Ақын, жазушы, драматург, жыршы, манасшы Баянғали Әлімжановтың
бҧл кітабына ӛмірден туған, табан астында тауып айтылған ӛлеңдері
мен қысқа да нҧсқа сӛздері жинақталған. Ел азаматтарымен әзіл-
қалжыңы жарасып жҥрген ақын шуақты кҥлкімен адам бойындағы ізгі

сезімдерге
әсер
етіп,
кҥлдіре

отырып
ойландырады,
бҥгінгі
заманымыздың сан алуан қҧбылыстары жайынан сыр шертеді.

Менің әкем Тақанның
Ерлігі кӛп айтатын,
Жауған оқтың астында
Жау тылынан «тіл» іздеп,

Тҥнде талмай жортатын,
Тоғыз танкі талқандап,
Таң атқанда қайтатын,
Бейбітшілік заманда

Бір телешке шӛп сҧрап,
Қолтықтап ап шалдарды
Канторға қарай тартатын,
Барлығын жеңген батырың

Менің әкем Тақан шал
Фашистке ойран салыпты,
Берлинге дейін барыпты,
Қиратушы еді оны да

Қырық шақырым қалғанда
Соғыс бітіп қалыпты,
Гитлер менен Геббельс:
«Тақан келсе болмайт,деп,

Жағдай енді оңбайт!»- деп,
Атылып ӛліп қалыпты!
Менің әкем секілді
Қара шалдар жасасын

Шалдар жайы мәселе саналмай жҥр,
Әлі де ҥкіметте қаралмай жҥр,
Бір кезде Берлинді алған хас батырлар
Банкіден пенсиясын ала алмай жҥр!

Кемпір менен шалдарды
Осыншама жҥдетіп,
Сорлатуға болмайды,
Кемпір менен шалдарды

Тарықтырып тҧрмыста,
Зарлатқандар оңбайды!

Ҧрының ең жаманы сыпайысы,
Болмайды ондайлардың қҧдайысы,
Ҧрының қолын шауып тастайтҧғын
Бәрінен жақсы екен ғой Қытай ісі.

Билікке аз ғана кҥн кетсе жолап,
Алады ел байлығын тҥгел тонап,
Қытайдың заңын егер бізге енгізсе,
Болар ед бастықтардың кӛбі шолақ!

Алла деп мен кірейін ӛлеңіме,
Ризамын бҥгін сізді кӛргеніме,
Ӛскемен, Семей жағын орағытып
Кӛгілдір Кӛкшетауға келгеніңе,

Заманның тозаңынан тазардың ба,
Бір сҥңгіп Қарасудың тереңіне!

Қҧдайым аулақ қылсын қайғы-мҧңнан
Еліміз айрылмасын байлығынан,
Алып ӛт аман-есен қазағымның
Кемесін заманыңның айдынынан!

Кӛмекшің Иманғали қара бала
Ҧқсасын ой мен ісі даналарға,
Нҧрекең саясында жҥргеннен соң,
Бәйтерек болад шығар жеке дара,

Президент суда жҥзіп жҥрген кезде
Ҧйқыдан тҧрып жатқан жаңа-жаңа!

Ақылмен жҥрер жолды нҧсқап жҥрген
Халықты жақсылыққа бастап жҥрген,
Рахмет Нҧрсҧлтандай ағамызға
Амалдап орыс-қытай арасында

Беу, Нҧраға бері қара,
Дҥрсінгенді горбиттің
Ерсінгенді ербиттің,
Қазағыңды кӛркейттің,

Қумадың жолын егестің,
Қумадың жолын ӛңештің,
Ақылдың жолын ҧстадың,
Алшаң басып Ақ ҥйде

Клинтонмен де кеңестің,
Жапонның кӛрдің патшасын,
Ағылшын, испан басқасын,
Әлемдегі патшаның

Ақынмын алдыңызда әнге басқан,
Атынан туған елдің шашу шашқан,
Кӛп сәлем әкеп тҧрмын ауылдағы
Қаракӛз, қандас бауыр қарындастан,

Асығып тҧра шаптым сіз келді деп
ҚойдыҢ да кезегіне қарамастан,
Жағдайын жақсартсаңыз ауылдардың
Жалғанда хан болмайды сізден асқан!

Қайтпаған КГБ-ның наганынан,
Сол ҥшін айырылған погонынан,
Тар жерде Димекеңді сатпай қалған,
Айналдым Амангелді табаныңнан!

Басыңнан Амангелді бақ кетпесін,
Ақының сӛзді қалай нақты етпесін,
Мәз болып ӛлең тыңдап отырғанда
Бір сҧлу президентті ап кетпесін!- деген екен.

Содан елге келсе, аудан активі президент ауданға келіп қалар ма
екен деп кҥтіп отыр екен. Ақынның әңгімесін тыңдап, мән-жайға
қаныққаннан кейін, аудан әкімі Кеңес Мҧқатов: "Бізге де бірдеңе
айтсаңшы,"- дейді. Сонда Баянғали:

Айтайын әкімдерің қҧлақ қойса,
Жиналып отыр екен жағып монша,
Президентке ӛлең айтып келгеннен соң,
Әкімге айтқым келмейді менің онша!- деген екен.

Ел-жҧртың қарсы алып тҧр Нҧрекелеп,
Келгенің жатыр ҥлкен мереке боп,
Нҧреке, қадамыңыз қҧтты болып,
Дарысын біздің елге береке боп!

Келген жерің, Нҧреке,
Абылай орда еткен жер,
Қазақтың соңғы кӛсемі
Кенесары, Наурызбай

Кҥңіреніп ӛткен жер!
Аспандағы аққуға
Біржанның әні жеткен жер!
Ҧрпақтары солардың

Белін бекем буған жер,
Атаның жолын қуған жер,

Жаңа ӛзіңіз айтқандай
Апамыз Сара туған жер!

Шҥкіршілік, аллаға
Жақсы-жақсы менің де
Жезделерім кӛп еді,
Бірақ-тағы ішінде

Апамыздың қадірін
Патша жездем ҧққан ғой,
Бар әлемнің бӛбегін
Бауырына басатын

Жақсы-жақсы қасиет
Сара апамның бойына
Біржан жатқан киелі
Топырақтан жҧққан ғой!

Әкімнің мипалауы әзір болды,
Бір талай о да бізге әзіл болды,
Қосылып Елбасымен мипалау жеп
Сәніміз, ағайындар, қазір келді,

Басқаның президенті іше берсін
Біздікі, шҥкіршілік, қажы болды!- депті.

Сонда Нҧрекең: "Мына жерде арақ қҧйғызбады деп отырсың ғой,"-
депті кҥліп. Бірге отырған Болат Бекенов, Тасболат Алпысов сынды
ақсақалдар, ауыл шаруашылығы министрі Жәнібек Кәрібжанов, облыс
әкімі

Қызыр
Жҧмабаев,

милиция
генералдары
Мәжит
Жанділдинов, Амангелді Жармағанбетов және басқалары да: "Енді не

Болғанмен кемшілігі зор басымның,
Әрдайым жақсылардың жолдасымын,
Арақ пен темекіні қатар қойған
Мен де, аға, Кӛкшетаудың молдасымын!- депті ақын.

Арақтан бҧрын ептеп алатынбыз,
Қиялмен әр нәрсеге баратынбыз,
Ол кезде генералға қол жетпейтін
Қолында сержанттардың болатынбыз,

Далада жатып қалған жеріміз жоқ,
Кҥнара КПЗ-ға қонатынбыз!- деп әзілдеген екен.

"Милициямен онша емес екенсің ғой",- депті Нҧрекең кҥліп. Сонда
Баянғали:

1995 жылдың кҥзінде Нҧрсҧлтан Назарбаев Кӛкшетауға аз
уақытқа демалуға келгенде, Баянғали Бурабайға барып, Елбасының
алдында ӛлең айтыпты. Президент әуелі ақынға Біржан салдың
"Теміртасын" айтқызып, содан кейін: "Мына ағаң– Премьер-Министр

Әкежан Қажыгелдин, Кӛкшетауға тҧңғыш келіп отыр, мына ағаң –
КНБ-ның бастығы, генерал-лейтанант Сәт Тоқпақбаев. Бҧл кісілерге
қош келдің деп, бірдеңе айтпайсың ба?!"- депті. Сонда ақын былай
деген екен:

Қҧдайым кез қылсын деп жақсы кезде,
Сӛйлейін бҧрылмастан басқа сӛзге
Айтамын қош келдің деп ағаларға
Қош келдің, Кӛкшетауға патша жезде!

Орындайын бҧлжытпай,
Президенттің жарлығын,
Премьер-министр кӛрсетсін
Елімізге нарлығын,

Ағалар, жеңіп шығыңдар,
Заманның мына тарлығын!
Қажыгелдин Әкежан
Премьерлердің ішінде

Жаңадан шыққан жас пері,
Алысқанын жығатын
Дзюдоның мастері,
Сол кҥшіңді халықтың

Қажетіне жҧмсай бер,
Нҧрекеңнің ләшкері!
Премьер аға, ӛзіңе,
Пенсиямызды берсін деп

Сәлем айтты шалдар да,
Папамыздың айлығын,
Жылдамырақ берсін деп,
Сәлем айтты балдар да!

Әрдайым әсем әнге сап жҥрейін,
Дау-шардан аулағырақ ақ жҥрейін,
КНБ бастығымен ойнаймын деп
Мен осы бір бәлеге қап жҥрмейін!

Айналайын, Сәт аға,
Ақындармен алыспай,
Атаның жолын жалғай бер,
Тәй-тәй басқан қазақтың

Мемлекетін қажымай
Жауларынан қорғай бер!

Қарсы алды ӛздеріңді Кӛкше жері,
Оқжетпес, Бурабай мен сексен кӛлі,
Аман бол, ел басқарған ағаларым,
Жақсылыққа бастар деп, ӛздеріңе

1996 жылдың шілде айында Қазақстан президенті Нҧрсҧлтан
Назарбаев,
Ӛзбекстан
президенті

Ислам
Каримов,
Қырғызстан
президенті Асқар Ақаев Кӛкшетауда бас қосты. Ҥш президенттің

Нҧреке, қҧтты болсын ер жасы – елу алты,
Ӛркендеп туҒан елмен бірге шалқы!
Сіздерге ақ тілегін қосып отыр
Бір туған қазақ, қырғыз, ӛзбек халқы!

Ислам аға, қош келдің
Алдыңнан шықтым әкалап,
Ордалы он сан ӛзбекті
Ту астына жидырдың,

Бір арнаға сидырдың,
Ҧры менен қарыны
Бір жарлықпен тидырдың!
Ӛзбек, қазақ, қырғызға

Қҧрметті ағаң Асекең,
Ел қырғыздың басы екен,
Қош келдің Кӛкше жеріне,
Сҧлу сексен кӛліне,

Ӛз еліңдей жарасып,
Шыға бер, аға, әрдайым,
Дархан қазақ тӛріне!!!

Қазақ, қырғыз, ӛзбегім – туған бауыр,
Бӛтен бе сіздің қышлақ, біздің ауыл?!
Тҧтасып, бір-біріңе пана болып,
Тҧрыңдар, аннан-мыннан соқса дауыл,

Ҧрпағым, бӛлінбе деп жатқан шығар
Ташкенде Тӛле би мен Шайхантауыр!

Бар әлемнің алдында
Жарқырай берсін жҥздерің,
Ҧзағынан болсын алдыңда
Бҧдан да жақсы кездерің,

Қол ҧстасып жасай бер
Қазақ, қырғыз, ӛзбегім!!!

Президенттер ақынға алғыс айтыпты. Ислам Каримов ҧшып
тҧрып, Баянғалиды қҧшақтап: "Тошкенге келиң!"- деп, қонаққа
шақырыпты.

Қош келдіңіз еліме
Аты аңызға айналған
Қаһарман батыр, қолбасы,
Сағадаттай батырды

Тӛбесінен тҥссе де
Жеңе алмаған фашистің
Снаряд пен бомбасы,
Жетпістен жасы асса да

Қылшылдаған капитан
Секілді тҥр мен тҧлғасы,
Қаһарманның балдары
Әкенің жолын жалғашы,

Айналайын ақ жеңге,
Сәкеңді жақсы бақ, жеңге,
Оңай емес болу да
Қолбасының жолдасы,

Біле білсек Сағадат
Бӛгенбай мен Қабанбай
Батырлардың жалғасы,
Тҧғырдан таймай сардарым,

Сарбазды сапқа тҧрғызып,
Қазақтың елін қорғашы!

Бар қазақ ҥлгі алады, жауға шапқан,
Бауыржан, Мәлік, Қасым, Сағадаттан,
Сағадат жастайынан от-жалын боп,
Бата мен алғыс алған жамағаттан,

Қара нардай қаһарман ҧлым бар деп,
Қазағым, ай-әлемге жырла, мақтан,
Ҧланның ҥміті кӛп, жетпісінде
Жігіттей жарқыраған азаматтан,

Сызды окопта саспаған сардар аға,
Қаштың ба Степнякта сквозняктан!-
дегенде қонақтар ду кҥліпті.

Қан майданда жҥргенде
Сағадат батыр капитан
Бейбіт кҥнді аңсаған,
Сол кҥнге жетпей арманда

Қҧрбан боп кетті қанша адам,
Кӛрсе де соны мойымай
Ротасын бастап "уралап"
Жеңіске батыр жол салған,

Кешіп ӛтіп Висланы
Қуып шығып фашисті
Самогон ішкен Польшадан!
Қас дҧшпанды талқандап

Жойғанша кӛзін қоршаған
Сағадат батыр,генерал
Қорғаныс пен әскерін.
Тапсырып отыр ел саған!!!

Қашан да жақсы сӛзді жырлағам-ды,
Біреулер оны ҧнатпай сҧрланады,
Манастың тойына мен аттанарда
Сӛмкемді машинадан ҧрлап алды.

Дәм жазса, жақсылықпен кездесерміз,
Сыйласып, әзілдесіп сӛйлесерміз,
Ақынды ешкім қорғайтын тҥрі жоқ-ау,
Беу, Сәке, ӛзімді-ӛзім қорғау ҥшін,

Ассаламуғалейкҥм, Иманғали,
Кӛкшеге идеолог жиған Ғали,
Аспаннан самолеті тҥспей қойып,
Бензинді бҧлт ішінде қҧйған Ғали,

Иманғали келген соң Кӛкшетауға
Қарсы алды ӛлеңдетіп Баянғали.

Қорқып едік, Имеке,
Бҧл жиналыс Кӛкшеде
Болмай кетер ме екен деп,
Самолетің біржола

Қонбай кетер ме екен деп,
Иманды екен атың да,
Иманды болсын затың да,
Қызметіңіз қҧтты боп

Одан кейін Вице-Премьер әрі әділет министрі Нағашыбай
Шәйкеновке бҧрылып:

Ассаламуғалейкҥм, Нағашыбай,
Еңбегің сіңе берсін алашыңа-ай,
Тҧрасың экраннан закон соғып,
Қоясың шалдармен де таласып-ай,

Қайтесің сол шалдармен кӛп таласып,
Жҥрсеңші алашыңмен жарасып-ай!-

Айналайын, Бірғаным,
Арналсын сізге жырларым,
Спортсмен министр
Келген кезде, қарашы,

Менің дағы рекордсмен
Болғым келіп тҧрғанын,
Жастарына қазақтың
Таныта бер әлемнің

Ойы менен қырларын,
Спорттың сансыз сырларын,
Еліңе еңбек етуден
Қажымағын, тынбағын,

Тоқталайын осымен,
Әйтпесе, менің, байқаймын,
Бірғанымды келіп тҧр,
Кҥндіз-тҥні жырлағым!-

депті әзілдеп.
Президент
аппаратының
жауапты

қызметкері
Оралбай
Әбдікәрімовке арнап:

Айтайын жақсы тілекті,
Орекеңдей ағаға,
Қолындағы билігін
Жҧмсасын ізгі шараға,

Пана болсын Орекең,
Мына қиын заманда
Қысылып тҧрған далаға,
Жҥдеген ата-анаға,

Қамқор болсын балаға,
Ізгілік қҧйсын санаға,
Айтпасақ оны бола ма?
Ӛкпелеп қалса аппарат

Ҥкімет қалар далада!-
деген екен. Ақынның ӛнеріне риза болған басшылар қол соғып,
алғыс айтыпты.

