімнің толық әрі өзекті екеніне сене алмас едім. Және оның күте тұратынына да сенімді болмас едім. Осы саналы өзін-өзі қайта келісу процесінсіз, көлеңкеде кез келген сәтте маған шабуыл жасауы мүмкін «істелуі тиіс» деген мазасыздық сезімі болар еді! Ал көрінбейтін және жағымсыз «міндеттілерден» ең жақсы (уақытша) жеңілдік пен (жалған) қорғаныс не? Жұмыспен айналысу.

Тізімдерім болмаса, мен бүгін таңертең қарағайымды бұтаған болар едім — бірақ мүлдем қате себептермен.

Айтпақшы... - Сіз жоспарламаған немесе ешқандай тізімде болмаған, бірақ жасаған ең шығармашылық, қызықты және өнімді істеріңіз қандай? - Ондай сәттердің көбірек болуына жағдай жасау қаншалықты құнды болар еді?

ІІ БӨЛІМ ӨНІМДІ НАЗАР АУДАРУ немесе Көзқарастың мәні неде?

Әлемімізге әсер ету үшін ие болған ең үлкен күш әрқашан қолымызда: бұл — нәрселерді көру тәсілін өзгерту қабілетіміз. Бірдеңені тезірек, жақсырақ және үлкенірек ету физикалық күшке сирек байланысты болады — бұл көбінесе көзқарастың өзгеруін талап етеді. Көбінесе фокустың өзіне назар аудару — табыстың келесі деңгейіне жетудің кілті.

14. Айқындық үшін жоғарыдан қараңыз.

Ойлау түсініксіз, екіұшты немесе мақсаттан тыс болған кезде, сіз назар аударып отырған деңгейден бас тартып, көкжиекті басқа жазықтыққа ауыстыруыңыз керек. Егер сіз бос болмасаңыз (әрекет) және түсініксіз болсаңыз, тоқтап, жоспарларыңызды қайта қараңыз. Егер сіз жоспарлап жатсаңыз (ұйымдастыру) және түсініксіз болсаңыз, тақтаға немесе таза қағазға жетіспейтін идеялар мен ақпаратты түсіріп алыңыз. Егер сіз еркін ойлағыңыз келсе немесе қалыптан тыс шыққыңыз келсе (ми шабуылы) және түсініксіз болсаңыз, артқа шегініп, сәттіліктің қалай көрінетінін нақтылау үшін соған оралыңыз. Егер сіздің бейнеңіз (көру) тым бұлыңғыр болса, мақсатыңызға оралыңыз — бұл істі не үшін істеп жатқаныңызды еске түсіріңіз. Айқындық ешқашан түсініксіз нәрсенің ішінен табылмайды. Сіз тұжырымдамалық ұстанымыңызды босатып, жіберіп, көзқарасыңызды жоғарылатуыңыз керек.

Өмірдің ісі — алға жылжу. — СЭМЮЭЛ ДЖОНСОН

Күннің ойыны

Жағдай қиындағанда, «О, жоқ! Жағдай қиын әрі ауыр!» деген теріс ішкі ойларға қамалып қалу оңай. Біз тағдырымызға налып, көңіл қалуымызға ерік береміз. Негізінде, мұндай уақыттар — біздің шынымен не істеп жатқанымызды қайта бағалау және ойлауымыз бен фокусымызды тереңдету үшін әрқашан тамаша мүмкіндік. Қиын кезеңдер жақсы кезең бола алады, егер біз қандай ойын ойнап жатқанымызды білсек және қандай қадам жасайтынымызды шешсек.

Стресске қарсы ең үлкен қару — бір ойды екіншісінен артық көре білу қабілетіміз. — УИЛЬЯМ ДЖЕЙМС

Біздің бақылауымыздан тыс және қайғы әкелетін жағдайлар (нарықтағы құлдырау, басқа адамдардың бізге қиындық тудыратын әрекеттері және өмірдегі басқа да «кездейсоқ» оқиғалар) бізді дайындықсыз қалдыруы мүмкін. Өзіңізді футбол алаңында кенет оянып кеткендей сезіндіңіз бе, онда сізден үлкенірек, қаталдау, ұсқынсыз және жылдамырақ ойыншылар сізді таптап жатыр, ал сіз ол жерде не істеп жүргеніңізді мүлдем білмейсіз? Сіз соққы алған, қан-жоса және лай болған күйдесіз — ал жағдай нашарлай түсетін сияқты!

Біз денсаулықты аурудың жоқтығы емес, керісінше, адамдардың өздерінің тұтастық сезімін (яғни, өмірдің түсінікті, басқарылатын және мағыналы екенін сезінуін) және өзіндегі немесе қоршаған ортамен қарым-қатынасындағы өзгерістерге қарамастан жұмыс істеу қабілетін сақтайтын процесс ретінде түсіне бастадық. — ААРОН АНТОНОВСКИЙ

Өзіңізді қолға алу үшін не істеу керек? Біріншіден, ойынның не екенін қабылдап, мақсатыңыздың қайда екенін білуіңіз керек. Нысанаңызды көріп, оған жетуге зейін қойғанда, сіз қаншалықты соққы алғаныңызға немесе лай болғаныңызға мән бермейтін боласыз. Енді сіз сынақты қабылдадыңыз! Бірақ қайда бара жатқаныңызды білсеңіз де, бір нәрсені істемейінше, өзіңізді дәрменсіз және өзіңізден үлкен күштердің еркінде жүргендей сезінесіз: келесі қадамды анықтау. Солға ма, әлде оңға ма — пас беру ме, әлде жүгіру ме? Дәл сол сәтте келесі әрекет бәрінен де маңызды. Сонымен, айқындыққа қол жеткізу және істеп жатқан ісіңізге толық әрі жағымды араласу үшін сіз: (1) көздеген мақсатыңызды немесе нәтижеңізді білуіңіз керек және (2) сізді сол бағытқа итермелейтін келесі физикалық қадамды шешіп, оны жасауыңыз керек.

Ағып жатқан судың ішінде бір орында тұруға болады, бірақ адамдар әлемінде емес. — ЖАПОН МӘТЕЛІ

Сіз жұмысыңыздан айырылдыңыз. Енді мансабыңызда не нәрсенің шындық болғанын қалайсыз және оны жүзеге асыру үшін неден бастайсыз? Денсаулығыңызда елеулі ақау пайда болды. Жағдайыңыз туралы не сезінгіңіз келеді және қандай әрекеттер сізді сол шындыққа жақындатады? Әлем қандай да бір жолмен өзгергенде, сіз үшін табыс енді нені білдіреді және қандай әрекет сізді сол бағытқа жылжытады? Ойын өзгермеуі керек еді және ескі ережелер әлі де қолданылуы керек еді деген ойдың тұзағына түсу өте оңай. «Мен бұрынғы жағдайға енді ғана үйреніп едім — ойын алаңын кім бүлдірді?!» Өмірдегі табыс ескі ойындарды қаншалықты жақсы ойнағаныңыздан гөрі, жаңа ойынды қаншалықты тез қабылдап, бастай алатыныңызға байланысты болуы мүмкін.

Қорықпаған кезде бұқамен айқасу — ештеңе емес. Қорыққан кезде бұқамен айқаспау да — ештеңе емес. Бірақ қорықсаң да, бұқамен айқасу — міне, бұл нағыз ерлік.

— АВТОРЫ БЕЛГІСІЗ

Сіздің әлеміңізде не болып жатқаны жақсы немесе жаман емес. Әлем жай ғана бар нәрсе. Маңыздысы — сіздің онымен қалай байланыс орнататыныңызда. Кез келген кәсіби жарыс жүргізушісі айтқандай, коастинг (инерциямен сырғу) — ең қауіпті әрекет. Сіз педальдардан ажырамауыңыз керек. Сіз өзіңіз қатысып жатқан ойынның ішінде болуыңыз тиіс.

Айтпақшы...

15. Өзіңіздің істеп жатқаныңызды көз алдыңызға елестетпейінше, оны қалай жасау керектігін көрмейсіз.

Сіздің миыңыздың заңдылықтарды тану механизмі сіз өзіңізді сәйкестендіретін бейнелер мен ұстап тұрған фокусыңыз арқылы іске қосылады. Алдымен нәтижені көресіз, содан кейін бейсаналы түрде ақпаратты қабылдайсыз. Допты қалай ұстау, компания құру немесе ата-анаңызға қамқорлық жасау болсын — алдымен көру (vision) келеді. Егер сіз бір нәрсені қалай істеу керектігін көрмейінше, өзіңізді оны иеленіп немесе істеп жатқаныңызды елестете алмасаңыз, айналаңызда толып тұрса да, оның әдістерін ешқашан тани алмайсыз. Неге назар аударатыныңызды және мұны қалай жүзеге асыратыныңызды байқаңыз.

Адамның қандай болатыны оның зейіні не нәрсеге бағытталғанына байланысты.

— УПАНИШАДАЛАР

Қайта ояну және қайта құру

Біздің қалаған нәрсемізді елестету арқылы оны құруға деген ғажайып қабілетімізді қаншалықты жиі ұмытып кететініме қайран қаламын. Нәтижелі ойлау және бір нәрсенің физикалық түрде пайда болуынан бұрын оны ақиқат ретінде елестетуге дайын болу — бұл бәріміз әлдеқайда жоғары деңгейде дамыта алатын басты дағды.

Алдымен арман болмаса, ештеңе де іске аспайды.

— КАРЛ СЭНДБЕРГ

Мен жақында он жыл бұрын жасаған mind map (ой-өріс картасы) сызбама қарадым. Бұл менің өмірім шынымен өзім қалағандай болса, қандай болатыны туралы еді. Пәтерімде отырып, түрлі-түсті қаламдармен бүкіл парақты толтыруға, суреттер салып, көңілім қалаған сөздер мен тіркестерді жазуға бірнеше сағат жұмсадым. Бұл үлкен пайым (vision) еді. Оған қалай жұмыс істегім келетіні, қандай еркіндік пен ресурстарым болатыны, қандай жетістіктерге жететінім және өмір салтымның басқа да тартымды тұстары — тіпті ішкі дүниемнің қандай болатыны да кірді.

Мұның бәрі орындалды деп айта алмаймын, бірақ суретке, сосын қазіргі өміріме қарап, сол бейнелердің жылдар бойы менің маңызды таңдауларыма қалай дем беріп, қолдау көрсеткенін көрдім. Кейбір суреттер қол жеткізген нәтижелеріммен дәлме-дәл сәйкес келмеді. Мен салған суретімдегідей джаз флейтасында ойнаудың шебері бола алмадым (бірақ кейбір классикалық шығармаларды жақсы ойнайтын деңгейге жеттім). Жер шарын жылы энергиямен қоршап, әлемнің шағын қалалары мен қауымдастықтары арқылы байланыстырып тұрған суретті де толық жүзеге асырмадым. Бірақ мен қазір сол шағын қалалардың бірінде тұрамын және әлемді жақсарту бағытында үлкен жұмыс атқарып жатқан көптеген адамдар мен ұйымдарға өз үлесімді қостым. Алайда, сол кішкентай «қабырға суретінің» көп бөлігі дәлме-дәл орындалды. Мысалы, кез келген уақытта, кез келген жерде, жаһандық деңгейде жоғары технологиялық медиа арқылы құнды ақпаратты тарата алу қабілеті. Бұл менің электронды ақпараттық бюллетеньдердің не екенін білмей тұрған және оны қолданатынымды ойламаған кездегі жоспарым еді.

Сіздің автоматты шығармашылық механизміңіз — телеологиялық. Яғни, ол мақсаттар мен түпкі нәтижелер бойынша жұмыс істейді. Оған қол жеткізу үшін нақты мақсат бергеннен кейін, оның автоматты бағыттау жүйесіне сенуіңізге болады; ол сізді мақсатқа саналы ойлаудан әлдеқайда жақсы жеткізеді. Сіз мақсатты түпкі нәтижелер туралы ойлау арқылы бересіз. Содан кейін сіздің автоматты механизміңіз оған жету жолдарын ұсынады.

— МАКСВЕЛЛ МАЛЬЦ

Мен үшін қызықтысы, ой-өріс картасында жоқ нәрселер — менің сүйікті жарым Кэтрин және қазіргі Охай қаласындағы керемет үйіміз болды. Шынын айтқанда, ол кезде мен саналы түрде үйленуді немесе қала сыртындағы үйді іздеген жоқпын. Бірақ, іс жүзінде, бұл менің жиырма жасымда болған терең арманым мен пайымым еді (кейбір нәрселердің жүзеге асуы үшін біраз уақыт керек екенін түсіндім!).

Егер сіз өз таңдауыңызды тек мүмкін немесе қисынды болып көрінетін нәрселермен шектесеңіз, өзіңіздің шынайы қалауыңыздан қол үзесіз, сонда тек компромисс қана қалады.

— РОБЕРТ ФРИТЦ

Менің пайымдарым алғаш пайда болғанда жай ғана фантазия еді. Бірақ мен өзіме «сызбаны» (blueprint) сызуға рұқсат бердім, ал бос орындар сиқыр сияқты тола бастады. Әрине, қиын сәттер де болды — бәріміз де өз үлесімізді төлейміз — бірақ өзім мүше болғым келетін «клубты» өзім құрғаныма қуаныштымын!

Және мұны кез келген уақытта жасай алатынымды есіме түсіргенде өте риза боламын.

Айтпақшы...

16. Жеткілікті деңгейде еңбек ету мүмкін емес.

Сізге шынымен қажет емес нәрсенің жеткілікті мөлшеріне ешқашан қол жеткізе алмайсыз. Бұл жеке даму аксиомасы әдетте «өзгелердің мақұлдауы» сияқты нәрселерге қатысты айтылса да (сізге шынымен өз мақұлдауыңыз қажет), өнімділікке де бірдей қолданылады. Көптеген адамдар тырысады, бірақ ешқашан жеткілікті деңгейде көп жұмыс істей алмайды, өйткені оларға шын мәнінде «көп жұмыс істеу» қажет емес. Оларға жай ғана мұқият және ынтамен, бірақ артық уайымсыз іспен айналысу (doing) керек. Дұрыс іспен айналысқан кезде жұмыс істеудің ешқандай қиындығы жоқ екенін байқамадыңыз ба?

Үнемі артық жұмыс уақыты ма?

Жақында табысты бір басқарушыға коучинг жүргізу кезінде мен «қарбалас тұзағының» тағы бір нәзік, бірақ шынайы деңгейін таптым. Сіз бұл синдромды білесіз: «Егер мен назар аударып, бір нәрсемен айналысып жатқандай сезінсем, мен басқа істеуім керек болуы мүмкін барлық нәрселер туралы мазасыздықты сезінбеймін».

Егер ол қозғалса — оған сәлем бер. Егер қозғалмаса — оны көтер. Егер көтере алмасаң — оны боя.

— АҚШ ӘСКЕРИ ФОЛЬКЛОРЫ

Алдыңғы түні жүздеген хатты өңдегеннен кейін, оның «кіріс» (in-basket) қалтасында он шақты хат қалған еді. Бірақ ол басқа жерде әрекетті қажет ететін (екі минуттан артық жауап беруді талап ететін) электрондық хаттар санатын жасап қойған болатын. Мен оның «кіріс» қалтасын уақытша сақтау орны ретінде пайдалануын тоқтатып, оны толығымен босатудың қандай екенін сезінгенін қаладым, сондықтан оған соңғы хаттарды басқалар сақталған жерге жылжытуды ұсындым.

Жай ғана бос болмау жеткіліксіз. Сұрақ мынада: Біз немен айналысып жатырмыз?

— ГЕНРИ ДЭВИД ТОРО

Ол солай істегенде, көзінде ұшқын пайда болды: «Ой! Енді мен жұмысымның барлық тізімін бір жерден көріп тұрмын! Мен бұл хаттарға кез келген басқа істен бұрын уақыт бөлетін едім, өйткені бұл ең оңай таңдау болып көрінетін. Енді мен оларды басқа істеріммен салыстыра отырып, бірден бағалай аламын. Олар жоғалған жоқ, олар өз орнында. Мен жақсырақ таңдау жасау арқылы өзімді жақсы сезінудің орнына, жай ғана қарбаластың соңынан еріп кетіппін».

Егер не істеп жатқаныңызды білмесеңіз, қашан тоқтау керектігін де білмейсіз.

— АВТОРЫ БЕЛГІСІЗ

Біз ойымыздағы заттарды «ең соңғы» (уақыт бойынша) және «ең қатты» (эмоционалды түрде) критерийлері бойынша еске түсіруге бейімбіз, бұл тиімді жүйе емес. Сол сияқты, егер сіздің ескертпелер жүйеңіз бейберекет болса (экрандағы жапсырмалар, үстелдегі қағаздар), сіздің қарбалас энергияңыз ең алдымен ең оңай іске жабысады. Бірақ көз алдында тұрған нәрсе — қазір не істеу керек деген таңдау үшін ең жақсы критерий емес.

Егер шұңқырдың ішінде екеніңізді байқасаңыз, ең алдымен қазуды тоқтатыңыз.

— УИЛЛ РОДЖЕРС

Психикалық жедел жадыны (RAM) тазартудың, барлық жұмыс тізімін бір жерден көрудің және келесі қадам туралы дұрыс таңдау жасаудың қосымша пайдасы бар: Қай жұмысты істейтініңізді нақты таңдай алсаңыз, жұмыс істемеуді таңдау да әлдеқайда оңай болады!

Айтпақшы...

17. Энергия ойдың соңынан ереді.

Бір нәрсеге көңіл бөлгенде, сіз ойыңыздың объектісін де, субъектісін де іске қосасыз. Тән нейрологиялық тұрғыдан бұл ойды ақиқат ретінде қабылдап, жауап бере бастайды және идеялар өз бетінше өмір сүре бастайды. Ойлар екінші рет біріншіге қарағанда әлдеқайда оңай пайда болады. Жай ғана ойлау — бір бөлек. Оларды саналы түрде қоректендіру — мүлдем басқа. Сіз өзіңіздің назарыңыз бен ниетіңіз арқылы үнемі күштісіз. Сұрақ мынада: Сіз сол күшті не нәрсеге бағыттап жатырсыз?

Алдымен ақылдың игілігін іздеңіз, қалғаны не беріледі, не оның жоқтығы сезілмейді.

— ФРЭНСИС БЭКОН

Есігіңіздің алдына не қойып жүрсіз?

Назар аудару мәселесіне келгенде, маған кез келген көмек қажет. Мен жетілгім, өскім және нәтижеге қол жеткізгім келеді, бірақ маған йогтың менталды тәртібі немесе ғұламаның керемет бірбеткейлігі жетіспейді. Мойындаймын: мен жалқаумын және назарыма түскен кез келген жылтыраққа оңай алаңдаймын.

Ойыңды биле, әйтпесе ол сені билейді.

— ГОРАЦИЙ

Мен шын мәнінде қалайтын нәрселеріме жету үшін оларға назар аударуым керек екенін іштей білемін. Менде олардың әлі жоқ болуының жалғыз себебі — мен қазір қалайтын нәрселеріме қарағанда, басқа нәрселерге көбірек назар аудардым. Бірақ фокусты жаңа мақсатқа ауыстыру және оны ұстап тұру оңай емес. Бір нәрсені жақсартқым немесе өзгерткім келгенде, өзімді тығыз және ауыр әлемге қадам басқандай сезінемін. Мен жаңа жол салып жатырмын, ол тікенек пен бұталарға толы. Жаңа бағытта тұрақты назар аударғаннан көрі, бұрынғыша ойлау әлдеқайда оңай.

Біз ұсақ-түйекке қарсы қатты күрескеніміз соншалық, өзіміз де ұсақталып кеттік.

— ЮДЖИН О'НИЛ

Сондықтан менің айла-тәсілдерім бар. Олардың бәрі іргелі өнімділік әдісіне негізделген: Заттарды есіктің алдына қойыңыз. Ертең таңертең жұмысқа бір нәрсені міндетті түрде алып кету керек екенін (және ұмытып кетсеңіз жұмысыңыздан айырылуыңыз мүмкін екенін) білген кезіңіз болды ма? Оны түнде қайда қойдыңыз? Дәл есіктің алдына. (Бұл үшін колледж дипломын алдыңыз ба?) Бірақ бұл — тамаша стратегия. Сіз түнде таңертең әрең оянатыныңызды білетіндей ақылдысыз: «Бұл не? Ә, иә, мұны өзіммен бірге алуым керек еді!»

Ішкі, субъективті тәжірибелерді сезініңіз, сонда оларды абстракция, әңгіме және атау әлеміне шығаруға болады; нәтижесінде бұрынғы санасыз және бақыланбайтын процестерді белгілі бір дәрежеде бақылауға мүмкіндік туады.

— АБРАХАМ МАСЛОУ

Менің әдістерім де дәл осылай жұмыс істейді. Тек мен үйдің есігін емес, ойымның «есігін» қолданамын, бірақ идеясы бірдей. Егер мен өз санама ойлауға және назар аударуға тұрарлық бір нәрсені қоя алсам, конструктивті ойлаудың жүзеге асу ықтималдығы жоғары болады. Менің барлық жобаларым, ондаған жеке аффирмацияларым, ұзақ мерзімді мақсаттарым, рухани демалыста жазып алған негізгі ойларым — мұның бәрі жазбаша түрде, өйткені олар әлі менің күнделікті өмірімде автоматты түрде орындалып жатқан жоқ. Олардың уақыт өте келе орындалатынын білемін, өйткені фокус пен пайымның жаңа қабылдаулар мен мінез-құлықтарды қалай тудыратынын білемін. Маған тек оларды жеткілікті түрде көз алдымда ұстау керек. Сондықтан мен мұны мүмкіндігінше автоматты түрде жасаудың жолын таптым.

Өйткені мен жалқаумын, онша ақылды емеспін, бірақ бәрібір ең жақсысын қалаймын.

Айтпақшы...

18. Мақсатыңыз неғұрлым айқын болса, оған жетудің жолдары да соғұрлым көп болады.

Материалдық әлемнің таңғажайып парадоксы: Пайымыңыз немесе ниетіңіз неғұрлым нақты болса, соғұрлым кең шығармашылыққа жол ашасыз. Не істеп жатқаныңыздың себебін (неге?) неғұрлым жақсы білсеңіз, соғұрлым оған жетудің түрлі жолдарын зерттеуге еркіндік аласыз. Қызметкерлер кешін не үшін өткізіп жатқаныңызды, жұмыс бөлмесінің не үшін керек екенін, көмекшінің не үшін қажет екенін, жасап жатқан бағдарламаңыздың не үшін маңызды екенін неғұрлым айқын түсінсеңіз, табысқа жетудің соғұрлым ерекше идеялары мен мүмкіндіктерін табасыз.

Сіз қонақ бөлмеңізде өмір сүріп жатырсыз ба?

Мақсатты фокустың құндылығы ондаған жылдар бойы менің оқуымның, оқытуымның және коучингімнің негізгі элементі болды. Егер біз бір нәрсені не үшін істеп жатқанымызды білмесек, біздің әрекеттерімізде мағына, айқындық пен бағыт болмайды. Егер мақсатты білсек — мейлі ол жиналыс, брошюра немесе компания болсын — бізде шешім қабылдау және табысқа жету критерийі, сондай-ақ кедергілерді жеңуге деген шығармашылық мотивация болады.

Соңғы кездері адамдардың қайта қарауды қажет ететін қаншама ескірген ережелермен өмір сүріп, жұмыс істейтініне таңғаламын. Бір кездері біреу оларды жақсы себеппен жасаған шығар, бірақ ол себеп қазір маңызды емес. Мұны түсінуіме кейбір басшылардың кабинеттері себеп болды, олар жеке өнімділік үшін мүлдем тиімсіз еді. Онда жеке қарым-қатынас құралдарына орын жоқ, кіріс немесе шығыс қоржындары жоқ, анықтамалық файлдар үшін орын жеткіліксіз, жақын жерде принтер жоқ, кітаптар мен нұсқаулықтар үшін сөрелер жоқ. Жұмыс үстелдері үлкен әрі әдемі, бірақ оларды ешкім қолданбайды, өйткені сызылып кетуі мүмкін.

Тарихи тұрғыдан алғанда, мұндай кеңселердің мақсаты — басшының қаншалықты қымбат ағашқа ақшасы жететінін және оның қаншалықты аз жұмыс істейтінін көрсету болған. Міне — тақ! Міне — патша! Бірақ қазір сол кеңселерде отырған адамдардың басымдықтары мен қажеттіліктері мүлдем басқа: олар жұмысты бітіруі, үлкен жұмыс көлемін бақылауы, жылдам байланысуы және барлығын тиімді қадағалауы керек. Олардың кеңселері — динозаврлар. Олар жаңа мақсатқа қызмет етпейді. Оларды қайта жобалау керек.

Құралдардың кемелдігі және мақсаттардың түсініксіздігі, меніңше, біздің заманымызға тән сипат.

— АЛЬБЕРТ ЭЙНШТЕЙН

Жылдар бойы мен көптеген компанияларда апта сайын өтетін жиналыстарды байқадым. Оларға кейде адамдар толық қатыспайды, ешқандай қызығушылық жоқ. Жаңа командалар мен бөлімдер жағдайдың жаңашылдығына байланысты жиі жиналыстар жасайды. Бірақ бәрі реттелгеннен кейін, апта сайынғы жиынның қажеттілігі азаяды. Дегенмен, олар уақытты тиімсіз жұмсаса да, кездесуді жалғастыра береді. Менің ойымша, әрбір ұйымдағы барлық жиналыстар тоқтатылуы керек, тек нақты мақсаты барлары ғана қайта жоспарлануы тиіс.

Ескі үлкен желкенді қайықтардың бір мәселесі — ас үй (камбуз) әрқашан қонақ бөлмесінен бөлек болатын. Бұрын қайығы бар адамдардың ас дайындайтын арнайы экипажы болатын. Бірақ қазіргі заманауи қайықтарда ас үй мен қонақ бөлмесі біріктірілген — бұл әлдеқайда ыңғайлы және кеңістік тиімді пайдаланылады.

