Сатудағы Шеберлік: Кедергілерді жеңіп, нәтижеге жету
Jeb Blount
Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).

«Жоқ» деген жауаптан өту өнері мен ғылымын меңгеруге арналған толық нұсқаулық
Джеб Блаунт

Алғысөз: Қарсылықтар демократиясы
Сату саласында барлығына бірдей келетін әмбебап шешімдер некен-саяқ. Күрделі сауда-саттық бір қоңыраумен жасалатын мәмілелерден ерекшеленеді. Бизнеске қоңырау шалу — жеке тұтынушыларға тікелей сатудан бөлек. Бағдарламалық жасақтаманы сату офистік автоматтандыру жабдықтарын сатуға қарағанда басқа дағдыларды талап етеді. Жылжымайтын мүлік саудасының процесі сақтандыру немесе қаржылық қызметтерден өзгеше.
Сатуда контекст маңызды. Мұнда ақ пен қараның арасы алшақ. Әрбір әлеуетті клиент, сату бойынша әңгіме, аймақ, компания және өнім — бәрі әртүрлі. Дегенмен, бір ерекшелік бар — ол қарсылықтар. Сату маманы ретінде сіз өзіңіздің бірегей жағдайыңызға қарамастан, қарсылықтарға және олардың туындау мүмкіндігіне тап боласыз.
Қарсылықтар мына нәрселерді ескермейді және оларға мән бермейді:
сіздің кім екеніңізге
не сататыныңызға
қайда жұмыс істейтініңізге
қайда тұратыныңызға
сату циклінің ұзақ не қысқа, күрделі немесе транзакциялық екеніне
күніңіздің қалай өтіп жатқанына
сату саласында жаңадан келгеніңізге немесе тәжірибелі маман екеніңізге
Қарсылықтарда демократия бар — бұл барлық сатушылар үшін ортақ шындық. Сіз қарсылықтарға тап боласыз және олардан өтуді үйренуіңіз керек. Міне, сондықтан Джеб Блаунттың «Қарсылықтар» кітабы — соңғы ұрпақ ішіндегі сату кәсібіне арналған ең маңызды еңбектердің бірі. Бұл кітапта Джеб «жоқ» деген жауаптан өтудің өнері мен ғылымын қолға алады.
Оның назарын «жоқ» деген жауаптың ғылымына аударуы бұл туындыны сатудағы қарсылықтар туралы жазылған ең қуатты кітапқа айналдырады. Джебтің «жоқ» жауабынан өтуге арналған құрылымдарын (frameworks) қолданғанда, сіз сату циклін қысқартып, көбірек мәмілелер жасап, жоғары бағаларға қол жеткізесіз.
Өзінің «Фанатикалық проспектинг» және «Сатудағы EQ» атты бестселлерлерінің ізін баса отырып, бұл кітап сіздің сатудағы қарсылықтарға деген көзқарасыңызды мәңгілікке өзгертеді. «Қарсылықтар» — бұл сіздің санаңыз бен жүрегіңізді баурайтын жан-жақты әрі заманауи нұсқаулық. Джеб сізді мысалдармен және оқиғалармен қызықтыра отырып, сату процесінде кездесетін қарсылықтардың төрт түрін өзгертуге арналған нақты адамға әсер ету тәсілдерін үйретеді.
Сонымен қатар, ол ешқандай бүкпесіз, өзіне тән тура айту стилімен сіздің лайықты табыс пен жетістікке жетуіңізге шын мәнінде не кедергі болып жатқаны туралы ащы шындықты бетіңізге басады.
Соңғы 20 жылда сату саласы қатты өзгерді, бірақ сату бойынша тренерлер мен сарапшылар өздерінің алданып жатқанын түсінетіндей ақылды заманауи сатып алушыларға қарсы ескірген стратегияларды үйретуді жалғастыруда. Мен жүздеген сатушылардың сатып алушылардың мәселесін шешудің орнына, оларды қорқытуға немесе алдауға тырысатын осындай «лас» тактикаларды қолданып, сәтсіздікке ұшырағанын көрдім.
Бүгінгі сатып алушы анағұрлым талғампаз және ақпараттандырылған. «Қарсылықтар» кітабында сіз «жоқ» деген жауаптан өтудің жаңа психологиясын үйренесіз. Ескірген, жалықтыратын скрипттердің орнына шынайы өмірдегі қарсылықтарға жауап берудің контекстік құрылымдары мен стратегияларын меңгересіз.
Бірінші тараудан бастап ең соңғысына дейін сіз қарсылықтардан өтуге көмектесетін жаңа түсініктер аласыз. Джебтің жазғандары сіздің жағдайыңызға өте жақын екенін байқайсыз. Кейде ол тіпті сіз туралы жазып жатқандай әсерде боласыз!
Джебтің кітаптарының құдіреті осында. Ол — шынайы өмірде жұмыс істейтін сату сарапшысы. Күн сайын ерте тұрып, сіз сияқты сатумен айналысатын маман. Ол тренинг өткізбеген кездерде өзінің «Sales Gravy» компаниясында сату тобымен бірге проспектингпен (әлеуетті клиенттерді іздеу процесі), қоңыраулармен айналысады және сіз сияқты қарсылықтарға тап болып, оларды еңсереді.
— Марк Хантер, «High-Profit Prospecting» авторы
Кіріспе: Бұл кітап мүлдем басқаша болуы керек еді
Кітап жазу — ер адамдар үшін балалы болуға ең жақын сезім. — Норман Мейлер
Мен бұл кітапты жазуды жоспарламаған едім. Ол менің ойымда да болмады. Шынымды айтсам, қарсылықтар туралы кітап жазуды ешқашан қарастырмағанмын, өйткені бұл тақырып тым шектеулі болып көрінетін.
Қарсылық — көбінесе қосалқы рөлдегі кейіпкер; ол ешқашан шоудың жұлдызы болған емес. Көптеген сату туралы кітаптардың соңында қарсылықтарға арналған бір тарау ғана болады. Ал сату бойынша тренинг бағдарламалары қарсылықтар туралы модульді ең соңында, еске түскенде ғана қоса салады.
Мен маңыздырақ тақырып — сатуға арналған келіссөздер тактикасы туралы кітап жазып жатқан едім. Бұл «New York Mets» командасының ішкі сату жөніндегі директоры Адам Фогельмен кездескенге дейін жалғасты. Адам және «Mets» сату ұйымы менің «Фанатикалық проспектинг» кітабыма тәнті болып, мені Нью-Йоркке, өздерінің жас сатушыларын тағы бір қоңырау шалуға шабыттандыру үшін шақырды.
«Citi Field» стадионындағы аудиторияға жиналған ақылды, жақсы киінген жас сату мамандары біздің «Sales Gravy» командасы «Джеб розеткасыз» (Jeb Un-Plugged) деп атайтын сессияға жиналды. Бұл — сату мамандары мен басшылары маған сұрақтар мен қиындықтарды үйіп-төгіп қоятын, ал мен алдымнан не шықса да жауап беретін сессия. Скрипт жоқ, слайд жоқ, дайындық та жоқ.
Маған мұндай еркін форматтағы сессиялар ұнайды. Бұл менің оқытудағы ең сүйікті әдісім. Үш сағат бойы олар маған қиын сұрақтар қойды. Бәрі аяқталған соң, олар мені ойынға жіберді (мен бейсболдың нағыз жанкүйерімін).
Ойын кезінде олар қойған сұрақтар мені мазалай берді. Онда мен дәл тауып айта алмайтын бір заңдылық бар еді. Бірақ кешке стадионнан шығып бара жатқанда, ойыма бірден келді. Сол күні түстен кейін қойылған сұрақтардың барлығы дерлік қарсылықтармен қалай жұмыс істеу керек екендігі туралы болды — не айту керек, не істеу керек және қалай жауап беру керек. Ойланып қарасам, өмірдің барлық саласындағы сатушылардың маған қоятын сұрақтарының көбі, қандай да бір формада, қарсылықтар туралы екен. Мен тек бұған көңіл бөлмеген екенмін.
Бұл кенеттен келген аян мені найзағай соққандай әсер етті — бұл адамды шабыттандыратын «аха! » сәттерінің бірі еді. Келесі күні таңғы сағат бесте оянып, баспагерім «John Wiley and Sons» компаниясындағы Шэннон Варгоға қоңырау шалу үшін сағат сегізді күттім. Мен бұл кітапқа сондай қатты шабыттанғаным сонша, түні бойы ұйықтамадым.
Осыны жазып отырып, Шэннонның нақты лауазымын білмейтінімді түсіндім; қысқасы, ол «Wiley» баспасында не басылатыны, не басылмайтыны туралы шешім қабылдайтын маңызды тұлға. Және ол менің қоңырауларыма жауап беретін керемет адам.
Шэннон тұтқаны көтергенде, мен оған осы кітап туралы идеяны алқын-жұлқын айтып бердім және неге кестеде тұрған басқа кітапты кейінге шегеру керектігін түсіндірдім. Менің тез сөйлегенім соншалық, «мет» қолданған тиін сияқты көрінген шығармын.
Мен сөзімді аяқтағанда, тұтқаның арғы жағында тыныштық орнады. Мен қарсылық естуге дайындалдым. Бірақ ол «иә» деді. Оған идея ұнады!
Бір сәт қуанып, жеңісท่าсын жасағаннан кейін, мен үрейге бой алдырдым. Менде импульсті бақылау мәселелері бар. Осы идеяға қатты берілгенім сонша, жұмыс істеп жатқан кітапты ауыстыру үшін «Қарсылықтарды» жазуға менде небәрі төрт-ақ ай уақыт болатынын ескермеппін.
Бұл қиындыққа тұрарлық еді. Менің «Қарсылықтарға» деген құлшынысым бәсеңдеген жоқ. Мен бұл кітапты жақсы көрдім, өйткені ол қарсылықтардың қайдан шығатыны, сондай-ақ сіздің қарсылықтарға қалай және неге солай жауап беретініңіз туралы нақты шындықты ашады.
бұл — сатудағы қарсылықтар туралы жазылған ең толық еңбек. Ол бұрын қарсылықтар туралы жарияланған барлық кітаптардан ерекшеленеді. Қарсылықтарды үлкен пазлдың кішкене бөлігі ретінде қарастырудың орнына, мұнда олар шоудың басты жұлдызына айналды. Менің бұл кітапты жақсы көргенімдей, сіз де жақсы көресіз деп үміттенемін.
1
Сұрау — сатудағы ең маңызды тәртіп
«Жоқ» деген жауапқа ұмтыл. — Андреа Уолтц
Ричард кездесу сұрап 71 дауыстық хабарлама қалдырды. Ол 18 электронды хат жіберді. Ол мені LinkedIn-де аңдыды.
Ол мені кем дегенде үш рет телефонды көтеруге көндірді, бірақ мен әр жолы одан бас тарттым. Ол сондай-ақ менің ұйымымдағы негізгі мүдделі тұлғалардың әрқайсысына қоңырау шалып, хат жазып, әлеуметтік желілерде байланыс орнатты.
Бес ай бойы Ричард өзінің бағдарламалық шешімін көрсету мүмкіндігін сұрады, сұрады және тағы да сұрады. Және бес ай бойы ол ешқандай нәтижеге қол жеткізе алмады — соңында ол мені ыңғайлы уақытта ұстап алды. Бұл мамыр айында, оның кездесу белгілеуге тырысқан алғашқы әрекетінен бес ай өткен соң болды.
Телефонды көтергенде оның дауысын таныдым. Мен оны тағы да басып тастайын дедім, бірақ менде басқа жоспарланған іс болмағандықтан және оның соншалықты табандылығынан кейін, оған мүмкіндік беруге іштей міндетті сезіндім.
Ричард мені демо-нұсқаға (өнімнің қалай жұмыс істейтінін көрсететін таныстырылым) көндіру үшін уақыт жоғалтпады. Оның SaaS (бағдарламалық жасақтаманы қызмет ретінде ұсыну моделі) шешімі әсерлі болды және ол біздің тренингтерді жеткізу мәселелеріміздің бірін шешті. Мен оның көрсеткендері маған қатты ұнағанын ашық айттым. Бір сағатқа жетпейтін уақыт ішінде ол менен сатып алу туралы міндеттемені сұрады.
Ойланбастан, мен қарсылық таныттым:
— Ричард, бұл керемет бағдарлама сияқты және маған ұнайды. Бірақ мен бірдеңе жасамас бұрын оны командаммен талқылауым керек. Олардың кейбіреулері сіздің платформаңызды қолдағанын білемін, бірақ менің кестем тығыз, бәрін үйретіп, оны іске қосу қысқа мерзімде басқа шаруаларға кедергі келтіреді. Бұл инвестицияны жасамас бұрын бәріміздің бір пікірде екенімізге көз жеткізгім келеді, өйткені бәрі қызығып, бірақ кейін ешкім қолданбайтын тағы бір бағдарламаны сатып алғым келмейді.
Ричард менің жағдайымды түсінетінін айтып, алаңдаушылығымды нақтылады:
— Джеб, бұрын қолданылмай қалған SaaS жазылымдарынан көңіліңіз қалған сияқты. Мен түсінемін! Бұл ақшаны далаға шашқанмен бірдей сезіледі.
— Егер мен сізді дұрыс түсінсем, сізді алаңдататын басты нәрселер: а) бәрін оқыту басқа істерге кедергі болады, және б) егер біз сіздің командаңызды тез арада үйретпесек, олар оны қолданбайды және бұл босқа кеткен инвестиция болады.
— Дұрыс па?
Мен мұның менің ең үлкен алаңдаушылығым екенін растадым. Оның менің жағдайымды шын түсінгені жақсы сезім ұялатты.
— Осы екі мәселеден басқа, біз тағы нені шешуіміз керек?
Мені басқа ештеңе тежеп тұрмағанын айттым. Содан кейін ол менің алаңдаушылығымды сейілтті:
— Командаңыздың біздің платформаның күшін сезінуінің ең жақсы жолы — оны өз қолдарымен ұстап көру. Егер мен сізден бұл жүкті алып тастап, командаңызды оқытуға және олардың оны қолдануына толық жауапкершілікті өз мойныма алсам қалай болады?
— Сіздің рұқсатыңызбен, мен сіздің тренерлеріңіз бен коучтарыңызға платформаны қалай пайдалану керектігін көрсету үшін оқу қоңырауын белгілеймін. Содан кейін мен олардың қолданысын қадағалап, пайдалану күнделікті әдетке айналғанша сізге әр апта сайын есеп беріп отырамын. Осылайша, бұл сіздің тығыз кестеңізден уақыт алмайды және ақшаңыздың дұрыс жұмсалып жатқанына сенімді боласыз.
— Бұл ұзақ мерзімді міндеттеме емес және сіз кез келген уақытта бас тарта алатындықтан, егер командаңыз бағдарламаны қолданбаса, біз қоштаса аламыз. Мұнда жоғалтатын ештеңе жоқ, ал ұтатын нәрсе көп, сондықтан тіркелгіңізді реттеп, бұл істі сіз үшін оңайлатуыма қалай қарайсыз?
Көзді ашып-жұмғанша, ол менің корпоративтік AMEX карта нөмірімді алды және «Sales Gravy» оның жаңа клиенті болды.
Сұрау тәртібі
Сұрау — сатудағы ең маңызды тәртіп. Сіз өзіңіз қалаған нәрсені тікелей, батыл, сенімді және қайталап сұрауыңыз керек. Сұрау — мына нәрселерге жол ашатын кілт:
Біліктілікті анықтайтын ақпарат
Кездесулер
Демо-көрсетілімдер
Шешім қабылдаушыларға немесе ықпал етушілерге шығу
Бизнес-кейсті (инвестицияның негіздемесін) құруға арналған ақпарат пен мәліметтер
Келесі қадамдар
Микро-міндеттемелер (мәмілеге апаратын кішігірім келісімдер)
Сатып алу міндеттемелері
Сатуда сұрау — бәрі. Егер сіз сұрай алмасаңыз, жұмыссыз қалып, үстеліңіздегі заттарыңызды қорапқа салып, көлігіңізге қарай беттейсіз. Табысыңыз зардап шегеді. Мансабыңыз зардап шегеді. Отбасыңыз зардап шегеді. Сіз зардап шегесіз.
Сұрай алмасаңыз — сәтсіздікке ұшырайсыз.
Бұл — ақиқат және бұл ақиқат өзгермейді. Бірақ «The Big Short» фильміндегі менің сүйікті сөзім айтқандай: «Ақиқат — бұл поэзия сияқты. Ал адамдардың көбі поэзияны жек көреді».
Қалағаныңызды сұрамағандықтан, қалағаныңызға қол жеткізе алмайсыз
Егер сізге келесі кездесуді белгілеу, шешім қабылдаушыларға шығу, мүдделі тұлғалардан ақпарат алу немесе мәмілені жабу қиынға соғып жатса, бұл сізде проспектинг дағдыларының, жабу дағдыларының, дұрыс сөздердің немесе қарсылықтардан өту тактикасының жоқтығынан емес.
Жоқ, сіз қалаған нәрсеңізге қол жеткізе алмайсыз, өйткені сіз қалағаныңызды сұрамайсыз. Неге? Он жағдайдың тоғызында сіз «жоқ» деген сөзді естуден қорыққандықтан, сенімсіз әрі енжар түрде мәселенің айналасында айналсоқтап жүресіз.
Бұл күйде сенімді және батыл сұраудың орнын тілек, үміт және қалау басады. Сіз іркіліп, әлсіз, енжар сөздерді қолданасыз. Сіздің дауыс ырғағыңыз бен дене тіліңіз сенімсіздік пен шарасыздықты білдіреді. Сіз әлеуетті клиенттің сіздің жұмысыңызды істеп, кездесуді белгілеуін, келесі қадамды айтуын немесе мәмілені өзі жабуын күтесіз.
Бірақ олар олай істемейді.
Оның орнына олар қарсылық танытып, қарсы уәждер айтады. Олар сізді кейінге шегереді, елемейді, бетіңізді қайтарады, ал кейде тіпті таптап өтеді. Сіздің пассивті, сенімсіз, қорқақ мінез-құлқыңыз тек көбірек қарсылық пен бас тартуға итермелейді.
Сатуда пассивтілік жұмыс істемейді. Сенімсіздік еш нәтиже бермейді. Құр армандау мен үміттену — тиімді стратегия емес.
Тек тікелей, сенімді, <span data-term="true">жорамалды сұрау</span> (клиенттің келісетініне алдын ала сенімді болып сұрақ қою тәсілі) ғана сізге қалағаныңызды береді.
Ең терең, ең қараңғы адамзаттық қорқынышты ояту
Сенімділікпен сұрау — адамдар үшін ең қиын нәрселердің бірі. Жорамалды сұрау сізден ешқандай кепілдіксіз барлығын ортаға салуды және эмоционалды тәуекелге баруды талап етеді. Сенімділікпен сұрағанда, сіз бірден өзіңізді қорғансыз күйге түсіресіз. «Осалдық күші» (Power of Vulnerability) кітабының авторы доктор Брене Браунның айтуынша, осалдық белгісіздік, тәуекел және эмоционалды ашықтық жағдайында туындайды. Бұл осалдық ең терең әрі қараңғы адамзаттық қорқынышты оятады: Бас тарту.
Сұрағыңызды қояр алдында, денеңіз бен санаңыздағының бәрі сізге «тоқта» деп айғайлайды, өйткені бас тартуды күту осы терең осалдық сезімін тудырады. Бас тарту — бұл ауыр мотивацияны түсіруші фактор және тамыры терең қорқыныштың бастауы.
Бас тартудан туындайтын эмоционалды ауырсынудан қорқу және одан қашу — көптеген адамдардың оңай жолды іздеуінің себебі. Бұл сату мамандарының өздерінің шынайы әлеуеті мен табысына жете алмауының басты себебі. Бас тартудан қорқу — сатушылар үшін ең қауіпті, кедергі келтіретін эмоция.
Қарсы уәждерді жоятын «сиқырлы оқ» жоқ
Сатушылар сатып алушылардан міндеттеме алуды сұрай бастағаннан бері, сатып алушылар қарсы уәждер айтып келеді; сатып алушылар «жоқ» деп айтқан сайын, сатушылар осы «жоқ» дегеннен ары өтудің құпияларын білуге құштар болды.
Сатушылар бас тарту тәуекелінсіз керемет түрде «иә» деген жауапты алуға мүмкіндік беретін қысқа жолдар мен «күміс оқтарды» (кез келген күрделі мәселені бірден шешетін сиқырлы әдіс) іздеуге әуес. Менің қарсы уәждермен жұмыс істеу туралы алатын сұрақтарымның көбісі «Мұның айласы қандай... », «Маған мынаның құпиясын айта аласыз ба... » немесе «Оларды иә дегізу үшін қандай сөздер айтуым керек? » деп басталуының себебі де осында.
Гольф ойыншылары тамаша паттер (допты шұңқырға домалатып түсіруге арналған гольф таяғы) іздейтіні сияқты, сатушылар да «жоқ» деген жауаптан жалтарудың техникаларын іздейді. Сондай-ақ бас тартудан құтылудың құпиясы бізде деп жалған әрі қауіпті уәделер беріп, осал сатушылардың сенімсіздігін пайдаланатын жалған сарапшылардың, гурулардың және жасанды интеллект «бақсыларының» шексіз тізбегі бар.
Мұны басынан-ақ түсініп алайық: бұл алаяқтардың көбісі қарапайым нәрсені де сата алмайды және олар мүлдем қателеседі.
Ойыныңызды бір түнде 20 соққыға жақсартатын мінсіз паттер жоқ.
Мәмілені әр кез жауып беретін оңай батырма жоқ.
Бас тартудың ащысын жоятын сиқырлы пері шаңы жоқ.
Қарсы уәждерді жойып, клиенттерді бағындыратын «күміс оқ» сөздер жоқ.
«Жоқ» дегенді әрқашан «иә»-ге айналдыратын мінсіз скрипттер жоқ.
Жасанды интеллект пен бағдарламалар сіз үшін мәмілені жауып бермейді.
Бірмүйізділер (ертегідегі жануарлар) өмірде жоқ.
Міне, екі қатал әрі жоққа шығарылмайтын шындық (адамдардың шындыққа қалай қарайтынын білеміз):
Бас тартудан құтылудың жалғыз жолы — бұдан былай ешқашан ештеңе сұрамау. Мүлдем! Сатуда табысты болу үшін армандауды қойып, мінез (жігер) таныту керек.
Сатудағының бәрі сұрау тәртібінен басталады және соған байланысты.
Автордың ескертпесі Кітап бойы мен сату процесінде кездесетін әртүрлі адамдарды сипаттау үшін «стейкхолдер» (мүдделі тұлға), «проспект» (потенциалды клиент), «шешім қабылдайтын тұлға» және «сатып алушы» терминдерін бір-бірінің орнына қолданамын. Бұл сізге қарсы уәж айтатын адамдар. Мұны бірнеше себеппен жасадым. Біріншіден, бұл мәтінді оқуды жеңілдетеді — бір сипаттаманы қайта-қайта қолдану жалықтырады. Екіншіден, сатушылар мен сату ұйымдарының бәрі бірдей терминдерді қолданбайды. Соңында, қарсы уәждер әрқашан тікелей шешім қабылдайтын тұлғадан ғана келмейтінін көрсеткім келеді.
2
Қалай сұрау керек
Сұрау — алудың бастауы. — Джим Рон
Потенциалды клиенттерді іздеуден бастап, мәмілелерді сату процесі арқылы ілгерілету және мәмілені жабуға дейін, сіз үнемі қалағаныңызды сұрап отыруыңыз керек. Қарсылықты азайту және қалағаныңызға қол жеткізу үшін еш мүдірместен сенімді, қысқа әрі нық сұрауыңыз қажет.
Сұраудың үш кілті бар (2. 1-сурет):
Сенімділікпен сұраңыз және қалағаныңызды аласыз деп есептеңіз. Үндемеңіз! Қарсы уәждермен жұмыс істеуге дайын болыңыз.

- 1-сурет Сұраудың үш кілті.
Эмоционалды инфекция: Адамдар дәл солай жауап береді
Біз әртүрлі салалардағы мыңдаған сату өзара әрекеттесулерін бақыладық. Сатушылар сенімділік танытып, қалаған нәрселерін (кездесулер, келесі қадамдар және сатып алу міндеттемелері) нық сұрағанда, потенциалды клиенттер 50-ден 70 пайызға дейін жағдайда «иә» деп жауап береді. Керісінше, нық емес, сенімсіз, «тым қыспаққа алғым келмейді» деген сипаттағы өтініштердің сәттілік көрсеткіші 10-нан 30 пайызға дейін ғана.
«Сатудың кішкентай қызыл кітабы» авторы Джеффри Гитомер: «Жорамалды ұстаным — әлемдегі ең күшті сату стратегиясы», — дейді. Сіз бүкіл сату процесінде шеберлік пен нық өтінішті ұштастырған кезде, «иә» алу ықтималдығы одан да жоғарылайды.
Сіз тікелей, тез және қысқаша негізгі мәселеге көшуіңіз керек. Қалағаныңызды тікелей сұрау клиенттің «иә» деуін жеңілдетеді. Сұрағыңызға сенімді болып, нәтижеге қол жеткізетініңізге сенгенде, мүдделі тұлғалар да дәл солай жауап беріп, сізге қалағаныңызды береді.
Дауысыңыздан немесе түріңізден қорқыныш байқалса, сенімсіздік сезілсе, сіз сол қорқынышты клиентке бересіз және бұрын болмаған жерде қарсылық тудырасыз. Бір қызығы, «тым агрессивті» болып көрінуден қорқып, пассивті жолды таңдау клиенттердің сіздің өтінішіңізге одан сайын қарсылық көрсетуіне және қарсы уәждердің туындауына себеп болады.
Адам мінез-құлқының бір шындығы — адамдар қарсы тарапқа ұқсас жауап беруге бейім. «Адамдар басқа адамдардың эмоцияларын — мейлі ол жағымсыз немесе жағымды болсын — саналы түрде тырыспаса да, өте жақсы қабылдайды», — деп жазады Ширли Ванг өзінің «Contagious Behavior» (Жұқпалы мінез-құлық) мақаласында.
Эмоционалды инфекция (адамдардың айналасындағылардың эмоциялары мен мінез-құлқын санасыз түрде қайталауы немесе соған бейімделуі) — бұл негізінен адамдардың айналасындағылардың мінез-құлқы мен эмоцияларын айнадай қайталауына немесе еліктеуіне себеп болатын автоматты санадан тыс реакция. Бұл адамдарға басқалардың не сезінетінін сезінуді және эмоцияларды басқа адамдарға беруді өте оңай етеді. Эмоционалды инфекцияны қалай пайдалану керектігін білу — адам мінез-құлқына әсер етудің қуатты дағдысы.
Сіз сабырлы, сенімді және нәтижеге сенімді болсаңыз, осы эмоцияларды мүдделі тұлғаларға бересіз, осылайша қарсылық пен қарсы уәждерді азайтасыз. Өз кезегінде сіз көбірек жеңіске жетесіз, ал көбірек жеңіспен бірге сенімділігіңіз де арта түседі.
Жорамалды сұрау
Сұраған кезде қалағаныңызды алатыныңызға сену — бұл жағымды күтудің менталитеті. Бұл менталитет сіздің сыртқы дене тіліңізден, дауыс ырғағынан, тоннан және таңдаған сөздеріңізден көрінеді. Жорамалды сұраудың негізі — сіздің сенім жүйеңіз бен ішкі монологыңыз. Өзіңізге жеңетініңізді айтып, оған сенген кезде, бұл сіздің сенімділігіңізді және сәттілікке деген үмітіңізді нығайтады.
Ең жоғары нәтиже көрсететін сатушылар жеңетіндеріне және жеңуге тиіс екендіктеріне сенеді. Олардан сенімділік есіп тұрады. Бұл сенімділік мүдделі тұлғаларға беріліп, оларды өтініштерді орындауға мәжбүрлейді.
Мен өмірімнің көп бөлігін жылқылардың қасында өткіздім. Жылқылардың ішкі түйсігі мүдіру мен қорқынышты сезеді. Олар жаңа шабандоздарды тексереді және адамның қорқып тұрғанын немесе сенімсіз екенін сезген сәтте оны пайдаланып кетеді. Жылқылардың орташа адамнан 10-нан 1-ге дейінгі салмақ пен өлшем артықшылығы бар. Егер жылқы сіздің басқарып тұрғаныңызға сенбесе, ол сізді лақтырып тастай алады және тастайды да.
Мүдделі тұлғалар да сондай. Сіздің эмоцияларыңыз олардың эмоцияларына әсер етеді. Егер олар қорқынышты, әлсіздікті, қорғанысты немесе сенімсіздікті сезсе, олар сізді тоқтатады немесе таптап өтеді. Осы себепті, жылқылар немесе адамдар сізге сынақ тастағанда, қандай эмоцияда болсаңыз да, сіз комплиментарлы емес мінез-құлықпен (қарсыластың немесе серіктестің агрессиясына немесе қысымына соған ұқсас емес, керісінше оның екпінін басатын әрекетпен жауап беру) жауап беруіңіз керек.
Қалаған нәрсеңізді сұрағанда, сенімділік пен құштарлық — вербалды емес (сөзсіз) хабарламалардың ең сенімді екеуі. Өзіңізге сеніміңіз болмаса, мүдделі тұлғалар да сізге сенімсіздікпен қарайды.
Керісінше сезімде болсаңыз да, сабырлы сенімділік пен мақсатты құштарлықты қалыптастыру және көрсету техникаларын дамытып, жаттықтыруыңыз керек. Тіпті қорқыныштан тізеңіз дірілдеп тұрса да, сырттай сабырлы, байсалды және сенімді көрінуіңіз керек.
Бұл клиент саналы түрде көретін және еститін, сондай-ақ санадан тыс қабылдайтын вербалды емес коммуникацияны басқарудан басталады (2. 1-кестені қараңыз), оған мыналар кіреді:
Дауыс тоны, интонация, биіктік және жылдамдық. Дене тілі және бет әлпеті. Киіну стилі және сыртқы келбет. Бір сурет мың сөзге татиды, ал жақсы киіну іштей де, сырттай да қуатты хабарлама жібереді. Сондықтан тіпті ішкі сату бөлімінің мамандары да сенімділік үшін киінуі керек.
2.1-кесте Вербалды емес коммуникация
Сенімсіздікті, мазасыздықты және қорқынышты көрсетеді | Сабырлы, сенімді мінезді көрсетеді --- | --- Жіңішке, биік дауыспен сөйлеу. | Қалыпты интонациямен және төменірек (жуан) дауыспен сөйлеу. Жылдам сөйлеу. (Тым жылдам сөйлегенде, сіз сенімсіз көрінесіз. ) | Тиісті үзілістермен, сабырлы қарқында сөйлеу. Қарлыққан немесе қорғаныс тонындағы дауыс. | Достық реңк — дауысыңызда және жүзіңізде күлкі болуы. Тым қатты немесе тым ақырын сөйлеу. | Қажетті сөздер мен тіркестерге эмоционалды екпін түсіре отырып, дауысты дұрыс реттеу. Әлсіз немесе дірілдеген дауыс, «эм», «ы-ы» сияқты артық сөздер мен орынсыз үзілістердің көп болуы. | Тікелей, мақсатты, дұрыс қарқындағы және бірден іске көшетін сөз сөйлеу. Көз жанасуының болмауы — басқа жаққа қарау. (Ештеңе «маған сенуге болмайды» және «мен өзіме сенімді емеспін» дегенді нашар көз жанасуы сияқты жеткізе алмайды. ) | Тікелей, тиісті көз жанасуы. Қолды қалтаға салу. | Сөйлеген кезде қолды екі жаққа немесе алдыңызға ұстау. (Бұл ыңғайсыз болуы мүмкін, бірақ сізді қуатты әрі сенімді көрсетеді. ) Берекетсіз жаңсаулар (жестикуляция) немесе қолды шамадан тыс сермеу. | Қол қимылдарын сабырлы және бақылаулы түрде қолдану. Бетті, шашты ұстау немесе саусақтарды ауызға салу — бұл сіздің қобалжып немесе сенімсіз екеніңіздің айқын белгісі. | Қолдарыңызды қуатты позицияда ұстау — екі жағыңызда немесе алдыңызда бақылаулы, қауіп төндірмейтін қалыпта. Бүкірейіп, басты төмен түсіріп, қолды айқастырып тұру немесе отыру. | Тік мүсін, иекті көтеріп, иықты тік ұстау. (Бұл қалып сізді өзіңізге сенімдірек сезінуге мәжбүр етеді. ) Аяқтан аяққа ауысу немесе денені теңселту. | Қуатты қалыпта қозғалмай тұру. Қатты, ширыққан дене мүсіні. | Сабырлы, табиғи қалып. Жақ сүйектері түйілген, беттегі ширыққан көрініс. | Сабырлы күлкі. (Күлкі — «мен достық ниеттемін және маған сенуге болады» дегенді білдіретін әмбебап сөзсіз белгі. ) Әлсіз, босаң, терлеген қолмен амандасу. | Тікелей көз жанасуымен бірге нық, сенімді қол алысу.
Адамдар сондай-ақ сіздің сөздеріңіздің мағынасын, дауыс тонын және дене тілін санадан тыс бағалайды. Сенімді хабарламалар «иә» алу ықтималдығын арттырады. Телефонмен болсын, бетпе-бет болсын немесе электрондық пошта не әлеуметтік желі арқылы болсын, сіз қолданатын сөздер және сол сөздерді қалай құрылымдайтыныңыз сіздің «иә» немесе «жоқ» алатыныңызды жорамалдап тұрғаныңызды анық көрсетеді (2. 2-кестені қараңыз).
2.2-кесте Хабарлама мазмұны
Жорамалсыз, пассивті және әлсіз | Жорамалды және сенімді --- | --- «Мен жай ғана хабарласып тұр едім». | «Менің хабарласуымның себебі... » «Мен... болар ма екен деп ойлап (үміттеніп) едім? » | «Маған кім — қалай — қашан — қайда — не екенін айтыңызшы... » «Мен тек... білу үшін хабарласқым келді». | «Менің қоңырауымның мақсаты — ... » «Менің күні бойы уақытым бос». | «Жаңа клиенттермен өте бос емеспін, бірақ таңғы 11:00-де бос уақытым бар». «Бұл қалай естіледі? » | «Келесі дүйсенбіге бірінші жеткізілімді белгілеп қойсақ қалай болады? » «Сізге қай уақыт ыңғайлы? » | «Дүйсенбі күні сіздің кеңсеңізге жақын жердегі клиентімде боламын. Сізді түскі асқа алып кете аламын». «Мен сізге бірнеше сұрақ қоюға уақытыңыз болар ма екен деп ойлап едім, егер қарсы болмасаңыз? » | «Көптеген клиенттерім маған XYZ мәселесі бойынша қиындықтар туындап жатқанын айтуда. Сіз үшін ең үлкен мәселе не деп ойлайсыз? » «Бұл сіз үшін қолайлы уақыт па? » | «Келесі бейсенбіде сағат 14:00-де қайта кездессек қалай болады? » «Мен... білгім келген еді». | «Тағы кімді қосуымыз керек? » «Осы уақытқа дейін айтылғандар туралы не ойлайсыз? » | «Сіздің қазіргі жағдайыңыз туралы айтқандарыңызға сүйене отырып, келесі сәрсенбіге демо-көрсетілімді белгілегеніміз жөн деп ойлаймын. Командаңыздан кімдерді шақыруымыз керек? » «Сіз не ойлайсыз? » | «Іске асыру процесін бастау үшін келісімшартқа қол қоюыңыз ғана керек». «Қанша орын (лицензия) туралы ойлап едіңіз? » | «Біздің 20 орындық топтамамыздан бастауды ұсынамын. Оны баптау үшін командаңыздағы әрбір адамның электрондық пошта мекенжайлары қажет болады».
Сенімділікке кедергі келтіретін эмоцияларды жеңу — сату мамандары үшін ең қиын сынақтардың бірі. Жоғары лауазымды басшылармен кездескенде сескену, сәтсіздіктен кейін сенімділіктің төмендеуі немесе тоқсан соңында жоспарды орындай алмай қалу қаупі туындағанда үрейге бой алдыру — қалыпты жағдай.
Тіпті осындай және басқа да эмоционалды ауыр жағдайларда, сіз өз эмоцияларыңызды және олардың басқа адамдарға қалай әсер ететінін сезіну тәртібін сақтауыңыз керек. Өзін-өзі тану және өзін-өзі бақылау — бұл бұлшықет сияқты. Оларды неғұрлым көп жаттықтырсаңыз, соғұрлым олар күшейе түседі.
Үндемеңіз
Сұраудың ең қиын бөлігі — сұрауды үйрену және үндемеу. Қалаған нәрсеңізді сұрағанда, сіз бәрін ортаға салып, өзіңізді бас тарту алдында осал қалдырдыңыз. Өзіңізді осал сезінгенде не болады? Сіз өзіңізді қорғауға тырысасыз.
Сұрағаннан кейінгі сол бір ыңғайсыз сәтте, көз алдыңызға бас тарту елестеп, басыңыз айнала бастайды. Үнсіздіктің әрбір секунді төзгісіз болып көрінеді. Ол мәңгілікке созылғандай сезіледі. Осы әлсіздік сәтінде сіз сөйлей бастайсыз, сөйлей бересіз, сөйлей бересіз — миыңыз «мен сөйлей берсем, клиент мені тоқтата алмайды (бас тарта алмайды)» деген жалған сенімге алданады.
Сіз әлі туындамаған қарсы уәждерді айтасыз, бұрын болмаған кедергілерді енгізесіз, өзіңізді артық ақтайсыз, клиентке қашудың жолын ұсынасыз және мүмкіндіктер мен артықшылықтар, талаптар мен шарттар, өз хоббиіңіз, итіңіз немесе түскі асқа не жегеніңіз туралы тоқтамай сөйлей бересіз.
Ақырында, «иә» деуге дайын тұрған клиент сіздің кесіріңізден «жоқ» деп айтуға көнеді. Сіздің сенімсіздігіңіз сатып алушыны итеріп жібереді.
Сұрағаннан кейін үндемеуіңіз керек! Адреналинге толы санаңызда дабыл қағылып, жүрегіңіз соғып, алақаныңыз терлеп, қорқыныш билеп тұрса да, тіліңізді тістеп, үндемей, потенциалды клиенттің жауап беруіне мүмкіндік беруіңіз керек.
Қарсы уәждерге дайын болыңыз
Қарсы уәждермен жұмыс істеу және олардан өту қабілеті — сатудағы ең маңызды сәт. Нағыз ақша осы жерде жасалады.
Сұраған кезде сіз қарсы уәждер аласыз. Бұл — бұлжымас факт және сіздің миыңыз оны біледі. Сондықтан сіз бас тартуды алдын ала сезіп, оған дайындаласыз. Сұрау мен клиенттің жауабы арасындағы бірнеше секундтық үнсіздіктің шексіз болып көрінуінің себебі де осы.
Кез келген қарсы уәжбен жұмыс істеуге дайын болғанда, сіз сатып алушының жауабын күтуге қажетті сенімділік пен батылдыққа ие боласыз. Менің бұл кітаптағы мақсатым — сізді сату процесінде кездесетін қарсы уәждердің төрт түрін тиімді басқаруға дайындау.
Бұл сапарда сіз мыналарды үйренесіз:
Бас тартудан қорқу сезімі қайдан шығады және оны басқару неге соншалықты қиын. Өзіңіздің кедергі келтіретін эмоцияларыңызды қалай меңгеруге және бас тартуға төзімді болуға болады. Қарсы уәждер қайдан пайда болады және сатып алушылар неге қарсылық көрсетеді. Клиенттердің қарсылығын төмендетудің және қарсы уәж алу ықтималдығын азайтудың кілттері. Сатуда кездесетін қарсы уәждердің төрт түрі және олардың қашан пайда болатыны. Қарсы уәждердің әрбір түрінен өтуге арналған құрылымдар (frameworks). Жеңіс ықтималдығын қалай өзгертуге және «иә» алу мүмкіндігін өз пайдаңызға қалай арттыруға болады.
Мұнда сіз өткен ғасырдан қалған ескі әдістерді — алдап-арбау схемаларын, жасанды келісімдерді, арзан скрипттерді және сізді жалған сезіндіретін, қарым-қатынасты бұзатын және тек сатып алушының қарсылығын арттыратын жасанды мәміле жабу техникаларын таба алмайсыз.
Оның орнына, сіз қарсы уәждерді кері бұрудың жаңа психологиясын, кез келген сату жағдайына бейімделетін құрылымдар жиынтығын және бүгінгі ақпараттандырылған, жағдайды бақылауда ұстайтын және күмәнмен қарайтын сатып алушылармен жұмыс істейтін дәлелденген әдістерді үйренесіз.
3
Мәміледе кездесетін төрт қарсы уәж
Егер барлық мүмкін болатын қарсы уәждерді алдын ала жеңу керек болса, ештеңе де басталмас еді. — Самуэль Джонсон
«Сатудағы қарсы уәждер» деген тіркесті естігенде, біз әдетте дәстүрлі мәміле жабу кезінде тауарды сатып алуды сұрап тұрған сатушыны елестетеміз. Үстелдің немесе телефонның арғы жағындағы сатып алушы көптеген қарсы уәждер айтады, ал сатушы мәмілені жабу үшін сол уәждерге жауап беруі керек.
Айтпақшы, қарсы уәждер бойынша тренингтердің көбісі осылай жүргізіледі. Қарсы уәждерге тек мәміле жабу кезінде ғана болатын нәрсе ретінде қаралады.
Бірақ бәрі олай оңай емес. Сату процесі бірнеше кезеңнен тұратыны және мәмілелерді процесс арқылы ілгерілету үшін бірнеше рет сұрау салу қажет болатыны сияқты, қарсы уәждер де сол жолдың әртүрлі нүктелерінде және әртүрлі формада болады.
Осы кедергілерге тап болу және сату процесінің әр кезеңінде олардан өту — есіктен кірудің, сату циклін қысқартудың, <span data-term="true">пайплайн жылдамдығын</span> (мәмілелердің сату шұңғымасы арқылы өту жылдамдығы) арттырудың, тоқтап қалған мәмілелерден аулақ болудың және, әрине, сатуды жабудың кілті болып табылады.
Қарсы уәждердің түрлері
Сату процесінде кездесетін негізінен қарсы уәждердің төрт түрі бар (3. 1-сурет). Бұл қарсы уәждер потенциалды клиенттерді іздеу қоңырауларындағы қарапайым рефлекстік жауаптардан бастап, әңгімені бақылаудан шығарып жіберетін бастапқы кездесулердегі ерте «жалған уәждерге», пайплайн жылдамдығын тежейтін келесі қадамдар мен кішігірім міндеттемелерден бас тартуға және мәмілені тоқтатып тастайтын сатып алу міндеттемесіне қарсы уәждерге дейін созылады.

- 1-сурет Қарсы уәждердің түрлері
Осы кітапты оқу барысында сіз қарсы уәждердің осы төрт түрінің әрқайсысынан тиімді өтудің техникалары мен құрылымдарын үйренесіз.
Потенциалды клиенттерді іздеу кезіндегі қарсы уәждер
Уақыт — сатудағы сұрауға ең қиын нәрсе. Адамдар өте бос емес және сатушылармен уақыт өткізудің құндылығын көрмейді. Рефлекстік жауаптардың, жалтару мен қарсы уәждердің (RBOs — Reflex Responses, Brush-offs, Objections) жиынтығы арқылы олар сізден құтылуға тырысады. Потенциалды клиенттерді іздеудегі қарсы уәждер — сатушылар үшін ең жиі кездесетін және ең қорқынышты қарсы уәждер, олар өте жылдам пайда болады және өте қатал болуы мүмкін.
«Жалған уәждер» (Red Herrings)
Жалған уәж (Red Herring — негізгі тақырыптан алшақтататын маңызсыз мәселе) — бұл мүдделі тұлғаның әңгімеге енгізетін және назарды негізгі күн тәртібінен басқа жаққа аударатын маңызсыз тақырып немесе мәселе. Ол әдейі немесе кездейсоқ (көбінесе солай) болуы мүмкін. Мүдделі тұлға әңгіменің басында — кейде сізді сынау үшін, кейде не айтарын білмегендіктен, кейде бұл оның үйреншікті мінез-құлқы болғандықтан, ал кейде оны шынымен де бірдеңе мазалағандықтан немесе сұрағы болғандықтан «жалған уәж» тастауы мүмкін.
Сатушылар жылтыр жемге ұмтылған балық сияқты «жалған уәждердің» соңынан түседі және бұл көбінесе нашар аяқталады. Егер оларды дұрыс басқара алмасаңыз, «жалған уәждер» сіздің назарыңызды бөледі, күн тәртібінен алшақтатады және сату әңгімесін бақылаудан шығарып жібереді.
Микро-міндеттемелерге қарсы уәждер
Сату процесінде сіз мүдделі тұлғалардан келесі қадамдар мен микро-міндеттемелерді сұрайсыз. Бұл кішігірім қадамдар мен әрекеттер сіздің мәмілелеріңізді пайплайн арқылы ілгерілетеді. Сонымен қатар, олар мүдделі тұлғаның қаншалықты ниетті екенін тексереді.
Микро-міндеттемелерді сұрау және алу, сондай-ақ келесі қадамға тұрақты түрде қол жеткізу пайплайн жылдамдығын (мәмілелердің сату кезеңдерінен өту қарқыны) арттырады. Алға жылжу серпіні бар мәмілелердің жеңіспен аяқталу ықтималдығы жоғары, ал тоқтап қалу қаупі төмен болады.
Сіз стейкхолдермен (мүдделі тұлғамен) сөйлесуді нақты келесі қадамды белгілемей ешқашан аяқтамауыңыз керек. Бірақ сіз істес болып жүрген адамдар сізге көбірек уақыт бөлудің құндылығын әрдайым түсіне бермейді, сондықтан олар сізден құтылу үшін жалтарма жауаптар айтады.
Микро-міндеттемелерге қатысты қарсылықтар сирек жағдайда дөрекі немесе үзілді-кесілді бас тарту түрінде болады. Келесі қадамдар мен микро-міндеттемелер (клиенттің келесі кезеңге өтуге келісуі сияқты кішігірім іс-әрекеттері) әдетте стейкхолдерлер үшін тәуекелі төмен әрекеттер болып табылады. Осы себепті, бұл қарсылықтардан өтудің кілті — сабырлылық пен сенімділік таныту және әлеуетті клиентке сізбен көбірек уақыт өткізудің пайдасын көруге көмектесу.
Сатып алу міндеттемесіне қатысты қарсылықтар
Адамдардан сатып алу туралы шешім қабылдауды — келісімшарттарға қол қоюды, несие карталарын тапсыруды, сатып алу тапсырыстарын (PO) беруді, жеткізушіні ауыстыруды және ұсынысыңызды қабылдауды сұрағанда, сіз міндетті түрде қарсылықтарға тап боласыз.
Баға мен бюджетке қатысты қарсылықтар; Уақытқа қатысты қарсылықтар; Қалыптасқан жағдайды (status-quo) өзгерткісі келмеу; «Бастығыммен немесе комитетпен кеңесуім керек» деген сылтаулар; Жұбайының пікіріне сүйену; Сатып алу өкілеттігінің болмауы; Бәсекелестерге қатысты қарсылықтар; «Ойлану керек» деген сылтаулар; Қажеттілік пен сәйкестікке қатысты күмән; Мерзімдер мен шарттарға қатысты қарсылықтар және т.б.
Сатып алу міндеттемесіне қатысты қарсылықтардан өту — көбінесе мәміленің жабылатын-жабылмайтынын анықтайтын шындық сәті.
Қарсылықтарды өзгерту құрылымдары
«Олар қазіргі жеткізушісіне риза екенін айтқанда не деуім керек? » «Баға тым жоғары десе, қалай жауап беремін? » «Ойланғысы келетінін айтқанда не деймін? » «Егер олар ... деп сұраса, қалай жауап қатамын? »
Бәріміз де тілімізден бал тамып, әлеуетті клиенттерімізді «иә» дегізетін сиқырлы сөздерді іздейміз. Кез келген қарсылықтан өтуге көмектесетін мінсіз тіркестеріміз болса деп армандаймыз.
Міне, жағымсыз жаңалық: егер сіз дәл не айту керектігін айтып беретін кітап іздесеңіз, оны дәл қазір қайтарып, ақшаңызды алғаныңыз жөн. Мен олай істемеймін, өйткені бұл скрипттер (дайын мәтіндер) жинағы емес.
Мен контекст үшін кейбір диалогтарды ұсынуым мүмкін және бірнеше сөзбе-сөз мысалдар беремін, бірақ мен барлық мүмкін болатын қарсылықтар үшін скрипттер бермеймін. Сондай-ақ, мұндағы жалпылама мысалдар кез келген салаға, өнімге немесе клиенттік базаға сәйкес келе бермейді.
Барлық сатушылар қарсылықтарға тап болғанымен, қарсылықтардың түрлері, уақыты, контексті; сатушының құзыреттілігі; стейкхолдердің рөлі; сату процесінің, өнімдер мен қызметтердің күрделілігі; және тәуекел ауқымы — бәрі әртүрлі. Әрбір ықтимал жағдай үшін нақты скрипт беру үлкен еңбекті талап етер еді, бірақ өкінішке орай, мен көбіне қателескен болар едім.
Әрине, интернетте сатудағы қарсылықтарды жеңудің 25, 32 немесе 50 жолы бар деп мәлімдейтін мақалалар мен кітаптар өте көп. Кейбіреулері әр уақытта дәл не айту керектігін үйретеміз дейді. Бұл томдардан бірнеше жақсы дүние табуға болар, бірақ олардың көбі — арзанқол, жылтырақ сандырақ және сіздің ақшаңызды босқа шығындау.
Әрине, кейбір транзакциялық, бір қоңыраумен аяқталатын сауда жағдайларында (әсіресе сату өкілдері жиі ауысатын жерлерде) жалпы сатып алу қарсылықтары үшін жатталған скрипттердің болуы — пайдалы актив. Бірақ мұндай жағдайларда да скрипттер тиімді болуы үшін нақты өнімге, салаға және клиенттік базаға бейімделуі керек.
Сол сияқты, проспектілеу (жаңа клиенттер іздеу) кезіндегі қарсылықтар сияқты, ең көп кездесетін қарсылықтарға жауаптар дайындап, жаттап алу маңызды. Бірақ сіз бұл скрипттерді бәрібір өзіңіздің бірегей жағдайыңызға негіздеп жасауыңыз керек.
Сондықтан, жалпылама скрипттер берудің орнына, біз қарсылықтарды өзгерту құрылымдарына назар аударамыз. Құрылымдар сізді икемді етеді. Олар сізге өзгермелі контекстке бейімделетін «рельстерді» ұсынады. Бұл құрылымдар сіздің мазасыз эмоцияларыңызды басқаруға және әлеуетті клиентті өзіңізге тартуға арналған, сонда оларға «ИӘ» деу оңайырақ болады.
Алдағы тарауларда біз бас тартудан қорқудың ғылыми негіздеріне, қарсылықтарға тап болғанда мазасыз эмоциялардың сізді қалай жолдан тайдыратынына және бас тартуға төзімді болу тактикалары мен стратегияларына тоқталамыз.
Бірақ сіз бұл теңдеудің бір жағы ғанасыз. Эмоционалды жағдайларда сізді қисынсыз әрекеттерге итермелейтін биологиялық, психологиялық және нейрофизиологиялық факторлар стейкхолдерлеріңізді де қисынсыз етеді.
Сондықтан, алдымен адамдардың неліктен қарсыласатыны және сізге неге қарсылық білдіретіні туралы ғылыми негіздерге үңілейік. Қарсылықтардың шығу тегін түсіну сізге эмоцияларыңызды жақсырақ басқаруға және «жоқ» деген жауаптан шебер өтуге көмектесетін қуатты хабарламалар жасауға мүмкіндік береді.
Сатуда не айтқаныңыз маңызды емес; олардың сіз айтқан сөзді қалай қабылдағаны маңызды. — Джеффри Гитомер
Сіз сату процесінің соңындасыз. Бірнеше аптаға созылған зерттеулерден, кездесулерден, қажеттіліктерді анықтаудан, демонстрациялардан және бірқатар микро-міндеттемелерден кейін сіз тамаша презентация жасап, шешім қабылдаушы тұлғаға ұсынысты таныстырдыңыз. Ол сіздің ұсыныстарыңызбен келіседі және бәрі сәтті өтіп жатқандай көрінеді.
Сәтті сәтті сезініп, сіз одан сенімді түрде тапсырыс сұрайсыз.
Бір сәт үнсіздіктен кейін ол үстеліне қарап: «Біз кез келген ұзақ мерзімді міндеттеме қабылдамас бұрын, мұны тағы біраз ойлануымыз керек», — дейді.
Whiskey-Tango-Foxtrot! (Бұл не масқара?! ). Ішіңізден айқайлағыңыз келеді.
Біз бұл жобаны үш ай бойы талқыладық. Бірнеше кездесулер, үш демонстрация, пилоттық жоба және ондаған телефон қоңыраулары болды. Сіз өзіңіз мұны енгізудің уақыты өтіп бара жатқанын және бұдан былай күте алмайтыныңызды айттыңыз! Тағы не туралы ойланатын түгі қалды?
Бұл адамды әрекет етуге мәжбүрлеу үшін не істеу керек? Сіз үстелдің арғы жағына өтіп, оның жағасынан алып: «Келісімшартқа қол қой, ақымақ! » деп айқайлауды армандайсыз.