Ғафу Қайырбеков ағамыз Бәдеш жеңгемізбен жылда Кӛкшетауға
келіп демалады екен. Бір жолы сәлем бере барғанында Баянғали ақын
ағасына:

Жырлары ҧялаған ел ішіне,
Кӛз жетпес қҧлашы мен ӛрісіне,
Әзілдеп айтып кеткен әрбір сӛзі
Айналған кең даланың кенішіне,

Сәлем бердік Оқжетпес – Олимптегі
Ойлы ӛлең, ӛткір сӛздің Зевсіне!!!- деген екен.

Жҥректің табар дауасын,
Табиғат деген ең шебер,
Туған жер жҧпар ауасын
Жҧтып бір қайтқың келсе егер.

Жол болсын дейміз Баянжан
Жырларың жатсын жосылып,
Даусыңнан сенің оянған
Қазақ пен қырғыз қосылып.

Қызметке адам қонақ қой,
Кӛңілің кӛлдей, мәрт жаның,
Қырғызға кетпей, жӛн-ақ қой,
Кӛкшеге қарай тартқаның!

Емессің кӛңіл қалдырған,
Жеріңдей туған дархансың,
Сексен кӛл сенің алдыңнан
Сексен қыз болып қарсы алсын.

Кӛкшенің биік қҧздары,
Сол қҧздай біз де қайсармыз,
Сағынған кезде біз дағы,
Кӛкшеге барып қайтармыз.

Тілектес іні, жақсы аға,
Жемісін жырдың терерсің,
Сағынтқан кезде астана,
Ӛзің де жетіп келерсің!

Ақын ағасы Ғафу Қайырбеков "Жҧлдыздың" атынан, бҥкіл ақын-
жазушылардың, Алматының атынан арнаған ӛлеңін оқып беріпті:

Баян – сапар
(Інім Б.Әлімжановқа)

«Жҧлдыздың» кенжетайы, сҥйкімдісі,
Мың кҥнге азық болған бір кҥнгі ісі,
Жан-жағын дауылдатқан, дабыл қаққан
Келгенде қыранға ҧқсап сілкінгісі.

Шабыттың шын перзенті, қол баласы,
Ежелгі жҥйріктердің олжаласы,
Қызметке туған жерге шектің сапар
Қолдасын жолдың пірі, жол данасы.

Кӛзіңде жарқыраған болашағың,
Алдыңда болар шағың,толар шағың,
Қалықта аспан жердің арасында
Тҧрмыста саз кешпесін толарсағың!

Рахмет «Жҧлдызға» еткен еңбегіңе,
Жҧлдыздай шыға бер сен ел кӛгіне,
Оранып мауқыңды бас бала қыран
Кӛк майса Кӛкшетаудың жӛргегіне!

Даланың данышпаны, ол да ағасы,
Қазақтың ортасында мол бағасы,
Кӛкшеге қанат болып алып ҧшсын
«Жҧлдыздың» жырмен жазған жолдамасы!

Әрине, сендей жанды кӛз қия ма
Ҧқсаған бойы биік боз қияға,

Махаббат, шапағатты қатар жинап
Қайтарсың аман-есен ӛз ҧяңа!

2007 жылы Кӛкшетауда,Бурабайда қазақ-қырғыз парламенттері
бас қосады. Қазақстан Мәжілісінің тӛрағасы Орал Мҧхамеджанов
бастаған он ҥш депутат пен Қырғызстан Жоғарғы Кеңесінің тӛрағасы
Марат Сҧлтанов бастаған он ҥш қырғыз депутатының кездесуіне сол

кездегі Ақмола облысының әкімі Мәжит Есенбаев Баянғалиды арнайы
шақырып, сӛз сӛйлеп беруін ӛтінеді. Сонда ақын:

Қырғызды бала кҥннен білетінбіз,
Бірге ойнап, Кӛкшетауда,кҥлетінбіз,
Мемлекет екендігін білмейтінбіз
Қазақтың руы ғой деп жҥретінбіз!

Қырғыздар Омбы барды, Ҥркіт асты,
Неліктен Ыстықкӛлден ҥркіп қашты?
Сібірдің сақылдаған аязында
Сауда ғып, сықырлатып кҥртік басты,

Жырларын ер Манастың ҧғар ма екен,
Вагонда ӛскен балдар ҥрпек басты,
Жағдайын жақсартпай ма сол халықтың
Тоқтатып басшыларың тақ таласты,

Жоқ әлде Енисейден іздеп жҥр ме,
Қырғыздың атын жазған тҥркі тасты?!

Ежелден қырғыз аты тасқа тҥскен
Оқыдық Орхондағы ескерткіштен,
Одан да он ғасырдай бҧрынырақ
Арғын, Керей, Ҥйсіндер хатқа тҥскен!

Тастардан қырғыз атын таптырдыңыз
Шаттанып, кӛкке қалпақ лақтырдыңыз,

Қазақтың аты жоқ деп ол тастарда
Келеді ағамын деп мат қылғыңыз,
Қырғыздың атын қашап тасқа жазған
Біз қазақ сол тастардың авторымыз!

Айналайын қырғызым,
Ӛзіме тартқан тҥрің бар,
Ерке бала сияқты
Тәп-тәтті болған тілің бар,

Теңдесі жоқ әлемде
Телегей теңіз жырың бар,
Байтақ жатқан қазаққа
Ағаңдай кӛріп еркеле,

Ініңдей кӛріп еркеле,
Он сегіз мың ғаламда
Еркелігіңді кӛтерер
Қазақтан басқа кімің бар!?

Жазушылар Одағы ҥйінің астыңғы қабатындағы "Қаламгер"
дәмханасында әдебиет сыншысы, марқҧм Тӛлеген Тоқбергенов
Баянғалимен кездесіп қалады. Ол кезде Баянғалидың "Жҧлдыз"
журналына жҧмысқа жаңа тҧрған уақыты екен. Сонда Тӛлеген

қарлығып шығатын дауысымен Баянғалиға: "Әй, "Жҧлдызға" келдің...
"Жҧлдызға" келдің... Енді артыңды қысып жҥр!"- депті, иығынан
жҧдырығымен қойғылап тҧрып.
Баянғали ағасына қарап: "Ойбай, Тӛке-ау, жерде қыспаған артты

Қырымбет ауылында ақын Шәкен Отызбаевтың 100 жылдық тойы
болғанда аудандық тҧтынушылар одағы, шаруашылық басшылары \бәрі
орыс екен\ тік тҥрегеп қызмет жасап, қонақтарға қҧрмет кӛрсетеді.
Сӛздің бір орайы келгенде Баянғали:

Рахмет, той жасаған қарауылға,
Қарауыл ҥлгі болсын бар ауылға,
Қарауыл атасына той жасап еді,
Сары ауыл тҧрған жоқ па караулда!- деген екен.

Сыйынып жаратушы бір қҧдайға,
Хош келдің теңдесі жоқ Бурабайға,
Жерінен пайғамбардың сәлем әкеп,
Рахмет, қҧрмет қылсаң Абылайға!

Жолына тосқауыл боп ҧшынғанның,
Дҧрыс қой, достық қолды ҧсынғаның,
Сыйласып, ынтымақпен ӛсе берсін,
Баласы ғаламдағы мҧсылманның!

Ақынның бҧдан да басқа әзілдеп айтқан біраз ӛлеңдерін экология
министрі Серікбек Дәукеев мәртебелі мейманға ағылшын тілінде
аударып беріпті. Аттанарда ақынға ризашылық білдіріп, "Шҥкрән!"
("Рахмет!") деп қолын алған шейх бір мың швейцар франкін сыйлаған

1995 жылы Еңбекшілдер ауданының тарихында тҧңғыш мешіт
ашылып, оған Ғабдісәләм қажының (халық Әбсәләм қажы дейді) есімі
берілді. Дҧға оқылып, жиын тараған соң, дастархан басында ӛлең
айтқан Баянғали мешіт ашуға ҧйтқы болған азаматтарға ризашылын

білдіре келіп, Шортан қаласының әкімі Владимир Боргульге былай
депті:

Рахмет, болса дағы діні басқа,
Мешітке келген Боргуль дәу қҧрдасқа,
Мҧса, Кәшӛн, Мҧқашқа алып барып,
Піштіртсек – болар еді нағыз қасқа!

Осы жиында "Васильковка тау-кен байыту комбинаты" Ашық
акционерлік қоғамының президенті, Әбсәләм қажының немересі Хасен
жаңа мешітке кілем сыйлаған екен. Баянғали ол кісіге:

Президент Қасекеңмен бір елденбіз,
Киелі Біржан жатқан бір жерденбіз,
Жол басы, ӛмір басы – Бҧлақ басы
Ауылының кемпір-шалын бір кӛргенбіз,

Бҧлақтың бал суынан қанып ішіп,
Доп қуып, қыр астында жҥгіргенбіз,
Қиялмен кӛкте жҥзіп, жҧлдыз санап,
Жан-жаққа арман қуып жӛнелгенбіз!

Қасеке, хақтың жолын тҧтынғайсыз,
Ізгі болсаң, ӛмірде ҧтылмайсыз,
Әбсәләм қажы атаңның мешітінен,
Бірақ та бір кілеммен қҧтылмайсыз!

Жаяу жҥр ӛңшең молда шалдарыңыз,
Жағдайын олардың да аңғарыңыз,
Шамалап, Васильковтың бар алтынын
Жолына ізгіліктің аударыңыз!- депті.

Ақын інісінің сӛзіне риза болған Қасекең: "Реті келгенде, болады,
болады!"- деген екен.

Металлурггтер кҥнінде (Теміртау, шілде, 1992 ж.) бір киіз ҥйде
Баянғали Айман Мҧсақожаевамен жҥздеседі. Дастархан басында:
"Ақын неге ҥндемейді?"- депті әйгілі скрипкашы. Сонда Баянғали:

Кім десем мына сҧлу – Айман екен,
Әлемге қазақ атын жайған екен,
Дҥниені кӛркейтіп кҥйіменен
Кҥлімдеген қыз жайлы ойға кетем,

Әні мен сәні ғажап ҥйлескен жан
Кҥннен бе екен, жоқ әлде айдан ба екен?!
Айманымды әйбәттап барады деп
Жанындағы жолдасы қызғанып қап,

Сорымыз Теміртауда қайнар ма екен?!- деп әзілдеп, отырған
меймандарға біраз ӛлең шығарыпты. Қоштасарда Айман Баянғалиға
алғыс айтып, ризашылық сезімін білдірген екен.

Емес бҧл қҧр жиналып ет жегендік,
Ойласаң – ата жолын ескергендік,
Қазақтың дастарханы болмаса егер,
Алыстап ағайыннан кетер ме едік?

Ҥйіне стоматологтың келгеннен соң,
Шҧқылап тісімізді еркеледік,
Стоматолог болғаныңа шҥкіршілік,
Гинеколог болғанда нетер едік!- деген екен.

Біржансыз әннің оты жағылмайды,
Ақансыз сӛз арнасы табылмайды,
Кӛкшенің ел мен жері аман болса,
Дарынды талай жастар жалындайды,

Кӛкшетау облысын жауып тынды-ау,
Ҧмытып Кенесары, Абылайды,
Ағалар Кӛкшетауды жауып тастап,

Ҧялмай Бурабайда дамылдайды,
Облыстық әкімшілік таратылып
Бытырап бастықтары қашқанымен,
Тҧрғанда Ақан, Біржан асқақ әні

Сайлауға ертең халық барып тҧрсын,
Қағазын Қайрекеңе салып тҧрсын,
Сенатор парламентте ел жағдайын
Айтқанда жалтақтамай ағып тҧрсын,

Әйтеуір адал жігіт кӛрінеді,
Артында сҥйеу болып халық тҧрсын,
Әйтпесе велосипед ала алмаған
Қайрекең бізді қайдан қарық қылсын!

Ас беріп Кенесары-Наурызбайға,
Ҧрандап, Абылайлап халық тҧрған,
Қайтарда біздің елдің басшылары
Басына "Кирзуханың" барып тҧрған,

Біз сені алақанға саламыз деп
Арқамнан Қызыр ағам қағып тҧрған,
Ляпота райсоветің хан Кене ҥшін
Жҥз грамм тас ҥстінде алып тҧрған,

Мына орыс қҧлап кетсе сӛз болат деп,
Сансызбай әр қимылын бағып тҧрған,
Машина бір жҧмада болады деп
Қайрат пен Василиің қарық қылған,

Жыл ӛтті жҧма тҥгілі, машина жоқ,
Екеуі суайт екен барып тҧрған!- деген екен.

Содан аудан әкімі Қызыр Жҧмабаев, Баймырза шаруашылығының
басшысы Есімбек Махметов, ауылдың әкімі Амандық Ахметов, атақты
бригадир Қазыбек Смағҧловтың демеушілігімен 1993 жылы ақынға
қызмет машинасы – жаңа "Жигули" алып беріпті.

Ертіп алып қасына,
Жеті-сегіз далбайын,
Кеп тҧратын айтысқа
Оңды-ақ еді Шалбайым!

Бішкекте, "Ақтаңдай-93" айтысында қырғыз ақынымен айтысып
отырып, Баянғали сӛздің бір реті келгенде былай деген екен:

Қазақ пенен қырғызды,
Жеңе алмаған жаулары
Мылтық, қару-жарақпен,
Тҥбімізге жетпесін

Жазушы Рақымжан Отарбаев Бішкектегі қазақ елшілігінде атташе
болып қызмет істеп жҥргенде Манастың мың жылдық тойына барған
Баянғали досына былай деп әзілдепті:

Рақымжандар – біртуар,
Бітеді ондай ҧл кімге?!
Қошқарбаев от кеше,
Берлинді алса бір кезде,

Отарбаев – атташе,
Бішкекті алды бҧл кҥнде!

1984 жылдан бері айтысқа қатысып келе жатқан Баянаали тек қана
1991 жылы, елу сегізінші рет айтысқанда (Зайсанда) тҧңғыш рет ат
мініпті. Сонда:

Болған соң басымда ми, жҥрегімде от,
Әрқашан толғанамын ҧлы елім деп,
Ҧлы елім маған міне ат мінгізді,
Қашанғы Баян жаяу жҥреді деп!

Рахаты қандайлығын сҥйрелгеннің
Білмеймін, ӛйткені ӛзім сҥйрелмедім,
Қҧрметтеп, ат мінгізіп жатырсыздар,
Негізі жаяу жҥріп ҥйренгенмін!- деген екен.

Басымды туған елге иіп алдым,
Кӛңілге талай сырды тҥйіп алдым,
Саусағын ҧстатпаймын деген қызды,
Ҥкісін сылтау қылып сҥйіп алдым!- деген екен. Сол ҥкіні Баянғали

Степняк қаласында ӛткен ақындармен кездесуде бҥгінгі табиғат
жӛнінде жырлаңыздар деген жҧртшылықтың тілегіне орай Баянғали
былай деген екен: (Аудандық "Ауыл ӛмірі" газетінен, 30 қыркҥйек,
1992 ж.)

Бҥгінде Жӛкей кӛлі ылайланды,
Аруағы Ақан, Біржан былай қалды,
Тҥбінде келер ҧрпақ, ағайындар,
Біздерден кӛлдің қҧнын сҧрайды әлі!