Үйде адамдар көбінесе қай жерде жиналады? Ас үйде. Қазір қызметшілер жоқ. Бүгінде көбіміз басқаша өмір сүреміз, бәріміз бірге болғанды ұнатамыз. Көптеген жаңа мейрамханаларда асхананың орталықта орналасқанын байқаңыз! Мен тіпті қонақ бөлмесін үй кеңсесіне айналдырған кәсіби мамандарды танимын! Олар бәрібір уақытын ас үйде немесе демалыс бөлмесінде өткізеді, енді неге жұмыс істейтін жер жарық әрі кең болмасқа?

Орташа адам өз өмірін не істерін білмейді, бірақ мәңгі сүретін тағы бір өмірді қалайды.

— АНАТОЛЬ ФРАНС

Негізгі активтеріңіз бен процедураларыңызды — кеңістігіңізді, саясатыңызды, жиналыстарыңызды, қызметкерлеріңізді, киімдеріңіз бен әшекейлеріңізді түгендеңіз. Әрқайсысының мақсатын жазып шығыңыз. Меніңше, сіз көп нәрсені өзгерткіңіз келеді және бұл сізге ұнайды.

Айтпақшы...

19. «Ең жақсы» «жақсыдан» әлдеқайда артық.

Кез келген нәрсенің ең жоғары сапасына ұмтылу ерекше шығармашылық пен интеллектке жол ашады. Кішкентай әрекеттен асқақ мақсатқа дейін, оның мақсатын барынша орындауға назар аудару басқа еш жерден табылмайтын ақпарат пен шабыт береді.

Қалай жеңілмес болуға болады?

Жеңілмейтін болудың қарапайым жолы бар: Дәл қазір не істеп жатсаңыз да, соны ең жақсы деңгейде істеуге ниет етіңіз. Мен айтып отырған осал еместікке қол жеткізу үшін, сіз толық осалдық (vulnerability) қақпасынан өтуіңіз керек. Ең үздік болу емес — қолыңыздан келгеннің ең жақсысын жасау. Ең үздік болуға тырысу эго мен өзін-өзі айыптауға әкелуі мүмкін. Бірақ өз деңгейіңіздегі ең жақсысын жасау — бұл кез келген уақытта кез келген адам үшін мүмкін болатын динамикалық, үнемі өзгеретін тәжірибе. Бұл — өміріңіз бен жұмысыңызға қазіргі сәтте, үнемі жаңарып отыратын көзқараспен қарау. Және сіз кез келген уақытта жеңе аласыз.

Біз қолымыздан келгеннің бәрін жасағанда, өз өмірімізде немесе басқа адамның өмірінде қандай кереметтің болғанын ешқашан білмейміз.

— ХЕЛЕН КЕЛЛЕР

Алайда бұл тәжірибе беретін еркіндік тегін келмейді. Сіз қауіпті шекараға шығуыңыз керек. Өзіңізден «Ең жақсысы не?» деп сұрап, ішкі дауысыңызды тыңдап, алған жауабыңызға сәйкес әрекет етуіңіз керек. Бұл сіздің уақытша ләззатыңызды, әдеттеріңізді, жалқаулығыңызды және өзіңізге деген күмәніңізді құрбан етуді білдіруі мүмкін.

Егер мен жайлылыққа деген құштарлығымнан, бұрынғы тәуелсіздігімнен және бақылау сезімімнен бас тартып, түйсігімді тыңдасам, әлдеқайда терең қанағаттануға, шынайы еркіндікке және күшке ие болатыным өте қызық парадокс. Мен өзімнен: «Дәл қазір мен үшін ең дұрыс іс не?» деп сұрағанда және жауапты естіп, оны орындауға дайын болғанда, мен өз күмәнім мен өзімді айыптаудан жоғары боламын. Мені өзімнен артық ешкім аяусыз сынай алмайды. Бірақ мен қолымнан келгеннің ең жақсысын жасауға назар аударғанда, мен өткенді ұмытып, болашаққа деген қорқынышты тастаймын. Бұл өз алдына сауықтырушы оқиға.

Өмір сүру өнерінің шебері өз жұмысы мен ойынының, еңбегі мен демалысының, ақылы мен тәнінің, ақпараты мен рекреациясының, махаббаты мен дінінің арасында ешқандай айырмашылық көрмейді. Ол қайсысының не екенін де әрең ажыратады. Ол не істесе де, тек кемелдікке ұмтылады, ал оның жұмыс істеп немесе ойнап жатқанын шешуді басқаларға қалдырады. Өзі үшін ол әрқашан екеуін де істеп жатады.

— ДЖЕЙМС МИЧЕНЕР

Төменде мәтіннің қазақ тіліндегі толық әрі дәл аудармасы берілген.

Қазіргі сәтте сіз үшін ең дұрыс іс не? Сіз кез келген деңгейдегі кез келген іс-әрекетте сол сұрақтың жауабына сәйкес әрекет ете аласыз. «Ең жақсы» деген мінсіз дегенді білдірмейді — бұл жай ғана ең оңтайлы таңдау деген сөз. Қазіргі уақытта қолыңызда бар түсінік пен ресурстарды пайдалана отырып жасай алатын ең жақсы нәрсе. Қолыңызда бар нәрсемен және қазіргі болмысыңызбен ең дұрыс спагетти соусын дайындаңыз. Қазіргі жағдайды ескере отырып, бұл жиналысты мүмкіндігінше ең нәтижелі деңгейде өткізіңіз. Досыңызбен, жұбайыңызбен, анаңызбен немесе ұлыңызбен сөйлескенде, бұл әңгімені ең сапалы деңгейге көтеріңіз. Ең жақсы ұсыныс, отбасымен ең жақсы серуен, ең жақсы есеп беру және ең жақсы күндізгі ұйқы.

Өмірімді осылай басқаруға ақылым жеткенде алатын жауаптарымның нақты істеп жатқан істерімнен ешқашан алшақ болмауы өте қызық. Бірақ перспективаның өзгеруі әрқашан өнімділікті арттыратын идеялар мен бейімділіктер тудырады; бұл менің бизнесім үшін көбірек табыс немесе жай ғана күнделікті қуаныш болуы мүмкін.

Айтпақшы...

Өзіңізден қазіргі сәтте істей алатын ең жақсы нәрсе не екенін сұрағанда, қандай жауап аласыз? (Егер ол осы мәтінді оқу болмаса... онда басқа уақытта жолығайық па?!)

Бұл сұрақты қоюға және оған жауап беруге не кедергі болуы мүмкін?

20. Назардың өзгеруі нәтиженің өзгеруіне тең.

Егер сіз басқаша нәтижелерге қол жеткізгіңіз келсе, зейініңізді өзгертуіңіз қажет. Ойыңыздағы бейнені өзгерткен бойда, автоматты түрде басқа нәрселер орын ала бастайды. Қызыл түске назар аударсаңыз, қызыл түс көріне бастайды. Әңгіменің басқаша нәтижесіне назар аударсаңыз, сізге басқа ойлар келеді. Белгілі бір жаңа көлік моделін көруге назар аударсаңыз, бүкіл тас жолда сондай көліктер қаптап кеткендей әсер қалдырады. Сіздің миыңызда назарыңызды қайда бағыттағаныңызға байланысты бағдарламаланған үлгілерді табатын ішкі механизм бар. Шешімдер, инновациялар мен жетістіктер жоғары интеллекттен немесе креативтіліктен емес, біздің осы қабілеттерімізді қайда бағыттағанымызға байланысты байқайтын нәрселерімізден туындайды.

Тыныш ақыл-ой таңғалмайды немесе қорықпайды, ол сәттілікте де, сәтсіздікте де найзағай кезіндегі сағат сияқты өзінің жеке қарқынымен жүре береді. — РОБЕРТ ЛЬЮИС СТИВЕНСОН

Сіз «Дайын» болуға дайынсыз ба?

Бір нәзік өмірлік дағды барлық кәсіби мамандардың (және барлық адамдардың) құзыреттілік жиынтығының бір бөлігіне айналуы тиіс: «Дайын» күйіне қаншалықты тез орала аласыз? Қажет болған жағдайда қаншалықты оңай және жылдам босаңсып, қайта назар аудара аласыз? Әлеміңізде пайда болған келесі ақпаратқа немесе серпінге зейінді, теңгерімді, сақ және ашық ақыл-ой күйін жасауға қаншалықты шеберсіз? Бірдеңе сіздің «батырмаңызды басып», назарыңызды аударғанда, мазаңызды қашырғанда, ренжіткенде, еліктіргенде немесе толқытқанда, сол сезімдерден арылу, іштей тазару және жаңа мәселеге жаңа көзқараспен қайта кірісу үшін кететін уақытыңыз (лаг) қаншалықты?

Өмірлік және жұмыс істеу стиліңізді үнемі және оңай «дайын» күйіне қайтара алатын жеке жүйені қалай құруға болады? Үстеліңіздегі, кеңсеңіздегі және басыңыздағы шешілмеген, ұйымдастырылмаған, аяқталмаған дүниелерден туындаған кептеліс пен энергия сіздің сол күйде болу қабілетіңізге нұқсан келтіретін психологиялық «батпақ» жасайды. Бұл батпаққа батып бара жатып, айналаны зерттеуге тырысқанмен бірдей.

Мәселенің жай ғана тұжырымдалуы оның шешімінен әлдеқайда маңызды, ал шешімі жай ғана математикалық немесе эксперименттік дағдылардың мәселесі болуы мүмкін. Жаңа сұрақтар мен жаңа мүмкіндіктерді көтеру, ескі мәселелерге жаңа қырынан қарау шығармашылық қиялды талап етеді және ғылымдағы нақты прогресті білдіреді. — АЛЬБЕРТ ЭЙНШТЕЙН

Теннисте доп беруді (сервис) күтіп тұрғанда, қандай ақыл-ой күйінде, эмоционалдық қалыпта және физикалық позицияда болған тиімді? Каратеде үш адам сізге жан-жақтан жақындап, шабуыл жасауға дайындалып жатқанда, ең тиімді ұстаным қандай? Компанияны сатып алу бойынша соңғы келіссөздер жүріп жатқанда және олардың заңгері күтпеген әрі мәмілені бұзуы мүмкін талап қойғанда, жылдам интуитивті шешімдер қабылдау үшін сіздің ішкі ресурстарыңыздың қаншалықты бөлігі қолжетімді? Болжамдарыңыз бен жоспарларыңызға жабысып қалмай, ақылға қонымды жаңа перспектива негізінде жаңа әрекеттер жасай аласыз ба? Жоғары деңгейге тез өту үшін бір деңгейдегі бақылаудан бас тарта аласыз ба?

Себебі тақуалық — жамылғы киіп тастарға бұрылуда, әрбір құрбандық шалынатын жерге жақындауда немесе ғибадатханалар алдында етпетінен жатуда... немесе құрбандық орындарына жануарлардың қанын шашуда емес... керісінше, барлық нәрсеге тыныш ақылмен қарай білуде. — ЛУКРЕЦИЙ

Келесі жолы біреуді жұмысқа алғыңыз келгенде және оның жұмыс өнімділігі мен дағдыларын бағалағанда, адамның тез жинақталу (дайын болу) қабілетіне қараңыз. Ол қашан шынымен таңғалды (жағымды немесе жағымсыз)? Оны қабылдап, оң жауап қайтару үшін оған қанша уақыт кетті? Бұл мінез-құлық сіздің ұйымыңызда жоғары бағаланады және ынталандырылады. Келесі жолы өзіңіздің мықты және әлсіз жақтарыңызды бағалағанда, дәл осы сұраққа назар аударыңыз. Сіз «дайын» болуға қаншалықты дайынсыз? Жиырма жылдан кейін мұны істегеніңізге қуанатын боласыз.

Мен қазір өзімді дамыту процесінде жаңа және маңызды аффирмациямен жұмыс істеп жатырмын: [B]«Босаңсы, қайта назар аудар».[*MOTIVATION*] Байқап көріңіз.

Айтпақшы...

Қазіргі уақыттағы ең үлкен мәселеңіз немесе түйткіліңіз қандай? Сіз оған қалай назар аударып жатырсыз? Ол туралы қандай бейнені ұстап тұрсыз?

Қазіргі ойларыңызды тастап, бірден зор табысқа назар аудару сіз үшін қаншалықты оңай?

Келесі үлкен тосынсыйға тап болғанда өзіңізді қалай сезінгіңіз келеді және қалай жауап бергіңіз келеді?

21. Перспектива — планетадағы ең құнды ресурс.

Бұл «Назардың өзгеруі нәтиженің өзгеруіне тең» принципінің логикалық жалғасы. Егер сіз жұмысыңыздың 18 айдан кейін қандай болуы керектігі туралы ойлансаңыз, қазіргі жұмысыңыздың басымдықтары (және сіз назар аударатын әрекеттер) өзгеруі мүмкін. Заттарды басқа контекстке қою бұрын байқалмаған идеялар мен шешімдерді тудыруы мүмкін. Сіздің көзқарасыңыз ең қиын жағдайды ең күшті жағымды тәжірибеге айналдыра алады. Әлемдегі шексіз көп нәрсе сізден тек көзқарасыңыздың биіктігі мен ұстанымыңыз арқылы ғана жасырылып тұр.

Өзіңді жақсырақ болуға итермелеу (Bootstrapping)

Кейде мен басқа уақыттағыдай ақылды бола бермеймін. Көп жағдайда мен өзім қалағандай шабыттанбаймын. Сондықтан, егер мен жұмысымды, өмірімді және өзімді шынымен жақсартқым келсе — және егер мен шынымен өзімді көрсеткендей жалқау болсам — ең ақылды нәрсе — сананың жоғары деңгейінде болған кездегі ойлар мен идеяларды жазып алу. Содан кейін мен сол «триггерлерді» өзім соншалықты алғыр болмаған кезде өзімді ақпараттандыру, көтеру және бағыттау үшін қолдана аламын.

Өмір — бұл шабыттандырылған ақылсыздықтар тізбегі. Қиындығы — оларды істеу үшін табу. Ешбір мүмкіндікті жіберіп алмаңыз. Ол күн сайын келе бермейді. — ДЖОРДЖ БЕРНАРД ШОУ

Бұл пайдалы болуы мүмкін идея келген сәтте оны жазып алу дегенді білдіреді, өйткені ол қайталанбауы мүмкін. Егер мен жағажайда жүріп, семинарларымда бір мәселені түсіндірудің жаңа жолын ойласам, қағаз бен қалам табылған бойда оны жазып алуым керек. Көлік жүргізіп келе жатып, біреу үшін өте креативті әрі мейірімді іс жасауды ойласам, оны дереу қойын дәптерге немесе диктофонға жазып алуым қажет. Әдеттегіден жоғарырақ сана күйінде болғанда, оны аффирмация немесе шабыттандыратын ой түрінде жазу арқылы білдіруім керек.

Біздің жағдайларға деген көзқарасымыз олардың бізге тигізетін әсерін анықтайды. Бір кемені портқа жеткізетін жел, екіншісін жағадан алысқа айдап әкетуі мүмкін. — КРИСТИАН БОВЕ

Бірақ қиындығы сонда — мұндай ойлар келгенде, мен оларды қолдану үшін бірдеңе істеуім керек деп ойламаймын. Олар келген сәтте сондай айқын көрінетіні сонша, мен оларды ешқашан ұмытпайтыныма және қажет кезде есіме түсетініне сенімді боламын. Әрине, екі минуттан кейін, мен ешқашан ұмытпайтыныма сенімді келесі пайдалы нәрсені ойлағанда, біріншісін ұмытып қаламын! Жағымды ақыл-ой күйінде болғанда, әлем әрқашан осындай болып қалатындай көрінеді, сондықтан олай болмаған кезге дайындалудың қажеті жоқ сияқты. Бірақ біздің ойлы, ақылды және шабытты бола алуымыз бізді үнемі сондай ете алмайды.

Мен өз ұстанымымды өзгерту арқылы өмірімді өзгерте аламын. Тікенектермен жұмысы болғысы келмейтін адам ешқашан гүл жинауға әрекеттенбеуі керек. — ГЕНРИ ДЭВИД ТОРО

Егер сіз маған ұқсас болсаңыз, өз «ынталандыру тетіктеріңізді» (bootstraps) жақсы жасап, қолдануыңыз керек. Мен шаруалармен жүргенде немесе интернетте отырғанда, көңіл-күйім жақсы болған кезде біреуге не алғым келгенін есіме салған жақсы. Семинарда бір ойды айтып жатқанда, жағажайда жүргенде келген креативті идеяны еске түсірген пайдалы. Ал көңіл-күйім түскенде, жеке аффирмацияларымды алып оқу — назарымды және энергиямды көтеру үшін тамаша әдіс.

Сондықтан, шабыт келгенде оны барынша пайдаланыңыз. Абай болыңыз — бақыт кез келген уақытта орын алуы мүмкін. Идеяларды келген сәтте ұстап қалу үшін әдет қалыптастырып, қажетті құралдарды табыңыз. Содан кейін сол нәтижелерді ең қажет кезіңізде алдыңызға шығарыңыз.

Айтпақшы...

Қазіргі ең қиын жағдайыңызды қалай тиімді пайдалана аласыз?

Жақында жазған немесе оқыған ең шабыттандыратын нәрсе не? Одан қалайша көбірек құндылық алуға болады?

Соңғы бірнеше күнде сізбен болған ең жақсы нәрсе не? Соған ұқсас нәрсенің қайталануы үшін не істей аласыз?

22. Сіз өз істеріңіз туралы ойлағаныңыздан да көбірек ойлануыңыз керек.

Ішкі немесе сыртқы ортамызға енген, бірақ өз орнында емес кез келген нәрсе бойынша бірдеңе істеу керек. Электрондық хат, хат, идея немесе жағдай алдымызда тұрғандықтан ғана оны аяқтау үшін не істеу керектігі бірден белгілі бола салмайды. Біз [B]ойлануымыз[*B] керек. Көп емес, бірақ процесті аяқтауға бағытталған ең алғашқы қадамның не екенін шешу үшін жеткілікті деңгейде. Біз көбінесе бұл ойлаудан қашамыз, тек мәселе шегіне жеткенде ғана онымен айналысуға мәжбүр боламыз. Заттар туралы ең аз қажетті ойлау көп уақыт пен күшті қажет етпейді (әдетте шамамен он бес секунд). Бірақ ол бәрібір уақыт пен күшті талап етеді.

Өнімділік өздігінен орын алмайды

Жұмысымызды анықтау және барынша өнімді болу үшін үш нәрсе орындалуы керек. Және бұл үш нәрсе өздігінен болмайды. Біз өзімізді осы үшеуін де істеуге үйретуіміз керек және олар автоматты әдетке айналғанша, оларды орындау үшін өзімізді тәртіпке бағындыруымыз қажет.

Бір сағаттық тиімді, нақты, қатаң, тәртіпті және интеграцияланған ойлау бір айлық қажырлы жұмысқа татуы мүмкін. Ойлау — бизнестегі және өмірдегі ең басты және ең қиын нәрсе. Империя құрушылар сағаттап интеллектуалды жұмысқа уақыт бөледі... ал басқалары көңіл көтереді. Егер сіз өзіңізді басқаратын интеграцияланған ойлауға саналы түрде күш салсаңыз, сезімдеріңізден тыс әрекет етпесеңіз және жеңіл жолды таңдасаңыз, онда сіз жалқаулыққа бой алдырып, өз өміріңізді бақылаудан шығарасыз. — ДӘУІТ КЕКИЧ

Бұл үш мінез-құлықтың жиынтығы — интеллектуалды еңбек (knowledge work) үшін шеберлік жиынтығы. Дегенмен, кәсіби ортада кездестіретін адамдардың барлығы дерлік осы үш маңызды өнімділік әрекетін жақсарта алады.

Әрбір әрекеттің бастауы — ой. — РАЛЬФ УОЛДО ЭМЕРСОН

Бізге өскенде бұл дағдыларды үйретпеді. Біздің ата-аналарымыздың жұмыс әлемі интеллектуалды еңбектің бұл маңызды мінез-құлықтарын талап етпеді. Адамдар жай ғана жұмысқа келіп, алдында тұрған айқын істі істей беретін. Қазір мұндай әлемде жұмыс істейтіндер өте аз. Бүгінгі таңда жай ғана келіп, алдында тұрған нәрсені істеуді күтетін адам жоқ болып кеткен «ескі әлемге» үміттенеді. Мұндай адамның стрессі күн сайын арта береді. Біз алдымызда тұрған нәрсенің нақты не екенін білу және оны қалай реттеу керектігін түсіну үшін ақыл-ойымызды жаттықтыруымыз керек.

Іс-әрекет адамы ретінде ойла, ой адамы ретінде әрекет ет. — АНРИ БЕРГСОН

Айтпақшы...

Қандай мәселе сіздің санаңызда орын алып жатыр? Ол бойынша келесі әрекет қандай және ол қай жерде орындалуы мүмкін? Әрекет туралы ескертпені қайда қоя аласыз? (Бұл процесс қанша уақытты алды?)

Қазіргі ортаңызда сол жерде тұрақты болмауы тиіс не нәрсені көріп тұрсыз? Онымен не істеу керектігін білу үшін қандай ойлау процесі қажет?

23. Сіз өз істеріңіз туралы қорыққандай көп ойланудың қажеті жоқ.

Бұл алдыңғы принциптің жалғасы. Заттармен не істеу керектігін білу үшін ойлану керек болғанымен, бұл сіз ойлағандай көп уақыт алмайды. Кішкене ғана ойлану («Менің ниетім қандай? Келесі қадамым қандай?») тыныш назар мен бақылауды тудырады. Бірақ көптеген адамдар көп нәрсе туралы мүлдем ойланғысы келмейді. Неге? Өйткені олардың ақыл-ойы жылдам әрі күрделі болғандықтан, олар бір жағдайға қарап, оны ойлай бастаса, қаншама күрделі бөлшектерді шешу керек болатынынан қорқады. Сондықтан бұл мәселе оларды психологиялық тұрғыдан мазалайды. Нәтижені және әрекет қадамын шешіңіз, олар туралы ескертпелерді миыңыз сенетін жерге қойыңыз және миыңыздың еркін тыныстағанын тыңдаңыз: «Аһ, бітті... әзірге».

Аяқталмаған істермен толықтыққа жету

Семинарларда мен жиі адамдарға экран арқылы барлық жобаларымды (қазіргі уақытта 60-қа жуық) және олар бойынша келесі әрекеттерді (шамамен 150) көрсетемін. Жиі біреулер: «Осы істердің бәріне қарағанда қалайша басыңыз айналып, таусылып қалмайсыз?» — деп сұрайды. Шын мәнінде олар: «Мен мұны істегім келмейді!» — деп айтып тұр.

Ойлану үшін тоқтап, қайта бастауды ұмытып кеткен кездеріңіз болды ма? — АВТОРЫ БЕЛГІСІЗ

Бұл, бәлкім, олардың ішкі тыныштыққа, тепе-теңдікке және өз әлемімен бірлікте болуға деген туа біткен құштарлығынан туындайтын шығар. Өмірлеріндегі барлық ашық циклдерді — барлық «жұмыстарын» — еске түсіру көптеген адамдар үшін [B]«жай ғана болу»[*B] тыныштығын бұзатын сияқты көрінеді. Бірақ олай емес. Шын мәнінде, бұл сол үйлесімділіктің толық көрінісін береді. Сізге тек аяқталмаған істеріңізді толықтыру (ретке келтіру) керек.

Ой әрекетке итермелегенде пайдалы, ал әрекеттің орнын басқанда кедергі болады. — БИЛЛ РЕЙДЕР

Бұл жерде парадокс бар. Егер сіз өзіңізге және басқаларға берген барлық уәделеріңізді саналы түрде тіркеп, бақылап, қайта қарап отырсаңыз, олар белгілі бір мағынада «орындалған» болып есептеледі. Көрінбейтін және ұмытылған келісімдерге энергияңызды жұмсаудан туындайтын қалдық, мазасыздық немесе үрей болмайды. Сіз олардың бәріне ашық көзбен қарап: «Мен мұны істеймін деп едім, әлі де істегім келеді, бірақ қазір емес», — дейсіз.

Осы жылдар ішінде менің үйренген бір маңызды нәрсем — жұмысыңа байыппен қарау мен өзіңе байыппен қараудың айырмашылығы. Біріншісі міндетті, ал екіншісі апатты. — МАРГО ФОНТЕЙН

Менің істер тізімімді ауыр жүк деп санайтын адамдардың қарағысы келмейтін жұмыстары көп. Ал олар неден қашса, соған байланулы қалады. Мен өз жұмысым емес екенімді үнемі сезінемін, өйткені мен оны объект ретінде қарап, талдадым. Меніңше, көптеген адамдар үшін бұл айырмашылықты түсіну әлі де қиын.

Қарапайым нәрсені күрделендіру — үйреншікті жағдай; күрделі нәрсені қарапайым, таңғажайып қарапайым ету — бұл шығармашылық. — ЧАРЛЬЗ МИНГУС

Шынайы «ғаламмен бір болу» тізім жүргізуге немесе жүргізбеуге, өнімді болуға немесе болмауға, тіпті таза ақыл-ойға, теңгерімді эмоцияларға немесе сергек денеге байланысты емес. Егер сіз мұны меңгерсеңіз, сіз тіпті бейберекеттікпен, стресспен, тұмаумен және қаржылық тапшылықпен де «бір бола» аласыз. Сіз кез келген сәтте өміріңіздің ауыртпалықтары мен байланыстарын жоғары күшке тапсырып, санаңызда еркін бола аласыз. Бірақ аяқталмаған істеріңізді басқарудан қашсаңыз, қалағаннан да көп жағымсыз тәжірибелерге тап болуға мәжбүр боласыз.

Мен «рухани» болуды үйретпеймін. Мен энергияңызды ең тиімді пайдалану үшін зейініңізді қалай тазартуды және басқаруды үйретемін.

Айтпақшы...

Демалысқа шығар алдындағы аптада жұмысыңыз туралы қандай сезімде болдыңыз? Неге?

Миыңызға тым күрделі болып көрінетін қандай істі кейінге қалдырып жүрсіз? Ол туралы басыңыздағының бәрін қағазға түсіру үшін қандай алғашқы физикалық әрекет жасай аласыз?