Сатушылардың көңілін қалдыратын және ашуын келтіретін нәрсе осы: ешқандай мағынасы жоқ бұлыңғыр, пассивті қарсылықтар. Уақыт тығыз бола тұра, кенеттен жайбасар, кейінге қалдырғышқа айналған әлеуетті клиенттер. Стейкхолдерлер топтарына мыналар керек болады:
- Сізден қайта-қайта демонстрация сұрайды, бірақ соңғы сәтте бұл шешімге бюджеті жоқ екенін айтып қарсы шығады. Ұсынысыңызды «жоғары жаққа» жіберу. Басқа нұсқаларды қарастыру. Сандарды қайта қарап шығу. Оларды жылдар бойы алдап келген бәсекелесіңізге «тағы бір мүмкіндік» беру.
Басыңызды қабырғаға соққыңыз келгеннен бөлек, сіз көбіне аң-таң болып қаласыз. Көптеген қарсылықтар мүлдем қисынсыз болып көрінеді.
Сатып алушылар «Қарсылықтар мектебінде» оқымаған
Бұл қаншалықты оғаш естілсе де, сіздің стейкхолдерлеріңіз қарсылықтар мектебіне барған жоқ. Олар сізге нақты қарсылықты қалай білдіруді немесе оларды не тежеп тұрғанының нақты себебін айтуды әрдайым біле бермейді. Кейде олар мұны өздері де түсінбейді. Оларда жай ғана түсіндіре алмайтын ішкі түйсік (gut feeling) болады.
Сондықтан, сіздің қай жерде тұрғаныңызды нақты білуге мүмкіндік беретін анық, қысқа және ашық қарсылықтардың орнына, сіз екіұшты, бос сөздер мен <span data-term="true">обфускацияны</span> (шындықты әдейі бұлыңғырлатып, шатастыру) аласыз.
Сатып алушылар өздері үшін дұрыс болатын өзгерісті жасауға тартынғанда, бұл оғаш көрінеді (және көбіне солай). Кейде бұл әдейі жасалған және жақсы ойластырылған келіссөз стратегиясының бөлігі болуы мүмкін. Бірақ бұл сирек кездеседі. Көптеген адамдар ондай есепшіл емес. Керісінше, олар да сіз сияқты өздерінің эмоциялары мен бейсаналық мінез-құлықтарының жетегінде болады.
Стейкхолдерлер қарсылықтар мектебіне бармаса да, олардың көбі «Сату университетін» бітірген. Олардың «профессорлары» сізге дейін келген барлық сатушылар болды және сіздің стейкхолдерлеріңіз сол сабақтар мен тәжірибелердің жүгін сізбен қарым-қатынасқа ала келеді.
Стейкхолдерлер кездесуден бас тартқанда, алға жылжымағанда немесе сатып алмағанда ашық, сенімді, шыншыл және нақты себептерді айтса, оларға арзан скрипттермен, лас және алдамшы тәсілдермен шабуыл жасалатынын түсінді. Олардың абыройын түсіріп, қорлағанын, өздерін ақымақ сезіндіргенін және конфликт пен айтыстың астында қалғанын көрді. Тіпті олар орынды сұрақтар қойса да, сатушылардың аузынан төгілетін бос сөздерге іштей дайын тұрады.
Сатып алушылар өздерін мазасыз сатушылардан обфускация (жалтару) арқылы қорғауға дағдыланған, өйткені бұл конфликтіні азайтады және сатушының тезірек кетуіне септігін тигізеді. Олар сізді тоқтату үшін не айту керектігін және оны қалай айту керектігін үйреніп алған. Олар конфликтен қашады, өзгеріс алдында тартынады, белгісіздікті жек көреді және тәуекелге барудан қорқады.
Адамдармен таласып, олардың қателескеніне сендіре алмайсыз
Дәстүрлі түрде сату бойынша тренерлер сатушыларды «қарсылықтарды жеңуге» үйретті. Мен тренерлердің «қарсылықтармен күресу» деген тіркесті жиі қолданатынын естимін. Кейбіреулері «тойтарыс беруді» (rebuttals) үйретеді. Өкінішке орай, мұндай нашар кеңестер сатушыларды «жоқ» деген жауаптан өту жолында адастырады.
Біз мұны кино мен теледидардан да көреміз. Қарсылыққа тап болған қаһарман (немесе жағымсыз) сату өкілі мінсіз сөз айтады, мысалы, «Қазандық» (The Boiler Room) фильміндегі мына танымал сөз: «Өткізіп жіберем дегеніңіз қалай? Алан, тек NFL кватербектері ғана пас беру (өткізіп жіберу) арқылы ақша табады, ал мен сіздің арқаңыздан нөмір көріп тұрған жоқпын».
Әрине, жоғары қысымды жағдайларда осындай сөздерді лақтырып жіберетін сатушылар бар. Кейде бұл жұмыс істейді. Бірақ кейінірек мұндай мәмілелердің көбі сатып алушының өкінішінен (buyer's remorse) бұзылып жатады.
Жеңістердің көбі бұл сөздің арқасында емес, соған қарамастан кездейсоқ болады. Бірақ бұл әдіс жұмыс істегендей көрінгендіктен, сатушылар бұл тактика сәтті деп қателеседі. Олар оны қолдана береді және әрбір кездейсоқ жеңіс олардың дұрыс істеп жатырмыз деген жалған сенімін қуаттайды.
Бұл үзік-үзік күшейту (intermittent reinforcement) деп аталады — бұл адамдарды ойын автоматтарын ойнауға итермелейтін психологиялық құбылыс. Мұндай лас тәсілдер сирек жұмыс істегенде, сіздің миыңыз «егер талпына берсем, тағы да жұмыс істейді» дегенге сеніп қалады.
Сондай-ақ, сату бойынша тренерлер мен көшбасшылардың сатушыларға «ешқашан "жоқ" дегенді жауап ретінде қабылдама» дегенін есту үйреншікті жағдай. Бұл табандылықты ынталандыру мақсатында айтылған. Мен мұны түсінемін. Сатуда табандылық, төзімділік және жігер — өте маңызды қасиеттер. Әсіресе жаңа клиенттер іздеу кезінде «жоқ» дегенге тоқтамау — үлкен артықшылық.
Бірақ сату процесінің тереңірек кезеңдеріндегі қарсылықтар үшін бұл өте нашар кеңес. Сатушылар, әсіресе бұл мамандыққа жаңадан келгендер, «ешқашан "жоқ" дегенді қабылдама» дегенді «әлеуетті клиентті көндіргенше талас» деп қате түсінеді.
Сатушылардың стейкхолдерлермен таласып, олардың ойын өзгертуге тырысуының көптеген себептерінің бірі — осы. Қарсылықтар жеңу керек дебатқа айналады. Стейкхолдерлер жеңілуі тиіс қарсылас ретінде қарастырылады. «Жоқ» жауабы ынтымақтастық емес, бәсекелестікке айналады.
«Жеңіп шығу» (overcoming) әдісі жұмыс істемейді. Ол ешқашан шынымен жұмыс істеген емес. Сіз стейкхолдерлермен таласып, оларды өздерінің қателескеніне сендіре алмайсыз. Сіз неғұрлым қатты итерсеңіз, олар соғұрлым қарсыласып, өз дегенінен қайтпайды. Бұл мінез-құлық психологиялық реактивтілік (psychological reactance) деп аталады.
Психологиялық реактивтілік — адамның таңдау еркіндігі шектелгенде немесе біреу оның пікірімен таласқанда туындайтын қарсылық реакциясы. Біреу сізге «сен қателесесің» десе, сіздің жауабыңыз жылдам әрі эмоционалды болады (тіпті сіз шынымен қателессеңіз де): «Солай ма? Мен саған көрсетейін! »
Психологиялық реактивтілік сіздің ішкі «бұзық балаңызды» оятады. Дәл осы себепті сіз басқа адамдармен таласып, оларды қателескеніне сендіре алмайсыз. Сіздің аргументіңіздің қисынына, деректерге немесе фактілерге қарамастан, сіз таласып жатқан адамдар қарсыласып, өз айтқанында тұрып алады. Сіз реактивтілікті оятқанда, стейкхолдерді өзіңізге тартудың орнына, оны өзіңізден итеріп жібересіз. Сондықтан жеңуге тырысу, күресу, тойтарыс беру және дебат жүргізу нәтиже бермейді.
Жеңуге тырысу әрекеті екі жаққа да қастық, шаршау және реніш әкеледі. Стейкхолдерлер өздерінің қате екендігі туралы аргументтермен тапталса, сатушы бұл тәсіл арқылы одан да күштірек қарсылық пен қатал бас тартуға тап болады. Нәтижесінде стейкхолдерлер мәселені бұлыңғырлатып, бірбеткей әрі қисынсыз болып алады, тіпті өтірік айтуға дейін барады.
Қарсылықтар эмоционалды деңгейде туындайды
Әрбір сату сұхбатында эмоционалды бақылауды барынша ұстаған адам өзі қалаған нәтижеге қол жеткізу ықтималдығы жоғары болады. Сату да, сатып алу да адамға тән процесс болғандықтан, сіз де, стейкхолдерлер де өзара әрекеттесу кезінде мазасыз эмоциялардың шабуылына ұшырайсыз.
Көбінесе, қызу сәтте айтылған қарсылықты біз рационалды және логикалық нәрсе ретінде қабылдаймыз. Алайда, ғылым адамның шешім қабылдау процесі, соның ішінде қарсылықтар, алдымен эмоционалды, содан кейін ғана логикалық болатынын айтады.
Доктор Антонио Дамасио ғылымның адамның шешім қабылдауына деген көзқарасын өзгертті. Ол шешім қабылдауға логика емес, эмоциялар бағыт беретінін дәлелдеді. Дамасио мидың эмоционалды орталығы — лимбикалық жүйесі зақымдалған, бірақ рационалды ойлауды басқаратын неокортексі (ми қабығы) қалыпты жұмыс істейтін адамдарды зерттеді.
Ол бұл күйдегі адамдардың бір ортақ ерекшелігі бар екенін анықтады. Олар үшін шешім қабылдау мүмкін емес дерлік еді. Олар әртүрлі таңдаулардың қисыны мен рационалдығын объективті түрде талқылай алатын, бірақ шешім қабылдау сұралғанда, оларға таңдау жасау өте қиынға соғатын. Оларға бағыт беретін эмоцияларсыз, тіпті ең қарапайым таңдаудың өзінде қатты қиналатын.
Дамасионың еңбегі эмоциялардың адамның шешім қабылдауында орталық рөл атқаратынын көрсетті. Бұл біз рационалды шешімдер қабылдамаймыз дегенді білдірмейді. Біз, әрине, өз мүддеміз үшін дұрыс шешімдер қабылдауға тырысамыз. Бірақ Дамасио дәлелдегендей, адам үшін шешім қабылдау эмоциядан басталады.
Біз алдымен сезінеміз, содан кейін ғана ойлаймыз.
Дәл осы тұрғыда біз қарсылықтардың эмоционалды екенін қабылдауымыз керек. Мұны түсіну өте маңызды, өйткені сіз қарсылықтың эмоционалды шығу тегін ескермей, оны логикамен шешуге тырыссаңыз, бұл қабырғамен сөйлескенмен бірдей. Бұл күйде сіз психологиялық реактивтілікті оятасыз. Сіз қабырғамен айтысуға орасан зор қуат жұмсайсыз, бірақ қабырға орнынан қозғалмайды.
Мұның жақсырақ жолы бар. Стейкхолдерлерді қарсылас ретінде көрмей, айтыста жеңуге тырыспай, мидың жұмыс істеу ерекшелігін пайдаланыңыз: олардың күткен үміттерін өзгертіп, оларды өзіңізге тартыңыз.
Когнитивті ауытқулар мен эвристика
Компьютер сияқты, біздің миымыз да бір уақытта белгілі бір мөлшердегі ақпаратты ғана өңдей алады. Когнитивті жүктеме артқан сайын, ми баяулап, тиімділігі төмендейді. Ол шоғырлана алмайды және зейінді бақылау нашарлайды.
Эволюциялық тұрғыдан алғанда, шоғырлана алмау сізді қауіпке итермелеуі мүмкін. Егер жақын жерде қауіп төніп тұрса (мысалы, шөп арасында бұғып жатқан қандыауыз жолбарыс немесе көшеде келе жатқан автобус) және сіз келіп жатқан сенсорлық ақпаратқа тым қатты батып кетіп, оны көрмей қалсаңыз — бітті! Сіз біреудің түскі асына немесе табан астындағы құймаққа айналасыз.
Баяу қозғалу адамның ДНҚ-сын гендік қордан алып тастауға бейім болды, сондықтан адам миы жылдам ойлауға бейімделді. Бір уақытта соншама көп ақпарат түскендіктен, бізге қауіп немесе мүмкіндік болуы мүмкін қоршаған ортадағы ауытқуларға ғана назар аудару жолы керек болды. Адам миы «үлгілерді (патерндерді) іздеуші құбыжыққа» айналды: ол келіп жатқан деректердің көбін елемей, тек ерекше, жаңа, қауіпті нәрселерге ғана назар аударатын болды.
Сіздің миыңыз қоршаған ортадағы миллиардтаған ақпаратты ұстап алудың, үлгілерді түсіндірудің және сол үлгілерге сәйкес (көп жағдайда) тиісті мінез-құлық көрсетудің шебері.
Егер сіздің миыңыз шешім қабылдау және әлемге бейімделу үшін үлгілерді пайдаланбаса, сіз ақпарат астында қалып, жұмыс істей алмас едіңіз. Оның орнына ми шуды кесіп тастап, жылдам шешім қабылдау үшін эвристиканы (күрделі мәселелерді шешуге арналған психикалық қысқа жолдар) қолданады. Эвристика — бұл күрделі жағдайларда ең аз күш жұмсап, жылдам шешім қабылдауға мүмкіндік беретін психикалық қысқа жол.
Бұл психикалық қысқа жолдардың қалай жұмыс істейтінін базалық деңгейде түсіну қарсылықтарды неге алатыныңызды түсіну және олардан өту үшін адамға ықпал ету құрылымдарын пайдалану үшін өте маңызды. Ми туралы екі фактіден бастайық:
Оның міндеті — сізді тірі қалдыру, сондықтан ол қоршаған ортадағы қауіп төндіруі мүмкін күтпеген нәрселерге назар аударады, ал бірдей нәрселерді (үлгілерді) елемейді. Ол жалқау, шешім қабылдағанда ең аз қарсылық жолын немесе ең жеңіл когнитивті жүктемені қалайды. Ми бұрынғыға ұқсас үлгіні көргенде, екі нәрсенің айырмашылығын талдауға уақыт жұмсаудың орнына, оларды бірдей деп есептейді және сол қысқа жолды жылдам шешім қабылдау үшін пайдаланады. Бұл стейкхолдерлердің сізді және бәсекелестеріңізді неге «бәрі бірдей» деп ойлайтынын түсіндіреді.
Эвристика барлық нұсқаларды мұқият өлшеп-жіктегеннен қарағанда, мәселелерді тезірек шешуге көмектеседі. Когнитивті қысқа жолдар интуитивті болып табылады және саналы және бейсаналық деңгейде орын алады. Әрбір шешімге мидың істі жеңілдету үшін эвристиканы қолдануға деген ұмтылысы әсер етеді.
Сол сияқты, стейкхолдерлер сізді ұнататынын не ұнатпайтынын шешкенде, ұсынысыңызды бағалағанда, келесі қадамға өту тәуекелін есептегенде, сізге сенуге болатынын анықтағанда және сізді бәсекелестермен салыстырғанда эвристика іске қосылады.
Эвристика стейкхолдерлерге күрделі мәселелерді тезірек шешуге көмектескенімен, олар сонымен бірге когнитивті ауытқуларға (ойлаудағы жүйелі қателіктер) әкеледі, бұл пайымдауды бұрмалайды және қате шешім қабылдауға соқтырады. Міне, қисынсыз және ашуды келтіретін қарсылықтар осы жерде туындайды.
Бейсаналық ақылдың күші және оның сатып алушының эмоцияларына, мінез-құлқына, қарым-қатынасына, ұнату-ұнатпауына, қабылдауы мен шешімдеріне қалай әсер ететінін әрбір кәсіби сатушы түсінуі және пайдалана білуі керек.
Когнитивті ауытқулар орын алмайтын ешқандай әрекет, шешім немесе сөйлесу болмайды. Ауытқулар — когнитивті эвристиканың қараңғы жағы. Бұл асығыс пайымдаулар объективтілікті бұлыңғырлатуы мүмкін. Рационалды, объективті талдау жеңіл жол іздеген жалқау мидың кесірінен шетке ысырылады.
Когнитивті ауытқулар бейсаналықтан туындайды және көбінесе сатып алушы шешімдері мен ойлау үлгілеріне қалай теріс әсер еткенін сезбей тұрып іске қосылады. Мысалы, статус-кво ауытқуы (status quo bias) стейкхолдердің алға жылжу логикалық тұрғыдан дұрыс болса да, «ойлануға» уақыт сұрауына себеп болады. Содан кейін, сіз таласу арқылы реактивтілікті оятқандықтан, ол өзінің қисынсыз позициясына жабысып алады. Бұл тығырыққа тірелген эмоционалды күйде ешқайсыңыз мақсаттарыңызға жете алмайсыз.
Қарсылықтармен жұмыс істеу және әлеуетті клиенттің эмоционалды күйі мен мінез-құлқына әсер ету кезіндегі бақылауды қолға алудың бір кілті — қарсылықтарды тудыратын жалпы когнитивті ауытқуларды интеллектуалды түрде түсіну және оларды орын алған сәтте байқап, бағытын өзгерте алатын өзіндік санаға ие болу.
Адамдар үлгілерді елемейді
Егер кенеттен жақын жерде қатты шу шықса, сіздің зейініңіз осы сөздерден бөлініп, сол дыбысқа ауады. Миыңыз қауіп болуы мүмкін кез келген оғаш нәрсені іздеп, қоршаған ортаны сканерлей бастайды және сізді сол қауіппен күресуге дайындайды. Бұл — сіздің «соғыс немесе қаш» (fight-or-flight) реакцияңыз. Осы сәтте миыңыздың амигдала (мидың эмоцияларды, әсіресе қорқынышты өңдейтін бөлігі) деп аталатын бөлігі эмоцияларыңыз бен мінез-құлқыңызды бақылауға алды.
Миды орыстың «матрешка» ойыншығы ретінде елестетіп көріңіз.
- Сыртындағы үлкен қуыршақ — бұл неокортекс. Бұл сіздің сұр затыңыз — рационалды миыңыз. Ортадағы қуыршақ — лимбикалық жүйе, яғни сіздің эмоционалды миыңыз. Ең кішкентай қуыршақ — мишық немесе автономды ми. Ол тыныс алу сияқты кішкентай (бірақ маңызды) нәрселерді басқарады, сонда сіз ойлануға шоғырлана аласыз.
Барлық үш ми лимбикалық жүйенің ішінде орналасқан мидың кішкентай құрылымы — амигдала арқылы байланысады.
Бадамша без және шешім қабылдау механизмі
Бадамша без (amygdala) (мидағы эмоцияларға жауап беретін орталық) — барлық сенсорлық ақпаратты өңдейтін, миыңыздың рационалды, эмоционалды және автономды бөліктерін байланыстыратын торап. Бұл — эмоциялардың, эмоционалды мінез-құлық пен мотивацияның орталығы. Қорқыныш пен ләззат — бадамша безінің тілі, ол сіздің эмоционалды мінез-құлқыңызға орасан зор және міндетті ықпал етеді. «Күрес немесе қаш» реакциясы (қауіп төнгенде ағзаның автоматты түрде дайындалуы) дәл осы бадамша безден бастау алады.
Маңызды емес нәрселерге бағалы ресурстарды ысырап етпеу үшін, бадамша без қоршаған ортадағы өзгерістерге — оның ойынша физикалық немесе әлеуметтік аман қалуыңыз үшін маңызды болып табылатын кез келген өзгеше, күтпеген немесе жаңа нәрсеге назар аударады және соған жауап береді. Жалықтыратын үлгілерді елемей, оларды бұзатын кез келген нәрсеге сергек болу сияқты қарапайым когнитивті әдіс — біздің түр ретіндегі табысымыздың негізгі себебі.
Сіздің сатудағы мінез-құлқыңыз күтілетін қалыпты үлгіге түскен кезде, сіз ерекшеленбейсіз және назар аударта алмайсыз. Сіз қорқыныш тудырмайсыз немесе ләззат сыйламайсыз. Сіз қызық емессіз. Сіздің көмескі түстеріңізді елемеу өте оңай.
Сатып алушының рефлекстік сценарийі
Көрінісіңіз, іс-әрекетіңіз және сөзіңіз қоңырау шалатын, электронды хат жазатын, демо-нұсқа көрсететін, таныстырылым жасайтын немесе есіктен кіріп келетін кез келген басқа сату өкіліне ұқсас болса, мүдделі тарап сізді жалықтырғыш деп тауып, өзінің рефлекстік сатып алушы сценарийіне көшеді. Сатып алушы сценарийі — бұл жаттанды, әдетке айналған, мүдделі тараптың осы үлгіге түсетін әрбір сатушыға айтатын бірдей сөздері. Бұл сатып алушыға эмоционалды түрде бейтарап қалуға және сізді жақын жолатпауға мүмкіндік береді.
Потенциалды тұтынушы сіз бен бәсекелестеріңіздің арасында ешқандай айырмашылықты көрмесе, сізге қарсылықтар айтыла бастайды. Егер сіздің сол қарсылықтармен жұмыс істеу тәсіліңіз барлық сатушылардың жауап беру үлгісіне сәйкес келсе, сізден құтылу оңай болады.
Күтілетін үлгілерді бұзатын сатушылар мүдделі тараптарды өздеріне тартады. Олар жалықтырғыш сату үлгілерін ашық түстермен бояйды. Үлгілерді бояу (pattern painting) — сатып алушы сценарийін өзгертудің және ойын ережесін жаңартудың жолы. Өзгешелік — бұл тартымдылық. Өзгешелік сатылады. Бадамша без жарқыраған, жаңа нәрселерді жақсы көреді. Назарды аударту — бұл сіз осы кітапта үйренетін қарсылықтарды жеңу жүйесінің негізі.
Статус-кво және қауіпсіздік қателіктері
Адамдар өзгерісті ұнатпайды. Біз одан қашу үшін белсенді жұмыс істейміз. Біз өз әдеттеріміз бен таңдаулы нәрселерімізге жабысып аламыз. Біз «бұзылмаса, тиіспе» деген қағидамен өмір сүреміз. Біреу өзгеріс енгізуді ұсынса да, біз мазасызданып, күмәнмен қарап, қарсылық танытамыз — тіпті ол өзгеріс біздің пайдамызға болса да.
Статус-кво қателігі (қалыптасқан жағдайды өзгертпеуге тырысу) — адамдардың өзгеріс жағдайды нашарлатады деген ішкі қорқынышы. Біз қайтымсыз шешімдер қабылдаудан қашамыз. Таңдау жасау керек болғанда, біз ең аз қаупі бар нәрсеге бейімделеміз. Бұл қателік — мүдделі тараптардың қарсылық білдіруінің және сату процесінің соңғы кезеңдерінде мәмілелердің тоқтап қалуының басты себебі.
Эвристика (шешім қабылдауды жеңілдететін психикалық әдістер) мен когнитивті қателіктерді зерттеудің негізін қалаушы Даниэль Канеман өзінің «Thinking Fast and Slow» атты кітабында былай деп жазады: [Q]Мүмкіндіктерді барынша пайдаланудан гөрі, қауіп-қатерден құтылуға көбірек мән берген организмдердің гендерін келесі ұрпаққа беру ықтималдығы жоғары болды. Сондықтан уақыт өте келе, ықтимал шығындардың алдын алу сіздің мінез-құлқыңыз үшін пайда табу уәдесінен гөрі күштірек мотиваторға айналды. [Q]
Бұл қауіпсіздік қателігі сатып алушының миының жақсы нәрселерден (не дұрыс болуы мүмкін) гөрі, жаман нәрселерге (не бұрыс болуы мүмкін) көбірек назар аударуына себеп болады. Эволюциялық тұрғыдан бұл қисынды. Тегін түскі ас сияқты жақсы мүмкіндікті жіберіп алуыңыз мүмкін, бірақ қоршаған ортадағы қауіпке назар аудармасаңыз, өзіңіз біреудің түскі асына айналуыңыз мүмкін — бұл өте жаман нәрсе.
Адам ретінде біз қауіпсіз таңдаулар мен қауіпсіз ортаға тартыламыз. Сатушылар, әдетте, қауіпсіз болып қабылданбайды. Сіз қауіп төндіресіз. Сатып алушылар: «Егер біз өзгеріс енгізсек және бәрі бұрыс кетсе ше? » — деп уайымдайды. Олар сіз уәдеңізді орындамай, олардың бизнесіне нұқсан келтіреді деп қорқады. Олар сізді айлакерлік жасайды деп қауіптенеді. Және олардікі дұрыс. Сізге дейін келген сатушылар ең маңызды сәтте олардың сенімін ақтамады.
Эмоционалды кедергілер
Сатып алушылар бұл эмоционалды жүкті сатып алу процесіне алып келеді. Адамдар позитивті оқиғаларға қарағанда негативті оқиғаларды анық есте сақтайтындықтан, мүдделі тараптар өткендегі жағымсыз жағдайлар болашақта қайталануы мүмкін деп сенеді.
Қауіпсіздік қателігі статус-кво қателігімен ұштасқанда, ол мықты эмоционалды қабырға тұрғызады және қарсылықтарды тудырады. Сатып алушылардың сізбен бірге алға жылжымауының бірінші себебі — баға, өнім сипаттамасы немесе жеткізу мерзімі емес. Бұл — болашақтағы жағымсыз салдарлардан қорқу.
Осы зиянды когнитивті қателіктер бірлесе жұмыс істеп, мүдделі тараптардың ішкі санасында сіздің ұсынысыңыз туралы әрбір кемшілікті, әрбір қауіпті және әрбір алаңдаушылықты үлкейтіп көрсетеді. Олар сенімсіздік пен қорқыныш сезінеді. Сондықтан олар өзгерістен гөрі, сол орнында қалуды (статус-квоны сақтауды) жөн көреді. Тіпті аман қалу үшін өзгеріс қажет болған қиын жағдайларда да, адамдар статус-квоға жабысып алады: «Таныс емес періштеден, таныс шайтан артық».
Статус-квомен күресу
Бұл шөлдеген атты суға алып келіп, бірақ итеріп-түртіп су ішкізе алмайтын сатушылар үшін өте қиын жағдай. Сатушылар үшін бәсекелестікке қарамастан, статус-кво әрқашан ең қауіпті қарсылас болып қала береді.
Толассыз өзгерістер әлемінде статус-кво — патша. Басқаларды жаңа идеяларды қабылдауға көндіруге, жеткізушіні өзгертуге, жаңа өнімді сатып алуға немесе жаңа жүйені енгізуге тырыссаңыз да, эмоционалдық тартылыс күші қаншалықты қисынсыз болса да, әрқашан статус-квоға қарай икемделеді.
Ортанқол сатушылар бұған қарсыласу арқылы жауап береді. Олар мүдделі тараптарды өзгерісті қабылдауға итермелейді — олардың қорқыныштары негізсіз екеніне сендіруге тырысады. Осылайша, олар сатушылар туралы жағымсыз стереотипті растап, реактивтілік (біреу бостандығымызды шектегенде туатын қарсылық) пен қауіпсіздік қателігін тудырады.
Өте жоғары нәтиже көрсететін сатушылар мүдделі тараптарға <span data-term="true">прайминг</span> (алдын ала дайындау) және микро-міндеттемелер арқылы өзгерістерге бейімделуге көмектеседі.
Прайминг процесінің мысалы — мүдделі тарапты кездесудің соңында күтпеген жерден емес, басында келесі қадаммен таныстыру. Сондай-ақ, өзгеріске дайындау мүдделі тарапқа қалаған болашақ күйі туралы сөйлесуге мүмкіндік беретін шебер сұрақтар арқылы жүзеге асырылады.
Микро-міндеттемелер сериясы мүдделі тараптарды өзгеріске дайындайды. Микро-міндеттемелер — бұл шағын, қаупі төмен, орындалуы оңай қадамдар. Мүдделі тараптар кішкентай өзгерістерге үйренген сайын, олар үшін үлкен өзгерістер жасау оңайырақ болады.
Сенім — статус-квоның тартылыс күшін бұзатын жалғыз эмоция. Тәуекелсіз шешімдер аз болғанымен, сенім мүдделі тараптар үшін қорқынышты азайтуда және тәуекелді төмендетуде маңызды рөл атқарады. Олар сізге неғұрлым көбірек сенсе, сіздің өтініштеріңізді орындау, идеяларыңызды қабылдау және сізден сатып алу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады.
Негативке бейімділік қателігін тудыру
Сатушылардың мәміле жасау үшін бәрін айтады немесе жасайды деген түсінікке қарамастан, мен жаман ниеті бар сатушыларды сирек кездестіремін. Көптеген кәсіпқойлар:
Потенциалды тұтынушылары үшін жақсылықты қалайды. Дұрыс іс жасайды. Уәделерін орындайды. Шындықты айтады. Сатып жатқан нәрсесіне сенеді.
Бірақ сатушылардың түсетін тұзағы — жақсы ниеттің өзі жеткілікті деген қате сенім. Мүдделі тараптар сіздің сенімділігіңізді сіздің ниетіңізге қарап емес, өздерінің ниеттеріне қарап бағалайды. Біздің жоғары бәсекелестікке толы жаһандық нарықта қателік жасаудың салдары ауыр болуы мүмкін. Жаңа өнімді сатып алу немесе жеткізушіні ауыстыру нақты тәуекелдерді тудырады.
Қорқыныш, сенімсіздік, сенімнің жоқтығы, түсініспеушілік және белгісіздік — бұл қарсылықтың бастауы. Егер сіз міндеттемелеріңізді орындай алмасаңыз, оның олардың бизнесіне, мансабына немесе отбасына әсері өте ауыр болуы мүмкін. Міне, сондықтан ештеңені өзгертпеу — статус-квоны сақтау — қисынсыз болса да, эмоционалды тұрғыдан қауіпсіз таңдау болып көрінеді.
Негативке бейімділік қателігі (negativity bias) — адам миының біреудің жақсы жақтарынан гөрі, кемшіліктеріне көбірек көңіл бөлуі. Негативті нәрселер мінез-құлыққа позитивті нәрселерден гөрі күштірек әсер етеді. Негативті хабарламалар, ойлар мен бейнелер назарымызды тез аударып, оны ұстап тұрады. Уақыт өте келе бұл кішкентай негативті қабылдаулар жиналып, адамға сенуге болмайтыны туралы дәлелге айналады.
Эмоционалды бақылауды жоғалтқанда, сіз жоқ жерден қарсылықтар тудырып, негативке бейімділік қателігін іске қосасыз. Сатушылар бұл қателікті келесі жағдайларда тудырады:
Сұралмаған сұрақтарға жауап беру. Тұтынушы айтпаған қарсылықтарды талқылау. Басқа кездесудегі қарсылықтарды осы кездесуге алып келу. Өз өнімі туралы жағымсыз мәселелерді «ашық болу үшін» ерте айту.
Бәсекелестер және иллюзиялар
Бәсекелестеріңіз де сіздің өніміңіздегі кемшіліктерді немесе жағымсыз пікірлерді көрсету арқылы негативке бейімділік қателігін тудыруы мүмкін. Егер бәсекелес осы жалған ақпаратты қайталай берсе, бұл иллюзиялық шындық әсеріне әкелуі мүмкін. Бұл — адамдардың жиі қайталанатын ақпаратқа, тіпті ол шындық болмаса да, сенуге бейімділігі.
Бұл жиілік иллюзиясын (бастапқыда бір нәрсені байқаған соң, оның барлық жерде кездесуі) тудыруы мүмкін. Мысалы, жаңа көлік сатып алғыңыз келсе, đột nhiên сол модельді барлық жерден көре бастайсыз. Тұтынушылар сіз туралы негативті ақпарат алса, олар сол негативті үлгілерді көруге көбірек бейімделеді.
Бәсекелесіңіз тұтынушыға сіздің бір компаниямен қызмет көрсету сапасы үшін келісімшартты бұзғаныңызды айтады. Сату кезінде тұтынушы сізге осы туралы қиын сұрақ қояды. Сіз ақталып, не болғанын түсіндіруге тырысасыз. Тұтқиылдан қойылған сұрақ болғандықтан, бұл қорғаныс сияқты көрініп, сенімсіздік тудырады.
Тұтынушы бәсекелестің өнімі жақсырақ деп сене бастағанда, ол осы сенімін растайтын ақпаратты іздейді. Бұл растау қателігі (confirmation bias) оларды өз позициясын нығайтатын нәрселерге тартып, қарама-қайшы дәлелдерді елемеуге мәжбүр етеді.
Сатуда сіз әрқашан сахнадасыз. Сіз:
Тұтынушы алдында әрбір іс-әрекетіңіз бен уәдеңізді басқару үшін өзін-өзі бақылауды сақтауыңыз керек. Бәсекелестердің не айтатынын алдын ала болжап, негативті бейтараптандыруыңыз қажет. Позитивті ақпаратты жиі беріп тұруыңыз керек. Бұл қолжетімділік қателігін (есте тез сақталатын ақпаратқа сену) сіздің пайдаңызға жұмыс істетуге мүмкіндік береді.
Шығындалған шығындар қателігі
Көбіміз шешімдерді тиімділік пен болашаққа қарап қабылдаймыз деп ойлаймыз. Шындығында, бұл шешімдерге қазіргі жағдайымызға қаншалықты ресурс жұмсағанымыз көбірек әсер етеді.
Шығындалған шығындар қателігі (sunk-cost fallacy) — адамдардың сәтсіздікке ұшыраған нәрсеге «енді тоқтауға болмайды» деген қате сеніммен ресурстарды (уақыт, ақша) жұмсауды жалғастыруы. Бұл сатып алушыларды нашар жеткізушімен немесе ескірген жүйемен қалуға мәжбүр етеді.
Менің компаниям 500 000 долларлық келісімшартты бәсекелеске беріп қойды. Тұтынушы олардың қызметі нашар екенін білсе де, «біз оларға көп ақша жұмсап қойдық, мәселені шешудің жолын тағы бір көрейік» деп шешті. Олар қисынды фактілерді емес, эмоционалды байланысты таңдады.
Күңгірттік қателігі және «Аз болса — жақсы» әсері
Ми — жалқау. Ол ең аз күш жұмсалатын жолды іздейді. Сондықтан күрделі және болжау қиын нәрселер қарсылық тудырады. Адамдар белгісіздіктен гөрі анықтықты қалайды.
Тұтынушылар күрделі шешімнен гөрі, тіпті ол тиімді болмаса да, қарапайым шешімді таңдайды. Күрделілік пен белгісіздік шешім қабылдауды баяулатады және «біз ойлануымыз керек» деген қарсылықтарды тудырады.
Тұтынушыны шаршатпау үшін ұсыныстарды қарапайым және таза ұстаңыз — «Аз болса — жақсы» әсері. Күрделі кестелерді қосымшаға салыңыз және тек 3-5 негізгі басымдыққа назар аударыңыз. Сізбен жұмыс істеуді бастаудың ең оңай жолын көрсетіңіз.
Когнитивті диссонанс
Адам бір мезгілде екі немесе одан да көп қарама-қайшы сенімдерді ұстануға тырысқанда немесе өз құндылықтарына қайшы келетін әрекет жасағанда пайда болатын эмоционалды ыңғайсыздық <span data-term="true">когнитивті диссонанс</span> деп аталады.
Адамдар өз ойларында, сенімдерінде және іс-әрекеттерінде дәйекті болуды қалайды. Диссонанс эмоционалды тұрғыдан соншалықты ауыр болғандықтан, адамдар өздерінің негізгі сенімдерін қорғау үшін фактілерді жоққа шығарып, кез келген нәрсені ақтауға дайын болады.
Жағдай: Мүдделі тарап нашар қызмет көрсететін жеткізушімен жұмыс істеп жатыр. Сіз оған қазіргі жеткізушісі оны алдап жатқанын дәлелдейсіз. Диссонанс: Тұтынушы бұл жеткізушіні өзі таңдаған. Ол өзін жақсы шешім қабылдайтын адаммын деп есептейді. Сіз оның таңдауына күмән келтіру арқылы оның өзіне деген сеніміне соққы бересіз. Нәтиже: Ол өзін ақтау үшін сізбен дауласа бастайды. Ол нашар жеткізушінің жасаған болмашы жақсылықтарын алға тартып, сізді «жау» ретінде көреді. Сіз қаншалықты дәлелдеген сайын, ол өз позициясына соншалықты беки түседі.
Соңында міндетті түрде: - Ешқандай сөзді блоктама - Html tag керек емес - Аудару барысында аттап кетуге тисті мазмұндар: Кітап мазмұны, Баспа информациясы, Авторлық, баспа құқығы мәліметтері, Индекстер, web url жарнамалық жалғанымдары.
Жақсырақ жол бар. Тікелей қарсыласудың — мейлі ол эмпирикалық дәлелдермен болсын, мейлі қате іс жасап жатқан жеткізушіні (вендорды) жамандаумен болсын — орнына, шебер сұрақ арқылы түйсінуді оятыңыз.
«Джон, айтыңызшы; сізге ABC жеткізушісінің ең ұнайтын тұсы не? »
Бұл «өзіне-өзі қол жұмсаумен» тең сұрақ болып көрінуі мүмкін. Неліктен оларға жеткізушінің ұнайтын тұстарын айтқызуыңыз керек? Бұл бүкіл мақсатқа қайшы емес пе?
Көптеген адамдардан бір нәрсенің несі ұнайтынын сұрағанда, сіз negativity bias (жағымсыздыққа бейімділік — адамның жағымды ақпараттан қарағанда жағымсыз ақпаратқа көбірек көңіл бөлуі) құбылысын өз пайдаңызға қолданасыз. Көптеген адамдар бірнеше жағымды тұстарын айтады да, тез арада жағымсыз жақтарына ауысады, өйткені сіз білетіндей, адамдар жағымдыдан қарағанда жағымсызға көбірек бейім келеді — бұл біздің табиғатымыз.
Сізге тек мүдделі тараптан оған не көбірек ұнайтынын сұрау арқылы осы мінез-құлықты қозғау керек. Бұл оның сіздің әрекетіңізге қатысты күтімін бұзу арқылы қосымша әсер береді, осылайша оны өзіңізге тартып, белсенділігін арттырады.
Бұл мүдделі тараптың жеткізуші туралы шағымдануын және кемшіліктер мен сәтсіздіктер тізімін айтуын әлдеқайда жеңілдетеді. Ол өз наразылығын өз еркімен білдіргенде, өзгеріс жасауға бел байлайды. Оның өзгеріс жасау ықтималдығы артады, өйткені оның іс-әрекеті жеткізуші туралы жаңа сенімімен сәйкес келуі тиіс — бұл dissonance (диссонанс — адамның ішкі наным-сенімдері мен іс-әрекеттерінің арасындағы қайшылықтан туындайтын жайсыздық) ауырсынуынан қашу үшін қажет.
Барлығын біріктіру
Сатып алу — бұл стресске толы эмоционалды тәжірибе. Мүдделі тараптар таңдаудың көптігінен, қате ақпараттан және әрбір сатушының «мен де сондаймын» деген шексіз уәделерінен шаршайды. Олар күрделі, ретсіз және кейде хаосты сату мен сатып алу процесінен қажыған. Қате таңдау жасаудың жазасы ауыр болуы мүмкін.
Көптеген жағдайларда сатып алу процесінің өзі status quo (қалыптасқан жағдай) бұзатын және ауырсыну, жайсыздық, диссонанс пен мәселені шешудің шұғыл қажеттілігін тудыратын триггерлік оқиғадан басталады. Соған қарамастан, тіпті шұғылдық пен дұрыс жұмыс істемеу жағдайында да, адамдар қақтығыстан, өзгерістен, тәуекелден және белгісіздіктен қашу үшін істі кейінге қалдырады.
Олар «түтін пердесінің» артына тығылады, ойлану керек дейді, басқа нұсқаларды қарастырады, құндылыққа емес, бағаға назар аударады, басқа адамдарды тартады және сізден қашады.
Сіз түпсаналық cognitive biases (когнитивті бұрмалау — ойлаудағы жүйелі қателіктер) жетегіндегі эмоционалды адамдармен жұмыс істейтініңізді түсінуіңіз маңызды. Қарсылықтар табиғатынан эмоционалды болып келеді, сондықтан логиканы енгізбес бұрын, алдымен эмоционалды деңгейдегі қарсылықтармен жұмыс істеу керек.
«Жоқ» дегеннен асып өту үшін сізге байсалдылықты, сенімділікті және эмоционалды бақылауды дамыту қажет. Сізге қарсылықты жеңуге, кедергілерден өтуге және «иә» деген жауапқа жетуге көмектесетін қарсылықтармен жұмыс істеу фреймворктерін меңгеру керек болады.
Ескертпелер
- Antonio Damasio, Descartes' Error: Emotion, Reason, and the Human Brain (New York: Penguin Books, 2005; алғаш рет 1994 жылы жарияланған).
- Richard Culatta. “Cognitive Load Theory (John Sweller),” InstructionalDesign. org, 2015, http://www. instructionaldesign. org/theories/cognitive-load. html.
- Dr. Mark P. Mattson, “Superior Pattern Processing Is the Essence of the Evolved Human Brain,” Frontiers in Neuroscience 8 (2014): 265, http://www. ncbi. nlm. nih. gov/pmc/articles/PMC4141622/.
- Vocabulary. com, “heuristic,” Vocabulary. com Dictionary, https://www. vocabulary. com/dictionary/heuristic.
- Daniel Kahneman, Thinking, Fast and Slow (New York: Farrar, Straus and Giroux, 2011).
- Lori A. Harris, CliffsAP Psychology (Hoboken, NJ: John Wiley & Sons Inc. , 2007), p. 65.
- 4-ескертпені қараңыз.
- 5-ескертпені қараңыз.
- Leon Festinger, A Theory of Cognitive Dissonance (Stanford, CA: Stanford University Press, 1962).
5
Қарсылықтар — бұл бас тарту емес, бірақ солай сезіледі
Мен бас тартуды (rejection) бақыт деп санаймын, өйткені бұл ғаламның сізге бұдан да жақсы нәрсе бар екенін айту тәсілі. — Michelle Phan
Мен жоғары сыныпта оқып жүргенде, мектеп бітіру кеші (prom) үлкен оқиға болатын — жасөспірім ұлдар мен қыздар үшін бұл ересек өмірге жасалған үлкен қадамдардың бірі еді. Мен толқып жүрдім, бірақ менде үлкен мәселе болды. Маған жұп керек еді. Әрине, мен армандаған қызыммен барғым келді.
Менің сезінген уайымым миллиондаған жоғары сынып оқушылары бастан өткерген мазасыздықпен бірдей еді — бұл есею кезеңінің бір сынағы сияқты. Бірнеше апта бойы мен одан сұрауды кейінге қалдырдым. Мен оның асханада достарымен бірге отырғанын бақылайтынмын. Дәлізде қасынан өткенде, ол да мен сияқты ойлап жүр ме екен деп іштей үміттенетінмін.
Ешқашан қолайлы уақыт болмады. Мен онымен оңаша қала алмадым. Тиісті сөздер таба алмадым. Айналада адам көп болды. Қазір сұрауға болмайтынының 101 себебі табылды.
Осылайша, қысқы семестрдің көп бөлігін мен ең маңызды қадамды жасап, одан сұраудың орнына, мектеп кешіне бірге барамыз деген қиялмен өткіздім. Алайда уақыт тығыз болғандықтан, маған бірдеңе істеу керек болды.
Ақырында, батылымды жинап, одан сұрадым. Бұл қорқынышты тәжірибе болды. Сөздерді әрең шығарып, өзімді ыңғайсыз және сенімсіз сезіндім. Жүрегім атқақтап, алақаным терледі. Аузымды аша салысымен өкіндім.
Басымда сан рет қайталаған сөздерім қате шықты — бұл өте ыңғайсыз, түсініксіз былдыр болды. Осы сәтте мектептегі ең сұлу қызбен кешке бару туралы арманым күл-талқан болды. Бәрі бітті деп ойладым.
Ол «иә» дегенде мен кетіп бара жатқан едім. Қорқыныш пен ұяттан басым айналып, басында не болғанын түсінбедім. Бірақ сол керемет, ғажайып, күтпеген «иә» деген сөзден кейін бәрі өзгерді!
Өзімді Олимпиаданың алтын медалін алғандай сезіндім. Ол «иә» деді, және кенеттен менің 16 жасар өмірімдегі бәрі тамаша болды. Мен мектеп кешіне ең үздік қызбен баратын болдым. Стресс пен мазасыздық сейілді.
Мен смокинг жалдадым, мейрамханаға тапсырыс бердім, лимузин мен гүл шоғын дайындадым. Үш апта бойы өмірімдегі ең бақытты шақты өткердім.
Содан кейін кенеттен, ескертусіз, бәрі күйреді. Келесі сабаққа бара жатқанымда, жұбымның бір құрбысы маған хат берді (бұл мессенджерлер шыққанға дейін болған еді). Мен оны асыға аштым. Бірақ қағаздағы сөздер төбемнен жай түскендей әсер етті. Мен сол жерде есеңгіреп, хатқа қарап тұрып қалдым.
Менің ең жаман қорқынышым орындалды. Жұбым ойын өзгертіп, менімен бармайтын болыпты. Ол жақсырақ серік тауып алыпты — кеш алдында бұрынғы жігіті пайда бола кетіпті.
Сол кездегі сезімдерімді сипаттау қиын, бірақ бомба жарылғандай болғаны есімде. Құлағым шыңылдап, көзім бұлдырап, қалған күнді есеңгіреп өткіздім.
Маған ұят болды, қорландым, ренжідім және ашуландым. Мен оған барып, бұл әрекетінің қаншалықты қате екенін айтқым келді, бірақ бармадым. Жай ғана жасып қалып, үйге барып, мұңымды ішіме бүктім. Басқа жұп табуға уақытым болса да, қатты соққы алғаным сондай, басқа ешкімнен сұрай алмадым. Мен мектеп кешіне бармадым — осы күнге дейін соған өкінемін. Оның орнына үйде тығылып отырып, өзімді сәтсіз (loser) сезіндім.
Бұл қорқынышты тәжірибе нағыз, қоспасыз бас тарту (rejection) еді. Ол жүрегімде сондай терең із қалдырды, мен бұл оқиғаны осы уақытқа дейін ешкімге айтқан емеспін. Тіпті әйелім де естімеген. Бұл әлі де ауыртады. Мұндай бас тарту өте жеке болып сезіледі.
Бірдей емес
Қарсылықтар (objections) — бұл бас тарту (rejection) емес. Қарсылықтар — бұл түсінбеушіліктің, уайымның, нұсқаларды саралаудың, түпсаналық когнитивті бұрмалаулардың, тәуекелден қашудың, когнитивті шамадан тыс жүктеменің және өзгерістен қорқудың белгісі. Қарсылықтар — адамның шешім қабылдау процесінің табиғи бөлігі. Көп жағдайда қарсылықтар сіздің клиентіңіздің әлі де қызығушылық танытып отырғанының белгісі.
Сұрақтар — бұл бас тарту емес. Потенциалды клиенттер мен тапсырыс берушілер алға жылжымас бұрын жауап алуы тиіс орынды, бірақ қиын сұрақтарды жиі қояды.
Келіссөздер — бұл бас тарту емес. Келіссөздер — бұл клиенттің қызығушылық танытып, сатып алуға дайын екендігінің айқын көрсекіші; бұл екі жаққа да тиімді мәміле жасау үшін есік ашық деген сөз.
Қарсылықтар, сұрақтар және келіссөздер осылай естіледі:
«Білмеймін; маған бұл туралы ойлану керек». (Қарсылық)
«Мұны бастығыммен (әйеліммен, күйеуіммен, досыммен және т.б.) ақылдасуым керек». (Қарсылық)
«Алға жылжымас бұрын, біз барлығын реттеп алуымыз керек». (Қарсылық)
«Қазір уақытым жоқ». (Қарсылық)
«Бізді қызықтырмайды». (Қарсылық)
«Мен басқа нұсқаларды қарастырғым келеді». (Қарсылық)
«Неге бұл нұсқа соншалықты қымбат тұрады?» (Сұрақ)
«Неге біз жеткізуді ертерек ала алмаймыз?» (Сұрақ)
«Неге ол былай емес, олай жұмыс істейді?» (Сұрақ)
«Сіздің бағдарламалық жасақтамаңыз бәсекелестеріңізден несімен ерекшеленеді?» (Сұрақ)
«Баға бойынша жеңілдік жасай аласыз ба?» (Келіссөз)
«Мұны тезірек бітіре аласыз ба?» (Келіссөз)
«Орнату ақысын төмендетудің жолы бар ма?» (Келіссөз)
«Мен сізбен жұмыс істегім келеді, бірақ...» (Келіссөз)
Бас тарту (rejection) — бұл идеяны немесе өтінішті қабылдаудан үзілді-кесілді бас тарту. Бұл кейде қатал және әдейі айтылған үнмен жеткізілетін нақты «жоқ» деген жауап. Сирек жағдайларда бас тарту жеке қорлау ретінде айтылуы мүмкін.
Бас тарту осылай естіледі:
«Офисімнен табаныңды жалтырат, ақымақ!» (Бас тарту!)
«Мені мына тізімнен алып таста және маған ешқашан хабарласпа!» (Бас тарту!)
«Сен де, сенің компанияң да оңып тұрған жоқсыңдар!» (Бас тарту!)
«Жер бетіндегі соңғы адам болсаң да, сенімен жұмыс істемес едім!» (Бас тарту!)
«Жөніңе кет!» (Бас тарту!)
Телефон тұтқасын тастай салу немесе есікті тарс жауып алу (Бас тарту!)
Сауда-саттықта ең айқын, жеке және қатал бас тартулар воронканың ең жоғарғы бөлігінде, бейтаныс адамдардың мазасын алып, уақытын сұраған кезде орын алады. Сату процесіне өткеннен кейін, сіз нақты бас тартуды сирек кездестіресіз. Оның орнына сіз сату әңгімелерін бұзатын red herrings (жалған із — назарды басқа жаққа аударатын сылтау немесе маңызсыз мәселе), келесі қадамға өтуге қарсылықтар және сатып алу міндеттемелеріне қарсылықтар аласыз.
Бірақ солай сезіледі
Қарсылық, сұрақ, келіссөз және бас тарту арасында өте үлкен айырмашылық бар. Өте үлкен айырмашылық. Мәселе мынада: сұрақ қойғаннан кейінгі сәтте, сезімдеріңіз билеп тұрғанда, олардың айырмашылығын ажырату қиын болуы мүмкін.
Таза эмоционалды деңгейде бас тарту мен қарсылықтар бірдей сезілуі мүмкін және жиі солай болады. Себебі бас тарту мынадай болуы мүмкін:
Нақты: Нағыз бас тарту.
Күтілетін: Бас тарту мүмкіндігі туралы уайымдау мазасыз сезімдер толқынын тудыруы мүмкін.
Қабылданатын: Қарсылықты, сұрақты немесе келіссөз жасау әрекетін нағыз бас тарту деп қателесу, бас тартуға ұқсайтын табиғи эмоционалды және нейрофизиологиялық реакция тудыруы мүмкін.
Қарсылықты нағыз бас тартудай сезіндіретін нәрсе — бұл бас тартуды күту немесе солай қабылдау.
Әрине, мен алдыңғы бөлімдегідей қарсылық пен бас тарту арасындағы айырмашылықты көрсетіп, мұны қисынды түрде түсіндіруге тырыса аламын. Дүние жүзіндегі сату бойынша оқу залдарында дәл осылай жасалады. Тренерлер қарсылықтарды сіздің ұтымды миыңызға (rational brain) жүгіну арқылы шешеді. Олар сізге қарсылықтарды жеке қабылдамауды — оларға мән бермей, өте шығуына жол беруді бұйырады.
Сол сияқты, сату жөніндегі сарапшылар үстелді ұрып тұрып, сізге шыдауды немесе берілмеуді айтады. Бірақ бұл айғай-шудың көпшілігі тиімсіз. Егер сатушыларға «шыда және қарсылықты жеке қабылдама» деп айту жұмыс істесе, бәріміз қалағанымызды сұраудың және «жоқ» дегеннен асып өтудің чемпионы болар едік. Саусағыңызды бір шерткенде бас тартудан арылып, оны жеке қабылдамай қоя аласыз деу — мүлдем жалған деп есептеймін.
Мотивациялық сөйлеуден немесе күшті хабарламадан кейін бас тартуға қарсы тұру үшін шабыттанып, ынталануға болатынына күмән жоқ. Мәселе мынада, мұндай мотивация ең жақсы жағдайда уақытша ғана. Мазасыз сезімдерді бақылаудың тұрақты әдістерінсіз, сіз тез арада бас тартудан қашатын немесе оны айналып өтетін табиғи күйіңізге ораласыз.
Сату бойынша тренерлер мен сарапшылар: «Оған мән бермеңіз» сияқты сөздерді айтады, өйткені бас тартудың (нақты, күтілетін немесе қабылданатын) ауырсынуын мойындап, адамдарға онымен қалай жұмыс істеуді үйреткеннен қарағанда, жаттанды сөздер айтып, оны ақылмен түсіндіру оңайырақ.
Сізге неге қарсылықтарды жеке қабылдамау керектігі туралы айту сіз сезінетін эмоционалды ауырсынуды жоймайды немесе жоққа шығармайды. Егер сіз сезімсіз психопат болмасаңыз, бас тарту жанды ауыртады, ал қарсылықтар жаныңызға батады.