Бҧл сӛзді кӛрініп тҧр ҧнатқаның,
Жӛкейдің аршу керек бҧлақтарын,
Жӛкейді тап-таза ғып алу ҥшін,
Талайдың ашу керек қҧлақтарын,

Лайлаған осы кӛлді бастықтарды
Жӛкейдің лай суына малып-малып,
Шіркін-ай, алар ма еді бҧрап бәрін!

Бір жолы Баянғалиға сатирик ақын Кӛпен Әмірбековтың немере
туысы әрі қҧрдасы, фототілші Берсінбек Сәрсенов: "Кӛпенді сабап
берсең, бір коньяк қоямын",- депті.
Баянғали: "Кӛпен екі коньяк қойса қайтем?"- деген екен.

Жҥрем десе қашан да жолға дайын,
Мінем десе "Жигули", "Волга" дайын,
Қорғаннан екі кәлӛш әқолына ҧстап,
Кешкісін жаяу кепті Молдабайым!- депті.

"Кеңащының" газовигі болып істейтін Молдабай мҧрынды кісі
екен. Біраз уақыт ӛткен соң Омбыға газ әкелуге барып, шаруасын
жартылай бітіріп, оны-мҧны алуға ақшасы болмай, жҥдеңкіреп келсе
керек. Сонда Баянғали ағасына:

Қорғаннан келдің қомпиып,
Омбыдан келдің омпиып,
Қоңқиып аға, жҥре бер,
Сатулы мына заманда

Аудандық « Қазақ тілі" қоғамының Болат Бекенов бастаған
қызметкерлері бір жағы творчестволық кеш ӛткізу, бір жағы "Қазақ
тілі" қоғамына қаржы жинау мақсатымен ХХІІІ партсъезд атындағы
совхоз орталығы Баймырзаға Баянғалиды алып барады. Біраз әңгіме,

Ағайын, ажарыңды кӛріп тҧрмыз,
Бар ғой деп азаматтар сеніп тҧрмыз,

"Қазақ тілі" қоғамына ақша сҧрап,
Алдыңа тӛрт қайыршы келіп тҧрмыз!

Ағамыз Болат деген бас қайыршы,
Қасында Тӛлеу деген жас қайыршы,
Бҥгінгі "Қазақ тілі" қоғамдары
Ӛмірі тоймайтҧғын аш қайыршы!

Кӛп шаруа болмай тҧр ғой ойдағыдай,
Жҥрміз-ау жол іздеумен толғанып-ай,
"Қазақ тілі" қоғамдарын ӛз жерінде
Дариға-ай, қайыршы ғып қойғанын-ай!

Бҧл сӛзге әрі кҥліп, әрі кҥрсінген совхоз директоры Есімбек
Махметов, селолық совет тӛрағасы Амандық Ахметов, бас зоотехник
Кеңес Мҧқатов ақылдасып келіп, "Қазақ тілі" қоғамына бес мың сом
ақша аударыпты. Сонда Баянғали:

Совхоздың директоры Махметов,
Селсебет тӛрағасы Ахметов,
Аудандық «Қазақ тілі" қоғамына
Аударды бес мың теңге рахым етіп!- деген екен.

"Жҧлдыз" журналына Баянғалидың "Қиқыматтың қиссасы" атты
повесі шыққанда журналист Кәрібай Мҧсырманов ақынның ҥйіне
телефон соғып, қҧттықтапты. Ол кезде Баянғали "Кӛкшетау правдасы"
газетінің меншікті тілшісі, ал Кәрібай газеттің ауыл шаруашылығы

бӛлімінің меңгерушісі болса керек. Тағы да жҧмыс бабымен мазалап,
мақала сҧрайды-ау деген інісінің жҥрек жарды жылы сӛздеріне разы
боп кеткен ақын:

Айналдым, Кәрібайым Мҧсырманов,
Бҧл дағы достық қолды ҧсынғандық,
Келгелі Кӛкшетауға Алматыдан
Кӛрдім-ау сенен тҧңғыш мҧсылмандық!- деген екен.

Баянғали Алматыда тҧрған кезінде жоғарғы партия мектебінде
оқып жатқан курстасы Болат Дәулетовке қонаққа барады. Ойнап-кҥліп

отырғанда бір жартыны бітіріп, Болат екіншісін қояды дастарханға.
Босаған шыныны әкете бергенінде Баянғали оны сәл бӛгеп, былай
деген екен:

Алдыма келіп қапты қос бӛтелке,
Бірі толық, ал бірі бос бӛтелке,
Барыңды сарқып алдық ішіңдегі
Ал, енді, айналайын, қош бӛтелке,

Артыңнан мынаны да жібереміз
Ҧзап кетпей, ән жерде тос бӛтелке!

Ақынның әзіліне риза болған жігіттер қос бӛтелкеге бес бӛтелке
қосып, әбден тойлаған екен.

Қалиасқар Әйткенов "Кеңащыға" директор болып келгенде Мамау
Әубәкіров ақсақалдың ҥйінде Баянғалимен бірге қонақта болыпты.
Ақын директорды қҧттықтап, былай деген екен:
Қалиасқар шыныменен асқар ма екен,

Ауылды бір биікке бастар ма екен,
Тері де, жері де ащы Кеңащыны
Қҧлатып біржолата тастар ма екен?!
Шынында да, кӛп жылдан соң совхоздар жабылып, Қалекең

Арықбалық ауданында Жҧмағали Саинның 80 жылдығы болады.
Ауатком тӛрағасы М.Шәйкенов ҧзын бойлы, ірі денелі адам болса
керек.

Бҧл аудан кәдімгі Арықбалық екен,
Қонақжай, ӛзі еңбекқор халық екен,
Ауданы арық балық болғанымен
Бастығы кит секілді алып екен!- депті Баянғали.

Еңбекшілдер ауданы әкімінің орынбасары Сансызбай Балтабеков
Баянғалимен әзілдесе береді екен. Бір кҥні бір тойда Баянғалиға:

орынбасары Сансызбай Балтабеков. Ӛзі елуге келсе де, шашында бір
тал ақ жоқ екен.

Осы заманның Балуан Шолағы, жылқышы Ӛзаман Исатаев туралы
деректі фильмге материал жинауға Жаңарқаға барғанда, Баянғали
Сәкен Сейфуллин атындағы совхозда механизатор, спорт шебері
Ғазиздің ҥйінде ӛңкей балуандармен бірге қонақта болады. Ойнап-

сыртқа шықпақ болып, аяқ киімінің бауын байлап жатқан ақынға ҥй
иесінің зайыбы: "Қайным-ау, жҧрттың бәріне суырып шығарып
жатырсың, бізге де суырып шығармайсың ба?"- депті әзілдеп. Сонда
Баянғали:

Суырып салуға мен ойланбағам,
Ӛкпелеп қалмас па екен қайран ағам,
Суыр-суыр дейсің де еш қоймайсың,
Жеңеше-ау, суырғанда қайда салам?- деген екен.

Қҧдағи ром беріп ед лайық кӛріп,
Қалмасын бҧл сӛзімді айып кӛріп,
Қазеке, осы ромды неғыласыз
Қызылсары қҧдағи ром емес пе,

Сора бер болпылдатып, кәйіп болып,
Қҧдағи ҧйқысырап аунап кетсе
Бір кҥні кете кӛрме майып болып!

Ал, қҧда, таласуың жӛн бола ма,
Сапура ана болған он балаға,
Сары алтындай он бала тауып берген
Сапурадан артық сізге ром бола ма?- деген екен.

Қосағамыз дегенде Қосағамыз,
Ӛзіңді қашан келсең хош аламыз,
Жаман ГАИ жолықса тырқиямыз,
Жақсы ГАИ жолықса бес аламыз.

Мына жер оңға қарай бҧратын жер,
Мына жер солға қарай бҧратын жер,
Қай жаққа барарыңды білмей тҧрсаң,
Артыңа ГАИ таяқ тығатын жер,

Сол жерден есі шыққан ақындарды
Жақсылар сҥйеп алып шығатын жер!- деген екен. Ақынның сӛзіне
риза болған майор куәлігін жазып беріпті.

Ауыл бар біздің елде Сәуле деген,
Толған кҥй, толған аңыз, толған ӛлең,
Әр ҥйі, әр кӛшесі бір әнсәмбіл
Сәуленің шӛбіне де қонған ӛлең!

Алдында ағайынның ӛлеңдетем,
Сӛзімді желпілдетем, тереңдетем,
Бағана келген кезде қарсы алдымнан

Жарқырап бір қасқабас шыға келді
Байқаш ағам екен десем Ленин екен!

Байекең Теміртаспен қос қасқабас,
Жӛкей-дӛкей дегенің ҥш қасқабас,
Шәужан мен Бекеновты бҧған қоссаң
Болмай ма осыменен бес қасқабас.

Ескірмес ежелгінің елесіндей
Сӛзіме туған елім сенбесін бе, ей,
Осында Краснофлотқа келе қалсаң,
Қаптаған қасқабастың кӛрмесіндей!

Сӛзімді ағайындар ҧғар деймін,
Кӛңілін шындық сӛзге бҧрар деймін,
Ілініп қабырғаға Ленин атам,
Тҧрудан да шаршаған шығар деймін.

Ағайын, тҥзу жолға оралайық,
Жабыса берсек оған болар айып,
Мазалай бермеңіздер Ленинді де
Оны да пенсияға шығарайық!

Кісіге табынуды бекер деймін,
Табынсаң қасиетің кетер деймін,
Ленинді мазалама, Краснофлотта
Онсыз да қасқабастар жетер деймін!

Ермекті мен ініме балап келгем,
Ауылдас, жақын туыс санап келгем,
Әкесі Зейнолла ағам, қайран ҧстаз,
Біздерге қазақ тілінен сабақ берген.

Сӛйлейміз әр нәрсені салыстырып,
Халқыма жақсыларды таныстырып,
Қазақша сӛйлей бастап Ермек тағы
Жатыр ғой әке жолын жалғастырып.

Жатса да талай-талай пікір шығып,
Шегінуге айналды кҥпіршілік,

Орысша ӛсіп-ӛнген парторгтар
Қайтадан қазақ болса, шҥкіршілік!

Баянғалидың досы Рақымжан Отарбаев Атырауға барарында:
"Мен саған уылдырық әкеп берем!"- депті. Содан Алматыға біраз
кешігіп оралады. Сӛйтсе, уылдырығымен әуежайда милиция ҧстап,
әрең қҧтылған екен. Сонда Баянғали:

Досыңа әкелем деп уылдырық,
Кие жаздап қалдың-ау тҧмылдырық!- деген екен.

1984 жылы жазушы Кемел Тоқаев алпыс жасқа толуына
байланысты Баянғали екеуі Маңғыстауға барады. Бір ауылда Кемелге
қол сағат сыйлайды. Кешке дастархан басында Кемекең әлгі қол
сағатты Баянғалиға байлайды. Сонда ақын:

Кемеке, алпысқа кеп болдың ата,
Ініңе жҧрт алдында бердің бата,
Ерекше тақырыпқа еркін бардың,
Қазақты қҧпиямен шырындата,

Еселі еңбегіңе ел риза,
Прокурор, милиция және ЧеКА,
Ӛлеңді соза беріп неғыламын
Қол сағатқа осы да жетер пока!- деген екен.

Қалеке, бҧл сӛзіңіз нақты ма екен,
Туыстың қҧлағына жақты ма екен?!
Қҧнажын берем дейсіз ағайынға
Соларың биыл дҧрыс қашты ма екен?!

Туысқа қамқор болдың жӛн білгесін,
Қалайша жӛн білгенді ел білмесін,
Қашар сиыр қай уақта бҧзаулайт деп
Артына қҧнажынның телмірмесін.

Сӛзімнің мен барайын қысқасына
Туысты шындап жақын тҧтасың ба?
Қҧнажын берер болсаң ағайынға
Ҥстіне қосып берсейші бҧқасын да!

Кӛкшетау
қаласында
"Темірқазық"
жастар

орталығының
ҧйымдастыруымен ӛткен Абылай ханның 280 жылдығына арналған
айтыста қазылар алқасына хат тҥседі. "Баянғали қып-қызыл мас, оны
сендер неге сахнаға шығарасыңдар?"- деп біреулер жала жауыпты.

Осыны естіген Баянғали сахнаға шыққан соң ӛлеңін былай бастаған
екен:

Арақты мен бір кезде алып ішкем,
Қиялмен әр нәрсеге барып ішкем,
Әлгіндей елін сатқыш жазғыштарды
Дап-дайын закускасы болсыншы деп

Арақты достарыммен кҥліп ішкем,
Мәнісін әр нәрсенің біліп ішкем,
Әлгіндей елін сатқыш жазғыштарды
Ӛкіртіп, дірілдетіп ҧрып ішкем.

Болғанмен кемшілігі зор басымның
Әрдайым адалдардың жолдасымын,
Арақ пен темекіні қатар қойған
Мен қазір Кеңащының молдасымын!

Әкесі Тақан ақсақал қайтыс болғаннан кейін Баянғали қыздары
Қҧралай, Ақмарал мен Ақкенжеге: "Енді сендер мені еркелетіңдер!
Менің әкем жоқ, сендердің әкелерің бар !"- деген екен.

Баянғали жездесі Ӛсербайға шығарған ӛлеңінде былай депті:
Ҥлкен апам Ләйләнің
Ҥйіндегі жездеміз
Ӛсербайды айтпай бола ма?!

Уазигінен тҥсірмей
Кҥні-тҥні тасыған
Тастамай бізді далаға,
Дӛкей бала болдыңыз

Сҥйіндік пен Кҥлшаттай
Қадірлі ата-анаға,
Арқасында апамның
Гҥлмира мен Ӛміртай,

Еркетай мен Ерболдай
Әке болдың балаға,
Мҧхитына спирттің
Батып кетпей аман-сау

Жҥзіп шықтың жағаға,
Қоқаңдасаң апама,
Қаларсың босқа далада!

Тассуда тҧратын Қайыр деген малшы бір дӛкей ӛгізін сатайын
десе, алушы таппай қиналады. Баянғалидың Ҧғыш деген жездесі:

Жездеміз Ҧғыш молда жӛнін білген,
Банкирге делдал болып келіп жҥрген,
Қайырдың машинасын тегін мініп
Степняк – Тассулатып желіп жҥрген,

Талғатқа ӛгізіңді ӛткізем деп
Ӛзінің жҧмысына жегіп жҥрген,
Талғатжан уәдесінен айнып кетіп
Қайрекең алданғанын енді білген,

Қайреке-ай, ӛзіңде де бар-ау енді
Молда менен банкирге сеніп жҥрген,
Қайтейін, қазағымның малшылары-ай,
Малыңды жӛніменен ӛткізе алмай

Кӛкшетауда ауыл шаруашылығы кҥніне арналған ҥлкен жиын
болып, облыстың сол кездегі әкімі Жәнібек Кәрібжанов бас болып,
бҥкіл аудандардың әкімдері, совхоз директорлары қатысады. Сол
жиында ӛлең айтқан Баянғали толғап келіп:

Айтайын дӛкейлердің ортасында,
Ойлаңдар, оңға, солға тартасың ба?
Біз жҥрміз ақын болып, әкім болып,
Халықтың қарапайым арқасында!- деген екен.

"Кеңащы" мектебінде ӛткен кездесуде (1993 жылы) Баянғали:
Әркім-ақ ӛз ауылын алтындайды,
Жырласа, мадақтаса сарқылмайды,
Шыққанда қайқаң етіп Намазғҧлға

Бірде Баянғали қҧдасы Нҥркеннің ҥйінде қонақта болады.
Қҧдағиы Орынтай баласы Серкеннің інісі Шахманға (Ӛмірсерік)
машинаның бір бӛлшегін бермей жҥргенін айтады. Сонда Баянғали:

Баянғалидың бӛлесі Әнуарбек бір кҥні ақынның бір шаруасына
қолғабыс жасаған екен. Риза болған ақын:

Әнуарбек Әленов,
Еңбегің жҥрсін еленіп,
Кӛп қҧрметке бӛленіп,
Сен жҥгірмей кім жҥгіреді,

Қҧдайым бізді жаратқан
Тату-тәтті бӛле ғып!- деген екен.