24. Егер сіз не істеп жатқаныңызды білсеңіз, тиімділік — жақсартудың жалғыз мүмкіндігі.

Мақсат, меже немесе стандарт айқын болғаннан кейін, сіз жасай алатын ең жақсы нәрсе — оған мүмкіндігінше аз күш жұмсап жету және сол деңгейді сақтау. Энергия босқа жұмсалмайды және ресурстарыңыз сіз қалаған нәрсеге көбірек босатылады.

Стресстен арылу

Мен үйрететін көптеген тұжырымдамалар мен модельдер өміріміздегі өнімсіз қысымды — санамызда орнығып алып, энергиямыз бен зейінімізге орынсыз талаптар қоятын уәделерден туындаған қажетсіз стрессті жеңілдетеді. Бұл әдістер өздігінен жұмыс істейді — белгілі бір деңгейге дейін. Бірақ олардың ұзақ мерзімді перспективада тиімділігі менің оларды не үшін жасап жатқаныма байланысты. Мен неге психологиялық қоқыстардан арылып жатырмын?

Өмір сүрудің екі жолы ғана бар. Бірі — ештеңені ғажайып емес деп санау. Екіншісі — бәрін ғажайып деп санау. — АЛЬБЕРТ ЭЙНШТЕЙН

Егер мен өмірімдегі аяқталмаған істерді жай ғана өмірден қашу үшін реттеп жатсам, стресс ешқашан жойылмайды. Әрине, мен жеңілдік сезіне аламын. Басты босату, кіріс жәшігін тазарту және жобалар тізімін жаңарту тамаша. Бірақ осының бәрінен кейін де менің бір бөлігім бәрін тастап, қашып кеткісі немесе ішкі шуды естімеуге тырысуы мүмкін. Мен қашып жүрген нәрсе үлкен, трагедиялық немесе айқын жағымсыз нәрсе емес. Егер солай болса, оны анықтау оңай болар еді. Бұл — бәрін зеріктіретін төмен деңгейдегі үздіксіз шуыл сияқты. Мен әлеміме келетін нәрселерді мүмкіндік емес, тітіркендіргіш ретінде қабылдаймын. Бұл процестен қашу үшін бәрін тезірек «аяқтағым» келеді! Бірақ мұндай көзқараспен жеңіліс сезімі ұялайды: «Егер бұл ешқашан бітпесе, неге бастау керек?» Міне, бұл — санадағы жағымсыз, өзін-өзі жүзеге асыратын тұйық цикл!

Өмір бізді ешқайда апармайтынын түсінгенде ғана оның мәні пайда бола бастайды. — П. Д. УСПЕНСКИЙ

Егер мен ішкі сана-сезімімді ақылдан гөрі жүрекке жақын, рухани байланысы жоғары күйге ауыстыра алсам, бұл мүлдем басқа деңгейдегі ойынға айналады. Бұл сол баяғы әрекет болғанымен, ол талғампаздық пен жеңілдікке бөленеді. Алдымда не тұрса да, оны қабылдау пайда болады және оның мүмкіндіктеріне қызығушылықпен қараймын. Біздің жұмыс әдістеріміз арқылы барлық шаруаларымды реттеуге деген құштарлық оянады, өйткені бұл шаруалар соған лайықты — немесе, дәлірек айтсам, мен соған лайықтымын. Іштей қанағаттану сезімі орнап, өзіммен-өзім терең деңгейде келісімде болғанда, мәселе барлығын бітіріп тастауда емес. Бұл жай ғана іс-әрекет процесі — әрі өте саналы процесс. Қазір мен не істеп жатырмын? Ал қазір ше? Ал келесі сәтте ше? Және бұл істі істеудің ең жақсы жолы осы ма?

Прогресс істі оңайлатудың жолын іздейтін жалқау адамдардың арқасында жасалады. — РОБЕРТ ХАЙНЛАЙН

Бір таңғажайып парадокс бар: мен сыртқы материалдық әлемге (және онымен байланыстының бәріне) көбірек назар аударған сайын, сол материалдылықтың қиындықтарынан қашуға тырысатынымды байқаймын. Ал рухани тұрғыдан көбірек шоғырланып, физикалық әлемге аз байланған сайын, материалдық әлемде соғұрлым өнімдірек жұмыс істей бастаймын. Мен үлкен дүрбелең ішінде заттардың өз орнын анық көремін және ең кішкентай бөлшектер мен әрекеттер үшін жауапкершіліктен жалтарып, өзіме босаңсуға жол бермеймін.

Хирургиялық ота жасамас бұрын, дүниелік істеріңізді реттеп алыңыз. Тірі қалуыңыз мүмкін. — АМБРОЗ БИРС

Әрине, бұл қарапайым шындықтың тағы бір нұсқасы: алдымнан шыққан тәжірибелер мен мүмкіндіктерді бағалай білу үшін мақсаттың айқындығы қажет. Бірақ соңғы кездері мен мұны мүлдем жаңа деңгейде түсіне бастадым. Айырмашылық — мақсатқа ие болуда емес, мақсаттың өзіне айналуда сияқты.

Біз адам жасаған жұмбақтарды шешуде шексіз қиындықтарға тап боламыз; тек Құдайдың құпиясын ашуға кіріскенде ғана біздің қиындықтарымыз жоғалады. — МАРК ТВЕН

Оңай ма? Осы бір болмыс пен әрекет қатар жүретін тамаша күйге енген соң, бұл ешқандай күш-жігерді қажет етпегендей көрінеді. Бұл — уақыттан тыс және «күшенусіз» жүретін процесс. Мұндай күйге қалай түсуге болады және оған қанша уақыт кетеді? Менің білетінім — егер мен оған дайын болсам, ол маған әрқашан қолжетімді.

Айтпақшы... - Қандай да бір істе тиімділігіңізді қашан арттырдыңыз? Бұл қандай сезім болды? Оны не үшін жасадыңыз? - Сіз ұзаққа созып жүрген, жақсырақ реттеу керек деп есептейтін не нәрсе бар? Егер бұл мәселені шешсеңіз, не істей алар едіңіз немесе нені жақсырақ істер едіңіз?

25. Санаңызда тек бір ғана нәрсе болса — сіз «ағын ішіндесіз».

Егер сіз есіңізді білсеңіз, ойыңыз бос бола алмайды — ол әрқашан бір нәрсеге бағытталады. Бірақ егер ол ішкі алаңдаушылықсыз немесе қайшылықсыз тек бір ғана нәрсеге бағытталса, сіз өз «аймағыңызда» (in the zone) боласыз. Сонда сіз жасаған ешбір іс басқасынан маңызды немесе маңызсыз болмайды. Барлығы бірдей қамтитын және маңызды болып көрінеді. Жұмыс пен ойынның, қауырттық пен демалыстың арасында айырмашылық жоғалады. Барлығы бірдей. Бұл әрқашан жай ғана: «Қазір не істеу керек және келесі не?» деген сұрақ.

Ең маңызды істен басқасының маңызы қаншалықты?

Кез келген сәтте назарды тек алдында тұрған іске толық аудару — жоғары өнімділіктің белгісі. Бұл сіз бір істі айқын басымдық ретінде қабылдап, оған толық берілгенде оңай жүзеге асады. Мұндай күйге белсенді (proactive) немесе реактивті (reactive) себептермен келуге болады. Сіз қол жеткізгіңіз келетін мақсатыңызды соншалықты маңызды санағандықтан, назарыңызды ештеңе бөле алмауы мүмкін. Немесе алдыңызда шұғыл дағдарыс туындап, оны шешу үшін барлық психикалық күшіңізді жұмсауға мәжбүр боласыз.

Адам осы жағдайлардың бірінде болғанда, оны өмірі мен жұмысындағы басқа аяқталмаған істер онша алаңдатпайды. Олар «осында және қазір» болып жатқан нәрсеге толықтай бой алдырады. Шеберлік — осы күйде әрдайым бола білу: тиісті мөлшердегі назарды ең тиісті нәрсеге, ең тиісті көзқараспен, ең тиісті уақыт бойы бағыттай білу. Артық та емес, кем де емес. Содан кейін 100 пайыздық оң шығармашылық энергиямен келесі іске дәл солай ауысу.

Өмір істері сан алуан мүдделерді қамтиды, және кімде-кім басқаларымен санаспай, тек біреуіне ғана сүйеніп пайымдаса, ол әлемді басқаруға жарамсыз қиялшы болып қалады. — ДЖЕЙМС ФЕНИМОР КУПЕР

Бұл өнімділіктің Дзен (Zen) стиліндегі күйі болар еді, мұнда сіз алдыңыздағы іспен бір мезетте әрі бейтарап, әрі толық араласқан қалыпта айналысасыз. Бұл — басшылықтың ең озық стилі: келу, бірігу, ойлану, шешім қабылдау және ішкі нәтижелерге, пайымдар мен стандарттарға сүйене отырып, істі ақылмен аяқтау. Сіз бұрынғыны да, кейінгіні де уайымдамайсыз. Таза, анық, дәл және ешқандай сарқыншақсыз. Су бетінде толқын қалдырмағандай. «Ол кім болды екен?!»

Біз істей алатын бір ғана нәрсе бар, және ең бақытты адамдар — оны өз қабілетінің шыңында істейтіндер. Біз толықтай осында бола аламыз. Біз бар болмысымызбен қатыса аламыз. Біз... алдымыздағы мүмкіндікке бар назарымызды аудара аламыз. — МАРК ВАН ДОРЕН

Бірақ оған қалай жетуге болады? Ол жерде қалай тұрақтау керек? Бұл үлкенірек мақсатқа сенумен және өзіңізді сонымен байланыстыру қабілетіңізбен тығыз байланысты. Сондай-ақ, өзіңізбен жасаған келісімдеріңізге толық адал болуыңыз қажет, олар өміріңіздің әртүрлі деңгейінде болуы мүмкін және өте нәзік сипатқа ие.

Егер толық реттелмеген және өзіңізбен қайта келісілмеген аяқталмаған істер болса, назардың айқындығына шын мәнінде қол жеткізе аласыз ба? Осы сәтте аса маңызды емес бөлшектерді құрбан ету — өмірдің байлығын сезінудің ең дұрыс жолы ма? Әлде бұл белгілі бір уақытта алдыңыздан қайта шығатын міндеттемелерден қашудың уақытша амалы ма? Мен өзін «күйзелісте» деп санамайтын көптеген басшыларға коучинг жүргіздім. Бірақ ерекшеліксіз, олардың барлығы барлық ашық циклдерін жинап, нақтылап, объективті жүйеге реттегенде «өздерін әлдеқайда жақсы сезінетіндерін» айтады. Олай болса, олар бұрын не сезінді? Жақсы ма? Мүмкін, бірақ олар бұдан да жақсы сезіне алар еді.

Қазіргі істеп жатқан ісіңізге 100 пайыз берілу үшін, басқа барлық шаруаларды реттеп қою қаншалықты маңызды? Басқаның бәрін бұғаттап тастап, тек бір нәрсеге назар аудару шын мәнінде мүмкін бе? Әрине, саналы ақыл белгілі бір уақытта тек санаулы нәрселерді ғана қабылдай алады, ал қалғандары психологиялық «сөреде» тұрады. Бірақ сіз өз психикаңызды өміріңіз бен жұмысыңыздың анықталмаған, шешілмеген және тиімді ұйымдастырылмаған басқа аспектілері сізге ешқандай теріс әсер етпейтіндей етіп бөле аласыз ба?

Өзіңізге және істеп жатқан ісіңізге әрдайым толық сену үшін не қажет?

Айтпақшы... - Соңғы рет қашан «ағын ішінде» болдыңыз? Оған қалай жеткеніңізді білесіз бе? - Бүгін не істеп жатсаңыз да, сол сәтте толық болуыңызға не кедергі? Оны шешу үшін не істей аласыз? - Басқа бір нәрсені істемеу үшін өзіңізді әдейі басқа істермен айналысып отырған сәтіңізде байқадыңыз ба?

26. Болашақ мақсаттың құндылығы — оның қазіргі сәттегі өзгерістерге ықпал етуінде.

Қалаулы болашақты елестету қазіргі жағдайды жақсартуға бірден назар аударуға мүмкіндік береді. Ол сіздің қабылдауыңыз бен қазіргі жұмыс өнімділігіңізді өзгертеді. Оның құндылығы уақыт өте келе бір нәрсеге қол жеткізуде емес, оның осы сәтте қабылдап жатқан шешімдеріңіздің мәні мен сапасын қалай өзгертетінінде. Ол қазіргі уақытта нені қабылдауды, сезінуді және істеуді таңдайтыныңызға әсер етеді. Болашақтағы жағымды нәтижені елестету сценарийдің шынайылығына сенім ұялатады және сананы жетілдіреді. Біз еріксіз солай болуы тиіс сияқты әрекет ете бастаймыз.

Істеу керек пе, әлде Болу керек пе? Мәселе сонда ма?

Адамның мақсаты мен соған сәйкес түпкілікті «табысын» зерттеуде керемет дилемма бар. Біз болуымыз керек пе, әлде істеуіміз керек пе? Біздің ең биік жетістігіміз материалдық ұмтылыстардан бас тартып, рухани бастауымызбен байланысудан туындай ма? Әлде адамның толыққандылығы осы әлемде өзіміз бен басқалар үшін бір нәрсеге қол жеткізіп, іс тындырудан келе ме?

Кішкентай істерді істеп жатқанда үлкен нәрселер туралы ойлауыңыз керек, сонда барлық кішкентай істер дұрыс бағытта жүреді. — ЭЛВИН ТОФФЛЕР

Интуитивті түрде мен мұның жасанды қарама-қайшылық екенін білемін. Бұл «не ол, не бұл» деген таңдау емес. Нағыз «болу» (being) — бұл физикалық күш-жігерді қамтуы немесе қамтымауы мүмкін өте динамикалық және белсенді тәжірибе. Табысты, сапалы «істеу» (doing) — бұл уақытсыздық пен Дзенге тән сипаты бар, көбінесе жоғары сана күйлерімен («ағын ішінде») байланысты, өз алдына қанағаттанарлық процесс. Жағымды аспектілерінде істеу мен болу өте жақсы үйлеседі.

Бірақ бұл нәзік мәселе. Ішкі рефлексиялық назар мен сыртқы көрініс пен іске асыру әртүрлі процестер болып табылады және олар бірін-бірі жоққа шығаратын сияқты сезілуі мүмкін. Егер маған өз болмысымды нәрлендіру керек болса, ал мен ішкі мазасыздығымнан туған әдетпен немесе жүйке жұқаруымен жай ғана қарбалас жұмыс істеп жатсам, менің әрекетім бос, шаршататын және қанағаттандырмайтын болады. Керісінше, егер мен шын мәнінде әрекет етуім керек болса, бірақ мен физикалық міндеттемелерден қашу үшін жай ғана «болмыс күйінде» болғым келсе, менің күйім бұзылады және назарымды рухани немесе жоғары процестерге аудару мүмкін болмайды.

Мен таңертең әлемді жақсарту (немесе құтқару) құштарлығы мен әлемнен ләззат алу құштарлығының арасында арпалысып оянамын. Бұл күнді жоспарлауды қиындатады. — Э. Б. УАЙТ

Сонымен, адам кемелдігіне немесе кем дегенде прогресске деген ұмтылысымыздың шешімін талап ететін екі жақты аспектісі бар. Бірақ мен осыдан бірнеше жыл бұрын мұндай ұтылыссыз философиялық жағдайда бұл қайшылықты шешетін емес, оны жоққа шығаратын жоғарырақ көзқарас бар екенін түсіндім. Басқаша айтқанда, «болу» және «істеу» арасындағы таңдау негізгі мәселе емес болуы мүмкін.

Кішігірім жоспарлар құрмаңыз; оларда адам қанын қыздыратын сиқыр жоқ және олар іске аспауы мүмкін. Үлкен жоспарлар құрыңыз; үміт пен жұмыста биікті көздеңіз, ұмытпаңыз: бір рет жазылған текті, қисынды сызба ешқашан өлмейді. — ДАНИЭЛЬ ХАДСОН БЕРНХЕМ

Біз — көпөлшемді тіршілік иелеріміз. Біздің бір бөлігіміз кеңістік пен уақыттан тыс өлшемдерде өмір сүреді. Физикалық белсенділіктің біздің кім екенімізді және олармен қалай байланысатынымызды анықтайтын аспектілерге қатысы аз. Сонымен қатар, біздің үлкен бөлігіміз табиғатынан тұрақты өзгеріс пен қозғалыста болатын әлемге салынған.

Осы деңгейде әрекет ететін бөліктеріміз үшін басты мәселе белсенді болу-болмауымызда емес, оны қалай жүзеге асыратынымызда. Егер сіз есіңізді білсеңіз, әрекетсіз бола алмайсыз. Сіз санаңызды қайда және қалай бағыттайтыныңызға қарай белсендісіз. «Болу» — бұл өте белсенді процесс, бірақ қозғалыс сыртқа емес, ішке бағытталған. Кімде-кім «медитацияда» және тыныш болса, ол жай ғана ішкі тәжірибенің нәзік деңгейлерін сезіну үшін сыртқы әлемнің алаңдатуларын азайтты деген сөз.

Бәлкім, сұрақтар былай қойылуы керек шығар: Менің жан аямай істейтін жұмысым мен шабыт отын маздататын ішкі рефлексиялық процесімнің арасындағы тепе-теңдік қайда? Менің ішкі және сыртқы бағытталған әрекеттерім бір-біріне сәйкес пропорцияда ма? Дәл қазір мен үшін қандай әрекет оңтайлы? Терең тыныс алып, назарымды нәзік деңгейге ауыстырып, салауатты көзқарасқа көшу жақсы ма? Әлде өзіммен келісімдерімді орындау және әлемдегі болмысымды құлшыныспен кеңейту үшін дереу іске кірісуім керек пе?

Егер осы планетаның және адамзаттың табысы немесе сәтсіздігі менің қандай екеніме және не істейтініме байланысты болса, мен қандай болар едім және не істер едім? — БАКМИНСТЕР ФУЛЛЕР

Болу немесе істеу — негізгі мәселе емес. Сұрақ мынада: «Іс-әрекеттің қай түрі менің болмысыммен көбірек үйлеседі?»

Айтпақшы... - Өзіңізді осыдан бес жыл өткен соң аса табысты жан ретінде елестетіңіз. Бұл қандай сезім? Айналаңыздағы әлеммен қалай қарым-қатынас жасар едіңіз? Бүгін байқап көріңіз. - Ішкі және сыртқы әлеміңіздің арасында тепе-теңдікті сезінесіз бе? Егер жоқ болса, оларды теңестіруге не көмектесер еді?

ІІІ БӨЛІМ: ЖҰМЫС ІСТЕЙТІН ҚҰРЫЛЫМДАР ҚҰРЫҢЫЗ немесе Рельссіз жолда қалу қиын

Біз өзімізге шын мәнінде көмектесетін шектеулерден қысылмаймыз. Біз жолдың ортасындағы сызықтар үшін алғыс айтамыз — олар бізге межелі жерге ең аз күйзеліс пен қауіппен тез жетуге еркіндік береді. Тиімді формалар орын алмайды — олар орын жасайды. Кейде жаңа өнімділік пен өзін-өзі көрсету деңгейлеріне шығу үшін жүйелерімізді қатайту қажет болады.

27. Бір деңгейдегі тұрақтылық басқа деңгейде шығармашылыққа жол ашады.

Біз әрқашан әртүрлі деңгейлерде өмір сүріп, жұмыс істейміз. Бір деңгей бұзылғанда, ол мәселе шешілгенше басқа деңгейлерден энергия мен назарды тартып алады. Барлығы тең болғанда, шығармашылық энергияның табиғи және тұрақты ағыны барлық істерде қолжетімді болады.

Мені адамдар ыждағатты шебер ретінде есте сақтағанын қалаймын. Меніңше, ақын — ол шебер. Шекспир де шебер болған. Құдай да — шебер. Меніңше, шеберден артық ештеңе жоқ. — ЛОРЕНС ОЛИВЬЕ

Ұйымдасқандық пен шығармашылық: Дос па, әлде дұшпан ба?

Қаншама адамның әлі күнге дейін ұйымдасқандық пен шығармашылықты бір-біріне қайшы деп санайтыны мені таңғалдырады: «Мені ұйымдастырумен және сол тізімдермен мазаламаңыз — мен жай ғана шығармашылықпен айналысқым келеді». Немесе «Маған ол ұйымдастырудың қажеті жоқ — мен бәрін басымда сақтай аламын». Неліктен адамдар «ұйымдасқандықты» стихиялыққа, интуицияға және еркіндікке қарсы нәрсе деп санайды? Мүмкін, олар өмірінің сол бір саласында қалаулы нәтижемен өзін жетерліктей байланыстырмағандықтан шығар. Бір нәрсеге қол жеткізгіңіз келсе, соған жету үшін істеу керек шаруаларды сирек «ұйымдастыру» деп қабылдайсыз. Ол жай ғана жасалады. Егер сізге «ұйымдасу керек» болса, демек сіз соған әлі жетерліктей көңіл бөлмегенсіз.

Егер сіз кенепте өз ойыңызды білдіргіңіз келсе және майлы бояулар сіздің құралыңыз болса, сіз бояуларыңыз бен қылқаламдарыңызды реттейсіз. Сіз «ұйымдасу» туралы ойламайсыз — оны жай ғана істейсіз. Егер сіз балық аулағыңыз келсе және бұл спорттан рақат алсаңыз, қармақтарыңыз бен жіптеріңізді белгілі бір тәртіпте сақтайсыз. Ең мықты шеберлердің құралдары әрқашан дайын тұрады.

Болмысыңызды кемелдендіріңіз, сонда күнделікті тіршілік сізді алаңдатпайды немесе мазаңызды алмайды, сіз әрбір ісіңізде сүйіспеншілік күйін сақтай аласыз. Сонда сіз өз әрекетіңіздің ауқымын кеңейтіп, сүйіспеншілікке толы жүрегіңізді басқаларға табиғи, қарапайым жолмен аша аласыз. — ДЖОН-РОДЖЕР

Неліктен бұл адамның жұмысының басқа бөліктеріне қатысты жиі орындалмайды? Мен өз қайығында навигация станциясын мінсіз тәртіпте ұстайтын, бірақ электрондық поштасының «кіріс» жәшігі мүлдем бақылаудан шыққан көптеген кәсіби мамандарды көрдім. Неліктен? Айырмашылығы неде?

Бір рет анық ақылмен (шын мәнінде анық ақылмен) жұмыс істеудің дәмін татқаннан кейін, сіз «ұйымдасуым керек» деп ойлауға көп энергия жұмсамайтыныңызға сенімдімін. Сіз сол күйді сақтау үшін оны жай ғана істейсіз. Батыспен салыстырғанда, Қиыр Шығыстың стихиялыққа жету жолындағы моделі басқаша. Қиыр Шығыста, егер сіз шынайы еркіндікті сезінгіңіз келсе, бүкіл ғұмырыңызды қатаң қарапайымдылық пен тәртіпке арнауыңыз керек болуы мүмкін.

Құрылым мен шектеусіз толық шығармашыл болу қиын. Кенепсіз сурет салып көріңіз. Шығармашылық пен еркіндік — бір тиынның екі жағы. Маған екі әлемнің де жақсысы ұнайды. Еркіндік керек пе? Ұйымдасыңыз. Ұйымдасқыңыз келе ме? Шығармашыл болыңыз.

Айтпақшы... - Өміріңіз бен жұмысыңызда сыртқы бақылаушы сізді қай жерде «ұйымдасқан» деп есептер еді? Оны істеуге итермелейтін не нәрсеге көңіл бөлесіз? - Қай жерде «ұйымдаспаған» сияқтысыз? Көбірек ұйымдасуды талап ететін қандай нәтиже өміріңіздің осы саласын маңыздырақ немесе қызықтырақ етер еді?

28. Максималды өнімділік үшін форма мен функция сәйкес келуі керек.

Қолдайтын құрылымдар мен шектейтін құрылымдардың айырмашылығы — олардың мақсатпен үйлесімділігінде. Мақсатына қарағанда тым жиі өткізілетін жиналыстар қызықсыз болады және оған ешкім келмейді. Өсім болжамына сәйкес келмейтін ұйымдар кедергілер (bottlenecks) тудырады. Нағыз шеберлердің басты белгісі — қай іске қай құралдың ең қолайлы екенін білуі.

Көреген мен Орындаушы — еңбектің ішкі бөлінісі

Соңғы кездері мен өмірде алға жылжу барысында іштей екі түрлі рөлді атқаратынымды түсіндім: Көреген (Visionary) және Орындаушы (Doer). Олар әртүрлі ойлайды және әрекет етеді, және мен олардың рөлдері мен жауапкершіліктерін шатастырмағанда, істер әлдеқайда жақсы жүреді.

Көптеген жылдар бойы мен адамдардың мінезі мен жұмыс стилі осы спектрде болатынын білдім: егжей-тегжей мен міндеттемелерді жек көретін «қиялшыл» ойшылдар бар және бірдеңе ойлап табу немесе бағыт таңдау сұралғанда өзін жайсыз сезінетін орындаушылар бар. Енді менің ішкі комитетімде екеуі де бар екеніне көзім жетті.

Менің Көрегенім — емен ағаштарының астында бір шыны кофе ішіп, жаңа керемет жобалар мен идеалды сценарийлерден шабыт алғанды ұнатады. Ол тіпті кейде стратегиялық тұрғыдан ойлайды. Алайда, менің Орындаушым «кіріс» жәшігінен бір нәрсені алып, оны іске асыратын қарапайым әрекет қадамын анықтап, алдындағы істі аяқтағанда ғана іске қосылады. Олар бір-бірінің жұмысына кедергі келтірмесе, бәрі жақсы.

Міндеті жоқ пайым (vision) — жай ғана түс; пайымы жоқ міндет — ауыр жұмыс; ал пайым мен міндеттің бірігуі — әлемнің үміті. — СУССЕКС ШІРКЕУІНЕН, АНГЛИЯ, шамамен 1730 ж.