Ешкім айтпайтын ақиқат мынада: бас тартуға (күтілетін, қабылданатын немесе нақты) жауап ретінде сезінетін ауырсынуыңыз эмоционалды болғаны сияқты, биологиялық та болып табылады.
Ең қиыны, сіз бұл ауырсынудан бас тартуға ұқсайтын кез келген нәрседен аулақ жүру арқылы қысқа мерзімді перспективада қаша аласыз. Бірақ отбасыңызды асырай алмау, ипотеканы төлей алмау, болашағы жоқ жұмыста істеу, жұмыстан шығарылу, нақты әлеуетіңізге жете алмау немесе өкініш (шешілмейтін жалғыз сезім) сезімі ұзақ мерзімді перспективада әлдеқайда қатты ауыртады.
Табысты болу үшін сізге қалаған нәрсеңізді сұрауды және оның салдарымен күресу стратегияларын үйрену керек болады.
Бұл сапардың бірінші қадамы бас тартудан қорқудың төркінін нақты түсінуден және оның сату мансабыңызда қалай көрініс тауып, жолыңызды бөгейтінін сезінуден басталады.
Келесі қадам — өзіңіздің мазасыз сезімдеріңізді және эмоционалды триггерлеріңізді тани білуді дамыту.
Соңында, қарсылық алған кезде мазасыз сезімдерді басқаруға мүмкіндік беретін фреймворктар мен стратегиялар жиынтығы қажет, бұл сізге «жоқ» деген жауаптан тиімдірек өтуге мүмкіндік береді.
6
Ауырсынудың артындағы ғылым
Біз бас тартуды романтизацияламауымыз керек. Бас тартуда ешқандай романтика жоқ. Ол қорқынышты. — Marlon James
Біздің көптеген мінез-құлқымыздың бастауы — жақсы да, жаман да, бұзушы да, тиімді де — біздің санамыздан тыс жерде басталады. Біз әрекет етеміз, бірақ егер арнайы көңіл бөліп, түйсінбесек, неге бұлай істеп жатқанымызды білмейміз.
Түйсіну (Awareness) — бұл сіздің айналаңыздағы адамдар мен қоршаған ортаға эмоционалды жауаптарыңыз ниеттеріңіз бен мақсаттарыңызға сәйкес келуі үшін өз эмоцияларыңызды бақылау, бағалау және реттеу бойынша саналы және әдейі жасалған таңдау. Неліктен қарсылықтардан қорқатыныңызды түсіну ауырсынудың артындағы ғылымды интеллектуалды түсінуден басталады.
Өзіңізді осыдан 40 000 жыл бұрын өмір сүргендей елестетіңізші. Сіз қазіргі Франция аумағындағы аңшы-жинаушылар қауымдастығында бір топ адаммен бірге үңгірде тұрасыз. Бұл қауіпті әлем. Көрші тайпалар тапшы ресурстар үшін күреседі және бәсекелеседі. Сіз кешкі асқа аң аулауға шыққанда, әдетте сізді де бір нәрсе аулап жүреді. Бұл «ең мықтысы ғана тірі қалатын» қатал әлем.
Сіз бәріне тайпаңызға тәуелдісіз. Жалғыз тірі қала алмайсыз. Егер сізді үңгірден қараңғылыққа қуып жіберсе, сізде от, тамақ, қорғаныс және серік болмайды. Негізінде, бұл өлім жазасымен тең. Тамақ, баспана, көлік және тіпті серік табу смартфоныңыздың экранын бір басу арқылы жүзеге асатын біздің технологиялық дамыған заманымызда мұндай әлемді елестету қиын.
Дәл осы қатыгез және кешірімсіз ежелгі әлемде адамдар бас тартуға (rejection) деген сезімталдықты дамытты. Бас тартудың ауырсынуы ерте ескерту жүйесі ретінде қызмет етті: егер адамның мінез-құлқы өзгермесе, оны үңгірден қуып жіберу немесе шеттету қаупі төніп тұрғанын білдірді. Бұл қарапайым, бірақ қуатты тірі қалу механизмі еді.
Бас тартудың ауырсынуына сезімталдықты дамытқан адамдар топта тиімдірек жұмыс істей алды. Олардың тірі қалу және ДНҚ-сын кейінгі ұрпаққа қалдыру ықтималдығы жоғары болды. Осылайша, бас тартудан қорқу бәсекелестік, эволюциялық артықшылыққа айналды.
Адамзат тарихында жер аудару (banishment) өлімнен де жаман деп есептелген. Ежелгі әдебиеттегі оқиғалар оны жиі солай суреттейтін. Бүгінде жер аудару өлім жазасынан алыс болса да, адамдар топтарында дәл осындай динамика сақталған. Бас тарту бізге қалай әрекет ету керектігін және топтық нормаларға сәйкес келуді үйрететін ауыр эмоционалды тәжірибе болып қала береді.
Биологиялық реакция
Бұл сондай-ақ адамдарға бас тартуды басқа эмоцияларға немесе тіпті физикалық ауырсынуға қарағанда еске түсіру және қайта сезіну неге оңай екенін түсіндіреді. Миыңыз бас тарту ауырсынуына басымдық береді, өйткені бұл ауырсынуды есте сақтау сізге әлеуметтік зиянды қателіктерді қайталамауды және көршілердің жек көруіне ұшырамауды ескертеді.
Бас тартуды басқа адам эмоцияларынан ерекшелейтін нәрсе — оны анық қайта сезіну мүмкіндігі. Егер сіз өткендегі бас тарту туралы естелікті қозғасаңыз, сол кездегі ауыр сезімдерді қайта жаңғыртып, қайта бастан кешіру оңай екенін байқайсыз. Басқа эмоциялар үшін бұл дұрыс емес. Сіз оларды есте сақтауыңыз мүмкін, бірақ оларды қайта сезіну қиын.
Сондықтан маған мектеп бітіру кеші туралы айту өте қиын және неліктен бас тарту (қабылданатын немесе нақты) туралы естелік сатушылардың сұрауға деген сенімділігін жоғалтатынын түсіндіреді.
Бас тарту басқа эмоциялардан ерекшеленеді. Көптеген эмоциялар миыңыздың limbic system (лимбикалық жүйе — мидың сезімдерге, мінез-құлыққа және есте сақтауға жауап беретін бөлігі) деп аталатын эмоционалды орталығында туындап, өмір сүрсе, бас тарту миыңыздың физикалық ауырсынумен байланысты аймақтарын белсендіреді. Бас тарту, басқа барлық эмоциялардан айырмашылығы, физикалық ауырсынуға еліктейді, сондықтан ол қатты ауыртады. Ғалымдар тіпті тиленол ішу бас тартудың ауырсынуын азайтатынын, ал басқа эмоцияларға ешқандай әсер етпейтінін анықтады.
Бас тарту адамдарда биологиялық реакцияға айналды, өйткені ол біздің тірі қалуымыз үшін өте маңызды болды. Бірақ бас тарту парадокста өмір сүреді. Ол әрі мықты ұстаз, әрі армандарыңызды күйрететін жойқын күш.
Шын мәнінде, бұл екі жүзді қылыш сияқты. Бір жағынан, ол сізге басқа адамдармен бірге өмір сүру үшін әлеуметтік бейімделуге көмектеседі. Екінші жағынан, ол сіздің мақсаттарыңызға жету қабілетіңізге кедергі келтіретін мазасыз эмоциялар толқынын тудырады. Бұл сауда-саттық мамандығында бәрінен де айқын көрінеді.
Адамның ең тойымсыз мұқтаждығы
Әрбір адамның өзін маңызды сезінуге — өзінің құнды екенін және бір топқа тиесілі екенін білуге деген тойымсыз, толмайтын мұқтаждығы бар. Өзін маңызды сезінуге деген бұл қажеттілік адам мінез-құлқының негізі болып табылады. Біз жасайтын барлық нәрсе — жақсы да, жаман да — осы тойымсыз мұқтаждық төңірегінде болады.
Дәл осы қабылданғысы келу қажеттілігі бас тартуды күшті эмоционалды тұрақсыздандырғышқа айналдырады. Сіз бас тарту алған кезде, кенеттен өзіңізді жалғыз, оқшауланғандай сезінесіз. Бұл ауырсынуды тек сіз ғана сезініп жатқандай көрінеді. Ішкі сөзіңіз (self-talk) жағымсыз жаққа өзгереді. Сіз өзіңіздің құндылығыңызға шүйлігіп, өзіңізге деген сенімділікті жоя бастайсыз, бұл сенімсіздікті тудырады. Топқа тиесілі болуға деген эмоционалдық құштарлығыңыз артып, жабысқақтық, асығыстық пен шарасыздық сияқты мазасыз эмоцияларды тудырады.
Бұл мұңды құлдырау спиралінде сіз қисынсыз әрекет ете бастайсыз, ал мазасыз эмоцияларыңыз одан да көп бас тартуға әкеп соғады. Бұл, өз кезегінде, депрессияға, мұңға, қызғанышқа, оқшаулануға, іштарлыққа, кінә сезіміне, ұятқа және мазасыздыққа әкеледі. Төрелік жасау мен жағдайды бағалау қабілеті зардап шегеді.
Осы эмоционалды дауылдың ішінде сіз тіпті ашуланып, басқа адамдарға шүйлігуіңіз мүмкін. Көптеген зерттеулер көрсеткендей, тіпті жеңіл бас тартуға ұшыраған адамдардың өз агрессиясын басқа адамдарға, соның ішінде жазықсыз куәгерлерге бағыттауға бейімділігі бар.
Қатысушыларға бейтаныс адамдар бас тартқан, бірақ кейіннен ол адамдардың жай ғана зерттеуші екендігі және бас тартудың шын емес екендігі айтылған зерттеулерде қатысушылар бәрібір өздерін бас тартылғандай сезінген. Басқа эксперименттерде, қатысушыларға олардан бас тартқан адам ККК сияқты жек көрінішті топтың мүшесі екендігі айтылған кезде де, адамдар бас тартудың ауырсынуын сезінуді жалғастырған.
Бұл зерттеулер бас тартудың ең үлкен мәселесін көрсетеді. Оны қисынмен түсіндіру мүмкін емес; ол ақылға бағынбайды. Сондықтан сізге оны жеке қабылдамауды айту жұмыс істемейді.
Ескертпелер
2011 жылы National Academy of Sciences басылымында жарияланған миды зерттеу нәтижелері әлеуметтік шеттету мен физикалық ауырсынудың екеуі де мидың екіншілік соматосенсорлық қыртысы (мидың түйсіктерді өңдейтін бөлігі) мен дорсальды артқы аралшық аймақтарында белсенділік тудыратынын көрсетеді. Ал 2017 жылы Social Cognitive and Affective Neuroscience журналында жарық көрген зерттеу біз әлеуметтік шеттетуді бастан өткергенде де, басқалардың шеттетілгеніне куә болғанда да мидың артқы аралшық қыртысы мен екіншілік соматосенсорлық қыртыс бөліктерінің белсендірілетінін дәлелдейді.
Мичиган университетінің медициналық мектебі зерттеушілерінің шағын зерттеуі де әлеуметтік ауырсынуға жауап ретінде мидың мю-опиоидты рецепторлық жүйесі (ауырсынуды басатын табиғи жүйе) табиғи ауырсынуды басатын заттарды немесе опиоидтарды бөлетінін көрсетті. Бұл физикалық ауырсыну кезінде опиоидтарды бөлетін жүйемен бірдей болып шықты. Қараңыз: “Social rejection shares somatosensory representations with physical pain”, авторы: Итан Кросс, Марк Г. Берман, Уолтер Мишел, Эдвард Э. Смит және Тор Д. Уэйгер, http://www.pnas.org/content/108/15/6270.full.pdf.
Guy Winch, Emotional First Aid: Healing Rejection, Guilt, Failure, and Other Everyday Hurts (New York: Plume, 2014).
Guy Winch. “Why rejection hurts so much and what to do about it,” Ideas.TED.com, December 8, 2015, http://ideas.ted.com/why-rejection-hurts-so-much-and-what-to-do-about-it/.
Guy Winch. “10 Surprising Facts About Rejection,” Psychology Today, July 3, 2013, https://www.psychologytoday.com/blog/the-squeaky-wheel/201307/10-surprising-facts-about-rejection.
Сол жерде.
7 Шеттетудің қарғысы
Психикалық тұрғыдан ауыр кез келген нәрсені жеңудің жолы — оны біртіндеп қабылдау. Сана алдында тұрған ауырсынудың алып айсбергін көтере алмайды, бірақ соңы бар қысқа қиындықтармен күресе алады. — Джо Де Сена
Міне, осылай. Сату саласының мамандары үшін мәселе осы жерден басталады. Шеттетуден қашу біздің ДНҚ-мызға жазылған — бұл алдымен биологиялық, содан кейін эмоционалдық және уақыт өте келе тәжірибе арқылы бекитін қасиет.
Адам ретінде біз шеттетілген кезде ауырсынуды сезінуге бағдарланғанбыз.
Бұл ауырсыну қорқынышты тудырады, ол алдын ала сезілген, болжамды немесе шынайы болуы мүмкін.
Шеттетуге сезімталдығы жоғары болған ертедегі адамдардың өз ДНҚ-сын кейінгі ұрпаққа қалдыру мүмкіндігі көбірек болды, сондықтан эволюция бұл қасиетті қолдады.
Тіпті қазіргі қоғамда шеттету ауырсынуы бізге көпшілік алдында өзімізді қалай ұстау керектігін, топта қалай жұмыс істеуді, қалай дос табуды және ортаға қалай сіңісуді үйретеді.
Бірақ сату кәсібінде:
Ең маңызды дағды — сұрау (ұсыныс тастау).
Сіз сұраған кезде, міндетті түрде қарсылықтар болады.
Қарсылықтарды күту шеттетуден қорқу сезімін тудырады.
Қарсылықтар — бұл шеттету емес, бірақ олар солай сезіледі.
Қарсылық кезінде сезінетін жалған шеттету сезімі мазасыз эмоциялар тасқынын тудырады.
Ештеңе де бір нәрсені сұрау және кейінгі қарсылықтармен жұмыс істеу сияқты жоғары деңгейдегі эмоционалды бақылауды талап етпейді.
Бұл бізді осы кітаптағы тағы бір маңызды сабаққа алып келеді: Сату туралы әрбір келіссөзде эмоционалды бақылауды барынша ұстаған адам өзі қалаған нәтижеге жетудің ең жоғары ықтималдығына ие болады.
Басқа адамдардың эмоцияларына әсер етпес бұрын, алдымен өз эмоцияларыңызды бақылауға алуыңыз керек. «Жоқ» деген жауаптың кез келген түрінен өту эмоционалды бақылаудан басталып, сонымен аяқталады.
Сату — бұл табиғи емес мамандық
Автор Дэниел Пинк өзінің керемет «To Sell is Human» («Сату — адамға тән») атты кітабында сатудың адам болмысының ажырамас бөлігі екенін дәлелдейді. Және ол хақ. Сату — топта жұмыс істеу мен өмір сүрудің табиғи бөлігі. Біз бәріміз үнемі бірдеңе сатып жүреміз. Көбінесе бұл балаларымызды, жұбайымызды, туыстарымызды, достарымызды, әріптестерімізді немесе бастығымызды біздің идеяларымызды қабылдауға және өтініштерімізді орындауға көндіру түрінде болады.
Мұндайда аздаған, кейде тіпті ашық шеттету бізді мақсатымызға жетелейтін ең тиімді жолға бағыттайды.
Шеттету:
Қалағанымызға қол жеткізу үшін өтініштерімізді қалай өзгерту керектігін үйретеді.
Қашан келісімге келу немесе келіссөз жүргізу керектігін айтады.
Өтінішіміздің немесе идеямыздың ешқашан қабылданбайтын кезін көрсетеді.
Өз пікірімізді дәлелдеуде шектен шығып бара жатқанда ескертеді.
Жеке қарым-қатынастарымыздағы шекараларды ашады.
Бірақ сатудың жөні бөлек. Кәсіби сатудың шеттетуге толы ортасында шеттету бағыттаушы емес, көбіне қабырға сияқты әсер етеді. Бұл қабырғаға тап болғанда, сіз кері бұрылып кете алмайсыз. Тұрған орныңызда қалып, ештеңе істемей отыра алмайсыз. Сіз одан өтудің жолын — айналып өту, үстінен секіру, астынан өту немесе «жоқ» дегенді тесіп өту жолын табуыңыз керек.
Сату — жер бетіндегі ең қиын мамандықтардың бірі, өйткені табысты болу үшін сіз шеттетуді өзіңіз іздеп табуыңыз керек. Сату кәсібінде сіз шеттетуден қорқудың табиғи сезімін тізгіндеп, қалағаныңызды сұрап, ықтимал шеттетуге тіке қарауыңыз қажет. Бұл адам үшін табиғи қалып емес.
Сату воронкасының жоғарғы жағында клиент іздеуде болсаңыз да, сату процесінде келесі қадамдарды сұрасаңыз да немесе сатып алу туралы міндеттеме талап етсеңіз де, сіздің жұмысыңыз «шеттету магнитіне» айналуды талап етеді.
Соғыс немесе қаш — мазасыз эмоциялардың бастауы
Шеттетуге деген нейрофизиологиялық және эмоционалдық реакцияларыңызды басқаратын биология өте қуатты. Сіз қарсылықтар мен ықтимал шеттетуге өз еркіңізбен және саналы түрде барған жағдайларда қорқыныш сезінесіз. Тамырыңыз жиі соғып, тынысыңыз тарылып, мазасыздық күшейеді.
Мазасыз эмоциялар теңізін тудыратын эволюциялық күштер іске қосылады. Шеттету қаупіне нейрофизиологиялық жауап сенімділік пен байсалдылықты сақтауды қиындатады. Назарды басқару қиынға соғады. Ойлау процесі бәсеңдейді. Зерттеулер көрсеткендей, сіз шеттету туралы уайымдап тұрғанда IQ деңгейіңіз төмендейді — бұл қарсылықтан өтіп, мәмілені сақтап қалу үшін 100 пайыз интеллектуалдық өткірлік қажет болған кезде үлкен кедергі.
Сату қоңырауының эмоционалды шиеленіскен атмосферасында бақыланбаған эмоциялар сіздің ең қауіпті жауыңызға айналады. Сұрар алдында, сұрау кезінде, қарсылық кезінде, ортадағы үнсіздікте және «жоқ» дегеннен өтуге тырысқанда, сізді мазасыз эмоциялар билеп алады.
Адам миы — жер бетіндегі ең күрделі биологиялық құрылым — таңғажайып нәрселерге қабілетті. Соған қарамастан, өзінің шексіз күрделілігіне қарамастан, сіздің миыңыз әрқашан бір қарапайым міндетке назар аударады — сізді тірі қалуыңыз үшін қауіп-қатерден қорғау.
Гарвард профессоры және психологы доктор Уолтер Кэннон мидың қауіпке қалай жауап беретінін сипаттау үшін «соғыс немесе қаш» (қауіп төнгендегі ағзаның реакциясы) терминін енгізді. Бұл реакция бір жағдайда сізді ажалдан аман алып қалса, басқа жағдайда сатудағы қарсылықтар кезінде сізді жолдан тайдыратын мазасыз эмоциялар толқынын тудырады.
«Соғыс немесе қаш» — бұл қауіп төнгенде не соңына дейін тұру, не қашып құтылу туралы вегетативті, инстинктивті реакцияңыз. Сіздің миыңыз бен денеңіз қауіптің екі түріне жауап береді:
Физикалық: Сіздің физикалық қауіпсіздігіңізге немесе жақын адамыңыздың қауіпсіздігіне төнген қауіп.
Әлеуметтік: Сіздің әлеуметтік мәртебеңізге төнген қауіп: топтан шығарылу, басқалардың алдында нашар көріну, қабылданбау, төмендетілу, оқшаулану және шеттету.
«Соғыс немесе қаш» реакциясы өте қауіпті, өйткені ол рационалды ойлауды айналып өтетін нейрофизиологиялық жауап. Ол амигдаладан (мидың сенсорлық орталығы) басталады.
Амигдала (ол мидың лимбикалық жүйесінде немесе эмоционалды орталығында орналасқан) сенсорлық ақпараттан қауіпті танып, мишыққа (сіздің вегетативті миыңызға) қауіп туралы белгі береді. Мишық қанға нейрохимиялық заттар мен гормондарды, соның ішінде адреналин, тестостерон және кортизолды бөліп, сізді не соғысуға, не қашуға дайындайды.
Жүрек соғысы жиілеп, тері қызарып, көз қарашығы үлкейеді. Сіз шеткі көру қабілетін жоғалтасыз, асқазаныңыз түйіліп, қан тамырлары тарылады, ас қорыту баяулайды және сіз дірілдей бастайсыз.
Денені қорғануға дайындау үшін бұлшықеттерге оттегі мен глюкозаға бай қан құйылады. Алайда, қан мөлшері шектеулі болғандықтан, ол маңызды емес мүшелерден бұлшықеттерге қарай бағытталады.
Қан азаятын осы «маңызды емес» аймақтардың бірі — неокортекс (мидың саналы, логикалық ойлауға жауапты жаңа қабығы). Эволюциялық тұрғыдан алғанда, қауіп төнгенде нұсқаларды ойлап отыру тиімсіз болып шықты. Тірі қалу үшін жылдам қимылдау керек.
Қан неокортекстен кеткенде, сіздің когнитивті қабілетіңіз «мас маймылдың» деңгейіне түседі. «Соғыс немесе қаш» күйінде сіз ойлай алмайсыз, сөз таба алмай қиналасыз және өзіңізді басқара алмайтындай сезінесіз. Ойыңыз шатасып, алақаныңыз терлеп, асқазаныңыз түйіліп, бұлшықеттеріңіз ширығады.
Егер сіздің реакцияңыз «соғысу» болса, сіз қорғанысқа көшіп, ашуланып, тітіркеніп, клиентке сөзбен шабуыл жасауыңыз мүмкін. Өз пікіріңізді дәлелдеу үшін басқа адамның сөзін бөліп, оның маңыздылығын төмендетіп, <span data-term="true">реактанс</span> (біреу еркіндікті шектегенде туатын қарсылық) тудыруыңыз мүмкін. Нәтижесінде туындаған айтыс қарсылықпен жұмыс істеу процесін тоқтатады.
Егер сіздің реакцияңыз «қашу» болса, сіз міндеттемелерді сұрағанда енжар және батылсыз боласыз, келіссөздерде тез берілесіз және қарсылықтармен жұмыс істегенде өзіңізге сенімсіз әрі әлсіз көрінесіз.
«Соғыс немесе қаш» күйінде, рационалды араласусыз сізді мазасыз эмоциялар билеп алып, бақылауды жоғалтасыз. Сіз қарсылықтар қабырғасына соғылып, есеңгіреп, абдырап қаласыз. Клиент іздеуден бастап, келіссөздер мен мәмілені жабуға дейінгі әрбір қадамда мазасыз эмоцияларды басқара алмау — сатушылардың сәтсіздікке ұшырауының басты себебі.
Сіз және жер бетіндегі әрбір адам күресуі керек мәселе — сіз «соғыс немесе қаш» реакциясын және оның жағымсыз физикалық көріністерін мүлдем бақылай алмайсыз. Бұл сіздің келісіміңізсіз болады.
Бұл сіз эмоцияларыңызды басқара алмайсыз дегенді білдірмейді — тек нейрофизиологиялық «соғыс немесе қаш» реакциясы сіздің бақылауыңыздан тыс екенін білдіреді. Ең бастысы — мазасыз эмоциялардан жоғары тұру, байсалдылықты қалпына келтіру, инстинкттерді тізгіндеу және өз жауабыңызды саналы түрде таңдау үшін неокортексті (рационалды миды) бақылауға алуға мүмкіндік беретін тактикалар мен стратегияларды үйрену.
8 Шеттетуге төзімділік
Сіздің келісіміңізсіз ешкім сізді төмендете алмайды. — Элеонор Рузвельт
Үйде отырсыз деп елестетіңіз, кенеттен есік қоңырауы соғылады. Сіз қонақ күтпеген едіңіз. Сіздің миыңызда есік алдында кім болуы мүмкін деген ойлар тізбегі жүре бастайды — сатушы ма, Иегова куәгерлері ме, скаут қыздар ма, көрші ме, әлде жеткізу қызметі ме? Мүмкін сіз ең жаманын ойлап, тонағысы келетін қылмыскерді елестететін шығарсыз. Қызығушылық пен қауіп аралас сезіммен есікті ашасыз. Бірақ ол сіз ойлағанның ешқайсысы емес. Алдыңызда футбол бутсысын киген, жинақы киінген жас қытайлық жігіт тұр. Күдікті дауыспен: «Сізге көмектесе аламын ба? » — деп сұрайсыз. Ол жарқын күлкімен: «Иә, мен сіздің аулаңызда футбол ойнап жатқан кезімді видеоға түсіріп беруіңізді сұрайын деп келіп едім», — деп жауап береді.
Осындай оғаш әрі күтпеген өтінішке сіздің реакцияңыз қандай болатынын бір сәт ойланыңыз. Содан кейін басқа адамның орнына тұрып, өтініш айтушының күйін елестетіңіз. Осы оғаш сәтте екі тарапты да мазасыз эмоциялар теңізі басып қалар еді.
Айтпақшы, бұл — шынайы оқиға. Цзя Цзян осылайша шеттетуге төзімді болып шықты. Біз Цзя Цзянға сәлден кейін ораламыз, бірақ алдымен шолу жасайық:
Сату саласындағы мансапты таңдағанда, сіз шеттетуді өз еркіңізбен іздеуге келісесіз.
Шеттетуді іздеу адам үшін табиғи нәрсе емес.
Сату кәсібінде қалағаныңызды алу үшін, қалағаныңызды сұрауыңыз керек.
Бір нәрсені сұрағанда, адамдар сізге «жоқ» деп айтады.
Шеттетуден қашудың жалғыз жолы — ешқашан сұрамау.
Демек, табысты болу үшін сұрау тәртібін және «жоқ» дегеннен өту дағдыларын меңгеруіңіз керек.
Қарсылықтар — бұл шеттету емес, бірақ олар шеттету сияқты сезіледі.
Шеттету «соғыс немесе қаш» реакциясын тудырып, мазасыз эмоциялар толқынын шығарады: қорқыныш, сенімсіздік, күмән және тым қатты байлану.
Бұл эмоциялар сіздің келісіміңізсіз болады және сату келіссөздерін бұзуы мүмкін.
Сату келіссөздерінде эмоционалды бақылауды барынша ұстаған адам өзі қалаған нәтижеге қол жеткізудің ең жоғары ықтималдығына ие болады.
Сондықтан, жеңіске жету ықтималдығын арттыру үшін мазасыз эмоциялардан жоғары тұрып, оларды бақылауға алуыңыз керек.
Жеті мазасыз эмоция
Мазасыз эмоциялар назарды тұмандыратын, жағдайды түсінуді қиындататын, қисынсыз шешімдер қабылдауға мәжбүрлейтін, қате бағалауға әкелетін және сенімділікті түсіретін деструктивті мінез-құлықта көрініс табады.
Мына жеті мазасыз эмоция сіздің «жоқ» дегеннен өту қабілетіңізге кедергі келтіреді:
Қорқыныш — сатудағы көптеген сәтсіздіктердің негізгі себебі. Ол сізді батыл әрі нық сұраудың орнына күмілжіп, сылтау іздеуге мәжбүрлейді. Қорқыныш клиент іздеуге, жоғары лауазымды тұлғаларға шығуға, ықтимал қарсылықтарды ашық талқылауға, келесі қадамға өтуге, сатып алуды сұрауға, келіссөздерге және тиімсіз мәміледен бас тартуға кедергі жасайды. Ол объективтілікті бұлыңғырлатып, сенімсіздік тудырады.
Шарасыздық — бұл сізді мұқтаж және әлсіз ететін, қисынсыз ойлауға және нашар шешімдер қабылдауға итермелейтін мазасыз эмоция. Шарасыздық сізді басқа адамдар үшін бірден ұнамсыз және тартымсыз етеді, осылайша шеттетудің жаңа шеңберіне алып келеді. Шарасыздық — сенімсіздіктің анасы.
Өзіне сенімсіздік сенімділік пен батылдықты тұншықтырады. Ол сізге бүкіл әлемде тек сіз ғана арқаңызға «мені шеттетіңіз» деген жазу іліп алғандай сезім береді. Сенімсіздік шеттету әр бұрышта аңдып тұрғандай әсер қалдырады, сондықтан сіз өз көлеңкеңізден қорқатын боласыз.
Маңыздылыққа мұқтаждық — адамның негізгі қажеттілігі әрі әлсіздігі. Адам ретінде бәріміздің де қабылданғымыз келеді және өзімізді маңызды сезінгіміз келеді. Бұл қажеттілік бақылаудан шыққанда, ол ең мазасыз эмоциялардың біріне айналуы мүмкін. Шеттету табиғи түрде өзіңізді қабылданбаған және маңызды емес сезінуге мәжбүрлейді. Сіздің эгоцентрлік маңыздылыққа мұқтаждығыңыз шеттетуді қауіп ретінде қабылдап, «соғыс немесе қаш» реакциясын және қисынсыз мінез-құлықты тудырады. Маңыздылыққа деген шексіз мұқтаждық — тым қатты байлану мен жағынудың бастауы.
Байлану сізді жеңіске, қалағаныңызды алуға, басқалардың алдында жақсы көрінуге, бәрінің сізбен келісуіне және әрқашан құқылы болуға эмоционалды түрде соншалықты байлап тастайды, нәтижесінде сіз шынайылық пен объективтілікті жоғалтасыз. Байлану — өзін-өзі танудың жауы және елеске берілудің бастамасы.
Тыраштану (Жағыну) сізді сату мақсаттарыңызды ұмытып, басқа адамдарға жағуға тым қатты назар аударуға мәжбүрлейді. Сіз тез берілесіз және келісе саласыз. Тыраштану — сатып алушының қуыршағына айналудың ең қысқа жолы.
Уайым — бұл сіздің миыңыздың сізді тірі және аман сақтау жолындағы күресінің кері жағы. Миыңыз табиғи түрде жақсылыққа емес, жамандыққа — «не дұрыс болмауы мүмкін» дегенге назар аударады. Бұл өз алдына «соғыс немесе қаш» реакциясын және сонымен бірге келетін мазасыз эмоциялар тасқынын тудыруы мүмкін — бұл тек «бірдеңе дұрыс болмауы мүмкін» деген қабылдауға негізделген. Бұл әрбір теріс мүмкіндікті талдаудан туындайтын параличке және істі кейінге қалдыру формасындағы қашуға әкеледі.
Бұл мазасыз эмоциялар бірлесіп немесе жекелей қауіпті растау ауытқуына (тек өз пікірін растайтын ақпаратты ғана көру) әкелуі мүмкін. Бұл адамның когнитивті әлсіздігі сізді «қызғылт көзілдірік» киіп, жағдай туралы тек өз елестеріңізді қолдайтын нәрселерді ғана көруге мәжбүрлейді (мысалы, жоспарды орындай алмауыңызға, сапасыз мәміленің соңынан жүруіңізге немесе келіссөздерді құлатуыңызға сылтау іздеу).
Мазасыз эмоцияларды реттей алмайтын сатушылар, қатты дауыл кезінде теңізде қалған рульсіз кеме сияқты, эмоционалды толқындардың жетегінде кетеді — толқыннан толқынға, көтерілуден құлдырауға дейін.
Мазасыз эмоцияларды басқару — сатудың негізгі мета-дағдысы. «Жоқ» дегеннен өту өнері мен ғылымы өзін-өзі бақылаудан басталады. Жағдайды түсіну мен мазасыз эмоцияларды дәйекті түрде реттеу қабілетінің үйлесімі қарсылықтарды жеңудің негізі болып табылады.
Не сатсаңыз да, процесіңіз қарапайым немесе күрделі болса да, сату циклі қысқа немесе ұзақ болса да, мазасыз эмоцияларыңызды басқаруды үйренгенде, сіз «жоқ» деген сәтте басқа адамдардың эмоцияларына әсер ету күшіне ие боласыз.
Бірақ мазасыз эмоцияларды сол сәтте тиісті түрде басқару қаншалықты қиын екенін жасырып қалмайық. Адам ретінде бәріміз де бақылаудан шыққан эмоциялардың жетегінде кеткен «рульсіз кеме» болдық. Бәріміз де кейін өкінетін істер жасадық немесе сөздер айттық. Бәріміз де шындықтан қаштық. Бәріміз де ауыр қарсылыққа тап болғанда, «соғыс немесе қаш» реакциясының құрсауында қалып, сөз таба алмай кекештендік.
Біз мұның бәрін бастан өткердік, өйткені біз — адамбыз.
Мазасыз эмоцияларды басқару туралы «жай ғана көңіліңе алма» деген сияқты құрғақ сөздермен айту оңай, бірақ ішіңіздегі барлық нәрсе қашуды қалап тұрғанда, эмоцияларыңызды басып, қарсылықты жеңіске айналдыру — мүлдем басқа нәрсе. Интеллект, рационалды ойлау және процесс мазасыз эмоциялар мен ішкі адам инстинкттерінің теңізіне батып кетеді.
Өзін-өзі тануды дамыту
Эмоцияларыңызды меңгеруді үйренгенде сіз шеттетуге төзімді боласыз. Бұл эмоцияның туындағанын сезінуден және рационалды миыңызға тізгінді беруден басталады. Рационалды ми эмоцияның мәнін түсініп, одан жоғары тұруы және мінез-құлық пен жауапты таңдауы керек.
Біздің мінез-құлқымыздың көп бөлігі санамыз жетпейтін жерден бастау алады. Егер біз зейін қойып, сезінуді таңдамасақ, неліктен бұлай істегенімізді білмей әрекет етеміз. Өзін-өзі тану — бұл айналаңыздағы адамдар мен қоршаған ортаға беретін эмоционалды жауаптарыңыз ниеттеріңіз бен мақсаттарыңызға сәйкес болуы үшін эмоцияларды бақылау, бағалау және реттеу туралы саналы таңдау.
Осы тараудың басындағы оқиғадағы Цзя Цзян есіңізде ме? Ол шеттетуге төзімділікті саналы өзін-өзі тану арқылы қалыптастырды. Цзян бейтаныс адамдардан оғаш әрі қорқынышты өтініштер сұрау арқылы шеттетуді саналы түрде іздеді. Әр қадамда ол шеттетуге деген физикалық реакциясын видеоға түсіріп, эмоционалды жауабын блогында баяндап отырды. Әрбір жаңа шеттетуге тап болған сайын және өз реакциясын бақылаған сайын, ол өз эмоцияларын — дейін, кезінде және кейін не сезінгенін жақсырақ түсіне бастады.
Цзя Цзян эмоцияларды сезіну мен олардың жетегінде кетудің арасында айырмашылық бар екенін түсінді. Өзін-өзі тану оған өз эмоцияларын когнитивті, рационалды түрде бақылауға және әрекеттерін таңдауға көмектесті. Шеттетуден туындаған эмоционалды дауылдар кезінде Цзян тізгінді өз қолына алып, бағытын өзгертуді үйренді.
Өзін-өзі тану бір нәрсені сұрар алдында пайда болатын мазасыздықты алдын ала сезуді үйренуден басталады. Осыны түсінген соң, ішкі монологыңызды және сол қорқынышқа деген физикалық реакцияларыңызды саналы түрде басқаруды жаттықтырыңыз. Эмоциялардан жоғары тұруға және бейтарап, салқынқанды бақылаушы болуға назар аударыңыз.
Бұл өзін-өзі тану ішіңізде жанартаудай эмоциялар бұрқылдап жатса да, сыртқы физиологияңызды басқаруға көмектеседі. Су бетіндегі үйрек сияқты, сіз сырттай сабырлы әрі сенімді көрінесіз, тіпті су астында аяғыңызбен қатты есіп жатсаңыз да.
Өзін-өзі тану өзін-өзі бақылауға жол ашады.
Жағымды визуализация
Сіздің миыңыз ең нашар сценарийлерді күтуге және соған назар аударуға бағдарланған. Эмоционалды жағымсыз тапсырмаға тап болғанда, басыңызда теріс нәтижелерді құрастыру — адам табиғаты. Алайда, рационалды араласусыз бұл ішкі әңгімелер «өзін-өзі орындайтын болжамдарға» әкелуі мүмкін.
Мысалы, Лиза клиент іздеу қоңырауында қарсылыққа тап боламын деп күтеді. Бұл теріс визуализация оны сенімсіз етеді. Сенімділігі болмағандықтан, ол қоңырауға қорқынышпен қарайды. Клиент жауап бергенде, ол сөздерден жаңылысып, дауысы әлсіз әрі аянышты шығады. Клиент оны оңай жеңіп кетеді. Лиза есеңгіреп қалады және келесі қоңырауда тағы да қарсылық болады деп күтеді. Енді ол бұрынғыдан да сенімсіз болып, шеттетуді магнитше өзіне тартады.
«Мидың қауіп-қатер мен қауіпке назар аудару қабілеті мидың марапаттау қабілетінен әлдеқайда жоғары болғандықтан, жағымды мүмкіндіктерді саналы түрде бақылап отыру маңызды», — деп кеңес береді Скотт Халфорд өзінің «Activate Your Brain» атты кітабында.
Егер Лиза қоңырауға сенімділікпен келгенде, оның ұстанымының өзі қарсылықты азайтып, жағымды нәтижеге әкелер еді.
Дәл осы себепті элиталық спортшылар мен элиталық сатушылар санадан тыс санадан тыс (сананың тікелей бақылауынсыз жүретін психикалық процестер) миды алдын ала бағдарламалау үшін визуализацияны қолданады. Сәттілікті визуализациялағанда, сіз өз санаңызды сол сәттілікті іске асыруға сәйкес әрекет етуге үйретесіз.
Тыныс алуыңызға назар аударудан бастаңыз. Оны баяулатыңыз.
Содан кейін ойша қоңыраудың әрбір бөлігінен кезең-кезеңімен өтіңіз.
Өзіңізді сенімді сезінуге назар аударыңыз. Не айтатыныңызды, не сұрайтыныңызды елестетіңіз.
Өзіңізді сәттілікке жеткен күйде елестетіңіз.
Бұл процесті санаңызды сізді жолдан тайдыратын мазасыз эмоцияларды басқаруға үйреткенше қайталай беріңіз.
Ішкі монологты басқару
Кейде (әсіресе клиент іздеу кезінде), сіз қаншалықты сыпайы немесе кәсіби болсаңыз да, сіз хабарласқан адам сізге «жөніңе кет», «маған енді ешқашан хабарласпа! », «сіздің компанияңыздан бірдеңе сатып алғанша, тозақ мұз болып қатар! » деп айқайлауы мүмкін. Олар есікті тарс жауып, сізді ғимараттан шығарып жіберуі, электрондық поштаңызға дөрекі жауап жазуы немесе тұтқаны тастай салуы мүмкін.
Кейде адамдар дөрекі, қысқа қайыратын және дөрекі болады; олар сізге бағытталған жеке балағаттар айтуы мүмкін. Кейде бұл сіз оларды ыңғайсыз уақытта тапқандықтан болады — бастығы олардың алдына өткен тоқсанның көрсеткіштерін тастап, олардың болашағы жоқ сәтсіз екенін айтқан болуы мүмкін. Кейде сіз олардың ішкі реніштері мен өзін-өзі жек көруі үшін ыңғайлы «адам-пиньята» (соққы алатын нысана) ғана боласыз.
Сізге осылай қараған кезде, бұл туралы ойлана беру және басыңызда сол әңгімені қайта-қайта айналдыру — табиғи нәрсе. Сіз ұяласыз, ашуланасыз, кек алғыңыз келеді және басқа да мазасыз эмоцияларды сезінесіз.
Сіз өз эмоцияларыңызды потенциалды клиентке проекциялайсыз және олар тұтқаны қойғаннан, хатыңызды өшіргеннен немесе сізді есік алдынан қуып жібергеннен кейін не айтқаны, не істегені немесе не ойлағаны туралы басыңыздан оқиға құрастырасыз. Сіз клиенттің сізге күліп жатқанын немесе оларды мазалағаныңыз үшін ашуланып жатқанын елестетесіз.
Ал шын мәнінде, клиент сізді есіне де алмайды. Олар тұтқаны қойған сәтте-ақ басқа шаруаға көшті және сіз туралы екінші рет ойланған да жоқ. Сіз олардың күніндегі қысқа әрі мағынасыз кедергі ғана болдыңыз.
Клиент сізге дөрекілік танытқанда, назарды қайта жинақтап, алға жылжу қиын. Бұл ауыртады. Сіз тек осыны ғана ойлай аласыз. Сіз оған қайта хабарласып, F @object/translated_chunks/chunk_0006. md OFF! деп айтуды армандайсыз. Ашу ойларыңызды жаулап алып, түнде ұйықтатпайды. Сіз ашуға, мазасыздық пен үрейге беріліп, сату күніңізді бұзасыз.
Психолог Гай Уинчтің зерттеуіне сілтеме жасаған Аманда Чанның айтуынша, «көбінесе шеттету зиянның 50 пайызын тигізеді, ал қалған 50 пайызын өзіміз жасаймыз». Шеттету келтіретін ең үлкен зиян әдетте өзімізге-өзіміз жасаған әрекеттен болады. Өзін-өзі бағалауымыз ауырып тұрған кезде, біз оны одан әрі зақымдай түсеміз.
Сіздің басыңызда эмоцияларыңыз бен сыртқы әрекеттеріңізді қалыптастыратын шексіз ішкі сөйлесулер жүріп жатады. Өзіңізбен жүргізетін бұл әңгіме не сіздің ұстанымыңызды қалыптастырып, сенім жүйеңізді нығайтып, жеңімпаз ой-өрісін тудырады, не сізді құртатын мазасыз эмоцияларды іске қосады.
Сіздің келісіміңізсіз іске қосылатын эмоциялардан айырмашылығы, ішкі монолог толығымен сіздің бақылауыңызда. Сіз жағымды немесе жағымсыз ойлауды таңдайсыз. Өзіңізді көтеруді немесе төмендетуді таңдайсыз. Стақанның жартысы толы немесе жартысы бос екенін көруді таңдайсыз. Саналы болуды немесе елеске берілуді таңдайсыз.
Тыныш отырып, басыңыздағы әңгімеге құлақ түріңіз — қолданып жүрген сөздеріңізге, қойып жүрген сұрақтарыңызға назар аударыңыз. Содан кейін ол сөздерді кім болғыңыз келетініне, қалай әрекет еткіңіз келетініне және өзіңізді қалай сезінгіңіз келетініне сәйкес өзгертуге бел буыңыз. Ішкі дауысыңызды бақылап отыру туралы саналы шешім қабылдаңыз. Ол жағымсыз жаққа бұрылғанда, тоқтаңыз және әңгімені өзгертіңіз.
Мұны істеудің бір жолы — «қалпына келу тәртібін» жасау. Шеттетілгеннен кейін сізді жігерлендіретін және сенімділігіңізді қайтаратын нәрсе табыңыз. Бұл шабыттандыратын дәйексөз, аффирмация, хабарласатын досыңыз, тыңдайтын музыкаңыз немесе физикалық жаттығу болуы мүмкін. Сізді торығудан шығарып, жолға қайта салатын тәртіпті қалыптастырыңыз.
Осы жылдар ішінде мен клиенттен қатты шеттету алғанда, мені жолға қайта салатын қарапайым тәртіпті қалыптастырдым. Менің үстелімнің артында қабырғаға жапсырылған ескі карточка бар. Қағаз сарғайып, сөздері аздап өшіп қалған, өйткені мен ол карточканы өзіммен бірге 25 жыл бойы алып жүрмін. Карточкада төрт әріп жазылған — NEXT (КЕЛЕСІ).
Физиологияңызды өзгертіңіз
Академиялық әлемнің кез келген саласынан алынған адам мінез-құлқы туралы зерттеулер физикалық қалыпты реттеу арқылы көңіл-күйімізді өзгерте алатынымызды қайта-қайта дәлелдеді. Басқаша айтқанда, ішкі эмоциялар сіздің сыртқы физиологияңызбен қалыптасуы мүмкін.
Шеттетілуді күткен кезде иығыңызды түсіріп, иегіңізді төмен түсіріп, еденге қарауға бейім боласыз — бұл сенімсіздік пен эмоционалды әлсіздіктің физикалық сигналдары. Физикалық қалыптың бұл өзгеруі сізді басқаларға сенімсіз етіп көрсетіп қана қоймай, іштей де сенімсіздік тудырады.
Физикалық қалыптың өзгеруі тек эмоциялардың өзгеруіне ғана емес, сонымен қатар нейрофизиологиялық жауапқа да әкеледі. Біз кортизол (стресс гормоны) мен тестостерон (сенімділік пен батылдық гормоны) гормондарының сенімділік сезімін тудыруда маңызды рөл атқаратынын білеміз.
Гарвард университетінің докторы Эми Каддидің зерттеулері «күшті қалыпта» тұру (тіпті өзіңізді сенімді сезінбесеңіз де, сенімді адамның позасын қабылдау) мидағы тестостерон мен кортизол деңгейіне әсер етіп, сенімділікті арттыратынын көрсетеді.
Аналар, мұғалімдер мен жаттықтырушылар бұл қарапайым шындықты әрқашан білген. Олар бізге бұл кеңесті жылдар бойы беріп келеді. Иегіңді көтер. Иығыңды тікте. Тік отырсаң, өзіңді жақсы сезінесің.
Сіз жақсы киінгенде, өзіңізді сенімді сезінесіз. Бұл — менің сахнада сөйлегенде арнайы тігілген костюмдер киюімнің негізгі себептерінің бірі. Иығыңыз бен иегіңізді көтергенде, сіз сенімді көрінесіз және солай сезінесіз. Батыл және нық сөздерді, фразаларды және дауыс ырғағын қолданыңыз, сонда сіз күштірек әрі сенімдірек боласыз — және қалағаныңызды сұрағанда «иә» деген жауап алу ықтималдығыңыз артады.
Физикалық дайындықта болыңыз
Сақтанбаған сәтте эмоцияларыңыз сіздің зияныңызға жұмыс істей бастайды — әсіресе сіз шаршағанда, ашыққанда және физикалық тұрғыдан қажығанда.
Мазасыз эмоцияларды реттеу және басқару көп күшті талап етеді. Шеттетудің эмоционалды кедергісінен өту үшін үлкен көлемдегі ментальды энергия қажет. Сіздің ментальды энергияңыз физикалық төзімділігіңізбен шектеледі.
Сату мамандары уақытының көп бөлігін экранға қарап отырумен өткізеді. Ішкі сату рөлдерінің артуымен және видео қоңыраулар, электрондық пошта мен әлеуметтік желілер сияқты технологиялардың дамуымен сатушылар бұрынғыға қарағанда аяқтан тік тұруға аз уақыт жұмсайды. Күні бойы отыру, экранға қарау ментальды қабілетіңізге әсер етеді және эмоционалды шиеленіскен жағдайларда ментальды және физикалық жауап беру жылдамдығын бәсеңдетеді.
Физикалық дайындықта болу өзін-өзі бағалауды, шығармашылық ойлауды, ментальды анықтықты, сенімділік пен оптимизмді жақсартады. Бұл сізді епті әрі бейімделгіш етеді және эмоционалды өзін-өзі бақылауды сақтау үшін тәртіпті болуға көмектеседі. Үнемі жаттыққанда, сіз өзіңізді сенімді сезінесіз және солай көрінесіз. Физикалық тұрғыдан шыныққанда, сіз эмоционалды тұрғыдан да нығаясыз.
Көптеген ғылыми зерттеулер күніне 30 минуттан бір сағатқа дейін жаттығу жасау сізді нығайтып, физикалық төзімділікті қалыптастыратынын дәлелдейді. Бірақ мұндай уақыт бөле алмасаңыз да, ABTN әдістемесін — anything is better than nothing (ештеңе істемегеннен бірдеңе істеген артық) — қолданыңыз.
Телефонмен сөйлескенде түрегеп тұрыңыз.
Үзілістерде немесе жиналыстар арасында демалыс бөлмесінде отырмай, ғимарат айналасында жүріңіз.
Лифт емес, баспалдақпен жүріңіз.
Көлігіңізді тұраққа алысырақ қойып, жаяу жүріңіз.
25 рет жерден көтеріліңіз (push-ups).
Велосипед тебіңіз.
Сатудың жылдам әрі стрессті әлемінде дұрыс тамақтану қиын болуы мүмкін. Нашар тамақтану — бұл жоғары өнімді жарыс көлігіне сапасыз бензин құюмен тең. Эмоцияларыңызды басқару үшін ментальды төзімділік пен күш жинау үшін сізге сапалы «зымыран отыны» қажет.
Ерте тамақтану — таңғы астан бастау — маңызды. Асығыс кезде тамақ ішпей кету оңай, бірақ ашығу — бұл үлкен қателік. Ашыққанда интеллектуалды өткірлік пен эмоционалды бақылауды жоғалтасыз.
Шеттетумен сенімді күресу қабілетіне ұйқыдан артық ештеңе әсер етпейді. Ұйқының қанбауы когнитивті қабілетіңізге үлкен әсер етеді және эмоционалды интеллектіңізді төмендетеді. Сіз эмоционалды тәртіпті бұзуға бейім боласыз.
Оңтайлы жұмыс істеу үшін адамдарға әр түнде жеті мен тоғыз сағат аралығында ұйқы қажет. Алайда, қазіргі уақытта аз ұйықтау мақтаныш белгісіне айналды. Арианна Хаффингтон: «Біз ұйқысыздық дағдарысының ортасындамыз. Ұйқымен қарым-қатынасымызды жаңарту арқылы ғана біз өмірімізді қайта бақылауға ала аламыз», — дейді.
Ұйқы қанбағанда көптеген жағымсыз жағдайлар орын алады. Ұзақ мерзімді перспективада сіз иммунитет тапшылығына, семіздікке, жүрек ауруларына және көңіл-күй бұзылуына бейім боласыз. Джо Де Сена өзінің «Spartan Up! » атты кітабында: «"Мен өлгенде ұйықтаймын" деген оймен өмір сүру сізді сол күйге әлдеқайда тезірек жеткізуі мүмкін! » — дейді.
«Кемер» арқылы кідіріс жасаңыз
Біз алғашқы физиологиялық «соғыс немесе қаш» реакциясының еріксіз болатынын білдік. Қанға тараған адреналин сіздің келісіміңізсіз бөлінеді. Денеңіз бен миыңыз нейрохимиялық заттарға «мас» болып тұрған бұл күйде эмоционалды байсалдылықты сақтау өте қиын.
Бірақ адреналин қысқа мерзімді. «Соғыс немесе қаш» реакциясы тек қауіптен құтылу үшін уақыт беруге арналған, содан кейін сіз рационалды түрде шешім қабылдауыңыз керек. Сол сәтте мазасыз эмоцияларды бақылауға алудың құпиясы — рационалды миыңызға жағдайды түсінуге және бақылауды қолға алуға мүмкіндік беру.
Тара Беннетт-Големан өзінің «Emotional Alchemy» атты кітабында мұны «сиқырлы ширек секунд» деп атайды, ол сізге сезінген мазасыз эмоцияларыңыздың сыртқа шығатын эмоционалды реакцияларға айналуына жол бермеуге мүмкіндік береді.
Жылдам өзгеретін жағдайларда мазасыз эмоциялармен тиімді күресу үшін логикалық миыңыз оянып, эмоционалды миға тоқтау айту үшін бар болғаны миллисекунд қажет. Бұл сізге байсалдылықты қалпына келтіруге және әңгімені бақылауға алуға мүмкіндік береді.
Қарсылықтардан туындаған эмоциялармен күресу кезінде кідіріс жасаудың ең тиімді әдісі «кемер» (ledge — эмоцияны тежеп, ойлануға мүмкіндік беретін қысқа фраза) деп аталады. Кемер — бұл мәлімдеме, мойындау, келісім немесе сұрақ болуы мүмкін. Кемер — «соғыс немесе қаш» реакциясын сезінгенде мазасыз эмоцияларды бақылауға алудың қарапайым, бірақ қуатты әдісі.
Қиын сұрақ, жалған сылтау (red herring), қарсылық немесе мүдделі тараптың тікелей шабуылына тап болғанда, кемер сіздің рационалды миыңызға бақылауды қолға алу үшін қажетті «сиқырлы ширек секундты» береді. Мысалдар:
«Бұл қызық екен — бұл сіз үшін неліктен маңызды екенін айта аласыз ба?»
«Қалайша?»
«Маған түсіндіріп жіберсеңіз?»
«Қызық — мазалап тұрған мәселені толығырақ айтып бере аласыз ба?»
«Сұрағыңызды дұрыс түсінгеніме көз жеткізу үшін, сәл толығырақ айта аласыз ба?»
«Бұрын мұндай жағдайды бастан өткерген сияқтысыз.»
«Менің хабарласқан себебім де дәл осы болатын.»
«Осылай айтатыныңызды сезіп едім.»
«Көп адам дәл солай сезінеді.»
«Неліктен олай сезінетініңізді түсінемін.»
«Бұл қисынды.»
Кемер әдісі жұмыс істейді, өйткені бұл — ойлануды талап етпейтін, жатталған, автоматты жауап. Бұл өте маңызды, өйткені «соғыс немесе қаш» реакциясы басталғанда когнитивті қабілет төмендейді.