Ордабасында ҥш баба – Тӛле би, Қазыбек би, Әйтеке билерге ас
бергенде Кӛкшетау делегациясын (облыстық кеңес тӛрағасы Чапай
Әбутәліпов, облыстық мәдениет басқармасының бастығы Кҥміс
Мҧратбекова, халық

ақыны Кӛкен Шәкеев т.б.) қарсы алған Шымкент облысының бір
ауданының әкімі кӛңілденіп жҥріп қызып қалыпты. Дастархан басында
шылымын бҧрқыратып отырып: "Әй, ақын болсаң ӛлең айт, әйтпесе
бізде ақындар жетеді,"- депті.

Алдында қазақ пенен қырғыздардың,
Жырласам, елдің қолын ҧрғызғанмын,
Сен тҥгілі облсовет тӛрағасы
Чапайды да орнынан тҧрғызғанмын.

Азырақ ақылынан алжасып тҧр,
Киелі ҥш бабаға ас бергенде,
Мас болып, шылым сасып, қисалаңдау
Қазақтың әкіміне "жарасып" тҧр!- депті . Сонда әлгі әкім

Дәрігерсің адам ҥшін арпалысқан,
Сендей ҧл сирек туар алты алаштан,
Бҥгінде парасатты әкім болдың
Жақсылар жан-жағыңда анталасқан,

Атқа мініп, дулыға киіп шықсаң
Аумас едің Қобыланды мен Алпамыстан,
Ал қазір осы кҥйде аумай тҧрсың
Кәдімгі кинодағы Фантомастан!- деген екен.

Тӛсіңді тҧрсың, Қанат, босқа қағып,
Сӛзіңді тҧр ғой дҧшпан, дос та бағып,
Ағама бҧл сӛзіңді айтып барсам
Қой тҥгілі кетесің ғой шошқа бағып!

Баянғали Асқар деген қҧдасы әрі қҧрдасымен әзілдесе береді екен.
Бір кҥні Асқардың әйелі Кҥләй екі-ҥш кҥн жол жҥріп келеді. Сонда
ақын Асқардың атынан былай деп ӛлең шығарыпты:

Айналайын, Кҥләйім,
Сағынғаннан жылаймын,
Кҥләй келді дегенде
Ӛз-ӛзімнен қҧлаймын,

Ақылды жеңер кейде сезім дуда,
Айтылмай қалды-ау талай сӛзім тура,
Аруағы Махамбеттің қолдай жҥрсін
Тҥйеңді неғыламын, ӛзім бура!- деген екен.

Бҧл інім ҥйдеген ғой, бҥйдеген ғой,
Айтыста талайларды илеген ғой,
Бірақ та атам қазақ батыр болған
Жауға да ҧйқтап жатқан тимеген ғой!- деген екен.

Ешкіммен жҥрмесем де ӛштесіп мен,
Кей-кейде ӛтпей қалам кӛп тесіктен,
Қҧрылтай айтысына шыға алмадым
Бір дӛкей сызып тастап спесіктен!

Жҥрсек те бабалардың ізіменен
Халықты алалама жҥзіменен,
Ҥкімет спесіктен сызса дағы
Халқымның сызылмайын тізімінен!

Ҧлы Абайдың 150 жылдығына арналған Семейдегі айтыста
Баянғали екі рет айтысып, қарсыластарынан ҧпайы жоғары болғанына
қарамастан,
Қарауылдағы

финалдық
айтысқа
ӛтпей
қалыпты.

Кӛкшетаулықтарды (Кӛкен Шәкеев, мәдениет қызметкері Нҧргҥл
Нҧрмышева) "Таймас-Холстен" атты фирма кҥтіпті. Сонда Баянғали:

Ӛтпей қалдым финалға,
Екі бірдей жеңіспен,
Кімнің оғы тигенін
Кім біледі терістен,

Қҧдайдың кӛзі оң болса
Табылармыз біз әлі
Талай-талай ӛрістен,
Жақсылықпен жасасын

Қҧрметтеген біздерді
"Таймас пенен Холстен"!- деген екен.

Кӛкшетау облыстық айтысында (1989 ж.) Баянғали айыртаулық
Есенбек Ерденовпен айтысып отырып, Ақан серінің басын кӛтеру ісі
тоқтап қалғанын айтып сынайды. Оған қарсыласы: "Бізді қайтіп
сынайсың, ауданың бізден шӛп алып отыр ғой!"- депті. Сонда

Қайтеміз, қойса қҧдай кӛктен бермей,
Шӛпті айтып. отырсайшы ӛктемденбей,
Ақанды айтсам шӛп жаққа бҧрып кеттің,
Болды ма Ақан саған шӛппен бірдей?!-

Еңбекшілдер
ауданының
әкімінің
орынбасары

Сансызбай
Балтабековтың руы қырғыз. Біржан салдың 160 жылдық тойын ӛткізуге
біраз еңбек қылған Сәкең бір кҥні Баянғалиға: "Сенің атаңды
жырлаймын деп шапқылап жатырмын, менің атамды сен қашан

жырлайсың?"- депті. "Е-е, сіздің атаңызды мен он бес жыл бойы
жырлап келемін ғой!"- депті Баянғали, Манасты меңзеп.

Әнші Иран Ілияшев Кӛкшетауда, наурызда Баянғалимен айтысып
отырып, бастықтардан теперіш кӛріп жҥргенін айтқан екен. Сонда
Баянғали:

Бҧл ісің елге мәлім болады де,
Тәртіпке сені халық салады де,
Ақындарға тиіскен барлық бастық
Тарихта поштабай боп қалады де!- депті, бҥкіл обком, горком,

Ҥйінде Сағындықтың ойын-сауық,
Жігіттер қазы жҧтты кӛңілі шауып,
Қазыдан қҧр қалдық деп ӛкпелеме
Таң ата осы қазы, жеңгелерім,

Павлодарда ӛткен Иса Байзақовтың тойында бас бәйгені жас жігіт
алып, дау болады. Сонда ҥшінші орынға ие болған Баянғали былай
деген екен:

Бәйгені біздің қазақ ҧлы іс кӛрген,
Аяғын кейде дау мен ҧрыс кӛрген,
Бас бәйге ап жҧрттың ішін кҥйдіргенше
Дҧрысы ҥшінші боп тыныш жҥрген!

Арақтан елу грамм тастап алып
"Қуырып әкелем" деп тысқа барып,
Жездеміз қонақ ҥйде жҥреді екен,
Қолына жҧмыртқасын ҧстап алып.

Деп едің "балдыз сені бҥгін қырам"
Жездеке болды мҧның стыд, срам
Бір жарым летрге де шамаң келмей,
Алғаның мың екі жҥз елу грамм!

Содан Жарылғасынға "балдызыма сыйлаймын" деп сағат береді.
Баянғали
біраз
ӛлең

айтады.
Қызды-қыздымен,
"балдызымнан
аямаймын, мына сағатымды саған беремін,"- деп, Талғат қолындағы

ҥлкен кӛк сағатын Баянғалиға беріп жатқанда сағат шынысының сынық
екенін кӛріп қалған Баянғали:

Мынауың сағат емес кҥтім кӛрген,
Байқаймын талай жерде бҥтінделген,
Жездеке, берер болсаң бҥтінін бер
Мен саған апайымды бҥтін бергем!- деген екен.

Қостанайда Ілияс Омаровтың 80 жылдық тойын ӛткізгенде
ақындарды Жітіқара ауданы кҥтіп, қонақ қылған екен. Дастарханға
тҥрлі тағамдар мен қосып "Распутин" арағын қойыпты. Сонда ӛлең
айтып отырған Баянғали аудан әкімі Ризван Мағзҧмҧлына қарап:

Реке, "Распутинді" ішіп, ішіп,
Жігіттер распущенный боп кетпесін! - деген екен.

Баянғалидың ағасы Мейрам марқҧмның баласы Бауыржан
қҧдашасы Жанарға ҥйленіпті. Қыздың әкесі Амантайдың ағасы
Ӛсербай Баянғалидың апасы Ләйләні алып отыр. Тойда қарсы қҧда
болған қҧдаларына ӛлең айта келіп, Баянғали былай деген екен:

Бауыржан мен Жанарым,
Бақытты бол, қарағым,
Қҧтты болсын сендердің
Жаңа ӛмірге қадамың,

Қуанышы болыңдар,
Әйгерім, Сәуле қыздар мен
Ғалиядай ананың!
Ӛсіп-ӛніп екеуің

Ел болыңдар бір қауым
Бәйтеректей жайқалған,
Ӛсербай жездем Ләйләні
Қалың малсыз алып еді,

Бауыржан, саған рахмет,
Алып қашып Жанарды
Есемізді қайтарған!!!

Бір кҥні қонақ келгенде Баянғалидың әйелі Әлия: "Қазанға не
саламын?"- деп ақынмен астың жайын ақылдасқан екен. Сонда
Баянғали:

Сандығыңның тҥбіне
Тҥк қоймастан сарқып сал,
Ертең де кҥн бар ғой деп
Ептеп-ептеп тартып сал,

Тҥнде жортқан бӛрідей
Байекеңнің достары,
Байқамай келіп қалар деп
Бір мҥшесін артық сал,

Не салсаң да мықтай сал,
Басты ауыртып қыртпай сал!- деген екен. Содан былай әйелі
ақынның мазасын алмайтын болыпты.

Беу, қыздар, гҥлдей жайнап кӛктейсіңдер,
Әзілдеп бҧл ағаңды ептейсіңдер,
Бәрің де кереметсің, бірақ, бірақ,
Ӛзімнің қатыныма жетпейсіңдер!- деп жҧртты ду

Айналайын, Айдын,
Сҥйдім, қҧшақ жайдым,
Келмей қойды артымнан
Тҥрі қҧрсын деп жҥрмін

Бҧл ӛлең қҧлағына тиген соң Айдын Кӛкшетауға шауып келіпті.
Содан жҧмысқа тҧра алмай біраз жҥріп қалса керек. Тағы да
балдызының атынан бажасына ӛлең шығарыпты:

Әкем Бақыш қой баққан,
Інім Тҧраш ой баққан,
Мен боламын Жаркенттен
Кӛкшетауға әкеліп,

Безработный бай баққан!
Осыдан кейін Айдын әйтеуір жҧмысқа тҧрған екен.

Ақын Шәкен Отызбаевтың 100 жылдығында Баянғали "Кӛкшетау
правдасы" газетінің қызметкері, ақын, жыршы ағасы Жҧмабай
Есекеевпен айтысады (той 1990 жылды» желтоқсанында Чистополье
ауданында, Қырымбетте болды). Сӛздің бір реті келгенде Баянғали

ағасына: "Қазақтың мәдениеті мен тіліне қатысты шараларға обкомың
неге тарылады? Қалалық дӛкейлер ауылдың жағдайына неге кӛңіл
бӛлмейді?"- дей келіп:

Қалалар ауылдарды кӛп басынды,
Жерді ҧмытып, асқаәтап кӛкке асылды,
Ауылым ауызыңа ас салмаса,
Нан қылып шайнар ма едің кӛк тасыңды!- дегенде, Жҧмекең

Монғолға сапар шегіп дабылдадың,
Реті бар оны әйгілеп, дарылдаудың,
Керейдің кӛшін сҥйреп, кҥйеу бала,
Ӛтедің бір ширегін қалың малдың,

Қалжырасаң апамның қолтығына
Кіріп алып екі-ҥш ай дамылдағын!

халық: "Моншамыз нашар, соны бастықтарға ӛлеңмен айтсаңыз,"- деп
ӛтініш білдіреді. Сонда ақын:

Бастықты моншаға алып бару керек,
Жабылып сыпырғышпен сою керек,
Тӛбеден тамшылаған ыстық тамшы
Орловтың жалтыр басын ою керек!- деген

екен. Бҧл сӛзді тѕсінген директор: "Будет баня, будет,"- дей
беріпті, кҥліп.

Бір жолы біреулер Баянғалиға: "Екі әйел алу туралы заңға қалай
қарайсыз?"- деп, сҧрақ қойыпты. Сонда ақын әзіл-шыны аралас былай
деген екен:

Кесір сӛз кімге керек бас қатырған?
Кесектей қараңғыда босқа атылған,
Ешқандай зәкӛніңе қарамастан
Еншалла, тӛрт балам бар қос қатыннан!

Алматыда біреуі,
Балдарымды бағып жҥр,
Балалар да шҥкірлік,
Шетелге де барып жҥр,

Озып жҥлде алып жҥр,
Кӛкшетауда біреуі,
Әкем менен шешемді
Тӛсек тартып қалғанда

Мәпелеп қолдан атқарып,
Отымды тҥзу жағып жҥр,
Ортасында солардың
Ӛлең айтып Байекең

Баянғалиды біреумен шатастырған бір бастық: «Әлгі балық
аулаудың рҧқсат қағазын қашан әпересің?"- депті. "Мен балықтың
емес, халықтың адамымын,"- депті сонда ақын.

Шымкент облысы, Бӛген ауданында Қосжан Мҥсіреповтың 60
жылдығы мен Нҧралы Нысанбайҧлының 135 жылдығына арналған
айтыс болады. Сонда қонақ ақындарды атап-атап президиумға
отырғызып, Баянғалиды ҧмытып, атамай кетеді. Содан ӛлеңнің кезегі

Басқалар сығылысып сыйғанымен,
Кӛкшетау президиумға сыймайды ғой!- деген екен.

Мағрипа мен Кҥмісім,
Роза менен Сҧлушаш,
Қызмет қылып жыр ҥшін,
Ҥндемей-ақ бітірді

Баянғали
Ақтӛбеде
ақтӛбелік
ақын

Айдолла
Жәкешевпен
айтысқанда стадионға жиналған халық ӛз жерлестеріне кӛбірек қол
соғып, қуаттап отырса керек. Сонда Баянғали ӛз кезегінде:

Айдоллаға жерлестері қолын соқса,
Ия, алла, ӛзің жар бол жалғызыңа!- деген екен. Бҧл сӛзге бҥкіл ел
дҥрілдеп, Баянғалиды қолдаған кӛрінеді.

Бір облысқа барғанда Баянғалиға біреулер бір ыңғайсыз сӛздер
айтса керек. Сонда ақын:

Бар шығар дос, дҧшпан да кҥндейтҧғын,
Кейбіреу қадірімді білмейтҧғын,
Бірақ та Кӛкшетауда жҥргенімде
Иті де маған қарап ҥрмейтҧғын!- деген екен.

Бір жиында Баянғали аудандық ішкі істер бӛлімінің бастығына
әзілдеп:

Айналайын, майырым,
Ҧрының қолын қайырдың,
Талай жақсы жігітті
Ҧстап алып, қаматып,

Сонда қасында тҧрған ауданның прокуроры: "Бҧған дҧрыс
болды!"- деп кҥліпті. Ақын оған:

Бҧл ӛлеңнің бер жағы,
Айтылады ар жағы,
Айналайын прокурор,
Сау емессің сен дағы!- деген екен.