Бірақ мен «Көреген» режимінде болғанда, жасаған дүниелерімнің бәрін қалай бітіремін және өзіме қанша жұмыс тауып алдым деп ойлай бастасам, менде өкпе-реніш пайда болып, тұйықталып қаламын. Ал мен «Орындау» режимінде болып, «маңыздырақ және үлкенірек нәрселер туралы ойлануым керек еді» деген ішкі сөздерге жол берсем, эмоционалды түрде құлазып, ештеңе істегім келмей қалады.

Осы ішкі серіктестіктің жақсы жұмыс істеуіне не көмектеседі:

Айтпақшы... - Сіздің қай бөлігіңіз басым — Көреген бе, әлде Орындаушы ма? - Әлсіз бөлігіңізді қолдау үшін не істей аласыз?

29. Санаңыз босаңсуы үшін жүйеңіз оның өзінен жақсырақ болуы тиіс.

Сіз өз ақылыңызды алдай алмайсыз. Ол сіздің қазіргі басқару жүйеңіздің сарапшысы және сіз тиісті уақытта керекті нәрсеге қарайтыныңызға сенуге болатын-болмайтынын біледі. Келесі қадамның қандай болуы керектігін шешкен-шешпегеніңізді ол біледі. Және ол әрекетті орындай алатын кезіңізде сол әрекет туралы ескертуді көретін жерге қойғаныңызды да біледі. Егер сіз бұлардың ешқайсысын істемесеңіз, ақылыңыз сізді босатпайды. Ол босата алмайды. Ол сізге ұмытпау керек нәрселерді шексіз еске салуға тырыса береді. Ақыл — адал әрі берілген қызметші, бірақ оған өзі жақсы істей алатын жұмысты беру керек, ол нашар істейтін жұмысты емес.

Ақылыңыз өзінің жаңа жұмысын атқара ала ма?

БАСЫҢЫЗДАҒЫНЫҢ БӘРІН СЫРТҚА ШЫҒАРУ және оның бәрі сіз үшін нені білдіретіні, сондай-ақ істі ілгерілету үшін не істеу керек екендігі туралы шешім қабылдау санаңызға орасан зор еркіндік береді. Кез келген адам мұны толыққанды орындаған кезде, оның ақыл-ой және интуитивті фокусы жанданып, жаңа әрі салауатты көзқарасқа ие болады. Бұл жібере салғанда автоматты түрде жоғары көтерілетін гелий шарына ұқсайды. Сонымен қатар, жаңа идеялар пайда болып, алдымыздан шыққан кез келген істі реттеу үшін неғұрлым тиімді басқарушылық көзқарас қалыптасады. Сана жаңа деңгейге көтеріледі. Бірақ бұл «көтерілу» ұзаққа созылмауы мүмкін.

Ақыл-ой фокусының жоғары деңгейлі жұмысқа қол жеткізуі бір бөлек те, сол жұмысты сақтап қалуы мүлдем басқа мәселе. Төменгі деңгейлер тиімді басқарылған жағдайда ғана сана жаңа көкжиекте қала алады. Проактивті интеллектуалды жұмыспен айналысу (ойлану, шешім қабылдау және сұрыптау) және нәтижелерді реттеу үшін жақсы ұйымдастырылған жеке басқару жүйесін құру — өзіңізге керемет атқарушы көмекші жалдағанмен бірдей. Бұл сізді шынымен маңызды нәрселерге зейін қоюға босатады. Бірақ егер бұл жүйе үнемі қаралып, жаңартылып отырмаса, бұл сіздің негізгі көмекшіңіздің ескертусіз жұмыстан кетіп қалғанымен тең. Сіз бірден «Тұтқаны кім көтеріп жатыр? Билеттер қайда? Ертең қандай кездесулерім бар? Шонға ұсыныс бойынша жауап бердік пе?» деген сияқты уайымдарға қайта батып кетесіз. Бұл сіздің негізгі міндетіңіз емес еді. Алайда, егер бұл деңгей реттелмесе, сіз өз міндетіңізді тиісті деңгейде орындай алмайсыз.

Істеуіміз керек нәрселер туралы үнемі өнімсіз ойлана беру — уақыт пен энергияның ең үлкен тұтынушысы. — КЕРРИ ГЛИСОН

Барлық жобаларыңыз бен соған байланысты іс-әрекеттеріңіз нақтыланғаннан кейін, сол тізімдерді өзекті әрі толық күйде сақтау керек. Сананың тазалығы мен жоғары реакция деңгейін сақтау, тепе-теңдікті ұстап, нақты мүмкіндіктерге назар аудару үшін сіз өз міндеттемелеріңіздің маркерлерін — яғни тізімдеріңізді — «қоректендіріп» отыруыңыз қажет. Егер жүйе мен оны жасау процесі артта қалса, жағымды әсер тез жоғалады. Бірнеше күн (кейде сағат) ішінде жаңа ақпаратты интеграциялау, мәліметтерді тексеру және аяқсыз қалған істерді бақылау қажет болады. Не істеп жатқаныңыз және не істемейтініңіз тұрғысынан қайтадан «мінсіз тазалыққа» оралуыңыз керек. Жүйе басқаратын деңгейден асып түсу үшін санаңыз сол жүйемен байланыста болуы тиіс.

Ең солғын сияның өзі ең жақсы есте сақтау қабілетінен анығырақ. — ҚЫТАЙ МАҚАЛЫ

Жылдар бойы біз «апталық шолу» деп атайтын әдіс — яғни жинау, өңдеу және ұйымдастыру жұмыстарын реттеу — еркін бақылауды өмір салтына айналдырудың ең маңызды дағдысы екенін түсіндік. Біздің психологиямыз жеті күндік жұмыс цикліне жақсы бейімделген сияқты. Әр жеті күн сайын күнделікті күйбең тірліктен сәл алшақтап, «орманды басқарумен» айналысуымыз керек — бұл бұлттардың үстінде емес, алдымызда тұрған нақты жобалар мен іс-шаралар деңгейінде болуы тиіс.

Мұндай функционалды шолу өздігінен болмайды. Ол үшін жұмыс аптасының соңында бір-екі сағатты логистикалық фокусқа арнап, күнделікті қарбаластан шығу тәртібі қажет. Көптеген адамдар мұндай шолуды «уақыт болса істейтін» маңызды емес нәрсе сияқты көреді. Бірақ бұл — не туралы ойлану керек екендігі туралы ойлануды тоқтатудың жалғыз жолы. Сіз бұл жаттығуды орындап, мазасыз ойларды тыныштандыра аласыз. Бірақ бұл үшін өміріңіздің соңына дейін аптасына бір-екі сағат уақыт бөлу қажет болады.

Айтпақшы... - Соңғы рет қашан барлық жобаларыңыз бен келесі іс-әрекеттеріңізге толық шолу жасадыңыз? - Мұны жүйелі түрде орындау үшін не істей аласыз?

30. Жауап беру қабілеті өміршеңдікті арттырады.

Қоршаған ортаны сезінуді күшейтетін, жауап беру жылдамдығын арттыратын және ішкі жүйені теңгеретін (артық немесе кем реакцияларды болдырмау үшін) кез келген нәрсе бәсекелестік артықшылық береді және тиімділікті арттырады. Ақпаратқа сезімталдық пен өзгерістерге бейімделгіштік түрлердің, жойғыш ұшақ ұшқышының немесе өнім желісінің аман қалуына ықпал етеді.

Адамдар көпір салудың орнына қабырға тұрғызғандықтан жалғыз қалады. — У. Э. ЧАННИНГ

Тәртіпсіздік есірткісі

Көптеген дәрі-дәрмектер немесе есірткілер бізді шындықтан уақытша алшақтатады. Олар бізді сыртқы шабуылдарға (мысалы, бактериялар немесе бастықтар) бейімдейді. Өңделмеген дүниелердің үйіндісі де дәл осындай қызметті атқара алады.

Икемділер бақытты, өйткені олардың пішіні бұзылмайды. — Д-Р МАЙКЛ МАКГРИФФИ

Адамдар шешілмеген істерді айналасына қамал ретінде жинап алу арқылы әлеммен байланысын әлсіретуі мүмкін. Сырттан келген кез келген ақпарат қағаздардың, жүздеген электрондық хаттардың және орындалмаған міндеттемелердің кедергілерінен өтуі тиіс. Бұл синдром өз-өзін қоректендіреді. Тәртіпсіздік өскен сайын, жағымсыз немесе күрделі істерді артқы жоспарға ысырып тастап, елемеуге мүмкіндік туады. Жұмыс орнында «өте бос емес» болу «маңызды» болумен тең сияқты көрінуі мүмкін.

Өмір мен жұмыстың шабуылдарынан қорғанған жақсы. Бірақ «есірткілер» тәуелділік пен жасанды реакциялар тудырады, ал бұл әдеттерден арылу қиын болуы мүмкін. Тіпті адамдар өз ортасын іштей және сырттай тазартуға шешім қабылдаған күннің өзінде, олар өздерін қорғансыз және жайсыз сезінуі мүмкін. Өмір мен жұмыстың транзакцияларына жауап бермеу үшін ешқандай сылтау қалмағанда, бойыңыз үйренгенше өзіңізді «жалаңаш» қалғандай сезінесіз.

Егер біздің жұмыс ортамыз тіпті бөгде адамдарға да түсінікті болса... бұл барлық адамның даналығын жинауды жеңілдетеді. — КИО СУЗАКИ

Бірақ тазалыққа бой үйретуге болады. Өңделмеген істердің жатуы оларды шешуден гөрі ыңғайсыз сезіле бастайды. Бұл да тәуелділік болуы мүмкін, бірақ бұл сау әрі өнімді нәтижелер беретін тәуелділік.

Мәселе санаға жаңа, инновациялық ойларды қалай енгізуде емес, ескілерінен қалай арылуда. Әрбір сана — ескі жиһаздарға толған ғимарат. Санаңыздың бір бұрышын тазартыңыз, сонда оны бірден шығармашылық толтырады. — ДИ ХОК

Адамдарға шешім қабылдаудың толық моделіне ауысуға көмектесуге мыңдаған сағат жұмсаған біздер командалар мен тұтас ұйымдық мәдениеттердің таңғажайып жақсарғанын көрдік. Менеджерлер «команда құру» (team-building) жаттығулары қажет деп санайтын мәселелердің көпшілігі жүйе реттелгендіктен өздігінен жойылады.

Айтпақшы... - Қоршаған ортаңызда жауап беруден қашқақтап жүрген нәрсе бар ма? Оны шешу үшін не қажет? - Адамдар сізбен байланысу үшін қай құралға көбірек сенім артады? Неге?

31. Жүйеңіздің мықтылығы оның ең әлсіз буынымен өлшенеді.

Жеке басқару жүйесінің құндылығы — оның психикаға сенімділік ұялатып, жоғары деңгейлі жұмыс үшін ресурстарды босату қабілетінде. Бірақ егер жүйеде сәйкессіздік болса, ол тиімді емес. Егер ешкім тазалыққа жауапты болмаса, соңында оны басшының өзі істеуіне тура келеді. Жүйе өз жұмысын 100 пайыз атқармаса, қысымды жеңілдетпейді. Тұмау тиіп, өзіңізді нашар сезінгенде ол қалай жұмыс істейді? Нағыз жүйелер біз оларды күткіміз келмейтін ең қиын сәттерде де шыдас беретіндей мықты болуы керек.

Нерв жүйеңіз қалай жұмыс істеп тұр?

Ұйымдардың да жүйке жүйесі болады және ол әрқашан ең әлсіз буынды көрсетеді. Егер команда мүшесі электрондық хаттарға екі апта бойы жауап бермесе, бүкіл топтың тиімділігі төмендейді. Егер бәрі бірнеше сағат ішінде жауап берсе, жоғары өнімділік пайда болады. Адамдар мағынасыз хаттардың көптігіне жиі шағымданады, бірақ ең көп шағымданатындар әдетте оны ең нашар қолданатындар болып шығады. Жүйедегі енжарлық енжарлықты тудырады.

Мұндай ортада өзара әрекеттесу қиындайды. Басқалар өз ақпаратын жеткізу үшін «шуды» арттыруға мәжбүр болады. Бұл реактивті атмосфераны тудырып, мәдениетті шиеленістіреді. Ұйымдар бір мезгілде енжар әрі тым белсенді болып кетеді. Маңызды стратегиялық өзгерістер ортаға жете алмай қалады. Мағынасыз хабарламалар еркін таралып, «өтірікші қойшы» психологиясы коммуникация сезімдерін жансыздандырады.

Нағыз міндет — жақсы коммуникацияны ыңғайлы әрі жиі қолданылатын құралға айналдыру. Сонда сіз оны ойланбастан қолданатын боласыз. — МАКС ДЕПРИ

Екінші жағынан, электрондық хаттары мен басқа да хабарламаларын жүйелі түрде тазалап отыратын адамдар мен командалар бар. Олар әлдеқайда жетілген мәселелермен айналысады. Олар маңызды немесе керексіз хат екеніне қарамастан, жылдам шешім қабылдауға дағдыланған. Ең қызығы, оларға мағынасыз ақпарат аз келетін сияқты. Олар өздерінің жүйелі әрекеттерімен желіге «сезімтал жауап беру» аурасын қалыптастырған. Кері байланыс қысқарғанда, жағдай сауығып, өнімді бола түседі.

Мұндай жағдай ұйымдық мәдениетте (соның ішінде отбасында) болғанда, барлық жүйелерге оң әсер етеді. Жедел жауап беру коммуникация мен шешім қабылдау уақытын қысқартады. Кедергі келтіретін немесе улы мазмұн бірден байқалады. Біз жақсырақ «өткізгіштер» мен жаңа «оталдыру шамдарын» орнаттық. Жүйе мәселелерден құтылдырмайды — ол жай ғана оларды ертерек байқап, оңайырақ келіссөз жүргізуге мүмкіндік береді.

Үлгі көрсетуден асқан жұқпалы нәрсе жоқ. Біз басқаларды соған итермелемей, ешқашан үлкен жақсылық немесе жамандық жасамаймыз. — ФРАНСУА ДЕ ЛА РОШФУКО

Айтпақшы... - Жеке жұмыс процесіңіздегі «тар соқпақ» (bottleneck) қай жерде? Жауап берілмеген ең ескі хабарлама қайсы? Оны шешу үшін не істей аласыз? - Сіз қолданатын қай тізімдер немесе құрылымдар толық емес? Оларды қалай ретке келтіруге болады? - Жұмыс тобыңыздағы (немесе отбасыңыздағы) істердің тоқтап қалатын жері қайсы? Оны қалай жақсартуға болады?

32. Жүйеңіздің тиімділігі оны қаншалықты сезінетініңізге кері пропорционал.

Егер сіз өз жүйеңізге назар аударуға мәжбүр болсаңыз, сіз шығармашылық пен өндіріске жұмсалатын энергияны басқа жаққа бұрып жатырсыз. Жүйені орнатудың немесе жақсартудың мақсаты — «жүйе» туралы ойды мүмкіндігінше тезірек ұмыту.

Жүйе сәттілігі: Үнсіз жұмыс

Жүйеңіз неғұрлым жақсы болса, оның бар екенін соғұрлым байқамайсыз. Сіз оған неғұрлым аз көңіл бөлсеңіз, ол соғұрлым функционалды. Оны тек ол істемей қалғанда немесе оны қолдану үшін тым көп күш жұмсау керек болғанда ғана байқайсыз. Сіз жұмыс істеп, ойланып, жаңа нәрсе жасағыңыз келеді — оны қалай істеп жатқаныңызға бас қатырғыңыз келмейді.

Мен Жүйе құруым керек, әйтпесе басқа адамның жүйесіне құл боламын. — УИЛЬЯМ БЛЕЙК

Үнсіз жұмыс істейтін жүйелерді құру — өнімділікті арттырудың ең үлкен мүмкіндігі. Он жағдайдың тоғызында адамдардың жұмыс жүйесі істемейді, өйткені ол тым көп жұмысты талап етеді. Егер жүйенің дизайны нашар болса немесе оператордың әдеттері «автоматты» деңгейге жетпесе, ақпарат көлемі артқанда жүйе бұзыла бастайды.

Нашар жобаланған жүйенің мысалы — бірнеше файлды бір қалтаға салатын мұрағаттау жүйесі. Ешкім толтырылып кеткен, күрделі шкафтарға ештеңе салғысы келмейді. Тағы бір мысал — пернелер тіркесімі арқылы төрт есе жылдам істеуге болатын нәрселер үшін компьютер тышқанын қолдану.

Бізді ең тығыз байланыстыратын шынжырлар — біз үзген шынжырлар. — АНТОНИО ПОРЧИА

Сіз өзіңізге ыңғайлы, «қалыпқа түскен» жұмыс жүйесін құруыңыз керек. Сізге барлық құралдарыңыз бен әдеттеріңіз автоматты түрде жұмыс істейтін жеке «үй базасы» қажет. Мен соңғы жиырма жылда жылына 250 күн жолда жүрсем де, кез келген жерде жұмыс істей аламын. Бірақ өз кеңсемде, өз үстелімде және файлдарыммен жұмыс істегенді ұнатамын. Өйткені мен ешқандай кедергісіз, максималды тиімділікпен әрекет еткім келеді.

Айтпақшы... - Сіз бұдан былай ойланбай-ақ автоматты түрде қолданатын қандай процедураларды жасадыңыз? - Жүйеңіздің қай бөліктері туралы әлі де ойлануға мәжбүрсіз? Оларды «автоматты» күйге келтіру үшін не істей аласыз? - Үйдегі жұмыс орныңыз қандай? Басқару бөлмесін немесе «кабинаңызды» функционалды ету үшін не істей аласыз?

33. Функция формаға бағынады.

Көптеген жағдайларда дұрыс контекст пен құрылым жасау өнімділік пен нәтижеге кепілдік береді. Форма жиі назарды бағыттайды, ал ол ниетті қуаттандырып, шығармашылық энергия мен мазмұн тудырады. Егер жаттығу жасағыңыз келсе, спорттық киіміңізді киіңіз. Егер кітап жазғыңыз келсе, оған ат қойып, мәтіндік редакторды қосыңыз. Жұмыста істі ілгерілеткіңіз келе ме? Тақырыпты таңдап, кездесу тағайындаңыз. Оны құрыңыз, сонда нәтиже келеді.

Қазаныңыздың қай бөлігін араластыру керек?

Бұл бөлім біздің әдістемелерімізді қолданудың жаңа деңгейі туралы. Өміріңіздің сапасын арттыру үшін бұл өте қолжетімді әрі құнды мүмкіндік.

Жүрегіңді дуалдың арғы жағына лақтыр, қалғаны соңынан ереді. — НОРМАН ВИНСЕНТ ПИЛ

Егер сіз өміріңіздегі барлық маңызды нәрселердің назардан тыс қалмайтынына сенімді болсаңыз ше? Күнделікті жауапкершіліктерден бөлек, өміріңізге тереңдік қосатын көптеген қызығушылықтарыңыз бар. Балаларыңыз, достарыңыз, аспаздыққа деген құштарлығыңыз, гольф ойнау немесе инвестицияларыңыз. Осының бәрі сіздің назарыңызды күтіп тұр. Сізге тек соған уақыт бөлу керек. Бірақ мен сияқты сіз де оны ұмытып кетуіңіз мүмкін.

Адам жағдайдың құлы емес. Жағдай — адамның туындысы. — БЕНЖАМИН ДИЗРАЭЛИ

Мен достарыма көңіл бөлуді ұмытып кетемін. Кенеттен сыйлық беруді ұмытамын. Сенесіз бе, жоқ па, көңіл көтеруді де ұмытып кетемін. Жаңбырлы сенбі күні істеуге болатын мыңдаған қызықты нәрселерді ұмытамын. Және иә, мен армандауды да ұмытамын.

Өмір — шабыттанған ақылсыздықтар тізбегі. Қиындығы — соларды тауып істеуде. Ешқашан мүмкіндікті жіберіп алмаңыз: ол күн сайын келе бермейді. — ДЖОРДЖ БЕРНАРД ШОУ

Сондықтан мен жеке басқару жүйеме ескертулер қоямын және оларды апталық шолуда көремін. Көптеген адамдар апталық шолудың күшін толық түсінбейді. Бұл — жиырма бірінші ғасыр адамы үшін жеке басқарудың «қара белбеуі»: басты үнемі тазартып отыру, нәтижелер мен әрекеттерді анықтау, тізімдерді жаңарту. Ал «қара белбеуден» әрі асқандар тіпті аз — олар өздерінің шығармашылық тізімдерімен жұмыс істеуді үйренген.

Апталық шолу жасауды әдетке айналдырыңыз. Содан кейін сол шолуға өміріңізге құндылық қосатын кез келген ойды қозғайтын тізімдерді қосыңыз. «Қазаныңыздың» түбіне ештеңе жабысып қалуына жол бермеңіз.

Айтпақшы... - Өміріңіздің қай салаларына тиісті деңгейде көңіл бөлмей жүрсіз? Олар туралы үнемі ойлап тұру үшін қандай ескерту жасай аласыз? - Бір нәрсені бастау үшін қандай кездесу ұйымдастырғыңыз келеді?

34. Өзің анықтамаған ойында жеңіске жете алмайсың.

Ойын тек мақсатыңызды нақты білгенде ғана қызықты болады. «Футбол ойнау» идеясы тек ойын алаңы мен қақпа болғанда ғана жүзеге асады. Допты тебу әрекеті оны қайда бағыттау керек екенін білгенде ғана мағыналы болады. Жұмыс ойыны да дәл сондай шекаралар мен бағыттарды талап етеді.

Ойлау мен істеу арасындағы қорқынышты батпақ

Питер Друкер интеллектуалды жұмыстың ең үлкен міндеті «өз жұмысыңды анықтау» екенін айтқан. Мен жұмысты анықтаудағы ең үлкен қиындықтар мыналар екенін түсіндім: (1) не істеп жатқаның туралы ойлану және (2) ойлаған нәрсең туралы бірдеңе істеу.

Жұмыс оны қалай істеу керектігін өзі үйретеді. — ЭСТОН МАҚАЛЫ

Ондай мінез-құлық оңайлықпен келмейді. Адамдар нақты операциялық мақсаттарсыз әртүрлі істермен айналысып, тым көп уақыт жұмсауға бейім; олар физикалық нәтижелерге негізделмеген түрлі идеялар мен мүмкіндіктер туралы тым көп ойлануға, уайымдауға және сөйлесуге құмар келеді.

Осы екі мәселе жобалардың нақты әрі толық тізімін дұрыс анықтау мен басқаруда тоғысады. Мен «жобаны» мақсатқа жету үшін бірден көп іс-әрекетті талап ететін, сіз өзіңізге міндеттеме алған кез келген нәтиже ретінде анықтаймын. Мен үшін «Үстеліме жаңа шам алу» да, «Компанияны сатып алу» да — жобалар. Осы анықтамаға сүйенсек, сізде қазір отыздан жүзге дейін жоба бар шығар. Мәселе олардың бәрінің сізде болғанында емес, сіздің қолыңызда нақты не бар екенін дәл білмейтіндігіңізде.

Идеяларды заттарға айналдыру қабілеті — сыртқы табыстың құпиясы. — ГЕНРИ УОРД БИЧЕР

Адамдар іштей жобалар тізімін жасауға қарсылық танытады, соған қарамастан, бұл — өмір мен жұмыста күнделікті негізде еркін бақылауды сақтаудың басты кілті. Бұл — апталық шолудың негізгі тірегі, ал апталық шолудың өзі біздің зейініміздің шексіз мүмкіндіктерін басқарудың негізгі құралы екенін түсіндім.

Бір жағынан, кейбір адамдар жұмыс туралы ойлағанда өте көреген әрі концептуалды болады. Олардың санасы еуропалық нарыққа шығу, жұмыс орнындағы күйзелістің алдын алу, басшылық құрамды қайта құру немесе клиентпен немесе стратегиялық серіктеспен қарым-қатынасты тереңдету сияқты ірі бастамаларға толы. Біз олардан: «Осыған байланысты қандай жоба(лар)ыңыз бар?» деп сұрағанда, олар нені меңзеп тұрғанымызды түсінбей қиналады. Олар үшін басты қиындық — сол үлкен істерді жүзеге асыру үшін нақты не істеу керектігін шешу. Біз мұндай адамдарға коучинг жүргізгенде, көбінесе «көрегендік» немесе «назар аударатын салалар» деңгейінен бастап, оларды нақты жобаларды анықтауға итермелейміз. Олар «Корпоративтік мәдениетімді өзгерту» дегенді «Өзгерістерді басқару жөніндегі консалтингтік фирмаларды зерттеу» деңгейіне дейін түсіріп, оны жобалар тізіміне енгізуі керек. Бірақ олар бұған барынша қарсылық білдіреді.

Айналаңды аллигаторлар қоршап алғанда, негізгі мақсатың батпақты құрғату екенін еске түсіру қиын. — ДЖОРДЖ НАППЕР

Екінші жағынан, көптеген қоңыраулары, электрондық пошталары, қызметкерлермен кездесулері мен тапсырмалары бар адамдар бар, бірақ олар осы белсенділіктің негізінде жатқан барлық операциялық нәтижелерді нақты айқындамаған, сондықтан оларды аяғына дейін тиімді басқара алмайды. Оларға коучинг жүргізу көбінесе олардың барлық «келесі әрекеттер» тізімдерін қарап шығып, сол әрекеттерді тудыратын жобаларды анықтауды білдіреді. Олардың «Боб Смитке консалтингтік ұсыныс бойынша қоңырау шалу» деген жазбасы жобалар тізіміндегі «Өзгерістерді басқару жөніндегі консалтингтік фирмаларды зерттеу» дегенді қозғауы тиіс. Бірақ олар да бұған қатты қарсылық көрсетеді.

Дегенмен, осы адамдардың кез келгені мұндай тізімді жасағанда қандай жеңілдік сезінеді десеңізші! Кем дегенде аптасына бір рет жаңартылып, қаралып отыратын, толық әрі дәл анықталған жобалар тізімі — стрессіз өнімділіктің басты кілті. Біз кездестіретін адамдардың көбінде мұндай тізім әлі де жоқ. Бәлкім, бұл оның шынымен тиімді жұмыс істейтіндігінен болар.