Мағынасыз жауап беріп, өзіңізді қорғаныста, әлсіз немесе білімсіз көрсетудің немесе айтыс арқылы қарым-қатынасты бұзудың орнына, сіз жай ғана кемер әдісін қолданып, алдын ала дайындалған сұрақты немесе мәлімдемені айтасыз. Мен алдағы тарауларда қарсылықтың төрт түріне кемер әдісін қалай қолдану керектігін көрсетемін.
«Мұны немесе ананы» әдісі
Шиеленіскен әңгімелер кезінде, сіз ренжіген, ашуланған немесе эгоңыз зақымдалған кезде, реактанс (біреудің еркіндікті шектеуіне қарсылық) сіздің қисынсыз болса да өз пікіріңізде тұрып алуыңызға немесе айтысуыңызға себеп болуы мүмкін. Бұл ретте қарсы тарап та өз позициясын нығайтып, тығырыққа тірелу жағдайын тудырады.
Шеттетуден қорқу немесе оны күту істі кейінге қалдыруға және қалағаныңызды сұраудан қашуға мәжбүрлеуі мүмкін. Сіз қарсылықтар мен шындықтың ашық айтылуынан қашасыз. Сатуды сұраудың орнына күмілжисіз.
Қандай жағдай болмасын, мақсатыңызға жету үшін эмоциялардан жоғары тұрып, әрекеттеріңізді саналы түрде таңдауыңыз керек. Ең бастысы — шынымен не қалайтыныңызға назар аударатын «жоғарыдан төмен» процесі.
«Мұны немесе ананы» әдісі — бұл эмоцияларыңыз шыңына жеткенде сізді баяулататын қарапайым сұрақ: Мен (мұны) қалаймын ба, әлде (ананы) қалаймын ба?
Кейбір мысалдар:
Мен ешқашан жабылмайтын мәмілеге уақыт жоғалтқым келе ме, әлде шынайы жағдайды білгім келе ме?
Мен бос сату воронкасымен және табыссыз өмір сүргім келе ме, әлде ипотекамды төлегім келе ме?
Мен клиенттен келісімшартқа қол қоюды сұраудан қашқым келе ме, әлде мәмілені жапқым келе ме?
Менің пікірім дұрыс болғанын қалаймын ба, әлде осы бизнесті ұтып алып, комиссия алғым келе ме?
Мен өзімді маңызды сезінгім келе ме, әлде осы мүдделі тарапты өз жағыма шығарып, келесі кезеңге өткім келе ме?
«Мұны немесе ананы» әдісі — бұл ішкі кемер. Бұл мазасыз эмоцияларға еріп әрекет етудің салдарларын бағамдап, қалаған нәтижеге апаратын сындарлы жауапты саналы түрде таңдайтын тактика.
Кедергілерге иммунитет
Сержанттар (NCO) ыңғайсыз шындықты мойындап, бастарымен келісіп күледі: Олар 18 жасар жастарға суық қоңырау шалғаннан көрі, шайқаста оқ астында қалғанды артық көреді.
Бұл біздің «Military Recruiting» (Әскери кадрларды іріктеу) курстарымызда әскери рекрутерлердің неліктен үнемі клиент іздеумен (prospecting) айналыспайтынының себептерін талқылағанда жиі еститін сөзіміз. Көптеген әскери рекрутерлер таланттары немесе құлшыныстары жетіспегендіктен емес, тәжірибесі немесе білімі аз болғандықтан емес, олар шеттетуден қорыққандықтан өз жоспарларын орындай алмайды.
Рекрутерлер үшін жасөспірімдермен және олардың ата-аналарымен сөйлесу — үлкен эмоционалды кедергі. Ал мен үшін жасөспірімдерге қоңырау шалу оңай — мансабым бойы бизнеске суық қоңырау шалудан әлдеқайда оңай. Менің ойымша, мен оларға жақсылық жасап жатырмын — жұмыс, оқу ақысын төлеу және керемет жеңілдіктер ұсынып жатырмын. Менің қолымда біреуге беретін ақша толы сөмке бар. «Кім алғысы келеді? » — менің ой-өрісім осындай.
Сарбаздар (олардың көбі — соғыс ардагері) қорқыныш сезінеді. Өздері бақылай алмайтын және түсінбейтін ортада жастарға суық қоңырау шалу еңсерілмейтін эмоционалды кедергі болып көрінеді. Олар тек шеттетуді көреді.
Өлім әр бұрышта аңдып тұрған нағыз ұрыс даласының жоғары эмоционалды ортасына төзген осы батыл ерлер мен әйелдердің жасөспірімдердің шеттетуінен қорқатыны қисынсыз көрінеді. Оққа қарсы тұруды шеттетуден оңай көруінің ешқандай логикалық мәні жоқ.
Мен оқ астына жүгіру туралы ойлағанның өзінде қорқыныш сезінемін. Ұрысқа бару ма, әлде суық қоңырау шалу ма? Мен шеттетуді қуана қабылдаймын. Қалай болғанда да, суық қоңырау шалғаны үшін ПТСР (посттравмалық стресстік бұзылыс) алған ешкімді білмеймін.
Бірақ сарбаздардың бұлай сезінуінің себебі бар. Әскери дайындық сарбаздарды соғыс аймағына жібермес бұрын соғысуға дайындайды. Атыс кезінде сарбаздар табиғи «соғыс немесе қаш» реакциясын тиімді басқарады және көптеген адамдарды қатып қалуға немесе қашуға мәжбүрлейтін қауіпті жағдайларға батыл кіреді.
Оларды ұрысқа жібермес бұрын, әскерилер сарбаздарды шексіз атыс жаттығулары мен имитациялық ұрыс жағдайларынан өткізеді. Бұл жаттығу оларды эмоцияларын бақылауға және ұрыстағы қорқынышқа иммунитет қалыптастыруға үйретеді. Олар ұрыс ырғағын, жедел құрылымдарды және жауап беру тәсілдерін үйренеді. Олар бұл жауаптар автоматты түрге келгенше жаттығады.
Әскери рекрутерлер үшін мен ұрыс даласындағы қорқыныш кедергісіне қалай иммунитет алғандары мен клиент іздеу кезінде шеттетуден қорқуға қалай иммунитет алуға болатынының арасындағы параллельді жүргізгенде, бәрі түсінікті болады. Бұл жай ғана көзқарастың өзгеруі.
Кедергі — прогреске кедергі келтіретін немесе тежейтін нәрсе; сіздің жолыңыздағы қиындық, мәселе немесе сынақ.
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Британияда сауда кемелерінің иесі болған Лоуренс Холт үлкен қозғалысқа негіз болған бақылау жасады. Оның кемелерін неміс сүңгуір қайықтары (U-boats) нысанаға алып, торпедамен атып жатты. Бір қызығы, бұл шабуылдардан аман қалғандар жас әрі физикалық тұрғыдан шыныққан ер адамдар емес, ескі теңізшілер болатын.
Бұл құбылыс Холтты соғысқа дейін Гитлерді сынағаны үшін Германияда нацистер түрмеге жапқан педагог Курт Ханға жүгінуге мәжбүр етті. Холт Ханнан неліктен оның экипаждарының жас, күшті, физикалық тұрғыдан шыныққан мүшелері шабуылдардан кейін әлдеқайда жоғары деңгейде қайтыс болатынын түсінуге көмектесуін сұрады.
Холт пен Ханның соңында түйгені — екі топтың арасындағы айырмашылық эмоционалды төзімділікке, өзіне деген сенімділікке және ішкі күшке байланысты болды. Жас жігіттердің физикалық күші мен ептілігі жоғары болса да, ескі, тәжірибелі теңізшілерге аман қалуға көмектескен ауыр кедергілерге төтеп беруге мүмкіндік беретін эмоционалды төзімділік болатын.
Ханның мынадай әйгілі сөзі бар: «Мен Атлант мұхитының ортасында құтқару қайығын түсіруді заманауи тәсілмен толық дайындалған, бірақ ешқашан бетіне тұзды су шашырамаған жас теңіз технигінен көрі, желкенмен жаттыққан сексен жастағы қарияға сеніп тапсырар едім».
Бұл тұжырымдар Ханды «Outward Bound» ұйымын құруға итермеледі. Бұл ұйым содан бері адамдарды қатал жағдайларға салу арқылы олардың ментальды күшін, сенімділігін, табандылығын, шыдамдылығын, төзімділігін және кедергілерге иммунитетін дамытуға көмектесіп келеді.
Цзя Цзян есіңізде ме? Ол тығырыққа тірелген еді. Оның кәсіпкер болу арманы шеттетуден қатты қорқу мен одан қашу сезімінен күл-талқан болды. Ұялып, депрессияға түсіп, өзін жалғыз сезінген ол бір нәрсені түсінді. Арманына жетудің жалғыз жолы — шеттетуге тіке қарау. Цзянның 100 күндік шеттету бойынша таңғажайып саяхаты осылай басталды.
Цзян өзінің «Rejection Proof» атты шабыттандыратын кітабында өзін шеттетудің барлық деңгейлеріне қалай саналы түрде душар еткенін сипаттайды. Ақша сұрау, ерекше пончиктер жасатып алу, уақытша жұмыс, гамбургер орнында «гамбургерді қайта толтыруды» (burger refills) сұрау және бейтаныс адамның ауласында футбол ойнауға рұқсат сұрау — осы сияқты ондаған оғаш өтініштер арқылы ол кәдімгі адамды сескендіретін эмоционалды кедергілермен бетпе-бет келді.
Басында ол өзіне салыстырмалы түрде оңай сұрақтармен сынақ қойды, содан кейін біртіндеп үлкенірек, күрделірек өтініштерге көшті.
Дәл осы ықтимал, болжамды және шынайы шеттетуге біртіндеп бейімделу оған өзінің ең үлкен кедергісі — қалағанын сұраудан қорқу сезіміне иммунитет қалыптастыруға көмектесті.
Джо Де Сенаның «Spartan Races» (Спартандық жарыстар) жарыстары да дәл осы мақсатқа — кедергілерге иммунитет қалыптастыруға арналған. Қатысушылар ерік-жігерді сынайтын қиын әрі ауыр сынақтарға түседі. Қиындықтар мен азаптар арқылы қатысушылар ментальды күйлерін өзгертуді және қорқынышты бақылауды үйренеді.
Кедергілер алдында өзін-өзі бақылау — бұл бұлшықет сияқты. Оны неғұрлым көп жаттықтырсаңыз, ол соғұрлым күшті болады. Сіз «өзін-өзі бақылау бұлшықетін» болжамды кедергілер мен онымен бірге келетін эмоцияларды қайта-қайта сезіну жағдайына өзіңізді салу арқылы шынықтырасыз.
Қорқыныштар мен эмоционалды ыңғайсыз жағдайларға әдейі бетпе-бет келе бастағанда, сіз кедергі алдында пайда болатын мазасыздықты тоқтатуды және бейтараптандыруды үйренесіз. Ішкі ойларыңыз бен сол қорқынышқа сыртқы физикалық реакцияңыз өзгере бастайды. Көп ұзамай, бұрын еңсерілмейтіндей көрінген кедергілер үйреншікті жағдайға айналады.
Цзянның оқиғасын оқығанда, оның жетістігінің көп бөлігі кедергілерге иммунитет (кедергілер мен қиындықтарға бой үйрету қабілеті) алу барысындағы ойлау жүйесінің өзгеруінен туындағаны анық көрінеді. Онда эмоциялық мүйізгектену (психологиялық соққыларға төзімділік) пайда болды, бұл оның қатайған терісінен теріске шығарудың (реакцияның) өтуін қиындатты. Ол теріске шығару сынақтарына бел буып, қорқынышты жеңе білгендіктен, «теріске шығаруға төзімді» (rejection proof) болды.
Тауқымет — сіздің ең мықты ұстазыңыз
Зерттеу мәліметтері көрсеткендей, өзіңізді бағалауыңыз бен сенімділігіңіз төмен болғанда, теріске шығару (бас тарту) ауыр тиеді және одан да үлкен кедергіге айналады. Өкінішке орай, мұндай эмоционалды күйде сіз теріске шығаруды өзіне тартатын магнитке айналасыз.
Көптеген адамдар менің бұл айтқанымды айдан анық шындық деп келіседі. Мәселе мынада: өзін-өзі бағалауы төмен адам үшін бұл соншалықты анық емес. Сенімсіздік бойыңызды билегенде, оның жағымсыз салдарын көру өте қиын. Саналы түрде қайтадан іске кірісу керек екенін білсеңіз де, эмоционалды түрде кедергіге қайта бетпе-бет келу мүмкін еместей көрінеді.
Бұған қоса, өзін-өзі бағалауы жоғары адамдар теріске шығару алдында әлдеқайда төзімді келеді. Цзян өзінің 100 күндік теріске шығару сынағынан өткен сайын, ол күтпеген «иә» деген жауаптарды ала бастады. Бұл жеңістер оның өзіне деген сенімділігін арттырып, жаңа жеңістерге жол ашты.
Сиқыр осы жерде басталды. Оның сенімділігі адамдардың «жоқ» деп айтуын қиындатты, бұл өз кезегінде «иә» алу ықтималдығын арттырды. Оның жаңадан тапқан өзін-өзі тану (өз сезімдері мен мотивтерін түсіну) қабілеті оған эмоционалды бақылау берді, бұл оған жеңіс ықтималдығын одан әрі арттыратын адамдарға әсер ету құрылымдарын (қарым-қатынасты басқару әдістері) тиімді қолдануға мүмкіндік берді.
Outward Bound, Spartan Races, әскери дайындық және Цзя Цзян — бәрі де кедергіге иммунитетті дамытудың ұқсас формуласын қолданады. Қатысушылар бәрі оңай болып көрінгенге дейін барған сайын күрделенетін және қорқыныш тудыратын сынақтардан өтеді. Дәл осы жерде эмоционалды төзімділік қалыптасады.
Теріске шығаруға төзімді болу үшін: Сіз тауқымет пен ауырсыну арқылы үйренуге және төзімділік жинауға дайын әрі ашық болуыңыз керек. Сіз қорқынышпен әдейі бетпе-бет келуді таңдауыңыз керек — кедергіге иммунитет бұл саналы таңдау. Қалаған нәрсеңізді сұрау арқылы теріске шығаруды белсенді түрде іздеуіңіз керек. Сіз когнитивті диссонанс (ішкі қайшылық, екі түрлі ойдың қақтығысы) күйінен өтуіңіз керек, мұнда сіз ескі жайлылық пен алданышқа қайта оралу қалауымен күресе отырып, эмоционалды ауырсынумен бетпе-бет келесіз. Диссонанс пен ауырсынуды жеңгеннен кейін, сіз шеберлік пен сенімділікке ие боласыз. Бұл өзін-өзі бағалауды арттырып, жұмыс нәтижесін жақсартады.
Кедергіге иммунитет — бұл кез келген қиындық туындаған кезде оң ойлауды сақтай отырып, шыңға жету үшін қажетті психикалық төзімділік пен зейінді басқару қабілеті. Басқаша айтқанда, клиент не айтса да, қарсылықтар сізді есеңгіретпейді. Сіз тез ес жинайсыз, жағдайды реттеу әдістерін оңай қолданасыз және іс ойдағыдай болмағанда келесі қоңырауға көшесіз.
Тауқымет — сіздің ең мықты әрі ықпалды жаттықтырушыңыз. Сізді сынаған нәрсе сізді өзгертеді.
Тегін ресурстар
Эмоционалды бақылауды дамыту және оны сату процесінде қолдану туралы бұл кітапқа сыймайтын көптеген ақпарат бар екенін сезіп отырған боларсыз.
Сізге теріске шығаруға төзімді болуға және «жоқ» дегеннен асып түсу өнері мен ғылымын меңгеруге көмектесу үшін мен қосымша оқу ресурстарын, мақалаларды, видеоларды және талқылау форумдарын мына мекенжайда қолжетімді еттім: [LINK url=”https://www. SalesGravy. com/saleseq”]https://www. SalesGravy. com/saleseq[LINK].
Осы кітапты сатып алғаныңыз үшін сіз 12 айлық Кәсіби мүшелікті ($1,200 құрайды) мүлдем тегін аласыз. Төлем жасау кезінде келесі кодты қолданыңыз:
SEQ97PD4
9 Қарсылықтардан қашу — ақымақтық
Азғырудан (азғырудан) қашамын деп уайымдамаңыз. Жасыңыз ұлғайған сайын ол сізден өзі қашатын болады. — Джоуи Адамс
Теріске шығаруға сезімталдық біздің ДНҚ-мызға жазылғанын білеміз. Сондай-ақ, ауырсынудан, азаптан және тауқыметтен қашу — адамның табиғи үрдісі екенін де білеміз.
Сондықтан көптеген сатушылар қарсылықтардан қашуды жөн көреді, өйткені қарсылықтар теріске шығару болмаса да, олар теріске шығарудың ауыр сезімін тудырады.
Бірақ қарсылықтардан қашу — сатудағы өте ақымақ стратегия. Мүдделі тұлғаның «үнсіз ветосынан» (ашық айтылмаған, бірақ шешімге кедергі болатын қарсылық) қауіпті ештеңе жоқ. Бар күшіңізді салған мәмілеңіздің соңғы сәтте сіз байқамай қалған қарсылықтан тас-талқаны шыққанынан асқан жаман нәрсе аз. Жабылмайтын келісімге уақыт жұмсаудан қымбат ештеңе жоқ.
Қарсылықтардан қашу — сатушылардың келесі қателіктерге бой алдыруының басты себебі: Проспектілеу (жаңа клиент іздеу) қоңырауларында тым көп сөйлеу. Бір нәрсе сұрағанда тұспалдап, айналсоқтап сөйлеу. Төмен деңгейдегі адамдармен байланып қалып, шешім қабылдайтын тұлғаларға шыға алмау. Жағдайды бағалай алмау және сату процесінің қай кезеңінде тұрғанын білмеу. Келесі қадамға өте алмау. Үстірт зерттеу (discovery) жүргізу. Сатып алушының қызығушылығы жоқ екенін көрсететін айқын белгілерді елемеу. Тұралап қалған мәмілелерге толы жұмыс тізімі. Соңғы сәтте шешілмейтін қарсылықтарға тап болу. Болжамдардың орындалмауы. Қажеттілік болмаса да жеңілдік жасау. Өз-өзімен саудаласу. Ешқашан жабылмайтын мәмілелерге қымбат уақытын жұмсау.
Шындықты ортаға салыңыз — ерте және жиі
Сатушылар қарсылықтардан қашады, өйткені шындықты бетке айтқаннан көрі, алданышта (иллюзияда) қалу оңайырақ. Алданыш — теріске шығарудан қорғайтын жылы баспана сияқты жағымды ұры.
Шындықтан қашу оңай, өйткені (кем дегенде сол сәтте) сізге «жоқ» деп айтылмайды, сондықтан ол ауыртпайды. Теріске шығаруға тікелей бетпе-бет келгеннен көрі, жеңіл жолдарды, құпияларды, қулықтарды және дайын сценарийлерді іздеу оңайырақ. Сәтсіздік үшін шындыққа қарағаннан көрі экономиканы, бәсекелестерді, жоғары бағаларды немесе бастықты кінәлау оңай.
Мынау ащы шындық: Шындықтың орнына алданышты таңдағанда, сіз тек өзіңізге өтірік айтып қана қоймай, өз стандарттарыңыз бен нәтижеңізді төмендетуді саналы түрде таңдайсыз. Саудада бір уақытта алданышта болып әрі табысты болу мүмкін емес. Сіз қарсылықтарды ерте және жиі ортаға шығаруыңыз керек.
Мүдделі тұлғалардың қарсылықтарын, күмәндері мен уайымдарын ерте анықтау маңызды, өйткені: Бұл клиенттің келісімге қаншалықты байсалды қарап отырғанын тексереді. Болашағы жоқ мәміледен уақытында бас тартып, уақытыңызды лайықты клиентке жұмсауға мүмкіндік береді. Қарсылықтарды мәміле жабылатын сәтте емес, бастапқы кезеңде шешу әлдеқайда оңай. Барлық кедергілерді алдын ала білсеңіз, сол күмәндерді сейілтетін тиімді ұсыныс дайындай аласыз. Қарсылықтар — шешім қабылдау процесінің бір бөлігі; оларды ерте талқылау клиентке өзгерістерден қорқу сезімін жеңуге көмектеседі. Бұл сенім ұялатады, өйткені сіз өз өніміңізге сенімді екеніңізді көрсетесіз. Бұл қарым-қатынасты тереңдетеді, өйткені сіз ашық жұмыс істеуге дайынсыз.
Телефон арқылы хабарласқанда, мен 15-20 секунд ішінде «қабырғаға» соғылуды мақсат етемін. Мен сөйлескен адамдардың шамамен үштен бірі менің дәл уақытында хабарласқаным үшін «иә» дейді. Тағы үштен бірі «жоқ» дейді. Ал қалған үштен бірі қарсылық білдіреді. Мен «иә», «жоқ» немесе қарсылықты мүмкіндігінше тезірек ортаға шығаруға тырысамын, осылайша уақытты тиімді пайдаланамын.
Шешім қабылдаушы сіз бе?
Ең қиын қарсылықтардың бірі мынадай болып келеді: «Тұсаукесеріңізге рақмет. Ұсынысыңыз өте ұнады, бірақ шешім қабылдамас бұрын мұны бастығыммен (немесе комитетпен, жұбайыммен, достарыммен) ақылдасуым керек».
Бұл неліктен болады? Сатушылар мұндай жағдайға қалай тап болады? Көбінесе бұл мүдделі тұлға өзінің шешім қабылдаушы екенін айтқандықтан немесе солай көрінгендіктен болады. Сатушы оған сеніп, соңында соққыға жығылады. Сатушылар бұл жағдайды мына бір қауіпті сұрақты қою арқылы өздері жасайды: «Шешім қабылдаушы тұлға сіз бе? »
Бұл сұрақты қойғанда, 90 пайыз жағдайда олар «иә» деп жауап береді. Олардың өтірік айтуының себебі — когнитивті диссонанс. Егер олар «жоқ» десе, өздерінің маңызды емес екенін мойындағандай болады, ал бұл олардың ішкі «меніне» нұқсан келтіреді.
Егер шындықты білгіңіз келсе, сұрақты өзгертіңіз. Тікелей сұраудың орнына жанама сұрақтарды қолданыңыз: Сатып алу саясатыңыз туралы айтып бере аласыз ба? Сатып алу процесі қалай жүретінін түсіндіріп жібересіз бе? Сіздің ұйым біз сияқты жаңа серіктестермен жұмыс істеу туралы шешімді әдетте қалай қабылдайды? Соңғы рет мұндай келісімшартқа қол қойғанда шешім қалай қабылданды? Ішкі шешім қабылдау процесі қандай? Осындай ірі сатып алуларды бекіту процесі туралы толығырақ айтып бересіз бе? Егер біз келіссек, одан кейін не болады? Сізден бөлек, бұл шешімге тағы кім қатысады? * Мұндай шешімдер қабылдағанда кімнің кеңесіне сүйенесіз?
Мүдделі тұлғаларды картаға түсіру
Көптеген мәмілелерде кездесетін бес түрлі мүдделі тұлға бар: Сатып алушылар, Күшейткіштер, Іздеушілер, Ықпал етушілер және Жаттықтырушылар — BASIC (Бұл акроним: Buyers, Amplifiers, Seekers, Influencers, Coaches).
**Buyers (Сатып алушылар)** — негізгі шешім қабылдаушылар. Олардың екі түрі болады: келісімшартқа қол қоятындар және ақшаны бөлетіндер.
**Amplifiers (Күшейткіштер)** — мәселені көріп, сіздің өніміңіз оны шеше алатынын түсінетін адамдар. Олар өзгеріс қажеттілігі туралы ақпаратты ұйым ішінде таратады.
**Seekers (Іздеушілер)** — ақпарат іздеуге жіберілген адамдар. Көбінесе олардың сатып алу өкілеттігі болмайды, бірақ олар өзін маңызды көрсетіп, басқа тұлғаларға жолды бөгеуі мүмкін.
**Influencers (Ықпал етушілер)** — сатып алу процесінде белсенді рөл атқаратындар. Олар сізді қолдауы немесе сізге қарсы болуы мүмкін. Олардың қарсылығын ерте анықтау өте маңызды.
**Coaches (Жаттықтырушылар)** — сізге ішкі ақпаратпен көмектесуге дайын адамдар. Олар сізге қай жерде «миналар» (кедергілер) барын айтып береді.
Мүдделі тұлғалар шешімді эмоционалды деңгейде қабылдайды және қақтығыстардан қашқандықтан шынайы уайымдарын жасырады. Сатушылар да қақтығыстан қашады. Бұл тұйық шеңберден шығу үшін сіз қорқынышыңызды жеңіп, алданыштың құрсауынан шығуыңыз керек.
Сіз <span data-term="true">растау бұрмалануы</span> (confirmation bias — адамның өз сеніміне сай келетін ақпаратты ғана іздеуге бейімділігі) тұманын ысырып тастап, бәрі көрінгендей емес екенін көрсететін белгілерге назар аударуыңыз керек. Қарсылықтың бар екеніне дәлел көргенде немесе оны сезгенде, эмоциялық кедергілерді жеңіп, нәзік әрі шебер сұрақтар арқылы әлеуетті сатып алушыны сөйлетуіңіз және қарсылықты сыртқа шығаруыңыз қажет.
Қарсылықтарды ашық ортаға шығару проспектинг кезінде ақпарат жинаудан басталады. Бұл стейкхолдерлермен алғашқы әңгімелесу мен зерттеу (discovery) кезінде жалғасады және бүкіл сату процесі бойында қарсылықтың беткі қабаттың астында жасырынып тұрғанын байқау үшін өткір қырағылықты талап етеді.
Өзін-өзі ашу циклін іске қосу
Стейкхолдерлер айсбергтерге ұқсайды; сіз көріп тұрған нәрсе — жалпы массаның кішкентай ғана бөлігі, ал оның негізгі бөлігі су астында жасырылған. Сыртқы қабықты тесіп өтпейінше, олардың қарсылықтарын білу немесе олардың ең маңызды әрі эмоциялық мәселелерін шешіп жатқаныңызды түсіну мүмкін емес.
Қарсылықтардың бетпердесін ашуға арналған менің сүйікті әдістерімнің бірі — адамның <span data-term="true">өзін-өзі ашу циклін</span> (self-disclosure loop — адамның өзі туралы ақпарат бөліскенде ләззат алу процесі) іске қосу, бұл басқа адамдарды өз карталарын ашуға мәжбүр етеді.
Гарвард зерттеушілері доктор Джейсон Митчелл мен доктор Диана Тамир адамдардың өзі туралы ақпарат бөлісуден нейрохимиялық «ләззат» алатынын анықтады. Ұлттық ғылым академиясының еңбектерінде жарияланған қызықты зерттеуде қатысушылардың ми белсенділігі жоғары қуатты 3D магнитті-резонанстық томография (МРТ) сканерлері арқылы бақыланып жатқанда, оларға өздері туралы сөйлеуге немесе мақтануға мүмкіндік берілді.
Қатысушылар өздері туралы айта бастағанда, мидың дәмді тамақ, секс және кокаин сияқты жағымды сезімдер мен марапаттарға жауап беретін аймағы іске қосылды. Қатысушы әр жолы өзі туралы мәлімет айтқан сайын, мидың бұл аймағы Рождество шыршасы сияқты жарқырай түсті.
Сынақтан өтушілер өздері туралы бірдеңе айтқаны үшін дофамин (мидағы «марапаттау» гормоны) дозасын алып отырды. Осылайша цикл қалыптасты.
Жеке ақпаратты ашудың, мақтанудың немесе пікір білдірудің әрбір сәті дофаминнің кезекті порциясымен марапатталып, өзін-өзі көбірек ашуға итермеледі. Осылайша қарапайым әңгімелер тез арада TMI (Too Much Information — тым жеке немесе қажетсіз егжей-тегжейлі мәлімет) деңгейіне дейін ушығуы мүмкін.
Сіз дофамин арқылы туындаған бұл цикліді кештерде, туыстардың бас қосуларында немесе тіпті барда бейтаныс адаммен сөйлескенде байқаған боларсыз. Басқа адам сізге өзі туралы аздап айтады, сіз тыңдайсыз. Содан кейін олар тағы аздап, сосын тағы да айтады, соңында кенеттен TMI аймағына өтіп кетеді, ал сіз оның неге соншалықты жеке немесе ашық нәрсені айтқанына таңғаласыз.
Олар үшін бұл өзін-өзі ашу процесі керемет сезілді. Саналы деңгейде олар бұл нәрселерді айтпау керек екенін білсе де, өздерін тоқтата алмады. Бұл «ми есірткісінің» әсері еді.
Әңгімеге араласпай, стейкхолдерлерге сөйлеуге мүмкіндік беру олардың миында осы марапаттау циклін іске қосып, бар сырын ақтаруына себеп болуы мүмкін. Сату мамандары үшін бұл марапаттау циклін түсіну және пайдалану — жасырын қарсылықтарды бетке шығарудың ең оңай жолы.
Өзін-өзі ашу циклін іске қосудың бес қадамы:
Стейкхолдерді сөйлетуге итермелейтін ашық сұрақтардан бастаңыз. Белсенді тыңдау арқылы және шынайы қызығушылық танытып, басқа адамға толық назар аударыңыз және сөйлегені үшін оны «марапаттаңыз». Сөзді бөлуден, асықтырудан немесе стейкхолдердің сөзін бөліп сөйлеуден аулақ болыңыз. Сатушылар көбінесе естіген алғашқы сөзіне жармасып, дебатқа түсу арқылы бұл циклді бұзып алады. Сөйлемес бұрын үш-бес секунд кідіріңіз. Стейкхолдерге үнсіздікті толтыруға мүмкіндік беріңіз. Әдетте, егер сіз оларға кедергі жасамасаңыз, олар сөйлей береді. Егер сіз сөйлей бастасаңыз, циклді бұзасыз. Цикл іске қосылып, стейкхолдер өзін аша бастағанда, мұқият тыңдаңыз және келесі сұрақтарыңызды сол айтылған мәліметтерге негіздеңіз.
Терең тыңдау
Адамдар тек сөзбен ғана емес, одан да көп нәрсемен хабар береді. Басқа адамды шынайы есту үшін сіз барлық сезім мүшелеріңізбен — көзіңізбен, құлағыңызбен және түйсігіңізбен тыңдауыңыз керек. Барлық сезімдеріңізді ашу әңгіменің эмоциялық нәзіктіктерін талдауға мүмкіндік береді. Бұл «түтін перделерінен» өтіп, нақты қарсылықты анықтау үшін өте маңызды.
Тыңдау барысында қарсы тараптың дене тілін және бет-әлпетін бақылаңыз. Көзге көрінетін белгілерді көру үшін дене тілінің маманы болудың қажеті жоқ. Тек бақылағыш, эмпатиялы және зейінді болу жеткілікті.
Стейкхолдер дауысының реңіне, тембріне және қарқынына назар аударыңыз. Олар қолданып жатқан сөздердің астарындағы мағынаға көңіл бөліңіз. Вербалды және вербалды емес эмоциялық белгілерге сақ болыңыз. Адамдар оқиғалар арқылы сөйлесуге бейім болғандықтан, айтылмаған сезімдер мен эмоцияларды ұстап қалу үшін терең тыңдаңыз.
Стейкхолдер эмоциясын бет-әлпеті, дене тілі, дауыс ырғағы немесе сөздері арқылы білдіргенде, сіз ол үшін не маңызды екенін түсінесіз. Эмоциялық маңыздылықты сезген кезде, қарсылықтың бар-жоғы туралы болжамыңызды тексеру және барлық ақпаратты алу үшін қосымша сұрақтар қойыңыз. Беткі қабаттың астына үңілуге тырысыңыз. Міне, бірнеше мысал:
- Бұрынғы жеткізушімен осындай мәселеге тап болған сияқтысыз. Білгім келеді, не болды? Сізді ... туралы не мазалайды? Бұл алға жылжуға кедергі болатын сияқты көрінеді... Меніңше, сіз бұған сенбей тұрған сияқтысыз... Сіз ____ туралы аздап алаңдаулы көрінесіз. Не ойлап тұрсыз? Бізбен бизнес жүргізуде сізді ең көп не алаңдатады? Бұл сіз үшін үлкен мәселе сияқты ма? Мүмкін мен қателесіп тұрған болармын, бірақ мен бір нәрсені мүлт жіберген сияқтымын... Бұрын менің компаниям сияқты жеткізушілермен жұмыс істегендегі жағымсыз тәжірибеңіз туралы көбірек айтып беріңізші.
Түйсігіңізге сеніңіз! Мәселе бар екенін сезсеңіз, қашпаңыз — бұл туралы сұраңыз. Стейкхолдерді сөйлету үшін міндетті түрде ашық сұрақ немесе мәлімдеме жасап, кідіріс жасаңыз.
Кейде сіздің әлеуетті клиентіңіз ешқандай мәселе жоқ екенін айтады. Дегенмен, көбінесе түйсігіңіз дұрыс болып шығады және сіз мәселені ерте — ол мәмілені бұзатын еңсерілмейтін кедергіге айналмай тұрып шешу арқылы өзіңізді үлкен қиындықтан құтқарасыз.
10 <span data-term="true">Проспектинг</span> (Prospecting — жаңа клиенттерді іздеу және олармен байланыс орнату процесі) барысындағы қарсылықтар
Бетіңнен біреу ұрғанша, әркімнің өз жоспары болады. — Майк Тайсон
Қарсылықтардың ішінде проспектингтегі қарсылықтар ең ауыры болып табылады. Олар көбінесе дөрекі, суық және кейде тіпті ашықтан-ашық бас тарту түрінде болады. Сондықтан миллиондаған сатушылар проспектингтен обадан қашқандай қашады және бұл олардың мансабына да, табысының өсуіне де зиян тигізеді.
Проспектингтің эмоциялық тұрғыдан қиын болуының және проспектинг әрекеттерінің (негізінен телефон арқылы және бетпе-бет) осындай қатал бас тартулар мен қарсылықтар тудыруының қарапайым себебі бар:
Проспектинг — бұл кедергі келтіру (interrupting).
Сізге біреудің кедергі келтіргені ұнамайды. Сіздің әлеуетті клиенттеріңізге де ұнамайды.
Шынын айтқанда, мінсіз әлемде сатушылар клиенттерді мазаламас еді, ал клиенттер оларға кедергі келтірілмегеніне қуанышты болар еді. Бұл сатып алушылар мен сатушылар шеңбер құрып отырып, «Кумбая» әнін айтатын махаббатқа толы утопия болар еді. Бірақ білікті сатып алушылар сатушыларға өздері хабарласып, ешкімге проспектинг жасаудың қажеті болмайтын әлем — бұл қиял.
Егер сіз толы пайплайнның (pipeline — сату кезеңдеріндегі әлеуетті мәмілелер тізімі) тыныштығын қаласаңыз, сату мансабыңызда тұрақты табысқа жеткіңіз келсе және табысыңызды барынша арттыруды көздесеңіз, онда сіз әлеуетті клиенттердің мазасын алуыңыз керек. Сіз телефонды алуыңыз, есікті ашуыңыз, электрондық пошта немесе мәтіндік хабарлама жіберуіңіз немесе LinkedIn арқылы белгі беруіңіз керек.
Егер сіз тек кіріс сұраныстармен жұмыс істейтін сатушы болмасаңыз, клиенттің өзі хабарласуын күтсеңіз, сәтсіздікке ұшырайсыз. Неліктен? Себебі саудадағы сәтсіздіктің бірінші себебі — бос пайплайн, ал сатушылардың пайплайнының бос болуының бірінші себебі — олардың проспектинг жасамайтындығы.
Сіз оның дәрежесі туралы таласа аласыз — жылы, ыстық, суық, қалай болса да. Бұл сіздің веб-формаларыңыздың бірін толтырған немесе соңғы ақ қағазыңызды жүктеп алған клиент болуы мүмкін. Мүмкін олар сізбен желіде байланысқан болар. Бұл сіз қайта жандандыруға тырысып жатқан ескі клиент, деректер қорыңыздағы әлеуетті клиент немесе көрмеде кездескен адам болуы мүмкін.
Қандай жағдай болмасын, қарапайым факт өзгеріссіз қалады: сіз олардың күніне кедергі келтіріп, олар естігісі келетін, істегісі келетін немесе сатып алғысы келетін нәрсе туралы айтып жатырсыз; және сізде бұл сөйлесу үшін алдын ала белгіленген кездесу жоқ.
Кедергі келтіре алмасаңыз — сәтсіздікке ұшырайсыз
Проспектинг әрқашан сатушының кедергі келтіруге дайындығына негізделген. Тұрақты түрде кедергі келтіру — мықты сату пайплайндарын құрудың негізі. Проспектинг әдісіңіз қандай болса да, егер сіз табанды түрде кедергі келтірмесеңіз, пайплайныңыз «қансыз» (бос) болады.
Дегенмен, көптеген сатушылар проспектингпен айналысудың орнына, оны жасамаудың сылтауларын іздеуге көп уақыт жұмсайды.
Мен түсінемін. Біреудің күніне кедергі келтіру — ыңғайсыз. Сіз олардың жауабын бақылай алмайсыз және бұл белгісіздік сізді қорғансыз сезіндіреді. Олардың бас тартуын күту қорқыныш пен алаңдаушылық тудырады. Егер клиенттің алғашқы реакциясы қатал болса, биология іске қосылып, «айқас немесе қаш» механизмі оянады, бұл ыңғайсыз жағдай туғызады, сондықтан одан қашқан оңайырақ.
Барлығымыз, соның ішінде сіз де, мен де, сіздің клиенттеріңіз де тұрақты стресс жағдайында жүрген қазіргі қарбалас әлемде уақыт сұрау — бүкіл сату процесіндегі ең қиын өтініш. Сатушылар уақыт сұрағанда не айтарын және клиенттерге қалай жақындау керектігін білмей қиналады.
Менің «Fanatical Prospecting» кітабымда қарсылықты азайтатын және «иә» деген жауап алу ықтималдығын арттыратын проспектинг тәсілдері мен хабарламаларын құрудың формулалары, құрылымдары мен әдістерін бергенмін.
Осы себепті, мен проспектинг қоңырауын немесе байланысын жасаудың механикасына терең тоқталмаймын. Тек айта кететіні, проспектинг кезіндегі сіздің басты мақсатыңыз — қарсылықты азайтуға және «иә» жауабын алу ықтималдығын арттыруға бағытталған тәсіліңізді жетілдіру.
Шыны керек, қоңырау шалу — оңай бөлігі. Бұл тарауда біз уақыт сұрағаннан кейін «жоқ» деген жауап алсаңыз, не айту керектігіне назар аударамыз. Дәл осы сәтте сіз абдырап қаласыз, мағынасыз сөздер айтасыз, ұяласыз және бас тартудың ащы дәмін сезінесіз. Бірақ бұл бетбұрыс сәті — шындық сәті және оны тиімді басқарсаңыз, бұл сіздің ең үлкен мүмкіндіктеріңізге жол ашады.
Үштен бір ережесі
Кез келген проспектингтік өзара әрекеттесуде сіздің мақсатыңыз — мүмкіндігінше тезірек «иә», «жоқ» немесе «мүмкін» деген жауап алу болуы керек. Мысалы, телефон арқылы мен «Fanatical Prospecting» кітабында үйрететін бес қадамдық телефон проспектингі процесін қолдана отырып, сіз 15–20 секунд ішінде жауап ала аласыз (10. 1-сурет).
«Иә» деген жауапқа тез жетіңіз. Уақыттың шамамен үштен бірінде клиент «иә» дейді, себебі сіздің тәсіліңіз бен хабарламаңыз дәл болды немесе сіз қажетті уақытта келіп, нық сеніммен сұрадыңыз. Сіздің мақсатыңыз — бұл «иә» жауаптарын тез қабылдап, оларды өз сөзіңізбен бұзып алмау. Мұнда сенімділік маңызды. Бас тартуды күтіп, қорқынышыңызға жол берсеңіз және сенімсіз, әлсіз немесе енжар көрінсеңіз, бұл эмоциялар клиентке де беріліп, жоқ жерден қарсылық тудырады — осылайша анық «иә» жауабын «жоққа» айналдырасыз.
«Жоқ» деген жауапқа тез жетіңіз. Уақыттың шамамен үштен бірінде клиент «жоқ» дейді және бұл нақты «жоқ» дегенді білдіреді. Кейде бұл телефонды тастай салу немесе есікті тарс жауып алу түрінде болады. Кейде балағат сөздер де айтылуы мүмкін. Көп жағдайда клиент сізге өте тікелей және анық «жоқ» дейді! Бұл жағымсыз болғанымен, бұл сонымен бірге бақыт, өйткені бұл сіздің уақытты босқа өткізбеуіңізге және келесі қоңырауға тез көшуіңізге мүмкіндік береді.
«Мүмкін» деген жауапқа тез жетіңіз. Уақыттың шамамен үштен бірінде клиент екіұдай күйде болады, «мүмкін» дейді, саудаласады немесе қарсылық білдіреді. Міне, осы жерде проспектингтің нағыз сыны басталады — бұл «мүмкінді» «иә»-ге айналдыру мүмкіндігі.
Проспектингте «мүмкін» — бұл сіздің наныңызды табатын жеріңіз. «Мүмкін» жауаптары маңызды, өйткені бұл клиенттер көбінесе сіздің ең жақсы мүмкіндіктеріңіз болып табылады. Проспектингтегі қарсылықтармен жұмыс істеу және оларды «иә»-ге айналдыру дағдысы мен ұстамдылығы сізді ең жоғары құндылыққа ие, ең білікті клиенттермен кездестіреді.

- 1-сурет: Бес қадамдық телефон процесі
Бұл тарауда мен сізге проспектингтік қарсылықтармен жұмыс істеудің құрылымын беремін, ол «мүмкінді» «иә»-ге айналдыру ықтималдығын арттырады. Осы құрылымды меңгергеннен кейін, сіз проспектинг кезінде кез келген соққыға төтеп беруге сенімділік аласыз.
Үш қадамдық проспектингтік бетбұрыс құрылымы сізге проспектинг қоңырауларын ауыр сәтсіздікке айналдыратын мазасыз эмоцияларды бақылауға мүмкіндік береді. Алдымен телефон немесе бетпе-бет проспектинг кезінде клиенттерден алатын жауаптар туралы негізгі түсініктен бастайық.
RBO-лар
Проспектинг кезінде — телефон арқылы немесе бетпе-бет — сіз жауаптардың үш түріне тап боласыз: рефлекстік жауаптар (reflex responses), сылтаулар (brush-offs) және нақты қарсылықтар (true objections). Біз оларды жиынтық түрде RBO (Reflex responses, Brush-offs, and true Objections) деп атаймыз.
Рефлекстік жауаптар
Бірде саяхаттап жүріп, iPad-ымның қуаттағыш сымын үйде қалдырғанымды түсіндім. Қонақ үйден жаяу жететін жерде кеңсе тауарлары дүкені бар екен, соған бардым. Дүкенге кіргенімде, бір жас жігіт жаныма келіп: «Сізге көмектесе аламын ба? » — деп сұрады.
Мен: «Жай қарап жүрмін», — деп жауап бердім.
Кетіп бара жатып, өзімді тоқтаттым. Мен «жай қарап жүрген» жоқ едім. Кеңсе тауарлары дүкеніне кім «жай қарап жүру» үшін барады? Мен ол жерге қуаттағыш сым алу үшін арнайы бардым. Сондықтан мен кері қайтып, көмек сұрадым, ол мені сымдар тұрған сөреге апарды.
Неліктен мен бұл шындыққа жанаспаса да, осылай жауап бердім? Бұл автоматты түрде, мен жүздеген рет айтқан нәрсе еді. Сіз де солай істейсіз. Бұл әдет, сатушылар жақындағанда қолданылатын сіздің «сатып алушы скриптіңіз», аз ғана когнитивті күшті талап ететін рефлекстік жауап.
Менің жаңа сату өкілдерімнің бірі сату бөлімі басшыларының тізімі бойынша мақсатты проспектинг қоңырауларын аяқтады. Қоңыраулардың мақсаты — алдағы OutBound конференциямыз туралы хабардар ету болды. Ол ештеңе сатқан жоқ немесе ешқандай міндеттеме сұраған жоқ. Бұл өте төмен тәуекелді, төмен әсерлі қоңырау — сатудан гөрі маркетингке жақын болды. Оның бүкіл хабарламасы мынадай еді:
«Сәлеметсіз бе, Боб, мен Rick, Sales Gravy-ден хабарласып тұрмын. Менің қоңырау шалуымның себебі — сату воронкалары, өнімділік және проспектингке бағытталған OutBound конференциясы биыл Атлантаға қайта оралатынын хабарлау. Сізге конференция нұсқаулығын электрондық пошта арқылы жіберуіме бола ма? » (Бізде олардың поштасы бар еді және рұқсат керек емес еді; біз бұл қоңырауларды хабардарлықты арттыру және тереңірек әңгімелерге жол ашу үшін пайдаландық. )
Риктің қоңырау нәтижелері туралы есебі болжамды болды: «Мен бәріне қоңырау шалдым, бірақ ешкім қызығушылық танытпады». Рефлекстік жауаптар. Соған қарамастан, оның тізіміндегі компаниялардың 37 пайызы OutBound-қа өз адамдарын жіберді.
Клиенттер проспектингтік қоңырауларға рефлекстік жауаптармен жауап береді, ал сатушылар бұған алданып қалады — олар рефлекстік жауаптарды нақты шындық ретінде қабылдайды. Клиент үшін бұл оңай, сиқыр сияқты. Сатушы кедергі келтіреді. Оған рефлекстік жауаппен соққы беріңіз. Сатушы кетеді.
- «Бізді қызықтырмайды. » «Біз ризамыз. » «Бәрі дайын. » «Мен бос емеспін. » «Мен жиналыстамын. » «Біз мұны өзіміз шешеміз. » «Мен көлік айдап барамын. » * «Мен есіктен шығып барамын. »
Бұл сіздің кедергі келтіруіңізге берілген үйреншікті жауаптардың кейбірі ғана. Бұл сіздің клиентіңіздің белгілі бір қалыпқа берген жаттанды жауабы. Мұнда сізді алдау туралы саналы ниет жоқ; олар «автопилотта» жұмыс істеп тұр.
Проспектингтік қарсылықтар әдетте үйреншікті жауаптар болғандықтан, олардан өтудің ең тиімді жолы — «патернді бұзу» (pattern painting) — клиенттің сізден күткен жауабын өзгерту. Біз бұл туралы тараудың соңында сөйлесетін боламыз.
Сылтаулар
Сылтау — бұл сіздің клиентіңіздің «мені жайыма қалдыр» деп сыпайы түрде айтуы. Қақтығысты болдырмау және сізді оңай шығарып салу үшін олар: «Маған келесі айда хабарласыңыз», — дейді.
Сылтаудың бәрі конфликтіден қашуға бағытталған:
- «Маған кейінірек хабарласыңыз. » «Бір айдан кейін хабарласыңыз. » «Неге маған ақпарат жібермеске? » (Барлық уақыттағы ең үлкен сылтау. )
Клиенттер сатушылардың, көп жағдайда, бұл өтіріктерді қабылдауға және кетуге дайын екенін біледі, өйткені сатушылар да конфликтіден қашқысы келеді.
Сылтау бас тарту сияқты ауыр сезілмейді. Сылтауды қабылдағанда, миыңыз сізді жауапкершіліктен босатады. Сізде әлі де үміт бар. Сіз «ыңғайсыз» болмадыңыз, шекарадан аспадыңыз, тым жабысқақ болмадыңыз. Сіз бас тартудан — «үңгірден қуылудан» аман қалдыңыз.
Бірақ саудада сылтауға сену — арқанды итерумен бірдей. Сіз бірдеңеге қол жеткіздім деп өзіңізді алдайсыз:
- «Ол қызығушылық танытқан болуы керек, өйткені ол бір-екі айдан кейін қайта хабарласуымды сұрады. » * «Олар менің көбірек ақпарат жібергеніме қызығушылық танытып отыр. »
Бірақ сіз ешқайда жылжымайсыз. Сылтау — бұл екі тарап та қақтығыс пен бас тарту ауырсынуын болдырмау үшін сенуге дағдыланған өтірік қана.
Нақты қарсылықтар
Проспектинг қоңырауларындағы нақты қарсылықтар сіздің өтінішіңізге неғұрлым ашық және логикалық қарсылықтар болып келеді. Олар әдетте себеппен бірге айтылады.
- «Дәл қазір кездесуімізге ешқандай себеп жоқ, өйткені біз сіздің бәсекелесіңізбен жаңа келісімшартқа отырдық. » «Біз үлкен жобаны іске асырып жатырмыз және дәл қазір қосымша ештеңемен айналыса алмаймын. » «Мен келесі аптада кездесе алмаймын, өйткені Лас-Вегастағы салалық көрмеде боламын. » «Сөйлескіміз келеді, бірақ бюджеттеріміз бекітіліп қойылды, сондықтан бұл сіздің уақытыңызды босқа кетіру болар еді. » «Бізде мұндай шығындар үшін күзге дейін бюджет болмайды. » «Біз бұрын сіздің компанияңызбен жұмыс істегенбіз, бірақ ештеңе шықпады. » «Біз бірнеше жыл бұрын сіздің компанияңыздың ұсынысын қарағанбыз, сіздің бағаларыңыз тым жоғары болды. »
Нақты қарсылықтар алған кезде, сіз дұрыс шешім қабылдауыңыз керек. Мұнда үш жол бар:
- Қарсылықты өз пайдаңызға бұрып, бәрібір кездесу. 2. Бағытты өзгертіп, ақпарат жинау — әсіресе сатып алу кезеңдері, келісімшарттар, бюджет, мүмкіндіктің көлемі, бәсекелестер және стейкхолдерлер туралы. 3. Телефонды қойып, әрі қарай жылжу және клиентке қолайлы уақытта қайта оралу.
Проспектингтік RBO-ларды алдын ала болжауға болады
Әрбір «Fanatical Prospecting Boot Camp» тренингінде мен қатысушыларға қарапайым сұрақ қоямын: «Проспектинг қоңырауында клиент сізге неше түрлі жолмен "жоқ" деп айта алады? »
Ең көп таралған жауап (көзді айналдырумен бірге): «Шексіз көп».
Өкінішке орай, көптеген сатушылар осылай ойлайды. Олар әрбір проспектингтік RBO-ны ерекше, кездейсоқ оқиға ретінде қабылдайды, сондықтан әр қоңырауда импровизация жасайды. Бұл үлкен қателік — саудада импровизация жасау (winging it) әрқашан ақымақтық, ал проспектингте тіпті солай. Проспектингтің қатал ортасында жоспарсыз бас тартуға берілетін эмоциялық және нейрохимиялық реакцияны бақылау мүмкін емес.
Шындық мынада, проспектингтік RBO-лар бірегей емес. Клиенттің «жоқ» деп айтуының шектеулі ғана жолдары бар. Сонымен қатар, әр салаға тән ортақ RBO жиынтықтары болады және әдетте олардың үш-бестен бірі проспектингтік қарсылықтардың 80% немесе одан да көп бөлігін құрайды. Жалпы алғанда, көптеген RBO-лар келесі түрде болады:
Біз ризамыз немесе бәрі дайын. Қызықтырмайды. Бюджет жоқ. Бізде келісімшарт бар. Мен тиісті адам емеспін. Маған біреумен сөйлесу керек, содан кейін... Тым бос емеспін. Тек ақпарат жіберіңіз. Қолымыз тимей жатыр — жұмыс бастан асады. Біз бұрын сіздермен жұмыс істегенбіз, ештеңе шықпады. Біз мұны өзіміз істейміз — сыртқы жеткізушілермен жұмыс істемейміз. Сіздің өкілдеріңіздің бірі маған өткен аптада хабарласты, мен «жоқ» деп айттым. Біз бұл өнімді/қызметті бұрын байқап көрдік, нәтиже болмады. Жай қарап жүрмін/тексеріп жүрмін (кіріс лидтер).
Проспектингтегі RBO-лармен жұмыс істеуді жоспарлау
Әлеуетті клиенттер әрдайым бұл сөздерді дәл қолдана бермейді.
Мысалы, «Біз ризамыз» деудің орнына олар: «Біз сіздің бәсекелесіңізбен көп жылдан бері жұмыс істеп келеміз және олар өз жұмысын жақсы атқарады», — деуі мүмкін. Сөздер әртүрлі болғанымен, мағынасы бір — біз бәріне ризамыз.
Мен проспектинг (әлеуетті клиенттерді іздеу және олармен байланыс орнату процесі) бойынша курстарымыздың қатысушыларынан ойларына келетін барлық RBO -ларды (Reflexive Responses, Brush-offs, and Objections — рефлекстік жауаптар, сылтаулар және қарсылықтар) тізіп шығуды сұрағанда, біз сирек жағдайда 15-тен асамыз. Ал олардан ең жиі еститіндерін атауды сұрағанда, олардың саны бестен аспайды.
Проспектинг кезінде кездесетін ең жиі RBO-лардың тізімін жасау — оларды алдын ала болжауды үйрену мен тиімді жауаптар дайындаудың алғашқы қадамы. Дәл қазір 10. 1-кестені пайдаланып, жұмысыңызда кездесетін барлық RBO-ларды тізіп шығыңыз. Содан кейін оларды жиілігіне қарай реттеңіз.
10.1-кесте. RBO-ларды тізімдеу
Проспектингтегі RBO | Жиілігіне қарай реті
Проспектингтегі RBO-ларды жоспарлау
Сіз проспектинг кезінде қарсылықтарға тап боласыз және олар сіздің мазасыз эмоцияларыңызды оятады. Бірақ проспектинг қоңырауы кезінде алатын әрбір дерлік RBO-ны алдын ала болжауға болатындықтан, сіз жауаптарды ерте дайындап, эмоцияларыңызды бақылауға алып, клиенттің үйреншікті сценарийін бұза аласыз.