Баянғалидың нағашы апасы Кҥлмәрәнің кҥйеуі Болат Қалқышев
кезінде облыстағы су шаруашылығына қатысты жобалау-зерттеу
институтының директоры, жалпақ тілмен айтқанда судың бастығы
болған екен. Бір кҥні пенсиядағы апа-жездесі ақынның ҥйіне келіп,

әңгіме дҥкен қҧрып отырғанда, жездесі ҥйлеріне су есептегіш
қойғанын, оның тиімді екенін айтады. Сонда Баянғали:

Дәу министр Дәукеев,
Еңбегі оның кӛп тҥрлі,
Интеллектуал – зиялы,
Меңгерген жетік шет тілді,

Тоқтар батыр екеуі
Протонға қарсы шеп қҧрды,
Ала жаздай алысты
Жеңемін деп гептилді,

Театрға сәуірде
Ҥй беремін деп тҧрды,

Сҥмбілеге дейін сандалтып,
Әдемі сӛзбен ағамыз,
Ішімізді кептірді,
Секеңе сенген Байекең

Жиырма бірінші ғасырға
Баспанасыз кеп кірді!

Бҧл сӛзге кҥліп жіберген министр: "Жоқ, жиырма бірінші ғасырға
дейін болады!"- депті. Айтқанындай, Мҧратбек Оспанов арқылы 30
желтоқсан кҥні ақынның жаңа ҥй алуына жағдай жасаған екен.

1999 жылдың желтоқсанында "Халық қазынасы – ҥшінші
мыңжылдыққа!"
айдарымен
"Алпамыс

батыр"
жырының
мыңжылдығына
арналып,

Астанада
ӛткізілген
республикалық
жыршылар

фестиваліне
аттанарда
Баянғалиға
"Тыныс"

ашық
акционерлік қоғамының президенті Қайырбек Қҧсайынов демеуші
болып, қаржы бӛліпті. Ол кісінің ағалық ниетіне риза болған ақын
былай деген екен:

Оңына бассын жҧмысың,
Жалынды болсын жҥрісің,
"Тыныстан" кӛмек болған соң,
Ашылып кетті тынысым!

Жамбылдың 150 жылдығына арналған Халықаралық жыршылар
конкурсында
Қырғызстандық
дҥлділ

манасшы
Назарқҧл
Сейдрахмановтан Баянғали:

кеткен Назарқҧл ағасы қҧшақтай алып, «Азамат!» деп, арқасынан
қаққан екен.
Арада жиырма жылдай уақыт ӛткенде, осы әңгімені естіген
қырғыз манасшысы, манасшылар қоғамының тӛрағасы Рысбай Исақов

Бішкекте ӛткен манасшылардың 1-халықаралық фестивалінде:
« Баянғали аға, сіз жер бетіндегі қырғыздан басқа алты миллиард
адамзаттан шықан жалғыз манасшы емессіз бе ?!» - деген екен.

1993 жылы Ақтӛбе облысының Шалқар ауданында Есет
Кӛтібарҧлының 190 жылдығы тойланады. Сол тойда Баянғалимен
айтысқан ақтӛбелік ақын Нҧрлыбек Қалауов:» Қане, Есет пен
Дәрібайды жырлайық»,-дейді. Сонда Баянғали:

Кешегі Есет пенен Дәрібайдың
Атағы әр қашанда өрлей берсін!

Шақырдың осы тойға ақындарды,
Ақындар алдарыңда тақылдады.
Есет пен Дәрібайды мақтау үшін
Алдымен мақтау керек Көтібарды!

Ақындар бөтен сөзді бастап па еді,
Қарсылас тура келсе жасқап па еді?
Білесің, мұғалімім, бір кездерде
Қазақтың зиялы бір оқығаны

Ойлаймын, талай сырым ашылар деп,
Ақындар топ алдында тасынар деп.
Мұқаңның өзі дағы қысым көріп
Жазған ғой Көтібарды Басыбар деп!

Ақынның айтқанынан ой аңдаңдар,
Бауырлар жамандыққа қия алмаңдар.
Айқайлап, мақтан етіп айтыңыздар
Атынан Көтібардың ұялмаңдар!

Тоқтар Әубәкіровтың ғарышқа ұшқанына бір жыл толуына
арналған айтыста \Қарағанды, 1992ж. Қазан айы.\ қарағандылық
Дәулет Сатибековпен айтысып отырып, сөздің бір орайында Баянғали:

Ер едік, көп елжіреп босамайық,
Қайтадан қолдан мүсін қашамайық,
Жабыла мақтап, мақтап президентті
Тағы да культ личность жасамайық! – деген екен.

Келесі бір сөздің ретінде залда отырған батырға арнап Баянғали
былай депті:

Қазаққа құдай өзі берген Тоқтар,
Қайыспай қиындықты жеңген Тоқтар,
Қырандай шүйіліп кеп самолетпен,
Үстіне кеменің дәл мінген Тоқтар,

Қазақты ұнатпайтын Москва да
Амалсыз алтын жұлдыз берген Тоқтар,
Содан соң батырлықпен ғарышқа ұшып
Күнді де бір айналып келген Тоқтар,

Күн нұрын кеудесіне жиып келіп
Шашу ғып туған елге берген Тоқтар,
Мынауың қалай-қалай мақтайды деп
Қысылып, қыздай болып күлген Тоқтар!

Келесі күні финалдық айтыста Қабдыжәлел Сақариямен айтысып
отырғанда, Тоқтар ағамызға қаратып:

Беу, Тоқа, жақсы болды тап келгенің,
Шүкір де құдай мұндай бақ бергенін,
Жарқырап жалғыз келмей, неге ағатай,
Аппақ қып жеңгемізді ап келмедің?!

Генерал,космонавт боп алда тұрсың,
Арманың әрқашан да айға атылсын,
Генерал түгілі маршал боп кетсең де,
Бәрібір жеңгеміздің солдатысың!

Сөзімді ойға салып салмақташы,
Құс көңіл қайда,қалай самғатпақшы,
Генерал, маршалдан да жеңгемізге,
Көнетін смирноға солдат жақсы!

Ақынның айтқанына нану керек,
Қиялмен әрбір іске бару керек,
Генерал,космонавтың әйелінің
Саны да космический болу керек,

Даланы мекендеген он сан ұлттың,
Бәрінен бір-бір қатын алу керек,
Көбейтіп космонавт-қазақтарды,
Жаңадан Байқоңырды салу керек!- деген екен.

Содан кейін сөздің бір орайында батырдың жанында отырған
облыс әкімінің орынбасары Нұралы Бектұрғановқа қаратып, оралман
ақын Қабдыжәлел Сақарияның тұрмыс жағдайына назарын аудара
келіп:

Нұреке, Қабдыжәлелге құнажын бер,
Және де кешіктірмей сразым бер,
Қай уақта қашар сиыр бұзаулайды,
Деп телміртпей біржола буазын бер!- деген екен.

Айтыстан кейін Тоқтар Әубәкіров Баянғалиды құшақтап, алғыс
айтып, өз қолынан ақ боз ат мінгізіпті.

Зиратқа түскен екен тәмам бұзау,
Апырмай, бұлар неткен жаман бұзау,
Академик келгенін қайдан білсін,
Қараңғы, оқымаған надан бұзау!-деген екен.

Жұрт ду күліп, жадырап, ақынның жырларын тыңдапты.
Академик ағасына әзілдеп:

Жабайхан аға,жалықпай,
Ойыңмен сүздің тереңді,
Аристотель, Платон,
Демокрит, Фараби,

Иммануил Кант пенен,
Спиноза, Гегельді,
Маркстен кейін қадалып,
Тексерген сенсің, Жабеке,

Диалектика дегенді,
Орысша да қазақша
Ағыла сөйлеп кеткенде,
Тыңдайды жұрт тамсанып,

Халық қаһарманы, академик Мұхтар Әлиев зайыбымен Степнякқа
келгенде Баянғали бірге болып, қонақтарға арнап біраз өлеңдер
айтыпты. Сонда:

Мұхтар аға, ғұлама,
Қанат жайып ғаламға,
Қаншама шәкірт өсіріп,
Ғылымның салдың жолына,

Мектебің бар өзіңнің,
Танылған оң мен солыңа,
Құтқарып қалдың талайды,
Ажалдың түскен торына,

Жасай бер,аға, өркендеп,
Адамдардың бағына,
Бірақ та бізді құдайым,
Бермесін сенің қолыңа!- деген екен.

Қҧттықтап келді міне ел қасыңа,
Ҥміт пен міндет артып ер басыңа,
Қызаға, қҧдай қолдап әкім болдың,
Абылай, Кенесары ордасына!

Келіп тҧр бҥкіл аудан ӛзіңді іздеп,
Қызырға алғыс, баға береміз деп,
Еңбегің сіңген мына ауданыңды,
Бҥгінде басқарудан дәмелі кӛп,

Ӛзіңіз облысқа ӛскеннен соң,
Орныңа кім келер деп зәреміз жоқ!

Еліңді сҥйсең аға, жҥрегіңмен,
Ел сені тастамайды тілегінен,
Атығай басқарған соң облысты,

Әкімі бҧл ауданның болу керек
Керей мен Қарауылдың біреуінен!

Сақтасын қҧдай сізді іс- қатадан,
Әкімді қоясыз ғой жақсы атадан,
Ӛзіңіз облысты ҧстаған соң,
Әкімді қойып жҥрме басқа атадан!

Ақын ӛлеңін осылай бітіргенде, жиналған халық дҥркірете қол
соғып, кейбір ақсақалдардың кӛзінен жас шығып кетіпті. Содан,
жиналыстың
соңында

Қызыр
Жҧмабаев
елге
рахмет

айтып,
интернационалдық достық жӛнінде сӛз қозғап, бірақ аудан әкімін
тағайындамай, жиналысты бітіріпті. Осыдан біраз уақыт ӛткен соң
Еңбекшілдер ауданының әкімі етіп Кеңес Мҧқатовты \ қарауыл, осы

Кӛкшетау облысының елу жылдығын тойлағанда қҧрметті
қонақтардың ортасында ӛлең айтқан Баянғали сӛздің бір орайында
облыс әкімі Қызыр Жҧмабаевқа :

Мен ӛзі жігітімін Ақсарының,
Алдыңда ӛлең айтып ақтарылдым,
Атығай, қарауылдар әкім болып,
Дҧрыс қой Кӛкшетауды басқаруың,

Бір-екі Ақсарыны алмайсыз ба,
Орнына қасыңдағы кӛп сарының?! – деп әзілдеген екен, облыстық
әкімдікте басқа ҧлт ӛкілдерінің басымдылығын меңзеп.

Шҧбыртпалы Ағыбай батырдың 190 жылдығында Баянғали
жезқазғандық ақын Қуаныш Мақсҧтовпен айтысады. Ол сӛзін тентек
сарымын деп бастаған екен. Сонда Баянғали:

Қалай деп мақтанады мына сары,
Ӛзіне бҧлай деген жарасады,
Бір кезде сары болу моды болған,
Ҧмтылған сарылыққа жҧрттың бәрі,

Мақтанып керегі не сарымын деп,
Дариға-ай, болмаған соң Кенесары!- деген екен.

Ілияс Жансҥгіровтың 100 жылдығына арналған республикалық
айтыста алматылық Оразалы Досбосынов Баянғалиды «жезде» деп,
балдыз жолымен әзілдеуге айналады. Сонда Баянғали:
Бір елдің бетке ҧстаған ақынысың,

Қайтесің балдыз болып кішірейіп!- деген екен. Сӛздің мәнін аңғара
қойған Оразалы салмақты әңгімеге ойысыпты.

«Қазақстан» ҧлттық телеарнасы «Мәңгілік сарыны» айдарымен
халық қазынасы – жыр-термелерді жарыққа шығаруды қолға алып,
алғашқы хабар—«Алпамыс батыр» жырын Қызылорда қаласында
тҥсіріпті. Жҧмыс барысында техникалық себептермен кідіре берген

соң, ренжи бастас керек. Сонда хабардың авторы әрі жҥргізушісі
Баянғали:

пе!? Жер тҥбіне жортып, жеті жыл зынданда жатып, жҥз мың қалмақпн
соғысып, кӛрмеген қорлығы, жеңбеген жауы жоқ. Ал соның ерлігін
жырлап шығуға шаршағанымыз қалай болар екен?!- дегенде, ду кҥліп,
шабыттанған жыршылар таңғы сағат онннан кешкі тоғызға дейін

жылы
Қызылорда
қаласында
ӛткен

республикалық
«Ғасырлар
ҥні»
жыршы-жыраулар

конкурсында
жҥлдегерлердің
сыйлығын облыс әкімі Серікбай Нҧрғисаев тапсырыпты. Қасы қалың,
мҧрты қою әкімнің қолынан екінші жҥлдені алып тҧрып, Баянғали

Барлық адам баласы
Бейбітшілікті сҥйсе екен,
Біздің қазақ ҧлтындай,
Барлық қазақ баласы

Ата жырды сҥйсе екен,
Сыр бойының жҧртындай,
Жҧмыстарың оң болып,
Кҥріштерің мол болсын

Айналайын балалар,
Қҧтты болсын тойларың,
Піштірілген тәтәйің,
Тілеуіңді тілеп тҧр,

Апайың мен атайың,
Тәтәйларың қатайып,
Кӛбейе берсін Жақайым! –деген екен.

Кӛкшетау қаласының қҧрметті азаматы Серікжан Қасымов бір
жолы мәжіліс сайлауына тҥседі. Ол кісіні қолдаушы топтың ҥлкені
Бӛгенбай Жанайдаров кезінде ӛзі басшы қызметте істеген Щучье
ауданын аралап келе жатқанда орман ішіндегі демалыс ҥйіне тіке

тартамыз деп жол нҧсқап отырып, жаңылып Кӛкшетаудың сыртына
шығып кетсе керек. Сонда Баянғали:

Дауысын Серікжанның санай барып,
Ту сыртын Кӛкшетаудың жанай барып,
Тҥбіне қара судың тірелгенде,
Тҧңғиық ойға батты Жанайдаров!

Жол жҥрсең жалықпайсың Бӛкеңменен,
Тартады кейде Бӛкең тӛтеменен,
Тҧп-тура тӛбесінен тҥсемін деп,
Шығады шыр айналып бӛтен жерден!- деген екен.

қонақтарды жетісайлық Мейірбек, Айдар, Болат деген жігіттер
жақсылап қҧрметтеп, сыйлайды.Сонда Баянғали Абайға қарап:

Жетісай деген жер кӛрдім,
Жҥсіп деген ер кӛрдім,
Меніменен ішпейтін
Қандай қызық қазақсың

Деп қиғылық салғанда
Қайтерім білмей сенделдім,
Қазына халқың тҧрғанда,
Қазымырға апарып

Абайжан неден қор болдың?!-деген екен. Ертеңіне ес жиған Жҥсіп
меймандардың алдына келіпті. Сонда ақын осы ӛлеңін:
Жол болсын айтып таңертең,
Жҥсібім енді жӛнделдің!- деп тҥйіндеген екен.

Кӛкшетаудағы демалыс паркінде балалардың тамашалауы ҥшін
ертеде салынған ҥш айдаһардың ҥлкен мҥсінін бір кәсіпкерлер
қиратып, орнына ресторан салыпты. Соны кӛрген Баянғали:

Бір жиында бір шегіртке келіп Баянғалидың киіміне қона
қалғанда,Экология министрі Серікбек Дәукеев:

министр жабылып жеңе алмаған шегірткені енді ӛлең айтып жеңеміз
бе?-деген екен.
\ Жәнібек Кәрібжанов – сол кездегі ауыл шаруашылық
министрі.Сол жылдары шегіртке қаптап, үкіметте үлкен әңгіме

залда отырған облыс әкімі Камалтин Мҧхамеджановқа қарата былай
деген екен:

Ӛрге мҧрты шаншылып,
Ел басқарған азамат,
Кәмекеңді қадірлеп,
Ӛзімсініп Ӛскемен,

Абаш қанша бӛскенмен,
Қарағайдай Камалтин
Әкім болып кӛркейіп,
Ӛсіп шыққан Кӛкшеден!