Айтпақшы... Барлық жобаларыңыздың тізімі бар ма? Оны жасау үшін қашан жарты сағат уақыт бөле аласыз? Соңғы бірнеше күнде сіз шешуге немесе аяқтауға міндеттенген қандай жағдай туындады? Ол сіздің тізіміңізде бар ма?

35. Егер бір нәрсеге екі немесе одан да көп адам жауапты болса, әдетте ешкім жауап бермейді.

Іс-әрекетке назар аудару орталығы шашыраңқы болғанда, ілгерілеуге деген шығармашылық ыңғайсыздық бәсеңдейді және маңызды бөлшектерді қабылдау қабілеті төмендейді. Бірлескен жауапкершілік кем дегенде бір адам өзіне толық жауапкершілікті алғанда ғана жұмыс істейді. Қайықта бір уақытта тек бір ғана штурман болады.

Ішкі комитет

КЕЙДЕ МЕН ӨЗІМДІ қиын жағдайға қалдырамын. Осы өмір мен жұмыс ойынына қатыса отырып, менің өзімді басқару командам тек бір адамнан тұрады деп ойлаймын. Бірақ, өкінішке орай, мен — комитетпін.

Егер сіз адамзаттың өз әлеуетін толық неге іске асыра алмағанын және ешқашан іске асыра алмайтынын бір сөзбен сипаттауыңыз керек болса, ол сөз: «жиналыстар» болар еді. — ДЭЙВ БАРРИ

Шындығында, менің комитетім бар, бірақ ол көбінесе өзін бастық ретінде ұстайды. Мен комитеттердің басына түсетін тағдырдың тауқыметін тартамын. Менің ішкі комитетімнің әрбір мүшесі сөйлеу кезегі келгенде өзін әділ етіп көрсетеді, ал кейде консенсус пен көшбасшылықтың жоқтығынан болған (немесе болмаған) жайттар үшін ешкім жауапкершілікті өз мойнына алмайды. Менің бір бөлшектерім назар аударған сәтте өте маңызды болып көрінетін, бірақ (жалпы алғанда) бүкіл кәсіпорынның игілігі үшін мүлдем маңызды емес немесе тіпті зиянды нәрселерге қызыға бастайды. Және кез келген ыңғайлы көзқарас тұрғысынан: «Бұл менің жауапкершілігім емес еді. Мұны олар жасады!» деп айту өте оңай. Немесе: «Олар жасамады» деп айту, бұл көбірек шындыққа жанасады.

Бір істі тындыру үшін комитет үш адамнан аспауы керек, оның екеуі жиналыста болмауы тиіс. — РОБЕРТ КОУПЛЕНД

Егер мен ішкі басқару комитетімді консенсусқа келтіре алсам немесе оның үнін өшіре алсам, мен ешқашан стрессті сезінбес едім. Әртүрлі перспективалар мен көзқарастар құнды болуы мүмкін, бірақ мен олардың бәріне бірдей билік пен жауапкершілік бергенде мәселе туындайды. Қиындық А бөлігі: «Х-ті жаса», ал Б бөлігі: «Ү-ті жаса» дегенде басталады. Сосын Х орындалады да, Б бөлігі қарсылыққа көшеді. Немесе Ү орындалып, А бөлігі өзін тастанды әрі көңілсіз сезінеді.

«Егер әркім өз шаруасымен айналысса», — деді Герцогиня қарлығыңқы дауыспен, — «дүние қазіргіге қарағанда әлдеқайда жылдам айналар еді». — ЛЬЮИС КЭРРОЛЛ

Бақытымызға орай, CEO (бас директор) бар. Басты міндет — оны жоғары деңгейдегі талдау жасау, ақылды шешімдер қабылдау және тиісті іске асыруды қамтамасыз етуде өзінің тиісті рөлін атқаруы үшін үстел басына уақытында шақыру. Ол бұл жауапкершіліктерден бас тартқанда, менің компаниям тығырыққа тіреледі.

«Тиісті іске асыру» — міне, менің стратегиялық мәселем! Егер мен өзімнің онша ақылды емес (бірақ өте белсенді) бөлігімді тізгіндеп, менің саналы бөлігім «Жоспар» үшін ең жақсы таңдау деп тапқан істерді жасауға немесе жасамауға тәртіпке келтіре алсам — о, бұл жер бетіндегі жәннат болар еді! Бірақ физикалық және материалдық ресурстарды бір қатарға тізіп, дұрыс бағытта жүргізу, шынымен қажет істерді жүйелі түрде орындау — міне, нағыз үлкен сынақ.

Мен үйренген және үнемі қолдануды қажет ететін айлалардың бірі — комитетімнің әрбір мүшесінің күшті жақтарын тиімді пайдалану үшін тиісті ұйымдастырушылық құрылымды құру. Маған өзімнің тиісті бөліктерім өз міндеттеріне сәйкес іс-әрекеттердің дұрыс түрлерімен айналысуы және мұның жүзеге асуын қамтамасыз ететін жүйе қажет.

Маған тәртіп (discipline) емес, тәртіпке негізделген тәсіл (disciplined approach) қажет. Менің шығармашыл, белсенді, қайратты бөлігіме бір нәрсе істеу керек, ол істей алатын және қазір сәтті аяқтай алатын нәрсе қажет. Менің ақылды, сезімтал, саналы бөлігіме тереңде жатқан жоғары көрегендік пен құндылықтарды қолдауға және білдіруге болатын тиісті арена берілуі керек. Маған шығармашылық идеяларды еркін тудыру және ұстап қалу қажет. Сонымен қатар, оларды келесі әрекеттерге және физикалық шындыққа айналдыру үшін қажетті бағытталған мінез-құлық пен жүйелер болуы тиіс. Бұл — іштен сыртқа қарай бағытталған ұйымдық даму.

Комитет оның кез келген мүшесінен де ақымақ шешім қабылдауы мүмкін. — ДЭВИД КОБЛИЦ

Айтпақшы... Сіздің ішкі комитетіңіздегі бүлікші кім? Сіздің CEO-ңыз басқаруды өз қолына алуы үшін қандай форум құра аласыз?

36. Саясаттарыңызды қадағалағанша, принциптеріңізді шыңдаңыз.

Ережелер әдетте принциптер түсініксіз немесе сенімсіз болғанда пайда болады. Адамдардың стандарттарды қабылдағанына көзіңіз жетсе, оларға шешім қабылдау мен мінез-құлық бостандығын бере аласыз. Егер бұл үйлесімділік болмаса, сіз ережелер арқылы микроменеджмент жасауға мәжбүр боласыз, бұл ұзақ мерзімді перспективада әлдеқайда көп энергияны қажет етеді.

Сіз ең жақсы болған кезде...

СІЗ ӨЗ ІСІҢІЗДІ ең жақсы деңгейде атқарғанда, оны қалай істейсіз? Сіздің жұмыс тобыңыз ең жақсы деңгейде болғанда, өз жұмысын қалай атқарады? Немесе сіздің кеңесіңіз? Немесе сіздің негізгі қарым-қатынасыңыз?

Адамдар сіздің не үшін тұратыныңызды білуі керек. Сондай-ақ олар сіздің неге шыдамайтыныңызды да білуі тиіс. — БЕЛГІСІЗ АВТОР

Бұл — білімділердің «Құндылықтарыңызға назар аударыңыз» деген асыл кеңесін нақты қолдану туралы ойланудың тамаша тәсілі. Мынаны істеңіз: Бетті «Біз ең жақсы болған кезде...» деп атаңыз және бір нәрсе ойға келгенше жаза беріңіз. Оның шындық екеніне және барынша жақсы айтылғанына көз жеткізіңіз. Содан кейін оны тиісті адамдармен бөлісіңіз.

Соңғы кездері мен қалай жұмыс істейтінім, қалай жұмыс істегенді ұнататыным және қалай жұмыс істегім келетіні — менің құндылықтарым, принциптерім, стандарттарым туралы осындай сапалы ойларды бастан кешіріп жүрмін. Өткен жылы біз командамызға адамдар қоса бастадық. Топпен кездесудің алдында әйеліммен ұзақ ұшақ сапарында біз өзіміз үшін осы жаттығудан өттік. Бизнесімізде тек екеуміз болғандықтан, бізге компания стандарттарына соншалықты назар аударудың қажеті болмаған еді. Соңғы онжылдықта біздің бірге қалай тығыз өмір сүргеніміз бен жұмыс істегеніміздің негізінде көптеген айқын «берілгендер» (givens) болды. Ешқандай қиындық жоқ еді. Бірақ енді біздің көңілді тобымызға жаңа адамдар қосылды. Біз кейінірек оларды жұмыс істеу басымдықтарымызбен таң қалдырғымыз келмеді — немесе керісінше.

Қарапайым, түсінікті мақсат пен принциптер күрделі әрі ақылды мінез-құлыққа жол ашады. Күрделі ережелер мен нұсқаулар қарапайым әрі ақымақ мінез-құлыққа жол ашады. — ДИ ХОК

Мен (өзім мойындағым келгеннен де көп рет) басқалармен бастапқыда болуы керек сәл ыңғайсыз әңгімелерден қашып, соңында әлдеқайда ауыр әңгімелерге төзуге мәжбүр болған кездерім болды. Жеке және кәсіби қарым-қатынастардағы стресстің үлкен көзі — бастапқы келісімдер жасаған кезде сіз білмейтін стандарттардың сәйкес келмеуі. Өкінішке орай, сіз әдетте тиісті мінез-құлыққа деген өз үміттеріңізді олар бұзылғаннан кейін ғана түсінесіз.

Есептелетін нәрсенің бәрі маңызды емес, ал маңызды нәрсенің бәрін есептеу мүмкін емес. — АЛЬБЕРТ ЭЙНШТЕЙН

Менің компаниямдағы жаңа әрі кеңейіп жатқан командамыз соңғы бірнеше айды ұжымдық құндылықтарымызды анықтауға және білдіруге жұмсады. Біз жиырмадан астам құндылықты анықтадық, бірақ мен тек бірнешеуімен бөлісемін:

Топ болып біз осы құндылықтарды тірі әрі шынайы сақтауды алдымызға мақсат етіп қойдық. Біз олардың әрқайсысының төңірегінде сұрақтар қойдық: Біз осыған сай өмір сүріп жатырмыз ба? Қай жерде сай емеспіз? Оны қалай жақсарта аламыз? Оған мысал ретінде... не айтуға болады? «Компания принциптері» көбінесе шынайы, күнделікті әлеммен байланысы жоқ, жай ғана «жақсы сөздер» сияқты болуы мүмкін. Егер олар шынымен сіздікі болмаса.

Айтпақшы... Өмір сүру және жұмыс істеу үшін негізгі принциптеріңіздің бақылау тізімін жасадыңыз ба? Оны кіммен бөлісуіңіз керек? Кім сіздің ашуыңызға тиіп жүр? Неге? Ол адамның мінез-құлқы сіз ұстанатын қандай стандартты бұзып тұр?

37. Жұмысыңыз туралы ойлағанша, миыңызды жұмысыңыз туралы ой қорыту үшін пайдаланыңыз.

Сіздің миыңыз жақсы жүйемен салыстырғанда есте сақтау немесе еске түсіруді онша жақсы атқармайды. Оның жақсы істейтіні — нұсқалар мен қолжетімді ақпаратты қарап шығу, содан кейін «қалай жасау керек» екенін құрастыру. Егер ол есте сақтауға және еске түсіруге тырысса, мұны істеуге мүмкіндігі болмайды. Сенімді жүйе болмаса, ол өзі тиісті деңгейден төмен жұмыс істеуге мәжбүр болады және дұрыс пайдаланылмаған ресурсқа айналады.

Форма формасыз ба?

Маған форманың (пішіннің) бір нәрсесі қатты ұнайды. Оған ие болғанға дейін сіз екіұдай күйде боласыз. Ие болғаннан кейін сіз одан асып түсесіз. Тек «дейін» және «кейін» ғана бар. Сіз ешқашан жай ғана форма емессіз.

Шебердің алғашқы көрінісі — өзін-өзі шектей білуінде. — ИОГАНН ГЁТЕ

Көлік жүргізудің де формасы бар. Оны меңгергенге дейін сіз оны қалай жасау керектігіне назар аударасыз. Оны қалай істеу керектігін білгеннен кейін, сіз оны бір жерге бару, «ашық жолда» өзіңізді көрсету, зерттеу және араласу үшін пайдаланасыз. Сіз ешқашан жай ғана көлік жүргізіп отырған жоқсыз.

Каратэде мен «формалар» немесе «каталар» жаттығатынмын. Олар — екі немесе одан да көп қиялдағы қарсыластарға берілетін нақты жауаптар, стильденген қимылдар жиынтығы. Формаларды үйрену қарқынды зейін мен тәртіпті қажет етеді. Оны үйренгеннен кейін, форма — сіз зейінді, жылдамдықты және дәлдікті үнемі шыңдайтын аренаға айналады. Сіз ешқашан жай ғана ката жасап жатқан жоқсыз. Қараңғы көшеде шабуылға ұшыраған қара белбеу иесі «форманы» жасамайды. Ол ешқашан соншалықты әдемі немесе таза болмайды. Бірақ ол өз ісін зейінмен, жылдамдықпен және дәлдікпен жасайды, бұл қасиеттерді ол басқаша ешқашан иелене алмас еді.

Өз өліміңді қабылдаған бойда, кенеттен өмір сүруге еркіндік аласың. Сізді енді абыройыңыз мазаламайды. Сіздің өміріңіз тек тактикалық тұрғыдан — өзіңіз сенетін істі ілгерілету үшін ғана маңызды болады. — СОЛ АЛИНСКИЙ

Жұмысты меңгерудің де формасы бар. Сіз оны жинайсыз, өңдейсіз, жүйелейсіз және қарап шығасыз, дәл осы сәтте не істей алатыныңыз бен неге қол жеткізгіңіз келетініне (сіздің «жұмысыңызға») негізделе отырып әрекеттерді таңдайсыз. Форманы меңгергенше, сіз жұмысыңыздың салдарымен әуре боласыз. Оны меңгергеннен кейін, сіз өзіңіздің «жұмысыңыздың» шын мәнінде не екенін түсіну мен білдіруге үнемі ашық боласыз.

Форма. Онсыз ештеңе істей алмайсыз. Онымен істегенге дейін.

Айтпақшы... Миыңыздан әлі күнге дейін нені еске салуды сұрап жүрсіз? Оны бұл жұмыстан қалай босатуға болады? Жоғары деңгейлі ойлауға еркіндік беру үшін сізге қандай тәртіпті немесе құрылымды аяқтау немесе орнату қажет?

38. Сіз өзіңіз ойлағаннан да құндырақ ойлайсыз.

Сіздегі көптеген идеялар, егер олар дәл қазір айқын құнды болмаса да, өте пайдалы болуы мүмкін нәрсенің ұрығын қамтиды. Сіз оны әлі көрмей тұрған боларсыз. Кейінірек қайта бағалауға болатын түрлі ойларды жазып алуға өзіңізге еркіндік беріңіз. Басқа дереккөздерден — жиналыстардан, әңгімелерден, дауыстық поштадан ақпарат алғанда немесе жай ғана өз-өзіңізбен ми шабуылын жасағанда еркін түрде жазбалар жүргізуді әдетке айналдырыңыз. Жинау, өңдеу және жүйелеу арасында нақты айырмашылық жасаңыз және өзіңізге ешқандай сынсыз немесе талдаусыз кез келген нәрсені жинауға рұқсат беріңіз. Психологтар мұны «бөлінген когниция» (distributed cognition) деп атайды. Бұл сіздің жұмысыңыз бен өміріңізге үлкен шығармашылық көз қосады.

Еркіндік пен форманың қызығы

Өнімділік пен жеке құралдарды пайдалану туралы ашқан жаңалықтарымның көбінде ғарыштық ритм бар сияқты. Бұл мен үшін асқақ пен қарапайымның таңқаларлық кездесу орны болды. Менің өз «кіріс» себетімді жақсы көретін себебім тек пластик науаларды жинауға деген құмарлық емес; бұл маған үлкен еркіндікпен заттарды білдіруге, жасауға және ұстап қалуға, содан кейін оларды өңдеу барысында үйлесімділікке келтіруге мүмкіндік береді. Бірі екіншісіне жол ашады.

Ешқандай ұлы өнертабыс бизнес-жоспардан басталған емес. — БЕЛГІСІЗ АВТОР

Маған еркін жазылатын, жақсы сезілетін шарикті немесе киіз ұшты қалам мен таза қағаз блокноты ұнайды, себебі олар менің ретсіз ми шабуылыма, жоспарлауыма және жазбаларыма серпін береді. Мен бұл идеялар қорытылып, әлі көре алмай жүрген құндылығы үшін бағаланатынына сенемін.

Қазіргі мәдениетте адамға қажетті негізгі құралдар — бір нәрсені ойдан шығаруды және оны қалай жүзеге асыруды білу. Бұл — шығармашылықтың екі түрі. Олар қиял және мәселені шешу деп аталады. — СТИВЕН СНАЙДЕР

Маған қолмен жазбалар жүргізудің және содан кейін оларды компьютерге енгізіп, өңдеудің жоғары технологиялық және дәстүрлі үйлесімі ұнайды. Мен көбінесе тек біреуін ғана — не тек қағазды, не тек компьютерді пайдаланудың тамаша жолын іздейтін адамдарға коучинг жүргіземін. Екеуін де қолдану екеуінің де пайдасы мен құндылығын арттыратынын түсіндім. Мен қонақүй блокноттарына жазған мыңдаған нәрселерімді қоқысқа тастағанымды жақсы көремін, өйткені олардың арасынан кейінгі тексеруден өткен санаулылары ғана қалды (және бұл әрдайым кешегі ішілген шараптың кесірінен емес!).

Жақсы идеяны табудың ең жақсы жолы — көп идеяның болуы. — ЛАЙНУС ПОЛИНГ

Менің өмірім мен жұмысымда да осындай ритм бар сияқты, бірақ ол үлкенірек масштабта. Мен алты айдан он екі айға дейінгі циклдардан өтемін, сол кезде жаңа жобалар мен істелетін істерді жаңбырша жаудырамын. Менің тізімдерім жаздағы алқа ағаштары сияқты, олар піскен жемістерге толған кезде, біз күн сайын құлап жатқандарын жинап алу үшін жүгіруіміз керек. Содан кейін мен келесі алты айдан он екі айға дейін бақылауды қалпына келтіру үшін сол істерді аяқтауға, реттеуге және соңына дейін жеткізуге жұмсаймын.

«Ақымақ» сұрақ — мүлдем жаңа дамудың алғашқы белгісі. — АЛЬФРЕД НОРТ УАЙТХЕД

Кеңею және тарылу. Жасау және аяқтау. Оң жақ ми, сол жақ ми. Инь және ян. Біз осы полярлықтарды неғұрлым тепе-теңдікке келтірсек, соғұрлым өнімді боламыз. Осы процесті қолдау үшін өзіңізге қалаған құралдарды алуға рұқсат беріңіз.

Бұған қоса нәзік әрекеттесуді қосыңыз — сіз кеңейген сайын тәртіпті ашасыз. Тәртіппен шектеген сайын шексіздікті ашасыз. Жақсы бағбаннан сұраңыз. Еркін білдіріңіз, сонда бағыт айқындалады. Назар аударып шешіңіз, сонда шығармашылық гүлдейді. Қызық, иә?

Айтпақшы... Дәл қазір не туралы ми шабуылын жасай аласыз? Бұрын-соңды болмаған жаңа идея туралы ойласаңыз қалай болады? Кездейсоқ, бірақ пайдалы болуы мүмкін ойлар сізге қай жерде және қашан көбірек келеді? Оларды жазып алатын ыңғайлы жеріңіз бар ма? Сіздің сүйікті жазу құралыңыз қандай? Ол қайда? Оны қалайша әрдайым қолжетімді ете аласыз?

39. Жоспарлау және ұйымдастыру қажеттілігі сіздің қабылдаған ресурстарыңызға кері пропорционал.

Егер сізде әлемдегі барлық уақыт, ақша және энергия болса, оларды басқарып не істейсіз? Жай ғана қыдырып жүріп, бір нәрселердің пайда болуына жол беріңіз немесе ойыңызға келген нәрсені сатып алыңыз. Тек шектеулі ресурстарды қалай бөлу керектігі туралы қиын таңдау алдында тұрғанда ғана бағыттың айқындығы мен тиімділікке деген шынайы қажеттілік туындайды. Ең «жинақы әрі қатал» (және шығармашыл) компаниялар — олардың көрегендігі мен қазіргі шындығы арасындағы алшақтық ең үлкен компаниялар болады. Ең тиімді адамдар — өздері қабылдаған міндеттемелерімен салыстырғанда ең аз ресурсы бар адамдар болады.

Неліктен адамзаттың дамуы соншалықты ұзаққа созылуда

Осынша уақыт өтсе де, адамзаттың неге бұдан да жақсырақ емес екенінің себебін таптым. Бізге шынымен істеу керек нәрсе көбінесе біз істегіміз келмейтін нәрсе болып шығады.

Құдай өзіне не керек екенін ойлап тапқандарды кешіреді. — ЛИЛЛИАН ХЕЛЛМАН

Жиі жағдайда, біздің істегіміз келмейтін ең соңғы нәрсе — жағдайды барынша жақсартатын нәрсе болып табылады. Жоспарлау ең қажет болған кезде, әдетте сіз жоспарлауға уақытыңыз жоқ деп ойлайтын кез. Ұйымдастыру ең қажет болған кезде, сіз оны істеуге тоқтауға мүмкіндігім жоқ деп есептейтін кез. Көңіл-күйіңіз түскенде, бақытты адамдар сізді барынша мазалайды.

Мен демалған және өзімді жақсы сезінген кез келген уақытта, өзімді жеңілтек сезінбеске шарам жоқ. — МАРК ТВЕН

Ойлап көріңізші. Егер сіз тым көп қарызға бата бастаған сайын, ақша үнемдегіңіз келсе қалай болар еді? Егер сіз жоба немесе жағдай туралы стресс алған сайын, бәрін тоқтатып, басқа екі негізгі адаммен бір сағатқа конференц-залға барып, мақсатты, тактиканы және келесі әрекеттерді қайта қарастыруға деген тоқтаусыз құлшыныс пайда болса ше? Егер сіз ашулана бастаған сайын, терең тыныс алып, эмоционалды тепе-теңдікті сақтап, көзқарасыңызды оң жаққа өзгертуге мәжбүр болсаңыз ше? Егер істер тым көбейіп кеткенде, сіздің ең бірінші істегіңіз келетін нәрсе өміріңіздегі барлық ашық қалған мәселелерді реттеп, барлық міндеттемелеріңізді қайта қарау мен келісу болса ше? Егер бәріміз осылай әрекет етсек, біз баяғыда-ақ утопиялық алтын ғасыр орнатар едік.

Қарапайым адам мен жауынгердің арасындағы негізгі айырмашылық — жауынгер бәрін сынақ ретінде қабылдайды, ал қарапайым адам бәрін не бата, не қарғыс ретінде қабылдайды. — КАРЛОС КАСТАНЕДА

Эволюциялық ілгерілеуіміздің баяулығын қиындататын нәрсе — бізде шынымен уақыт болғанда, көңіл-күйіміз жақсы болғанда немесе бақылау сезімі жоғары болғанда, жағымсыз жағдайлардың қайталануын болдырмау үшін істеуіміз керек нәрселерді жасауға мәжбүрлейтін қысымды сезінбейміз. Басымызға күн туғанда, біз өзімізге «кейінірек» жинақталамыз деп айтамыз. Өзімізге және басқа адамдарға «кейінірек» жақсырақ қараймыз дейміз. Стратегиялық әрі белсендірек «кейінірек» боламыз дейміз.

Адамзаттың ең дарынды өкілдері өз дегені болмай қалғанда және жетіспейтін нәрсенің орнын өз қабілеттері мен таланттарын іске асыру және дамыту арқылы толтыруға мәжбүр болғанда шығармашылық шыңына жетеді. — ЭРИК ХОФФЕР

«Кейін» де келеді, ал қысым басылады. «Егер менде ақша көп болса, мен шынымен де шығармашыл болар едім». Шынымен бе? «Егер менде уақыт көбірек болса, мен шынымен де... (бос орынды толтырыңыз)». Сенімдісіз бе? Егер бізде көбірек уақыт пен ақша болса, біз істеуіміз керек деп есептейтін нәрселерді істеуге деген құлшынысымыз одан сайын азаюы мүмкін. Күйзеліс кезінде біз әдеттерімізге қайта ораламыз және қажетті нәрсені жасамаймыз. Жағдай жеңілдегенде, біз әдеттерді өзгерту үшін жұмыс істеу қажеттілігін сезінбейміз — бұл тартылыс заңы сияқты бұлжымас нәрсе.

Өзгеріс пен өсу адам өзін тәуекелге тігіп, өз өмірімен тәжірибе жасауға батылы барғанда жүзеге асады. — ГЕРБЕРТ ОТТО

Егер біз ерекше нәрсе жасамасақ. Егер біз жердегі шектеулердің құрсауынан шығып, бізді осы «көз жасы аңғарынан» жоғары көтеретін нәрсеге қол жеткізбесек. Егер біз тартылыс күшіне қарсы тұрмасақ. Ал біз ерте ме, кеш пе, солай етеміз. Мәселе мынада: әлем эволюцияға арналмаған — біз арналғанбыз.

Айтпақшы...

Ресурстарыңыз ең аз болғанда қол жеткізген ең үлкен жетістігіңіз қандай?

Қазір қандай ықтимал болашақ дағдарыспен айналысуыңыз керек?

Қазіргі уақытта қолыңызда бар, бірақ оны аяқтау үшін ресурстарыңыз жетпейтінін сезінетін жобаңыз немесе міндеттемеңіз қандай? Оған қандай сыни ойлауды қолдана аласыз және қашан?

IV БӨЛІМ: БОСАҢСЫ ЖӘНЕ ҚОЗҒАЛЫСҚА КӨШ немесе Іс-қимылдың ортасында қалай болу керек

Кейде ескі қарапайым кеңес: «Тек істе!» — деген орынды болып көрінеді. Мәселе мынада, не істеу керектігі көбінесе бірден айқын бола бермейді. Біздің бақылаусыз қалған санамыз «әділетті уайымның» сал ауруына ұқсас тұманын тудыруы мүмкін — біз бастау үшін тым ақылдымыз. Бірақ біз алға қарай қозғалысты ынталандыру және қысымды жеңіл өнімділікке айналдыру үшін ақыл-ой қуатымызды пайдалана аламыз. Кез келген уақытта іске кірісу жолын білу — бұл нәзік әрі шебер өнер.