Проспектингтегі RBO-ларды жеңуді меңгеру үшін сізге келесі қадамдарды орындау қажет:
Өз салаңызға, өніміңізге, қызметіңізге және клиенттік сегменттеріңізге тән барлық ықтимал RBO-ларды анықтаңыз (10.1-кестені қараңыз). Ойланбастан айта алатын қарапайым, қайталанатын скрипттерді (дайын сөйлесу мәтіндері) жасау үшін проспектингтің үш қадамдық моделін қолданыңыз — бұл сізге эмоциялардан жоғары тұруға мүмкіндік береді.
Неліктен RBO үшін жаттықтырылған скрипт болуы керек?
Біз алдын ала болжанған немесе нақты бас тартуға тап болған кезде ішіңізде не болатынын қарастырдық. «Күрес немесе қаш» реакциясы іске қосылады, қан неокортекстен (мидың ұтымды ойлауға жауапты қабығы) қашады және сіз ойлана алмайсыз. Бұл проспектинг кезіндегі найзағайдай жылдам диалогта RBO-ға жауап беретін хабарлама құруды қиындатады.
Эмоционалды шиеленіскен жағдайларда скрипттер ойыңызды азат етеді, не айтамын деп алаңдаудан босатады және жағдайды толық бақылауға алуға көмектеседі. Жаттықтырылған скрипт сіздің дауыс ырғағыңызды, сөйлеу мәнеріңізді сенімді, еркін, шынайы және кәсіби етеді — тіпті ішіңізде эмоциялар асып-тасып жатса да.
Скрипттер әсіресе проспектингтегі RBO-лармен жақсы жұмыс істейді, өйткені сіз бірдей қарсылықтарды қайта-қайта естисіз. Скрипттердің күшін байқау үшін киноға барыңыз. Әрбір телешоу, фильм және пьеса скрипт бойынша жасалған. Егер олай болмаса, олар қызықты болмас еді.
Сол сияқты, саясаткердің журналистермен бетпе-бет келгенде сценарийсіз сөйлегені мен суфлердің көмегімен баяндама жасағанының арасындағы айырмашылықты байқаңыз. Сахнада саясаткер өте сенімді көрінеді. Бірақ скриптсіз ол мүдіріп, сатушылардың проспектинг кезінде RBO-ларға дайындықсыз жауап бергенде жіберетін қателіктерін қайталайды.
Көптеген сатушылар «скрипт қолданғанда өзім сияқты көрінбеймін» деп алаңдайды. Жасанды көрінуден қорқу орынды. Сатуда шынайылық маңызды. Дәл осы себепті актерлер, саясаткерлер және топ-менеджерлер дайындалады және жаттығады. Олар скрипт табиғи естіліп, өз дауысына айналғанша еңбек етеді.
Скрипттер — эмоцияларды басқарудың және хабарламаңызды жеткізудің қуатты тәсілі, бірақ олар міндетті түрде жаттықтырылуы керек. RBO-ны жеңу скрипттерін әзірлеу және дайындау күш-жігерді талап етеді. Сіз хабарламаңызды өзіңіздің бірегей жағдайыңызға бейімдеуіңіз керек. Жұмыс істейтін хабарламаларды тапқанша жаттығуыңыз, болжамдарыңызды тексеруіңіз және оларды жетілдіруіңіз қажет.
Жақсы жаңалық: сізде проспектинг қоңырауларында белгілі бір нәрселерді белгілі бір түрде айту дағдысы қалыптасқан. Сондықтан, қазір не істеп жүргеніңізді талдаудан бастаңыз. Содан кейін жұмыс істеп тұрған әдістерді скрипт ретінде рәсімдеңіз.
Дәл қазір ең жиі кездесетін бес RBO-ны және оларға қазір қалай жауап беретініңізді жазып алыңыз. Не істей алатыныңызды және не істей алмайтыныңызды ойластырыңыз. Хабарламаларыңыздағы заңдылықтарды іздеңіз. Сізді барынша шынайы көрсететін сөздер туралы ойланыңыз.
10.2-кесте. RBO-ларды және жауаптарыңызды талдау
Үздік бес проспектингтік RBO | Қазір қалай жауап бересіз?
Проспектингтегі қарсылықтарды жеңудің үш қадамдық моделі
Проспектинг кезіндегі рефлекстік жауаптар мен сылтаулар үшін сіз қарапайым, бірақ қуатты үш қадамдық модельді қолданасыз (10. 2-сурет):
Тұғыр (Ledge) Бұзу (Disrupt) Сұрау (Ask)

- 2-сурет. Проспектингтегі RBO-лар
Алдыңғы тарауда модельдің рельстер жиынтығы сияқты екенін білдіңіз. Ол сізге құрылым беретін бағыттаушы ретінде қызмет етеді, бірақ сізді қатып қалған бір үлгіге қамап тастамайды. Модельдер сізге қиын сәтте хабарламаңызды нақты жағдай мен клиентке қарай икемдеуге мүмкіндік береді.
Тұғыр (Ledge)
Біз бас тартуға (күрес немесе қаш) деген алғашқы физиологиялық және эмоционалдық реакцияның еріксіз болатынын анықтадық. Тұғыр (қарсылық кезінде эмоцияны басқаруға мүмкіндік беретін автоматты фраза) — бұл сізден ойлануды талап етпейтін, жаттап алынған автоматты жауап. Ол сіздің қисынды миыңызға жағдайды түсінуге, эмоциялардан жоғары көтерілуге және бақылауды қолға алуға қажетті уақытты береді.
Проспектингтегі RBO-лар күшті эмоционалдық реакцияларды тудыратындықтан, «тұғыр» техникасы модельдің маңызды бөлігі болып табылады.
Бұзу (Disrupt)
Сіздің әлеуетті клиентіңіз жүздеген, тіпті мыңдаған проспектинг қоңырауларынан өткен. Олар сізден кез келген басқа сатушы сияқты әрекет етеді деп күтеді. Олар сізге «жоқ» дегенде, сіздің келесі әрекетіңізді алдын ала болжап қойған. Сіздің мінез-құлқыңыз олардың күткеніне сай келгенде, оларға ойланудың қажеті жоқ; олар жай ғана автоматты түрде жауап береді.
Клиенттің миы (атап айтқанда амигдала — мидағы эмоциялар мен қорқынышқа жауапты бөлік) үйреншікті үлгілерді елемейді және аномалияларға — ерекше, күтпеген, жарқын нәрселерге назар аударады. Үлгіні бұзу — күтпеген нәрсені істеу — клиенттің сценарийін өзгертудің және оны өзіңізге тартудың жолы.
Клиенттің RBO-сын жеңудің құпиясы — осы үйреншікті үлгіні бұзатын және клиентті сізге жақындататын мәлімдеме немесе сұрақ қоюда. Міне, бірнеше мысал.
Олар «Біз бәріне ризамыз» дегенде, оларға мүмкіндік берсе бақыттырақ қылатыныңызды айтып дауласудың орнына, мүлдем күтпеген нәрсемен жауап беріңіз:
«Керемет! Егер сіз жақсы баға мен қызмет алып отырсаңыз, өзгеріс туралы ешқашан ойламауыңыз керек. Менің қалайтыным — сіз туралы көбірек білу және біздің бір-бірімізге сәйкес келетінімізді түсіну үшін бірнеше минут уақытыңызды бөлуіңіз. Ең құрығанда, мен сізге бәсекеге қабілетті баға беремін, бұл сіздің қазіргі серіктестеріңіздің жұмысын адал атқаруына көмектеседі».
Олар «Бос емеспін» дегенде, олардың уақытын көп алмайтыныңызды дәлелдеудің орнына, олармен келісу арқылы үлгіні бұзыңыз:
«Менің де хабарласқан себебім осы; сіздің бос болмайтыныңызды білдім және сізге ыңғайлырақ уақытты тапқым келеді».
Олар «Маған жай ғана ақпарат жіберіңіз» дегенде, сіз олардың ойынын әшкерелей аласыз немесе келесідей жауаппен басқа RBO-ны бетке шығара аласыз:
«Тамаша! Көбірек білгіңіз келетініне қуаныштымын. Бірақ бізде ақпарат өте көп, сондықтан мен сіздің уақытыңызды алғым келмейді. Нақты қандай ақпаратты көргіңіз келетінін айта аласыз ба? »
Олар «Маған қызық емес» дегенде, былай жауап беріңіз:
«Бұл түсінікті. Көптеген адамдарға мен алғаш хабарласқанда қызық болмайды, сондықтан біз кездесуіміз керек».
Егер олар көргісі келетін нақты бір нәрсені айтса, былай жауап беріңіз:
«Дәл осы себепті біз кездесуіміз керек. Осылайша мен сіз туралы көбірек біліп, содан кейін сіздің жағдайыңызға сәйкес келетін ақпарат пакетін дайындай аламын».
Сондай-ақ тек сатушылар қолданатын сөздерден аулақ болу маңызды. Оларды қолдана бастаған бойда сіз олардың күткен сценарийіне түсесіз. «Хабарласып тұрмын», «Мен жай ғана қалап едім», «Бұл керемет» және «Түсінемін» сияқты тым көп қолданылатын фразалар сізді кез келген басқа сатушы сияқты етіп көрсетеді және клиент үшін сізді елемеу оңай болады.
Сұрау (Ask)
Бірінші сабаққа оралайық. Қалағаныңызды алу үшін, қалағаныңызды сұрауыңыз керек. Сіз мінсіз «бұзу» жауабын берсеңіз де, егер қайтадан сұрамасаңыз, қалаған нәтижеге қол жеткізе алмайсыз.
«Сұрау» қадамы — проспектингтегі RBO-ны жеңудің ең әлсіз тұсы. Сатушы екіұштылық танытып, клиенттің әрекетін күтеді. Олар әрекет етпейді және етпейді де.
Сіз эмоцияларыңызды басқарып, скрипттен кейін бірден, нық әрі батыл түрде қалағаныңызды қайта сұрауыңыз керек. Сұраған кезде, жағдайлардың жартысында олар басқа RBO тастайды — ол шындыққа жақынырақ болады. Оны да жеңіп, қайта сұрауға дайын болыңыз.
Бірақ ешқашан жасамауыңыз керек нәрсе — ұрысу. Бұл оған тұрмайды. Егер сіз екі RBO алып, әлі де клиентті көндіре алмасаңыз, сыпайы түрде қоштасып, оған басқа күні оралыңыз. Айтылғандай, теңізде балық көп.
Барлығын біріктіру
Бұл процесті тым күрделендірмеу маңызды. Сізге жұмыс істейтін және табиғи естілетін скрипттер қажет. Олар сізді шынайы, нақты және сенімді көрсетуі керек. Оларды қарапайым етіп сақтаңыз, сонда оларды есте сақтау және қайталау оңай болады. Олар мінсіз болуы міндетті емес және олар әр уақытта жұмыс істемейді; бірақ сізге «иә» алу ықтималдығы ең жоғары скрипттер қажет.
Міне, кейбір мысалдар:
Клиент: «Біз сіздермен бұрын жұмыс істегенбіз және жағымсыз тәжірибеміз болды». Сатушы: «Нэнси, менің хабарласқан себебім де осы, өйткені мен нақты не болғанын білу үшін бірнеше минут уақытыңызды алғым келеді. Келесі сәрсенбіде сағат 15:00-де кездессек қалай болады? »
Клиент: «Бізге қызық емес». Сатушы: «Білесіз бе, көптеген клиенттерім мен оларға қанша ақша үнемдей алатынымды айтқанша осылай дейтін. Қараңызшы, біз менің қызметімнің сізге сәйкес келетінін де білмейміз, бірақ бәрібір кездесіп, оны анықтаудың мәні бар емес пе? Жұма күні сағат 14:00-ге қалай қарайсыз? »
Клиент: «Сіздердің қызметтеріңізді көтере алмаймыз». Сатушы: «Менің басқа клиенттерім де біздің қаншалықты қолжетімді екенімізді білгенше солай айтатын. Менің қалайтыным — сізбен жақынырақ танысу және сіздің жағдайыңыздағы басқа да көптеген кәсіпорындарға шығындарды көбейтпей, тәуекелдерді азайтуға қалай көмектескенімізді көрсету. Сейсенбіде сағат 11:30-да келіп кетсем қалай болады? »
Клиент: «Біз мұны өз күшімізбен істейміз». Сатушы: «Дәл сол себепті мен хабарласып тұрмын. Менің клиенттерімнің көбінің ішкі бағдарламалары бар және олар менімен жұмыс істеуді таңдайды, өйткені біз олардың істеп жатқан жұмыстарын толықтырамыз. Біздің сізге сәйкес келетінімізді әлі білмеймін. Сондықтан кездесейік, мен өз саладағы басқа клиенттеріме қалай көмектесетінімді көрсетемін, содан кейін сөйлесуді жалғастырудың мәні бар-жоғын шешеміз. Дүйсенбіде сағат 14:00-де боспын».
Енді өз скрипттеріңізді құру уақыты келді. 10. 3-кестені пайдаланып, ең жиі кездесетін бес RBO-дан бастаңыз. «Тұғырды» жазыңыз және «бұзу» мәлімдемесін құрастырыңыз. Алғашқы нұсқаны аяқтағаннан кейін, оны бір күнге қалдырып, кейін қайта оралып, қайтадан жасаңыз. Бұл процесс миыңызға жаңа хабарламаларға бейімделуге мүмкіндік береді және скрипттеріңізді жақсартуға көмектеседі.
10.3-кесте. Жеңу скриптін құру
Жиі кездесетін RBO-лар | Тұғыр | Бұзу
Ол оңбаған бетіме тұтқаны тастай салды
Осы өткен күзде мен Fanatical Prospecting Boot Camp кезінде далалық сату өкілдерінің тобымен жұмыс істедім. Тікелей қоңырау шалу блоктарының бірінде мен клиенттер тізімін алып, оларға қосылдым. Біз бетпе-бет кездесулерге жазылуға назар аудардық. Үшінші қоңырауымда мен нағыз «шайтанға» тап болдым:
— Сәлеметсіз бе, Морин, бұл ABC Services-тен Джеб Блаунт. Хабарласып тұрған себебім — сізбен кездесуге уақыт белгілеу...
Морин сөзімді кенеттен бөліп жіберді — өте дөрекі дауыспен: «Бізде жеткізуші бар. Біз бәріне ризамыз және сіздің қызметтеріңізге мұқтаж емеспіз! Бұл нөмірге енді хабарласпаңыз! » — деді де, тұтқаны тастай салды.
Гүрс ете түсті. Ауыр тиді!
Мен сату саласында 25 жылдан астам уақыт жүрмін және жүздеген рет дөрекі түрде тұтқаның тасталғанына тап болдым. Қазір үйреніп кетуім керек еді деп ойларсыз, бірақ шындық мынада: бұл әлі де жағымсыз — сол дөрекі дауыс ырғағы мен кенеттен бас тарту. Бұл тіпті ең мықты сату мамандарын да есеңгіретіп тастайды.
Мұндай бас тарту жанға батады. Бұл бас тартудың басқа түрлеріне қарағанда ауыр, өйткені сізде ешқандай бақылау жоқ, жағдайды өзгертуге немесе жауап беруге мүмкіндігіңіз жоқ. Іштей бұл сізді дәрменсіз сезіндіреді. Ренжу — қалыпты жағдай. Бірақ эмоцияларыңыздың сізді жолдан шығаруына жол бермеуіңіз керек.
Жағдайды саралап көру маңызды. Кейбір адамдар жай ғана «оңбағандар». Өмір солай. Бірақ сіз хабарласқан адамның күні сәтсіз болуы, өте бос болмауы немесе бұған дейін бірнеше сатушы хабарласып, мазасын алуы әбден мүмкін. Маған сеніңіз, егер сіз олардың орнында болып, біреу жұмысыңыздан бөлсе, сіз де солай сезінер едіңіз.
Оқу тобындағы тағы бір өкілмен де менің жағдайымнан кейін көп ұзамай осы жағдай қайталанды. «Қарғыс атсын, ол оңбаған бетіме тұтқаны тастай салды! » — деді ол соншалықты қатты дауыспен, бәрі жалт қарады.
Дөрекі клиент туралы ұзақ сөйлегеннен кейін, ол маған бұрылып: «Мұндай жағдайда не істеуім керек? » — деп сұрады.
Мен бұл сұрақты жиі естимін және міне, бірнеше тактика:
Бірден қайта хабарласып, не болғанын білмейтініңізді, бірақ байланыс үзіліп кеткенін айтыңыз. Сіз үш реакцияның бірін аласыз: - Олар тұтқаны қайта тастайды. - Олар сізге боқтық сөздер айтып, тұтқаны тастайды. - Олар әңгімеге араласып, сізге мүмкіндік береді. Қалай болғанда да, сіз атқа қайта қондыңыз және олардың бас тартуына жол бермедіңіз. Бұл процесс кедергілерге қарсы иммунитет қалыптастыруға көмектеседі. Келесі күні басқа уақытта хабарласыңыз — неғұрлым ерте болса, соғұрлым жақсы. Көп жағдайда олар сізді тіпті есіне де алмайды, олардың күні жақсырақ болады және сізге мүмкіндік береді. Түсінуіңіз керек нәрсе: олар тұтқаны тастағаннан кейін сіз туралы ойламайды да. Сейсенбіде маған айқайлап, сәрсенбіде мені ең жақын досымдай қабылдаған клиенттерім болды — олар алдыңғы қоңырауымды мүлдем ұмытып кеткен. Сондықтан адамдар маған «енді ешқашан хабарласпаңыз» десе де, мен хабарласа беремін. Электрондық хат жіберіңіз. Соңынан электрондық хат жіберу мүмкіндікті анықтауға және клиентті диалогқа тартуға көмектесетін жауап алуға мүмкіндік беруі мүмкін. Тек хаттың сыпайы, кәсіби болуын және олардың тұтқаны тастағаны туралы айтылмауын қадағалаңыз. Жақындық орнату үшін әлеуметтік арналарды қолданыңыз. Өзіңіз танитын адамдарға дөрекілік таныту қиын. Егер бұл құнды клиент болса, әлеуметтік желілерде байланысып, қарым-қатынас орнату дағдыларыңызды пайдаланыңыз. Олардың сізді жиі көретініне көз жеткізіңіз, содан кейін қайта хабарласыңыз. Қоңырау > Дауыстық пошта > Электрондық пошта > Әлеуметтік желі тізбегі — жабық есіктерді ашудың тиімді жолы. Жиі көріну сізді ұнамдырақ етеді, демек клиенттердің сізбен сөйлесу ықтималдығы артады. Табанды болыңыз. Кейде сіз ұзақ уақыт бойы — хабарласып, хат жазып, тіпті олармен сөйлескенше кетпейтініңізді түсінгенше жеке барып, табандылық танытуыңыз керек. Бастапқы оқиғадағы Ричардты еске түсіріңізші? Адамдар табандылықты құрметтейді және марапаттайды.
Бірде менде дауыстық поштама немесе хаттарыма жауап бермейтін маңызды бір клиент болды. Бұл үлкен компаниямен жасалатын зор мүмкіндік және менің арман-мақсатым еді. Сатып алу терезесі ашық болатын. Оның менің бәсекелесіммен келісімшарты аяқталып жатқан еді және егер ол оны жаңартса немесе басқа бәсекелеспен қол қойса, мен келесі бес жылға ойыннан шығып қалар едім.
Жоғалтатын ештеңем болмағандықтан, мен осы шешім қабылдаушы тұлғаға 52 күн бойы күн сайын хабарласып, дауыстық пошта қалдырдым. «Суыр күні» фильміндегідей, мен күн сайын таңертең бірдей кәсіби хабарлама қалдырып жүрдім.
«Сәлеметсіз бе, Сэм, бұл ABC компаниясынан Джеб Блаунт. Хабарласып тұрған себебім — сіздің XYZ компаниясымен келісімшартыңыз аяқталуға жақын, ол автоматты түрде ұзартылмай тұрып және сіз таңдау құқығынан айырылмай тұрып, басқа нұсқаларды қарастырып көрсеңіз деп едім. Қысқаша кездесу белгілеу үшін маған 555-555-5555 нөміріне хабарласыңыз».
53-күні телефоным шырылдады. Бұл Сэм болатын.
— Сен маған хабарласуды қашан қоясың? — деді ол дөрекі дауыспен. — Сіз мені қабылдағанша қоймаймын, — деп жауап бердім мен күліп. — Жақсы, — деді ол бұл жолы жұмсағырақ, — ертең сағат 11:00-де келе аласың. Сенде нақты 30 минут бар.
Мен сол мәмілені жаптым. Бұл менің мансабымдағы ең үлкен келісімдердің бірі болды. Комиссиялық сыйақы өте қомақты болды; бұл мені Президент клубына және Гавайидегі марапаттау сахнасына шығаруға мүмкіндік берді.
Бұл маған «иә» деген жауаптың өз саны болатынын үйретті. Бұл жағдайда — 52. Егер клиент құнды болса және мүмкіндік терезесі ашық болса, берілмеңіз; жалғастыра беріңіз. Соңында табандылық әрдайым жеңіске жететін жолды табады — әрдайым.
Тағы бір қоңырау.
11 «Иә» жауабының өз саны бар
Ешқашан, ешқашан, ешқашан берілмеңіз. — Уинстон Черчилль
Егер біз Нью-Йорк қаласының қарбалас уақытында адам толы көшесімен жүріп, адамдардан «Мэридің кішкентай қозысы бар» әнін айтуды сұрасақ және оны видеоға түсірсек, біз көптеген «жоқ» және бірнеше дөрекі жауаптар алар едік. Бұл жай ғана негізгі статистика. Сіз не сатсаңыз да (немесе не сұрасаңыз да), егер сіз жеткілікті рет сұрасаңыз, соңында «иә» деген жауап аласыз (11. 1-сурет).

- 1-сурет. Жоқ, Жоқ, Жоқ, Иә
«Иә» жауабының өз саны бар. Айтпақшы, «Мэридің кішкентай қозысы» әні үшін бұл сан — 11. Орташа алғанда, бірнеше тәжірибе барысында бір адамның мен үшін ән айтуына қол жеткізу үшін 11 рет сұрау қажет болды.
Шындыққа келетін болсақ, лотерея ойнау туралы да осыны айтуға болады. Статистика көрсеткендей, егер сіз жеткілікті рет ойнасаңыз немесе билеттерді өшірсеңіз, соңында жеңіске жетесіз. Бірақ бұл байып кетудің ақымақ жолы, сондықтан статистика бойынша бай адамдар лотерея ойнамайды. Оның орнына олар ақшаларын мүмкіндіктер өз пайдасына көбірек болатын жерге инвестициялайды.
Ықтималдық — бұл жоғары нәтижелі сату мамандарының сату ойынын ойнау тәсілі. Олар «иә» санын өз пайдасына өзгерту үшін тынымсыз жұмыс істейді. Сатуда үлкен жеңіске жетудің формуласы — сұрау санын азайтпай, «жоқ» алу мүмкіндігін азайту және «иә» алу ықтималдығын арттыру.
Бұл формула — кірісіңізді барынша арттырудың және ұйымдар үшін сату өнімділігін жеделдетудің нағыз құпиясы. Бірақ — бұл өте маңызды — сіз өз сандарыңызды білмейінше, оңтайландырудың бұл деңгейіне ешқашан жете алмайсыз.
Сатуды сандар басқарады
Бір сәтке сүйікті кәсіби спортшыңыз туралы ойланыңыз. Егер біз сол адамға барып, оның соңғы статистикасы туралы сұрасақ, оның өз көрсеткіштері бойынша егжей-тегжейлі статистиканы жатқа айтып беру ықтималдығы қандай?
Мен бұл 100 пайыз болатынына кепілдік беремін. Элиталық спортшылар өз сандарын біледі, өйткені олардың бәсекелес ретіндегі басты назары жоғары нәтижелерге қол жеткізуде. Састарын білу оларға кез келген уақытта өздерінің қалай жұмыс істеп жатқанын бағалау үшін қажетті деректерді береді және ең бастысы, нәтиже мен өнімділікті жақсарту үшін қай жерде түзетулер енгізу керектігін көрсетеді.
Сату саласында да солай. Сандар — бұл біздің мамандығымыздың ғылымы. Элиталық сатушылар, элиталық спортшылар сияқты, бәрін қадағалайды — элиталық сату ұйымдары да солай істейді. Өз сандарыңызды білмейінше және өнімділікті талдау мен бағытты түзету үшін сол деректерді пайдаланбайынша, сіз ешқашан ең жоғары нәтижеге қол жеткізе алмайсыз.
Егер сіздің сату цикліңіз транзакциялық (бір қоңыраумен жабылатын) немесе қысқа цикл болса, бұл сандар салыстырмалы түрде қарапайым: қоңыраулар, келулер және сұраулар саны «иә» жауабының санына тең. Транзакциялық сату мамандары үшін сату — бұл шынымен де сандар ойыны.
Егер сіз күрделі, орташа және ұзақ циклді сату саласында болсаңыз, сіздің «иә» саныңыз конверсиялық воронканың барлық кезеңдерінде, көптеген мүдделі тараптар мен айнымалылар бойынша қадағалануы керек:
Лидтер (әлеуетті клиенттер) Проспектингтік байланыстар (арналар бойынша) Алғашқы кездесулер Демонстрациялар Анықтау кездесулері Нысан бойынша экскурсиялар Презентациялар Ұсыныстар Мәмілені жабу кездесулері Қол қойылған келісімшарттар
Ашық айтайын. Мен мұнда сіз білмейтін ештеңе айтып отырған жоқпын. Егер сіз сату саласында бес минуттан артық болсаңыз, сандардың маңызды екенін білесіз. Өз сандарыңызды білмеу ақымақтық екенін білесіз. Элиталық спортшылар сияқты, жоғары нәтижелі сатушылар да өз сандарына құмар екенін білесіз.
Дегенмен, сатушылар арасында конверсиялық шұңғымалар (әлеуетті клиенттің сатып алушыға айналу жолының кезеңдері) мен коэффициенттер туралы түсінік кең таралғанына қарамастан, олардың көбі өз көрсеткіштерін қадағаламайды. Көптеген сатушылар бақылауды компанияның еркіне қалдырады. Бұл сіздің табысыңыз бен жетістігіңізді біреудің қолына тапсыру деген сөз. Бұл өзіңіздің және отбасыңыздың алдындағы жауапкершіліктен бас тарту болып табылады.
Иә, компания сізге «жүйеден» алынған сандарды береді. Бұл нақты уақыт режимінде болуы да, болмауы да мүмкін. Бірақ сіз кез келген сәтте қай деңгейде тұрғаныңызды білу үшін және өнімділікті жақсарту үшін жылдам әрекет ету үшін үстеліңіздегі қарапайым қағазға қарап, жағдайды нақты білуіңіз керек.
Бірақ компанияның сандарды бөліп бергенін күту оңайырақ, өйткені иллюзия шындықтың суық жүзінен гөрі жайлырақ. Және, әрине, сіз өз сәтсіздігіңізді компанияның «дәл емес» статистикасына ыңғайлы түрде жаба сала аласыз.
Шындықпен бетпе-бет келуге батылыңызды жетілдіріңіз — тіпті ол шындық сіздің ең жақсы нәтиже көрсетіп жатпағаныңызды айтса да. Мақсаттарыңызға қатысты қай жерде тұрғаныңыз және сандарыңыз жетпей жатса, жолға қайта түсу үшін не істеу керектігі немесе не нәрсені құрбан ету керектігі туралы өзіңізге адал болыңыз.
«Иә» жауабының өз саны бар, бірақ бұл сан тұрақты емес. Сіз оны өзгерте аласыз. Бірақ сіз көре алмайтын нәрсені өзгерте алмайсыз. Сондықтан сату процесінің әр кезеңінде «иә» санының қанша екенін нақты білуіңіз керек. Бұл хабардарлық бәрін өзгертеді.
Money Ball: Бәрі де коэффициенттерге байланысты
Өз сандарыңызға алғаш рет үңілгенде — жеке тұлға немесе сату ұйымы ретінде — бұл бірден есеңгіретіп тастайды. Не сізде деректер тым көп болғандықтан қайдан бастауды білмейсіз; не мағыналы статистикалық заңдылықтарды жасау үшін деректер жеткіліксіз; немесе деректеріңіз шатасқан, нашар жіктелген немесе сәйкес емес.
Сондай-ақ, адамға тән шамадан тыс талдауға, тым көп болжам жасауға (әсіресе деректер сізге жағымды оқиға айтпай тұрғанда) немесе <span data-term="true">растауға бейімділік</span> (адамның тек өз сенімін растайтын ақпаратты іздеуі) тұзағына түсіп, деректерді өзіңіздің алдамшы көзқарасыңызға сәйкестендіріп реттеуге бейімділік бар.
Сату көрсеткіштеріне келгенде, сіздің растауға бейімділігіңіз өте қауіпті және шындықтың жауы болып табылады. Біздің Sales Gravy бизнес-кеңесшілеріміз клиенттерімізге сату өнімділігін жеделдетуге көмектесуге шақырылғанда, біз күн сайын осы күреспен бетпе-бет келеміз. Бәріміз келісетін сандарға қол жеткізу кейде бірнеше аптаны алады. Деректер жиынтығы менеджердің немесе бөлімнің айтқандарына сәйкес келмей қалса, сол деректердің тұтастығы мен дәлдігі бірден күмән тудырады.
Біз клиенттерімізге эго мен эмоциялардан арылуға және базалық деңгейді (салыстыру үшін негіз болатын бастапқы көрсеткіш) белгілеуге көмектесеміз. Біздің мақсатымыз — сандардағы күрделілікті жою. Біз конверсиялық шұңғыманы сегменттеу және коэффициенттерге назар аудару арқылы бәрін жеңілдетеміз. Коэффициенттерді тиімді пайдалану сату өнімділігінің экспоненциалды өсуіне әкелуі мүмкін.
Коэффициент бір нәрсенің екінші нәрсемен салыстырғанда қаншалықты екенін көрсетеді. Мысалы, 11. 2-суретті қараңыз.

- 2-сурет: «Иә» саны
Біздің сатуды жеделдету процесі бүкіл сату процесі бойынша жоғарыдан төменге қарай коэффициенттерді талдаудан басталады. Содан кейін біз конверсиялық шұңғыманың жалпы көрінісінен микро-коэффициенттерге ауысамыз. Бұл бізге өнімділіктің нәзік тұстарына назар аударуға көмектеседі. Микро-деңгейде біз шағын түзетулер енгіземіз, олар жиынтық түрінде өнімділіктің орасан зор жақсаруына — жиі сатудың екі немесе үш есе артуына әкеледі.
Мұның бәрі сіздің бірегей конверсиялық шұңғымаңыздағы коэффициенттердің анық көрінісін алудан басталады. Мысалы:
Лид көздерінен MQL-ге (маркетинг арқылы қызығушылық танытқандар) дейін
MQL-ден SQL-ге (сату бөлімімен сөйлесуге дайын тұтынушылар) дейін
Проспектілеу арнасы бойынша шығыс талпыныстардан контактілерге дейін
Контактілерден кездесулерге немесе жедел сату келіссөздеріне (ISC) дейін — сату циклі мен күрделілігіне байланысты
Кездесулерден немесе ISC-ден келесі қадамдарға дейін — демо-нұсқалар, нысандарды аралау, шешім қабылдаушы тұлғалар деңгейіне көтерілу, қосымша зерттеулер, презентациялар, ұсыныстар, жасалған мәмілелер
Келесі қадамдардан ресми презентацияларға дейін
Ұсыныстардан жасалған мәмілелерге дейін
Жасалған мәмілелерден мәміле нәтижесіне дейін — көлемі, келісімшарт мерзімі, өнім, қызмет, талаптар мен шарттар, жалпы пайда, ай сайынғы қайталанатын табыс
Сандарыңызды жүйелі түрде қадағалай бастағаннан кейін, сату қызметіңіздің тиімділігі мен нәтижелілігіне адал баға беруге жол ашылады.
Тиімділік (Efficiency) — «иә» жауабын алу үшін қанша талпыныс жасап жатқаныңыз.
Нәтижелілік (Effectiveness) — белсенділік көлемі мен алынған «иә» жауаптарының саны арасындағы арақатынас.
Конверсиялық шұңғыманың әр деңгейіндегі «иә» талпыныстары мен сәтті нәтижелердің арақатынасын тереңірек түсінген сайын, сіз өнімділікке әсер ететін айнымалыларды реттей бастай аласыз.
Ең бастысы — басқа коэффициенттерге теріс әсер етпей, сату өнімділігіне барынша әсер ету үшін қажетті тетіктерді қажетті уақытта басу.
Мысалы: Егер біз конверсиялық шұңғыманың жоғарғы жағында контактіден кездесуге дейінгі коэффициентті жақсарту мүмкіндігін көрсек, бұл тетікті қоңыраудан контактіге дейінгі коэффициентті бұзбай басуымыз керек. Әйтпесе, жақсартылған контактіден кездесуге дейінгі коэффициент қоңыраулар көлемінің күрт азаюымен өтеліп, бүкіл күш-жігерді жоққа шығаруы мүмкін. Коэффициенттеріңіздің анық және адал көрінісін алу — бұл иллюзия тұманы мен жалған оң нәтижелерді жою үшін өте маңызды жаттығу.
Жақында біздің жаңа клиенттеріміздің бірі алты ай ішінде ұсыныстан мәмілеге дейінгі коэффициентті екі есе арттырғанын айтты. Бұл әсерлі жетістік еді және олар бұған мақтанды. Бірақ мәселе мынада: мәміле жасау коэффициентін жақсартуға бағытталған орасан зор күш-жігерден кейін де, табыс жақсарған өнімділікті көрсететін қарқынмен өспей жатты. Сандарды тереңірек зерттегенде, мәселе анық болды.
Мәміле жасау коэффициенті ең алдымен сатушылардың әлеуетті клиенттерге көбірек уақыт бөлуіне — тереңірек зерттеу жүргізіп, жақсы ойластырылған, жекелендірілген ұсыныстар жасауына байланысты өсті, бұл өз кезегінде қарсылықтарды азайтып, «иә» санын жақсартты — бұл өте жақсы нәрсе.
Алты ай бұрын кіріс лидтер (келіп түскен сұраныстар) өте жоғары қарқынмен келіп тұрған еді. Бұл екі мәселені тудырды. Біріншіден, сатушыларда мүмкіндіктер көп болды, бұл оларға «төмен ілулі тұрған жемістерді» (оңай мәмілелерді) теріп алуға және көп күш жұмсамай-ақ өз жоспарларын орындауға мүмкіндік берді. Екіншіден, кіріс лидтердің жылдамдығы сатушылардың әлеуетті клиенттерге толық назар аударуына уақыт қалдырмады.
Негізінде, лидтер көлемі тым жоғары болғандықтан, сатушылардың өз клиенттеріне транзакция сияқты қарап, қарым-қатынасқа тиісті уақыт бөлмей жатқаны байқалмай қалды.
Басшылық команда мәміле жасау коэффициентінің төмендігінен алаңдап, сату процесіне назар аудара бастағанда, лидтер көлемі азайып кеткен еді. Мәміле жасау коэффициенті жақсарды, өйткені лидтердің азаюы сатушыларға клиенттермен көбірек уақыт өткізуге мүмкіндік берді, ал жаңа оқыту мен коучинг олардың сату дағдыларын арттырды.
Дегенмен, басшылар тек бір коэффициентке — ұсыныстан мәмілеге дейінгі қатынасқа — тым қатты назар аударғандықтан, жалпы көріністі жоғалтып алды. Олар мәміле жасау коэффициентінің екі есе артуын тойлады, бірақ іс жүзінде оларға кіріс лидтердің азаюын өтеу үшін немесе шығыс іздеу (prospecting) арқылы жаңа мүмкіндіктерді көбейту үшін оны кем дегенде төрт есе арттыру керек еді. Шындық коэффициенттерде болатын.
«Иә» санын өзгерту
«Иә» санын өзгерту үшін сіз екі «Т» — Тиімділік (Efficiency) пен Нәтижелілік (Effectiveness) арасындағы қатынасты оңтайландыруға назар аударуыңыз керек. «Иә» талпыныстары мен оң нәтижелер арасындағы тепе-теңдік сіздің табысыңызды барынша арттырғанша реттеуді жалғастыруыңыз керек.
Шүбәсіз, «иә» санына әсер ететін ондаған айнымалылар бар. Бұл айнымалыларға мыналар жатады, бірақ олармен шектелмейді:
Сіз байланысып жатқан әлеуетті клиенттердің сапасы
Сату циклінің ұзақтығы
Салалық бағыт
Күннің уақыты
Аптаның күні
Жыл мезгілі
Контактіңіздің шешім қабылдаушы рөлі
Өнім немесе қызмет
Күрделі сату немесе транзакциялық сату
Қоңыраудың мақсаты
Проспектілеу арнасы
Сіздің тәсіліңіздің сапасы
Сіздің біліміңіз бен дағдыларыңыз
Сату әдістемесі
Хабарлама
Эмоционалды бақылау және ой-өріс
Сандарыңызды білгеннен кейін, сіз осы айнымалыларды объективті түрде қарастыру мүмкіндігіне ие боласыз. Осы ақпарат арқылы сіз жеңіске жету ықтималдығын өз пайдаңызға бұратын және «иә» санын арттыратын, тіпті екі еселейтін шағын түзетулер жасайсыз.
Кітаптың басындағы мектеп бітіру кеші туралы оқиғам есіңізде ме? Бітіру кешіне баратын қыздан бас тарту алып, қорлық пен ауырсынуды бастан өткергеннен кейін, мен мұның қайталанбайтынына серт бердім. Ең оңай шешім — келесі жылы кешке мүлдем бармау болар еді. Сұрақ жоқ, бас тарту жоқ — оңай. Бірақ мен мектеп бітіру кешіне барғым келді және кіммен барғым келетінін білдім. Бұл тағы бір рет батылдық жинауға жеткілікті мотивация болды.
Бірақ бұл жолы мен тәуекелге барған жоқпын. Соңғы сәтке дейін күтпей, күздің басында-ақ мақсатымды көздеп, жоспарымды жүзеге асыра бастадым. Онымен бір уақытта бір жерде болу үшін барлық мүмкіндікті пайдаландым. Мен тіпті ол баратын мектеп клубтарына жазылдым. Сондай-ақ оның достарымен танысып, олар арқылы оның санасына менімен бітіру кешіне бару туралы ой салып, шешіміне алдын ала әсер еттім. Олар менің кеңесшілерім мен қолдаушыларым болды.
Мен жеңіс ықтималдығын өз пайдама бұру үшін бірнеше ай бойы қадам-қадаммен жұмыс істедім. Қаңтар айында одан сұрағанда, мен оның «иә» деп жауап беретініне сенімді болдым (менің кеңесшілерім солай деді). Осы біліммен бірге сенімділік келді. Ешқандай іркіліс, талас немесе қарсылық болған жоқ. Менің «иә» саным 100 пайыз болды.
Сол жылы менің қасымдағы қыз кештің ханшайымы болды. Ол әлі күнге дейін менің өмірімнің мәні, ең жақын досым және жарым. Ол кездесу менің өмірімдегі ең маңызды және тағдыршешті сату мәмілесі болды.
12 «Қызыл майшабақтар» (Red Herrings)
«Тамаша. Енді бізде тағы бір қызыл майшабақ (назарды негізгі тақырыптан басқаға аударатын амал) бар». — А. Ф. Стюарт, Fairy Tale Fusion
Осы күзде маған бір сату өкілі «суық қоңырау» шалып, мені қызықтырғаны сонша, мен оның компаниясының бағдарламалық платформасын талқылау үшін кездесу тағайындадым. Алғашқы зерттеу кезінде ол менің қызығушылығымды одан сайын арттыратын ойлы сұрақтар қойды.
Біз келесі қадамға — менің басқарушы командаммен демо-нұсқаны көруге келістік. Өтірік айтпаймын, біз қатты қызықтық. Естігендеріміздің бәрі бұл SaaS (бағдарламалық қамтамасыз ету қызмет ретінде) бағдарламасы біздің клиенттеріміз үшін оқу бағдарламаларын әзірлеуді жеделдетуге және біздің электрондық оқыту (E-Learning) ұсыныстарымызды келесі деңгейге көтеруге көмектеседі деп сендірді. Біз бағдарламаның іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін көруге асықтық.
Сәрсенбі күні таңғы сағат 10:00-де менің командам бейнеқоңырау және онлайн демо-нұсқа үшін мәжіліс залындағы үлкен экранның алдына жиналды. Біз қосылғанда AE (клиенттермен жұмыс жөніндегі менеджер) байланыста отыр еді, оның қасында бағдарламаны көрсету үшін маман болды.
Негізгі таныстырудан кейін менеджер сұрақтарымыз бар-жоғын сұрады. Мен әлі қойылмаған бір сұрақты қойдым: «Бұл қанша тұрады? ». Бірақ мен оны жай ғана сұрай салған жоқпын. Бұл тікелей шақыру сияқты болды: «Бастамас бұрын, біздің бюджетіміз өте тығыз екенін білгеніңіз маңызды. Біз үлкен компания емеспіз, сондықтан экрандағы анау үлкен компаниялар төлейтін бағаны төлей алмаймыз [ол клиенттерінің тізімі көрсетілген слайдты меңзедім]. Егер бұл біздің бюджетімізден асып кетсе, уақытыңызды алғым келмейді. Сонымен, бізді қандай шығындар күтіп тұрғанын айтып беріңіз».
Содан кейін — бам! — шортан балық жемге түскендей, ол тұзаққа ілінді. Ол өзін қорғап тұрғандай естілетін, бұлдыр және нақты емес жауап беріп, сасқалақтап қалды. Сол кезде біздің жедел директор (COO) оған шабуыл жасады.
«Бізге нақтырақ айтуыңыз керек. Сіз бізге бәрін айтпай тұрған сияқтысыз. Бүкіл шығын құрылымын түсіндіріп беріңіз».
Ол одан сайын саса бастады. Оның рационалды миы баға туралы ақпаратты контекстен тыс бермеуді ескерткенімен, эмоционалды миы логиканы жеңіп, аузы бақылаудан шығып кетті.
Сол кезде біздің оқу бағдарламаларын әзірлеу жөніндегі вице-президентіміз сөзге араласты: «Біз бұрын жасырын шығындардан таяқ жегенбіз, сондықтан бәрін ашық айтайық».
Бұл кезде менеджер бір айтқанын қайталап, аузын ашқан сайын өзін қорғаштап көрінді. Оның бұл әрекеті біздің қарсылығымызды одан сайын күшейтті.
Менің командам оны қыспаққа алды. Олар оның компаниясының тұрақтылығы, ұсыныстар, неге біз сияқты шағын компаниялардың логотиптерін көрсетпейтіні туралы сұрақтардың астына алды.
Ақыры, ол берілді. Ол демо-нұсқаны көрсетпес бұрын, бүкіл контекстен тыс бағаны тізіп шықты. Бағдарламаның құны біз күткен деңгейде болды, бірақ ол үлкен қателік жіберді: ол бірінші жылғы жазылым құнының 30 пайызын құрайтын «кәсіби қызмет ақысы» болатынын, өйткені «бізге оны орнатуға көмек керек болатынын» айтты.
«Сіз бізге бағдарламаңыздың өте күрделі екенін, сондықтан бізді үйрету үшін 10 000 доллардан астам ақша төлеуіміз керек деп тұрсыз ба? Бұл күлкілі».
«Сіз бізді өз платформаңызды қолдануды үйрене алмайтын соншалықты қабілетсіз деп ойлайсыз ба? Біз қазірдің өзінде сіздің бәсекелесіңіздің бағдарламасын қолданып отырмыз. Біз жаңартуды қалаймыз. Біз мұндай жүйемен жұмыс істей білеміз және сіздің көмегіңізге мұқтаж емеспіз».
Абдырап қалған ол кәсіби қызмет ақысы туралы позициясын қорғауға тырысты. Осылайша, ол өзіне қазылған орды тереңдете түсті. Ол өз пікірін дәлелдеуге тырысты, ал менің командам оны тіпті тыңдағысы келмеді.
«Біз кәсіби қызмет ақысын төлемейміз! Егер бұл міндетті болса, әрі қарай жылжудың ешқандай себебі жоқ».
Ол демо-нұсқаға көшуге тырысты, бірақ кеш еді. Біз кездесуге бөлінген 30 минуттың көп бөлігін баға құрылымы туралы дауласумен өткіздік. Оның өзін қорғауға тырысқан әрекетінен шаршап, сенімімізді жоғалттық, әрі басқа кездесулеріміздің уақыты таяп қалды. Біз сыпайы түрде бас тартып, жұмысымызға кеттік.
Түстен кейін ол маған қоңырау шалып, кәсіби қызмет ақысы бойынша келісуге болатынын, егер біз бағдарламаны өзіміз орната алатын болсақ, оны алып тастайтынын айтты. Ол демо-нұсқаны басқа уақытқа ауыстырғысы келді. Мен оған сылтау айтып, бас тарттым.
«Дерек, біз қазір клиенттік жобалармен өте бос емеспіз және кестемізде бос уақыт жоқ. Маған келесі айда хабарлас, бәлкім, сонда басқа демо-нұсқаны жоспарлармыз».
Дерек «қызыл майшабаққа» бола бәрін бүлдірді.
«Қызыл майшабақ» қарсылықтарынан аулақ болыңыз
«Қызыл майшабақ» — бұл мүдделі тараптың сіздің назарыңызды негізгі мақсаттан алшақтататын, жаңылыстыратын немесе сату туралы әңгіменің мақсатынан басқа жаққа бұратын әрекеті, сөзі немесе сұрағы.
Қарсылықтардан қашу ақымақтық екенін білесіз, бірақ бұл ережеде ерекшелік бар. Сіз кез келген жағдайда «қызыл майшабақ» қарсылықтарына ілініп қалмауыңыз керек.
«Қызыл майшабақ» термині тазыларды ізден адастыру үшін жол бойымен өлі балықты сүйреу тәжірибесінен шыққан деп есептеледі. Дәл осы жағдай «қызыл майшабақтың» соңынан еріп, өз мақсатын ұмытып кететін сатушыларда болады. Күн тәртібін бақылауда ұстап, мақсатты келесі қадамға жылжудың орнына, сіз:
Өз тауарыңызды тықпалай бастайсыз.
Қорғанысқа көшесіз және аузыңызға ие бола алмай қаласыз.
Шыдамсыздық танытып, клиенттің сөзін бөлесіз және оны тоқтатып тастайсыз.
Жеңіске жету мүмкін емес дауға түсесіз.
Абайсызда клиенттің ішкі негативті көзқарасын оятатын сөздер айтып, сатушылар — бұл қу, өзімшіл адамдар деген түсінікті растайсыз.
Сату процесінің барлық кезеңдерін аттап өтіп, бірден бағаға немесе келіссөзге көшесіз.
Қиын сұрақтарға контекстен тыс және сұрақтың қойылу себебін анықтамай жатып жауап бересіз.
Сатып алушының қарапайым рефлекстік жауаптарын нақты қарсылық ретінде қабылдайсыз.
Олардың шын екенін түсінбей тұрып және зерттеу жүргізбей жатып қарсылықтарды жеңуге тырысасыз.
Бастапқыда болмаған қарсылықтарды өзіңіз тудырасыз.
Сатушылар көбінесе сату әңгімесінің басында — алғашқы зерттеу кездесулерінің басында, демо-нұсқалар мен презентациялардың басында және мүдделі тараптар тобымен танысу кезінде «қызыл майшабақтарға» тап болады.
«Қызыл майшабақтар» көбінесе зиянсыз болып көрінеді — жай ғана сөйлемдер немесе сұрақтар:
«Тыңдаңыз, әрі қарай бармас бұрын, сіздердің бағаларыңыз өте қымбат емес екенін білуім керек».
«Біздің ұзақ мерзімді келісімшартқа қол қоймайтынымызды білуіңіз керек».
«Жай ғана біліп қойыңыз, біз бүгін сізден ештеңе сатып алмаймыз».
«Біз бұрын сіздің компанияңызбен жұмыс істеп көргенбіз, бірақ ештеңе шықпады».
«Неліктен сіздер туралы онлайн пікірлер соншалықты нашар?»
«Сіздердің бағдарламаларыңызда бізге ұнамайтын бірнеше нәрсе бар. Бізге кейбір функцияларды қосуыңыз керек болады».
«Біз қазірдің өзінде сіздің бәсекелесіңізбен келіссөздер жүргізіп жатырмыз».
«Біздің саладағы қай компанияларға қызмет көрсетесіздер?»
«Бүгін жаңалықтардан сіздердің бас директорларыңыз туралы жаман хабар көрсетті».
Жемге түспеңіз! Мұндай «қызыл майшабақтардың» соңынан ергенде, сіз сату қоңырауын құртасыз, байқаусызда сату процесінің кезеңдерін аттап өтесіз, бақылауды клиентке бересіз және оның қуыршағына айналасыз. Нашар басқарылған «қызыл майшабақтар» — бұл сату қоңырауларын апатқа айналдыратын эмоционалдық кедергілер.
Сіз мүдделі тараптардың сатушылармен жұмыс істеу барысында жинақталған эмоционалды жүгі мен ішкі когнитивтік бейімділіктері бар екенін білесіз. Олар сіздің ниетіңізге күмәнмен қарайды. Олар сізге сенбейді. Олар манипуляцияға ұшырағысы келмейді.
«Қызыл майшабақтар» — бұл мүдделі тараптар өздерін сатушылардың пайдалануынан қорғау үшін орнататын қабырғалар. Олар көбінесе сатып алушының рефлекстік сценарийінің бөлігі болып табылады. Кейбір жағдайларда «қызыл майшабақтар» — бұл сізді тепе-теңдіктен шығаруға және төзімділігіңізді тексеруге бағытталған саналы және тікелей шақырулар.
Егер сіз әлеуетті клиенттен «соғыс немесе қашу» реакциясын тудыратын тікелей шақыру алсаңыз, тәртіп сақтаңыз және эмоцияларыңыз бен жауабыңызды басқарыңыз. Клиенттер де сізге солай жауап беретіндіктен, қорғанудың, дауласудың немесе ашуланудың орнына, сценарийді өзгерту үшін «комплементарлы емес мінез-құлықты» пайдаланыңыз. Жайбарақат, сабырлы үнмен жауап беріңіз; мәселені мойындаңыз және әңгімені бақылауға алыңыз.
«Қызыл майшабақ» қарсылықтарында импульсті бақылау — міндет, ал шыдамдылық — ізгілік. Бұл ерте айтылған «қарсылықтардың» көбісі клиент әңгімеге араласып, сату процесіне тереңірек енген сайын жойылып кетеді және қайта оралмайды. Сенімсіздік сәттерінде мүдделі тараптарға әлдеқашан ұмытылған осы «елес қарсылықтарды» еске түсіріп алмау үшін абай болыңыз.
Менің алтын ережеме сәйкес, ерте айтылған қарсылықты елемеу керек және клиент оны өзі қайта көтермесе, ол туралы сөйлеспеу керек.
PAIS
Сізге «қызыл майшабақ» тасталғанда, сіздің қалай жауап беретініңіз не әңгімені бақылауда ұстауға көмектеседі, не сізді сәтсіздікке ұшыратады. «Қызыл майшабақтардан» өту үлкен эмоционалды бақылауды талап етеді, сондықтан сізге эмоционалды импульстерді бақылауда ұстайтын қарапайым және дағдылы жүйе қажет — PAIS (12. 1-сурет):
Кідіріс (Pause)
Мойындау (Acknowledge)
Елемеу (Ignore)
Сақтау (Save)

- 1-сурет: «Қызыл майшабақ» PAIS
Кідіріс және Мойындау: Кейбір «қызыл майшабақтар», әсіресе тікелей шақырулар мен қиын сұрақтар, сіздің «соғыс немесе қашу» реакцияңызды тудыруы мүмкін. Компанияңыз, беделіңіз, пікірлер, өнім өнімділігі, қызметтер, қызметкерлер және бәсекелестер туралы қиын сұрақтар сізді абдыратып, қорғанысқа итермелеуі мүмкін.
«Қызыл майшабаққа» тап болған кезде әрқашан кідіріс түймесін (өз «ернеуіңізді») басыңыз және эмоцияларыңызды жинақтаңыз. Мүдделі тарапқа оны естігеніңізді білдіріңіз. Сіз: «Бұл қисынды», немесе «Мен мұны түсінемін», немесе «Бұл маңызды көрінеді» деп айта аласыз. «Қызыл майшабақты» мойындаудың менің сүйікті әдісім — жай ғана жазып алу. Олардың айтқандарын жазып алу, менің оған тартылып кетпей-ақ, бұл мәселені маңызды деп санайтынымды білдіреді.
Елемеу немесе Сақтау: Кідіріс жасап, мойындаған кезде, бұл «қызыл майшабақ» пен сіздің жауабыңыз арасында келесі қадам туралы саналы шешім қабылдауға жеткілікті кеңістік жасайды. Сіз «қызыл майшабақты» мүлдем елемеуді, оны әңгіменің кейінгі бөлімінде қарастыру үшін сақтап қоюды немесе сирек жағдайларда мәселені дәл сол жерде анықтап, шешуді таңдай аласыз.