Алаштың бір ардағы Жайық еді,
Қҧрметке қандай ҥлкен лайық еді,
Тірідей темір ҥйде ӛртегенде
Жаланы мойындамай қалып еді,

Тҥгендеп әдебиет пен тарихыңды,
Қанатын бар қазаққа жайып еді,
Сол Жайыққа бір кӛше бере алмаса
Камалтин ағамызға айып енді!

Ақындар айтқан елдің тілегі әкімнің де ойына дӛп келсе керек,
ҧзамай бір кітапханаға Жайық Бектҧров есімі беріліпті.

Нҧр шашып шәкірттердің санасына,
Жол тартып алыстағы Алашынан,
Жырларын қайнағасы Ізтӛлиннің,
Ӛрттің де алып шыққан арасынан,

Сейтеннің атасына жасағанын,
Қайтарды қҧдай кҥйеу баласынан!- деген екен.

жібересіз-ау осы! – депті.
Сонда ақын:

Аманжолов.- Оның ішінде қазақтың ҧлттық намысын қайрап жазған
бірталай мақалаларым бар!

Шымкенттік кәсіпкер азамат, базардың бастығы, бҧл заманда
терме жазып жҥрген бірден-бір ақын Шалқар Әбішҧлы облыс
әкімшілігімен
бірлесіп,

бірнеше
жылдан
бері
Шымкентте

республикалық «Шалқар термесі» конкурсын ӛткізіп келеді. Ӛз
қаржысын халықтық ӛнерді ӛркендетуден аямаған мәрт ағасына риза
болған Баянғали:

Баянғали жаз кезінде қызып алса, кей-кейде достары Шәймерден
Дәуренов, Масат Беріков, Фазыл Шаухаровты іздеп, тҥнгі автобуспен
Алматыдан Жамбылға кетіп қалады еен. Достары қҧшақ жайып қарсы
алып, мауқы басылған соң:

болып мінесің, таңертең сауығып тҥсесің! Алматыда ысқырып жҥріп
ҧсталып қалсам милиция бҥйтіп мәпелей қоймас еді, сендерге тартып
кеткенім дҧрыс болған екен!- дейтін кӛрінеді.

Жаңадан молда болған бір бір замандастарымыз бір жиында
«әйтуге болмайды, бҥйтуге болмайды «, деп тақуасынып, жҧртқа мән
ҥйрете беріпті.
Сонда Баянғали:

біреу.
Сонда Баянғали:

бір Аллаға тапсырып, емін-еркін ӛмір сҥретін біздің қазақтыкі де
дҧрыс-ау осы!- деген екен.

-Біздің саясат, әдебиет, ӛнер адамдарының бәрі ӛздерін керемет
санайтындары несі?- деп ренжіпті бір жолдасы. Сонда Баянғали:

бейшарамын деуі керек пе? Тек қана солардың бәрі ӛзгелерді
кемсітпей, ӛзінше керемет бола берсе, шын керемет сол болар еді,-
деген екен.
...изм мен сезім

-Абстракционизмге қалай қарайсыз?- деп сҧраған біреулерге
Баянғали:

пен бергі бетке бірдей қазақтың ақыны емессің бе?!- деген екен
Баянғали.

Жақсы, жаманына қарамай, шетелдік мәдениетке кӛзсіз қҧлаған
бір замандасы жӛн-жосықсыз соларды ҥлгі қыла берсе керек. Сонда
Баянғали:

Жҥрісі Тӛлеубектей балпаң болсын,
Кӛңілі Сафуандай дархан болсын,
Қайрат пен Қҧмарбектей ойлы болып,
Айбектей шымыр, ширақ, тарпаң болсын,

Мҧратбектей ісіне мығым болып,
Мҧраттар мен Ерландай маркаң болсын,
Аң атса арттан тиіп, алдан шығып,
Кӛңбай менен Сауандай қартаң болсын!

Жарастай сахнада сәнді болсын,
Ербайдай сӛз ҧғатын дәмді болсын,
Бағлан мен Бақытбектей кӛңілді боп,
Елтай менен Талғаттай әнді болсын,

Балдарың бәріңнің де ӛсіп-ӛніп,
Қызықты ӛмірлерің мәнді болсын!- деген екен.

Дін жолына тҥскен актер Сафуан Шәймерденов кездескеннің
бәріне уағыз айтыңқырай берсе керек. Бірде Баянғали:

Достарың молда, сопы бәрі кілең,
Бір жағыңда Мауляна, кәрі Гҥлен,
Қҧдайым иманыңды кәміл етсе
Солардың бәрінен де Дәрігҥл ем!-деген екен.

\Сафуанның әйелі Дәрігҥл- Мағжан Жҧмабаевпен аталас, қазақы
тәрбие алған, әдепті, момын адам, тӛрт баланың анасы.\

Әртіс Сафуан Шәймерденовтың әкесі Рысбай ақсақал Алматыдан
Кӛкшетауға келеді. Театр директоры Мҧратбек Оспановтың ҥйінде бір
той болып, ҥлкен-кішілер бас қосады. Сонда ӛлең айтқан Баянғали
қҧрдасы Кҥлпаштың шешесі мен Мҧратбектің әкесі Ҥкібай, Рысбай

Беу, апа, шал қылсаңыз Ырысбайды,
Қорада бар шаруаңды тыныштайды,
Қалтаңа пенсиясын салып беріп,
Қай жаққа жҧмсадың деп ҧрыспайды,

Қойыңды кешке дейін бағып, бағып,
Кешке таман ӛзіңді дҧрыстайды!- депті. Сәлден соң ойланып
кеткен апамызға тағы да әзілдеп:

Апамыз кӛзімен жер шҧқылайды,
Ҥндемей, іштей ғана аһылайды,
Кім білсін, Ырекеңе кӛңлі соқпай,
Кӛздей ме тау тҧлғалы Ҥкібайды!?- деп бір кҥлдірген екен.

Облыстық деңгейде жоғары қызметтер атқарған Амангелді
Жақыпбеков бір кҥні Кӛкшетауда Баянғалидың машинасына отырады.
Біраз жҥргесін бір кӛшеден бҧрғызады, бірақ баратын жерін таппай
қалады. Сӛйтсе, жаңылысып басқа жаққа шығып кеткен екен.

Кӛкшетау қаласының әкімі Рәшит Әкімов, Қызылту ауданының
әкімі Есенгелді Кәрібаев, облыстық әкімдіктің аппарат жетекшісі
Қайыргелді Сәрсекеев Баянғалимен тҥйдей қҧрдас екен. Бірнеше ай
ҥлкендігі бар әкімдер ақынға әзілдеп:

дейді
әкімдер. Сонда Баянғали:

Астанада бір ҥлкен ғимараттың қабырғасына\ Момышҧлы,25.\
жазылған «...ық-тҥлік» деген сӛзді кӛрген Баянғали:
Әп-әдемі сӛз еді азық-тҥлік,
Әуелде оны дҧрыс жазып тҧрып,

Артынан тҥсіп қалған екі әріпті
Артына қағар ма еді қазық қылып! – деген екен.

Жаңа
жылда
шаһарлардың
бәрінде

тарсылдатып
аспанға
фейерверк атады емес пе ?
Ертеңіне кҥкірт сасыған қорғасын ауаға қарап тҧрып, Баянғали :

Қазақтың мықты ақыны Дәуітәлі,
Келмей тҧрған сияқты шабыты әлі,
Шабытына шынымен мінген кезде,
Кӛшесі оның біраз шаңытады,

Сол кезде кӛшесіне кіргендердің
Әкесін Дәуітәлі танытады!- дегенде жҧрт ду кҥліп, жадыраған
Дәуітәлі жанжал шығармапты. Содан, той тарқарда облыстық мәдениет
бӛлімінің бастығы Кҥміс Мҧратбекова қҧрметті қонақтарға Кӛкшетау

фарфор заводында жасалған бір-бір ҥлкен, әдемі шәйнек сыйлапты.
Сонда Баянғали:

Аузынан сӛз, басынан ой кетпеген,
Аман бол ағаларым ай беттеген,
Осы той қҧмырамен басталып ед,
Аяғы аяқталды шәйнекпенен! – деген екен.

Той жақсы тарап, алматылықтар аман –сау ҥйлеріне жетеді. Бір
қызығы, қызып жҥрген Дәуітәлі емес, сап-сау жҥрген Сайлаубек
Пернебаев сувенирін сындырып алыпты. Соны естіген ақын:

Шәйнегін сындырып ап Сайлау жездем
Барды екен апайыма қай бетпенен!- деген екен.

Бір топ жас ақын-жазушылар Оспанхан Әубәкіровтың ҥйіне
барыпты. Ол бір Осекеңнің арақты қойып жҥрген кезі екен. Жастарды
жаны қалмай қарсы алып, колбаса турап жатқан Осекеңе Баянғали:

90-жылдардың басында Кӛкшетауға шығармашылық сапармен
келген Қадыр Мырзалиев облыс әкімінің орынбасары Амангелді
Жақыпбековпен бірге Еңбекшілдер ауданына келеді. Ол кезде ауылда
тҧратын Баянғали ағасының алдынан шығады, қонақасы дайындайды.

Демалыс ҥйінде жайылған дастархан басында облыс, аудан басшылары,
жҧртшылық Қадекеңнің әңгімесін тыңдап, арқа-жарқа болады. Бірақ,
қонақасының «авторы» кім екенін айтпайды. Біраздан соң Баянғалиға
жыр айтқызады. Қыза-қыза, біраз толғаған ақын сӛз арасында:

Алатаудан, жасырған қарға бойын,
Алты Алашқа асырған заңғар ойын,
Қадырдай қадірліге қҧрбан болған
Менің де бақытты екен қара қойым! – деген екен.

Содан, бҧлар Мҧхтар ағаларын ортаға алып, әңгімесін тыңдап
тҧрады. Сӛзден сӛз шығып, әңгіме Мҧхаңның айтысып жҥрген
адамдарына ауысады.

сыбағаларын беруге тура келеді! - депті Мҧхаң.
Сонда Баянғали:

біледі ғой, кімге қашан сыйлауды! -деген екен жанында тҧрған
Қорғанбекке.
Ҧшақтағы қҧшақ

1995 жылы Манас эпосының мың жылдығында біраз мемлекеттік
делегациялар Бішкектен Таласқа арнайы «ЯК 40» ҧшағымен шығады.
Мол денелі Әбіш Кекілбаев қатар отырған Баянғалиға:

бола ма? Әйтпесе, мына орындық тарлау екен! –депті.
Сонда Баянғали:

ағалық қҧшағыңызды жайып жатсаңыз, одан қашып мен жынды
болыппын ба!?- деген екен.

1982 жылы «Қиқыматтың хикаялары» атты тҧңғыш кітабы
шыққанда,
Баянғали,
жанында

ақын
Әбубәкір
Қайранов
бар,

«Қаламгер» кафесіне келеді. Ол жерде отырған Асқар Сҥлейменовке
кітабын кӛрсетеді шаттанып. Асекең имек тҧмсығын саумалап қойып,
кітаптың сыртындағы Баянғалидың таңқиып тҥскен суретіне қарап
отырып:

кӛкке кӛтеріп шыға келеді!- депті .
Сонда Баянғали:

Ақын Жарасқан Әбдірашев бір жиында қызыңқырап қалып, біраз
шу шығарса керек. Ертеңіне жанында бірге болған Баянғалидан:

депті.
Сонда Жарасқан:

Ақын Әбубәкір Қайранов Алматыда пропискаға тҧра алмай
қиналып жҥргенде, Жҧматай Жақыпбаев оны ӛз ҥйіне тіркетіп
алмақшы болады. Әй деп, бҥй деп жҥргенде, реті келіңкіремей біраз
уақыт ӛтіп кетсе керек. Бір қызу бас қосуда ӛңшең жазба ақындар

Баянғалиға ӛлең айтқызады. Сонда сӛздің бір ыңғайында Жҧмекеңе:
Ертеңгі бас жазарың қамдандырып,
Жҥргенше мыннан жҧлып, аннан жҧлып,
Әбішті шыныменен інім десең,

Ҥйіңе алмайсың ба заңдандырып!- деген екен. Жҧмекең кҥліп
жіберіп: «Болады, болады!»-дей беріпті.

Жазушылар одағының ҥйінде ақын Иранбек Оразбаев жанынан
сәлем беріп ӛте берген Баянғалиға:

жиен деймін!- деген екен. Олай дейтіні, Иранбек Оразбаев – қылды
қарауыл, заманында аталары Кенесары қолымен бірге аттанып, Сыр
бойын мекендеп қалыпты.

1992 жылы қазақтың тҧңғыш қҧрылтайында Монғолияның
Баянӛлгий аймағының әкімі Мизамхан Қазақстан президенті Нҧрсҧлтан
Назарбаевқа : «Керей халқының атынан!» - деп, шапан жауыпты.
Жиын аяқталған соң жазушылар Мереке Қҧлкенов пен Рақымжан

Ақын Ақылбек Шаяхметов «ң-ды» »н»деп сӛйлейді. Қостанайда
ӛткен 50 жылдығында Әлфия Орманшинамен айтысып отырып, той
иесін жезде деп әзілдейтін Баянғали :

Ақылбектің жырымен
Аналар бесік тербейді,
Ӛлеңін жаттап балалар,
Қазақша жатық сӛйлейді,

Баланың тілін ҧштаған
Сол Ақаңның ӛзінің

Балдарды қорғаймын деп тіл шҧбардан,
Ҥлгілі,ӛнегелі жыр шығарған,
Ақаңның ң-ға тілі келмейтіні,
Тілінің ҧшын апам қыршып алған!-деген екен.

Бір ақын ағасы Баянғалидың « Аңыз бен аспан» деген кітабын
оқып, телефон соғыпты:
-Кітабыңда керемет бір ӛлең бар екен...Қалғандары жай ғана
жақсы дҥниелер...-депті.

Жас кездерінде сыншы, ғалым Әуез Бейсебаев Баянғалимен бірге
біраз шырқаса керек. Бір кезде Баянғали қынаптағы қылышын әкеліп
кӛрсетіпті.

тартқанда шауып тҥсіремін!-дейді ақын.
-Басымды осы қылышпен бір тартқанда шауып тҥсірсең, мен саған
бір коньяк қоямын!- дейді қызып алған Әуез қайтпай.

1984 жылы Кенен Әзірбаевтың жҥз жылдығына арналған
республикалық айтыста Алматы қаласының атынан айтысқа тҧңғыш
рет шыққан Баянғали шымкенттік Әселхан Қалыбековамен айтысады.
«Сен Кӛкшетаудан келіп, Алматыны меншіктеп алыпсың ғой!» - деп

Адамбеков Садықбек,
Бақбергенов Сәуірбек,
Найманбаев Қалдарбек,
Тҧрсынқҧлов Қалаубек,

Әлімқҧлов Тәкен мен
Сҥлейменов Асқар да,
Исабеков Дулат пен

Талай мықты басқаң да
О да келген Шымкенттен!

Ӛтебаев Тынысың,
Бізден тауып жҧмысын,
О да келген Шымкенттен!

Әмірбеков Кӛпенің
Одан басқа бӛтенің,
Ергӛбеков Қҧлбегің
Одан басқа сан бегің,

О да келген Шымкенттен,
Мықты болса қалаңыз
Неге келген Шымкенттен!- деген екен.
Содан, айтыстан кейін, жазушы Тҧтқабай Иманбеков, аудармашы

Қайсар Жорабеков, сыншылар Сайлаубек Жҧмабеков, Әуез Бейсебаев,
фототілшілер Сайлаубек Пернебаев, Берсінбек Сәрсенов, Баянғалидың
курстасы, аудармашы Лесбек Нҧрымбетов, журналист Қалыбек
Атжанов, сатирик Базарбек Тҥкібаев, тағы да біраз шымкенттік

деседі.
Сонда Баянғали:

Қҧрдасымыз Ҥзілдік,
Жолына қарап сҥзілдік,
Ҥзілдігім келмей қап,
Ҥздігіп босқа бҧзылдық!