40. Өз ойыныңызды тек өзіңіз ойнайсыз.

Сіз бастан кешіріп жатқан кез келген нәрсені өзіңіз жасадыңыз, қабылдадыңыз немесе қолдадыңыз. Бұл керемет жаңалық, өйткені сіз бастықсыз және қаласаңыз, оны өзгерте аласыз. Сіз — өз өміріңіздің жазушысы, продюсері, режиссерісіз, бірақ басқа біреудің пьесасында жай ғана қосалқы кейіпкерсіз. Ең жақсы командалар ойыншылардың осы тұтастығын біледі және күтеді. Ең жақсы ойыншылар не болса да өз ойынын өздері басқарады. Біз бәріміз бұл істе бірге болғанымызбен, әрқайсымыз жалғызбыз.

Жаңа негіздер

Мезгіл-мезгіл адам ресурстары бөлімінің директорлары менен менің үйрететін әдістерім олардың басқару және кәсіби даму бағдарламаларына қалай сәйкес келетіні туралы ұсыныстар беруімді сұрайды. Мен олардың бағдарламаларын зерттеген сайын, оған сәйкес келетін орын таба алмай келемін. Олардың тиімділік критерийлері дұрыс емес деп айтпаймын. Мәселе — көшбасшылық, нәтижеге назар аудару, коммуникация, шығармашылық, жоспарлау және сол сияқты көп ізделетін қасиеттердің негізінде әлі де бір нәрсенің жетіспейтіндігінде. Білім жұмысы үшін өте маңызды мінез-құлық ретінде әлі танылмаған маңызды қасиеттер бар.

Қиындықтар туындап, жағдай нашарлағанда, әрқашан шешімді көретін және жауапкершілікті өз мойнына алуға дайын бір адам табылады. Көбінесе бұл адам — есі ауысқан біреу. — ДЭЙВ БАРРИ

Мына қабілеттер туралы не айтуға болады...

Өзінің үлесі қандай болуы керектігін ойластыру және білім қызметкері ретіндегі өз жауапкершілігін сезіну — әрбір адамның міндеті. Білімге негізделген ұйымда бұл оның нақты жұмысына қарамастан, әрбір адамның жауапкершілігіне айналады. — ПИТЕР Ф. ДРУКЕР

Мен бір нәрсені байқамай тұрмын ба? Неліктен мен бұл критерийлердің кәсіби мамандардың дағдыларын немесе жұмысын бағалау үшін ресми түрде қолданылғанын сирек көремін? Осы қасиеттердің ешқайсысы бойынша жақсы нәтиже көрсетпеген адамды жұмысқа алар ма едіңіз немесе соған жұмыс істер ме едіңіз? Егер адам қарқынды ақпарат пен тез өзгеретін жағдайда өзін бағыттай және басқара алмаса, ол қалайша басқа біреуді басқарады немесе жетелейді деп күтуге болады?

Менің пайымдауымша, жеке және ұйымдық бәсекелестік артықшылық — тосын сыйлармен жұмыс істеу қабілеті арқылы сақталады. Күтпеген өзгерістердің қысымы жүйелер мен мінез-құлыққа сын болған кезде ғана нағыз шеберлік көрінеді.

Өзгеріс әрқашан берекетсіздік пен қолайсыздық тудырған. Жаңа нәрсе — бұл жағдайдың қаншалықты жиі қайталанатынында. Сіздің жұмыс нәтижелеріңізді бағалау парағында «Кез келген нәрсеге дайындық» тармағы бар ма?

Айтпақшы...

Сіз өзгергенін қалайтын, бірақ ештеңе істей алмаймын деп есептейтін жағдай бар ма? Егер ниетіңіз болса, қандай келесі әрекетті жасай аласыз? Оны қай жерде және қашан жасай аласыз?

Сіз білетін ең өнімді адамдар кім? Оларды аз күтімді қажет ететін (low maintenance) немесе көп күтімді қажет ететін (high maintenance) адамдар деп санайсыз ба?

41. Шамадан тыс бақылау — бақылауды жоғалту.

Гольф пен теннисте ракетканы немесе сойылды тым қатты ұстау соққының «тұншығуына» әкелуі мүмкін. Бір нәрсеге тым қатты жабысу мәселелерді ең өнімді тұрғыдан шешу қабілетіңізді шектей алады. Микроменеджмент — өмір мен жұмыстың егжей-тегжейіне тым тереңдеп кету — істерді тындыру жолындағы арбаушы тұзақ болуы мүмкін. Егер нақты бір мақсат болса, ұсақ-түйектердің де маңызы бар.

Сіз «ұйымдастыру фанаты» (Organizing Groupie) емессіз бе?

Соңғы кездері мен «ұйымдастыру фанаттарына» — ұйымдастырудың ұсақ-түйектерімен тәжірибе жасауға шектен тыс уақыт пен энергия жұмсайтын, бірақ бұл еңбегі нәтижесіне татымайтын адамдарға көбірек назар аудара бастадым. Бұл жеке және интерактивті өнімділіктің ең жақсы әдістерін зерттеуге жылдарын жұмсаған адамның аузынан естілуі оғаш көрінуі мүмкін. Әрине, мен істі ең аз күш жұмсай отырып аяқтаудың абсолютті ең жақсы тәсілдерін табу үшін жүйелерді, бағдарламалық жасақтаманы, құралдар мен техникаларды зерттеуге сансыз сағаттар жұмсадым. Бұл уақыттың көбі қате болып шыққан «қоян соқпақтарымен» жүруге кетті. Айырмашылығы мынада болуы мүмкін: мен жай ғана «ұйымдастырылған болуға» емес, ойымды босатып, істерді оңай жүзеге асырудың нақты нәтижелеріне қол жеткізуге назар аудардым.

Сонымен, айырмашылығы неде? Жай ғана «ұйымдасқан болу» маңызды нәрсені жіберіп алады: нағыз жұмысты атқару үшін ойлану және интуитивті шешім қабылдау қажеттілігі. Адамдар ұйымдастырудың күшін сезінгенде, кейде тым алысқа кетіп, бәрін микро-ұйымдастыруға тырысады: «Еш ойланбауыңыз үшін жүйе жасайық!» Бірақ бұл мүмкін емес. Менің жүйелерім шынымен де есте сақтау және ескерту міндеттерін барынша жеңілдетеді, бірақ олар менің істерім туралы тұрақты басқарушылық ойлау қажеттілігін алмастыра алмайды. Ұйымдастыру жүйелері мақсаттар мен олардың маңызды бөліктері үшін жай ғана қарапайым орынбасарлар (placeholders) ретінде қызмет етеді. Осы қозғалыстағы бөлшектерді қоршаған әлеммен өзара әрекеттесуіңіздің тұтастығына біріктіру үшін сіз әлі де ақыл-ойыңызды, интеллектіңізді және көрегендігіңізді пайдалануыңыз керек. Электрондық кестеде макростарды қаншалықты жақсы жасасаңыз да немесе КПК (PDA) қосымшаңыз қаншалықты күрделі болса да, сіз бір батырманы басып немесе формуланы іске қосып, нәтижесінде «Фредке қоңырау шал» деген нұсқау ала алмайсыз. Тіпті солай болған күннің өзінде, сіз осы әрекет туралы шешімге сену үшін кестеде немесе КПК-да жоқ көптеген басқа нәрселерді ескеруіңіз керек еді.

Кейбір адамдарда ештеңе жақсы ұйымдастырылмаған. Ал кейбір адамдарда «ештеңе» өте жақсы ұйымдастырылған. — БЕЛГІСІЗ

Маған жоба бойынша ойлауды ұйымдастырудың ең жақсы жолдары мен құралдарын сұрайтын сансыз электрондық хаттар келеді. Адамдар жоба бөлшектерін бір-бірімен және басқа жобалармен қалай байланыстыру керектігін білгісі келеді. Тоқсан тоғыз пайыз жағдайда менің жауабым бірдей: «Аптасына бір рет барлық жобаларыңызды өзіңізге қажетті деңгейде егжей-тегжейлі қарап шығыңыз. Егер солай істесеңіз, жүйелеріңіз жұмыс істейді. Егер істемесеңіз, ешқандай жүйе көмектеспейді». Жобалар мен олармен байланысты әрекеттерге мұндай апталық саналы шолу жасау сізді керемет тиімділікпен ұйымдастырылған күйде ұстайды, өйткені бұл шын мәнінде «ұйымдасқан болу» туралы емес, шығармашылық ойлауды тіркеу, катализациялау және жүзеге асыру туралы.

Егер бәрі бақылауда болса, демек сіз тым баяу қозғалып жатырсыз. — МАРИО АНДРЕТТИ

Белгілі бір сапалы тәжірибеге (босаңсу, көңіл көтеру, өнімді «ағын» күйі) деген құштарлық немесе сіз шынымен қалайтын нәрсенің (сурет, өлең, жаңа компания, сәтті өнім шығару) пайда болуын қалау сол мақсатқа жету үшін ұйымдасуға үлкен мотивация бере алады. Бірақ формаға (ұйымдастыруға) арбалып, функциядан (нәтижеден) алшақтап кетпеңіз.

Айтпақшы...

Жүйеңізде «артық шығын» (overkill) бар ма? Сіз орнатқан, бірақ пайдаланбайтын қандай құралдар немесе процедуралар бар? Неден бас тартуға болады?

Сізге көбірек «жобаларды басқару» (project management) қажет деп ойлайсыз ба? Барлық жобаларыңыздың егжей-тегжейлері мен мәртебесін тиісті деңгейде және жүйелі түрде тексеріп жүрсіз бе? Егер жоқ болса, тұрақты шолу процесін орнату үшін не істей аласыз?

42. Неғұрлым жақсы болсаңыз, соғұрлым жақсырақ болуыңыз керек.

Ағыныңызды ашып, аз күш жұмсап көбірек құндылық шығара бастаған сайын, бұл сіздің жауапкершілігіңізді арттырады және сізге үлкенірек мәселелер мен мүмкіндіктерді автоматты түрде тартады. Төзе біліңіз. Тиімділікті арттыру — оңай жол емес, бірақ ол ең пайдалы жол.

Секір!

Кез келген уақытта қандай іс-әрекет жасау керектігі туралы қабылдаған әрбір шешіміміз — бұл интуитивті тәуекел. Келесі жиналысқа дейін жиырма минутым бар — Бобқа қоңырау шалуым керек пе, 8-тараумен жұмыс істеуім керек пе, әлде Сюзанның жаңа бағдарламалық жасақтама туралы пікірін білуім керек пе?

Неліктен кішкентай балалар жаттығады, ал үлкен балалар жаттықпайды? — СТИВ ШУЛЛ

ABC басымдықтарының немесе күнделікті істер тізімінің қарапайымдылығы бұл сұраққа ешқашан толық жауап бере алмайды. Жүйелеріміз бен процестеріміз қаншалықты ұйымдасқан, таза болса да, стратегиялық және тактикалық жоспарлауымыз қаншалықты өзекті болса да, біз ақыр соңында бүгін таңғы сағат 10:43-те немесе күндізгі 15:22-де не істеу керектігі туралы өз ішкі түйсігімізге сенуіміз керек.

Мен жүргізетін коучинг пен тренингтердің басым бөлігі дұрыс шешім қабылдау үшін тиісті деңгейде перспективаларды қалыптастыра отырып, ойлау процесін және «психикалық палубаны» тазартудың жақсы жүйесін орнатады. Бірақ ол ешқашан «Дәл қазір мен үшін ең дұрыс іс не?» деген сұраққа соңғы жауапты бермейді.

Адамдар ресурстарды сәт сайын бөлу туралы өздерінің интуитивті шешімдері үшін тоқтаусыз жауапкершіліктен бас тартқысы келеді. Сондықтан ABC-басымдықтары немесе күнделікті істер тізімі құрылымдары бақылауды қолға алудың жолы ретінде тартымды көрінеді. Бірақ шындық бізден одан да сергек болуды талап етеді. Өміріміз бен жұмыс тәжірибеміз кемелденген сайын күрделілік, өзгермелілік пен нәзік тұстар айтарлықтай артады. Қарапайым жауаптар, көбінесе, тым қарапайым.

Сіз жайлылық қаласынан шығып, интуицияңыздың жабайы табиғатына баруыңыз керек. Ол жерден табатын нәрсеңіз керемет болады. Ол жерден өзіңізді табасыз. — АЛАН АЛДА

Сонымен, келесіде қандай әрекет жасау керектігін нақты қалай білуге болады? Ең жаманына дайын болыңыз, ең жақсысын елестетіңіз және ортасынан атқылаңыз. «Ең жаманына дайын болу» дегеніміз — барлық аяқталмаған істерді реттеу және түсініксіз немесе қайта келісілмеген міндеттемелердің кесірінен өзіңізді төмендетуге жол бермеу. «Ең жақсысын елестету» дегеніміз — барынша оң нәтижелер мен энергияға назар аудару. «Ортасынан атқылау» дегеніміз — секіру.

«су сияқты сана» әдістемесі дәл осы сәттегі ақылды, саналы сізді алмастырмайды. Ол жай ғана интуитивті секірістерді үміттің тайғақ табанынан емес, сенімнің берік платформасынан жасауға мүмкіндік береді.

Айтпақшы...

Өміріңіз бен жұмысыңызда маңызды шешімдер қабылдау оңайырақ па, әлде қиынырақ па? Одан үйренетін нәрсе бар ма?

Қазір қандай интуитивті тәуекелге бару керек деп ойлайсыз? Егер оған барсаңыз, болуы мүмкін ең жаман жағдай қандай? Ең жақсысы ше?

Сізде өмірде істемеген істеріңіз үшін өкініш көп пе, әлде істеген істеріңіз үшін бе?

43. Іс-әрекет таңдауына сену көп деңгейлі өзін-өзі басқаруды талап етеді.

Айқын, ұзақ мерзімді мақсаттардың болуы өмір мен жұмыстың егжей-тегжейінде энергияны шоғырландыру үшін жеткіліксіз болуы мүмкін. Сондай-ақ, ұсақ-түйектерді мінсіз ұйымдастыру нағыз өнімді қызметті қамтамасыз етпейді. Болашақтағы келеңсіздіктердің алдын алу үшін қысқа әрекет жасауға бес минуттық терезені орынды пайдалану — стратегиялық мақсаттар бойынша алға жылжу туралы ойлану үшін берекетсіз таңғы жұмыстан алшақтау сияқты маңызды басқарушылық міндет болуы мүмкін.

Таңғы сағат 9:45. Не істеуім керек?

Дәл қазір, осы сәтте не істеген дұрыс? Мен әлі де осы сұраққа ең жақсы жауапты қалай алуға болатынымен жұмыс істеп жатырмын. Шыны керек, меніңше, сізге бұл үшін қарапайым формула ұсынғысы келетін кез келген адам сізге бірдеңе сатқысы келеді. Әр жағдайда бұл шешімге көптеген күрделі айнымалылар әсер етеді, бірақ соңғы жауап мынау: интуицияңызға сеніңіз. Ал ықтимал дәл интуитивті ақпаратқа қол жеткізу, түсіну және талдаудың қарапайым жолы бар деп айтатын кез келген адам да сізге бірдеңе сатқысы келеді.

Идеалист қысқа мерзімді кезең маңызды емес деп есептейді. Циник ұзақ мерзімді кезең маңызды емес деп санайды. Реалист қысқа мерзімді кезеңде жасалған немесе жасалмаған нәрсе ұзақ мерзімді кезеңді анықтайды деп сенеді. — СИДНЕЙ Ж. ХАРРИС

Білім қызметкерлері үшін не істейтінімізді шешуде кем дегенде үш динамика жиынтығы осы ретпен әсер етеді:

Ұсақ-түйектер мінсіздікті құрайды, ал мінсіздік — ұсақ-түйек емес. — МИКЕЛАНДЖЕЛО

Осы үш құрылымның кез келгенін елемесеңіз, тәуекелге бас тігесіз. Олардың кез келгенін басқаруды жақсартыңыз, сонда сіз энергияның тасқынын сезінесіз.

Мәнмәтін: Егер сіз ғимараттың басқа қабатындағы кеңседе кешігіп жатқан жиналысқа дейін қосымша он бес минут уақытыңыз болса, қолыңызда өміріңіздегі барлық шешілмеген мәселелер бойынша жасауыңыз керек қоңыраулар тізімі бар ма? Егер жоқ болса, сіз белсенді болудың орнына реактивті боласыз және ішкі қысым күшеюі мүмкін. Егер сізде бұл тізім болса және сіз оған сенсеңіз, сіз өз «ағыныңызда» оңай жұмыс істей аласыз.
Жұмыс істеу және жұмысты анықтау: Егер сіз бес жүз электрондық хатпен айналысқыңыз келмесе, олардың не білдіретінін және олар бойынша не істеу керектігін түсінгіңіз келмесе, сіз кеңсеңіз бен қоршаған ортаңыздан келетін энергияның ең жақын тартылысына жұтылып кетесіз. Онда сіздің әрекеттеріңіз іске кірісуден емес, жалтарудан туындайтын болады. Егер сіз оларды қолға алып, аяқтасаңыз (өйткені назарыңызды басқа нәрсеге аудару үшін «палубаны тазарту» керектігін сезесіз), сіз қарқын аласыз.
Міндеттемелердің көптеген горизонттары: Егер сіз бастығыңызбен, жұбайыңызбен немесе серіктесіңізбен назар аударуды қажет ететін өміріңіз бен мансабыңыздағы өзгерістерге байланысты тиісті талқылаулар өткізбеген болсаңыз, сіз кәсіби, психологиялық немесе рухани тұрғыдан кеңеюдің орнына қысылу деңгейінде боласыз. Егер сіз өзіңізбен және басқалармен осы деңгейдегі әңгімелерді дұрыс басқарсаңыз, сіз қуатты әрі теңдестірілген назарға ие боласыз.

Жауапкершіліктен қашу оңай, бірақ біз жауапкершіліктен қашудың зардаптарынан қаша алмаймыз. — Э. С. МАККЕНЗИ

Сіз көптеген деңгейлерде өмір сүресіз. Егер сіз олардың біреуінен қашсаңыз, бәріне нұқсан келтіруіңіз мүмкін. Оларды тең дәрежеде басқару жауапкершілігін қабылдаған сайын, бүкіл ойыннан ләззат алу және одан жоғары көтерілу оңайырақ болады.

Айтпақшы...

Егер бүгін жұмыста отыз минут бос уақытыңыз болса, не істер едіңіз? Осындай мүмкіндік туындаған жағдайға дайынсыз ба?

Сіз үшін қай деңгейдегі әңгімелердің уақыты келді немесе өтіп кетті?

44. Сіздің күшіңіз босаңсу қабілетіңізге пропорционал.

Жылдамдық пен дәлдік — жекпе-жек өнеріндегі тиімді қозғалыстың негізгі элементтері, ал босаңсу максималды бақылау мен шоғырлануға мүмкіндік береді. Бұл басқа жерде де шындық болуы мүмкін бе? Егер сіз ширығып тұрсаңыз, тақтайшаларды немесе кірпіштерді жоғары тиімділікпен сындыра алмайсыз. Немесе қараңғы аллеяда сізге тап берген төрт адамға қарсы тұра алмайсыз. Немесе мәміле жүргізе алмайсыз. Немесе серіктесіңізбен, жұбайыңызбен немесе ұлыңызбен ең терең, мағыналы әрі тәуекелді әңгімелесе алмайсыз. Сізге босаңсу керек. Егер сіз бірден барлық деңгейде тиімді болғыңыз келсе, сізді не мазалайтынын табыңыз және онымен дәл қазір айналысыңыз. Босаңсып, алдыңызда тұрған нәрсеге, ол пайда болған кезде, артық немесе кем реакция бермей назар аудара білу — бұл жоғары шеберлік. Бұл ең үлкен күшке қол жеткізудің негізі (контексті).

Тыныш ақылға бүкіл ғалам бағынады. — ЛЕ-ЦЗЫ

Бостандық/Өнімділік теңдеуі

Мен өнімділік тарихы — бұл жеке бостандық тарихы екенін оқыдым. Бұл пікірдің мәні мынада: қоғамдағы жеке бас бостандығының дәрежесі бір адамға шаққандағы жоғары нәтижемен немесе күш-жігермен сәйкес келеді. Бұл интуитивті түрде дұрыс көрінеді, бірақ мен жұмыс тарихы бойынша сарапшы емеспін. Мені таңғалдырғаны — бұл шындықтың біздің өз санамыздағы көрінісі. Басымызда неғұрлым еркін болсақ, соғұрлым шығармашылық нәтижелерге қол жеткізе аламыз. Бірақ егер басымыз «байлаулы» болса ше? Ол жерде еркіндікті қалай жасаймыз?

Көптеген адамдардың өмірі мен жұмысындағы көптеген нәрселер туралы ойлары өте көп — бұл негізінен өнімсіз, назарды аударатын және қажетсіз күйзеліс көзі болып табылатын нәрселер. Бұл — құлдық болмаса да, кем дегенде шектеу. Бұл неге болып жатыр? Біздің миымыз бізді бақылайтын және жазалайтын тиран ба? Жоқ, ол — керемет қызметші, бірақ онша ақылды емес, біздің ішкі міндеттемелеріміз бен басқалармен және өзімізбен жасаған келісімдерімізді орындауға жанұшыра тырысады. Ол бізге үнемі: «Ұмытпа — біз бұл бойынша бірдеңе істеуіміз керек! Бізде бір іс бар, бірақ біз оны әлі шешкен жоқпыз!» — деп жалынып-жалбарынатын кішкентай бала сияқты.

Бостандықтың пайдалы анықтамасы оны адам өмірінің негізгі істерінен іздегенде ғана табылады; яғни адамдар өз реакцияларын тәрбиелейтін және қоршаған ортаны бақылауды үйренетін процесс арқылы. — УОЛТЕР ЛИППМАНН

Өкінішке орай, біздің психикамыздың бұл бөлігінде өткен немесе болашақ туралы түсінік жоқ, сондықтан ол бәрін дәл қазір, бәрін бірден істеу керек сияқты әрекет етеді. Ол кез келген уақытта бізді мазалайды, бірақ әдетте біз шынымен өнімді бірдеңе істей алатын кезде емес. Ол батареялар туралы олар таусылып қалғанда еске салады, біз дүкенде олардың алдында тұрғанда емес.

Біздің нағыз парасатты бөлігіміз (ол толассыз ойлар ағынынан мүлдем бөлек) қажетті уақытта басқаруды өз қолына ала алады. Ол өмір мен жұмыстағы келісімдер мен ашық циклдарды тани алады, оларды аяқтау үшін не қажет екенін шешеді және барлық нұсқаларды өзімен байыппен қайта қарастырады. Ол бір уақытта тек бір іспен айналыса алатынын біледі және дәл қазір істемей жатқан нәрселерін де қалыпты қабылдайды. Ол шынайы ақыл-ой еркіндігі үшін контекст жасай алады. Бірақ ол барлық нәтижелер мен іс-әрекеттерді қандай да бір сыртқы, объективті, тексеруге болатын жүйеде басқара алмаса, жағдайды толық бақылауға ала алмайды.

Семинарларымда мен кейде тізімдерім мен жүйелеріме қарап: «Егер мен осының бәрін ойлап, қадағалап отыруым керек болса, бұл мені өнімді етпейді — бұл уақытты босқа кетіру болар еді!» дейтін адамдардың қарсылығына тап боламын. Мен олардың реакциясын түсінемін. Адамдар қолданып көрген жүйелердің көбі қажетті нәтижелер мен талап етілетін келесі қадамдар тұрғысынан толық емес немесе түсініксіз. Мұндай жартылай жүйелерді пайдаланатын адамдар ешқашан шынайы еркіндік деңгейіне жеткен емес. Олай болса, әуре болудың не керегі бар? Мен де солай етер едім.

Бірақ егер сіз өз ойыңызды мазалайтын нәрселерге және оларды қалай шешуге болатынына (нәтижелерді анықтау және келесі қадамдарды жасау, оларды толық әрі сенімді жүйеде ескертулермен бірге сақтау және тиісінше қарап шығу) шындап көңіл бөлсеңіз, сіз бұл іске инвестиция салуға ынталанасыз. Сонымен қатар, жеке еркіндіктің артуынан табиғи түрде туындайтын жоғары өнімділікке қол жеткізесіз.

Айтпақшы . . . - Жақында сіз өзіңізді қашан ең еркін сезіндіңіз? Оны қалай жасадыңыз? Ондай тәжірибені тағы қалай жасауға болады? - Сіз өзіңізді қашан ең тиімді сезіндіңіз? Бұл сіздің зейін қою қабілетіңізбен қалай байланысты болды? - Өміріңіздегі ең көп «фондық шуды» тудыратын не? Оны қалай тыныштандыруға болады?

45.

Күтілген тосынсыйлар — тосынсый емес.

Жоспарларыңыз бұзылуы немесе кедергілер болуы мүмкін екенін алдын ала ескергенде, сіз тұрақтылыққа ие боласыз. Тұрақты өзгерістер шындығын мойындамау қарсылық пен реніш тудырады. Кедергілерге шағымдану өнімсіз энергияның батпақты иірімін жасайды. Кедергінің себебін жойыңыз немесе оны жұмысыңыздың бір бөлігі ретінде қабылдап, іске кірістіріңіз — содан кейін әрі қарай жалғастырыңыз.

Тұңғиыққа өнімді көз салу

ПОЗИТИВТІ ОЙЛАУ — күрделі мәселе. Қиялыңыздың шығармашылық күшін сезінгеннен кейін, тек сәтті суреттер мен нәтижелерге назар аудару жалғыз жол сияқты көрінеді. Бірақ ең жақсы өмір сүру үшін, кейде ең жаманын елестету керек болатын кездер болады.

Пессимист желге шағымданады; оптимист оның өзгеруін күтеді; реалист желкенді реттейді. — УИЛЬЯМ АРТУР УОРД

Көптеген өзін-өзі тану терапиялары мен білім беру семинарлары өткендегі «жағымсыз» оқиғалар мен естеліктерді ашуға уақыт бөледі. Мен болашақты болжау принциптерімен танысқан кезде, мұның қажеттілігіне күмәндандым. «Өзің қаламайтын нәрсеге неге үңілу керек?» деп сұрадым өзімнен. Сосын себебін түсіндім. Егер мен іштей қандай да бір тәжірибеден қорықсам немесе ол туралы теріс пікірде болсам, ол мені белгілі бір деңгейде тұтқында ұстайды. Мен санасыз түрде сол немесе ұқсас тәжірибелерді өзіме қайтадан тарта бастаймын. Олардан өту үшін мен өзімнің негативімді қабылдап, мойындап, кешіріп және босатуым керек, сонда ғана мен өзімнің барлық бөліктерімді қалаған нәрсеме бағыттауға шынымен еркін боламын.

Көбіне мені құтқара алатын жалғыз нәрсе — ең қауіпті болып көрінетін нәрсе екенін түсіндім. Адам өзі ең қатты қорқатын нәрсеге түсуі керек және сол процессте... құтқарушы жарық пен энергия ұшқыны пайда болады, ол тіпті батырдың ерлігін бермесе де, кез келген пендеге тағы бір қадам алға басуға мүмкіндік береді. — ЛОРЕНС ВАН ДЕР ПОСТ

Егер бұл сізге тым «жеке дамуға» тән болып көрінсе, осы принциптің бизнес әлеміндегі позитивті қолданылуын қарастырыңыз. Жақсы басқару немесе жоба командасы бір сәтте: «Не дұрыс болмауы мүмкін және біз оны шеше аламыз ба?» деген сұрақты қоюы керек. Бұл жағымсыз және өнімсіз, негативті ойлау ма? Мүлдем жоқ. Бұл тек ақылға қонымды резервтік жоспарлар құру үшін ғана емес, сонымен қатар ең жаман жағдаймен бетпе-бет келіп, оны концептуалды және психологиялық тұрғыдан шешу үшін қажет. Өлім мүмкіндігін қарастыратын сарбаздар жаумен тиімдірек бетпе-бет келеді. Олар қорқынышты жоймайды, бірақ оның жансыздандыратын әсерін жою үшін одан жоғары көтеріледі.

Батылдық — қорқыныштың болмауы емес, керісінше, қорқыныштан да маңыздырақ нәрсе бар екенін түсіну. — АМБРОЗ РЕДМУН

Негативті ойлау — қорқыныш немесе ренішпен жағымсыз нәрселерге зейін қою — тоқырауға әкеледі. Бірақ идеалды емес жағдайлардың мүмкіндігіне тікелей қарау және сол тәжірибені алға жылжуыңызға біріктіру сезімталдық пен күш береді. Неге қарсылассаңыз, сонымен бірге қаласыз. Неден қорықсаңыз, сол басыңызға келеді. «Позитивті ойлау» желеуімен жағдайдың қаншалықты «жаман» болғанын немесе болуы мүмкін екенін жасыруға немесе жоққа шығаруға тырысу сізді сол оқиға алдында дәрменсіз етеді. Сәтсіздік мүмкіндігі туралы мазасыздық сізді санадан тыс деңгейде тұтқында ұстап, дамуыңыз бен жетістігіңізге қажетті тәуекелге баруыңызға кедергі жасайды.

Позитивті нәтижелерге бағытталған көтеріңкі ойларды тұрақты сақтау әлсіздердің ісі емес. Сіз тарихи және болашақ потенциалды шындықтардың барлық спектрімен бетпе-бет келуге, оларды сол күйінде қабылдауға және қалаған нәрсеңізге қарай жылжуды жалғастыруға дайын болуыңыз керек. Бұл ішкі қорқыныштарды шынымен де жояды.

Өмір — сіз басқа жоспарлар жасап жатқанда орын алатын нәрсе. — ДЖОН ЛЕННОН

Жағдай қаншалықты жаман болуы мүмкін? Сіз оны жеңе аласыз ба? Онда бұл жағдайдың орын алмау ықтималдығы жоғары.

Айтпақшы . . . - Өміріңізде немесе жұмысыңызда зерттеуіңіз керек теріс сценарий бар ма? Дәл қазір сізге көмектесетін резервтік жоспарлау бар ма? Ол үшін келесі қадам қандай? - Сіз ең көп неден айырылып қалудан қорқасыз? Бұл қорқыныш сіздің қалаған нәрсеңізге жетуіңізге кедергі болып, сізді тұтқында ұстап отырған жоқ па?

46.

Көкжиегіңіз неғұрлым алыс болса, әрекеттеріңіз соғұрлым бірқалыпты болады.

Өз істеріне жоғары деңгейден қарайтын адамдар ең талғампаз әрекеттер жасайды. Бір мағынада, сіз көздеген «меже» неғұрлым алыс болса, оған жетудің соғұрлым көп нұсқаларын көресіз және бағытты түзетулер соғұрлым жеңіл әрі еркін болады. Жаңа бастаған жүргізушілер рөлді көп жұлқылайтын сияқты көрінеді. Шындығында, олар өте жақын көкжиектер үшін бірқалыпты қозғалыстар жасап жатыр.

Заттардың ырғағы

Соңғы кездері мен заттардың ырғағы туралы көп ойланып жүрмін. Біз орнататын циклдарды және сол ырғақтарды қалыптастыру мен сақтаудың қаншалықты ыңғайлы екенін көбірек сезіне бастадым. Апталық жиналыстар, бақтағы түстен кейінгі серуендер, таңертеңгі газет, жылдық стратегиялық жоспарлар, жыл сайынғы демалыстар, күнделікті медитациялар және т.б. Менің жұмысымда үнемі істейтін істерім, үнемі байланысатын адамдарым және мен таңдайтын мейрамханалар. Және мен эсселерді қаншалықты жиі жазамын.

Өзімізге пайдалы, қалыптасқан мінез-құлық үлгілерін жасау қандай жақсы. Біз контекст жасау туралы ойланғымыз келмейді; біз жай ғана өз контекстімізде болғымыз келеді және оның жемісін автоматты түрде көргіміз келеді. Дегенмен, бұл жемістер жұмсалған энергияға қарағанда азая бастағанға дейін ғана. Міне, осы кезде біз күрделі кезеңге өтеміз. Көп жағдайда біз шындықтың өзгергенін, бірақ біздің формаларымыз бен мінез-құлқымыздың өзгермегенін байқамаймыз. Біз бұрынғы істегенімізді істей береміз, бірақ бұрынғы құлшыныс жоқ.

Бір нәрсе өзгерді және көбінесе біз оның не екенін бірден түсінбейміз. Ескі достарымызбен бұрынғыдай араласқымыз келмейді. Тұрақты жиналыстарымызға адамдар аз келеді және біз маңыздырақ істер тұрғанда, оған баруды жек көреміз. Сүйікті мейрамханамыз енді бұрынғыдай ұнамайды. Жыл сайынғы Жаңа жылдық кешіміз жай ғана орындалуы тиіс кезекті іске айналады.

Бұл формалар белгілі бір дәрежеде қатып қалғанда, біз іштей қысым сезіне бастаймыз және бұрын құлшыныспен істеген істерімізді кейінге қалдырамыз. Бұл бастапқыда жақсы идея болғандықтан және біз одан пайда көргендіктен, енді біз өзімізді жалқау болып кеттік, қартайдық немесе жай ғана жалықтық деп ойлаймыз.

Өмірдің тұтастығын қамтамасыз ететін — ниеттің қарапайымдылығы. — УИЛЬЯМ БРЕЙТУЭЙТ

Бұл кез келген себеп болуы мүмкін. Немесе жағдайдың рухы басқарып отырған болар және атқарылуы тиіс жұмыстың игілігі үшін формалар өміршең және органикалық нәрсеге айналуы керек шығар. Сіздің ішкі бағыттау механизміңіз алға жылжу уақыты келгенін білдіріп жатқан болар. Сіз істі кейінге қалдырып, бос жүрген болуыңыз мүмкін — немесе «секіріп бара жатқан допты бақылауды» жалғастыру үшін қажетті өзгерісті сезініп отырған боларсыз.

Сіздің бойыңызда үлкенірек шындық қалыптасып жатқанын қабылдауға дайынсыз ба? Сіз өзіңіздің жайлылық аймағыңызда орын алған үйреншікті рәсімдерден бас тартуыңыз керек екеніне сенуге дайынсыз ба? Қазір үнемі істеп жүрген, бірақ бұрынғыдай шабыт бермейтін не бар? Немесе, кем дегенде, оны алғаш бастағандағыдай қуантпайтын іс қандай? Сіз неге бұлай істеп жүргеніңізге адал қарап, өз көрінісіңіздің келесі кезеңіне ашық болуға дайынсыз ба? Бұл ескі, тексерілген әдістен бас тарту дегенді білдіруі мүмкін.

Бізді қызықтыратын заттар — олармен байланысты формалар мен көріністерде тірі, маңызды, қозғалыстағы, өсіп келе жатқан және өзгеретін нәрселер. Біз энергияны сезінеміз, содан кейін сол уақытта оның ырғақты көріністерін жасаймыз. Бірақ егер біз саналы болғымыз келсе, енжарлықты жеңіп, дұрыс бағытта қалу үшін бір кездері жақсы болған нәрсені жоғалту тәуекеліне баруымыз керек.

Менің бір жақсы досым: «Күнәһарларға тыным жоқ, ал әділдерге ол керек емес», — дейді. Мұны былай түсіндіруге болады: нағыз әрекет болып жатқан жерге бейімделген кезде, сіз бұрын нәтиже берген нәрседен бас тартып, әлі нәтиже беретініне сенімді емес жаңа нәрсеге ауысуыңыз керек болуы мүмкін — және сіз оны байқап көруіңіз керек. «Күнәһарлар» келесі форманы құру, қайта калибрлеу және құрбандыққа бару үшін тым ұзақ күтеді. Компания банкротқа ұшырайды, ұйым өз мүшелерінен айырылады және жалын сөніп қалады. Сіз кеш ұйымдастыру үшін барыңызды саласыз, бірақ ешкім келмейді. «Әділдер» шығармашылық ыңғайсыздыққа төзе алады. Олар ұшқынның, күштің және ағынның жоқтығынан мазасызданады. Олар өз түйсіктеріне еріп, оның не екенін және қашан сөйлейтінін тануды үйренеді.

Біз жайлылық пен сән-салтанатты өмірдің басты талаптары ретінде көреміз, бірақ бақытты болу үшін бізге тек шабыт беретін бір нәрсе қажет. — ЧАРЛЬЗ КИНГСЛИ

Бұл істе ең мықтылар — би алаңында өз сүйіктісімен ырғақтан жаңылысып қалғандағы қорқынышты, оғаш, әлсіз сезімге төзе алатындар. Олар істің нәтиже бермей жатқанын мойындап, қайтадан бастай алады. Міне, нағыз романтика осы.

Айтпақшы . . . - Қандай журналдарға жазылуды тоқтату керек? Қандай жаңаларын оқу керек? - «Құлшыныс жоқ» екенін біле тұра, әлі де істеп жүрген тағы қандай істеріңіз бар? Оның орнына не істеуге болады? - Егер сіз өзіңіз үшін үлкенірек мақсатқа назар аударсаңыз, қандай жаңа іс-әрекеттер сізді қызықтыруы мүмкін? - Соңғы рет қашан өзіңіз үшін мүлдем ерекше нәрсе жасадыңыз? Тағы бір рет жасаудың уақыты келді ме?

47.

Сіз баяулау арқылы жылдамдайсыз.

Тек физикалық орындау деңгейіне назар аударғанда, қалаған нәрсені істеуге уақыт пен энергия жетпейді. Сіз үнемі босаңсып, демалып және қайта зейін қоюыңыз керек. Егер асықсаңыз, көзқарасыңыз шектеулі болып, энергияңыз мерзімінен бұрын таусылуы мүмкін. Ғаламға анық ниетіңізді білдіре отырып, оның жүзеге асу әдісі, процесі және ресурстары үлкен масштабта, ең қолайлы уақытта ашылатынына сеніңіз. Аздап сабыр етіп, өзіңізге үлкенірек ойын ойнауға мүмкіндік беріңіз.

Қазан қайнауы керек пе?

Жылдар бұрын, мен каратэмен айналысып жүргенде, қаншалықты қатты және тұрақты жаттықсам да, жақсармайтын кезеңдерге тап болатынмын. Бұл өте өкінішті еді, өйткені мен әлдеқайда аз күш жұмсап, жаңа биіктерге жеткен кездерім есімде. Неге мен сонша көп еңбектеніп, ешқайда жылжымай жатырмын? Мүмкін маған бұдан да көп жұмыс істеу керек шығар!

Лай суды қозғамай қойсаңыз, ол тұнық болады. — ҚЫТАЙ МӘТЕЛІ

Содан кейін жаттықтырушым мені толық тоқтататын. Жаттығуды қойдыратын. Ештеңе істемейтін күйге түсіретін. Күндер бойы, кейде тіпті апталар бойы ештеңе істетпейтін.

Кейін қайта оралу кезеңі келетін. Ол әрдайым таңқаларлық болатын. Салқынқандырақ, сапалырақ, бірқалыптырақ, қандай да бір жаңа ырғақта, жаңа деңгейде, менің стилімде, шеберлігімде, уақытты сезінуімде, зейінімде және күшімде нәзік, бірақ маңызды жақсарулар болатын. Керемет.

Адам үшін асықпауға бел байлаудан пайдалырақ ештеңе жоқ. — ГЕНРИ ДЭВИД ТОРО

Біз көптеген деңгейлерде үйренеміз, жасаймыз және өсеміз, ал саналы деңгей ең аз маңызды болуы мүмкін. Мүмкін біздің саналы зейініміз — шоуды басқаратын аспаз шығар. Бірақ қазанның ішінде болатын баяу, керемет, күрделі химия — міне, нағыз құпия осында.

Жылдам әсер ететін жеңілдік үшін баяулап көріңіз. — ЛИЛИ ТОМЛИН

Өз процесіңізге сеніңіз. Сіз арқылы жүзеге асып жатқан, сіз ойлағаннан да жоғары деңгейде шешімдер мен нәтижелер жасайтын көрінбейтін формулаға сеніңіз. Уақыт — бәрі. Өз уақытыңызды мәжбүрлемеңіз, әйтпесе оны жоғалтып алуыңыз мүмкін.

Шыдамды болыңыз. Шыдамдылық — бұл дайындық. Бұл әрекеттен бұрынғы әрекет. — НОА БЕН ШЕА

Сіздің не істеуге уақытыңыз жоқ — уақытты босқа кетіру сияқты көрінетін, бірақ жасау керек екенін білетін не нәрсе бар? Бақта серуендеу ме? Досыңызбен кешкі ас ішу ме? Командаңызды жай ғана бірге уақыт өткізу үшін қала сыртына алып шығу ма? Балаларыңызбен лазерлік мылтықпен ойнау ма? Қылқаламды қайта қолға алғыңыз келгенше кенептен алыстау ма?

Сабыр етіңіз. Берілісті ауыстыру үшін ілінісуді (clutch) басу керек. Басқа, тиімдірек деңгейде қайта қосылу үшін жібере білу керек. Сіз ең көп баяулағыңыз келмейтін кез — баяулау үшін ең маңызды уақыт болуы мүмкін.

Айтпақшы . . . - Бүгін уақытыңыз жоқ екенін біле тұра, не істей аласыз? - Өміріңізде немесе жұмысыңызда демалыс қажет ететін қандай «бос айналып тұрған дөңгелектер» бар? - Соңғы рет қашан мүлдем ештеңе істемедіңіз?

48.

Сізде ешқандай жобаны орындауға уақыт жоқ.

Сізде ешқандай жобаны орындауға уақыт жоқ, өйткені сіз шын мәнінде жобаны орындай алмайсыз — сіз тек іс-әрекет қадамдарын жасай аласыз. Уақыт өте келе тиісті әрекеттерді жеткілікті түрде орындаңыз, сонда сіз әлемді ойыңыздағы бейнеге ұқсас етесіз — салықтар төленді, компания сатылды, Сюзанның туған күні өтті. Бірақ сіз бұл нәтижелерді «істеген» жоқсыз. Олар сіз әлемді өз суретіңізге сәйкестендіру үшін жасаған көптеген кішкентай физикалық, көрінетін әрекеттерден кейін пайда болды. Бұл — «жобаны орындау». Адамдар оны көбіне келесі қадамдарға аудармайтындықтан, жобаны аяқтауға уақыттың жоқтығын сезіну кез келген қозғалысқа кедергі болады. Көптеген маңызды жобалар қазір тоқтап тұр, өйткені олардың екі минуттан аз уақытта орындалатын келесі қадамы әлі анықталмаған.

«Ұзақ мерзімді» мақсаттардың нәзік арбауы

Сіз қазір «ұзақ мерзімді жобалармен» айналысудан қашып жүрсіз бе, өйткені олар «ұзақ мерзімді жобалар»?

Қашықтық ештеңе емес; тек бірінші қадам ғана қиын. — МАДАМ ДЮ ДЕФФАН

Жоғары деңгейлі мамандармен және басшылармен коучинг жұмысымызда біз жиі «ұзақ мерзімді» деп белгіленген жобалар мен мақсаттарды анықтаймыз. «Бөлімді қайта құру», «стратегиялық жұмыс тобын құру» және «жеке инвестициялық стратегияны әзірлеу» сияқты істер. Мен: «Мұның келесі қадамы қандай?» деп сұрағанда, көбінесе олар мұны әлі ойластырмағаны белгілі болады. Олар біраз қысылып және ақтала отырып: «Бұл шын мәнінде ұзақ мерзімді жоба ғой...» деп іс-әрекет қадамының жоқтығын ақтап алады!

Француз маршалы Лиотэй бірде бағбаншысына ағаш отырғызуды бұйырады. Бағбан бұл ағаштың баяу өсетінін және жүз жылдан кейін ғана толық өсетінін айтып, қарсылық білдіреді. Маршал: «Олай болса, уақытты жоғалтуға болмайды; оны бүгін түстен кейін отырғыз!» — деп жауап береді. — ДЖОН Ф. КЕННЕДИ

Ұзақ мерзімді нәрсе мен «бір күні/мүмкін» санатындағы нәрсенің арасында нәзік, бірақ маңызды айырмашылық бар. Жоба не мүмкіндігінше тезірек жабылуы керек ашық цикл, не ол жоба емес. «Мүмкіндігінше тезірек» деген жеті жыл болуы мүмкін, бірақ бұл бәрібір «мүмкіндігінше тезірек». Егер бұл жабылуы керек ашық цикл болса, қандай да бір ілгерілеушілік болуы үшін оның келесі қадамы анықталуы тиіс. Егер келесі физикалық көрінетін әрекет қадамдары анықталмаса, «мүмкіндігінше тезірек» деген сөз «ешқашанға» айналады.

Мақсат қаншалықты алыс болса да, егер сіз шынайы болсаңыз, оған қарай дереу жасалуы мүмкін бір нәрсе бар. «Марсқа қону» жобасының өзі «Марс бюджеті бойынша ұсыныс туралы Фредке қоңырау шалу» сияқты кез келген басқа іс сияқты оңай орындалатын әрекетке келіп тіреледі.

Нағыз мотивацияны кейінге қалдырудың және төмендетудің ең жақсы жолдарының бірі — «ұзақ мерзімді» деп түсіндірілетін үлкен мақсаттар қою. Осындай мақсаттарды қойған бойда немесе осындай жобаларды анықтаған кезде, біз өзімізді риза сезініп, оларды орындалғандай көреміз, себебі біз оған «міндеттеме алдық», нәтижесінде циклды жабуға деген құлшынысымыз сөне бастайды. Ұзақ мерзімді мақсаттар туралы қысқа мерзімді нәтижелер — бұл маңызды мотивациялық фактор, ал бірнеше сағат немесе күн ішінде жасай алатын нағыз келесі әрекеттер шабытты күшейтеді.

Бір нәрсені «бір күні/мүмкін» тізіміне қоюдың еш айыбы жоқ (менің тізімімде қазір жүзден астам жоба бар). Тек ол шынымен сол тізімде болуы керек пе, әлде нағыз жобалар тізімінде болуы керек пе, соған өзіңізге адал жауап беріңіз. Егер бұл нағыз жоба болса, ұзақ мерзімді болсын-болмасын, өзіңізбен тыныш болу үшін оның келесі қадамы болуы керек. Егер сіз оны әлі анықтамаған болсаңыз, бұл жоба автоматты түрде «бір күні/мүмкін» санатына жатады.

«Ұзақ мерзімді» деген тек «мүмкіндігінше тезірек» деген сөзге көбірек келесі әрекеттер қажет екенін білдіреді.

Айтпақшы . . . - Сіз шынымен міндеттеме алған ең ұзақ мерзімді жобаңыз немесе мақсатыңыз қандай? Оның іс-әрекет қадамы анықталған ба? - Сіз істегіңіз келетін, бірақ «уақытыңыз жоқ» қандай жоба бар? Егер сіз оны бастасаңыз, келесі әрекет қандай болар еді?

49.

Тұрақты түрде жасалған кішкентай істер үлкен әсер береді.

Нағыз өзгеріс кенеттен пайда болмайды, ол өзара әрекеттесудің жаңа деңгейіндегі тұрақты қатысу арқылы жүзеге асады. Табысыңыздың азғантай пайызын автоматты түрде инвестициялау, апта сайын жаттығуға бару, қызметкерлеріңізбен немесе отбасыңызбен өз шындығыңызды үнемі бөлісу, күн сайын кешке тұрақты түрде ой толғау немесе медитация жасау — міне, бұл айтарлықтай ілгерілеудің кілттері.

Маңызды 20 пайыз

Біздің бір тәжірибелі клиентіміз жақында біздің жұмыс үрдісі әдістеріміз туралы қызықты пікір білдірді. Ол былай деді: «Сіздің әдістеріңіз маңызды жиырма пайыздық деңгейде әсер етеді. Ешкім қолынан келетін істің екі жүз пайызын меңгеруге тырыспайды. Бірақ олар өз мүмкіндіктерінен он пайызға артта қалуға жол береді. Ал сіз он пайызға артта қалғанда, өзіңізді нашар сезінесіз. Екінші жағынан, егер сіз он пайыз алға шыға алсаңыз, сіз өзгеріп, өз әлеміңіздің шыңында боласыз. Бұл — көп дегенде жиырма пайыздық фактор. Бірақ бір күйден екінші күйге өту — бұл кванттық секіріс. Сіздің әдістеріңіз өте қарапайым және негізгі болып көрінгенімен, олардың тереңдігі осындай айырмашылықты жасау қабілетінде жатыр».

Кішкентай нәрселерге қызығушылық таныта алмайтын адам, үлкен нәрселерге жалған қызығушылық танытады. — ДЖОН РАСКИН

Мен бұл туралы ешқашан олай ойламаған едім, бірақ бұл шындық. Бұл сондай-ақ жобаларды анықтаудың, әрекеттерді шешудің және оларды адалдықпен әрі мұқият басқарудың құндылығын түсінудің пайдалы жолы. Бұл жаңа дағдылар немесе жаңа мінез-құлық туралы емес. Бұл — сол мінез-құлықтарды соңында емес, басында бастау және өмір мен жұмыстың күнделікті мәселелерін олар пайда болған кезде бақылауға алу туралы.

Өз толқыныңда жүзу мен оның астында қалудың арасындағы айырмашылық өте үлкен. Бірақ бұл айырмашылықты жасайтын нәрсе, сіз ойлағаннан әлдеқайда аз болуы мүмкін.

Күрделілігі сонда — айтарлықтай жағымсыз салдарларға әкелу үшін де дәл осындай азғантай тұрақты жағымсыз әрекеттер жеткілікті. Өзіңді үнемі төмендететін ішкі сөздер, сол сәтте болмашы болып көрінгенімен, өзін-өзі бағалауды және жалпы жұмыс өнімділігін төмендетеді. Тексерілмеген ұсақ-түйектер ең үлкен мәселелерді тудыруы мүмкін.

- Ешқандай сөзді блоктама - Html tag керек емес - Аудару барысында аттап кетуге тисті мазмұндар: Кітап мазмұны, Баспа информациясы, Авторлық, баспа құқығы мәліметтері, Индекстер, web url жарнамалық жалғанымдары.

Ақыр соңында, барлығын шешетін — ұсақ-түйекке деген мұқияттылық. Бұл — орталық филдердің солға қарай жасаған қосымша екі қадамы, сатушының есімдерді есте сақтауы, ғашық жанның телефон қоңырауы, жауынгердің таза қаруы. Бұл — жеңімпаздарды жеңілгендерден, ерлерді бозбалалардан және өте жиі жағдайда тірілерді өлілерден ерекшелейтін нәрсе.

— ДЭВИД НУНАН

Қалай болғанда да, біз үнемі айналысатын шағын іс-әрекеттер — біз қол жеткізетін ірі нәтижелердің негізгі тірегі болып табылады.

Айтпақшы...

Өміріңізде орын алған бір маңызды, тұрақты, жағымды өзгерісті есіңізге түсіріңіз. Оның жүзеге асуына немесе орын алуына қандай кішкентай істерді жүйелі түрде жасауыңыз себеп болды?

Дәл қазір қандай бір кішкентай нәрсені тұрақты әрекет ретінде енгізсеңіз, ол сіз үшін үлкен нәтиже беруі мүмкін?

50. Бір нәрсені білу үшін оны істеу керек.

Нағыз білімді дамыту мақсатты әрекетті талап етеді. Егер сіз бірдеңе жасамас бұрын оны білуді күтсеңіз, сірә, екеуі де болмайды. Денеңізді, ойыңызды және рухыңызды сенімді түрде қозғалысқа келтіргенде, басқа жолмен қол жетпейтін нәрселер ашыла бастайды.

Өнімділікке шын мәнінде кім қызығады? (Шын мәнінде деймін?)

Бізден жиі сұрайды: «Айналамдағы адамдарды істерді орындаудың осы тәсіліне қалай тартуға болады? Бұл өте қарапайым және ол біздің өмірімізді, жұмысымызды және қарым-қатынасымызды әлдеқайда жеңілдетер еді!» Бұл көбінесе айтылмаған ренішпен бірге жүреді: «Қараңызшы, мен мұны енгізудің құндылығын көріп тұрмын — неге олар көрмейді?!»

Білім іс-әрекет арқылы келуі тиіс; тәжірибеден өткізбейінше, ешқандай сынақ шынайы бола алмайды.

— СОФОКЛ

Неліктен кейбір адамдар бұл өнімділікті арттыру әдістемесін «түсінеді», ал басқалары түсінбейді? Неліктен он төрт жасар оқушы да, бас директор немесе орта буын менеджері немесе үй шаруасындағы ана сияқты өнімділік принциптерінің рухын тез қабылдай алады? Неліктен бір менеджер немесе бас директор бұған ден қояды, ал дәл сондай жұмысы мен мінезі бар екіншісі жоқ?

Жиірма жылдан астам уақыт ішінде мен біздің өнімділік әдістемелерімізді барынша енгізген адамдар мен ұйымдардың арасында бір ғана ортақ белгі таптым: Оларда тұрақты ішкі ілгерілеу серпіні бар. Бұл құрғақ сөз немесе жай ғана тұжырымдамалық «жақсаруға деген ниет» емес, керісінше өздері үшін немесе өздері жауапты деп санайтын нәрселер үшін жақсартылған болашақ күйге деген шынайы, терең ұмтылыс. Сондықтан сырттай ұқсас көрінетін адамдар мен ұйымдар біз істейтін нәрсеге әртүрлі дәрежеде қызығушылық танытады. Олардың бір жерге оңайырақ, жылдамырақ және жақсырақ жетуге деген ұмтылысы мүлдем басқаша болуы мүмкін.

Қозғалыстан артық ештеңе ашып көрсетпейді.

— МАРТА ГРЭМ

Міне, үздіксіз парадокс: Біздің ісімізге мұқтаждығы ең аз адамдар оны ең көп қолданады. Неге? Өйткені олар қазірдің өзінде тізгінді ұстап отыр және олар қазірдің өзінде қозғалыста. Сізге болып жатқан нәрсені түптің түбінде өзіңіз басқаратыныңызды іштей сезінбесеңіз, оны жақсырақ басқаруға болатыны туралы тіпті ойланбайсыз да. Ал егер сіз өзіңізді белгілі бір дәрежеде алға итермелемесеңіз, тіпті алдыңыздан шықса да, оны «оңайырақ, жылдамырақ, жақсырақ» ету үшін басқаша бірдеңе жасауға ешқандай шынайы негізіңіз болмайды.

Өнімділікті арттыру туралы қарапайым, бірақ айқын емес шындық бар: Егер сіз қазіргі тұрған жеріңізден басқа жерге жетуге (және осы процесте тәжірибеңіздің сапасын жақсартуға) ұмтылмасаңыз, істерді жақсырақ істеу жолдарын зерттеуге қуат жұмсамайтын шығарсыз. Сондай-ақ, кейбір мінез-құлықтарыңызды өзгерту керек болуы мүмкін екенін мойындауға дайын болуыңыз керек. Егер сіз бірдеңе істеуге мүдделі болсаңыз және ресурстарды босқа жұмсауды немесе өзіңізді шектен тыс күйзеліске түсіруді жек көрсеңіз, сіз әлі білмейтін ең озық тәжірибелерді зерттеуге ашық әрі құштар боласыз.

Бір сағат уақытын босқа өткізуге батылы бар адам өмірдің құндылығын әлі түсінбеген.

— ЧАРЛЬЗ ДАРВИН

Формула-1 жарыс командалары қиын сәтте секундтың бір бөлігіндей артықшылық беретін ең ұсақ процестерді, жүйелер мен мінез-құлықтарды сынауға және енгізуге мыңдаған сағат пен миллиондаған доллар жұмсайды. Бірақ егер сіз өзіңізді жарыста жүрмін деп ойламасаңыз немесе істеп жатқан ісіңізде қаншалықты жақсы бола алатыныңызға мән бермесеңіз, немесе күйзелісті жеңілдетудің қажеті жоқ болса, онда мұндай инвестициялар уақыт пен ресурстарды босқа жұмсау болар еді. Кедергілерден арылу үшін жасау керек нәрселер ауыр жұмыс болып көрінуі мүмкін. Процестерді зерттеу және жетілдіру жоғары нәтижелі адамдар үшін әрдайым ең стратегиялық фокус бола бермейді, бірақ олар мұндай мүмкіндіктерді қалт жібермейді.

Меніңше, қажеттілік — өнертапқыштықтың анасы емес; менің ойымша, өнертапқыштық тікелей бос жүруден, мүмкін жалқаулықтан да туындайды. Өзін әуреге салудан сақтану үшін.

— АГАТА КРИСТИ

Сондықтан, егер сіздің айналаңыздағылардың бәрі «Біз мұнда неге қол жеткізгіміз келеді?» және «Келесі әрекет қандай?» деген сұрақтарды жұмыстың негізгі сұрақтары ретінде қабылдамаса, тым мұңаймаңыз. Егер сіздің жұбайыңыз немесе бастығыңыз, немесе көмекшіңіз, немесе жасөспірім ұлыңыз өзінің барлық міндеттемелері мен байланыстарын жүйелі басқаруға ерекше ашық болмаса, таңғалмаңыз. Әрине, сіз олармен парасатты ойлармен бөлісесіз, бірақ олардың көбі үшін сіз Марстан келгендей көрінуіңіз мүмкін.

Біз бұл ойлау процестері бір күні білім беру жүйемізде ең басынан бастап үлгі ретінде көрсетілетін, оқытылатын және күтілетін мақсатқа қарай жұмыс істеп жатырмыз. Бәлкім, сол кезде олар барлық адамдар үшін стандартты жұмыс процедурасына айналар, және біз бәріміз үлкенірек әрі жақсырақ мәселелер мен мүмкіндіктермен айналысатын боламыз. Оған дейін біз мұны шынымен қабылдап, іске асырғысы келетіндерді қолдауға қанағат етеміз.

Айтпақшы...

Осыдан он сегіз ай өткен соң жағдайыңыз қаншалықты басқаша болғанын қалайсыз? Оған барынша оңай жолмен бара жатырсыз ба?

Жүйелеріңізді, процестеріңізді немесе тәсілдеріңізді қаншалықты жақсартуға болады деп ойлайсыз?

51. Қозғалыста болғанда қозғалу оңайырақ.

Каратэде қарсыласпен жекпе-жекке шыққанда ешқашан тоқтамау керектігін тез үйренесіз. Егер сіз қазірдің өзінде қозғалыста болсаңыз, жауап қайтару және жылдам қозғалу — тіпті қарама-қарсы бағытқа бару керек болса да — әлдеқайда оңай. Қозғалысты бастау бағытты өзгертуге қарағанда әлдеқайда көп күшті талап етеді. Егер сіз өміріңіздің кез келген бөлігінде белсенді болсаңыз, өзгерістермен күресу және кез келген басқа істі орындау оңайырақ болады.

Шамадан тыс жүктелдіңіз бе? Тізгінді қолға алыңыз

Менің жеке желкенді қайығым болған кезде, бір кәнігі капитан маған тамаша кеңес берді:

«Егер біреудің жүрегі айнып бара жатса, — деді ол, — оған рульді беріңіз». Теңіз ауруын сезінгенде, жүрек айнуын жоюдың кілті — көкжиекке назар аудару. Ал рульді ұстау тіпті жақсырақ. Мен көлікті өзі айдап келе жатқанда көлікте жүрегі айныған ешкімді көрмегенмін. Қозғалыстағы кемені шынымен басқарған кезде теңгерімнің әлдеқайда терең деңгейіне қол жеткізіледі.

Өзеннің адамдарға жайлылық сыйлайтыны — оның күмәнданбайтындығында; ол қайда бара жатқанын нақты біледі және басқа ешқайда барғысы келмейді.

— ХЭЛ БОЙЛ

Жұмысыңыздың жалпы тізімін жинақтау, өңдеу, ұйымдастыру және интуитивті басқару әдістерін енгізгенде өзіңізді әлдеқайда жақсы сезінуіңіздің басты себебі — бұл істі азайтатындығында емес. Себебі, бұл сізді автоматты түрде өз әлеміңіздің орталығына, жүргізуші орнына қайта отырғызады. Сіз салдар емес, себеп боласыз.

Шамадан тыс жүктелу мен міндеттемелердің көптігі қазіргі уақытта үлкен күйзеліс тудыратындай көрінгенімен, олар нағыз кінәлілер емес. Көп жағдайда сіз «бәріне қарамастан» жұмыс істейтін жағдайларда шынымен де табысқа жетесіз. Ашық көк мұхитқа жалғыз өзіңіз желкенмен шығып көріңізші — немесе жай ғана кейбір таңертең төсектен тұрып көріңізші!

Ісіңді өзің басқар, әйтпесе ол сені басқаратын болады.

— БЕНДЖАМИН ФРАНКЛИН

Үрей тізгінді босатып, өз энергияңызды бағыттауды тоқтатқанда туындайды. Шынында да, бәріміз өзімізден үлкен нәрселерге тәуелдіміз және бір сәтте бәріміз ғаламның әлдеқайда үлкен әрі зор аспектісіне бағыну мен онымен ынтымақтасу — нағыз ойын екенін түсінеміз. Мұндай «еркіне жіберу» — шын мәнінде жағымды және жоғары бағытталған энергия, бұл өмірдің көптеген ұсақ-түйектерінің құрбаны болу сияқты беріле салу емес.

Бір дөңгелекті велосипедте, шынжырлы аралармен жонглерлік жасап жатқанда жер сілкінісіне тап болсаңыз, аман қалудың жалғыз жолы — бекітуге болатынның бәрін бекіту, сонда ғана сіз бекіте алмайтын нәрселермен айналыса аласыз.

— СТИВЕН ЧАКВИН

Назарыңызды талап ететін нәрселерден қашу — қайықтың шайқалуын тоқтатуға тырысқанмен бірдей. «Қажетті нәтиже қандай?» және «Келесі әрекет қандай?» деген сұрақтарға жауап беру — тіпті үстеліңіздегі қағаз қиындылары үшін де — сізді қайтадан рульге отырғызады.

Айтпақшы...

Не істеріңізді білмей қалғанда, қандай жақсы істермен айналысуға болады?

52. Ең үлкен жетістіктер ең көп сәтсіздіктерден туындайды.

Ракеталар мен зымырандар ауада болған уақытының басым бөлігінде бағыттан ауытқып тұрады. Олар межелі жерге жетеді, өйткені олар өз бағытын үнемі түзетіп отырады. Сіз қателіктерді тек өзіңіз ойнап жатқан ойында ғана жасайсыз. Жеңе алатын ойынды ойнаңыз және оған жету үшін қанша қажет болса, сонша жеңіліңіз.

Жақсырақ таңдаулар жылы

Менің саналы түсінігімнің ең бір тамаша сәті жақында болды: мен адам ретіндегі ілгерілеуімді қандай да бір нақты жетістікпен немесе сәтсіздікпен емес, уақыт өте келе жасайтын жақсырақ таңдауларымның пайызымен өлшейтінімді түсіндім.

Мен бұл жылды «Жақсырақ таңдаулар жылы» деп атауға бел будым және одан кейінгі әрбір жыл да солай болады деп үміттенемін. Тіпті қаламасам да, жаттығу жасауды қаншалықты жиі таңдаймын? Немесе уақытым болмаса да, басқа біреуге қызмет етуді ше? Немесе жай ғана бос болмай, стратегиялық болуды ма? Немесе төмен импульстеріме ермей, шығармашылық пен шабыттандыратын нәрсеге назар аударуды ма? Немесе ысырапшыл болмай, үнемшіл болуды ма? Немесе үнемшіл болмай, жомарт болуды ма?

Мыңдаған адамдардың таланты бар. Мен сенің басыңда көзің бар екенімен де құттықтай салсам болады. Ең маңыздысы: Сенде төзімділік бар ма?

— НОЭЛЬ КОУАРД

Мен күніне елу мың ой келетінін оқыдым (оны кім санады екен?!). Бұл сан қанша болса да, әрқайсысы қандай ойда болуды таңдау мүмкіндігі. Немесе, кем дегенде, қандай ойды жалғастыруды таңдау. Мен өзімді «Егер мені автобус қағып кетсе ше?» деген ой келгені үшін кінәламаймын. Менің мәселем — мен сол ойға назар аударуды жалғастырамын ба?

Біз бәріміз өзімізді бітіру кешіне сақтап жүрген сияқтымыз. Бірақ көбіміз сол жолда билеуді үйренуіміз керек екенін ұмытып кетеміз.

— АЛАН ХАРРИНГТОН

Мен әрдайым ең жақсы таңдау жасай алмайтынымды білемін. Және әр жолы солай болғанда, бұл өзімді өмірде бұдан былай жақсылыққа лайық емес, ғаламдағы ең төмен тіршілік иесі ретінде сызып тастауға тамаша мүмкіндік. Мен мұндай өзімді шектейтін таңдауды тым көп жасадым. Көбінесе біз өзімізді жеңіс/жеңіліс моделіне итермелейміз. Біз соққы жасауға шығамыз да, допқа тигізе алмаймыз, сосын бейсболды мүлдем ойнай алмайтынымыз үшін өзімізді кінәлаймыз. Сөйтіп ойыннан шығып кетеміз.

Мінсіздікке емес, табысқа ұмтылыңыз. Қателесу құқығыңыздан ешқашан бас тартпаңыз, өйткені сонда сіз жаңа нәрселерді үйрену және өміріңізде алға жылжу қабілетін жоғалтасыз. Есіңізде болсын, қорқыныш әрқашан перфекционизмнің артында жасырынып тұрады. Қорқыныштарыңызбен бетпе-бет келу және өзіңізге адам болуға құқық беру, парадоксальды түрде, сізді әлдеқайда бақытты әрі өнімді адам ете алады.

— ДОКТОР ДЭВИД М. БЕРНС

Біз бірге жұмыс істеп, тиімді жұмыс әдеттерін енгізген кейбір клиенттеріміз процесті өздері білетіндей «жалғастыра алмаса», өздерін кінәлі сезінеді. Біздің әдістеріміз өте қарапайым және парасаттылыққа негізделгендіктен, олар мұны бірден «меңгеріп» алуым керек еді және бұл ешқашан ауытқымайтын дағдыға айналуы тиіс деп ойлайды. Сондықтан олар жолдан тайып кеткенде, максималды өнімділіктің жоғары деңгейіне қарай ілгерілеуден бас тартқысы келеді. «Егер мен соншалықты оңай нәрсені бірден және үнемі істей алмасам, неге тырысуым керек?»

Осыдан көп жыл бұрын менің тамаша гольф нұсқаушым болған еді, ол: «Есебіңізге немесе суға түскен доптарға алаңдамаңыз. Тек әр ойнаған сайын тамаша соққыларыңыз көбейе беретінін біліңіз!» — деді. Жақсы кеңес. Сондықтан биыл мен өткен жылға қарағанда кем дегенде бірнеше тамаша соққы көбірек жасаймын. Бұл көзқарас мені ойында ұстайды және оны жақсартуға көмектеседі.

Мұны оқуды тоқтатқанда, сіз неге назар аударуды және келесіде не істеуді таңдайсыз. Соққыңызды жасаңыз. Сіз шынымен нысанаға тигізуіңіз мүмкен. Ал егер тигізе алмасаңыз, алаңдамаңыз. Бүгін түнде ұйқыға кеткенше сізде әлі көп мүмкіндік болады.

Айтпақшы...

Өміріңізде жақсартқан үш «ойыныңызды» атаңыз. Сіз ойнағыңыз келетін тағы бір ойын қандай?

Жақында жеткілікті дәрежеде үлкен қателік жасадыңыз ба?

V БӨЛІМ

НЕГІЗГІ ПРИНЦИПТЕРДІ ЕСКЕ ТҮСІРІҢІЗ немесе Парасаттылық — соншалықты қарапайым емес

Кез келген нәрсеге дайын болу істерді тиімді және нәтижелі орындау қабілетін талап етеді. Сіз «орындалды» (done) дегенді анықтау және «орындау» (doing) қалай көрінетінін шешу арқылы істерді бітіресіз. Бірақ өмірде біз айналысатын істердің нақты көлемі мен күрделілігі өте үлкен болғандықтан, мұның бәрін реттеу үшін қолданылатын тұрақты модельдің нұсқаулықтары болғаны қолайлы. Төмендегі озық тәжірибелерді толық түсіну үшін Getting Things Done: The Art of Stress-Free Productivity (Viking, 2001) кітабын оқыңыз.

Жұмыс ағымын меңгерудің бес кезеңі

Бұл «горизонталды» бақылауға қол жеткізуге арналған нұсқаулық — сіздің барлық міндеттемелеріңіздің жиынтығын қалай жинауға, анықтауға және басқаруға болатынын көрсетеді. 2 және 3-кезеңдер «Жұмыс ағымын өңдеу және ұйымдастыру» диаграммасында (160-бет) егжей-тегжейлі сипатталған, бұл процедура толық әдетке айналғанша үстеліңіздің алдында ұстауға болатын тамаша құрал.

2. Өңдеу (Process) Жиналған элементтерді өңдеңіз (жиналған заттар туралы шешім қабылдаңыз). Егер ол бойынша ешқандай әрекет қажет болмаса, оны тастаңыз, кейінірек қарау үшін «ескерту» (tickle) қойыңыз немесе анықтамалық ақпарат ретінде мұрағаттаңыз. Егер әрекет қажет болса, нақты келесі физикалық қадамды анықтаңыз: оны орындаңыз (егер 2 минуттан аз уақыт кетсе), өкілеттік беріңіз (және «күту» тізімінде бақылаңыз) немесе кейінге қалдырыңыз (әрекетті еске салу тізіміне немесе әрекет папкасына салыңыз). Егер бір әрекет мәселені шешпесе, міндеттемені «жоба» ретінде анықтап, оны жобалардың еске салу тізіміне қосыңыз.

3. Ұйымдастыру (Organize) Кіріс деректерді өңдеу нәтижелерін тиісті санаттарға топтастырыңыз. Негізгі төрт әрекет санаты: - Жобалар (аяқтауға міндеттелген жобаларыңыз) - Күнтізбе (белгілі бір күнде немесе уақытта орындалуы тиіс әрекеттер) - Келесі әрекеттер (мүмкіндігінше тезірек орындалатын әрекеттер) - Күту тізімі (басқалар орындауы тиіс, сіз үшін маңызды жобалар мен әрекеттер) Қолдануды жеңілдету үшін бұл тізімдердің ішкі санаттарын қосыңыз (Қоңыраулар, Тапсырмалар, Үйде, Компьютерде және т.б.). Сізге әсер ететін ұзақ мерзімді мақсаттар мен құндылықтар тізімін қосыңыз. Қажет болса, қолдануға болатын тексеру парақтарын (checklist) қосыңыз (лауазымдық нұсқаулық, іс-шаралар тізімі, ұйымдық құрылымдар және т.б.). Әрекетті талап етпейтін, бірақ қажет болатын ақпарат пен материалдар үшін жалпы анықтамалық файл жүйесін жүргізіңіз. Кейінгі күндері болуы мүмкін әрекеттерді еске салу жүйесін жүргізіңіз (бір күні/мүмкін тізімдері, күнтізбе, ескертпе-календарь). Қажеттілікке қарай жобалар үшін қосымша ақпараттық файлдарды жүргізіңіз (анықтамалық жүйеде немесе қаралуды күтіп тұрған аймақта сақтауға болады).

4. Шору (Review) Күнтізбені және әрекеттер тізімін күн сайын (немесе олардың кез келгенін орындау мүмкіндігі туғанда) қарап шығыңыз. Жүйелеріңізді тазалау, жаңарту, қолдау және алға жылжыту үшін апта сайынғы арнайы шолу жүргізіңіз (Апталық шолу, 163-бет). Жобалар тізімі толық және өзекті болуы үшін мақсаттардың, құндылықтардың және жоспарлардың ұзақ мерзімді тізімдерін қажетінше жиі қарап тұрыңыз.

5. Орындау (Do) Әрекеттеріңізді не істей алатыныңызға (контекст), қанша уақытыңыз бар екеніне, қанша қуатыңыз бар екеніне және басымдықтарыңызға қарай таңдаңыз. Интуицияңызға сенім артып, кез келген сәтте шешім қабылдау үшін әрқашан қолжетімді «толық өмір» әрекеттерін еске салу жүйесін ұстану арқылы икемділікті сақтаңыз. Басымдықтарға үнемі назар аудару арқылы ең дұрыс интуитивті таңдауды қамтасыз етіңіз («X-ті Y-тің орнына жасаудың мен үшін құндылығы қандай?»). Өмір мен жұмыстың әртүрлі деңгейлері үшін міндеттемелеріңізді тиісті аралықтарда қайта қарап, реттеп отырыңыз: - Ұшу-қону жолағы (Runway) — ағымдағы әрекеттер (күн сайын) - 10 000 фут — ағымдағы жобалар (апта сайын) - 20 000 фут — ағымдағы жауапкершіліктер (ай сайын) - 30 000 фут — бір-екі жылдық мақсаттар (тоқсан сайын) - 40 000 фут — үш-бес жылдық мақсаттар (жыл сайын) - 50 000 + фут — мансап, мақсат, өмір салты (жыл сайын +)

Жұмыс ағымын өңдеу және ұйымдастыру

Табиғи жоспарлау моделі

Бұл модель сіздің миыңыздың кез келген нәрсені табиғи түрде жоспарлау тәсіліне негізделген. Ол «вертикалды» бақылауды қамтамасыз етеді, яғни бір нақты жобаны немесе жағдайды ойластырудың ең тиімді жолы. Барлық жобаларыңызды анықтағаннан кейін, олардың кез келгені өзіңізді жайлы сезіну үшін осы деңгейлердің бірінде немесе бірнешеуінде көбірек назар аударуды талап етуі мүмкін.

2. Миссия/Көрініс/Мақсат/Сәтті нәтиже Егер ол толықтай сәтті болса, ол қалай көрінер еді? Мен оны қалай білер едім? Бұл жетістік мүдделі тараптардың әрқайсысы үшін қалай көрінеді немесе сезіледі?

3. Ой қозғалысы (Brainstorming) Бұл туралы маған қандай ойлар келеді? Қазіргі шындық қандай? Мен не білемін? Мен не білмеймін? Мен нені ескеруім керек? Мен нені ескермедім? Және т.б. Толық, ашық және сынсыз болыңыз, сыни талдауға бой алдырмаңыз. Барлық жағынан қараңыз.

4. Ұйымдастыру Құрамдас бөліктерді (ішкі жобалар), жүйелілікті және/немесе басымдықтарды анықтаңыз. Шолу және бақылау үшін қажетінше жоспарлар, тізімдер немесе ұйымдастыру схемаларын жасаңыз.

5. Келесі әрекеттер Ағымдағы тәуелсіз құрамдас бөліктер бойынша келесі әрекеттерді анықтаңыз. (Келесіде не істеу керек және оны кім істейді?) Егер көбірек жоспарлау қажет болса, оған қол жеткізу үшін келесі әрекетті анықтаңыз.

Қажет болса, жобаға назар аудару деңгейін төмендегідей өзгертіңіз: - Егер жобаңызға айқындық қажет болса, назар аудару деңгейін көтеріңіз (мысалы, әрекеттерден жоспарларға, жоспарлардан ой қозғалысына, көріністен мақсатқа қайтыңыз). - Егер жобаңызда көбірек іс-әрекет болуы керек болса, назар аудару деңгейін төмендетіңіз (мысалы, көріністен ой қозғалысына, жоспарлардан әрекеттерге өтіңіз).

Қаншалықты жоспарлау қажет? Егер жоба ойыңыздан шықса (яғни алаңдатпаса), сіздің жоспарлауыңыз жеткілікті. Егер ол әлі де ойыңызда болса, ол анықталғанша модельді қолдана беріңіз.

Апталық шолу

Бірінші міндет — осы модельдерді енгізу, ал екіншісі — оларды белсенді және функционалды күйде ұстау. Бұл нұсқаулық өмір мен жұмыстың тұрақты түрде еркін әрі өнімді стиліне қол жеткізудің негізгі кілтін ұсынады. Бұл процесс орындалған кезде басқару орталығындағы ойлау мен сенімділікті жеңілдетеді және ол әр жеті күн сайын орындалғанда тиімді болады.

Өткен күнтізбе деректерін қарап шығу

Алдағы күнтізбені қарап шығу

Кез келген тиісті бақылау тізімдерін қарап шығу

«Бір күні/Мүмкін» тізімін қарап шығу

Шығармашыл және батыл болыңыз

Жүйеңізге қосатын жаңа, керемет, ерекше, шығармашылық, ойландыратын, тәуекелді идеяларыңыз бар ма???

Соңғы сөз

КҮТПЕГЕН ӨЗГЕРІСТЕР бізбен біржолата қалған сияқты, сондықтан мен жұмыс ойынын және өмір бизнесін меңгеруге арналған осы идеялар мен әдістердің одан әрі дамып, таралуын асыға күтемін. Мен сіздердің пікірлеріңіз бен қатысуларыңызды құптаймын.

Осы және осыған ұқсас тақырыптар біздің тұрақты ақпараттық бюллетеньдерімізде зерттелуін жалғастыруда. Тегін жазылымды біздің веб-сайт (www.davidco.com, онда өнімділік туралы қосымша тегін материалдар бар) арқылы немесе бізге customerservice@davidco.com электрондық поштасына хат жазу арқылы алуға болады.

Мен сізге барлық жақсылықты тілеймін.

Дайынсыз ба?

Дэвид Аллен

*Бұл принциптер ақпараттық бюллетеньдердегідей емес (бастапқы нөмірленуі де ерікті болатын), осы кітап үшін рет-ретімен нөмірленген. Сондай-ақ, кейбір эсселер бастапқыда сәйкестендірілген принциптерден басқа принциптермен жұптастырылды.

Пікірлер (0)

Әзірге пікір жоқ.