Елемеу. Егер «қызыл майшабақ» ( Red herring — әңгімені негізгі арнадан бұру үшін қолданылатын жалған сылтау) қайталанбаса, оны елемеу — менің әдеттегі ұстанымым. Себебі сату саласындағы көпжылдық тәжірибемде олардың қайтадан алдан шығуы өте сирек кездесетініне көзім жетті. Мен жай ғана алаңдаушылықты мойындап, содан кейін стейкхолдерді ( Стейкхолдер — шешім қабылдауға әсері бар мүдделі тұлға) басқа тақырыпта сөйлетуге итермелейтін, негізгі мәселеге қатысы жоқ ашық сұрақ қоямын.
Сақтау. Кейде болашақта (қазіргі сөйлесуде болмаса да) шешілуі тиіс нақты алаңдаушылық, орынды сұрақ немесе басқа да маңызды жайттар туындайды. Мұндай мәселені дәл сол сәтте талқылау әңгіменің бағытын бұзады немесе контекстен тыс мәселені енгізеді, сондықтан оны қолайлы уақытқа сақтап қойған дұрыс. Егер сіз мәселені немесе сұрақты сол жерде шешуді ұйғарсаңыз, сұрақтың астарындағы шынайы мағынаны нақтылап алмай тұрып жауап бермеуге тырысыңыз.
Бақылауға қол жеткізу және «қызыл майшабақтардан» қашу үшін қоңырау күн тәртібінің құрылымын пайдалану
Бұған дейін айтып өткенімдей, «қызыл майшабақ» қарсылықтарының көбі сату процесінің бастапқы кезеңінде, әдетте алғашқы қоңырау кезінде орын алады. Сату қоңырауының күн тәртібінің құрылымы — мұндай жағдайларда жалған сылтаулардың соңынан ермеуге, әңгімені бақылауда ұстауға, ерте пич (өнімді агрессивті түрде таныстыру) жасаудан қашуға және кәсіби әрі дайын көрінуге көмектесетін қуатты құрал.
2-суретте көрсетілгендей, сату қоңырауының күн тәртібі құрылымы төрт қадамнан тұрады: Ашу (Open) Мақсат (Objective) Тексеру (Check) Бақылау (Control)

- 2-сурет Күн тәртібінің құрылымы (Agenda Framework)
Ашу (Open)
Әңгімені еркін, кәсіби реңкте бастаңыз, құрмет көрсетіңіз және кездесуге бөлінген уақытты растаңыз. Міне, мысал:
— Менімен кездескеніңіз үшін рақмет. Уақытыңыздың қаншалықты құнды екенін білемін және сіз туралы көбірек білуге мүмкіндік бергеніңізге ризамын. Тек нақтылап өтсем, бізде 30 минут уақыт бар. Бұл әлі де сізге ыңғайлы ма?
Егер сіз бетпе-бет кездессеңіз, отырмас бұрын немесе стейкхолдердің үстеліне бірдеңе қоймас бұрын рұқсат сұраңыз. Егер телефон немесе бейнеқоңырау арқылы сөйлессеңіз, бастауға рұқсат сұраңыз. Сіз шынайы әдептілік пен құрмет көрсеткенде, адамдар да солай жауап беріп, сізге құрметпен қарайды.
Кейде стейкхолдер асығыс болып немесе сағатына қарап: «Кешіріңіз, бүгін сізге небәрі бес минутым бар. Не ұсынарыңызды тез айтыңызшы», — деп жауап беруі мүмкін.
Мұндай жағдайда абай болыңыз! Бұл — қауіпті «қызыл майшабақ». Стейкхолдер уақытының аз екенін айтып, сізді асықтырған сәтте, ол сіздің ішкі «маңызды болу» қажеттілігіңізге ерік береді.
— Не ұсынарыңызды айтыңыз, — дейді стейкхолдер. — Ура! — деп жауап береді адреналинге мас болған миыңыз. — Мен сахнаға шығып, өзімді маңызды сезінетін болдым.
Ойланбастан аузыңыз ашылып, құлағыңыз жабылады, стейкхолдер де сізді тыңдаудан қалады. Уақыт тапшылығында жылдам пич жасау сирек жағдайда жақсы аяқталады. Сіздің ұсынысыңыз сәтсіз болады, себебі ол: Жалпылама және жалықтыратын; Стейкхолдердің бірегей жағдайына қатысы жоқ; Тым жылдам, шашыраңқы және түсініксіз (себебі сіз тез сөйлеп, қисынсыз әрекет етесіз); Контекстен тыс; * Менменшіл, өзімшіл және тәкаппар болып көрінеді.
Стейкхолдердің сізге өз тарихыңызды айтуға мүмкіндік беру туралы саналы ниеті ішкі міндеттеме сезімінен туындағанын түсініңіз. Ол кездесуге келісті, бірақ енді сол уәдесінен таяп тұр. Ол сізге қарыздар сияқты сезінеді.
Дегенмен, осы жалған сылтаудың соңынан еріп, пич жасауды бастаған сәтте, стейкхолдердің түпсанасына соққы жасалады. Сіз оны жалықтырасыз. Сіз сөйлеп жатқандықтан, ол өзін маңызды сезінбейді. Оның негативтілікке бейімділігі сіздің бойыңыздағы өзіне ұнамайтын нәрсенің бәрін үлкейте бастайды. Тез сөйлегенде сіз айлакер, сенімсіз және қауіпті болып көрінесіз.
Стейкхолдердің ойындағысы — сізден тезірек құтылу. Осы кездейсоқ бес минуттық эмоционалдық қақтығыс кезінде сіз қарым-қатынасқа нұқсан келтіресіз және келесі қадамға келісім алу мүмкіндігінен айырыласыз.
Сіз сөйлегендіктен эмоционалды көтеріңкі күйдесіз. Өзіңізді маңызды сезінесіз, ал растауға бейімділігіңіз стейкхолдердің сізден қашып бара жатқанын көруге кедергі жасайды. Кездесу «мүмкін, хабарласармын» деген уәдемен аяқталады, бірақ бәрі бітті. Стейкхолдер сіздің хабарламаларыңыз бен электрондық хаттарыңызға жауап бермейтін болады.
Асығыс стейкхолдер сізді уақыт тығырығына тірегенде, оған қарама-қайшы мінез-құлықпен жауап беріңіз. Терең дем алыңыз, босаңсыңыз және үзіліс жасаңыз. Сабырлы, бірақ жанашыр дауыспен жауап беріңіз:
— Бес минут сізді және компанияңызды тану үшін жеткіліксіз. Мәселелеріңізді түсінбей тұрып, өнімімді ұсыну сізге жасалған құрметсіздік болар еді және уақытыңызды босқа кетірер еді. Сіз бұдан жақсырақ қызметке лайықсыз. Кездесуді сәрсенбі күні түстен кейін сағат 14:00-ге ауыстырсақ қайтеді? (Мұндағы болжамды өтінішке назар аударыңыз — әрқашан нақты уақытты ұсыныңыз).
Мұндай қарама-қайшы мінез-құлық (жайбарақаттық, сабырлылық және сенімділік) және кетуге дайын екеніңізді көрсету көбінесе сатып алушының сценарийін өзгертіп, стейкхолдерді сізге жақындатады. Өйткені бұл оның сіздің әрекетіңіз туралы күткен үмітін бұзады. Олар сатушылардың жылдам сөйлеп, тауарын өткізуге тырысқанына үйреніп қалған. Стейкхолдерлердің басым бөлігі осы сәтте позициясын өзгертіп, сізге уақыт табатынын көресіз.
Егер стейкхолдердің шынымен уақыты болмаса, сенімді әрі нақты ұсыныс оған келісуді және уақытты ауыстыруды жеңілдетеді. Осы «қызыл майшабаққа» алданбау тәртібі сіздің мүмкіндігіңізді сақтап қалады.
Мақсат (Objective)
Келесі кезекте қоңыраудың мақсатын анықтаңыз және стейкхолдерді келесі қадамға дайындаңыз:
— Бүгінгі мақсатым — сіз және ұйымыңыз туралы, атап айтқанда, қазіргі уақытта комплаенс есептілігін қалай басқаратыныңыз туралы көбірек білу. Біздің компаниялардың бірлесіп жұмыс істеуінің мағынасы бар-жоғын білмесем де, жұмысты осыдан бастаған дұрыс деп ойладым. Егер ортақ мүдде тапсақ, қазіргі деректерді басқару жүйесін егжей-тегжейлі қарастыру үшін сіздің IT тобыңызбен кездесуді жоспарлай аламыз.
Адам санасы белгісіздікті ұнатпайды. Стейкхолдерге не қалайтыныңызды алдын ала айту оны тыныштандырады және эмоционалды кедергіні төмендетеді. Сонымен қатар, кездесудің нақты шеңберін анықтау арқылы сіз стейкхолдердің когнитивті жүктемесін азайтасыз, бұл оған назар аударуды және әңгімеге қатысуды жеңілдетеді.
Қоңырау мақсатын белгілеу кезінде сіз нәтижеге тәуелді емес екеніңізді аңғартатын нәзік әдісті қолданыңыз: «Біздің компаниялардың бірлесіп жұмыс істеуінің мағынасы бар-жоғын білмесем де... ». Адамдар өздерінен алшақтап бара жатқан нәрсеге ұмтылатындықтан, бұл тәсіл олардың назарын екі маңызды жолмен аударады.
Бұл олардың күткен үмітін бұзады. Олар сізді өнімді өткізуге тырысады деп күтеді. Бұл үлгіні өзгерту олардың қызығушылығын оятады. Нәтижеге байланбағаныңызды, егер сәйкес келмесе, кетуге дайын екеніңізді көрсеткенде, сіз олардың соңынан жүгірмейтініңізді бірден білдіресіз. Бұл тапшылық әсерін ( Scarcity effect ) іске қосады — адамдар қолжетімсіз нәрсені қалайды.
Әркім өзіне қызығушылық танытқанды ұнатады. Сіз мұны стейкхолдерден тартып алғанда, ол мұны одан сайын қалай бастайды. Түпсана деңгейінде сценарий өзгеріп, олар сізді қайтадан баурап алуға тырысады.
Соңында, келесі қадамды алдын ала атап өту оларды өзгеріске дайындайды және қоңырау соңында келесі қадам туралы сұрағанда «иә» деп жауап беруге итермелейді.
Прайминг ( Priming — алдын ала дайындау) — бұл микро-міндеттеме туралы өтінішіңізді стейкхолдердің түпсанасына енгізуге мүмкіндік беретін қуатты әдіс. Бұл стейкхолдердің сіздің өтінішіңізді орындау ықтималдығын арттырады және қарсылықтарды азайтады.
Адам миын дайындаудың көптеген жолдары бар. Мысалы, егер мен сізге тамақтың суретін көрсетіп, содан кейін «С_П» деген сөзді толтыруды сұрасам, сіз үлкен ықтималдықпен оны «СОРПА» (SOUP) деп толтырасыз. Мен сіздің жадыңызға соған байланысты идеяны енгізу арқылы жауабыңызды бағыттадым.
Сол сияқты, егер мен сізге қызыл түсті немесе жай ғана «қызыл» деген сөзді көрсетсем, сізден жеміс туралы ойлауды сұрағанда, бананға қарағанда алманы елестету ықтималдығыңыз артады.
Адам миы жалқау және когнитивті жүктемені азайту үшін ең аз қарсылық жолын таңдайды. Қызыл түспен ассоциация жасау миға жеміс туралы сұрағанда «алманы» табуды жеңілдетті. Адамдарға бағдар бергенде, олар сол бағытта ойлай бастайды.
Стейкхолдерлерге келетін болсақ, біз сату әңгімесінің басында олардың жадына келесі қадам туралы идея мен күтуді енгізу арқылы олардың «иә» деуге бейімділігін дайындаймыз.
Стейкхолдердің күн тәртібін тексеру
Келесі кезекте стейкхолдердің өз жоспары бар-жоғын тексеріңіз. Бұл — құрмет пен әдептіліктің белгісі. Бұл екінші адамға өзінің маңызды әрі бағаланған екенін сезінуге мүмкіндік береді және ортақ жауапкершілік сезімін тудырады. Адамдар өз пікірі маңызды екенін сезінгенде, іске көбірек атсалысады.
— Бастамас бұрын, біз міндетті түрде талқылауымыз керек тағы бір нәрсе бар ма?
Бұл сұрақты қойғанда, жағдайлардың 90 пайызында стейкхолдер: «Жоқ, бәрі дұрыс», — деп жауап береді. Олар сіз анықтаған кездесу мақсатына келіседі. Келіскеннен кейін, олар сол келісімге сәйкес әрекет етуге және өздері дайындалған келесі қадамға қарай жылжуға бейім болады.
Алайда, сирек жағдайларда олар «қызыл майшабақты» лақтыруы мүмкін. Осы шешуші сәтте сіз кідіріп, эмоцияларыңызды тізгіндеуіңіз керек, мәселені мойындап, оны күн тәртібіне қосып, оны елемеуіңіз немесе қолайлы уақытқа сақтап қоюыңыз қажет.
Жалған сылтаудың соңынан ермеңіз! Міне, «тексеру» қадамында «қызыл майшабақтың» соңынан ергенде не болатыны туралы мысал:
Сатушы: «Бастамас бұрын, біз міндетті түрде талқылауымыз керек тағы бір нәрсе бар ма? » Стейкхолдер: «Соңғы рет сіздің компанияңызбен жұмыс істегенде, тұтынушыларға қызмет көрсету өте нашар болды. Егер жақсырақ жұмыс істей алмасаңыздар, сіздерден қайтадан сатып алуымыз мүмкін емес! » Сатушы: «Соңғы жолы не болғанын білмеймін, бірақ біздің тұтынушылардың қанағаттану рейтингі 96 пайыз — бұл біздің саладағы ең жоғары көрсеткіш. Бұл біздің "Бес жұлдызды" қызмет көрсету процесінің нәтижесі». Стейкхолдер: «Иә, алдыңғы менеджер де солай деген. Бірақ бәрі өтірік болды. Жүргізушілеріңіз уақытында келмеді. Өнім сапасы нашар болды. Ал біз сервиске хабарласқанда, ешкім жауап бермеді. Сондықтан мен бәсекелестеріңізге ауыстым. Менің сізді қайтадан қабылдауымның жалғыз себебі — бағаны төмендете аламын дегеніңіз». Сатушы: «Менің барлық клиенттерім қызметімізге риза. Сіз де риза боласыз деп сендіремін. Біздің өнім сапасы бойынша салада ең жоғары баға алды, сондықтан сіздің тәжірибеңіз басқа клиенттердікіндей емес». Стейкхолдер: «Тыңдаңыз, мен мұнда отырып сізбен дауласпаймын. Өнім сапасы да, қызмет көрсету де нашар болды. Маған бағаларыңызды электронды поштамен жіберіңіз, егер олар сіз айтқандай төмен болса, бәлкім, сөйлесерміз».
Кездесу аяқталды. Жеңіске жету ықтималдығы — нөл. Стейкхолдерлермен дауласып, олардың қателескенін дәлелдей алмайсыз.
Міне, «қызыл майшабақтардан» шебер айналып өтудің мысалы:
Жоғары нәтижелі маман: «Бастамас бұрын, біз міндетті түрде талқылауымыз керек тағы бір нәрсе бар ма? » Стейкхолдер: «Соңғы рет сіздің компанияңызбен жұмыс істегенде, тұтынушыларға қызмет көрсету өте нашар болды. Егер жақсырақ жұмыс істей алмасаңыздар, сіздерден қайтадан сатып алуымыз мүмкін емес! » Жоғары нәтижелі маман (Кідіріс жасап, мойындау): «Оны естігеніме өте өкініштімін. Мұндай жағдайға тап болмауыңыз керек еді». Жоғары нәтижелі маман (Кейінге қалдырып, әңгімені бағыттайды): «Былай істейік. Егер сізге ыңғайлы болса, мен сіз туралы және сіздің талаптарыңыз бен қажеттіліктеріңізді білу үшін бірнеше сұрақтан бастасам қайтеді? Содан кейін мен сізге соңғы рет бірге жұмыс істегеннен бері енгізген оң өзгерістерімізді көрсете аламын. Осыдан кейін келесі қадамға барудың мағынасы бар-жоғын бірге шешеміз». Стейкхолдер: «Жақсы». Жоғары нәтижелі маман (Ашық сұрақпен бақылауды қолға алады): «Мен сіздің LinkedIn профиліңізден мұнда 17 жылдан бері жұмыс істейтініңізді байқадым. Қазіргі уақытта бір компанияда осыншама ұзақ жұмыс істейтін адамдар сирек кездеседі. Маған қызық; осы уақыт ішінде осы саладағы ең үлкен қандай өзгерістерді көрдіңіз? »
Бұл мысалда сатушы мәселені мойындайды, оны күн тәртібіне қосады және әңгіменің құрылымын белгілеп, стейкхолдерді басқа тақырыпта сөйлету арқылы бақылауды өз қолына алады.
Бақылау (Control)
Сату әңгімесі басталғанда пич жасауға деген құлшыныс күшті болады. Стейкхолдерлер пичтерді ұнатпаса да, олар сізге барлық мүмкіндіктер мен артықшылықтарды айтып тастауға рұқсат береді (кейде «Не ұсынарыңызды айтыңыз» деп итермелейді).
Сіз өз эмоцияларыңыз бен әңгімені бақылауыңыз керек. Әңгіменің құрылымын белгілеуден бастаңыз. Бұл процесс сіздің эмоционалды миыңызға «үндеме» деген сигнал жіберіп, рационалды миыңызды бақылауға қояды. Әңгімені бағыттау қарапайым және ол былай естіледі:
— Егер сізге ыңғайлы болса, мен сіз туралы және сіздің жағдайыңызды білу үшін бірнеше сұрақтан бастасам қайтеді? Содан кейін біздің қызмет туралы аздап сөйлесе аламыз. Осыдан кейін келесі қадамға барудың мағынасы бар-жоғын бірге шешеміз.
Нағыз сынақ осы жерде. Бұл — шешуші сәт. Дұрыс басқарылса, сіз қоңырауды бақылауға аласыз, стейкхолдерді сөйлетесіз және келесі қадамға өтесіз. Осы жолда «қызыл майшабақтардың» көбі өздігінен қалып қояды. Дұрыс істелмесе, сіз пич жасауды бастайсыз, ал қоңырау мен қарым-қатынас ешқайда апармайды.
Әрбір сату кездесуінде осы құрылымды немесе ұқсас сөздерді қолдансаңыз, сіз рационалды миыңызды аузыңызды жауып тұруға үйретесіз. Жеткілікті жаттығудан кейін бұл әдетке айналады.
Келесі кезекте стейкхолдерді сөйлететін сұрақ қойыңыз. Стейкхолдерді сөйлетудің кілті — әңгімені ол үшін жауап беру оңай әрі қызықты болатын кең, ашық сұрақтан бастау. Осылайша сіз эмоционалды кедергілерді бұзып, байланыс орнатасыз.
Сіз сұрақ қойып, стейкхолдер сөйлеп жатқанда, бақылау сіздің қолыңызда болады. Стейкхолдерлер өздері туралы неғұрлым көп айтса, олар сізбен эмоционалды байланысты соғұрлым терең сезінеді. Бұл сізге қажетті ақпаратты жинауға және келесі қадамға негіз жасауға жол ашады. Олар өздері туралы сөйлеген сайын, «қызыл майшабақтардың» қайта шығу ықтималдығы азайып, сіздің «иә» деген жауап алу көрсеткішіңіз жақсарады.
13 Микро-міндеттемелерге қатысты қарсылықтар
Артқа шегініп, сүрінгенше, дұрыс бағытта көптеген кішкентай қадамдар жасаған дұрыс. — Қытай мақалы
Мен пайплайнды (сату процесіндегі мүмкіндіктер тізімі) қарап шыққанда, әрбір мүмкіндік бойынша қоятын әдеттегі сұрағым: «Келесі қадам қандай? ». Осы сұрақтан кейін сатушылардың орындықтарында мазасызданып, жауап іздегенін бақылаймын.
Ащы шындық мынада: бұл мүмкіндіктердің көбінде нақты келесі қадам жоқ. Сатушылар: «Жауабын күтіп отырмын». «Келесі кездесуді белгілеу үшін келесі аптада қайта хабарласамын». «Ұсыныс дайындап жатырмын және шешім қабылдаушының кестесіне ілігемін деп үміттенемін». «Неге бәрі кенеттен тоқтап қалғанын түсінбеймін». «Қайта байланысуға тырысып жатырмын». «Менің байланыстағы адамым ұсынысты бастығына апарып жатыр. Осы аптада хабар аламын деп үміттенемін». * «Клиент бізбен жұмыс істеуге мүдделі сияқты көрінді. Жағдайды білу үшін хабарлама қалдырып жатырмын, бірақ ол жауап бермейді».
Мен бұл тізімді жалғастыра беруіме болады. Мен барлық мұңды сылтауларды естідім. Бәрі бірдей. Келесі қадам жоқ.
Сату ұйымдарының қасіреті
Тоқтап қалған мәмілелер сату мамандығының соры болып табылады: олар пайплайндарды толтырып, болжамдарды бұзады және үлкен реніш тудырады. Бас директордан бастап қатардағы сату өкілдеріне дейін бәрі мәмілелерді жылжытудың, сату циклін қысқартудың және пайплайн жылдамдығын арттырудың жолдарын іздейді.
Сату ұйымдарын тежейтін ең көп таралған екі мәселе — жеткіліксіз проспектинг (пайплайнға жаңа клиенттердің аз түсуі) және пайплайнның кептелісі (пайплайннан келісімшарттардың шықпауы). Әрине, сіз бәрін дұрыс істесеңіз де, мәмілелер тоқтап қалуы мүмкін. Сатуда бұл қалыпты жағдай. Сіз бәрін жеңе алмайсыз.
Кейде мәмілелер сатушының төмен деңгейдегі ықпал етуші адамға байланып қалуынан немесе шешім қабылдаушыға шығуға батылы жетпеуінен тоқтап қалады. Кейде сатушы біліктілікті тексеруді (qualification) нашар өткізіп, басында-ақ ешқандай мүмкіндік болмағандықтан мәміле жүрмейді.
Алайда, пайплайндарды бітеп тастайтын тоқтап қалған мүмкіндіктердің негізгі себебі — 80 пайыз немесе одан да көп жағдайда — сатушылардың келесі қадамдар мен микро-міндеттемелерді жүйелі түрде сұрамауы және алмауы.
Микро-міндеттемелердің күші
Қағаз бетінде әлемдегі ең жақсы мүмкіндік болуы мүмкін, бірақ стейкхолдерлер атсалыспаса, мәміле іске аспайды. Сондықтан атсалысу (engagement) — менің бірінші нөмірлі тексеру нүктем.
Микро-міндеттемелер ( Micro-commitments — сату барысындағы шағын келісімдер) атсалысуды тексереді. Потенциалды клиенттер сату және сатып алу процесіне уақытын, әрекетін және эмоциясын жүйелі түрде жұмсаса, мәмілені жабу ықтималдығы әлдеқайда жоғары болады.
Тұрақты микро-міндеттемелер мәміле жылдамдығын тудырады және қарқынды сақтауға көмектеседі. Әрбір алға басқан қадам келесі қадамды жеңілдетеді.
Микро-міндеттемелер «иә» жауаптарын жинауға көмектеседі. Бұл шағын келісімдер сатып алудан бас тартуды азайту және сатып алушыларды қалыптасқан жағдайдан (status quo) шығару үшін өте маңызды.
Микро-міндеттемелер сонымен қатар «инвестиция әсерін» (investment effect) пайдалануға көмектеседі. Адамдар өздеріне қымбатқа түскен нәрсені жоғары бағалайды. Инвестиция түріне қарамастан — ақша, күш, уақыт немесе эмоция — сіз бірдеңе үшін құн төлегенде, ол сіз үшін көбірек маңызға ие болады. Керісінше, адамдар ешқандай күшсіз немесе шығынсыз бірдеңеге қол жеткізгенде, оны төмен бағалайды.
Әрбір микро-міндеттеме, уақыт пен шағын күш жұмсау арқылы стейкхолдерлер сатып алу жолына көбірек құн береді және нәтижеге жету үшін үлкен жауапкершілік сезінеді. Әрбір міндеттеме төленген құнды арттырады және артқа шегінуді қиындатады. Бұл сіздің мәмілеңізді алға жылжытады, қарсылықтарды азайтады және келіссөздер кезінде сізге көбірек басымдық береді.
Сату әңгімелерінің алтын ережесі
Сату кездесулерінің қарапайым алтын ережесін сақтау маңызды:
Стейкхолдермен нақты келесі қадамды белгілемей және оған келісім алмай тұрып, ешқашан сату кездесуінен (бетпе-бет немесе телефон арқылы) кетпеңіз. Ешқашан!
«Мен сізге келесі аптада хабарласамын», «Дайын болғанда маған қоңырау шалыңыз» немесе «Мен бағаларымды электронды поштамен жіберемін» деген сөздер нақты келесі қадам болып табылмайды. Келесі қадамдарды үміт пен дұғаға қалдырсаңыз, мәмілелеріңіз тоқтап қалады.
Нақты, келісілген келесі қадам сізден де, стейкхолдерден де нақты іс-әрекетті талап етеді, сондай-ақ сол әрекеттерді қайта қарау үшін телефон немесе бетпе-бет кездесетін күнді белгілеуді қажет етеді. Соңында, сол күн сіздің де, стейкхолдердің де күнтізбесіне жазылуы тиіс.
Потенциалды клиенттердің жұмысы соншалықты көп, сіз олардың кеңсесінен шыққанда немесе телефонды қойғанда, олар сіз туралы ұмытып, келесі маңызды мәселеге көшіп кетеді. Егер олардың күнтізбесінде нақты келесі қадам болмаса, сіз келесі айды олардың соңынан жүгірумен өткізесіз. Ал адамдар өздерінің соңынан қуған нәрселерден қашуға бейім.
Сіз өз мәмілелеріңізді әрбір микро-міндеттеме, әрбір кездесу және әрбір қадам арқылы алға жылжытуда табанды әрі сенімді болуыңыз керек. Бұл әрқашан, әрқашан және әрқашан келесі қадамды сұрауды және оны нақтылауды білдіреді.
Сатушылар келесі қадамдар мен шағын міндеттемелерге (соңғы мәмілеге жетелейтін тәуекелі төмен аралық келісімдер) қол жеткізе алмайды, өйткені олар демо-көрсетілімді, нысанды аралауды, шешім қабылдаушы тұлға деңгейіне шығуды, бизнес-кейс жасау үшін деректер алуды, келесі кездесуді немесе сатуды сұраудан қорқады. Бас тартудан қорқу сезімі клиентпен әрбір өзара әрекеттесуге еніп, оларды «неге әлеуетті клиенттер қайта хабарласпайды» және «неге ештеңе жабылмайды» деген сияқты сылтаулар айтуға мәжбүр етеді.
Маған сеніңіз, тоқтап қалған <span data-term="true">пайплайнның</span> (сатудың барлық кезеңіндегі мәмілелер тізімі) азабы, қызығушылығы жоқ стейкхолдерлерге шексіз қайта қоңырау шалу және сату бөлімінің басшылығына жоспардың орындалмауы туралы сылтау айту — әлеуетті клиенттің «жоқ» дегенінен әлдеқайда жаман.
Сату маманы ретінде процесті алға жылжыту сіздің міндетіңіз екенін және клиент мұны сіз үшін жасайды деп ешқашан күтпеуіңіз керек екенін түсіну маңызды. Міне, сондықтан сіз ешқашан, ешқашан, ешқашан стейкхолдермен (шешім қабылдауға мүдделі тұлға) сөйлесуді нақты келесі қадамсыз аяқтамауыңыз керек!
Шағын міндеттемелерге қарсылықтардың төркіні
Шағын міндеттемелер — бұл соңғы сатып алу міндеттемесіне апаратын тәуекелі төмен міндеттемелер тізбегі. Әлеуетті клиенттің келесі қадамға келісуін және оны орындауын талап ететін кез келген нәрсе қарқынды сақтап қалады. Келесі қадамдарға мыналар жатады:
келесі кездесу нысанды аралау демо-көрсетілімдер басқа стейкхолдерге шығу басшылық деңгейіне көтерілу деректер мен ақпарат алу шот-фактуралар келісімшарт көшірмелері бәсекелестің материалдары таңғы ас, түскі ас, кешкі ас, кофе презентациялар, ұсыныстар, мәмілені жабу кездесулері
Жақсы жаңалық: әлеуетті клиенттер сіз келесі қадамды белгілегенде оны бағалайды. Олардың көзіне сіз кәсіби әрі жинақы көрінесіз. Олар сіздің егжей-тегжейге назар аударғаныңызды құрметтейді және процесті алға жылжыту арқылы олардың уақытын бағалайтыныңызға алғыс білдіреді.
Сіз нық әрі сенімді сұрағанда, әлеуетті клиенттер келесі қадамдарға сіз ойлағаннан әлдеқайда жиі келіседі. Бұл олар үшін қисынды нәрсе — әсіресе олар сізге уақыт бөліп қойғандықтан.
Дегенмен, шамамен 20 пайыз жағдайда сіз қарсылыққа тап боласыз. Әдетте, бұл қақтығысты болдырмауға тырысатын «бас тарту» (brush-off) түрінде болады. Егер сізде шағын міндеттемелерге қарсылық пайыздық көрсеткіші әлдеқайда жоғары болса, мәселе сіздің сөйлеуіңізде болуы мүмкін. Аузыңыз жабылмайды. Басқаша айтқанда, сіз әлеуетті клиенттерге өз өніміңізді тықпалап (pitch-slapping), оларды жалықтырып, тыңдамай, сөзін бөлесіз. Сіз оларды итеріп жатырсыз, ал олар уақыт жоғалтқысы немесе сізбен жұмыс істеу азабына шыдағысы келмейді.
Стейкхолдерлер шағын міндеттемелер туралы өтініштерден мына жағдайларда бас тартады: Сізбен көбірек уақыт өткізудің құндылығын көрмесе. Неліктен сізге көбірек уақыт бөлу керектігін түсінбесе. Сіз тым көп сөйлегендіктен немесе дайындықсыз келгендіктен, сізбен кездесуді уақытты босқа кетіру деп санаса. Сізді ұнатпаса. Олар шешім қабылдаушы тұлға болмаса. Сізбен бизнес жасамау туралы шешім қабылдап қойса. Олар сізді тек баға ұсынысын алу үшін пайдаланса (қазіргі жеткізушімен немесе таңдаған жеткізушісімен жақсырақ саудаласу үшін).
Бесіншіден жетіншіге дейінгі себептерде, сірә, мәміле жасалмайды. Келесі қадам міндеттемелері қызығушылығы жоқ, ниеті бұрыс немесе біліктілігі сәйкес келмейтін (сатып алуға мүмкіндігі немесе қажеттілігі жоқ) сатып алушыларды анықтайды. Бұл сіздің уақытыңызды нағыз клиенттерге жұмсауға мүмкіндік береді. Егер сіздің стейкхолдеріңіз шағын міндеттеменің не үшін маңызды екенін көрсеткеніңізге қарамастан, қисынды келесі қадамға келісуден бас тартса, бұл — басқа клиентке көшетін уақыт келгенінің белгісі.
Үшінші және төртінші себептерде сіз жағдайды түсініп, тықпалауды тоқтатып, мінез-құлқыңызды өзгертіп, тағы бір мүмкіндік сұрауыңыз керек. Мұндағы басты нәрсе — терең тыңдау. Стейкхолдердің вербалды емес белгілеріне назар аударыңыз және қарым-қатынас стиліңізді бейімдеңіз. Кейбір жағдайларда, құнды клиентпен эмоционалды байланыс орната алмасаңыз, менеджеріңізді немесе командаңыздың басқа мүшесін тарту келесі қадамға жету мақсатыңызды орындап, қарым-қатынас динамикасын өзгертеді.
Бірінші және екінші себептерде сіз әлеуетті клиентке шағын міндеттеме туралы өтінішіңізді орындау үшін жеткілікті құндылықты көруге көмектесуіңіз керек. Шағын міндеттемелерге қарсылықтардың көбі әлеуетті клиенттер сізге көбірек уақыт жұмсаудың пайдасын көрмегендіктен туындайды. Олар бос емес және бірден іске көшкісі келеді. Сондықтан олар сізді сату процесіндегі қадамдарды аттап өтуге итермелейді. Бұдан кез келген жағдайда аулақ болу керек, өйткені қадамдарды аттап өту сатып алу кезеңінде үлкен және кейде еңсерілмейтін қарсылықтарды тудырады.
Шағын міндеттемелерге қарсылықты жеңудің үш қадамды негізі
Жақсы жаңалық: шағын міндеттемелерге қарсылықтар сирек жағдайда қатал болады және егер сіз мүлдем сәтсіздікке ұшырамасаңыз, бұл үзілді-кесілді бас тарту емес. Олар әдетте мынадай формада болады:
«Менің күнтізбеңіз өте тығыз, сондықтан келесі аптада хабарласыңыз, бірдеңе ойластырармыз». «Келесі екі аптада өте бос болмаймын. Жұмыс азайған кезде өзім хабарласамын, сосын кездесерміз». «Сіз жай ғана (ұсынысты, бағаларды, ақпаратты) электрондық поштамен жібере салыңызшы? Мен қарап шығып, өзім хабарласамын». «Демо-көрсетілім үшін бүкіл команданы жинау қиын болады. Сіз маған түсіндіріңіз, мен оларға өзім айтып беремін». «Маған бәсекелесіңіздің шот-фактураларын көрсету ыңғайсыз. Бұл әділетсіз сияқты». «Менің бастығым өте бос емес, оның күнтізбесінен уақыт табу қиын. Барлық ақпаратты маған беріңіз, мен оған өзім көрсетемін». «Мен сізге баға беру үшін барлық техникалық сипаттамаларды бердім. Біздің нысанды аралау уақытты босқа кетіру сияқты. Ол жерде көретін ештеңе жоқ». «Біздің IT бөлімімен неге сөйлесу керек екенін түсінбеймін. Маған жай ғана баға бере алмайсыз ба? »
Шағын міндеттемелерге қарсылықтардан өтудің кілті — келесі қадамды жоспарлаудың құндылығын көрсету. Бұл өз эмоцияларыңызды басқарудан басталады. Сіз кәсіби, сабырлы және сенімді көрінуіңіз керек — келесі қадамға келісу үйреншікті нәрсе сияқты болуы тиіс.
Мұны істеу үшін сіз мазасыз эмоцияларыңызды тізгіндеуге және стейкхолдерге алға жылжудың құндылығын түсіндіруге бағытталған үш қадамды процесті қолданасыз (13.1-сурет). Кертпеш (Ledge) Құндылықты түсіндіру Сұрау

- 1-сурет Шағын міндеттемелерге қарсылықтар
Кертпеш (Ledge)
Өзіңіз білетіндей, <span data-term="true">кертпеш</span> (ledge) сөйлемінің мақсаты — стейкхолдер келесі қадамнан бас тартқанда туындайтын мазасыз эмоцияларды бақылауға алу үшін логикалық миыңызға қажетті миллисекундты беру.
Кертпеш сөйлемдерге мыналар жатады: «Дәл сондықтан мен сұрап тұрмын». «Бұл қисынды». «Көптеген клиенттерім де солай ойлаған, бірақ... » «Қалайша? » «Көптеген бәсекелестерім сіздің бірегей жағдайыңызды толық түсінбей-ақ солай істеуге қуанышты болар еді». «Неге олай айтып тұрғаныңызды түсінемін». «Өте бос емес сияқтысыз».
Келесі қадам туралы өтініштерге бірдей жауаптарды қайта-қайта алатындықтан, кертпештерді жаттап, қайталап, табиғи естілгенше жаттықтыру керек. Кертпешті жетілдіргенде, не айтамын деп алаңдамайсыз, бұл өз эмоцияларыңызды толық бақылауға мүмкіндік береді.
Құндылықты түсіндіру
Шағын міндеттемелерге қарсылықтарды жеңу сабырлы және үйреншікті болуы керек. Өйткені, сіз сұрап тұрған нәрсе тәуекелі төмен, қисынды және мағыналы. Стейкхолдер жай ғана келесі қадамның не үшін маңызды екенін түсінбейді.
Құндылық — бақылаушының көзінде. Олар WIIFM («Мұнда маған не пайда бар? ») дегенді білгісі келеді — сіз осы сұраққа жауап беруіңіз керек. Бұл қарапайым құндылық алмасу. Олардың уақыт, назар немесе әрекет бөлуінің ROI-і (инвестицияның қайтарымдылығы) қандай?
Стейкхолдер сіздің себептеріңіз үшін емес, өз себептері үшін алға жылжиды. Олардың орнына өзіңізді қойып, олардың көзқарасын түсіну маңызды. Әлеуетті клиенттер шағын міндеттемелерге келіспес бұрын, сіз оларды және олардың мәселелерін (эмоционалды және логикалық) түсінетініңізді немесе кем дегенде түсінуге тырысып жатқаныңызды сезінгісі келеді.
Стейкхолдерлердің сіздің шағын міндеттеме туралы өтінішіңізге келісуінің үш негізгі себебі бар: Эмоционалды құндылық: Келесі қадамға өту стресті азайтады, тыныштық сыйлайды, оларға өздерін маңызды сезінуге мүмкіндік береді, белгісіздікті азайтады, үміт береді және тәуекелді төмендетеді. Түсінік құндылығы: Келесі қадамға өту олардың ұйымына, жұмысына, процестеріне, жүйелеріне, нарық трендтеріне, бәсекелестеріне немесе сіздің өніміңізге/қызметіңізге қатысты жаңа мәліметтер береді, бұл шешім қабылдауға көмектеседі. Материалдық құндылық: Келесі қадамға өту тәжірибе, үлгілер, демо-нұсқалар, деректер, есептер, презентациялар, ұсыныстар және оқыту түрінде нақты нәтиже береді.
13.1-кесте: Шағын міндеттемелер және келесі қадамдар (Кесте мазмұны аударылмады)
Келесі қадамды сұраудың құндылығын түсіндіру мысалдары:
Олар ұсынысты немесе бағаны поштамен жіберуді сұрағанда: «Көптеген бәсекелестерім сіздің ерекшелігіңізді түсінбей-ақ солай істеуге дайын. Оларда дайын қалып бар және клиенттерін сол қалыпқа сыйғызуға тырысады. Біз әрбір клиенттің бірегей екеніне сенеміз, сондықтан қалыпты сіздің айналаңызда құрамыз. Міне, сондықтан мен сіздің ерекше жағдайыңыз туралы көбірек білуім керек, сонда мен ұсынысты дәл сіз үшін дайындай аламын».
Олар нысанды аралаудан бас тартқанда: «Көретін ештеңе жоқ және бұл уақытты босқа кетіру сияқты көрінетінін білемін. Мен мұны жиі естимін. Сіздің нысаныңызды аралау маған сұрақтар қоюға және процестеріңіз бен жүйелеріңіз туралы көбірек білуге мүмкіндік береді. Мен сіздің бірегей жағдайыңызбен тікелей танысуға мүмкіндік аламын. Бұл маған ұсынысты бейімдеуге және компанияңызға қалай қызмет көрсететініміздің жоспарын жасауға мүмкіндік береді. Содан кейін, осы ақпаратпен сіз өз нұсқаларыңызды шынайы салыстырып, компанияңыз үшін ең жақсы таңдау жасай аласыз».
Олар бәсекелестің шот-фактураларын көрсеткісі келмегенде: «Менің саламдағы кез келген дерлік компанияның есеп айырысу процесі әртүрлі. Көптеген бәсекелестерім өз клиенттерінен шағын төлемдер мен алымдарды жинауға бейім, олар жинала келе үлкен сомаға айналады. Мен мұның сізде болып жатқанын білмесем де, шот-фактураларыңызды қарап шығу арқылы менің ұсынысым сізге шынайы салыстыру жасауға мүмкіндік береді. Сондай-ақ бонус ретінде мен сіздің ағымдағы шығындарыңызға талдау жасап, салалық көрсеткіштермен салыстырғанда қай деңгейде екеніңізді көрсетемін».
Олар келесі кездесуді белгілеудің орнына «келесі аптада хабарласыңыз» дегенде: «Келесі аптадағы кестем өте тығыз, сондықтан сізге тиісті уақыт бөле алатыныма сенімді болғым келеді. Басқа біреу сіздің уақытыңызды иеленбей тұрып, кездесуді қазір белгілеп қойсақ қалай болады? Сәрсенбі күні 14:30-да ыңғайлы ма? »
Тапшылық әсерін (scarcity effect) стейкхолдерлерді келесі қадамдарға келістіру үшін пайдалануға болады. Бір нәрсе тапшы немесе эксклюзивті деп қабылданғанда, ол жоғары бағаланады. Ал егер бір нәрсе тапшы болып, оны басқа адам да алғысы келсе, оның құндылығы одан сайын артады.
Олар қазіргі жеткізушіге риза екенін, бірақ «ұсынысыңызды көруге дайын» екенін айтқанда: «Сіз айтқандардың негізінде, сіздің командаңыздың жұмыс істеп тұрған процесі бар сияқты. Біздің көмегіміз көп қажет емес сияқты көрінеді. Қазіргі жағдайда қалуды ұсынамын». Немесе «Қазіргі жеткізушіңізге риза екеніңізді және олардың керемет жұмыс істеп жатқанын ескерсек, біздің мұнда қандай да бір құндылық қосатынымызды көріп тұрған жоқпын. Сіз жақсы баға мен қызмет алып отырғандықтан, ештеңені өзгертуді ұсынбаймын».
Сұрақ: Біз бәрінен де артық не қалаймыз? Жауап: Қолымыз жетпейтін нәрсені.
Жоғарыда сипатталған «тартып алу» (take-away) техникасы — бұл комплементарлы емес мінез-құлық. Олардың бас тартуына әдеттегідей жауап берудің орнына, сіз кейін шегінесіз, бұл оларды үйреншікті үлгіден шығарады. Бір нәрсені тартып алғанда, назар күшейіп, кенеттен оны қалай бастайсыз. Осы себепті, «тартып алу» — тіпті өте нәзік болса да — стейкхолдерлерді сізге қарай тартады, олардың сценарийін өзгертеді және жағдайды бақылауға алуға мүмкіндік береді.
Бұл әдістің жұмыс істеуі үшін сабырлы жеткізу және үнсіздік өте маңызды. Осы сөздерді айтқаннан кейін, үндемеңіз! Магнит сияқты, бұл әдіс стейкхолдерді сізге қарай тартып, қайта байланысқа шығарады. Олар қайтып келгенде, бақылау сізде болады және олар сіздің өтінішіңізге келіседі. Егер олар қайтып келмесе, демек, ол жерде ешқандай мәміле болмаған.
Қайта сұраңыз!
Міне, біз қайтадан сұрау тәртібіне келдік. Шағын міндеттеме туралы өтінішіңіздің құндылығын түсіндіргеннен кейін, қайта сұраңыз. Стейкхолдер сіздің жұмысыңызды сіз үшін істейді деп күтпеңіз. Кідірмеңіз. Ыңғайсыз үзіліске жол бермеңіз. Келесі қадамды нық әрі сенімді сұраңыз. Егер сұрамасаңыз, келесі қадамнан айырыласыз.
Келесі қадам міндеттемелеріне қол жеткізудің пайдасы орасан зор. Келесі қадамға жүйелі түрде қол жеткізу сізге екпін береді және стейкхолдер жасаған әрбір шағын міндеттеме оның сізге деген адалдығын арттырады. Мәмілелерді алға жылжыта отырып, сіз оларды әлдеқайда жылдам жаба бастайсыз. Уақытыңызды қызығушылығы бар әлеуетті клиенттермен тиімді мәмілелерге жұмсау арқылы сіз сату циклін қысқартасыз, пайплайн жылдамдығын арттырасыз және комиссияларыңызды көбейтесіз.
14 Сатып алу міндеттемесіне қарсылықтар
«Міндеттеме қабылданбағанша, тек уәделер мен үміттер ғана болады, бірақ жоспарлар болмайды». — Питер Друкер
Осы кітаптың алғашқы беттерінен бастап мен «сұрамасаң — алмайсың» деген қатал шындықты айтып келемін. Сату процесі барысында сіз алғашқы кездесулер мен мәмілені алға жылжытатын шағын міндеттемелерді сұрайсыз. Соңғы дәлелдеріңізді келтіргеннен кейін, сатуды сұрау арқылы мәмілені жабасыз.
Сатушылар мәмілені жабу техникасын крест жорықтарының қасиетті Граальды іздегеніндей құлшыныспен іздейді. Бірақ сол ежелгі серілер сияқты, олардың ізденістері нәтижесіз, өйткені олар дұрыс емес жерден іздеп жатыр.
Сатып алу міндеттемесінің құпия коды жоқ және ешқашан болмайды. Стейкхолдерді бірден сатып алушыға айналдыратын ешқандай техника жоқ. Ол табиғатта жоқ.
Энтони Ианнарино өзінің «Сатуды жабудың жоғалған өнері» атты кітабында жабу әрекеті — бұл уақыттың бір нүктесі емес, сату процесі бойында орын алатын шағын міндеттемелер тізбегі екенін жүйелі әрі дұрыс баяндайды. Міне, сондықтан келесі қадамдарды сұрау және оған қол жеткізу мәмілені алға жылжыту мен оны жабуға дейін жеткізу үшін өте маңызды.
Бұл сіз сатып алу міндеттемесін нақты сұрайтын сәт болмайды дегенді білдірмейді. Әсіресе транзакциялық және қысқа циклді сатылымдарда сіз сатуды нық әрі сенімді сұрауыңыз керек. Тіпті жабу процесі ұзағырақ болатын күрделі мәмілелерде де, ерте ме, кеш пе, сіз бен сатып алушы мәмілені алға жылжыту туралы нақты келісімге келулеріңіз керек.
Сатуды сұрау сатып алу міндеттемесіне қарсылықтарды тудырады. Кейде сіз сұрайсыз және бірден «иә» деген жауап аласыз. Ондай болып тұрады және бұл өте керемет. Алайда, сатып алу міндеттемесі кезеңінде стейкхолдерлер сізге қиын сұрақтар қойып, саудаласып, қарсылықтар білдіруі ықтимал. Бұл — өмір шындығы. Мәміле жабылғанға дейін сізге қарсылықтармен жұмыс істеуге, сұрақтарға жауап беруге және екі жаққа да тиімді ымыраға келуге тура келеді.
Бұл — сату процесі: Еңсерілмейтін қарсылықтар туралы шындық
Сатып алу міндеттемесін сұрағанда сатушылардың еңсерілмейтін қарсылықтарға тап болуының себебі — олар сату процесінде қадамдарды аттап кеткен немесе қысқа жолдарды іздеген (әсіресе <span data-term="true">дискавери</span> — қажеттіліктерді зерттеу кезеңінде).
Мен сізге қарсылықтарды жеңудің негіздері мен әдістерін шексіз үйрете аламын. Бірақ егер сіз сату процесінде қысқа жолдарды іздесеңіз, бұл негіздерді меңгеру сізге көмектеспейді. Сіз қайтадан көңіліңіз қалып, сәтсіздікке ұшыраған бастапқы нүктеңізге ораласыз.
Тиімді жабушы болу, өзгерістер қажеттілігін дәлелдеу, қарсылықтарды азайту үшін қажетті «оқ-дәрі» жинау және тиімді келіссөздер жүргізу үшін сату процесінің әрбір қадамын мінсіз орындау қажет. Бұл — сатып алу міндеттемесіне қарсылықтармен жұмыс істеудегі ең маңызды сабақ. Сату процесінде қадамдарды аттап өту жабу кезеңінде қарсылықтардың астында қалу ықтималдығын экспоненциалды түрде арттырады.
Сатушылардың барлығы дерлік сату процесімен таныс, оның маңызды екенін біледі және қадамдарды аттап өтудің зардаптарын түсінеді. Көптеген сату ұйымдары өздерінің сату циклі мен өнім күрделілігіне сәйкес келетін қарапайым, орындалуы оңай сату процесін анықтап, жетілдірген. Сондай-ақ бұл ұйымдар сату процесі бойынша оқыту бағдарламаларын ұсынады.
Соған қарамастан, дарынды, білімді, жақсы дайындалған сатушылар сату процесінде үнемі қысқа жолдарды іздейді. Сату процесінде қадамдарды аттап өту — індет сияқты. Мен мұны күн сайын көремін — тіпті бәрін білетін өз сатушыларымның арасында да. Бұл — сатушылардың жабу кезеңінде қатты қарсылыққа тап болуының негізгі себебі.
Мәселе логикада емес, оқытуда да емес. Мәселе — эмоционалды. Оның себебі — эмоционалды өзін-өзі бақылау мен тәртіптің жоқтығында.
Процесті қадам-қадаммен орындаудың орнына, олар қадамдарды аттап кетеді, мазасыз эмоциялардың өз мінез-құлқын басқаруына жол береді және жағдайды бағамдауды шетке ысырады. Олар жоспарсыз кездесуге барады, ақпаратсыз ұсыныстар дайындап, шешімдерді тықпалайды, жағдайды түсінбей жатып кеңес береді, басқа стейкхолдерлердің ықпалын көрмейді және құқығы болмаса да сұрай береді.
Сату нәтижелері сатушылардың сату процесін қалай пайдаланатынына және мәмілелерді қалай жылжытатынына байланысты алдын ала болжанады. Сатып алуға дайын білікті әлеуетті клиенттермен жақсы әзірленген сату процесін ұстаныңыз, сонда сіз көбірек мәмілелерді жабасыз. Бұл — шындық және кепілдік.
Сату процесінде мінсіздікке ұмтылсаңыз, қарсылықтарға тап болмауыңыз да мүмкін. Сату процесін ұстанғанда, жабу — табиғи нәтижеге айналады және сіз сатып алу міндеттемесіне қарсылық алу ықтималдығын азайтасыз. Бұл сіз қарсылық алмайсыз дегенді білдірмейді. Аласыз. Бірақ олар аз болады және оларды шешу оңайырақ болады.
Сондықтан сату процесіндегі сіздің мақсатыңыз — жол бойы мүмкіндігінше көп ақпарат жинау, ықтимал қарсылықтарды ерте анықтап, оларды мүмкіндігінше бейтараптандыру, барлық стейкхолдерлермен қарым-қатынас орнату және мүмкіндігінше көп «иә» жауабын жинау. Осылайша, сатып алу міндеттемесіне қарсылықтар туындағанда, сізде «жоқ» дегеннен өтуге және сатып алушыға шешім қабылдауға көмектесетін сенімділік те, «оқ-дәрі» де болады.
Сату процесін толық әрі тереңірек түсіну үшін менің «Sales EQ» (<span data-term="true">сатудағы эмоционалды интеллект</span> — адамдармен қарым-қатынас орнату және олардың эмоцияларын басқару қабілеті) атты кітабымды оқыңыз.
Қарсылықтарды кері бұрудың бес қадамдық құрылымы
«Бәрі тамаша естіледі, бірақ бізге қандай да бір әрекет жасамас бұрын мұны командамен талқылап, ойлану керек». Қарсы алдыңызда отырған шешім қабылдаушы тұлға қойын дәптерін жауып, кездесудің аяқталғанын аңғартты.
Сіз: «Нақты не туралы ойлануыңыз керек? » — деп сасқаныңыздан айтып қалдыңыз. Бұл сөздер сәтсіз шықты және оның салқын қабылданғанын бірден сездіңіз. Сіз тым қатты қысым көрсетіп жібердіңіз.
Шешім қабылдаушы қабағын түйіп, қысқа қайырды: «Дайын болғанда өзіміз хабарласамыз».
Ойын аяқталды.
Қолыңызда тек бұлдыр уәде мен титтей ғана үміт қалды. Көлігіңізге бара жатып, телефонды қоя салып немесе бейнеқоңырауды аяқтағанда, бұл жағдайды қалай басқаша шешуге болатынын ойлай бастайсыз. Өткен іске сыншы көп.
Сату туралы ұсыныс жасап, қарсылыққа тап болғанда, мазасыз эмоциялар төбеңізден жай түскендей әсер етеді. Ішіңізден соққы алғандай боласыз. Миыңыз жұмысын тоқтатып, сөзден мүдіресіз. Өзіңізді ыңғайсыз сезініп, кішірейіп, жағдайды бақылаудан шығарып алғандай күйде боласыз. Кейде фара жарығына шағылысқан киіктей қатып қаласыз, ешқандай қадам жасай алмай мүдіресіз. Басқа уақытта тым қатты қысым көрсетесіз немесе, ең сорақысы, айтысқа түсесіз.
Мұндай сәтте мүдделі тұлғаны (шешім қабылдауға қатысы бар адамдар) қарсылас ретінде көру немесе дауда жеңіп шығуға тырысу оңай. Алайда, нәтиже сіздің өз эмоцияларыңызды тізгіндеу, әңгімені бағыттау және мүдделі тұлғаның эмоцияларына әсер ету қабілетіңізге байланысты.
Бұл 14. 1-суретте көрсетілген «Сатып алу міндеттемесіне қарсылықтарды кері бұрудың бес қадамдық құрылымы» арқылы жүзеге асады:
Түсіністік таныту (Relate) Оқшаулау және нақтылау (Isolate and clarify) Маңызын төмендету (Minimize) Сұрау (Ask) Балама нұсқаға шегіну (Fall back to an alternative)

- 1-сурет. Сатып алу міндеттемесіне қарсылықтарды кері бұрудың бес қадамдық құрылымы.
Бұл құрылымды қолдану сіз қалаған нәтижеге қол жеткізу мүмкіндігін айтарлықтай арттырады. Осы тарау барысында біз әр қадамды мысалдармен талдап, соңында бәрін біріктіретін боламыз.