Гҥлдей нәзік Гҥлжайна,
Кҥндіз жайна, тҥн жайна,
Жалғыз ӛзің жайнамай,

Меніменен бір жайна! – деп әзілдеп, екеуі әдемі айтысып кеткен
екен.
Ӛлеңнің жаңғырығы

2016 жылдың қаңтарында Фейсбуктан Баянғалидың домбыра
ҧстап тҥскен суретін кӛрген Сәуле Әбжанқызы деген оқырман: «Әсем
шал деп ӛзіңіздей адамды айтатын шығар!»- деп жазыпты. Оған
Баянғали:

Бҧрынғыдан сабырлымыз, бәсеңбіз
Баян емес, Байекеңбіз, Бәкеңбіз,
Сіз де қандай нәзік жанды едіңіз,
Әсем шалдан әсерленген әсем қыз!- деген екен.

Баянғали Кӛкшетауда біраз жыл әнші, сазгер Иран Ильяшевпен
тоғыз қабатты ҥйде кӛрші тҧрыпты. Қаланың жағдайы белгілі,
кӛршілердің ӛзі бірін-бірі біле бермейді ғой. Бір кҥні Ақмола
облысының ҥлкен делегациясы Омбы облысына достық сапармен

барады. Оның қҧрамында Баянғали да, Иран да бар екен. Омбыда
кездесіп қалған ағасына Баянғали:
Кӛрші боп, Ирекеңмен оңды болды,
Кездесетін жеріміз Омбы болды! – деген екен.

Аталы жерде ер жеткен,
Атағы шыққан Ржевтен,
Шыныдан маржан шаштырып,

Шырылдап шындық іздеткен,
Жаныстан шыққан жолбарыс
Жириновскиймен жҥздеткен,
Масатжан, аман-саумысың,

Хабар-ошарсыз мол кеткен!
Хатты алысымен, Масат телефон соғыпты.

Баянғалидың бір бастық балдызы етті қолымен жемей, шанышқы
сҧратып алыпты.
Сонда ақын :
-Қайтсін, қолы таза емес қой! - деген екен.

Айтайын бір ауыз сӛз әзіл ҥшін
Ағасы, сен шынымен қажымысың,
Талай жыл хатшы болып,басшы болып
Қҧдай жоқ дегеніңе разымысың,

Тҥлкідей мың қҧбылған заманыңды
Қажы боп шалып жҥрген тазымысың?!

Жиналған осы тойға алқа топқа,
Айтатын жӛні тҥзу сӛзің жоқ па,
Ӛзіңнің жыртығыңды бҥтіндеп ал
Біреудің тесігіне тілің тықпа,

Қажы боп қағба тасты сҥйіп едің,
Аузыңды жҥрсің бе әлі былғап боққа!-деген екен.

Ертеректе бір топ жас ақын тҥнделетіп бір ағаларының ҥйіне
келеді.Ҥй иесі қҧрақ ҧшып,шӛлмегін шығарып,әйелі қалған кҥрішін
жылытып,шай береді.Сонда ақындардың бірі әзілдеп.

Жеңеше, кӛп рахмет кҥрішіңе,
Жарады кҥрішің де бір ісіңе,-дей бергенде, Баянғали:
Кҥріштен артық қандай ырыс керек
Қаңғып жҥрген кісіге тҥн ішінде!-деген екен.

Қҧрдасы Темірбек Омаровқа Баянғали: « Апайыма жем тауып
бер!» дейді.
Бір кҥні Темірбек звондап:
-Әй,қҧрдас, биыл қҧрғақшылық болды ғой, жем дефицит! Бірақ,

сен айтқасын бес қап жем тауып бердім! Ӛлеңіңе кіргізіп, кітабыңа
жазып қой!-депті.

Біржан салдың туысы, Бертіс биден тарайтын Ермек Нҧғыманов
аудан әкімі боп тҧрғанда Баянғалидың апайы Майкеге бір машина
бидай жемін беретін болыпты.Біраз уақыт ӛткен соң,бидай болмай
тҧр,ешпен берейін дейді.Оның да аяғы созылып кетіп,қыс ортасында

кездесіп қалған Ермекке Баянғали.
Мен Кӛкшетауға кӛшкенде
Сен әкім болып ӛскенде,
Әуелі бидай берем деп

Артынан тҥстің ешпенге,
Мақҧл боп ек оған да
Сӛзіңіз мҥлде ӛшкен бе? –дегенде, Ермек:

депті. Сонда Баянғали.
Мҧныңа да ризамыз
Кеш жақсы деп ештен де!-деген екен.

Бір кҥні Баянғали баласы Нҧрланмен бірге Степнякқа келеді.
Аэрофлот кассасының алдында аудан әкімінің орынбасары Сансызбай
Балтабеков пен облыстық мәдениет басқармасының бастығы Кҥміс
Мҧратбекова кездесіп қалады. Ақын олармен амандасады. 6-7 жасар

Нҧрлан Сансызбайға қос қолдап сәлем береді де, Кҥміске сәлем
бермейді.

бермейтін қазақ салтын ҧстанған ауыл баласының қылығына бастықтар
әбден кҥлген екен.

-Кемедегі қой мен жылқыны жеп қоймай, аман алып шыққанына
қарағанда қазақ емес-ау!- деген екен.

-Гҥлзия Семейге тойға кетті. Қасында Ғанимат қҧдағи, тағы бір
әйел бар –депті. Сонда Баянғали:
Тойға кетті ҥш қатын,
Ҥйде қалды кҥшті ақын,

Енді қандай амал бар
Отырып ал да қыс тақым! – деген екен.

Бір ҥлкен кісі алқа топтың ішінде әркімге бір ҧрынып, аузына
келгенін айта берсе керек. Сонда Баянғали :

Баянғалидың анасы Бәтима – Арғын, Қылды қарауылдың қызы.
Мектепте оқып жҥрген Баянғалидың тілін қызық кӛріп, бір кҥні:
-Керейдің атасы кер жорға ит деген сӛз қалыпты бҧрынғыдан!-
дейді.

2015 жылдың кҥзінде Кӛкшетауға бара жатқанда, жол бойындағы
бір тӛбеден ӛте бергенде:

дәл қойған!- дейді Баянғали рӛлде келе жатқан жас музыкант Мейрам
Тәлімҧлына.

Қыземшекті кӛргенде қыз-қыз қайнап,
Жӛнелдің мәшинәңді жҥзбен айдап,
Сіздей кезде біздер де шырқағанбыз,
Тҥлкіні қарға аунатып, мҧзбен ойнап,

Қол жетпеске мойныңды созамын деп,
Жолдан шығып кетпегін сорың қайнап! – деген екен.

2014 жылдың 16 қазанында алпыс жасқа толған Баянғалиды
ағайын-туыс, дос-жаран, қазақ, қырғыз оқырман-кӛрермендері қызу
қҧттықтап жатқанда, туған жері Ақмола- Кӛкшетаудың, тҧрған жері

Астананың ресми билік ӛкілдерінен, Жазушылар одағынан, баспасӛз
қҧралдарынан еш хабар болмапты. « Халқым ҥшін қызмет қылам
қалтқысыз, мақтамаса мақтамасын бізді ешкім» деп жыр жазған, осы
жылы бірнеше жақын адамдары қайтыс болып, кӛңілі қаяулы жҥрген

Талғамның кӛріп талқысын,
Қияда жырым қалқысын,
Асқарым болдың айтулы
Атаусыз кеткен алпысым!

Ӛнерім менің алмас-ты,
Асылға ӛткен жалғас - ты,
Алты ауыз сӛзін қия алмай,
Бастықтар да, БАҚ-тар да

Апырмай, неден алжасты,
Аруағы барда Алаштың
Аталмай атым қалмас-ты!

Тоған болған ойларды
Бҧздырғалы келгенмін,
Суып қалған қандарды
Қыздырғалы келгенмін,

Сӛнбесін деп келгенмін,
Қазағымның киелі
Айтыс дейтін ӛнері
Ӛлмесін деп келгенмін!- деген екен.

Біздің ел қазақ елі аталады,
Ана тіл әуенінен от алады,
Бізді ешкім жеңе алмайды, ҧмытпасақ
Бір алла, пайғамбар мен аталарды!

Ӛлеңнің ашсам бҧлағын,
Азаттық менің ҧраным,
Жасымнан жырлап келемін,
Даланың байтақ жыр-әнін,

Тҥбі бірге тҥрігім,
Қырғыздың Манас қыранын,
Тату-тәтті кӛршім деп
Қыздарымен орыстың

Қалжыңдасып тҧрамын,
Жалпыға шаштым жарқырап
Жанымның әзіл шуағын!

Жақсылықтан қашпаймын,
Жамандыққа баспаймын,
Мақтағанға таспаймын,
Әуелі Алла жар болып,

Алашым қолдап тҧрғанда,
Манасым қолдап тҧрғанда,
Басқалардан саспаймын! – деген екен.

Мҧхтар Әуезовтың 100 жылдығына арналған айтыста\Алматы,
1997ж.\
шымкенттік Әселхан Қалыбекова Баянғалиға әкесі Тақан ақсақалдың
қазасына кӛңіл айтады. Сонда сӛз кезегі келгенде, Баянғали былай

Менің әкем Тақанның
Ерлігі кӛп айтатын,
Жауған оқтың астында
Жау тылынан «тіл» іздеп,

Тҥнде талмай жортатын,
Тоғыз танкі талқандап,
Таң атқанда қайтатын,
Бейбітшілік заманда

Бір телешке шӛп сҧрап,
Қолтықтап ап шалдарды

Канторға қарай тартатын,
Барлығын жеңген батырың
Қайран анам Бәтима
Марқҧмнан жаман қорқатын!

Менің әкем Тақан шал
Фашистке ойран салыпты,
Берлинге дейін барыпты,
Қиратушы еді оны да

Қырық шақырым қалғанда
Соғыс бітіп қалыпты,
Гитлер менен Геббельс:
«Тақан келсе болмайт,деп,

Жағдай енді оңбайт!»- деп,
Атылып ӛліп қалыпты!
Менің әкем секілді
Қара шалдар жасасын

Шалдар жайы мәселе саналмай жҥр,
Әлі де ҥкіметте қаралмай жҥр,
Бір кезде Берлинді алған хас батырлар
Банкіден пенсиясын ала алмай жҥр!

Кемпір менен шалдарды
Осыншама жҥдетіп,
Сорлатуға болмайды,
Кемпір менен шалдарды

Тарықтырып тҧрмыста,
Зарлатқандар оңбайды!

Ҧрының ең жаманы сыпайысы,
Болмайды ондайлардың қҧдайысы,
Ҧрының қолын шауып тастайтҧғын
Бәрінен жақсы екен ғой Қытай ісі.

Билікке аз ғана кҥн кетсе жолап,
Алады ел байлығын тҥгел тонап,

Қытайдың заңын егер бізге енгізсе,
Болар ед бастықтардың кӛбі шолақ!

Алла деп мен кірейін ӛлеңіме,
Ризамын бҥгін сізді кӛргеніме,
Ӛскемен, Семей жағын орағытып
Кӛгілдір Кӛкшетауға келгеніңе,

Заманның тозаңынан тазардың ба,
Бір сҥңгіп Қарасудың тереңіне!

Қҧдайым аулақ қылсын қайғы-мҧңнан
Еліміз айрылмасын байлығынан,
Алып ӛт аман-есен қазағымның
Кемесін заманыңның айдынынан!

Кӛмекшің Иманғали қара бала
Ҧқсасын ой мен ісі даналарға,
Нҧрекең саясында жҥргеннен соң,
Бәйтерек болад шығар жеке дара,

Президент суда жҥзіп жҥрген кезде
Ҧйқыдан тҧрып жатқан жаңа-жаңа!

Ақылмен жҥрер жолды нҧсқап жҥрген
Халықты жақсылыққа бастап жҥрген,
Рахмет Нҧрсҧлтандай ағамызға
Амалдап орыс-қытай арасында

Беу, Нҧраға бері қара,
Дҥрсінгенді горбиттің
Ерсінгенді ербиттің,
Қазағыңды кӛркейттің,

Қумадың жолын ӛңештің,
Ақылдың жолын ҧстадың,
Алшаң басып Ақ ҥйде
Клинтонмен де кеңестің,

Жапонның кӛрдің патшасын,
Ағылшын, испан басқасын,
Әлемдегі патшаның
Бәрімен бҥгін теңестің!

Ақынмын алдыңызда әнге басқан,
Атынан туған елдің шашу шашқан,
Кӛп сәлем әкеп тҧрмын ауылдағы
Қаракӛз, қандас бауыр қарындастан,

Асығып тҧра шаптым сіз келді деп
ҚойдыҢ да кезегіне қарамастан,
Жағдайын жақсартсаңыз ауылдардың
Жалғанда хан болмайды сізден асқан!

Нҧрекең рахмет айтып, демалуға кеткен соң, кӛмекшісі Иманғали
Тасмағамбетов қасында отырған тҧлғалы кісі – Амангелді
Шабдарбаевтың президентті қорғау бӛлімінің бастығы екенін,
Колбиннің тҧсында Қонаевқа қарсы арыз жазбағаны ҥшін қуғын

Қайтпаған КГБ-ның наганынан,
Сол ҥшін айырылған погонынан,
Тар жерде Димекеңді сатпай қалған,
Айналдым Амангелді табаныңнан!

Басыңнан Амангелді бақ кетпесін,
Ақының сӛзді қалай нақты етпесін,
Мәз болып ӛлең тыңдап отырғанда
Бір сҧлу президентті ап кетпесін!- деген екен.

Айтайын әкімдерің қҧлақ қойса,
Жиналып отыр екен жағып монша,
Президентке ӛлең айтып келгеннен соң,
Әкімге айтқым келмейді менің онша!- деген екен.

Ел-жҧртың қарсы алып тҧр Нҧрекелеп,
Келгенің жатыр ҥлкен мереке боп,
Нҧреке, қадамыңыз қҧтты болып,
Дарысын біздің елге береке боп!

Келген жерің, Нҧреке,
Абылай орда еткен жер,
Қазақтың соңғы кӛсемі
Кенесары, Наурызбай

Кҥңіреніп ӛткен жер!
Аспандағы аққуға
Біржанның әні жеткен жер!
Ҧрпақтары солардың

Белін бекем буған жер,
Атаның жолын қуған жер,

Жаңа ӛзіңіз айтқандай
Апамыз Сара туған жер!

Шҥкіршілік, аллаға
Жақсы-жақсы менің де
Жезделерім кӛп еді,
Бірақ-тағы ішінде

Апамыздың қадірін
Патша жездем ҧққан ғой,
Бар әлемнің бӛбегін
Бауырына басатын

Жақсы-жақсы қасиет
Сара апамның бойына
Біржан жатқан киелі
Топырақтан жҧққан ғой!

Әкімнің мипалауы әзір болды,
Бір талай о да бізге әзіл болды,
Қосылып Елбасымен мипалау жеп
Сәніміз, ағайындар, қазір келді,

Басқаның президенті іше берсін
Біздікі, шҥкіршілік, қажы болды!- депті.

Сонда Нҧрекең: "Мына жерде арақ қҧйғызбады деп отырсың ғой,"-
депті кҥліп. Бірге отырған Болат Бекенов, Тасболат Алпысов сынды
ақсақалдар, ауыл шаруашылығы министрі Жәнібек Кәрібжанов, облыс
әкімі Қызыр Жҧмабаев, КНБ, милиция генералдары Мәжит

Жанділдинов, Амангелді Жармағанбетов және басқалары да: "Енді не
айтар екен?"- дегендей ақынға қарап қалыпты.

Болғанмен кемшілігі зор басымның,
Әрдайым жақсылардың жолдасымын,
Арақ пен темекіні қатар қойған
Мен де, аға, Кӛкшетаудың молдасымын!- депті ақын.

Арақтан бҧрын ептеп алатынбыз,
Қиялмен әр нәрсеге баратынбыз,
Ол кезде генералға қол жетпейтін
Қолында сержанттардың болатынбыз,

Далада жатып қалған жеріміз жоқ,
Кҥнара КПЗ-ға қонатынбыз!- деп әзілдеген екен.

"Милициямен онша емес екенсің ғой",- депті Нҧрекең кҥліп. Сонда
Баянғали:

Қҧдайым кез қылсын деп жақсы кезде,
Сӛйлейін бҧрылмастан басқа сӛзге
Айтамын қош келдің деп ағаларға
Қош келдің, Кӛкшетауға патша жезде!

Орындайын бҧлжытпай,
Президенттің жарлығын,
Премьер-министр кӛрсетсін
Елімізге нарлығын,

Ақыл, қайрат, жігермен,
Ағалар, жеңіп шығыңдар,

Заманның мына тарлығын!
Қажыгелдин Әкежан
Премьерлердің ішінде
Жаңадан шыққан жас пері,

Алысқанын жығатын
Дзюдоның мастері,
Сол кҥшіңді халықтың
Қажетіне жҧмсай бер,

Нҧрекеңнің ләшкері!
Премьер аға, ӛзіңе,
Пенсиямызды берсін деп
Сәлем айтты шалдар да,

Папамыздың айлығын,
Жылдамырақ берсін деп,
Сәлем айтты балдар да!

Әрдайым әсем әнге сап жҥрейін,
Дау-шардан аулағырақ ақ жҥрейін,
КНБ бастығымен ойнаймын деп
Мен осы бір бәлеге қап жҥрмейін!

Айналайын, Сәт аға,
Ақындармен алыспай,
Атаның жолын жалғай бер,
Тәй-тәй басқан қазақтың

Мемлекетін қажымай
Жауларынан қорғай бер!

Қарсы алды ӛздеріңді Кӛкше жері,
Оқжетпес, Бурабай мен сексен кӛлі,
Аман бол, ел басқарған ағаларым,
Жақсылыққа бастар деп, ӛздеріңе

1996 жылдың шілде айында Қазақстан президенті Нҧрсҧлтан
Назарбаев, Ӛзбекстан президенті Ислам Каримов, Қырғызстан
президенті Асқар Ақаев Кӛкшетауда бас қосты. Ҥш президенттің
алдында жыр толғаған ақын Нҧрекеңді туған кҥнімен қҧттықтапты.

Нҧреке, қҧтты болсын ер жасы – елу алты,
Ӛркендеп туҒан елмен бірге шалқы!

Сіздерге ақ тілегін қосып отыр
Бір туған қазақ , қырғыз, ӛзбек халқы!

Ислам аға, қош келдің
Алдыңнан шықтым әкалап,
Ордалы он сан ӛзбекті
Ту астына жидырдың,

Бір арнаға сидырдың,
Ҧры менен қарыны
Бір жарлықпен тидырдың!
Ӛзбек, қазақ, қырғызға

Қҧрметті ағаң Асекең,
Ел қырғыздың басы екен,
Қош келдің Кӛкше жеріне,
Сҧлу сексен кӛліне,

Ӛз еліңдей жарасып,
Шыға бер, аға, әрдайым,
Дархан қазақ тӛріне!!!

Қазақ, қырғыз, ӛзбегім – туған бауыр,
Бӛтен бе сіздің қышлақ, біздің ауыл?!
Тҧтасып, бір-біріңе пана болып,
Тҧрыңдар, аннан-мыннан соқса дауыл,

Ҧрпағым, бӛлінбе деп жатқан шығар
Ташкенде Тӛле би мен Шайхантауыр!

Бар әлемнің алдында
Жарқырай берсін жҥздерің,
Ҧзағынан болсын алдыңда
Бҧдан да жақсы кездерің,

Қол ҧстасып жасай бер
Қазақ, қырғыз, ӛзбегім!!!

Президенттер ақынға алғыс айтыпты. Ислам Каримов ҧшып тҧрып,
Баянғалиды қҧшақтап: "Тошкенге келиң!"- деп, қонаққа шақырыпты.

Қазақстанның қорғаныс министрі, Совет Одағының Батыры,
Қазақстанның Халық қаһарманы, армия генералы Сағадат
Нҧрмағамбетов 1995 жылы жазда зайыбымен, балаларымен Бурабайда

Қош келдіңіз еліме
Аты аңызға айналған
Қаһарман батыр, қолбасы,
Сағадаттай батырды

Тӛбесінен тҥссе де
Жеңе алмаған фашистің
Снаряд пен бомбасы,
Жетпістен жасы асса да

Қылшылдаған капитан
Секілді тҥр мен тҧлғасы,
Қаһарманның балдары
Әкенің жолын жалғашы,

Айналайын ақ жеңге,
Сәкеңді жақсы бақ, жеңге,
Оңай емес болу да
Қолбасының жолдасы,

Біле білсек Сағадат
Бӛгенбай мен Қабанбай
Батырлардың жалғасы,
Тҧғырдан таймай сардарым,

Сарбазды сапқа тҧрғызып,
Қазақтың елін қорғашы!

Бар қазақ ҥлгі алады, жауға шапқан,
Бауыржан, Мәлік, Қасым, Сағадаттан,
Сағадат жастайынан от-жалын боп,
Бата мен алғыс алған жамағаттан,

Қара нардай қаһарман ҧлым бар деп,
Қазағым, ай-әлемге жырла, мақтан,
Ҧланның ҥміті кӛп, жетпісінде
Жігіттей жарқыраған азаматтан,

Сызды окопта саспаған сардар аға,
Қаштың ба Степнякта сквозняктан!-
дегенде қонақтар ду кҥліпті.
Сәкең ақынның жырларын ықыласпен тыңдап, оның Манастың мың

Қан майданда жҥргенде
Сағадат батыр капитан
Бейбіт кҥнді аңсаған,
Сол кҥнге жетпей арманда

Қҧрбан боп кетті қанша адам,
Кӛрсе де соны мойымай
Ротасын бастап "уралап"
Жеңіске батыр жол салған,

Кешіп ӛтіп Висланы
Қуып шығып фашисті
Самогон ішкен Польшадан!
Қас дҧшпанды талқандап

Жойғанша кӛзін қоршаған
Сағадат батыр,генерал
Қорғаныс пен әскерін.
Тапсырып отыр ел саған!!!

Қашан да жақсы сӛзді жырлағам-ды,
Біреулер оны ҧнатпай сҧрланады,
Манастың тойына мен аттанарда
Сӛмкемді машинадан ҧрлап алды.

Дәм жазса, жақсылықпен кездесерміз,
Сыйласып, әзілдесіп сӛйлесерміз,
Ақынды ешкім қорғайтын тҥрі жоқ-ау,
Беу, Сәке, ӛзімді-ӛзім қорғау ҥшін,

Ассаламуғалейкҥм, Иманғали,
Кӛкшеге идеолог жиған Ғали,
Аспаннан самолеті тҥспей қойып,
Бензинді бҧлт ішінде қҧйған Ғали,

Иманғали келген соң Кӛкшетауға
Қарсы алды ӛлеңдетіп Баянғали.

Қорқып едік, Имеке,
Бҧл жиналыс Кӛкшеде
Болмай кетер ме екен деп,
Самолетің біржола

Қонбай кетер ме екен деп,
Иманды екен атың да,
Иманды болсын затың да,
Қызметіңіз қҧтты боп

Одан кейін Вице-Премьер әрі әділет министрі Нағашыбай Шәйкеновке
бҧрылып:

Арналсын сізге жырларым,
Спортсмен министр
Келген кезде, қарашы,
Менің дағы рекордсмен

Болғым келіп тҧрғанын,
Жастарына қазақтың
Таныта бер әлемнің
Ойы менен қырларын,

Спорттың сансыз сырларын,
Еліңе еңбек етуден
Қажымағын, тынбағын,
Тоқталайын осымен,

Әйтпесе, менің, байқаймын,
Бірғанымды келіп тҧр,
Кҥндіз-тҥні жырлағым!-
депті әзілдеп. Президент аппаратының жауапты қызметкері Оралбай

Айтайын жақсы тілекті,
Орекеңдей ағаға,
Қолындағы билігін
Жҧмсасын ізгі шараға,

Пана болсын Орекең,
Мына қиын заманда
Қысылып тҧрған далаға,
Жҥдеген ата-анаға,

Қамқор болсын балаға,
Ізгілік қҧйсын санаға,
Айтпасақ оны бола ма?
Ӛкпелеп қалса аппарат

Ҥкімет қалар далада!-
деген екен. Ақынның ӛнеріне риза болған басшылар қол соғып, алғыс
айтыпты.

Ғафу Қайырбеков ағамыз Бәдеш жеңгемізбен жылда Кӛкшетауға келіп
демалады екен. Бір жолы сәлем бере барғанында Баянғали ақын
ағасына:

Жырлары ҧялаған ел ішіне,
Кӛз жетпес қҧлашы мен ӛрісіне,
Әзілдеп айтып кеткен әрбір сӛзі

Айналған кең даланың кенішіне,
Сәлем бердік Оқжетпес – Олимптегі
Ойлы ӛлең, ӛткір сӛздің Зевсіне!!!- деген екен.

Жҥректің табар дауасын,
Табиғат деген ең шебер,
Туған жер жҧпар ауасын
Жҧтып бір қайтқың келсе егер.

Жол болсын дейміз Баянжан
Жырларың жатсын жосылып,
Даусыңнан сенің оянған
Қазақ пен қырғыз қосылып.

Қызметке адам қонақ қой,
Кӛңілің кӛлдей, мәрт жаның,
Қырғызға кетпей, жӛн-ақ қой,
Кӛкшеге қарай тартқаның!

Емессің кӛңіл қалдырған,
Жеріңдей туған дархансың,
Сексен кӛл сенің алдыңнан
Сексен қыз болып қарсы алсын.

Кӛкшенің биік қҧздары,
Сол қҧздай біз де қайсармыз,
Сағынған кезде біз дағы,
Кӛкшеге барып қайтармыз.

Тілектес іні, жақсы аға,
Жемісін жырдың терерсің,
Сағынтқан кезде астана,

Ақын ағасы Ғафу Қайырбеков "Жҧлдыздың" атынан, бҥкіл ақын-
жазушылардың, Алматының атынан арнаған ӛлеңін оқып беріпті:

Баян – сапар
(Інім Б.Әлімжановқа)

«Жҧлдыздың» кенжетайы , сҥйкімдісі,
Мың кҥнге азық болған бір кҥнгі ісі,
Жан-жағын дауылдатқан , дабыл қаққан
Келгенде қыранға ҧқсап сілкінгісі.

Шабыттың шын перзенті, қол баласы,
Ежелгі жҥйріктердің олжаласы,
Қызметке туған жерге шектің сапар
Қолдасын жолдың пірі, жол данасы.

Кӛзіңде жарқыраған болашағың,
Алдыңда болар шағың,толар шағың,
Қалықта аспан жердің арасында
Тҧрмыста саз кешпесін толарсағың!

Рахмет «Жҧлдызға» еткен еңбегіңе,
Жҧлдыздай шыға бер сен ел кӛгіне,
Оранып мауқыңды бас бала қыран
Кӛк майса Кӛкшетаудың жӛргегіне!

Даланың данышпаны , ол да ағасы,
Қазақтың ортасында мол бағасы ,
Кӛкшеге қанат болып алып ҧшсын
«Жҧлдыздың» жырмен жазған жолдамасы!

Әрине, сендей жанды кӛз қия ма
Ҧқсаған бойы биік боз қияға,
Махаббат , шапағатты қатар жинап
Қайтарсың аман-есен ӛз ҧяңа!

2007 жылы Кӛкшетауда ,Бурабайда қазақ-қырғыз парламенттері бас
қосады. Қазақстан Мәжілісінің тӛрағасы Орал Мҧхамеджанов бастаған
он ҥш депутат пен Қырғызстан Жоғарғы Кеңесінің тӛрағасы Марат
Сҧлтанов бастаған он ҥш қырғыз депутатының кездесуіне сол кездегі

Ақмола облысының әкімі Мәжит Есенбаев Баянғалиды арнайы
шақырып, сӛз сӛйлеп беруін ӛтінеді. Сонда ақын:

Қырғызды бала кҥннен білетінбіз,
Бірге ойнап , Кӛкшетауда ,кҥлетінбіз,
Мемлекет екендігін білмейтінбіз
Қазақтың руы ғой деп жҥретінбіз!

Қырғыздар Омбы барды, Ҥркіт асты,
Неліктен Ыстықкӛлден ҥркіп қашты?
Сібірдің сақылдаған аязында
Сауда ғып, сықырлатып кҥртік басты,

Жырларын ер Манастың ҧғар ма екен,
Вагонда ӛскен балдар ҥрпек басты,
Жағдайын жақсартпай ма сол халықтың
Тоқтатып басшыларың тақ таласты,

Жоқ әлде Енисейден іздеп жҥр ме,
Қырғыздың атын жазған тҥркі тасты?!

Ежелден қырғыз аты тасқа тҥскен
Оқыдық Орхондағы ескерткіштен,
Одан да он ғасырдай бҧрынырақ
Арғын, Керей, Ҥйсіндер хатқа тҥскен!

Тастардан қырғыз атын таптырдыңыз
Шаттанып, кӛкке қалпақ лақтырдыңыз,
Қазақтың аты жоқ деп ол тастарда
Келеді ағамын деп мат қылғыңыз,

Қырғыздың атын қашап тасқа жазған
Біз қазақ сол тастардың авторымыз!

Ӛзіме тартқан тҥрің бар,
Ерке бала сияқты
Тәп-тәтті болған тілің бар,
Теңдесі жоқ әлемде

Телегей теңіз жырың бар,
Байтақ жатқан қазаққа
Ағаңдай кӛріп еркеле,
Ініңдей кӛріп еркеле,

Он сегіз мың ғаламда
Еркелігіңді кӛтерер
Қазақтан басқа кімің бар!?

Бҧдан соң Баянғали Манасты айтқанда, жиналғандар риза болып ,
қырғыз елшісі жылап жіберіпті. Қырғыз депутаттары қалтасына бір
уыс ақша салыпты.
Сонда ақын:

ӛздері-ақ әкеліп береді екен ғой! Как хорошо быть акыном, берешь
открыто, с почетом! А акимы берут скрытно!- деген екен.
Ақынның ӛнеріне риза болған қос парламент тік тҥрегеп қол соғып,
алғыс айтыпты.

Жазушылар Одағы ҥйінің астыңғы қабатындағы "Қаламгер"
дәмханасында әдебиет сыншысы, марқҧм Тӛлеген Тоқбергенов
Баянғалимен кездесіп қалады. Ол кезде Баянғалидың "Жҧлдыз"
журналына жҧмысқа жаңа тҧрған уақыты екен. Сонда Тӛлеген

қарлығып шығатын дауысымен Баянғалиға: "Әй, "Жҧлдызға" келдің...
"Жҧлдызға" келдің... Енді артыңды қысып жҥр!"- депті, иығынан
жҧдырығымен қойғылап тҧрып.
Баянғали ағасына қарап: "Ойбай, Тӛке-ау, жерде қыспаған артты

Қырымбет ауылында ақын Шәкен Отызбаевтың 100 жылдық тойы
болғанда аудандық тҧтынушылар одағы, шаруашылық басшылары \бәрі
орыс екен\ тік тҥрегеп қызмет жасап, қонақтарға қҧрмет кӛрсетеді.
Сӛздің бір орайы келгенде Баянғали:

Рахмет, той жасаған қарауылға,
Қарауыл ҥлгі болсын бар ауылға,
Қарауыл атасына той жасап еді,