Сатып алу міндеттемесіне қарсылықтар белгілі бір қалыпқа сыймайды
Сатып алу міндеттемесін алу кезінде мүдделі тұлғалар тарапынан туындайтын қарсылықтардың ауқымы өте кең:
«Бізге мұны команда болып талқылау керек». «Біз қазіргі жеткізушімізге өзін ақтау үшін тағы бір мүмкіндік беруді жөн көрдік». «Қандай да бір міндеттеме алмас бұрын, бастығым мұны қарап шығуы керек». «Біз сандарды мұқият қарап шығу үшін мұны қаржы тобына жіберуіміз керек». «Бұл тамаша, бірақ бізде тағы екі компанияның ұсынысы бар». «Қандай да бір әрекет жасау үшін келесі тоқсанды күтуіміз керек». «Біз ұзақ мерзімді міндеттеме алғымыз келмейді». «Біз алдымен пилоттық жоба ретінде байқап көргенді жөн көреміз». «Білмеймін, бұл біз төлегіміз келгеннен сәл қымбаттау екен». «Сіздің тарифтеріңіз тым жоғары». «Біз қазіргі істеп жатқан әдісімізде қала береміз». «Тамаша естіледі, бірақ ең жақсы мәміле жасап жатқанымызға сенімді болу үшін тағы да нарықты зерттейміз». «Интернеттен сіздің компанияңыз туралы оқыған жағымсыз пікірлер бізді алаңдатып отыр». «Сіздің бағдарламалық жасақтамаңыздың жұмыс істеу тәсілі бізге ұнамайды...» «Сіздің бәсекелесіңіз сіздің өніміңізде жоқ функцияларды ұсынады». «Неліктен сіздің өніміңіз бәсекелесіңізден 50%-ға қымбат екенін түсінбейміз, негізінде екеуіңіз де бірдейсіздер». «Сіздің компанияңыз уәде бергендей жұмыс істейтініне қандай кепілдік бар?» «Соңғы рет осындай өзгеріс жасағанымызда, ол сәтсіздікпен аяқталды».
Ықтимал қарсылықтардың саны шектеулі және болжамды болатын проспектинг (әлеуетті клиенттерді іздеу) және микро-міндеттемелерге (кішігірім келісімдер) қатысты қарсылықтардан айырмашылығы, сатып алу міндеттемесіне қарсылықтар белгілі бір қалыпқа сыймайды. Олар жағдайға байланысты болады.
Сіз баға мен бюджетке, уақытқа, қалыптасқан жағдайға (статус-кво), бастықпен (комитетпен, жұбайымен) ақылдасу қажеттілігіне, сатып алу өкілеттігіне, бәсекелестерге, ойлану қажеттілігіне, қажеттілік пен сәйкестікке, тым ұзақ күте алмауға және шарттар мен талаптарға қатысты қарсылықтарды кездестіресіз.
Әрине, қарапайым, тез жүретін транзакциялық және бір қоңыраумен аяқталатын сауда-саттықта сатып алу міндеттемесіне қарсылықтар проспектингтегі қарсылықтармен өте ұқсас келеді. Мұндай жағдайларда сатып алуға қатысты қарсылықтарды алдын ала болжауға болады, өйткені «жоқ» деген жауапты естудің нұсқалары шектеулі. Осыған байланысты қайталанатын қарсылықтарды жеңу сценарийлерін құру мүмкін әрі орынды.
Дегенмен, күрделілік артқан сайын, сатып алу міндеттемесіне қарсылықтармен жұмыс істеу нәзіктікті, шыдамдылықты, ықпал етуді және жағдайды түсінуді талап етеді. «Жоқ» дегеннен асып түсу процесі өзара іс-қимылға айналады және қарсылықтан келіссөзге біртіндеп ауысады. Дәл осы жерде бес қадамдық құрылым сізге эмоцияларды бақылауға және сатып алушыға «иә» дегізуге көмектеседі.
Түсіністік таныту (Relate)
Қарсылықтарды кері бұру құрылымының бірінші қадамы — қарсылық білдірген адамның немесе адамдардың орнына өзіңізді қойып, олардың көзқарасына адам ретінде түсіністікпен қарау.
Міне, кейбір мысалдар:
Сатып алушы: «Сіздің бағаларыңыз бәсекелестеріңізбен салыстырғанда жоғары». Сіз: «Неліктен солай ойлайтыныңызды түсінемін. Олар кейде бәсекелестерімізден сәл жоғары болып көрінуі мүмкін, әрі ешкім тиісті мөлшерден артық төлегісі келмейді».
Сатып алушы: «Сіздердің біздің бизнесті қабылдауға қауқарларыңыз (ресурстарыңыз) жететініне күмәнім бар». Сіз: «Бұл орынды алаңдаушылық. Егер мен сіздің орныңызда болсам, мен де осы сұрақты қояр едім».
Сатып алушы: «Біз сіздің ең үлкен клиентіңіз болмаймыз; келісімшартқа қол қойған бойда бізді ұмытып кетпейтініңізге қалай сенемін? » Сіз: «Мұндай жағдай сізде бұрын болған сияқты. Сіздің бизнесіңіз маңызды емес сияқты сезінуге ешқашан жол берілмеуі керек».
Сатып алушы: «Алға жылжымас бұрын маған бұл туралы тағы біраз ойлану керек». Сіз: «Түсінемін. Осындай маңызды шешім қабылдауда бәрін дұрыс істеп жатқаныңызға сенімді болу үшін ойлануға уақыт алу қисынды».
Әр мысалда біз оларға адам ретінде қарап отырғанымызға назар аударыңыз. Біз оларға кезекті бір клиент ретінде қарамаймыз, олардың алаңдаушылығын елеусіз қалдырмаймыз, көзқарастарына күмән келтірмейміз, оларды сынамаймыз немесе айтыспаймыз. Біз жай ғана: «Мен сізді түсінемін, бұлай сезіну қалыпты жағдай», — деп тұрмыз.
Бұл қадам сонымен қатар «тірек» ретінде қызмет етеді, бұл сіздің рационалды миыңызға жағдайды бағалауға және қабылданбаудан туындаған мазасыз эмоцияларды тізгіндеуге уақыт береді — бұл «сиқырлы секундтың төрттен бірі». Бұл процесті бәсеңдетеді, ойлануға уақыт береді және эмоцияларыңыз бен әңгімені бақылауға алуға көмектеседі.
Адамдар қарсылық білдіргенде, сатушы айтысады немесе оларды көндіру үшін қысым көрсету әдістерін қолданады деп күтетінін анықтадық. Олар қақтығысқа дайындалады. Сіз күрескен кезде, оларды өзіңізден итересіз.
Ойлануға орын дайындаумен қатар, түсіністік таныту «сценарийді бұзу» мақсатына қызмет етеді — бұл мүдделі тұлғаның сіздің жауабыңызға қатысты күткенін өзгертеді. Сіз олардың көзқарасына түсіністік танытқанда, олардың назарын аударып, оларды өзіңізге тартасыз.
Сынамай келісу мүдделі тұлғаларға сіз оларды түсінетіндігіңізді сездіреді — бұл өте күшті адамзаттық эмоция. Бұл сізді олардың жағына шығарады және әңгімені қақтығыстан ынтымақтастыққа ауыстыруға көмектеседі. Бұл оларды «қарусыздандырады».
Оқшаулау (Isolate)
Қарсылықтармен жұмыс істеу кезіндегі ең зиянды мінез-құлық — бұл «сұрақ қойып, бірден тап беру» (pump and pounce — қарсылықтың астарын білмей жатып, оны дереу жоққа шығаруға тырысу). Бұл үстелдегі бірінші қарсылық жалғыз, нақты немесе ең маңызды қарсылық екенін білмей жатып, оған бірден тап беру үрдісі.
Оқшаулау нақты және шұғыл алаңдаушылықты ашуға көмектеседі. Мысалы, кейде оқшаулау кезінде сіз бірінші қарсылықтың жай ғана бүркеме екенін түсінесіз:
Сіз: «Мұндай маңызды шешім кезінде барлық салдарын ескеру үшін уақыт бөлу әбден орынды. Бірақ бұдан басқа біздің ұсынысымызда сізді тағы не мазалайды? »
Сатып алушы: «Мен қазіргі жеткізушімізден өзгеріс жасау үшін айтарлықтай шығынға ұшырайтынымызды естідім. Сіздің ұсынысыңыз біз оларға төлеп отырған сомадан жоғары, сондықтан өзгеріс жасаудың неліктен тиімді екенін бастығыма қалай дәлелдейтінімді білмеймін».
Шыдамсыздық пен импульсті басқара алмаудан туындайтын «сұрақ қойып, бірден тап беру» әдеті сіздің жолыңыздың кесілуіне, маңызды белгілерді өткізіп алуыңызға, айтыс арқылы қарым-қатынасты бұзуыңызға және бір мәселені шешкеніңізбен, келесі және одан кейінгі мәселелерге тап болуыңызға әкеледі.
Сатып алу міндеттемесіне қарсылықтармен тиімді жұмыс істеу үшін, алға жылжымас бұрын әрбір қарсылықты оқшаулап, басымдығын анықтауыңыз керек.
Міне, кейбір мысалдар:
Сіз: «Біздің сұранысыңызды қанағаттандыру қабілетімізге қатысты алаңдаушылығыңыздан басқа, бізбен жұмыс істеуде сізді тағы бірдеңе мазалай ма? » Сатып алушы: «Біз сондай-ақ сіздің компанияңызбен ұзақ мерзімді келісімшартқа отырып, егер іс оңалмаса, одан шыға алмай қалудан қорқамыз». Сіз: «Түсінікті; демек, ең үлкен алаңдаушылық — ұзақ мерзімді келісімшартқа байлану сияқты. Дұрыс па? » Сатып алушы: «Иә. Егер сіздің компанияңыз берген уәдесін орындамаса, біз одан шыға алатынымызды білуіміз керек».
Сатып алушы: «Алға жылжымас бұрын маған бұл туралы тағы біраз ойлану керек». Сіз: «Мұндай үлкен шешім кезінде бәрін дұрыс істеп жатқаныңызға сенімді болу үшін біраз уақыт ойлану орынды. Маған қызық болып тұрғаны; менің ұсынысымда сізді ең қатты алаңдататын нәрсе не? »
Мүдделі тұлға: «Біз қандай да бір шешім қабылдамас бұрын мұны бастығыммен талқылауым керек». Сіз: «Мен мұны толық түсінемін, өйткені мен де осындай үлкен шешімдерді бастығыммен ақылдасуым керек. Бір сұрақ қоюға бола ма? » Мүдделі тұлға: «Әрине». Сіз: «Маған қызық болып тұрғаны, бастығыңыздың мұны қарау қажеттілігінен бөлек, сіздің ең үлкен алаңдаушылықтарыңыз қандай? » Мүдделі тұлға: «Егер бұл менің шешімім болса, бүгін-ақ қол қояр едім». Сіз: «Бұл тамаша! Ал бастығыңыз ше? Оны қандай мәселелер мазалауы мүмкін, біз бірлесіп нені шешуіміз керек? »
Сіз: «Жақсы, түсіндім. Бұдан басқа ұсынысымызда сізді тағы бірдеңе мазалай ма? » Сатып алушы: «Болды, осы ғана. Маған ай сайынғы тарифтің өсуін бастығыма дәлелдеу қиын болады».
Сатушылар қарсылықты оқшауламай тұрып «үгіттеуді» бастағанда бәрін бүлдіреді. Мазасыз эмоциялар оларды әңгімені бақылау үшін «көп сөйлеу керек» деп алдайды. Олай емес. Сұрақ қоятын адам әрқашан жағдайды бақылайды.
Басқа жасырын мәселелер жоқ екеніне көз жеткізу үшін әрқашан тоқтап, тексеріп алыңыз. Егер сіз бірнеше алаңдаушылық бар екенін білмесеңіз, бүкіл эмоционалды қуатыңызды бірінші қарсылықты жеңуге жұмсайсыз да, келесі қарсылық алдыңыздан шыққанда есеңгіреп қаласыз.
Нақтылау (Clarify)
Мүдделі тұлғалар қарсылықтарын әрқашан анық немесе ашық айта бермейді. Кейде олар бір мәселені айтады — «бағаңыз тым жоғары» — бірақ мүлдем басқа нәрсені меңзейді — «бағдарламаның жазылу құны орынды, бірақ оны баптау үшін алынатын кәсіби қызмет ақысының құндылығын көріп тұрған жоқпын».
Басқа жағдайларда олар қақтығыстан қашқысы келеді, сондықтан әңгімені тез тоқтату үшін: «Маған ойлану керек» немесе «Біз барлық нұсқаларымызды зерттеу үшін тағы біраз уақыт аламыз» деген сияқты қарсылықтарды қолданады.
Кейде олар шатасып, мағынасы жоқ қарсылықтар айтуы мүмкін. Кейде олар қолданатын тіл сіз үшін мүлдем басқа мағына береді.
Мысалы, олар сіздің сұранысты орындау мүмкіндігіңізге (capacity) қатысты алаңдаушылық білдіреді, бірақ негізінде олар өздерінің бірінші үлкен тапсырысы туралы айтып отыр, өйткені олар өз клиенттерінің мерзімдеріне үлгеруі керек. Сіз мұны олар «бізді тапсырыстардың тұрақты легін басқара алмайды» деп ойлайды деп қабылдап, сол бағытта кетесіз де, нәтижесінде олардан айырыласыз, өйткені сіздер екі түрлі тілде сөйлеп тұрсыздар.
Мүдделі тұлғаның не айтқысы келгенін білемін деп ешқашан ойламаңыз; әрқашан нақтылаңыз. Болжам жасағанда контексті жоғалтасыз. Кейде сіз бұрын болмаған қарсылықты өзіңіз тудырып аласыз. Түймедейді түйедей етесіз. Немесе нақты қарсылықты мүлдем өткізіп аласыз.
Нақтылау қадамының кілті — сатып алушыны сөйлетуге және оның шынайы алаңдаушылығын білуге бағытталған ашық сұрақтар қою. Бір жақты жауап беретін жабық, бағыттаушы сұрақтардан аулақ болу керек; әйтпесе сіз манипулятор сияқты көрініп, мүдделі тұлғалардың эмоционалды кедергілер қоюына және сізді тыңдамай қоюына себепші болуыңыз мүмкін.
Міне, нақтылау сұрақтарының мысалдары:
«Маған жай ғана қызық. Біздің бағаларымыз тым жоғары дегенде, сіздің тұрғыңыздан бұл нені білдіреді?» «Алға жылжымас бұрын бастығыңыз білгісі келетін кейбір нәрселер қандай?» «Біздің жеткізу мерзімдерімізге алаңдайтыныңызды айтқанда, нені меңзедіңіз?» «Іске асыру процесінің нақты қай бөлігі сізді қатты алаңдатып отыр?»
«Қалайша? » және «Нені меңзеп тұрсыз? » — бұл менің ең жақсы көретін және жиі қолданатын нақтылау сұрақтарым, өйткені олар адамдарды сөйлетуге мәжбүр етеді.
Қарсылықтарды жеңудің құпиясы сіздің не айтатыныңызда емес; ол сіздің не еститініңізде. Тыңдау сіз іздеген нәтижеге әкеледі. Бұл беткі қабаттың астын көруге және әлеуетті клиентті не тежеп тұрғанын шынайы түсінуге көмектеседі. Сатып алу міндеттемесіне қатысты қарсылықтарды жеңу үшін жақсы нақтылау сұрақтарын қоюдан және тыңдаудан маңызды ештеңе жоқ. Ештеңе!
Дегенмен, қарсылықтар кезінде тыңдау өте қиын. Мұндай эмоционалды күйзелісте эмоцияларға беріліп, тоқтаусыз сөйлей бастау оңай. Тыңдау тәртібі сізден мынаған сенуді талап етеді: сіз тыңдап отырғанда, сіз әңгімені бақылап отырсыз және әлеуетті клиентпен эмоционалды байланысты нығайтасыз — осылайша оларды өзіңізге тартасыз.
Нақты алаңдаушылықты білмей тұрып, «жоқ» дегеннен аса алмайсыз. Оқшаулау және нақтылау қадамдары — бұл негізінен зерттеу процесі. Қарсылық алғаннан кейін түсіністік танытыңыз, сабыр сақтаңыз және нақтылыққа қол жеткізу үшін шыдамдылықпен сұрақтар қойыңыз. Мақсат — қарсылықты қарастырмас бұрын барлық ақпаратты ортаға шығару.
Маңызын төмендету (Minimize)
Адамдар табиғатынан тәуекелден қашатынын, қалыптасқан жағдайға жабысатынын және өзгерістерден аулақ болатынын білдіңіз — тіпті өзгеріс олардың мүддесі үшін болса да.
Мүдделі тұлғаларға олар логикаға емес, эмоцияға сүйеніп әрекет етіп жатқанын айта салу оңай болар еді; бірақ, өкінішке орай, сіз адамдармен айтысып, олардың қателесетініне көндіре алмайсыз. Сіз адамды қарсылықтан немесе алаңдаушылықтан сөзбен шығара алмайсыз. Адамдар сіздің ұсынысыңызды сіздің себептеріңіз үшін емес, өз себептері үшін қабылдайды және сізбен бизнес жасайды.
Маңызын төмендету — бұл мүдделі тұлғаның қарсылығының эмоционалды көлемін азайту және сонымен бірге олардың қиындықтарын, тілектерін, қажеттіліктері мен мүмкіндіктерін еске түсіру арқылы ұсынысыңыздың құндылығын барынша арттыру процесі. Сондай-ақ, бұл олардың бұрын келіскен нәрселерін (сіз жинаған «иә» жауаптарын) еске түсіру және оларға жарқын болашақты көрсету.
Қарсылықты оқшаулап, нақтылағаннан кейін, сатып алушының статус-квоға (қалыптасқан жағдайға) бейімділігін бұзып, оларды алға жылжудың маңызды себептерімен қайта байланыстыруыңыз керек.
Жақсы жаңалық — сіздің жағыңызда адамға ықпал етудің қуатты тұтқасы бар. Сату процесі бойы сіз микро-міндеттемелерді сұрадыңыз және мүдделі тұлға оларды орындауға уәде берді. Сондай-ақ, сіз мәселелерді ортаға шығарып, сату процесі ілгерілеген сайын оларды шешіп отырдыңыз.
Ұсыныс жасау кезінде сіз ұсыныстар мен шешімдер бердіңіз және мүдделі тұлғалардың сіздің шешіміңіз бен күтілетін нәтижеңізбен келісетінін тексердіңіз. Мысалы:
Сіз: «Триша, сіз маған тап болған қиындықтардың бірі — аймақтық бөлімшелерден келетін шот-фактураларды аудиттеудің әкімшілік ауыртпалығы екенін айттыңыз. Өйткені олар әртүрлі уақытта, бірнеше жеткізушілерден келеді және жиі жоғалып кетеді.
Мен сізге бір ғана жеткізушіге, ең көбі екеуіне ауысуды ұсынамын. Бұған қоса, біз сізге орталықтандырылған есеп айырысу жүйесін орнатамыз, онда сіз әрбір шот-фактураны орталық панельде нақты уақыт режимінде көріп отырасыз, бұл шоттардың ешқашан жоғалмауын қамтамасыз етеді.
Менің есебім бойынша, орталықтандырылған есеп айырысу сізге айына кемінде 15 сағатты үнемдейді. Сонымен қатар, жеткізушілерді біріктіру арқылы сіз көлемді сатып алу есебінен жыл сайын қосымша 20 пайыз үнемдеуге қол жеткізесіз.
Бұл сіз үшін тиімді жоспар сияқты көріне ме? »
Триша: «Иә. Бұл біздегі қазіргі механикалық процестен үлкен алға жылжу болып көрінеді».
«Иә» жауаптарына толы қалта
Адамдардың өз ойларына, сенімдеріне, міндеттемелеріне және құндылықтарына сәйкес болуға деген басым тілегі болатынын білдіңіз. Мүдделі тұлға әрбір жаңа микро-міндеттемені қабылдаған сайын, сіз әр жолы: «Бұл сіз үшін тиімді болады деп ойлайсыз ба? » — деп сұрағанда және ол «иә» деген сайын, ол сол қалаған болашақ күйге көбірек беріліп, оған инвестиция салды.
Егер ол алдыңғы міндеттемесіне қайшы әрекет етсе, бұл <span data-term="true">когнитивті диссонанс</span> (адамның бір-біріне қайшы келетін сенімдері немесе әрекеттерінен туындайтын ішкі жайсыздық күйі) ауырсынуын тудырады.
Дегенмен, шешім қабылдау сәтінде ол қалаған болашақ күйі мен қалыптасқан жағдайдың (статус-кво) қауіпсіздігі арасында қалтылдап, екіұдай күйде болады. Сіз үшін шешім рационалды және айқын көрінеді. Бұл қисынды. Бұл табиғи келесі қадам. Бірақ ол эмоционалды тұманның ішінде адасып жүр.
Мүдделі тұлғалар логикалық шешім қабылдауы керек жағдайға тап болғанда, оларға эмоциялар мен ішкі когнитивті бейімділіктер шабуыл жасайды. Эмоциялар мен логикалық таңдаулар жиі бір-біріне қарама-қайшы келеді. Дегенмен, эмоциялардың басымдығы жоғары.
Егер сіз логикамен айтыссаңыз, сіз оларды өзіңізден итеріп, статус-квоға қарай айдайсыз. Дауласу қарсылықты тудырып, мәміленің бұзылуына әкеледі.
Оның орнына, сіз олардың қорқыныштарын азайтып, өзгерістің пайдасын асырып, оларды жайлылық аймағынан шығару үшін диссонанстың табиғи ауырсынуын пайдалануыңыз керек. Осы эмоционалды мина алаңында ептілікпен маневр жасауды үйренгенде, сіз шешімге ықпал ету күшіне ие боласыз.
Міне, сатып алушы ойлануға көбірек уақыт сұрағаннан кейінгі маңызын төмендетудің мысалы:
Сіз: «Сіз Феникстегі кеңсеңізді сәуір айынан кешіктірмей іске қосуыңыз керек екенін айттыңыз. Дұрыс па? » Сатып алушы: «Иә, біз Директорлар кеңесіне осындай уәде бердік». Сіз: «Сондай-ақ сіз бірінші күні-ақ кешенді байланыс жүйесі орнатылуы керек екенін айттыңыз. Сіздің басты алаңдаушылығыңыз — таңдалған жеткізушінің бәрін уақытында орнатып, тексеруге қауқары жететініне көз жеткізу болды». [Оған үнсіздікті толтыруға мүмкіндік беру үшін кідіріс жасаңыз. ] Сатып алушы: «Әрине. Біз бұл мерзімді өткізіп ала алмаймыз. Бәрі дайын болуы керек, соның ішінде әр конференц-залда бейнебайланыс орнатылуы тиіс». Сіз: «Мен сізге жоспарды көрсеттім және сіз бұл осы уақытқа дейін көрген ең кешенді жоспар екенін айттыңыз». Сатып алушы: (Мақұлдап бас изейді. ) Сіз: «Сіздің дәл біз ғана сіз сұраған нәрсені толық ұсынғанымызды айтқаныңыз есімде». Сатып алушы: «Бұл шындық, бірақ бәрін бағалау үшін маған тағы екі апта керек». Сіз: «Мен мұны толық түсінемін. Қателесуге құқығыңыз жоқ, сондықтан бәрін дұрыс істегіңіз келеді. Бірақ мені мына нәрсе алаңдатады: бұл жобаны толық іске асыруға 60 күн кетеді. Жобаны уақытында аяқтау үшін бізге 10 адамнан тұратын команда керек болады.
Алға жылжуға келіскеннен кейін, команданы жинауға шамамен 30 күн кетеді және орнатуды қиындатуы мүмкін тапсырыстардың кешігуін болдырмау үшін жабдыққа мүмкіндігінше тезірек тапсырыс беруіміз керек.
Ертең сіздің соңғы мерзіміңізге дәл 90 күн қалады, әрі бізге әлі екі жақтың заң бөлімдері арқылы келісімшартты өткізу керек. Егер сіз бағалауға екі апта алсаңыз, мен сізге берген жоспарымды қалай орындай алатынымызды көріп тұрған жоқпын. Орнату мерзімін екі-үш аптаға кейінге шегеру мүмкін бе? »
Сатып алушы: (Самайын уқалап, басын шайқайды. ) «Жоқ. Бұл мерзімді өзгерту мүмкін емес». Сіз: «Демек, біз мұны тағы бір күнге де кейінге қалдыра алмаймыз. Біз сізге жобаңыз үшін ең жақсы деп келіскен іске асыру жоспарын бердік. Сіз біздің жабдықтар сапа стандарттарыңызға сәйкес келетінін мойындадыңыз және сіздің мамандарыңыз біздің бағдарламаны сынақтан өткізгенде, оған басқа платформалардан жоғары баға берді. Барлық жағдай жасалған және біз мерзімге үлгереміз. Алға жылжуға қандай да бір кедергі бар ма? » Сатып алушы: «Сіз орынды уәж айттыңыз. Меніңше, жоқ. Келесі қадамымыз қандай? »
Сатып алушының қате шешім қабылдау қорқынышын азайту үшін, біз оның бұған дейін берген келісімдеріне (иә деген жауаптарына) қалай қайта оралғанымызға назар аударыңыз. Сондай-ақ, біз оның өзі белгілеген мерзімін диссонанс (ішкі қайшылық сезімі) тудыру үшін пайдалана алдық.
Айтпақшы, мен сатып алушылардың нақты мерзімдері болғанын жақсы көремін. Егер оларда мерзім болмаса, мен сату процесінің зерттеу (клиенттің қажеттіліктері мен мәселелерін анықтау кезеңі) немесе демо кезеңінде оларды уақыт кестесіне міндеттеуге барынша тырысамын. Сол сияқты (әсіресе транзакциялық және қысқа циклді мәмілелерде) арнайы жеңілдіктер, өнімнің тапшылығы, шектеулі мөлшер, жеткізу мерзімдері және ықтимал кешігулер шұғыл қажеттілік тудырады. Шұғыл қажеттілік тудыратын кез келген нәрсе статус-кво (қазіргі қалыптасқан жағдай) мен қауіпсіздікке бейімділікке қарсы «криптонит» іспетті әсер етеді.
Сату процесінде «иә» деген жауаптарды жинамайынша, сатып алу міндеттемесіне қатысты қарсылықтарды тиімді түрде азайта алмайсыз. Зерттеу кезеңінде сіз өзгеріс қажеттілігін сезіндіріп, мүдделі тараптарға өзгеріс себептерін тұжырымдауға көмектесуіңіз керек. Ұсыныстар мен шешімдерді таныстырған кезде, әрбір жоспарланған нәтиже бойынша жүйелі түрде келісім алып отыруыңыз қажет.
Әр жолы мүдделі тарап бір міндеттемеге, өзгеріске, идеяға, болашақ күйге немесе ұсынысқа келіскен сайын, сол «иә» жауабын жинап, сақтап қойыңыз. Мәмілені жабу кезеңіне жеткенде, қалтаңызда бірнеше «иә» болуы керек. Егер мүдделі тарап соңғы сәтте қобалжыса (бұл жиі болады), сол «иә» жауаптары сізге алаңдаушылықты азайтуға, диссонанс тудыруға, сатып алушыға өзгеріс қорқынышынан өтуге және статус-квомен қоштасуға көмектесетін иінтірек болады.
Анық айтып өтейін: сатып алу міндеттемесіне қатысты қарсылықтар туралы сөз болғанда, зерттеу кезеңі — бәрінен маңызды. Егер сіз сату процесінің зерттеу кезеңін аттап кетсеңіз немесе үстірт қарасаңыз, қарсылықтарды тиімді азайтуға ешқандай мүмкіндігіңіз болмайды.
Зерттеу — бұл сұрақтар тілі. Дәл осы жерде сатудың нағыз сиқыры орын алады. Орынды қойылған сұрақ қазіргі жеткізушіге, процеске немесе сенімге күмән тудырып, мүдделі тарапты әрекетсіздіктің қаупі туралы ойлануға мәжбүр етеді.
Мәмілелерді пайплайнға (сатудың барлық сатысындағы әлеуетті мәмілелер тізімі) дұрыс енгізуді есептемегенде, сату процесіндегі ештеңе жеңіс ықтималдығына тиімді зерттеу сияқты үлкен әсер етпейді. Зерттеу — бұл әуелгісі және соңғысы, басы мен аяғы. Зерттеу процесін мыналар үшін пайдаланыңыз:
Қажеттіліктерді, проблемаларды, қиындықтарды, қорқыныштар мен мүмкіндіктерді анықтау Өз-өзін сезінуді ояту Статус-квоға күмән келтіру Қарсылықтарды, қорқыныштар мен алаңдаушылықтарды ертерек бетіне шығару
Бұл ақпарат сізге қарым-қатынасты бұзбай, статус-кво мен қауіпсіздікке бейімділіктің «тартылыс күшін» жою үшін қуатты қару береді. Бұл адамның міндеттеме мен дәйектілікке бейімділігін пайдалануға мүмкіндік береді, өйткені сіз сатып алушыға өз дәлелдеріңізді тықпалап, оларды қате деп айыптаудың орнына, олардың өз сөздерін есіне түсіресіз.
Қарсылықтарды азайту үшін әлеуметтік дәлелдерді пайдалану
Адам мінез-құлқы туралы эмпирикалық білетініміз — адамдар көпшілікке ілеседі. Біз басқа адамдар істеп жатқан нәрселерді істеуге мәжбүрміз. Бір нәрсе танымал болғанда, басқалардың соны істеп жатқанын көргенде, біз де соны істеу қауіпсіз деп есептейміз.
Бір нәрсені адамдар неғұрлым көп істесе, сенсе немесе пікір бөліссе, біздің де соған тартылып, соны істегіміз немесе сенгіміз келу ықтималдығы соғұрлым жоғары болады. Іс жүзінде біз көпшіліктің пікірін өзіміздікімен алмастырамыз, бұл когнитивті жүктемені (мидың шешім қабылдауға жұмсайтын күші) азайтып, күрделі ортада шешім қабылдауды жеңілдетеді.
Бұл — әлеуметтік дәлел эвристикасы (шешім қабылдауды жеңілдету үшін басқалардың тәжірибесіне сүйену), ол қорқынышты азайтудың және сатып алушының алға жылжуын жеңілдетудің қуатты жолы. Әлеуметтік дәлел, әсіресе, сатып алушы сізді таңдаудың алдында тұрғанда, бірақ ұсынылған нәтижелер орындала ма немесе шешімді енгізу процесі олардың бизнесіне кедергі келтіре ме деп күмәнданғанда өте тиімді.
Дәл осы жерде кейс-стадилер, жазбаша пікірлер, ұсыныстар мен нақты бизнес нәтижелері қабылданатын тәуекелді азайтып, сатып алушының шешім қабылдауын жеңілдетеді. Дегенмен, әлеуметтік дәлел «сиқырлы таяқша» емес екенін ескеру маңызды. Ол өздігінен пайда болмайды.
Әрине, егер сіз ірі компанияда жұмыс істесеңіз, маркетинг бөлімі сізді кейбір кейс-стадилермен және маркетингтік материалдармен қамтамасыз етеді. Мәселе мынада: олар әдетте жалпылама және бәріне бірдей стандартты материалдар болады. Әлеуметтік дәлел сіздің әлеуетті клиентіңізге ұқсайтын және оларға таныс ортадағы адамдардан немесе бизнестен келгенде жақсы жұмыс істейді.
Бірде мен көптеген әлеуетті клиенттерім қолданып жүрген қызмет түрін саттым. Сондықтан менің басты мақсатым — қазіргі жеткізушіні ығыстыру болды. Мәмілені жабу кезінде бір жеткізушіден екіншісіне ауысу процесі бизнеске кедергі келтіретін апатқа айналады деген қорқыныш ең басты қарсылық болатын және сатып алушының тартынуына әрдайым себеп болатын. Бұл сондай-ақ менің бәсекелестерімнің ең күшті көзірі еді.
Осы қарсылыққа тап болғанда, мен оны клиенттерімнің пікір хаттары жинақталған кітапшаммен азайттым. Бұл менің клиенттерімнен алынған, олардың фирмалық бланкілерінде басылған және менімен жұмыс істей бастағанда ауысу процесінің қаншалықты тегіс өткені туралы ризашылыққа толы хаттар болатын.
Пікірлерді алу процесі қарапайым болды:
Мен жауапкершілікті өз мойныма алып, қызметтің сәтті енгізілуін қадағаладым. Риза болған клиентімнен пікір бере аласыз ба деп сұрадым — олар әрдайым дерлік қуана келісті. Мен олар үшін пікір мәтінін өзім жаздым (әдетте мұны алдын ала дайындап қоятынмын). Бұл өте маңызды болды, өйткені хат жазуды клиенттің өзіне қалдырсам, ол ешқашан жазылмас еді. Мен дайындаған пікірді электронды поштамен жіберіп, оны фирмалық бланкіге басып беруді немесе логотиптерімен пайдалануға рұқсат сұрадым. Олардың уәдесін орындағанына көз жеткізу үшін хабарласып отырдым. Адамдар бос емес, сондықтан кейде оларға берген міндеттемелерін еске салу керек.
Нәтижесінде мен бәсекелестерімді жеңу үшін қолданатын әлеуметтік дәлел құралына ие болдым. Сатып алушы менімен жұмыс істеу немесе статус-квода қалу арасында екіұдай күйде тұрғанда, менің пікірлер жинағым әрдайым дерлік өз ісін атқарды.
Сатып алушылардың сіздің уәделеріңізге сенуіне көмектесетін әлеуметтік дәлел құралдарын жасауда мақсатты әрі жүйелі болуыңыз керек. Сіз пікірлер мен LinkedIn-де ұсыныстар сұрауыңыз, кейс-стадилер жинауыңыз және ұсыныс беретін байланыстарды дамытуыңыз керек. Мұны біреу сіз үшін істейді деп күтпеңіз және сұраудан қымсынбаңыз. Егер сұрамасаңыз, алмайсыз.
Сұрау
Мүдделі тараптың қарсылығын азайтқаннан кейін, сіз одан тағы да міндеттеме сұрауыңыз керек. Тартынбаңыз. Олардың сіз үшін жұмыс істеуін күтпеңіз. Өзіңізге сенімді түрде, алдын ала келісілгендей сұраңыз.
Сіз: «Осы сандарға сүйенсек, күтудің еш мәні жоқ, сондықтан неге біз мұны қазір бастамасқа? »
Сатып алушы: «Келісемін. Келесі қадамдарымыз қандай? »
Егер сіз мүдделі тараптың жұмысты өзі істеуін күтсеңіз, статус-кво қайта оралады және сіз тағы да «бұл туралы ойлануым керек» деген жауаппен қаласыз.
Барлығын біріктіру
Сіз (таныстырылымнан кейін): «Джим, талқылағандарымыздың негізінде, біздің алға жылжуымыз орынды сияқты. Бізге келісімшартқа қол қойып, алғашқы енгізу кездесуін белгілеу керек болады».
Джим: «Бәрі жақсы естіледі, бірақ маған алға жылжымас бұрын бұл туралы аздап ойлану керек».
Сіз: «Мұндай маңызды шешім қабылдағанда, бәрін дұрыс істеп жатқаныңызға көз жеткізу үшін ойлануға уақыт алу қисынды. Маған жай ғана қызық; менің ұсынысымда сізді ең көп не алаңдатады? »
Джим: «Біз қазіргі жеткізушімізге олардан кетпекші екенімізді айтқанбыз. Сіз келердің алдында ғана олар хабарласып, ауысу үшін айтарлықтай шығын төлейтінімізді ескертті. Сіздің ұсынысыңыз біз оларға төлеп отырған сомадан жоғары болғандықтан, мен басшыма өзгеріс жасаудың неге тиімді екенін қалай дәлелдейтінімді білмеймін».
Сіз: «Ого! Бұл сізді келісімшартты ұзартуға мәжбүрлеудің бір жолы екен, әсіресе сіз тап болған қызмет көрсетудегі сәтсіздіктерден кейін. Бірақ мен мұндай жоспарланбаған шығынды бастығыңызға дәлелдеудің қаншалықты қиын екенін түсінемін. Бұл ауыр әңгіме болары анық».
Джим (көзін ала қашып): «Олар бізге шынымен қиындық тудырып отыр».
Сіз: «Ауысу құнынан басқа, менің компанияммен алға жылжуда сізді тағы не алаңдатады? »
Джим: «Басқа ештеңе жоқ. Шындығында, егер осы келісімшартты бұзу туралы мәселе болмағанда, мен әлдеқашан қол қояр едім».
Сіз: «Олардан кету қанша тұрады деп жатыр? »
Джим: «Олар есептеп жатыр, бірақ менеджерім бұл 10 000 доллардан асады деді».
Сіз: «Түсінікті. Джим, біз олармен болған қызмет көрсету мәселелерін талқылағанда, сіз бұл айына жоғалған жалақы ретінде шамамен 1 100 доллар және сатылымның азаюынан 4 200 доллар шығын әкелетінін айтқан едіңіз. Мен бұл сандарды дұрыс есте сақтадым ба? »
Джим: «Иә, шамамен солай».
Сіз: «Менің ұсынылған жоспарым сіздің сервис тобыңызға тұтынушылар мәселесін шешуді жеңілдететініне және бұл тұтынушыларды сақтап қалуды жақсартатынына екеуміз де келісетін шығармыз? » [Сатып алушы жауап бергенше үнсіздік сақтаңыз. ]
Джим: «Маған бұл жоспар ұнайды және ол бізге көмектеседі деп ойлаймын».
Сіз: «Сондай-ақ, бастығыңыз сізге сатылымның азаюы үшін қысым жасап жатқанын және бұл оның ең басты мәселесі екенін айтқаныңыз есімде. Сондықтан да сіз менімен кездесуге келістіңіз. Тұтынушылардың сатып алу жасауына кедергі келтіретін күрделі процесті жеңілдету бұл мәселені бірден шешеді. Бұл Анджеланы қуантады, солай емес пе? »
Сатып алушы: «Бізге бұл өзгеріс солай қажет. Егер сату мәселесін шешсек, ол дән риза болады».
Сіз: «Біздің қалайтынымыз да осы — бастықтың риза болуы. Мен сондай-ақ сіздің жұмысыңызды жеңілдетіп, артық қиындықтардан арылтқым келеді. Бізге тек Анджелаға мұның қаржылық тұрғыдан тиімді екенін көрсету керек.
Математикаға көз жүгіртейік. Қазіргі уақытта сіз қазіргі жеткізушіңізбен қалу арқылы жылына 63 600 доллар жоғалтып отырсыз. Әрине, сіздікі дұрыс — бізбен жұмыс істеу ай сайынғы бюджетке аздап көбірек шығын қосуды білдіреді.
Дегенмен, жоғалған сатылымдар мен жалақы шығындарын жойғаннан кейін, сіз жылына 34 800 доллар үнемдейсіз.
Тіпті қазіргі жеткізушіңіз талап еткен 10 000 доллар ауысу құнын есептегеннің өзінде, бірінші жылы сіз шамамен 25 000 доллар <span data-term="true">ROI</span> (инвестицияның қайтарымы) аласыз.
Жақсы жаңалық — олар осы жылдың басында менің басқа бір клиентім RoCo компаниясына дәл осылай істеуге тырысқан. Онда сіздің қызметіңізді атқаратын Сьюзан Майерс қатты келіссөз жүргізіп, соңында олармен 2 000 доллардан аз сомаға келісті. Мен сіздің де солай істей алатыныңызға сенімдімін, және Сьюзан сізге олармен қалай сөйлескенін айтып беруге қуанышты болады. Не дейсіз? »
Джим: «Мен бұл жағынан қарамаппын, және мұндай мәселемен тек біз ғана емес екенімізді білгеніме қуаныштымын. Сьюзанмен таныстырсаңыз жақсы болар еді».
Сіз: «Негізінде, бұл қадам сізге бірден айтарлықтай үнемдеуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, тұтынушыларды сақтаудың жақсаруы, сатылымның артуы және қызметкерлер үшін жақсы тәжірибе Анджела үшін де тиімді болады деп ойлаймын».
Джим (жымиып): «Келісемін».
Сіз: «Осы сандарға сүйенсек, орнату процесін бастау үшін күтудің мәні жоқ, сондықтан неге біз мұны қазір бастамасқа? »
Джим: «Келісемін. Келесі қадамдарымыз қандай? »
Шегіну (Fall Back)
Сіз қарсылықты өңдеу процесінің әрбір қадамын тиімді орындасаңыз да, бәрібір «жоқ» деген жауап алуыңыз мүмкін. Бұл көңіл қалдырады. Бірақ сіз қарым-қатынасты бұзуы мүмкін ашық қақтығыстан аулақ болуыңыз керек, сондықтан эмоцияларыңызды бақылаңыз.
Сондай-ақ, қарқынды жоғалтпау үшін балама міндеттемемен кетуіңіз керек. Егер сіз «бізге бұл туралы сөйлесу керек — келесі аптаның аяғында хабарласыңыз» деген сияқты бұлдыр жауап алсаңыз, мәмілеңіздің тоқтап қалу және толығымен жойылу ықтималдығы жоғары.
Сіз бір нәрсеге қол жеткізуіңіз керек:
Жоспарланған кездесу Енгізу процесін бастау Қосымша демо-көрсетілім Пилоттық немесе сынақ кезеңі Кішігірім сатып алу Балама өнім немесе пакет
Мәмілені жабу қоңырауына дейін өзіңіздің ең жақсы баламаларыңызды немесе шегіну позицияларыңызды (бірнеше жол болғаны дұрыс) жоспарлап алыңыз. Барлық ықтимал қарсылықтарды алдын ала дайындап, рөлдік ойын арқылы жаттыққан дұрыс.
Ең нашар сценарийлерді дайындаңыз. Кез келген ықтимал қарсылық пен жауапты қарастырып, оларды оңай еңсергенше бес қадамдық процесті қайталаңыз.
Тәжірибе көрсеткендей, жаттығу кедергілерге қарсы «иммунитет» қалыптастыруға көмектеседі, мазасыз эмоцияларды басқаруға дайындайды және сол сәтте тез шешім қабылдауды жеңілдетеді. Сондай-ақ, алдын ала жоспарлап, жаттыққанда, мәмілені жабу кезіндегі нақты қарсылықтар сіз күткеннен әлдеқайда жеңіл болатынын байқайсыз.
Өмір — ықтималдықтар мектебі. — Уолтер Бэйджот
Шындыққа тағы бір рет көз жүгіртейік:
«Жоқ» деген жауап жағымсыз. «Жоқ» дегеннен қашудың жалғыз жолы — ешқашан сұрамау. Егер сұрамасаңыз, ештеңе сатпайсыз. Ештеңе сатпасаңыз, табысыңыз азаяды, шоттарыңызды төлей алмайсыз және жұмыстан шығасыз. Жұмыстан айырылу және аш қалу «жоқ» дегеннен де жаман. «Иә» — «жоқ»-тан жақсы. «Иә» жауабының өз саны бар. Қалағаныңызды алу үшін жеткілікті рет сұраңыз, сонда «иә» деген жауап аласыз. «Иә» жауабына жету үшін сіз «жоқ», бас тарту және қарсылық түріндегі көптеген қиындықтарды жеңуіңіз керек.
Сіз «жоқ» алу ықтималдығын азайтып, жеңіс ықтималдығын өз пайдаңызға бұру арқылы «иә» санына әсер ете аласыз.
Шағын аренада отырғаныңызды елестетіңіз. Ортада екі шахмат шебері жеңімпаз бәрін алатын матчта кездесіп тұр. Әрбір орын бос емес, бірақ әр шебер келесі жүрістің жеңіс ықтималдығын есептеп жатқанда толық үнсіздік орнайды.
Покерден әлем чемпионатының финалдық столында мыңдаған ойыншылар шығып қалып, тек санаулы адам қалды және миллиондаған доллар бәске тігілген. Әрбір карта, әрбір комбинация үлкен күту сезімін тудырады. Эмоцияларын жасыру үшін қара көзілдірік киген ойыншылар осы жоғары бәсті ойында әрбір комбинацияның, бәс тігудің, көтерудің немесе блефтің жеңіс ықтималдығын мұқият есептейді.
Шахмат пен покерде әрбір жүрістің, әрбір комбинацияның жеңіс ықтималдығы болады. Бұл үстелдегі немесе тақтадағы жағдайға негізделген қарапайым математика. Әрбір жүрістің жеңіс ықтималдығын есептеу — кәсіби ойыншылар мен шахмат шеберлерінің ойынды қалай ойнап, жеңіске жететіндігі.
Ықтималдық — бұл жоғары нәтижелі сатушылардың сату ойынын ойнау тәсілі. Әрбір қадам, әрбір сұрақ, әрбір айтылған сөз, демо, таныстырылым — сату процесінде олар жасайтынның бәрі жеңіс ықтималдығын өз пайдасына бұруға және тоқтап қалған мәмілелерді, қарсылықтар мен кедергілерді азайтуға арналған.
Саудада ақ пен қара немесе дұрыс пен бұрыс деген ұғымдар сирек кездеседі. Әрбір сату жағдайында сіз таңдай алатын бірнеше жол мен қолданатын бірнеше техника болады. Шахмат шеберлері мен кәсіби покер ойыншылары сияқты, сіз өзіңіздің бірегей жағдайыңызға негізделген жеңіске жету ықтималдығы ең жоғары жолды таңдауыңыз керек.
Әрине, сатуда 100 пайыздық кепілдік жоқ. Сіз мәміле жеңілгенше немесе жеңгенше оның нақты жеңіс ықтималдығын біле алмайсыз. Дегенмен, жеңіс ықтималдығын өз пайдаңызға жылжыту және «иә» санын өзгерту үшін қолдануға болатын тетіктер бар.
Ең маңыздысы — эмоционалды бақылау. Мен бұл кітапта бірнеше рет қайталап айттым: сіз басқаруыңыз керек нөмірі бірінші фактор — бұл өз эмоцияларыңыз, өйткені кез келген сату жағдайында өз эмоцияларын ең жақсы бақылайтын адамдар қалаған нәтижеге қол жеткізудің ең жоғары ықтималдығына ие болады. Мазасыз эмоцияларыңызды бақылауға алған кезде, сіз бірден мәміледе жеңіске жету ықтималдығын арттырасыз.
Фанаттық проспектинг
Сатушылар үшін эмоционалды бақылау толық пайплайннан басталады және сонымен аяқталады. Пайплайныңыз толы болғанда, сіз өзіңізге сенімдірек боласыз, нәтижелерден эмоционалды түрде тәуелсіз бола аласыз, қарсылықтарды ертерек анықтай аласыз, кез келген қарсылықты еңсеруге күшіңіз жетеді және өзіңізге лайықты бағалар мен шарттар бойынша келіссөз жүргізе аласыз.
Өкінішке орай, көптеген сатушылар уақыттарын «не той, не тоқ» деген деңгейде өткізеді. Проспектинг (әлеуетті клиенттерді іздеу және тарту процесі) мен воронканың жоғарғы бөлігіндегі жұмыстарға басымдық берілмейді. Олар тек пайплайн бос қалып, тығырыққа тірелгенде ғана проспектингпен қарқынды түрде айналыса бастайды.
Сатушылар бос пайплайнмен ең төменгі нүктеге жеткенде, олар «мұқтаждықтың әмбебап заңына» тап болады. Онда былай делінген: мәмілені жабуға неғұрлым мұқтаж болсаңыз, оның орындалу ықтималдығы соғұрлым аз болады. Тірі қалудың барлық үміті бір немесе санаулы ғана клиентке байланысты болғанда, жеңіс ықтималдығы күрт төмендейді.
Шарасыздық — бұл қарсылық тудыратын және бас тарту ықтималдығын арттыратын мазасыз эмоция. Сіз шарасыз болғанда, өзіңізге өте қажет нәтижеге қатты байланып қалатыныңыз соншалық, әлеуетті клиенттерді өзіңізден итересіз. Сіз сенімсіздік, айқын қорқыныш, қисынсыз мінез-құлық пен нашар шешім қабылдауды көрсетесіз.
Бұл күйде мүдделі тараптар сіздің шарасыздығыңызды сезеді. Олар мұқтаж, шарасыз және мүскіні көрінетін сатушылардан автоматты түрде қашады. Сізден шарасыздықтың иісі шыққанда, бұл қарсылық пен бас тартуды тудырады.
Дәл осы себепті жоғары нәтижелі сатушылар — фанаттық проспекторлар. Сенімділікке жететін ең оңай жол — білікті мүмкіндіктерге толы пайплайн. Сізге мәміле аса қажет болмағанда, бас тарту қорқынышынан арылу оңайырақ. Молшылық жағдайында сіз жақсырақ шешім қабылдайсыз және қалағаныңызды сенімді түрде сұрай аласыз.
Фанаттық проспекторлар өздерімен бірге визиткалар салып жүреді. Олар дәрігердің қабылдауында, спорттық іс-шараларда, кофе кезегінде, лифтте, конференцияларда, ұшақтарда немесе пойыздарда — кез келген жерде әлеуетті клиенттермен сөйлесе береді.
Олар таңертең тұрып, телефонмен хабарласады. Күндіз есік қағады. Кездесулер арасында электронды пошта және мәтіндік хабарламалар арқылы іздестіру жүргізеді. Кешкісін әлеуметтік желілерде әлеуетті клиенттермен байланысады. Шаршап, ашығып, бас тартудан жалыққанда, олар тағы бір рет қоңырау шалады.
Олар лидтердің аздығына шағымданбайды немесе кофе қасында басқа жеңілгендермен бірге бүгін неге ешкім ештеңе сатып алмай жатқаны туралы мұңаймайды. Олар сату менеджерін, компанияны, өнімді немесе экономиканы кінәламайды. Олар әрекет етеді, жауапкершілікті өз мойнына алады және өз аумағына иелік етеді. Олар қажырлы еңбек, табандылық пен төзімділік арқылы өз лидтерін және өз сәттіліктерін жасайды.
Жоғары нәтижелі мамандар бос пайплайнның қаупін жақсы түсінеді. Олар бұл жағдай оларды бас тартуға осал ететінін және қарсылықты арттырып, жұмыс тиімділігін төмендететінін біледі. Бәрі проспектинг пен пайплайнға байланысты. Толық пайплайн — бұл эмоционалды бақылау және билік. Пайплайн — бұл өмір!
Сұрыптау, Сұрыптау, Сұрыптау (Qualify)
Толық пайплайнның артықшылықтарының бірі — талғампаз болуға мүмкіндік береді. Сізде көптеген мүмкіндіктер болғанда, уақытыңызды жеңіске жету ықтималдығы ең жоғары, ең білікті мәмілелерге жұмсауға мүмкіндік аласыз.
Бір сәтке елестетіп көріңізші, егер сізде мәмілені жабу үшін екі қоңырау болса. Бір есіктен кіргенде қатты қарсылық пен «жоқ» алу ықтималдығы 80 пайыз. Екіншісінде «иә» алу ықтималдығы 80 пайыз. Егер сіз «иә» алу ықтималдығын алдын ала білсеңіз ше? Әр қоңырауда міндеттеме сұраған кездегі сенімділік деңгейіңіз бен эмоционалды күйіңіз қаншалықты басқаша болар еді. Жеңіс ықтималдығы жоғары екенін білгенде, бұл сіздің сенімділігіңізді арттырып, эмоцияларыңызды жақсырақ бақылауға мүмкіндік береді.
Сатуда бәрі білікті әлеуетті клиенттен басталады. Сіз сұрыптауға (qualification) өте тәртіпті болуыңыз керек, өйткені білікті клиенттер аз, ал ықтималдығы төмен клиентке жұмсалған кез келген уақыт — сатып алатын клиенттерден тартып алынған уақыт.
Егер сіз тиісті емес уақытта, дұрыс емес проспектімен (сатып алу ықтималдығы бар потенциалды клиент) жұмыс істеп, қате стейкхолдермен (шешім қабылдауға әсері бар мүдделі тарап) байланыссаңыз және бұрыс хабарлама немесе шешім ұсынсаңыз, сіз алатын қарсылықтар саны еселеп артады. Көп жағдайда мұндай қарсылықтарды жеңу мүмкін болмайды.
Өте жоғары нәтижелі мамандар өз уақытына өте сараң қарайды. Олар уақытын тек сатып алу ықтималдығы жоғары проспектілерге жұмсайды және «байланып қалу» сияқты зиянды, кедергі келтіретін эмоцияны басқаруды үйренген. Олар мәміленің жабылу ықтималдығы рұқсат етілген шектен төмен түскен сәтте-ақ клиенттен бас тартып, кетіп қалуға машықтанған.
Төмен ықтималдықты проспектілерден бас тарту немесе олардан эмоционалды түрде алшақтау үшін сізде толық <span data-term="true">пайплайн</span> (сату кезеңдерінің тізбегі), мәміле пайплайнға кіргенге дейінгі және одан кейінгі жеңіс ықтималдығын бағалаудың жүйелі процесі және эмоционалды тәртіп болуы қажет.
Мүдделі тараптар картасын жасау
Қарапайым бір қоңыраумен жабылатын мәмілелерден бастап, ұзақ циклді күрделі келісімшарттарға дейін стейкхолдерлердің қисынсыз адамдық эмоциялары, мотивтері, қабылдауы және ішкі <span data-term="true">когнитивті бұрмалаулары</span> (ойлаудағы жүйелі қателіктер) сіздің жеңіске жету ықтималдығыңызға ең үлкен әсерін тигізеді.
Стейкхолдерлер тобы сіздің пайплайныңыздағы әрбір мүмкіндіктің түпкілікті нәтижесін анықтайды. Осы стейкхолдерлердің әрқайсысы белгілі бір рөл атқарады — кейбірі маңызды, кейбірі қосалқы рөлде, бірақ олардың барлығы жеңіс ықтималдығын арттыруға немесе төмендетуге қауқарлы.
Кішігірім, қарапайым мәмілелерде стейкхолдерлер бірнеше рөлді қатар атқаруы мүмкін. Ірі, күрделі мәмілелерде бұл рөлдер мамандандырылған және нақты анықталған болады. Кейбір жағдайларда стейкхолдерлердің рөлдері ашық, анық жеткізілген және оңай анықталады. Басқаларында стейкхолдерлер картасы түсініксіз, көмескі болуы мүмкін.
Ең қарапайым мәмілелерден басқа барлық жағдайда кездесетін бес НЕГІЗГІ стейкхолдер бар:
Сатып алушылар (Buyers) Күшейткіштер (Amplifiers) Іздеушілер (Seekers) Ықпал етушілер (Influencers) Коучтар (Coaches)
Өте жоғары нәтижелі мамандар сатып алу процесіндегі рөлдерін түсіну үшін барлық әлеуетті стейкхолдерлерді анықтау мен олардың картасын жасау үшін тынымсыз жұмыс істейді.
Тағдырыңызды кездейсоқтыққа тапсырмаңыз. Стейкхолдерлерге қатысты «соқыр нүктелер» жеңіс ықтималдығын төмендетеді және кейде еңсерілмейтін қарсылықтарды тудырады. Проспектілерді іздеуден бастап, іріктеуге дейін, мәміле пайплайнға кірген сәттен бастап жабылғанға дейін — әрбір стейкхолдерді картаға түсіріп, олармен танысып, ықпал етіп, қарсылықтарын бейтараптандырып және олардың жеке мотивтерін анық түсінген кезде ғана жеңіс ықтималдығын арттырасыз.
Қоңырау алдындағы жоспарлауды тиімді пайдалану
Сату нәтижелері сатушылардың мәмілені процесс арқылы қалай қозғайтынына, оны қалай жүзеге асыратынына байланысты алдын ала болжанады. Сатып алуға дайын, іріктелген проспектілермен жақсы әзірленген сату процесін ұстансаңыз, сіз көбірек мәмілелерді жабасыз. Бұл — шындық және кепілдік.
Өкінішке орай, көптеген сатушылар бұл қарапайым шындыққа мән бермейді және «ережелермен шектелгіміз келмейді» деп, дайындықсыз әрекет етеді. Мұндай сатушылар өз әдістері жақсырақ деп ойлап, өз бағыттарын өздері сызғанды жөн көреді. Маған сеніңіз, олай емес. Дайындықсыз әрекет ету (winging it) — бұл ақымақтық.
Өте жоғары нәтижелі мамандар сату қоңырауларын алдын ала жоспарлайды, өйткені қоңырау алдындағы жоспарлау — жеңіс ықтималдығын арттыратын маңызды элемент.
Қоңырау алдындағы жоспарлау сізге қоңырау нәтижесінің бірнеше сценарийін қарастыруға, күн тәртібін құруға, сұрақтарды алдын ала дайындауға және сіз сұрайтын микро-міндеттемені (келесі қадамға келісім алу) анықтауға көмектеседі. Бұл сізге қарсылықтарды болжауға, оларды жоспарлауға және балама нұсқаларды әзірлеуге септігін тигізеді.
Қысқа циклді, күрделілігі төмен мәмілелер үшін сату қоңырауларына дайындық кішкене зерттеу жүргізу мен жазбалар алу сияқты қарапайым болуы мүмкін. Ал күрделі мәмілелер үшін стейкхолдерлердің егжей-тегжейлі профилін жасау және алдын ала жоспарлауды кешенді сату стратегиясына біріктіру сияқты ауқымды болуы мүмкін.
Есептің күрделілігіне қарамастан, әрбір сату қоңырауының алдында жауап беру керек төрт сұрақ бар:
- Сіз қазірдің өзінде не білесіз (оның ішінде проспектіден сұрамай-ақ таба алатын ақпараттар)? 2. Кездесуде не білгіңіз немесе үйренгіңіз келеді? 3. Кездесудің мақсаты қандай? 4. Сіздің мақсатты келесі қадамыңыз қандай?
Стейкхолдермен әрбір кездесу алдында осы сұрақтар қойылып, оларға жауап берілгенде, сіздің жеңіс ықтималдығыңыз бен «иә» деген жауапты алу көрсеткішіңіз жақсарады.
Сіз қазірдің өзінде не білесіз
Кездесетін ұйым мен адамдар туралы алдын ала қолдан келгенше көп ақпарат біліп алыңыз. Стейкхолдерлер мен олардың ұйымдары туралы ақпарат жинау үшін технологияларды, әлеуметтік желілерді және интернетті пайдаланыңыз. Мұның бес артықшылығы бар:
Бұл сіздің дайындықсыз екеніңізді көрсететін ақымақ сұрақтарды қоймауға көмектеседі. Стейкхолдерді сөйлетуге мүмкіндік беретін жеңіл сұрақтарды құрастыруға көмектеседі. Сіз проспектінің тілінде сөйлеуді үйрене бастайсыз. Бұл стейкхолдерге өзін маңызды сезінуге мүмкіндік береді, өйткені сіз оларды тану үшін күш салғаныңыздың нақты дәлелін көрсетесіз. Бұл кездесуге дейін ерте кезеңде көтерілуі тиіс әлеуетті қарсылықтардан хабардар болуға мүмкіндік береді.
Не білгіңіз келеді
Бүкіл сату процесінде сіздің міндетіңіз — проспект стейкхолдерлері неге сізді және сіздің компанияңызды таңдауы керек екенін дәлелдеу. Бұл бизнес-кейс дискавериден (анықтау немесе зерттеу кезеңі) басталып, сонымен аяқталады. Сатып алушымен немесе стейкхолдермен кездескен сайын, сіздің мақсатыңыз — осы мозаиканы құрастыруға көмектесетін ақпарат жинау. Осы жолда сіз «иә» деген келісімдерді жинауыңыз керек. Бұл «иә» жауаптары қарсылықтарды азайту үшін өте маңызды.
Қоңырау алдында не үйренгіңіз келетінін нақты түсінуіңіз керек. Бұл сіздің қоңырау мақсатыңызды қалай анықтайтыныңызды көрсетеді. Не білгіңіз келетінін немесе не қажет екенін анықтағаннан кейін, кездесу кезінде қойылатын сұрақтарды әзірлеңіз және дайындалыңыз.
Кездесу мақсаттары және мақсатты келесі қадамдар
Әрбір сату қоңырауының қарапайым және түсіндіруге оңай мақсаты болуы керек, сонда сіз де, проспект те не үшін жиналғандарыңызды және неге қол жеткізгілеріңіз келетінін білесіздер. Сіздің мақсатыңыз сату процесінің қай кезеңінде тұрғаныңызға сәйкес келуі тиіс.
Сол сияқты, сізде сату процесіне сәйкес келетін нақты анықталған және мақсатты келесі қадам болуы керек. Стейкхолдермен кездесуге бармас бұрын, осы екі сұрақты қойып, жауап беріңіз.
- Менің мақсатым қандай? 2. Менің мақсатты келесі қадамым қандай?
Егер сіз бұл сұрақтарға нақты жауап бере алмасаңыз, онда қиын қарсылықтарға тап болу немесе кездесуден келесі қадамсыз шығу ықтималдығыңыз өте жоғары.
Растау кезеңі
Растау кезеңі қарсылықты азайтады және демо-көрсетілімдер, презентациялар мен мәмілені жабу кездесулері кезінде кенеттен пайда болатын қарсылықтардың алдын алады.
Бұл кезең дискавери мен презентация немесе демо арасында орын алады. Стейкхолдерге сіз жасаған кез келген қате болжамдарды түзетуге және ең маңызды мәселелерге басымдық беруге мүмкіндік беру үшін растау кезеңін пайдаланыңыз.
Сіз жай ғана стейкхолдерлеріңізбен телефон арқылы немесе жеке қысқа кездесу өткізіп, дискавери кезінде анықталған басымдықтарды, мәселелерді, қиындықтар мен мүмкіндіктерді растап, тексересіз. Әдетте 15 минуттан аспайтын бұл қысқа әңгімелер былай құрылады:
«Сәлеметсіз бе, Мэнди. Маған сіз және сіздің компанияңыз туралы білуге көп уақыт бөлгеніңіз үшін рақмет. Келесі аптадағы кездесуімізде өз ұсыныстарымды көрсетуге асықпын. Бірақ оған дейін, мен сіздің уақытыңызды маңызды емес нәрселерге жұмсамағаныма көз жеткізгім келеді. Сізге көмектесудің бірнеше мүмкіндігін тапқандықтан, мен дұрыс бағытта келе жатқаныма сенімді болу үшін өз болжамдарымды сізбен бірге қарап шыққым келеді».
Мэнди менің болжамдарымды растайды, ол үшін не маңызды екенін айтады, ықтимал қарсылықтарды білдіреді және мәмілені жабу үшін маған не істеу керектігін нақты айтып береді. Бұл оған менің оның қажеттіліктері мен уайымдарына мән беретінімді көрсетеді, менің үздік болуға ұмтылысымды дәлелдейді және мені презентация алдында тағы бір рет онымен кездестіреді, бұл біздің қарым-қатынасымызды одан әрі нығайтады. Сондай-ақ, мен бәсекелестерімнің ешқайсысы бұл қосымша қадамды жасамайтынын білемін, сондықтан мен олардан ерекшеленемін.
Растау кезеңі сіздің сенімділігіңізді және эмоционалды бақылауыңызды арттырады, өйткені сіз презентациялар мен демо-көрсетілімдерге ешқандай тосынсыйсыз барасыз, қай шешімді ұсыну керек екенін және қай мәселені шешу керек екенін нақты білесіз — осының бәрі жеңіс ықтималдығы жоғары екенін біле отырып орындалады. Бұл келісімшартқа қол қоюды және мәмілені жабуды өте табиғи әрі жеңіл етеді.
Мердер бординг (Murder Boarding)
Мердер бординг — бұл сіздің пайплайныңыздағы ең ірі мүмкіндіктердің жеңіс ықтималдығын өз пайдаңызға бұруға арналған қуатты процесс. Бұл әдісте сіз мәмілені бұзуы мүмкін кез келген әлеуетті сценарийді зерттейсіз. Ештеңе киелі емес. Әрбір стейкхолдер, ықтимал қауіп, бәсекелес және өз әлсіз жақтарымыз ықтимал кедергі ретінде қарастырылуы керек. Сіз тақтаға әрбір ықтимал қарсылықты — тіпті ол өте аз болса да — жазуыңыз керек.
Мердер бординг сіздің соқыр нүктелеріңізді, шамадан тыс сенімділігіңізді, қырағылықтың жоқтығын, растау бұрмалауларын, әлсіз жақтарыңыз бен біліміңіздегі олқылықтарды әшкерелейді. Ол сіз қиын сұрақтар қоюдан және шындықпен бетпе-бет келуден қорыққандықтан әлі бетіне шықпаған қарсылықтарды ашады.
Объективтілік — сатушылар үшін үлкен мәселе, олар көбінесе мәміле туралы өз сенімдерін қолдайтын фактілерді ғана көреді. Адамның растау бұрмалауы (confirmation bias) сатушыларда өте күшті дамыған.
Мердер бординг сізден қиын сұрақтар қоюды, өз болжамдарыңыздан мін іздеуді және ащы шындыққа тура қарауды талап етеді. Ол сізге пайплайндағы мүмкіндіктер туралы нақты әрі стратегиялық болуға көмектеседі, логика мен объективтіліктің эмоционалды байланысқа, когнитивті бұрмалаулар мен елестерге қарағанда басым болуына мүмкіндік береді. Ең бастысы, ол сіздің біліміңіздегі олқылықтарды көрсетеді, ықтимал қарсылықтарды жеңуге алдын ала дайындайды, балама нұсқаларды әзірлеуге көмектеседі, төмен ықтималдықты мәмілелерден бас тартуға қажетті дәлелдер береді және сенімділігіңізді арттырады.
Жаттығу және сценарийлерді талдау
Марк Твен бірде былай деген екен: «Мен өмірімде көптеген қорқынышты жағдайларды бастан өткердім, олардың кейбіреулері ғана шынымен орын алды».
Таза эволюциялық тұрғыдан алғанда, уайымдау жақсы нәрсе болуы мүмкін, өйткені қауіптен аулақ жүретін адамдар өз гендерін сақтап қалуға көбірек мүмкіндік алады. Бірақ сізді өлтіруі мүмкін нәрседен аулақ болу мен ықтимал қарсылықтар туралы уайымның сізді жолдан тайдыруына жол берудің арасында үлкен айырмашылық бар.
Әлі орын алмаған оқиғалар туралы уайымдау сатушыларды қинап жібереді. Сценарийді басыңызда айналдырған кезде, сіз өзіңіздің сәтсіздікке ұшырағаныңызды, ұялғаныңызды немесе қабылданбағаныңызды көресіз. Бұл сенімсіздікке әкеледі. Сіз тым көп ойланасыз, тым қатты тырысасыз, сөздеріңізден шатасасыз, негізгі ойларды ұмытып кетесіз және шамадан тыс асығудың жағдайды дұрыс бағалауға кедергі келтіруіне жол бересіз.
Нәтижесі: қарсылықтар!
Уайыммен, стресспен және кедергі келтіретін эмоциялармен күресудің ең тиімді жолы — алдын ала дайындық пен жаттығу. Алдын ала уақыт бөліп, қатысушы адамдарды зерттеу, өзгенің орнына өзіңізді қою және олардың көзқарастарын қарастыру арқылы өзіңізді дайындаңыз. Жасырын қарсылықтар мен оларды бетіне шығару үшін қолдануға болатын сұрақтар туралы ойланыңыз.
Олар қоюы мүмкін қиын сұрақтарды, олар тастауы мүмкін «жалған іздерді» (red herrings) және әрбір ықтимал қарсылықты болжау үшін мердер бординг процесін пайдаланыңыз.
Содан кейін жаттығыңыз, жаттығыңыз және тағы да жаттығыңыз! Демо-көрсетілімді немесе презентацияны алдын ала бірнеше рет өткізіңіз. Әрбір ықтимал сұрақ пен қарсылыққа жауаптар әзірлеңіз. Сату әңгімесін менеджеріңізбен немесе әріптесіңізбен рөлдік ойын түрінде өткізіңіз. Кез келген жағдайға дайын болу үшін барлық ең нашар сценарийлерді ойнап көріңіз. Жағдайды және өзіңіздің жетістігіңізді көз алдыңызға елестетіңіз.
Дайындық ақыл-ойды тыныштандырады және сенімділікті арттырады. Сіз кедергі келтіретін эмоцияларды болжауға және олардан жоғары тұруға дайын боласыз. Жоспарлағанда, жаттыққанда және рөлдік ойындар өткізгенде, нақты жағдай әрқашан сіз ойлағаннан оңайырақ болады. Ең бастысы, дайындық пен жаттығу жеңіс ықтималдығының қисығын сіздің пайдаңызға бұрады және сіздің «иә» деген жауапты алу көрсеткішіңізді өзгертеді.
Мен есіктен кіріп қана қойған жоқпын, мен бүкіл есікті құлаттым. — Шакуем Гриффин
Қолына балға ұстаған Стивен өзі жазатын шағын үстелдің жанындағы қабырғаға шеге қақты. Ол он төрт жасында алғашқы бас тарту хатын сол шегеге ілді. Он алты жасына келгенде, шеге оған келген бас тарту хаттарының салмағын көтере алмайтын болды. Сондықтан ол шегені ірі қазықпен алмастырып, жазуын жалғастыра берді.
Жылдар өткен соң, колледжден кейін, екі балалы болып, нашар жұмыстарда істеп, жаман бастықтарға тап болып және мүлдем ақшасыз қалғанда да, ол әлі де жазып жүрді және бас тарту хаттарын жинай берді.
Ол оя-бұя әңгімелерін сатып тұрды, бірақ соңында жас отбасын асырау үшін мұғалімдік жұмысқа орналасты. Дегенмен, бұл да күн көруге жетпейтін еді. Тіркеме-үйде (trailer) тұрып, ескі көлік мініп, айлықтан айлыққа дейін әрең жетіп жүргенде, балалары ауырып қалса, қарапайым дәрі-дәрмекке ақша таба алмай қиналды.
Стресс оның жазуға және өзінің шынайы құмарлығына уақыт табуын қиындата түсті. Бірақ ол ешқашан берілмеді. Ол бос уақытының бәрін жазуға арнады және бас тарту хаттарын жинауды тоқтатпады.
Күндердің бір күнінде ол мектептегі кабинетінде отырып, жұмыстарды тексеріп жатқан еді. Ол дауыс зорайтқыштан өзінің есімін естіді: «Стивен, кеңсеге келуіңізді өтінеміз».
Ол кеңсеге жеткенде, сол жерде тұрған әйелін көріп, бірден жаман нәрсе болды деп ойлады. Бірақ сол күні оның өмірі мәңгілікке өзгерді. Оның әйелі баспадан келген, оның «Кэрри» атты кітабын қабылдау туралы хатты ұстап тұр еді.
Бүгінде біздің заманымыздың ең өнімді әрі құрметті жазушыларының бірі — Стивен Кингтің есімін білмейтін адам кемде-кем.
Табыстың ақысы алдын ала төленеді
Саудада да, өмірде де табыстың ақысы алдын ала төленеді. Оның бағасы — ауыр еңбек, құрбандық, ауырсыну, азап, шыдамдылық, табандылық және бас тарту. Әрине, жолы болып кеткен бірді-екілі адамдар бар және біз лотереядан миллионер болғандар туралы хикаяларды оқығанды ұнатамыз. Бірақ басыңызға аспаннан бақыт құсы қонады деп үміттену — бұл статистикалық тұрғыдан ешқашан іске аспайтын нашар стратегия.
Мақсаттарыңызға жету, мансап сатысымен көтерілу, табысты бизнес құру, табыс жоспарларын орындау және қалаған нәрсеңізге қол жеткізу үшін сіз баға төлеуіңіз керек. Және ол баға ең алдымен төленуі тиіс. Бас тартудың ащы дәмінен асқан ауыр баға жоқ. Міне, сондықтан көптеген адамдар үміт пен арманнан ары аса алмайды.
Бас тартудан қорқу соншалықты күшті, ол көптеген адамдарды табысқа, бақытқа, қанағатқа, байлыққа және жетістікке жетуден өзге кез келген айнымалыдан көбірек тежейді. Бас тартудан қорқу өмірді талқандайды, адамдарды өз армандарын ысырып тастап, іштей қиналып өмір сүруге мәжбүр етеді және миллиондаған адамды өлім төсегінде өкінішпен қалдырады.
Әрине, тарих бас тартудың бұғауын бұзып, үлкен жетістікке жеткен адамдардың шабыттандыратын хикаяларына толы.
Гарланд Сандерс көлігінде өмір сүріп, елді аралап, мейрамхана иелеріне тауық етін пісіріп беріп, өзінің он бір шөбі мен дәмдеуіштерін ұсынып жүрді. Оған мыңнан астам рет «жоқ» деп айтылған деседі. Дегенмен, ол «Kentucky Fried Chicken» (KFC) брендін әлемдегі ең танымал брендтердің біріне айналдыру үшін жеткілікті «иә» жауабын таба алды.
Фред Смит профессор оған түнде жеткізу туралы тұжырымдамасының ешқандай болашағы жоқ екенін айтқаннан кейін де бас тартуларға төтеп беріп, FedEx империясын және тұтас бір индустрияны құрды.
Дж. К. Роулингтің «Гарри Поттер» топтамасы барлық уақыттағы ең көп оқылатын кітаптардың біріне айналып, оны миллиардер қылмас бұрын таңқаларлық 12 рет қабылданбаған.
Стив Джобсты Стив Вознякпен бірге Apple-ді бастамас бұрын Hewlett-Packard және Atari компаниялары қабылдамаған. Джобстың айтуынша: «Біз Atari-ге барып: "Эй, бізде мынадай тамаша дүние бар, тіпті сіздердің кейбір бөлшектеріңізден жасалған, бізді қаржыландыру туралы не ойлайсыздар? Немесе біз оны сіздерге береміз. Біз тек соны жасағымыз келеді. Бізге жалақы төлеңіздер, біз сіздерге жұмыс істейміз", — дедік. Олар: "Жоқ", — деді. Содан кейін біз Hewlett-Packard-қа бардық, олар: "Эй, бізге сіздің қажетіңіз жоқ. Сіз әлі колледжді де бітірмегенсіз", — деді».
Apple-дегі алғашқы табысынан кейін Джобс өзі негізін қалаған компаниядан қуылды, қорланды және жұмыстан босатылды. Әрине, Apple-дің қалған тарихы бәрімізге мәлім. Оның қайтып оралу хикаясы — қазіргі заманның аңызы.
Осылайша, армандарына — үлкеніне де, кішісіне де — жету үшін бас тартудың қорқынышы мен ауырсынуына төтеп берген танымал және қарапайым адамдардың хикаялары жалғаса береді. Біз бәріміз бағасын төлеген және ешқандай бас тарту мен қорлаудың өз армандарынан айыруына жол бермеген адамдарды білеміз.
Ешкімге сіздің қолыңыздан келмейтінін айтуға жол бермеңіз
Бұл бас тарту қорқынышына құл болып жүрген миллиардтаған адамдардан мүлдем өзгеше. Өлім төсегінде жатқан бұл бейбақтар өз армандарына ұмтылуға немесе өз таланттарын пайдалануға батылдық таба алмағандары үшін өкінішке толы болады. Шынында да, көптеген адамдар бір рет бас тартқаннан кейін-ақ беріледі, екі рет бас тартудан өткендері өте аз, ал миллиондаған адамдар тіпті тәуекелге де бармаған.
Менің шабыттандыратын «Бақытқа ұмтылу» (The Pursuit of Happyness) фильміндегі ең сүйікті сахнамда, болашақ биржа брокері Крис Гарднер (Уилл Смит ойнайды) ұлына былай дейді: «Ешқашан ешкімге сенің қолыңнан бірдеңе келмейтінін айтуға жол берме, тіпті маған да».
Бұл — бас тарту мен келеке етудің әр бұрышта жасырынып тұрғанын еске салатын тебіреністі сәт. Барлық жерде сіздің қолыңыздан не келмейтінін айтуға дайын адамдар бар. Өздерінің сәтсіздіктері, эмоционалды мәселелері, қызғаныштары мен мүмкіндіктерге деген бұрмаланған көзқарастарының кесірінен бұл адамдар жетістікке жетуге кедергі келтіреді немесе әлеуетті елемейді. Олар идеяларды, армандарды, мақсаттар мен тұжырымдамаларды қабылдамайды және келеке етеді. Олар қуанышты ұрлайды және таптайды. Олардың табысқа беретін жалғыз бағасы — қызғаныш.
Бас тарту тым жиі қару ретінде қолданылады. Бас тартудан қорқу биологиялық сипатқа ие болғандықтан және ол ауыртатындықтан, адамдар оны басқаларды өз дегеніне көндіру және бағындыру үшін пайдалануды үйреніп алған.
Сіз «істей аламын» дегенде, әрқашан біреу табылып, «қолыңнан келмейді» дейді. Сіз үлкен арман құрғанда, әрқашан біреу табылып, «оян» деп талап етеді. Өзіңізге сенгенде, басқалар сізде күмән тудыруға тырысады. Әрекет еткенде, жолыңызды бөгейтін, тар өрісті адамдар табылады.
Әлемді өзгерткен ұлы өнертабыстардың, кітаптардың, фильмдердің, тұжырымдамалардың және талантты адамдардың көпшілігі бастапқыда қабылданбаған. Александр Грэм Беллдің телефоны қабылданбады, Xerox машинасы қабылданбады, радио қабылданбады, Томас Эдисонның өнертабыстары қабылданбады. Бұл тізім шексіз.
«Таланты жоқ, ақымақ, іске аспайды, қолдануға жарамсыз, нарық жоқ, пайдасы жоқ, күлкілі, сандырақ, билей алмайды, ән айта алмайды, ойнай алмайды, жаза алмайды, орындай алмайды, басқара алмайды, сата алмайды» — тарих бойы осы сөздер сынау, шеттету және келеке ету үшін қолданылып келеді.
Дегенмен, ұлы адамдар бұзып шығып, жеңіске жетеді. Бас тарту оны қабылдауды үйренген адамдарда шығармашылықты оятатын катализатор рөлін атқаратыны туралы дәлелдер бар. Егер тарихқа сүйенсек, бас тарту оның ауырсынуынан қашпай, оны қабылдайтын адамдарда төзімділікті, табандылықты, батылдықты және нәтижелілікті арттырады.
Бас тарту сізге бір нәрсені қатты қалаған кезде қалай шыдау керек екенін, қалай құрбандыққа бару керектігін және ауырсынуға төзу керектігін үйретеді, өйткені кез келген нәрсеге қол жеткізу үшін сіз бас тарту ықтималдығы мен оның шындығына төзуіңіз керек. Бұл қиындықтар сізді шыңдайды және интеллектуалды әрі эмоционалды тұрғыдан күшейтеді.
Бас тарту дұрыс мүмкіндіктерге нұсқайтын жебе сияқты. Егер сізді қабылдамаса, бұл сіздің жақсы бір нәрсеге жақындап қалғаныңызды білдіреді.
Шакуем бәсекелесе алмайды
Шакуем Гриффин туралы біреу шынымен осы сөздерді айтты ма, білмеймін, бірақ олардың солай ойлағанына сенімдімін.
Шакуем «амниотикалық жолақ синдромы» деп аталатын өте сирек кездесетін туа біткен ақаумен дүниеге келген, соның салдарынан ол төрт жасында сол қолын кесіп тастауға мәжбүр болды. Шакуем футболды жақсы көрді. Оның сол қолының жоқтығы оны ешқашан баяулатқан емес. Әкесі мен анасы оның әлеуетін толық пайдалануға ынталандырды, тіпті әкесі Шакуемге салмақ көтеріп, командаластары сияқты жаттығуға мүмкіндік беретін құрылғылар ойлап тапты.
Ол және оның егіз ағасы Шакуилл (ол да футбол жұлдызы болатын) колледжге барғанда бір-бірінен ажырамаймыз деп уағдаласты. Олар бір командада ойнауы керек еді. Оңтүстік Флорида университеті Шакуиллді қатты шақырғанымен, жаттықтырушылар Шакуемді елемегенде, Шакуилл бас тартты. Ағайынды екеуі соңында Орталық Флорида университетіне (University of Central Florida) оқуға түсті.
UCF-те (Орталық Флорида университеті) Шаквилл тез жетістікке жетіп, негізгі құрам ойыншысы болды. Шакем болса, ойын уақытын аз алып, скауттық командада (негізгі құрамға қарсы жаттығатын резервтік топ) қалып қойды. Ол депт-чартта (ойыншылардың шеберлік деңгейіне қарай орналасу тізімі) төмен сырғып, еленбей қалды. Бапкерлер өздерінің басты олжасы — Шаквиллге қол жеткізген соң, оның бір қолы жоқ ағасына назар аудармады. Олар оны бәсекеге қабілетті деп санамады.
Шакем командаға пайда әкелетін күші бар екенін білетін, бірақ бапкерлерді өзіне сендіру қиынға соқты. Оған тек мүмкіндік керек еді. Ол қатты түңілгені сонша, спортты тастап кетуді немесе басқа оқу орнына ауысуды ойлады. Бірақ ол алған бетінен қайтпады. Төмендету оны күштірек әрі жігерлі ете түсті. Ол бұл қабылдамауды одан да қатты жұмыс істеуге және алаңда өз орны бар екенін дәлелдеуге отын (күш) ретінде пайдаланды.
UCF 0–12 есебімен масқара маусымды өткізгеннен кейін, жаңа бапкерлер құрамы келді. Кез келген «Иә» сөзінің өз иесі болады, Шакемнің жағдайында ол бапкер Скотт Фрост еді. Фрост пен оның көмекшілері Шакемнің бойынан бір нәрсені байқады. Басқалары тек бір қолы жоқ ойыншыны көрсе, бапкер Фрост оның талантын, жүрегін, қайсарлығы мен көшбасшылығын көрді. Бапкер Фрост Шакемге ол аңсаған мүмкіндікті берді.
Шакем Орталық Флорида университетінің футбол бағдарламасын барлық уақыттағы ең керемет қайта өрлеу тарихының біріне бастап, тарихты өзгертті. Масқара болған 0–12 маусымынан кейін, команда 12–0 есебімен реванш алып, SEC (Оңтүстік-шығыс конференциясы) алпауыты — Обернді «Пич Боул» кубогында жеңді. Тоқтату мүмкін болмаған Шакем AAC (Америкалық атлетикалық конференция) жылдың үздік қорғаушысы болып танылды және UCF футбол тарихындағы ең көп марапат алған ойыншылардың біріне айналды. Ол миллиондаған адамдар үшін тірі аңыз, шабыт көзі болды.
Шакем бәсекеге түсе алмайды ма? Ешқашан ешкімге сіздің қолыңыздан не келмейтінін айтуға жол бермеңіз. Ешқашан!
Неліктен қолыңыздан келмейтініне сылтау айтуды тоқтатыңыз
Не істесеңіз де, жолыңызды бөгейтін және сізді қабылдамайтын адамдар әрқашан болады. Сізді сынаушыларды құшақ жая қарсы алуды үйреніңіз. Олардың теріс пікірін мотивацияға айналдыруды үйреніңіз. Кімде-кім жолыңызға кедергі қойса немесе сізді қабылдамаса, бұл — сіздің мақсатыңызға жақындап қалғаныңыздың айқын белгісі.
Бұл әлемдегі адамдардың көбі ортаңқол өмір сүреді және ешқашан өз әлеуетінің деңгейіне дейін көтерілмейді. Олардың арасына сіз сияқты арманшыл келіп:
«Мен өз бизнесімді бастаймын; мен қызметімде өсемін; мен мансабымды өзгертемін; мен адамдарға көмектесемін; мен кітап жазамын; мен марафон жүгіремін; мен үлкен келісімшарт жасап, президент клубына (үздік қызметкерлер марапаты) кіремін; мен қалыптасқан сценарийді бұзып, бір қолмен футбол ойнаймын. Мені ештеңе тоқтата алмайды. Мен биікке көтерілемін! Мен КӨТЕРІЛЕМІН! » — деп мәлімдегенде.
Мұндай «хейтерлер» (көре алмайтындар) мұны қабылдай алмайды. Олар бірден сіздің жігеріңізді құм қылып, төмен түсіруге тырысады. Олар сізді өздерінің «қалыпты» түсінігіне көндіру үшін қабылдамаудың сынақтарын алдыңызға тастайды.
Ащы шындық мынада: кейбір адамдар қабылдамаудың құрбанына айналады, ал басқалары оны отын ретінде жағады. Кейбір адамдар сылтаулар мен өкініштерге батып жүре береді, ал басқалары өз эмоцияларын тізгіндеп, қорқынышты жеңіп, әрекетке көшеді.
Әрқашан сіздің бақылауыңыздан тыс сыртқы күштер болады. Әрқашан жолыңызда біреу немесе бір нәрсе тұрады. Неліктен қолыңыздан келмейтіні туралы өзіңізге айта беретін сол бір сандырақ оқиға әрқашан табылады. Жұмысты кейінге қалдырып, «бір күнді» күтуге әрқашан себеп болады. Және сізге қарсы пікір айтуға дайын тұрған біреу әрқашан табылады. Қабылдамау қорқынышына өзіңізді билеуге жол бергенде, сіз басқалардың қалауы мен пікірінің қуыршағына айналасыз.
Дәл осы жерде, дәл қазір, дәл осы сәтте сылтау айтуды тоқтататын уақыт келді. Қорқыныш, кейінге қалдыру және қабылдамау шынжырларын үзудің уақыты жетті. Мына мантраны қайталаңыз:
Бүгіннен бастап мен қабылдамаудың мені немесе менің әрекеттерімді басқаруына бұдан былай жол бермеймін. Мен өз өмірім үшін жауапкершілікті өз мойныма аламын. Мен өз бағытымды өзім айқындаймын. Мен өз жетістігімді өзім жасаймын. Мен әрекет етемін. Мен табандылық танытамын. Мен қалаған нәрсемді сенімді түрде сұраймын. Мен қабылдамаудан сабақ аламын. Мен оны құшақ жая қарсы алып, амбицияларыма қуат беруіне жол беремін. Мен артқа емес, алға қараймын. Мен маған сенбегендерді мотиваторларыма айналдырамын. Менің жағдайларым маған кедергі емес, күш береді. Мен басқалар істегісі келмейтін нәрселерді істеймін. Мен енді сылтау айтпаймын! Қабылдамау бұдан былай маған иелік ете алмайды. Бұл — менің Тәуелсіздік күнім! Мен КӨТЕРІЛЕМІН!
Ескертпелер
- Шарон Ким, Линн Винсент және Джек Гонкало. «Сыртқы артықшылық: әлеуметтік қабылдамау шығармашылық ойлауға түрткі бола ала ма? » Эксперименттік психология журналы, 2012 жыл. 2. Джейн Портер. «Қабылданбағанша бұл инновациялық идея емес», Fast Company, 11 наурыз, 2014 жыл.
Алғыс хат
Бұл бар болғаны он бір жыл ішіндегі тоғызыншы кітабым екеніне сену қиын. Кітап жазу туралы қарапайым арманнан басталған бұл сапарға көз жүгіртудің өзі ғажайып.
Бүгінде менің кітаптарым бүкіл әлемде басылып, көптеген тілдерде жарық көруде. Олар әуежайларда, кітапханаларда тұр, колледж аудиторияларында оқытылады, ал компаниялар оларды бүкіл командаларына таратып береді. Менің кітаптарым тіпті Нью-Йорктегі Бесінші авенюдегі Barnes and Noble дүкенінің витринасына да қойылды — бұл ең керемет нәрсе болуы мүмкін!
Спикер ретінде сұранысқа ие болғаным сонша, өткен жылы 300-ден астам түнді жолда өткізіп, бүкіл әлем бойынша аудиторияларға сөз сөйледім. Көптеген компаниялар мен ұйымдардың маған сөз сөйлегенім үшін ақша төлеуге дайын екені, адамдардың кітаптарыма қолтаңба алу үшін кезекке тұратыны және маған танымал тұлға сияқты қарап, селфи жасағысы келетіні таңғалдырады.
Бұл түсім емес пе екен деп кейде өзімді шымшып аламын. Маған өзім жақсы көретін іспен айналысудың сирек мүмкіндігі берілді, ол үшін мен ризамын. Дегенмен, бұл жол менің өмірімдегі осы уақытқа дейін маған үлес қосқан көптеген адамдармен ортақ.
Мен оқырмандарыма қарыздармын. Сіздерсіз бұлардың ешқайсысы мүмкін болмас еді. Кітаптарымды сатып алғандарыңыз үшін рақмет, рақмет, рақмет! Мен сіздерге шын жүректен ризамын.
Клиенттеріме, өз аудиторияларыңыз бен оқу залдарыңызды маған және менің командама сеніп тапсырғаныңыз үшін рақмет. Біз сіздерді сөзбен айтып жеткізгісіз бағалаймыз.
Sales Gravy командасына, барлық істеріңіз үшін және осы бір қызықты сапарды менімен бөліскендеріңіз үшін рақмет. Көптеген күндері бәрі астаң-кестең болып көрінетінін білемін, бірақ сіздер әрқашан жолын табасыздар. Сіздер кереметсіздер!
John Wiley and Sons-тағы керемет достарыма: Шеннон Варго, Питер Нокс, Келли Мартин және Дебора Шиндларға. Маған көрсеткен қолдауларыңыз, жігер бергендеріңіз және шексіз шыдамдылықтарыңыз үшін рақмет.
Энтони Ианнариноға, Марк Хантерге және Майк Вайнбергке — Титандарға — достықтарыңыз, қолдауларыңыз бен шабыттарыңыз үшін рақмет.
Ең бастысы, мен осы жолдың әр қадамында менімен бірге болған бір жанға шексіз ризамын. Менің ең жақын досым, сенімді серігім, іскер серіктесім, ардақты ана және сұлу жарым — Кэрри Мартинес Блаунт, сені менің өміріме қосқаны үшін Құдайға күн сайын алғыс айтамын. Мен сені сүйемін.
Автор туралы
Джеб Блаунт — тоғыз кітаптың авторы және сату, көшбасшылық пен тұтынушылармен жұмыс саласындағы әлемдегі ең беделді ой көшбасшыларының бірі. Сатуды жеделдету бойынша маман ретінде ол ұйымдарға таланттарды оңтайландыру, жоғары өнімді мәдениетті қалыптастыру үшін оқытуды пайдалану, көшбасшылық және коучинг дағдыларын дамыту және тиімдірек ұйымдық дизайнды қолдану арқылы ең жоғары нәтижелерге тез жетуге көмектеседі.
Джеб жыл сайын 250 күннен астам уақытын жолда өткізіп, бүкіл әлем бойынша жоғары нәтижелі командалар мен көшбасшыларға баяндамалар жасап, оқу бағдарламаларын өткізеді.
Өзінің Sales Gravy атты жаһандық оқыту ұйымы арқылы Джеб әлемдегі жетекші ұйымдар мен олардың басшыларына эмоционалды интеллект пен тұлғааралық дағдылардың тұтынушылармен жұмысқа әсері туралы кеңес береді.
Бизнес көшбасшысы ретінде Джебтің Fortune 500 компанияларында, шағын және орта бизнесте (SMB) және стартаптарда 25 жылдан астам тәжірибесі бар. Оның SalesGravy. com веб-сайты әлемдегі сату саласына арналған ең көп кірілетін ресурс болып табылады.
Джеб тоғыз кітаптың авторы, соның ішінде:
Sales EQ: Күрделі келісімдерді жасау үшін жоғары нәтижелі сатушылардың эмоционалды интеллектіні қалай қолданатыны туралы. Fanatical Prospecting: Сату воронкасын толтыру және байланыс орнатудың соңғы нұсқаулығы. People Love You: Аңызға айналған тұтынушы тәжірибесін ұсынудың нақты құпиясы. People Follow You: Көшбасшылықтағы ең маңызды нәрсенің нақты құпиясы. People Buy You: Бизнестегі ең маңызды нәрсенің нақты құпиясы.
Оқыту, семинарлар және сөйлеу
Сату бойынша тренингтерге келетін болсақ, біз бұл туралы кітап жаздық — сөзбе-сөз. Sales Gravy сату мамандары, көшбасшылар, аккаунт-менеджерлер және тұтынушыларға қызмет көрсету мамандары үшін оқу бағдарламалары мен семинарлардың толық жиынтығын ұсынады.
Біздің оқу бағдарламаларымыз бен семинарларымыз мыналарды қамтиды: - Sales EQ - Fanatical Prospecting Boot Camp - Objections (Қарсылықтармен жұмыс) - Ситуациялық коучинг - Бейімделген келіссөздер - Кәсіпорын деңгейіндегі сату дағдылары
Барлық оқу бағдарламаларын біздің кәсіби сертификатталған тренерлеріміз жүргізеді. Біз Sales Gravy University платформасы арқылы өз бетінше білім алуды, виртуалды аудитория арқылы қашықтан оқытуды және оффлайн оқу тәжірибелерін ұсынамыз.
Біз интерактивті оқытуды тәжірибелік элементтермен және рөлдік ойындармен ұштастыратын белсенді оқыту әдістемесін қолданамыз, бұл негізгі ұғымдарды бекітуге және тренингтің тиімді болуына мүмкіндік береді.
Ашық сұрақтар, 144, 169–170
Outward Bound, 80, 82
Жеңіп шығу, тактикалары, 29 –31
Бас тартудың ауыртпалығы, 56
PAIS (үзіліс жасау, мойындау, елемеу немесе сақтау), 134 –136, 135f. PAIS (Pause, Acknowledge, Ignore, Save) — сатушының клиент қарсылығына реакциясын басқару алгоритмі.
Мәтін мазмұнындағы пассивтілік, 16t –17t
Үлгілер, 33 –36
«Үлгілерді салу», 36, 112, 166. Pattern painting — клиенттің санасында өнімді пайдаланудың оң нәтижелерін суреттеп беру техникасы.
Үзіліс жасау, мойындау, елемеу немесе сақтау (PAIS), 134 –136, 135f
PAIS-тағы үзіліс, 134, 135f
Қабылданған бас тарту, 53, 60
Қабылданған тәуекел, 176
Қабылданған тапшылық, 156
Нәтижелілікті қадағалау, 119 –127
нәтижелілікті қадағалау мысалдары, 125 –126
қадағалаудың маңыздылығы, 121 –122
қадағалаудағы коэффициенттер, 122 –126
және «иә» саны, 126 –127
Табандылық:
ынталандыру, 30
маңыздылығы, 195 –202
телефон тұтқасын қоя салған кездегі табандылық, 117 –118
Фан, Мишель, 49
Телефонды «тастай салу», 115–118
Физикалық белсенділік, 74 –75
Дене мүсіні, 73 –74
Физикалық төзімділік, 74 –75
Физикалық қауіптер, 62
Физиология және бас тарту, 73 –74
Пинк, Дэниел, 60
Пайплайнның кептелуі, 146. Пайплайн (pipeline) — сату процесіндегі барлық ағымдағы мәмілелердің тізбегі.
Пайплайн жылдамдығы, 24
Жылдам таныстыру (питчинг), 137 –138
Жоспарлау, қоңырау алдындағы, 188 –191
Рахаттану және бадамша без, 35 –36
Саясаткерлер және скрипттер, 109
Оң күтулер, ой-өрісі, 13
Позитивті визуализация, 70 –71
Артқы аралшық қыртысы, 204n.1
Дене мүсіні, физикалық, 73 –74
«Күшті дене мүсіні», 73
Қоңырау алдындағы жоспарлау, 188 –191
Қоңырау алдындағы жоспарлау сұрақтары, 189
Дайындық, 187 –194
Алдын ала бағдарламалау, 71
Прайминг, 38 –39, 140. Пайминг — адамның белгілі бір стимулдың әсерінен кейінгі ақпаратты қабылдауға бейімделуі.
Ықтималдық, жеңіске жету, қ. Жеңіске жету ықтималдығын арттыру тактикалары
Ықтималдықтар, 44, 120
Ұлттық ғылым академиясының еңбектері, 94, 204n.1
Өнімділік, сатудағы, 120
Ұсыныстар, 44
Проспектілер, анықтамасы, 10
Проспектинг:
проспектингтен қорқу, 67
маңыздылығы, 100 –101, 185 –186
мүмкіндіктерді іріктеу, 186 –187
процесс кезіндегі ішкі диалог, 71 –73
үштен бір ережесі, 102
Проспектинг кезіндегі қарсылықтар, 99 –118
анықтамасы, 23, 99 –100
мысал, 114 –115
және сөзді бөлу, 100 –101
және телефонды тастай салу, 115 –118
және RBO-лар, 103 –110
және үштен бір ережесі, 101 –103
скрипттері, 115t
жағдайды өзгерту моделі, 102, 111 –115
Проспектинг процесі, телефон арқылы, 101 –102, 102f
Психологиялық реактивтілік, 31, 46
«Жігерлену және тап беру», 167
«Қуанышқа ұмтылу» (фильм), 198
Паузаны басу, 75 –77
Сұрақтар, 144
нақтылаушы, 170
жанама, 90
ашық, 144, 169 –170
қоңырау алдындағы жоспарлау, 189
бас тарту мен сұрақ арасындағы айырмашылық, 51–52
Коэффициенттер, 122 –126, 123f
RBO-лар, қ. Рефлекторлық жауаптар, құтылу әрекеттері және қарсылықтар
Нағыз бас тарту, 53
«Жалған із» (Red herring), 129 –144. Red herring — назарды негізгі мәселеден басқа жаққа аударатын жалған себеп немесе сылтау.
одан қалай аулақ болуға болады, 131 –134
және қоңырау күн тәртібінің моделі, 136 –144
анықтамасы, 23, 131
мысалдары, 129 –131, 141 –143
және PAIS, 134 –136
сату процесінде, 52
Ұсыныстар (рекомендациялар), 42, 176
Рефлекторлық жауаптар, 103 –105
Рефлекторлық жауаптар, құтылу әрекеттері және қарсылықтар (RBO), 103 –110. RBO (Reflex responses, Brush-offs, Objections) — проспектинг кезінде жиі кездесетін стандартты қарсылықтар жиынтығы.
құтылу әрекеттері (brush-offs), 105
жиі кездесетін түрлері, 106 –108, 108t, 110t, 115t
оларға дайындық, 108 –110
және проспектинг кезіндегі қарсылықтар, 23
рефлекторлық жауаптар, 103 –105
нақты қарсылықтар, 106
Өкініш, 54
Бас тарту(лар), 49 –83
олармен жұмыс істеу, 198. Сондай-ақ Бас тарту тактикаларын қараңыз
анықтамасы, 52
жою, 9 –10
эмоционалдық реакция, 59 –64, 204n.1
мысалдары, 49 –51
қорқыныш, 9, 196 –197
қарсылықтар мен бас тарту арасындағы айырмашылық, 49–54
нағыз/күтілетін/қабылданған, 53
оның ғылыми негіздемесі, 55 –58
телефон тұтқасын қоя салу арқылы, 116 –117
Бас тарту, қабылданған, 60
Бас тартуға төзімділік (Jiang), 80 –81
Бас тарту тактикалары, 65 –83
және қиындықтар, 81 –83
және деструктивті эмоциялар, 66 –69
кедергілерге иммунитет, 78 –81
және физиология, 73 –74
позитивті визуализация, 70 –71
кенере арқылы пауза жасау, 75 –77
және өзін-өзі тану, 69 –70
ішкі диалог (self-talk), 71 –73
физикалық бапта болу, 74 –75
«не анау, не мынау» техникасы, 77 –78
Байланыс орнату, сатып алу міндеттемесі моделінде, 165 –167
Төзімділік, 74 –75, 80, 82
Қарсылық, 27 –47
екіұштылыққа бейімділіктен туындаған, 44
қарсылықпен дауласу, 29 –31
когнитивті бейімділіктер мен эвристикалардан туындаған, 32 –35
және когнитивті диссонанс, 45 –46
және эмоциялар, 31 –32
мысалдары, 27 –28
негативке бейімділіктен туындаған, 39 –42
және үлгілер (шаблондар), 35 –36
қарсылықты азайту, 11
қалыптасқан жағдай мен қауіпсіздікке бейімділіктен туындаған, 36 –39
және қайтарылмайтын шығындар қателігі, 42 –44
бұлыңғыр қарсылық, 28 –29
Құрмет, алғашқы қоңырау кезінде, 137
Рон, Джим, 11
Тәуекелдер, 39, 176
Рузвельт, Элеонора, 65
Роулинг, Дж. К., 197
«Үштен бір ережесі», 101–103
Қауіпсіздікке бейімділік, 36 –39
Сату:
қысқа циклді сатылымдар, 91, 121
сәтті сатылым, 10
Сатуды жеделдету процесі, 123 –124
Сату бойынша келіссөздер, 147 –148
Сату EQ-і (Blount), 162
Sales Gravy, 104, 211–212
Сату көрсеткіштерін бағалау, 122 –123
Сатушылар:
қарсылықтардан жалтару, 86
«жалған іздердің» соңынан түсу, 23, 132
фанатикалық проспектор ретінде, 185 –186
«жоқ» деген жауаптан асып өту, 9
қарсылықпен күресудің дәстүрлі тактикалары, 29 –30
негативке бейімділікті ояту, 40 –41
Сату процесі, 21 –22, 161 –162, 188 –189
Сатудағы өнімділік, 120
Сандерс, Харланд, 197
Сақтау (Save), PAIS-та, 134 –136, 135f
Тапшылық, қабылданған, 156
Тапшылық эффектісі, 140
Сценарийлер, 70, 193 –194
Ауқымды көрсету, 139 –140
Скрипттер:
олардан қашу, 25 –26
сатып алушы скрипті, 103
сатып алу міндеттемесіне қарсылықтар үшін, 167 –168, 178 –179
микро-міндеттемелерге қарсылықтар үшін, 155 –156
проспектингтегі RBO-лар үшін, 109 –110, 114, 115t
Іздеушілер (seekers), анықтамасы, 92
Өзін-өзі тану, 18, 69 –70, 82
Өзін-өзі бақылау, 18, 42, 81
Өзін-өзі ашу тұйық шеңбері, 94 –95
Өзін-өзі бағалау, 72, 82
Өзіндік бейне, ықпал етуші, 89
Өзін-өзі әшкерелеу, 95
Ішкі диалог (self-talk), 13, 58, 71 –73
Сату, 60 –61, 66
Қысқа циклді сатылымдар, 91, 121
«Үндемеу», сұраған кезде, 18
Маңыздылық қажеттілігі, 67
Қарапайымдылық, 114, 154 –155
Ұйқының қанбауы, 75
Смит, Фред, 197
Смит, Уилл, 198
Әлеуметтік когнитивті және аффективті нейроғылым, 204n.1
Әлеуметтік дәлелдеме эвристикасы, 176
Әлеуметтік бас тарту, қ. Бас тарту
Әлеуметтік қауіптер, 62
Соматосенсорлық қыртыс, 204n.1
Spartan жарыстары, 81, 82
Spartan Up! (De Sena), 75
Стейкхолдерлер (мүдделі тараптар), 85 –97. Стейкхолдерлер — шешім қабылдауға немесе оның нәтижесіне мүдделі тұлғалар тобы.
күн тәртібі, 141 –143
күшейткіштер, 92
олармен қарсылықтардан қалай аулақ болуға болады, 85 –86
сатып алушылар, 91 –92
коучтар, 93
қарсылықтарды ашық талқылау, 86 –88, 93 –94
шешім қабылдаушы тұлғалар, 88 –90
анықтамасы, 10
олардан келетін сенімсіздік, 133
оларға әсер ететін эмоциялар, 13 –14
ықпал етушілер, 92
ниеттер, 138
стейкхолдерлерді картаға түсіру, 90 –91, 187 –188
және микро-міндеттемелер, 153 –154
және бұлыңғырлық, 29
дөрекі стейкхолдерлер, 71 –72, 116 –117
іздеушілер, 92
және өзін-өзі ашу циклі, 94 –95
және қайтарылмайтын шығындар қателігі, 43
Тоқтап қалған мәмілелер, 146
Статистика және «иә» саны, 119 –120, 120f
Қалыптасқан жағдайға бейімділік (status quo), 34, 36 –39
Стюарт, А. Ф., 129
Санадан тыс когнитивті бейімділіктер, 172, 188
Санадан тыс ойлау, 34, 70 –71
Сәттілік, 196 –197
Қайтарылмайтын шығындар қателігі (Sunk cost fallacy), 42 –44
Тамир, Диана, 94
Микро-міндеттемелердің нақты құндылығы, 154
Телефон арқылы проспектинг процесі, 101 –102, 102f
Пікірлер (testimonials), 176 –177
Тестостерон, 63, 73
Ойлау: жылдам және баяу (Канеман), 37
«Не анау, не мынау» техникасы, 77 –78
Қауіптер, 62, 67
Дауыс ырғағы (тон):
оны бақылау, 14
және терең тыңдау, 96
алғашқы қоңырау кезінде, 137
және бас тарту, 74
Сату — бұл адамгершілік (Pink), 60
Оқыту:
сатып алу міндеттемесіне қарсылықтар, 181
«кенере» (ledge) техникасы, 152 –153
микро-міндеттемелер, 154f
қатал талқылау (murder boarding), 192 –193. Murder boarding — стратегияны немесе идеяны барлық әлсіз тұстарын табу үшін қатал сынға алу процесі.
RBO-лар, 108t, 109 –110, 110t, 115t
бас тарту, 79 –81
Sales Gravy, 211–212
сценарийлер арқылы, 193 –194
Триггерлік оқиғалар, 47
Сенім, 39
Шындық:
одан қашу, 77
нәтижелерді қадағалауда, 122
стейкхолдерлермен келіссөздерде, 86 –88
Жалған шындық эффектісі, 41
Жағдайды өзгерту моделі (Turnaround frameworks):
сатып алу міндеттемесі, 163 –181, 163f
микро-міндеттемелерге қарсылықтар, 150 –157, 152f
қарсылықтар, 24 –26
проспектингтегі қарсылықтар, 111 –115
Твен, Марк, 193
Тайсон, Майк, 99
Аса жоғары нәтижелі қызметкерлер, 186 –189
Орталық Флорида университеті, 199 –200
Мичиган университеті, 204n.2
Оңтүстік Флорида университеті, 199
Бұлыңғыр қарсылықтар, 28 –29
Құндылықты түсіндіру, 153 –156
Варго, Шэннон, 2
Зорлық-зомбылық және бас тарту, 58
Визуализация, позитивті, 70 –71
Фогель, Адам, 1
Осал тұстар, 9
Вальц, Андреа, 5
Ванг, Ширли, 13
Хабарлама мазмұнындағы әлсіздік, 16t –17t
Винч, Гай, 72
Жеңіске жету ықтималдығын арттыру тактикалары, 183 –194
растау кезеңі, 191 –192
фанатикалық проспектинг, 185 –186
стейкхолдерлерді картаға түсіру, 187 –188
қатал талқылау (murder boarding), 192 –193
жаттығу сценарийлері, 193 –194
қоңырау алдындағы жоспарлау, 188 –191
проспектілерді іріктеу, 186 –187
Жаттығу жасау, 74 –75
Покерден әлем чемпионаты, 184
Екінші дүниежүзілік соғыс, 80
Мазасыздану, 68, 193
Ең нашар сценарийлер, 70
Возняк, Стив, 197
Ксерокс машиналары, 198
«Иә» саны:
есептеу, 121 –122, 123f
өзгерту, 126 –127
ZoomInfo, 91
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру