Мені әрқашан қарым-қатынастар тақырыбы қызықтыратын. Мен Британияда өстім, әкем паб басқаратын, сондықтан мен адамдардың қалай танысатынын, сөйлесетінін, ішетінін, төбелесетінін, билейтінін және бір-біріне көз салатынын бақылап көп уақыт өткіздім. Бірақ жастық шағымның басты назары ата-анамның некесі болды. Мен олардың өз некелерін және өздерін қалай құртқанын дәрменсіз күйде бақыладым. Соған қарамастан, олардың бір-бірін қатты жақсы көретінін білетінмін. Әкем өмірінің соңғы күндерінде, олардың ажырасқанына жиырма жылдан асса да, анам үшін егіліп жылады.

Ата-анамның қасіретіне берген жауабым — ешқашан тұрмысқа шықпауға серт беру болды. Мен романтикалық махаббатты елес және тұзақ деп шештім. Маған жалғыз, еркін және ешкімге тәуелсіз болған жақсырақ еді. Бірақ кейін, әрине, мен ғашық болып, тұрмысқа шықтым. Мен оны итермелесем де, махаббат мені өзіне тартып алды.

Ата-анамды жеңген, менің өмірімді күрделендірген және көпшілігіміз үшін қуаныш пен қасіреттің басты қайнар көзі болып көрінетін бұл жұмбақ әрі құдіретті сезім не еді? Мәңгілік махаббатқа апаратын жолды осы шытырманнан табуға бола ма?

Мен махаббат пен байланысқа деген қызығушылығымның соңынан еріп, кеңес беру және психология саласына келдім. Оқуымның бір бөлігі ретінде мен ақындар мен ғалымдар сипаттаған осы драманы зерттедім. Махаббаттан мақұрым қалған қиын балаларға сабақ бердім. Махаббатын жоғалтып, қиналған ересектерге кеңес бердім. Отбасы мүшелері бір-бірін жақсы көретін, бірақ бірге бола алмайтын және бөлек те өмір сүре алмайтын жанұялармен жұмыс істедім. Махаббат жұмбақ күйінде қалды.

Содан кейін, Ванкувердегі Британдық Колумбия университетінде кеңес беру психологиясы бойынша докторлық дәреже алудың соңғы кезеңінде мен жұптармен жұмыс істей бастадым. Олардың арпалыстарының шиеленістігі мен өз қарым-қатынастары туралы өмір мен өлім мәселесі ретінде айтатындары мені бірден баурап алды.

Мен жеке адамдар мен отбасыларды емдеуде айтарлықтай жетістіктерге жеткен едім, бірақ соғысып жатқан екі серіктеске кеңес беру мені тығырыққа тіреді. Кітапханадағы кітаптардың ешқайсысы да, маған үйретілген әдістер де көмектесетіндей көрінбеді. Менің жұптарымды балалық шақтағы қарым-қатынастары туралы түсініктер қызықтырмады. Олар саналы болып, келіссөздер жүргізуді үйренгісі келмеді. Олар, әрине, тиімді төбелесу ережелерін үйренгісі келген жоқ.

Осы табысқа қарамастан, мен әлі де жұптарымды шырмап алған эмоционалды драманы толық түсінбегенімді сезіндім. Мен махаббат шытырманында жол тауып келе жатқан едім, бірақ оның жүрегіне әлі жетпеген едім. Менде мыңдаған сұрақтар болды. Неліктен менің сессияларымдағы күйзелген серіктестер мұндай күшті эмоцияларға бой алдырады? Неліктен адамдар жақын адамының жауап беруі үшін соншалықты арпалысады? Неліктен ЭБТ тиімді болды және оны қалай жақсартуға болады?

Содан кейін, адамдар арасындағы байланыс туралы алғаш рет біле бастаған жерім — пабта әріптесіммен таласып отырғанда, маған ерекше шабыт пен түсінік келді. Әріптесім екеуміз көптеген терапевттердің сау махаббат қарым-қатынасын жай ғана рационалды мәміле деп санайтыны туралы талқылап отырғанбыз. Біз бәріміз ең аз шығынмен барынша көп пайда алуға тырысамыз деген ой басым еді.

Мен ол талқылаудан ерекше жігермен шықтым. Кенеттен мен жұптардың барлық жалынды шағымдары мен жанталасқан қорғаныс әрекеттерінің астарындағы тамаша логиканы көрдім. Мен оларға не керек екенін білдім және ЭБТ-ның қарым-қатынастарды қалай өзгертетінін түсіндім. Романтикалық махаббат тек байлану мен эмоционалды байланыс туралы еді. Ол біздің бойымыздағы сенімді эмоционалды байланыс пен жұбаныш бере алатын сүйікті адамға сүйену қажеттілігі туралы болды.

Әріптестерім терапевттер адамдарды өз аяғында нық тұруға ынталандыруы керек деп мәлімдеді. Бұл доктор Споктың ата-аналарға балаларына қалай қарау керектігі туралы кеңесіне ұқсайтын — ол жылаған баланы қолға алу әлсіз адамды қалыптастырады деп ескерткен. Мәселе мынада, доктор Спок балалар мәселесінде қатты қателескен еді. Сонымен қатар, менің әріптестерім де ересектер мәселесінде қателесті.

Мен ЭБТ-ның дамуы үшін осы жылдар бойы көрген барлық жұптарыма қарыздармын және олардың оқиғаларын құпиялылықты сақтау үшін есімдері мен егжей-тегжейлерін өзгертіп, осы кітапта кеңінен қолданамын. Барлық оқиғалар көптеген жағдайлардың жиынтығы болып табылады және мен көрген мыңдаған жұптардан үйренген жалпы шындықтарды көрсету үшін оңайлатылған. Олар маған үйреткендей, сізге де үйретеді. Бұл кітап — сол білімді жеткізуге деген талпынысым.

Мен жұптарды 1980-жылдардың басында қабылдай бастадым. Жиырма бес жыл өтсе де, мен әлі күнге дейін бір бөлмеде жұппен жұмыс істеуге отырғанда ерекше толқыныс сезінетініме таңғаламын. Серіктестер кенеттен бір-бірінің жүрекжарды сөздерін түсініп, бір-біріне қол созған кезде мен әлі де қуанамын. Олардың арпалысы мен жігері күн сайын маған бағыт береді және басқалармен өз байланысымды сақтауға шабыттандырады.

Бірақ бұл шын мәнінде не? Ғалымдар мен практиктер ғасырлар бойы оны анықтаумен және түсінумен айналысып келеді. Кейбір суыққанды бақылаушылар үшін махаббат — бұл өзара тиімді альянс, «бер де, ал» деген келісім. Тарихқа бейім басқалары оны он үшінші ғасырдағы Францияның минстрельдері ойлап тапқан сезімтал әлеуметтік әдет деп санайды. Биологтар мен антропологтар оны гендердің берілуін және ұрпақтың өсуін қамтамасыз ететін стратегия ретінде қарастырады.

Бірақ көптеген адамдар үшін махаббат мистикалық, қолға түспейтін сезім болып қала береді, ол сипаттауға келеді, бірақ анықтамаға бағынбайды. 1700-жылдары көптеген саланың білгірі болған Бенджамин Франклин махаббатты тек «өзгермелі, өткінші және кездейсоқ» деп қана сипаттай алды. Жақында Мэрилин Ялом әйел тарихы туралы ғылыми кітабында махаббатты «ешкім анықтай алмайтын секс пен сезімнің мас қылатын қоспасы» деп атап, жеңілгенін мойындады.

Менің практикамда көретін жұптардың көпшілігі екі адамдық қауымдастықта өмір сүреді. 2006 жылғы Ұлттық ғылым қорының сауалнамасына сәйкес, адамдардың сырласатын адамдарының саны азайып барады, ал өсіп келе жатқан бөлігі ешкімге сене алмайтынын айтады. Ирландиялық ақын Джон О'Донохью айтқандай: «Көптеген адамдардың үстіне қыстың аязындай алып әрі ауыр жалғыздық орнап жатыр».

1907 жылы баронеттің отбасында дүниеге келген Боулби, жоғарғы таптың салты бойынша, негізінен күтушілер мен тәрбиешілердің қолында өсті. Ата-анасы оған кешкі ас үстеліне тек он екі жасқа толғаннан кейін ғана, оның өзінде тек десерт ішуге рұқсат беретін. Ол интернатқа жіберіліп, кейін Кембридждегі Тринити колледжінде білім алды. Боулбидің өмірі дәстүрлі арнадан ауытқып, ол А. С. Нилл сияқты көріпкелдер негізін қалаған, эмоционалдық тұрғыдан бейімделмеген балаларға арналған инновациялық мектептерде жұмыс істеуге ерікті болды. Бұл мектептер әдеттегі қатал тәртіптің орнына эмоционалдық қолдау көрсетуге баса назар аударды.

Өз тәжірибесіне қызығушылық танытқан Боулби медициналық факультетке түсіп, кейін психиатриялық дайындықтан өтті, оның ішіне жеті жылдық психоанализ курсы да кірді. Оның аналитигі оны қиын пациент деп санаған көрінеді. Фрейдтің адамдарға деген қажеттілікті бағаламағанын алға тартқан Рональд Фейрберн сияқты тәлімгерлердің ықпалымен Боулби пациенттердің проблемалары олардың ішкі қақтығыстары мен санадан тыс қиялдарында жатыр деген кәсіби қағидаға қарсы шықты. Боулби бұл мәселелердің негізінен сыртқы сипатта екенін және шынайы адамдармен болған шынайы қарым-қатынастардан туындайтынын айтып өтті.

Лондондағы балаларға бағыт-бағдар беру клиникаларында мазасыз жасөспірімдермен жұмыс істей отырып, ол ата-аналармен бұзылған қарым-қатынас балаларды негізгі сезімдер мен қажеттіліктерді өтеудің бірнеше теріс жолдарымен ғана қалдырады деген сенімге келді. Кейінірек, 1938 жылы, танымал аналитик Мелани Клейннің жетекшілігімен жаңа бастаған клиникалық маман ретінде Боулбиге өте мазасыз анасы бар, гипербелсенді кішкентай бала бекітілді. Алайда оған анасымен сөйлесуге рұқсат берілмеді, өйткені тек баланың проекциялары мен қиялдары ғана маңызды деп есептелді. Бұл жағдай Боулбидің ашуын келтірді. Оның бұл тәжірибесі жаңа идеяның тууына түрткі болды: жақын адамдармен байланыстың сапасы мен ерте жастағы эмоционалдық тапшылық — тұлғаның дамуы мен адамның басқалармен байланыс орнатудағы әдеттегі тәсілінің негізгі кілті.

Боулбидің теориясы радикалды болды және шулы түрде қабылданбады. Шын мәнінде, бұл үшін оны Британдық психоаналитикалық қоғамнан шығарып жібере жаздады. Ол кездегі дәстүрлі көзқарас бойынша, аналар мен басқа отбасы мүшелерінің тым еркелетуі балаларды жабысқақ, тым тәуелді етеді және олар қабілетсіз ересек болып өседі деп есептелді. Балаларды тәрбиелеудің дұрыс жолы — антисептикалық рационалды қашықтықты сақтау деп саналды. Бұл объективті ұстаным тіпті балалар қатты қиналғанда немесе ауырғанда да сақталды. Боулби дәуірінде ата-аналарға ауруханада науқас ұл-қыздарымен бірге болуға рұқсат берілмейтін; олар балаларды есік алдына тастап кетуге мәжбүр еді.

Боулбиге жүрегімен сезінген шындықты әлемге дәлелдеудің басқа жолын табу керек болды. Оған мұны қалай жасау керектігін оның ассистенті болған канадалық зерттеуші Мэри Эйнсворт көрсетті. Ол Боулби екеуі байланыстың негізі деп есептеген төрт мінез-құлықты бақылайтын өте қарапайым эксперимент ойлап тапты: біз сүйікті адамымызбен эмоционалдық және физикалық жақындықты қадағалаймыз және сақтаймыз; өзімізге сенімсіз болғанда, ренжігенде немесе көңіл-күйіміз түскенде осы адамға қол созамыз; біз бөлек болғанда ол адамды сағынамыз; және әлемді тануға шыққанда сол адамның бізге қолдау болатынына сенеміз.

Боулби 1990 жылы қайтыс болды. Ол өз жұмысынан басталған екінші төңкерісті — байланыс теориясының ересектер махаббатына қолданылуын көре алмады. Боулбидің өзі ересектердің де байланысқа дәл сондай мұқтаждығы бар екенін айтқан болатын — ол Екінші дүниежүзілік соғыстың жесірлерін зерттеп, олардың мінез-құлқы үйсіз балалардың үлгілеріне ұқсас екенін анықтады — және бұл мұқтаждық ересектер арасындағы қарым-қатынасты қалыптастыратын күш екенін алға тартты. Бірақ оның бұл идеялары тағы да қабылданбады. Тұйық, жоғарғы тап өкілі, консервативті ағылшын романтикалық махаббаттың жұмбағын шешеді деп ешкім күткен жоқ! Қалай болғанда да, біз махаббат туралы бәрін білеміз деп ойладық. Махаббат — бұл жай ғана қысқа мерзімді, бүркемеленген жыныстық құштарлық, Фрейдтің негізгі инстинктінің басқаша көрінісі. Немесе басқаларға сенудің пісіп-жетілмеген қажеттілігінің бір түрі. Немесе махаббат — бұл адамның мұқтаждығы немесе алғысы емес, тек беруге негізделген жанқиярлық моральдық ұстаным.

Мен бұл зерттеуді оқығанда, қаралы болудың (қайғының) өзім бастан өткерген физикалық әсерінен шошынғаным есіме түсті. Анамның қайтыс болғанын естігенде, мені тура бір жүк көлігі қағып кеткендей, жаншылып қалғандай сезіндім.

Бір жұпқа назар аударайық. Кэрол мен Джим оның кездесулерге кешігіп келуіне байланысты ұзақ уақыт бойы дауласып келеді. Менің кабинетімдегі сессия кезінде Кэрол Джимнің соңғы қателігі үшін оған шүйлігеді: ол жоспарланған кино кешіне уақытында келмеген. — «Неге сен әрқашан кешігесің? » — деп сұрайды ол. — «Біздің кездесуіміз, менің күтіп отырғаным, сенің мені үнемі көңілімді қалдыратының сен үшін маңызды емес пе? » Джим суық жауап береді: — «Мен бөгеліп қалдым. Бірақ егер сен тағы да ұрсуды бастасаң, мүмкін үйге қайтып, кездесуді ұмыта салғанымыз жөн шығар». Кэрол бұған жауап ретінде Джимнің басқа да кешіккен кездерін тізе бастайды. Джим оның «тізімімен» дауласа бастайды, содан кейін сөзді үзіп, тастай үнсіздікке көшеді.

Бірақ шын мәнінде олардың не туралы таласып жатқаны маңызды емес. Келесі сессияда Кэрол мен Джим оның қарым-қатынас туралы сөйлескісі келмейтініне байланысты сөзге келіп қалады. — «Бұл туралы сөйлесу тек ұрысқа әкеледі», — дейді Джим. — «Оның не пайдасы бар? Біз бір шеңберде айнала береміз. Бұл тек қажытады. Және соңында бәрі менің «кемшіліктеріме» келіп тіреледі. Мен жақындықта болғанда өзімді жақынырақ сезінемін». Кэрол басын шайқайды. — «Біз тіпті сөйлеспей тұрғанда, мен секс қаламаймын! »

Серіктестер кейде өздері түсіп қалған «Шайтан тайталасты» байқап қалады — Джим маған Кэрол сөйлемей жатып оның көңілін қалдырғаны туралы еститінін «білетінін», сондықтан «отқа оранбау» үшін «қабырға» тұрғызып алғанын айтады — бірақ бұл үлгі соншалықты автоматты және соншалықты мәжбүрлі болғандықтан, олар оны тоқтата алмайды. Алайда, көптеген жұптар өз қарым-қатынастарына орныққан бұл үлгіден бейхабар.

Линдамен алты жыл некеде тұрған Питер соңғы кездері өз ханымы үшін маңыздылығы азайғанын сезінеді. Оның жаңа жұмысы бар және олар сиректеу жақындыққа түседі. Кеште бір досы Линданың құлпырып кеткенін, ал Питердің шашы түсе бастағанын айтады. Питер Линданың өте сымбатты — шашы қалың — ер адаммен ықыласпен сөйлесіп тұрғанын көргенде, оның іші ауырады. Питер әйелі үшін қымбат екенін және сұраса, әйелі оған бұрылып, қасында болатынын біліп, өзін тыныштандыра ала ма? Мүмкін ол осындай сәт болғанын есіне түсіріп, сол бейнені мазасыздығын басу үшін пайдаланатын шығар.

Тим мен Сара менің кабинетімде отыр. Тим мұнда не үшін келгенін түсінбейді. Оның білетіні — Сара екеуі қатты ұрысып қалған. Сара оны кеште өзіне көңіл бөлмеді деп айыптап, баланы алып, әпкесінің үйіне көшіп кетемін деп қорқытуда. Ол мұны түсінбейді. Олардың некесі жақсы. Сара жай ғана «тым балалық жасап» жүр және «көп нәрсе күтеді». Ол Тимнің жұмыста қаншалықты қысым көретінін және некенің «нәзік тұстарын» әрдайым есте сақтай алмайтынын түсінбейді. Тим креслосында бұрылып, терезеге «мұндай әйелмен не істеуге болады? » дегендей кейіппен қарайды.

Тимнің шағымдары Сараны түңілуден оятады. Ол ащы үнмен Тим өзін ойлағандай ақылды емес екенін мәлімдейді. Шын мәнінде, ол оған Тимнің «нөлдік дағдысы бар қарым-қатынас наданы» екенін айтады. Бірақ оны мұң басып, әрең естілетін дауыспен Тимнің ол «өліп бара жатқанда» теріс айналатын «тас» екенін сыбырлайды. Ол оған тұрмысқа шықпауы керек еді. Ол жылайды.

Олар бұл нүктеге қалай жетті? Сара — кішкентай, қара шашты әйел, ал Тим — сәнді киінген ер адам, олардың үйленгеніне үш жыл болған. Олар табысты әріптестер және көңілді серіктестер болды, дағдылары мен энергиясы жағынан бір-біріне сай келді. Олардың жаңа үйі және он сегіз айлық қызы бар, Сара оған қарау үшін жұмыстан демалыс алған. Ал қазір олар үнемі салғыласып жүр.

Сараның жолдауы өте маңызды, бірақ Тим оны түсінбейді. Ол оны «тым эмоционалды» деп есептейді. Бірақ мәселе де сонда. Біздің негізгі махаббат қарым-қатынасымызға қауіп төнгенде ғана біз ең жоғары эмоционалды күйде боламыз. Сара Тиммен қайта байланыс орнатуға мұқтаж. Тим де Сарамен арадағы интимдік жақындықты жоғалтып алудан қатты қорқады — байланыс ол үшін де өмірлік маңызды. Бірақ оның байланысқа деген қажеттілігі ымыраға келу және есею туралы сөздермен бүркемеленген. Ол бәрін «тыныш және қалыпты» сақтау үшін Сараның уайымдарын жоққа шығаруға тырысады. Олар бір-бірін қайтадан эмоционалды түрде «ести» ала ма? Олар қайтадан бір толқынға түсе ала ма? Мен оларға қалай көмектесе аламын?

Сара мен Тим сияқты жұптарға қалай көмектесу керектігі туралы менің түсінігім баяу қалыптасты. Мен кеңес алуға келген жеке тұлғалармен жұмыс істегенде, негізгі эмоцияларды тыңдау және оларды кеңейту өзгеріске жету үшін маңызды екенін білетінмін. Сондықтан 1980-ші жылдардың басында Ванкуверде (Канада) аптап ыстық күндері қиналған жұптармен жұмыс істей бастағанда, мен дәл сол эмоцияларды және олардың серіктестер арасындағы «биге» қалай музыка болатынын байқадым. Бірақ менің сессияларым эмоционалды хаос пен үнсіздік арасында ауытқып тұратын. Көп ұзамай мен әр таңды университеттің кітапханасында менің кабинетімде орын алатын драмаларға бағыт беретін карта іздеумен өткізе бастадым. Мен тапқан материалдардың көбі махаббаттың қатысы жоқ немесе оны түсіну мүмкін емес, сондай-ақ күшті эмоциялар қауіпті, сондықтан оларға тиіспеген жөн деп айтатын. Кейбір кітаптарда ұсынылғандай, жұптарға ата-анамызбен болған қарым-қатынасты ғашықтарымызбен қалай қайталайтынымыз сияқты түсініктерді ұсыну көп нәрсені өзгертпеді. Менің жұптарды қарым-қатынас дағдыларын жаттықтыруға мәжбүрлеу әрекеттерім бұл жаттығулардың мәселенің мәніне үңілмейтіні туралы пікірлер тудырды. Олар негізгі нүктені назардан тыс қалдырды.

Мен олардың айтқандары дұрыс деп шештім және мен де бір жерден қателесіп жатқанымды түсіндім. Бірақ бұл мені қатты қызықтырды, сондықтан мен бейнежазбаға түсірілген сессияларды сағаттап отырып көрдім. Мен махаббаттың бұзылу драмаларын шынымен түсінгенше көремін деп шештім. Бәлкім, махаббаттың не екенін түсінгенше! Ақырында, сурет айқындала бастады.

Біз бұл айналмалы «билердің» жылдамдығын бәсеңдеткенде, мұң, қорқыныш, ыңғайсыздық және ұят сияқты жұмсақ эмоциялар әрқашан пайда болатын. Осы эмоциялар туралы, бәлкім, бірінші рет сөйлесу және олардың үлгісі екеуін де қалай тұзаққа түсіргенін көру Джеми мен Хьюге бір-бірімен қауіпсіз сезінуге көмектесті. Джеми Хьюге өзінің қаншалықты жалғыз екенін айта алған кезде, ол соншалықты қауіпті көрінбеді. Мұнда ешкім «жаман адам» болуы тиіс емес еді. Олар әңгіменің жаңа түрлерін бастады және олардың өзара айыптауы мен үнсіз алыстауы бәсеңдеді. Жұмсақ эмоцияларын бөлісе отырып, олар бір-бірін басқаша көре бастады. Джеми мойындады: «Мен бүкіл суретті ешқашан көрмеппін. Мен тек оның маған жақын емес екенін білдім. Оны немқұрайлы деп санадым. Енді оның менің «оқтарымнан» қалай қашқанын және мені тыныштандыруға тырысқанын көріп тұрмын. Мен дәрменсіз күйге түскенде және басқа жолмен жауап ала алмағанда «оқ ата» бастаймын».

Енді менің практикамда ілгерілеу байқалды. Жұптар бір-біріне мейірімді бола бастады. Ауыр эмоциялардың драмасы соншалықты ауыр көрінбеді. Бұл жағымсыз үлгілер әрқашан бір серіктес екіншісіне қол созуға тырысып, қауіпсіз эмоционалды байланыс орната алмаған кезде басталатын. Дәл сол сәтте «Демондық диалог» басталатын. Жұптар екеуі де диалогтың құрбаны екенін түсініп, өздерін көбірек көрсете алғанда, тереңірек эмоциялармен бөлісуге тәуекел еткенде, қақтығыстар тынышталып, олар бір-біріне сәл жақындай түсетін. Демек, бәрі жақсы болды ғой. Солай ма?

Менің жұптарым жоқ деді. Джеми маған: «Біз бір-бірімізге мейірімдірекпіз және аз ұрысамыз. Бірақ неге екені белгісіз, ештеңе түбегейлі өзгерген жоқ. Егер біз мұнда келуді тоқтатсақ, бәрі қайтадан басталады. Мен мұны білемін», — деді. Басқалары да маған соны айтты. Мәселе неде еді? Таспаларды қайта тыңдағанда, мен мұң мен нағыз «үрей» (бір клиент айтқандай) сияқты тереңірек эмоциялармен әлі де жұмыс істелмегенін көрдім. Менің жұптарым әлі де сақтанып жүрген еді.

Бұл эмоционалды драма не туралы еді? «Демондық диалогтар» неге соншалықты жиі кездеседі және соншалықты күшті? Байланыс сәттері қарым-қатынастарды неге өзгертеді? Мен бейтаныс жерден жол тауып алғандай болдым, бірақ менде әлі карта жоқ еді және қайда екенімді шынымен түсінбедім. Мен жұптардың ажырасу қаупінен қайтадан ғашық болуға көшкенін бақыладым, тіпті мұны қалай ынталандыру және бағыттау керектігін де таптым. Бірақ бұл сұрақтардың жауабы мені айналып өтті.

Кішкентай сәттер біздің өмірімізді анықтайды — ғашық жұптар үшін де, мен сияқты ізденуші терапевтер мен зерттеушілер үшін де. Әріптесімнің: «Егер махаббат қарым-қатынастары пайда мен зиян туралы мәмілелер болмаса, олар не? » деген сұрағына мен ойланбастан: «Олар — эмоционалды байланыстар... Махаббат туралы ақылмен келісуге немесе саудаласуға болмайды. Бұл — эмоционалды жауап», — деп жауап бергенімді естідім. Кенеттен менің ойым жаңа арнаға түсті.

Мен таспаларыма қайта оралып, адамдар айтқан қажеттіліктер мен қорқыныштарға ерекше назар аудардым. Мен қарым-қатынастарды өзгерткен сол драмалық сәттерге қарадым. Мен эмоционалды байланысты (bonding) көріп тұрған едім! Енді мен түсіндім. Мен Джон Боулби махаббаттың және сүйікті болудың негізі деп айтқан эмоционалды жауаптылықты көріп отырдым. Мен мұны қалай байқамағанмын? Өйткені маған мұндай байланыс балалық шақпен аяқталады деп үйреткен еді. Бірақ бұл ересек махаббаттың биі еді. Мен үйге асығып, бұл түсінікті жазып, жұптармен жұмысыма енгіздім.

ЭБТ-ның бірінші зерттеуімен мен жұптарды ауыр күйзелістен бақытты байланысқа апаратын жолды тапқанымды білдім. Бірақ барлық мәселелер мен драмалардың байлану байланыстарына негізделгенін түсінгеннен кейін, мен махаббаттың кең картасын ашқанымды және махаббат байланысының ерекше түріне баратын жолдың қадамдарын жүйелі түрде сыза алатынымды түсіндім.

Содан кейін менің жұптармен сессияларым бірден өзгерді. Мен серіктестердің талап етіп және алыстап жатқанын бақылай отырып, Боулбидің «ажырау күйзелісі» (separation distress) ұғымдарының іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін көрдім. Кейбір серіктестер екіншісін өзіне бұру үшін қаттырақ және қаттырақ айқайлады, басқалары «тыныштықты» бұзбау үшін баяу және баяу сыбырлады. Мен «Демондық диалогтарға» түскен серіктестердің байлану тілінде сөйлегенін естідім. Айыптаумен аяқталатын эмоционалды жауапқа деген жанталасқан мұқтаждық және алыстаумен аяқталатын қабылдамау мен жоғалтудан деген қатты қорқыныш — бұл шексіз қақтығыстардың астындағы тірек еді. Енді серіктестердің эмоцияларын түсіну оңайырақ болды. Мен олардың шұғылдығын түсіндім. Мен өз жұптарыма осы жаңа түсінігімді жеткізіп, олардың эмоцияларын, қажеттіліктерін, шексіз қақтығыстарын байлану шеңберіне салып, байланыс сәттеріне бағыттаған кезде, олар бұл оларға сәйкес келетінін айтты. Олар маған енді өздерінің айтылмаған аңсарларын және қисынсыз көрінетін қорқыныштарын түсінгендерін және сүйіктісімен жаңа жолмен байланыса алатындарын айтты. Олар бұл аңсарлар мен қорқыныштарда ешқандай «балалық» немесе қателік жоқ екенін білу қандай жеңілдік екенін жеткізді. Олар оларды жасырудың немесе жоққа шығарудың қажеті жоқ екенін түсінді. Енді біз жұптармен жұмыс істеудің ЭБТ әдісін жетілдіре алдық — біз жай ғана дұрыс бағытта емес, біз тікелей үйге апаратын картаны таптық. Біз мәселенің мәніне үңіле алдық.

Жылдар бойы ересектердің байлануы туралы ғылыми зерттеулер жалғасып, менің мыңдаған жұптық терапия сессияларын жүргізу және бақылау барысында үйренгендерімді растаған сайын, эмоционалды байланыс пен қауіпсіз, сенімді қарым-қатынасты дамытатын негізгі әңгімелер айқындала түсті. Біз өз зерттеулерімізде бұл әңгімелер орын алғанда, жұптар күйзелістен арылып, араларындағы берік байланысты нығайтатынын көрсеттік. Бұл кітап осы әңгімелерді сіз өз қарым-қатынасыңызда қолдана алатындай етіп бөлісу туралы. Осы уақытқа дейін бұл процесс ЭБТ бойынша оқытылған мамандардың бақылауымен жүргізіліп келді. Бірақ ол соншалықты құнды және қажет болғандықтан, мен оны сіз, оқырман, өз қарым-қатынасыңызды өзгерту және дамыту үшін оңай қолдана алатындай етіп жеңілдеттім.

Бірақ қазір Тим мен Сараның жаңа жағымды әңгімесі бар, ол оларға осы «Наразылық полькасы» атты Демондық диалогты жеңуге күш береді. Сара: «Мен тым қатты кеткен сияқтымын. Мен шынымен қатыгез болып кетемін. Менің көңілім қалды. Сондықтан сен мұны көрсін деп, не болып жатқанын түсініп, маған қайта оралсын деп саған тап беремін. Бірақ бұл сені алыстатып, өзіңді ақтауға итермелейді. Ондай кезде мен қауіпті көрінетін шығармын, сондықтан сен тіпті шегініп кетесің. Содан кейін менің тіпті мазам кетеді. Біз тығырыққа тірелдік. Мұны бұрын ешқашан байқамаппын», — деп айта алады. Тим өзінің қашықтықты сақтауы Сараны көбірек талап қоюға итермелейтінін көре алады. Олар үлгіні көре бастайды және бұл қадамдар үшін бір-бірін айыптауды тоқтатады. Енді олар екінші әңгімеге дайын.

Сара мен Тим енді жақындық қорқынышын тудыратын белгілі бір оқиғаларға қатысты қауіп белгілері мен сезімталдықты біледі. «Сен кешіккенде мен шынымен ашуланамын», — дейді Сара Тимге. «Бұл маған әкемді еске түсіреді. Ол бізді тастап кеткеннен кейін, ол әрқашан телефон соғып, мені жақсы көретінін және мені қашан алып кететінін айтатын, бірақ ол ешқашан келмейтін. Мен үміттенетінмін — содан кейін өзімді оған маңыздымын деп ойлаған ақымақ сезінетінмін. Бұл да солай сезіледі». Тимге оған деген ашуын емес, көңілі қалуы мен аңсауын айту Тимге Сараны және ол үшін не маңызды екенін жаңа қырынан көруге мүмкіндік береді. Ол көбірек тыңдайды және олар тереңірек эмоционалды деңгейде байланыса бастайды.

Тим енді әйеліне оның көңілінен шыға алмаған кезде «есі шығып, сасқалақтайтынын» айта алады. Ол тұйықталып қалады, бірақ енді олай істегісі келмейді. Енді ол: «Бірақ мен «жақын» болуды білмеймін. Оның қалай көрінетінін де білетініме сенімді емеспін. Мен оны істей алмаймын, тек Сара жыныстық қатынасқа түскісі келе ме деп көруден басқа», — деп қосады.

Ұзақ уақыт некеде тұрған, қарым-қатынастарында айтарлықтай құлдырауды бастан өткеріп жүрген Джим мен Пэмнің арасындағы шиеленіскен сессияның алғашқы үш минутында осы жағдай орын алды. Соған қарамастан, олар әлі де бір-бірінің тартымды қасиеттерін байқайтын. Джим алдыңғы сессияларда маған Пэмнің алтын шаштары мен көк көздері оны «таң қалдыратынын» бірнеше рет айтқан болатын, ал Пэм оның жақсы күйеу және әке екенін, тіпті өзінше «сәл-пәл» сымбатты екенін жиі айтатын.

Сессия өте қарапайым басталды: Пэм Джиммен бірге аптаны жақсы өткізгенін және Джимнің жұмысына байланысты стресс алып жүргенін көргенде оған көбірек қолдау көрсетуге шешім қабылдағанын айтты. Сондай-ақ, ол Джимнің эмоционалдық қолдау қажет болғанда оны айта білгенін қалайтынын жеткізді. Джим мысқылдап күліп, көзін аспанға тікті де, орындығымен әйелінен теріс бұрылып кетті. Сол сәтте мен кеңседе ыстық жел соққандай сезінгенімді айта аламын.

Мен оларды тыныштандыруға тырыстым, бірақ олардың айқайынан менің дауысым естілмеді. Ақыры, мен бұл қарым-қатынастың Пэмнің позитивті көзқарасымен және сүйіспеншілікке толы бейнесімен басталғаны аздап өкінішті екенін айтқанда ғана олар тоқтады. Сонда Пэм жылап жіберді, ал Джим көзін жұмып, ауыр күрсінді. «Бізде әрдайым осылай болады», — деді Джим және ол хақ еді. Міне, осы жерден олар «әрдайым болатын» жағдайды өзгерте бастай алады. Өзгеріс допқа емес, ойынға назар аударып, үлгіні (паттернді) көруден басталады.

Егер мен сессия кезінде Джим мен Пэмге араласпағанымда, олар «Ібіліс диалогтарының» үш түрін де бастан өткеріп, қажып, жатсынып және үмітсіз күйге түсер еді; содан кейін өздері жақсы білетін Диалогқа қайта оралар еді. Сөзсіз, олар өз қарым-қатынастары туралы қатал үкім шығарар еді, бұл үкімдер болашақ қарым-қатынастарды тұмандандырып, бір-біріне деген сенімді кеміте беретін еді. Олар мұны әр жасаған сайын және қауіпсіз байланысқа жол таба алмаған сайын, қарым-қатынас барған сайын әлсірей түседі. Шын мәнінде, біз сессияда тек процесті аздап баяулаттық. Джим мен Пэм маған бұл мәселені шешіп беруді ұсынды. Әрине, олардың әрқайсысы үшін бұл «екінші серігімді жөндеп бер» дегенді білдіреді. Тыныштық бар болғаны отыз секундқа созылды, содан кейін олар қайтадан «Кінәліні тап» диалогына көшті.

Біз қарым-қатынасты барған сайын қанағаттанарлықсыз немесе қауіпті, ал серігімізді қамқорсыз, тіпті «ақауы бар» адам ретінде көре бастаймыз. Джим былай дейді: «Мен анамның Пэмнің мен үшін жеткілікті деңгейде кемелденбегенін (mature) айтқанын есіме ала беремін және, осы ұрыстардан кейін, анамның айтқаны дұрыс болды-ау деп ойлай бастаймын. Осыншалықты агрессивті адаммен қалай қарым-қатынас жасауға болады? Бұл үмітсіздік. Балалар үшін қиын болса да, екеуімізге де мұны тоқтатқанымыз дұрыс болар».

Келіңіздер, жұптардың «Протест полькасын» қалай билейтінін көрейік:

Мен олардан ұрысасыздар ма деп сұрадым, Кен нағыз ұрыстың сирек болатынын айтты. Олар «Кінәліні тап» тұзағына түспейді. Бірақ Миа «кетіп бара жатырмын» дегенде, Кен «жақсы» дейтін кездер болады. Бұл сәттер өте ауыр сезіледі. Және, ол маған әйелінің оған «жаттықтырушы» болуға тырысатынын айтты. Мұны айтқанда ол жиырылып, сосын күлді.

Миа мен Кен маған бір оқиға айтып берді. Егер көптеген жұптардан сұрасаңыз, олар араларындағы байланыстың мәнін ашатын маңызды оқиғаны немесе кішкентай бір сәтті айтып бере алады. Егер бұл сәттер жақсы болса, олар оны мерейтойларда немесе нәзік сәттерде еске алады. Егер олар жаман болса, олар бұл сәттің қарым-қатынастары туралы не айтатынын түсінуге тырысып, бастарын қатырады.

Жоғарыда көргеніміз — «Қарсылық полькасының» бір ғана мысалы. Кез келген алшақтайтын, қорғанатын серіктес Кен сияқты «қатып қалу» туралы айта бермейді. Бірақ мен қол үзуші (pursuing) және алшақтаушы (distancing) серіктестердің өз тәжірибелерін сипаттағанда тән сөз тіркестерін қолданатынын байқадым. Тыңдап көріңізші; мұнда өз үлгілеріңіз бен әрекеттеріңізді естуіңіз мүмкін.

Кен мен Миа мұны істей алғанда, олардың қарым-қатынасына деген үміт пайда болады. Кен айтқандай: «Біз сол жағдайға, біз айтқан спиральға түсе бастағанда, бізді бұрынғыдай тереңге тартып кетпейді. Мен кеше Миаға айттым: «Біз мұнда тұрып қалдық. Мен барған сайын алшақтап, қатып барамын, ал сен ренжіп жатырсың. Бұл сенің өзіңді шеттетілгендей сезінетін кезің, солай ма? Бізге мұны істеудің қажеті жоқ. Тоқтатайық. Келші, жай ғана құшақтасайық». Ол солай істеді. Бұл керемет сезім болды». Мен Кеннен бұл польканы жеңуге не көмектескенін сұрадым. Ол Мианың «жау» емес екенін және полька басталғанда оның «мені құртпақшы» емес, «қарым-қатынас үшін күресіп жатқанын» түсіну көмектескенін айтты.

Терри мен Кэрол маған өздерінің ешқашан «жақын жұп» болмағандарын мойындады. Бірақ Кэрол, сабырлы, зиялы әйел, күйеуінің «депрессиясы» туралы онымен бірнеше рет сөйлесуге тырысқанын айтты. Ол олардың эмоционалдық алшақтығын осылай түсінді. Терри, салмақты, ресми адам, әйелінің одан жылдар бойы, әсіресе бала тәрбиесіне қатысты кемшілік іздеп келгенін атап өтті. Олар маған ұрысып қалғандықтан келді, бұл олар үшін өте сирек жағдай еді. Бәрі Кэролдың кешке кию үшін Терриге ұнамайтын шалбарды таңдауынан басталды. Терри, егер ол осы шалбарды кисе, бұл оны сүймейтінін білдіреді және олар ажырасуы керек деп мәлімдеген! Содан кейін кешке бара жатқан жолда Терри әріптесімен көңіл қосудың аз-ақ алдында тұрғанын, бірақ бәрібір сексуалдық қатынастары жоқ болғандықтан, бұл Кэрол үшін маңызды емес деп ойлайтынын айтқан. Кэрол өз кезегінде ескі досына ғашық екенін және Терридің оған ешқашан сезім немесе жыныстық қатынас үшін қол тигізбейтінін жеткізген.

Біздің сеансымызда олар мансаптық міндеттер мен ата-аналық жауапкершіліктерге көміліп қалғандықтан, жеке жақындық пен махаббатқа уақыт табу барған сайын қиындай түскенін айтты. Кэрол олардың «бөтен адамдарға» айналып бара жатқанын түсінген бойда, Терриді «сілкіп алуға» тырысқанын, сонда ол онымен көбірек сөйлесетін болады деп үміттенгенін айтты. Бұл нәтиже бермегенде, ол қатты ашуланған. Терри Кэролдың бірнеше жыл бойы, әсіресе оның әкелігі туралы өте «сыншыл» болғанын, бірақ шамамен бір жыл бұрын оның жай ғана суып кеткенін атап өтті. Кэрол ақыры ашуын «жұтып», неке осындай болады деп қабылдауға шешім қабылдағанын түсіндірді. Ол күйеуі оны бұдан былай тартымды немесе қызықты деп санамайды деген қорытындыға келген. Бұған жауап ретінде Терри Кэролдың екі баласына деген терең байланысы туралы мұңайып айтып, жұбайын жоғалтып алғандай сезінетінін жеткізді. Ол ана еді, бірақ әйел емес еді. Ол мұның себебі өзінің тым салмақты және әйелмен бірге болу үшін тек «өз ойымен» жүретіндігінен бе екен деп ойланды.

Басқа билердегідей, Терри мен Кэрол өздерін бір-бірінен оқшаулайтын қадамдарды түсінгеннен кейін, олар үміттене бастады және сезімдерін бір-біріне ашты. Кэрол қабылданбау сезімін бәсеңдету үшін «беріле салғанын» және Терри екеуінің арасына «қабырға тұрғызғанын» мойындады. Ол жанасу мен байланысқа деген сағынышын басу үшін балаларына бет бұрғанын айтты. Терри мұны естігенде қаншалықты таңғалғанын және әлі де әйелін қатты қалайтынын жеткізді. Олардың екеуі де бір-біріне тигізетін әсерін аша бастады және бір-бірі үшін әлі де маңызды екенін түсінді. Бірнеше жаңа тәуекелдер мен бірнеше ұрыс-керістен кейін Кэрол маған былай деді: «Екеуміз де өзімізді қауіпсіз сезінеміз. Ұрыстар қиын, бірақ олар мұздай бостық пен абайлап үндемеуден әлдеқайда жақсы». Терри: «Біз түскен бұл қатыгез шеңберді жеңе аламыз деп ойлаймын. Екеуміз де жарақат аламыз, қорқамыз және бір-бірімізді шеттетеміз. Бірақ бізге олай істеудің қажеті жоқ», — деп атап өтті. Жаңа бастамалар біздің қалай тұзаққа түскенімізді, өзімізді мұқтаж болған махаббаттан қалай айырғанымызды білуден басталады. Мықты байланыстар байланыстың үзілу циклдерін, күйзеліс билерін тоқтатуға бел буғанда өседі.

Хелен терапевт өзінің жасөспірім ұлының ішімдікке салынуына оны кінәлағанда қатты күйзелді. Бағалау сессиясы кезінде Хеленнің әдетте қамқор күйеуі Сэм терапевтің көзқарасын қолдады. Кейінірек Хелен өзінің ренішін білдіргенде, Сэм өз пікірін ақтауға тырысып, соңы ауыр айтыстарға ұласты. Содан кейін Хелен өзінің «ақымақ» ренішін бір шетке ысырып қойып, некесіндегі жақсы нәрселерге назар аударуды шешті және ол мұны істедім деп сенді.

Джесси мен Майкты мысалға алайық, олар Джессидің он екі жасар қызы үйге көшіп келгеннен бері ұрысудан басқа ештеңе істемейді. Джесси былай дейді: «Кенеттен, бір күнде Майк жылы, нәзік адамнан тиранға айналды. Ол бұйрық береді, менің балама осыншама ережелер қояды. Үйде болған уақытының көбінде айғайлайды. Ол дәл менің отбасымдағы зорлық-зомбылық жасаған еркектерге ұқсап кетті. Мен біреудің айғайлағаны мен бұйрық бергенін көтере алмаймын. Мені ешкім қорғамады, бірақ мен баламды қорғай аламын».

Винсент бұл эмоцияларды түсініп, дауыстап айта алмады және Джеймстен оларды басуға көмек сұрай алмады, сондықтан олар лезде қауіп төндіретін және оның қорғаныс мақсатында алыстауына себеп болатын реактивті «ыстық» <span data-term="true">сезімтал нүктелерге</span> айналды.

Енді Винсент өзіндегі сезімтал нүктені және оның серігіне жауап бере алмауына қалай түрткі болатынын сипаттай алады. Ол мұңайып, мазасызданып, үмітсіздікке түседі және мәселе өздігінен шешіледі деген әлсіз үмітпен үндемей тұруға тырысады. Ол маған бұл эмоциялар ол үшін «беймәлім аймақ» екенін, сондықтан оларға құлақ түру ол үшін жаңалық екенін айтады. Мен оның батылдығы мен ашықтығына ризашылығымды білдіремін және онымен оның «тұйықталу» стратегиясы көптеген жағдайларда жақсы жұмыс істейтіні туралы сөйлесемін. Бірақ махаббат қарым-қатынасында бұл серігін қорқытып, оқиғаның келесі бөлігін жағымсыз бағытқа бұрады. Біз бұл сезімтал нүктенің қайдан шыққаны туралы сөйлесеміз. Ол махаббаттарының басында Джеймспен өзін өте сенімді сезінгенін және кейде өз сезімдерін білдіре алатынын есіне түсіреді. Бірақ жылдар өте келе олар алыстап кеткен. Джеймс арқасынан жарақат алып, жанасуға шыдай алмайтын ауырсынуды бастан өткергенде, олардың арасындағы қашықтық ұлғая түскен. Осыдан кейін Винсент өзіне деген сенімділігін жоғалтып, Джеймстің жағымсыз сигналдарынан көбірек қорқатын болған.

Мен бұл кішкентай драманы анық есіме түсіремін, өйткені сол түні Сид ағай Аяз ата болатынын және кез келген «төбелес» менің сыйлықсыз қалатынымды білдіретінін білетінмін. Менің Рождествомды бір мақтау сөз бен бір қағу сақтап қалды. Бірақ қазір, осыншама жылдардан кейін, мен олардың әрекетін басқаша, азырақ өзімшілдік тұрғыдан көремін. Қақтығыс пен байланысты жоғалту сәтінде Сид ағай мен Дорис тәтей жағымсыз үлгіні тани алды, атысты тоқтату туралы жариялады және жылырақ байланысты қайта орнатты.

Клэр мен Питер ұрысқанда, олар қалжыңдамайды. Олар некелік жанжалдар бойынша «Оскар» сыйлығына лайық. Бұл жолы бәрі Клэрдің Питерге гепатитпен ауырған кезде көбірек көмектесе алатынын айтуынан басталды. «Сен ештеңе болмағандай жүре бердің», — дейді ол. «Мен саған үй шаруасына көмектесуді ұсынғанда, сен дөрекілік танытып, ашуландың. Неге мен бұған шыдауым керек екенін білмеймін».

Керри мен Сэл шиеленісті бәсеңдету процесінің қыр-сырын егжей-тегжейлі көрсететін мысал бола алады. Жиырма жыл некеде тұрған, заманауи көрінетін бұл жұп соңғы төрт жылдың «тозақ» болғанына ғана келіседі. Олар Керридің ұзақ жылдар бойы үй шаруасында болғаннан кейін жаңа мансабымен айналысып, Сэлден әлдеқайда кеш жатуына байланысты үнемі теріс шиеленіске түседі. Олар бұл туралы келіссөздер жүргізуге тырысты, бірақ келісімдер жасалып, қайта бұзылып жатты.

Керри таңырқап басын артқа тартты. Ол сенбей қабағын түйді. Мен Сэлден ақырын дауыспен «азап» деген сөзді түсіндіруді сұрадым. Ол сөйлей бастағанда, сот залының қаһары — Сэлдің барлық белгілері жоғалып кетті. «Маған мен үнемі Керридің өмірінің шетінде жүрген сияқтымын», — дейді ол. «Мен өзімді ол үшін мүлдем маңызды сезінбеймін. Ол мені өзінің тығыз кестесінің бос аралықтарына ғана сыйғызады. Біз бұрын ұйықтар алдында әрдайым жақын болатынбыз. Бірақ қазір ол бірнеше сағат бойы төсекке келмегенде, мен өзімді шеттетілгендей сезінемін. Егер мен бұл туралы сөйлесуге тырыссам, мені елемейді. Төсекте жалғыз жатып, мен өзімнің қаншалықты маңызды емес екенімді сезінемін. Бұл жерде не болғанын түсінбеймін. Бұрын бұлай емес еді. Мен мұнда мүлдем жалғыз сияқтымын».

Осы сәтте Керриге қарағанымда, оның көздері бақырайып кетіпті. Ол күйеуіне қарай еңкейе түсті. Мен одан күйеуінің айтқандарына қалай әсер етіп жатқанын сұрадым. «Мен шынымен аң-таң болып тұрмын», — деді ол және Сэлге бұрылып: «Сен шынымен айтып тұрсың ба? Солай екен-ау. Маған ашуланатыныңның себебі — өзіңді мен үшін маңызды сезінбегенің бе?! Өзіңді жалғыз сезіндің бе? Мен сенен мұндайды ешқашан көрмегенмін. Тіпті елестетпеппін де... » — оның дауысы бірнеше секундқа үзіліп қалды. «Мен тек маған тап берген соғысқұмар адамды ғана көрдім».

Біз оның қолжетімсіз болуы Сэлге қалай әсер ететінін, оның Керриді сағынатынын және оның өміріндегі орнын жоғалтып алудан қорқып, басқа әлемде өмір сүріп жатқанын есту Керри үшін қаншалықты оғаш екенін талқыладық. «Сенің мені солай қабылдайтыныңды жақсы түсінемін», — деп жалғастырды Сэл. «Мен бұл сезімдерден қашуға тырысамын. Тек ашулану немесе мысқылдау оңайырақ, сондықтан сен тек соны көресің».

Керри іштей арпалысып жатқандай көрінді. Оның күйеуі ол ойлағандай адам болмай шықты. Мен Сэлдің ашуы Керриді итеріп тастайтынын, ал ол алыстаған сайын екеуі де сенімсіздік пен оқшаулану иіріміне қалай түсетінін көрсетпей тұра алмадым.

Мен одан Сэлдің ашуынан қашу үшін оның алыстауы Сэлдің бауыр басу қорқынышын оятып, жанды жеріне тигенін және оның ашуын тудырып, оларды күйзеліс иіріміне қалай тартып кеткенін көре алды ма деп сұрадым.

Келесі сеанста Керри мен Сэл тағы бір қиын сәтті талқылады. Бұл жолы Керри өзін бөтен сезінетін туыстарының үйлену тойына киетін көйлегі туралы Сэлдің пікірін сұраған болатын. Керри одан қолдау күткен еді, бірақ Сэл бұл белгіні байқамады. Оның орнына ол бұл көйлектің өзіне ұнамайтынын Керри бұрыннан білетінін айтып, оның пікірі немесе оған не ұнайтыны бәрібір маңызды емес дегендей сыңай танытып, аздап сын айтты. Бұл тез арада олардың жыныстық өмірінің сапасы туралы дауға ұласты. Керри тағы да тұйықталып, ашулы Сэлден қаша бастады. Бірақ бұл жолы олар өздерінің қайталама циклін білетіндіктен, ұрысты қайта қарап шығып, ортақ бауыр басу қорқыныштары оларды қалай дәрменсіз әрі алыс ұстайтыны туралы жаңа мәліметтер алды.

Мен Сэл мен Керриге осы жерде кідіріп, «қайта қосу» түймесін басуды ұсындым. Егер бейнекамера соңғы бірнеше минутты түсірсе, не көрер еді? Мен олардың мұны істей алатынын білдім. Сэл күлімсіреп, креслосына шалқайды. Содан кейін ол олардың қалай тұйыққа тірелетінін сипаттап берді. «Иә, жарайды. Міне, тағы да "бірі итеріп, екіншісі шегінетін" жағдай басталды. Меніңше, бұл көйлек туралы емес қой, солай ма? Тіпті жыныстық қатынас туралы да емес».

Оның осы сөзі маған өте ұнады. Ол олардың ең басты нәрсені — олардың драмасын қозғаушы бауыр басу сезімдері мен қажеттіліктерін өткізіп алып жатқанын түсінді. Ол жағымсыз иірімнің қалай болып жатқанын көреді. Енді оған өзінің сыншыл ұстанымынан бас тарту керек. Ол Керриге бұрылды. «Мен мұнда тым өктемдік танытып жатқан сияқтымын. Меніңше, менің кешегі түннен әлі де көңілім қалып жүрген сияқты. Есіңде болса, мен кабинетте аздап құшақтасайық деп едім. Бірақ сен шаршап тұрдың». Ол кідіріп, төмен қарады. «Бұл жиі болып тұрады».

Сэл әңгіменің деңгейін өте қуатты түрде өзгертті. Ол назарын өзінің шындығына аударып, оны осы әлемге шақырды. Енді мен Керридің қалай әрекет ететінін күттім. Ол алыстап, қолжетімсіз болып қала бере ме, әлде: «Ой, демек сенің көңілің қалып жүр екен ғой. Тыңдап ал, достым... » — деген сияқты сөздермен оны тағы да түйреп ала ма? Немесе оның осы үйреншікті мазасыз қуу және жараланған шегіну шеңберінен шығу әрекетіне жауап бере ме?

Керри терең тыныс алып, оны шығарды. Ол ақырын сөйледі. «Дұрыс. Бұл сенің маған қол созғаның және менің шаршағаным туралы. Сосын сен жараланып, ызаланасың, енді бұл менің сенің пікіріңді бағаламайтыным және құшақтасуға келмегенім туралы болып шықты».

Ол бауыр басу тарихын жинақтап, осы сәттегі драманың артындағы сюжетті құрастырып, олардың күресіндегі эмоционалды мәселені анықтады. Ол жалғастырды: «Мен көйлек туралы кеңесіңді шынымен қаладым, бірақ сен осы ашу-ызаға кептеліп қалдың, солай ма? Біз бұған дейін мың рет осылай болғанбыз. Мұны бастан өткердік. Неге біз мұны тоқтата алмаймыз? »

Мен олардың дәл қазір соны істеп жатқанын айтпай тұра алмадым. Олар бір-бірінің жағымсыз әрекеттеріне мән беріп, реакция қайтарудың орнына, үлкенірек үлгіні көріп тұрды. Керри қауіпсіздікті арттыру үшін тағы бір қадам жасады. Ол Сэлге қарай еңкейді. «Жарайды, меніңше, мен сенің жанды жерлерің туралы әлі де біліп жатырмын. Кеше түнде мені суық деп сезінгеніңді түсінемін. Мен жай ғана өте қатты шаршаған едім. Саған соны түсіндіруден қорықтым. Сенің жақын болғың келетінін білдім. Мүмкін, тағы да осы айтыс-тартысқа түсеміз бе деп қорыққан шығармын. Сондықтан жай ғана өз әлеміме кетіп қалдым».

Бұған Керри қатты тебіренді. Мен оның еңкейіп, қызыл биік өкшелі туфлиін, өзі атағандай «кекетпе туфлиін» шешіп жатқанын байқадым. Ол туфлилер әлемге оның мықты екенін және онымен есептесу керек екенін паш ететін. Ол креслосын жақындатты. «Иә, мен сол қысымды сезіндім. Және жай ғана тұйықталып қалдым. Бірақ біз мұндай сәттердің сен үшін өте ауыр екенін білеміз, солай ма? Сосын сен маған тап бересің, ал мен одан сайын қашамын. Әдетте осылай болады».

Бөлмеде жаңа әуен пайда болды. Әрбір серік өз биіне қарап, ондағы қадамдарын атап отырды. Бірақ бұдан да маңыздысы, олар бір-бірін қалай тартып алатындарын нақты көрді. Бірақ олар бұл әсерді және бұл циклдің екеуін де оқшаулану мен қорқыныш тұзағына қалай түсіретінін шынымен көріп тұр ма? Мен былай дедім: «Бұл екеуіңіз үшін де өте қиын. Соңында екеуіңіз де жалғыз қаласыздар».

«Сол кезде сен қорқа бастайсың, Керри үшін қаншалықты маңызды екеніңе сенімсіз боласың», — деп атап өттім мен. «Бұл бәрімізде болады. Ол қорқыныш — жақсы көрудің бір бөлігі. Бірақ онымен бірге болу және оны мойындау қиын, ашулану әлдеқайда оңай». Керри енді толығымен күйеуіне назар аударып, бәсең, салмақты дауыспен сөйледі: «Сонымен, сол қорқыныш сені сол қараңғы жерге итермелей ме?... » «Иә», — деп жауап берді Сэл. «Мен жай ғана онымен күресуге, оны түзетуге тырысамын. Содан ашуланамын».

Мен олардың диалогтағы «жынды» ұстап алып, оны жерге қаратқанын айттым. Олар өз қорқыныштарымен басқаша күресті — үрейді арттырудың орнына, мазасыздықты сейілтті. Бірақ Сэлдің тағы бір маңызды айтары бар еді. Ол креслосында нық отырғандай көрінді. «Біз мұны меңгере бастадық. Егер біз қай жерде кептеліп қалатынымызды көре алсақ және осы жанды жерлеріміз бен олардың қалай қозғалатыны туралы бірдеңе істей алсақ, онда біз тіпті... » — ол кідіріп, тиісті сөздерді іздеді — «жарайды... бұдан да жақын бола алатын шығармыз», — деп сөзін аяқтап, күлімсіреді. Керри күліп, оның қолынан ұстады.

Мұның бәрі олардың қақтығыстарды бәсеңдетуге қабілетті екенін білдіреді. Бұдан да маңыздысы, олар мұны істеген сайын махаббаттың ажырамас бөлігі болып табылатын терең эмоцияларды басқаруға болатын қауіпсіздік негізін қалайды.

Енді деэскалацияның қалай жұмыс істейтінін көргеннен кейін, оны өз қарым-қатынасыңыз үшін қолданатын кез келді.

Алғашқы үш әңгімеден үйренгендеріңіз арқылы сіз қазір қақтығыстарды бәсеңдету қабілетіне ие болдыңыз. Бұл өте үлкен жетістік. Бірақ шынымен мықты, сүйіспеншілікке толы, сау қарым-қатынас орнату үшін сіз тек бауыр басу сенімсіздігін тудыратын жағымсыз үлгілерді тоқтатып, бір-біріңіздің наразылықтарыңызды көріп, қабылдап қана қоймай, сонымен қатар бір-біріңіз үшін қолжетімді, жауапты және қызығушылық танытатын қуатты, жағымды әңгімелер құра білуіңіз керек. Сіз мұны келесі әңгімелерде істейсіз.

Экрандағы мұндай сәттер әдетте жұптың махаббаттың алғашқы мас қылатын күндерінде екенін білдіреді. Олар махаббаттың неғұрлым кемелденген кезеңін көрсету үшін сирек қолданылады. Голливудтың қателесетін жері де осы. Өйткені мұндай терең жауап беру мен қызығушылық таныту сәттері қарым-қатынас бойы өте маңызды. Шын мәнінде, олар бақытты, сенімді жұптардың басты белгісі.

Ғашық болған кезде бәріміз дерлік серігімізге табиғи және стихиялы түрде бейімделеміз. Біз бір-бірімізге өте мұқият боламыз және серігіміздің әрбір іс-әрекеті мен сөзіне, сезімдерінің әрбір көрінісіне аса сезімталдықпен қараймыз. Бірақ уақыт өте келе көбіміз назарды азайтып, немқұрайлы болып, тіпті серігімізден жалыға бастаймыз. Біздің эмоционалдық антенналарымыз істен шығады немесе серігіміздің сигналдары әлсірейді.

Сенімді байланыс орнату және оны сақтап қалу үшін біз сүйікті адамымызды бұрынғыдай қатты сезіне білуіміз керек. Мұны қалай істейміз? Әдейі қызығушылық пен байланыс сәттерін құру арқылы. Бұл әңгімеде сіз соған қарай алғашқы қадам жасайсыз, ал кейінгі әңгімелер жақындық сезімін қалай белсенді дамыту керектігін көрсетеді, сонда сіз кез келген уақытта өз «Голливудтық сәтіңізді» құра алатын боласыз.

«Мені қатты құшақта» әңгімесі сіз бен серігіңіздің 1, 2 және 3-ші әңгімелердің нәтижесінде қалыптастыра бастаған қауіпсіздік сезіміне негізделеді. Бұл әңгімелер сізге серігіңізбен жағымсыз әрекеттесу үлгілерін тоқтатуды немесе тежеуді, сондай-ақ жағымсыз циклдер мен алшақтау сәттерінде пайда болатын терең сезімдердің кем дегенде біреуін анықтауды және атауды үйретті. Қауіпсіздіктің негізгі платформасынсыз байланысты тиімді іздеу және қолдау көрсету қиын. Бұл әңгімеде сіз сүйікті адамыңызға қол созудың және оған жауап берудің жағымды үлгілерін жасауды үйренесіз. Шын мәнінде, сіз бауыр басу тілінде сөйлеуді үйренесіз.

Былайша елестетіп көріңіз: егер 1, 2 және 3-ші әңгімелер саябақта бірге серуендеу сияқты болса, онда 4-ші әңгіме — танго билеу сияқты. Бұл эмоционалды байланыстың жаңа деңгейі. Барлық алдыңғы әңгімелер осыған дайындық болды және алдағы барлық диалогтар жұптың осы әңгімені құра білу қабілетіне байланысты болады. «Мені қатты құшақта» әңгімесі — екі жалғыздық арасындағы кеңістікті жалғайтын ең негізгі көпір.

Өзімізді қорғаудың үйреншікті әдістерінен бас тартып, ең терең қажеттіліктерімізді мойындау қиын, тіпті ауыр болуы мүмкін. Тәуекелге барудың себебі қарапайым. Егер біз серігімізге бауыр басу қажеттіліктерімізді ашық, шынайы түрде көруге мүмкіндік бермесек, бұл қажеттіліктердің өтелу мүмкіндігі өте төмен. Серігіміз хабарламаны алуы үшін біз сигналды анық әрі қатты жіберуіміз керек.

Егер біз басқаларды қауіпсіз айлақ деп санасақ және сүйіктімізбен сенімді байланыста болсақ, онда өзімізді қорғансыз сезінгенде эмоционалдық тепе-теңдікті сақтау, ең терең сезімдерімізбен байланысу және әрқашан біздің бір бөлігіміз болып табылатын бауыр басу аңсарын білдіру бізге оңайырақ болады. Егер біз қарым-қатынасымызға сенімді болмасақ, аңсарымызға сену және қорғансыз болу тәуекеліне бару қиынырақ болады. Мұндай жағдайда кейбіреулеріміз эмоцияларымызды жасырып, қандай жағдай болмасын бақылауда ұстауға тырысамыз және оның орнына қажеттілігімізді талап етеміз. Басқалары эмоциялар мен қажеттіліктердің бар екенін мүлдем жоққа шығарады. Бірақ олар сонда. «In the Cut» фильміндегі қырағы, бірақ қанішер зұлым кейіпкер басқалармен жақындықтан қашатын Мег Райанның кейіпкеріне: «Сен мұны сондай қатты қалайсың, тіпті жаның ауырады», — деп сыбырлайды.

4-ші әңгіме екі бөлімнен тұрады. Біріншісі — «Мен ең көп неден қорқамын? » — алдыңғы әңгімелерде қозғалған терең сезімдерді одан әрі зерттеуді және егжей-тегжейлі сипаттауды талап етеді. Ол диалогтарда сіз өз эмоцияларыңызға лифтпен төмен түскендей болдыңыз. Бауыр басу басымдықтарын анықтау үшін енді ең төменгі қабатқа дейін түсуіңіз керек.

Чарли мен Киоко — Азия мәдениетінен шыққан жас иммигрант жұп. Олардың мәдениетінде күйеуі — отбасының нағыз отағасы, ал эмоцияны білдіру құпталмайды. Киоко университеттің магистратурасына қабылданбаған соң «истерикаға» түсіп, дәрігері оған антидепрессанттар тағайындаған. Чарли оған кеңес беріп көмектеспек болды. Бірақ оның кеңестері негізінен оның кез келген мансап таңдауына қаншалықты лайық емес екенін айтудан тұрды. Айтудың қажеті де жоқ, бұл көмектеспеді. Олар маған келгенде осындай жағдайда еді.

Мен мұны былай сипаттадым: Киоко қазір біреудің оған қалай болуы керектігін айтқанына мүлдем төзе алмайды, ал Чарли одан алшақтағанда өзін жазаланғандай сезінеді. Киоко Чарлиге түсіндіруге тырысады.

Ол күйеуінің көп жағынан «керемет» екенін мойындайды. Ол жауапкершілігі мол, адал жан, Киоко оны қатты құрметтейді. Бірақ олардың ұрыс-керістері және күйеуінің физикалық әрі эмоционалдық алшақтығы оны «есінен тандыруда». «Меніңше, сендер мұны «жынды болу» дейсіңдер. Менің депрессиям тек тереңдей түседі».

Физика майталманы Чарли үшін мұны басында түсіну өте қиын болды. Оның түсінігіндегі махаббат — әйелін оның «мазасыздығынан» қорғау және оны осы жаңа Солтүстік Америка әлемінде «бағыттап отыру» болатын. Өз эмоцияларына келсек, ол бір сәтте Киоконың ашулы «жарылыстарынан» жүрегінің «күйреп» қалғанын мойындады. Бірақ көбінесе ол өз жарақатын елеусіз қалдырып, әйелінің «проблемаларына» назар аударатын.

Енді Чарли мен Киоко үшін 4-ші диалогқа өтіп, өздерінің терең қажеттіліктерін мойындауға тәуекел ететін уақыт келді.

Диалогтың бұл бөлімі эмоционалдық айқындыққа қол жеткізуге бағытталған. Мен Чарлиден Киоко олардың қарым-қатынасына бұрынғы қауіпсіз, сүйіспеншілікке толы сезімді қайтаруға қалай көмектесе алатынын сұрадым. «Егер ол жарылуын тоқтатса, мен мазасызданып, оған ақыл айтпас едім», — деп жауап берді ол. Содан кейін мен оны өзі және өз сезімдері туралы айтуға шақырдым. Ол неден бастарын білмейтінін айтты. Бұл сезімдер әлемі ол үшін «жат». Бірақ ол қазір күлімсіреп тұрып, сезімдерді тыңдау мен оны бөлісудің де өз «логикасы» бар екенін көре бастағанын айтты. Ол Киокоға бұрылып, оның өз кеңестерінен қысым көріп, жазаланғандай сезінетінін түсінгенін, енді оны «болжауға болатын» және «қауіпсіз» адам ретінде көретінін айтты. Бірақ ол өз сезімдеріне қалай терең үңілу керектігін әлі де білмейді.

Мен одан алдыңғы диалогтарда өз сезімдерін қалай анықтағанын сұрадым. Ол неден бастады? Ол өте ақылды адам және біз, терапевтер, жылдап үйренетін нәрсені айтып берді. Ол былай деді:

Мен мұнымен келістім, Киоко да көмектесіп: «Бұл менің ағылшын тілін үйренгенім сияқты шығар. Егер сезімдер сен үшін жат тіл болса, өзіңді жайлы сезіну қиын. Біз бейтаныс нәрседен алыс жүруге тырысамыз. Бейтаныс нәрсе — қорқынышты», — деді. Чарли күліп жіберіп, әйеліне жауап берді: «Иә. Мен сезімдерден қашамын, өйткені олар маған жат. Мен жағдайды бақылай алмайтындай сезінемін. Одан да саған арналған «өзіңді жетілдіру бағдарламасын» құра салған оңайырақ».

Киоко екеуміз біршама артқа шегіндік. «Бұл «мазасыздық» деген үлкен дерексіз терминнің не қатысы бар? » — деп дауыстап ойландым мен. Сонда Киоко сөзге араласты. Ол алдыңғы диалогтардан мұндай үлкен дерексіз сөздердің диалогты иемденіп кетпеуі үшін оларды қалай «тарқату» керектігін үйренген еді. Ол алға еңкейіп: «Чарли, сен үлкен үрейлердің кесірінен өз эмоцияларыңнан және менің эмоцияларымнан қашасың ба? » — деп сұрады. Чарли еденге қарап, басын баяу изеді.

Мен: «Сонымен, Чарли, менің естіп тұрған негізгі эмоциям — қорқыныш. Солай ма? » — деп сұрадым. Ол салмақты түрде басын изеді. «Мен оны дәл осы жерден сеземін», — деп кеудесін нұсқады. Мен жалғастырдым: «Бірақ бұл қорқыныш саған не айтады? Мұндағы қорқынышты «егер»-лер қандай? Мүмкін, егер сен суыққандылық танытпасаң, ол тіпті бақылаудан шығып кететін шығар? Мүмкін, сен оның сен бере алмайтын нәрсені сұрап тұрғанын еститін шығарсың? Егер сен ашық болып, әйеліңнің жаны ауырып тұрғанын естісең, онда сен өзің болуың керек «мінсіз күйеу» болмағаның ба? Сонда оны біржола жоғалтып алуың мүмкін бе? » Чарли басын қатты изеді. «Иә, бәрі солай. Бәрі. Мен қатты тырыстым. Бірақ менің білетін әдістерім жұмыс істемейді. Мен оны саналы болуға шақырған сайын, бәрі нашарлай түседі. Сондықтан мен өзімді дәрменсіз сезінемін. Шынымен дәрменсіз. Мен істейтін істерімнің бәріне шебермін. Ережелерді сақтаймын. Бірақ қазір... » Ол жеңілгенін білдіріп, қолын жайды.

Бәріміз де қалай сүю және сүйікті болу туралы бір-екі бұлжымас ереже болғанын қаламаймыз ба? Бірақ махаббат — бұл импровизация. Ал Чарли өзінің және жарының эмоцияларындай ең жақсы нұсқаушыны шеттетіп тастайды.

Мен одан: «Осы қорқыныш пен дәрменсіздік сезімін тыңдай отырып, ең басты қауіп, ең қорқынышты хабарлама не екенін айта аласыз ба? Киокоға айта аласыз ба? » — деп сұрадым. Ол тік отырып: «Мен мұны қалай істеу керектігін білмеймін. Мұны шеше алмаймын! » — деп айқайлап жіберді. Ол Киокоға көбірек бұрылып, жалғастырды: «Сен маған көңілің толмай тұрғанда, мен не істерімді білмеймін. Сен кез келген уақытта жарылуың мүмкін. Мен сенің қасыңда өзіме ешқашан сенімді болған емеспін. Ал маған ол керек. Маған өте мұңды. Біз жердің бір шетінен екінші шетіне бірге келдік. Егер сен болмасаң... » Ол жылап жіберді. Киоко да онымен бірге жылады.

Бұл — жаңа, ашық Чарли. Дәл осы сәтте Киоконың қалай жауап беретіні өте маңызды. Бақытсыз қарым-қатынастарда бір адам тәуекелге бел буып, ашылғанда, екінші серіктес мұны көрмейді немесе бұл ашықтыққа сенуден қорқады. Мен серіктестердің өздеріне қарай жасалған жаңа қадамдарды «Бұл күлкілі» дегеннен бастап, «Ендеше, соны дәлелдеп көр» деген сияқты сөздермен жоққа шығарғанын талай естігенмін. Содан кейін олар қайтадан «Ібіліс диалогына» оралады.

Шындығында, Чарли сияқты ашылып, қабылданбай қалу қаупіне ешкім де бармайды, егер екінші адам ол үшін шынымен маңызды болмаса. Кейде ашылған серіктестер сүйікті адамы оны жаңа қырынан көруге үйренгенше өз хабарламасын қайталауға дайын болуы керек. «Ібіліс диалогында» тұрып қалған жұптар 1, 2 және 3-ші диалогтарға қайта оралу арқылы алға жылжи алады.

Чарли мен Киоконың бағына орай, Киоко оның қадамына қолдаумен жауап берді. «Сенің неге сол суық, рационалды қалыпқа түсіп, маған нұсқаулар бере бастайтыныңды енді жақсырақ түсінемін», — деді ол. «Сені соншалықты қатты жаралайтындай менің сен үшін маңызды екенімді ешқашан білмеппін. Мұндай ашықтығың үшін сені құрметтеймін. Бұл мені саған жақындата түседі». Чарли жай ғана оған жымиып, орындығында бір-екі рет айналып қойды.

Енді Киоконың өз эмоцияларын ашып, Чарлидің оған назар аудара алатынын тексеру кезегі келді. Ол «Қиын сәтке» қайта оралып, Чарлиге: «Сен үйге келгенде, мен саған ренжулі екенімді айттым, ал сен: «Енді маған жындылық көрсетпеші», егер бұл жарылыстарың тоқтамаса, менің кетуім керек болады дедің. Бұл мен үшін ең төменгі нүкте болды. Мен әрқашан сабырлы және логикалы бола алмаймын», — деді. Чарли ыңғайсызданып, ақырын ғана «Кешір» деді. Ол мұндай кездерде оның жаны қалай ауыратынын шынымен түсінбейтінін мойындады.

Киоко «эмоционалды лифттің» түймесін басып, тағы бірнеше қабат төмен түсті. Ол: «Маған өте мұңды, біз енді біріге алмайтын сияқтымыз», — деп бастады. Чарли басын изеп: «Бірақ сен мұңаймауың керек, өйткені біз қарым-қатынасымыздың үстінен жұмыс істеп жатырмыз ғой», — деп жауап берді. Ол өзін тоқтатып, басын шайқады да, жалғастырды: «Мен сенің ауырсынуың туралы білуге тырысамын. Сен үшін ең қиын сәт, ең жаман сезім қайсы болды? » Бұл өте жақсы сұрақ еді және оны қою арқылы Чарли Киокоға мәселенің мәніне үңілуге көмектесті.

Бірақ Киоко жауап бере алмады. Ол үнсіз отырды, бетімен үлкен жастар домалап жатты. Чарли оның тізесінен сипады. «Мен сенің «жынды» екеніңді тек арамыздағы жаман сезімдерден қорыққандықтан айтамын», — деп сыбырлады ол. Киоко оған: «Ең жаман сәттер — сенің тұтқаны қоя салғаның және кейінірек кетемін дегенің болды. Сен мені «санасыз» дедің», — деді.

Қатты уайымдаған Чарли маған бұрылып: «Мұны қалай жақсартуға болады? Мен не істеуім керек? » — деп сұрады. «Мұны жақсарту үшін Киоко сенің оның қасында екеніңді сезінуі керек», — деп жауап бердім мен. «Оның ауырсынуына бейжай қарамайтыныңды білдір». Ол сенбегендей көзін бақырайтты. Киоко жалғастырды: «Егер мен мұңайсам немесе қорықсам, не саған ренжісем, сен жай ғана «өшіп» қаласың. Сен мені жұбатпайсың. Енді сен мені құшақтамайсың да. Дәл маған сен керек кезде, сен өзіңнің айыптауларыңа кетіп қаласың. Сен менен теріс айналып, мені лақтырып тастайсың. Мен сен қалаған әйел емеспін».

Киоконың осылайша шеттетілу мен тастап кету сезімдерін төгіп салғанын тыңдау қиын. Оның кейде тепе-теңдікті жоғалтып, ашулы наразылықтарға немесе депрессияға түсетіні таңқаларлық емес. Бірақ мұнда ол нақты әрі дәл. «Сенің маған мән бермей, өз ережелеріңе көшкенің мені құртады. Мен ешқашан бұлай жалғыз болған емеспін». Енді ол тікелей оған қарады. «Чарли, сен менің қасымда жоқсың. Сондықтан мен үрейленемін. Сен мені естіп тұрсың ба? »

4-ші диалогтың екінші бөлімі дәл қазір тек сіздің серіктесіңіз ғана қанағаттандыра алатын байлану қажеттіліктерін тікелей айтуды қамтиды.

Бұл диалог бірқалыпты әрі оңай өтуі мүмкін немесе күмәнге толы болуы мүмкін. Өз эмоционалды шындығыңды мойындап, қабылдау бір басқа да, оны серіктесіңе ашу — мүлдем басқа нәрсе. Бұл басқалармен шынайы қауіпсіздік тәжірибесі аз болғандар үшін үлкен секіріспен тең. Олай болса, неге мұны істеу керек? Өйткені біз байланысты аңсаймыз, ал қорғаныс шебінде қалып, оқшаулану — мұңды әрі бос өмір сүру деген сөз. Жазушы Анаис Нин бұл ойды тамаша жеткізген:

Розмари есімді клиентім мұны басқаша түсіндіреді. Канадада біз хоккей ойнаймыз. Кейде біз тіпті өмірді хоккей ойыны сияқты көреміз! Розмари, жалынды ойыншы, серіктесі Андреге бұрылып:

Енді Чарли мен Киокоға оралайық және олардың 4-ші диалогтың осы маңызды бөлігінен қалай өтетінін көрейік. Мен Чарлиге: «Чарли, өзің айтқандай, «қауіпсіз және сенімді» сезіну үшін дәл қазір Киокодан не қажет? Сен нені аңсайсың? Киокоға дәл не қажет екенін айта аласың ба? » — деп бағыт бердім. Ол бір сәт ойланып, оған бұрылып, бастады.

Содан кейін, жасаған тәуекелін кенеттен сезінгендей, ол теріс айналып, жүйкесі тозып тізесін уқалай бастады. Ақырын ғана: «Мұны сұрау мен үшін өте қиын. Мен ешқашан ешкімнен мұндай нәрсе сұрамағанмын», — деді.

Чарлидің жүзіндегі анық эмоция Киоконы тебірентті. Ол жұмсақ, бірақ нық дауыспен жауап берді: «Чарли, мен сенімен біргемін. Менің қалайтыным да сол — тек сенімен бірге болу. Маған мінсіз күйеудің қажеті жоқ. Егер біз осылай сөйлесе алсақ, біз қайтадан жақын бола аламыз. Менің бұрыннан қалағаным осы». Чарли жеңілдеп қалғандай және аздап есеңгірегендей көрінді. Ол күліп жіберіп: «О, бұл жақсы екен, бұл шынымен де өте қисынды (reasonable)», — деді. Киоко да онымен бірге күлді.

Олардың жүздерінде үлкен күлкі пайда болады.

Филипп пен Табита Дэвид пен Дайаннан мүлдем өзгеше. Екеуінің де алғашқы некесі сәтсіз болған және екеуі де өздерінің табысты мансаптарына қатты мән береді. Олардың бес жылдық қарым-қатынасындағы дағдарыс – олар бірге тұруға шешім қабылдаған сайын, Филипптің ойынан айнып қалуында. Олардың екеуі де зиялы, жетістікке жеткен жандар, бірақ қандай да бір шиеленіс туындағанда оқшаулануға бейім. Филипп қымбат шляпасын көзіне түсіріп алып, дінге немесе басқа әйелдермен платоникалық достыққа қашады, ал Табита сәнді костюмдер мен өнер туындыларын сатып алумен айналысады немесе жұмыс жобаларына басымен кіріп кетеді. Екеуі де бір-бірінен неге кете алмайтындарына таңғалады, ақырында Табита Филиппке ультиматум қойды: «Не бірге тұрамыз, не қарым-қатынас аяқталады».

Сосын оның дауысы қайта өзгереді. Көңілді, іскерлік тонмен ол маған Конрад екеуінің терапияда үлкен жетістікке жеткенін және бұрынғыдай сұмдық ұрыс-керістердің жоқ екенін айтады. Шын мәнінде, жағдайдың жақсарғаны сондай, енді талқылайтын ештеңе жоқ шығар дейді. Конрад жаңа ғана болған оқиғаға түсінбей, аң-таң болып қалады. Баспалдақтағы әңгіме осыдан үш жылдан астам уақыт бұрын болған және дәрігердің күдігі қате болып шыққан — Хеленде қатерлі ісік болмаған. Мәселені ушықтырғысы келмей, ол әйелінің терапия жақсы өтіп жатыр және талқылайтын ештеңе жоқ деген пікірімен тез келіседі.

Мен мұндай кенеттен байланыстың үзілуін бұрын да көргенмін. Жұптар тұрақты ілгерілеушілік жасап жатады, нәзік сезімдер ағылып жатқанда... кенет! Серіктестердің бірі бір оқиғаны, кейде бір қарағанда елеусіз көрінетін жағдайды еске алады және бөлмедегі бүкіл оттегі таусылып қалғандай болады. Бір сәтте жылы үміт суық үмітсіздікпен алмасады.

Әріптестерім екеуміз «Hold Me Tight» әңгімелерінің таспаларын алғаш көре бастағанда, қарым-қатынастың өмірлік күшін сорып алатын жаралар әрқашан опасыздық (сатқындық) деп ойладық. Бірақ жарақат алған серіктестердің өз ауырсынуын қалай сипаттайтынын тыңдағанда, «опасыздық» термині толық сәйкес келмейтіндей көрінді. «Қарым-қатынасымызда көптеген реніштер мен қиын кезеңдер болды,» — деп түсіндіреді Фрэнсин әріптесімен көңіл қосқан Джозефке. «Мен егіздер туылғаннан кейін сенің назардан тыс қалғаныңды және бұл әйелмен танысқанда сексуалдық тұрғыдан қанағаттанбағаныңды қабылдай аламын. Тіпті сендердің қарым-қатынастарыңның қалай өрбіп, сені баурап алғанын да түсінемін. Мен үшін ең үлкен мәселе — бұл байланыстың өзі емес. Менің ұмыта алмайтыным — сенің маған бұл туралы қалай айтқаның. Мен бұл туралы үнемі ойлаймын. Сен менің қаншалықты есеңгіреп қалғанымды көрдің. Мен сөзбе-сөз еденде жаттым. Мен ең ауыр күйде болғанда сен не істедің? Сен опасыздығың үшін мені айыптадың. Сен менің барлық жаман қасиеттерімді тізіп бердің және менсіз өміріңнің қалай болатынын ұзақ талқыладың. Мен тіпті ол жерде жоқ сияқты болдым. Сен мені мүлдем есепке алмадың. Менің үнемі есіме түсе беретіні — осы. Егер сен мені кішкене болса да жақсы көрсең, мұны қалай істедің? »

Мұндай жарақаттарды салған серіктестер зұлым немесе әдейі сезімсіздік танытып отырған жоқ. Шын мәнінде, олардың ниеті әдетте жақсы болады. Көбісі сүйікті адамның байлану қажеттіліктеріне қалай бейімделуді және өздерінің эмоционалды қатысуы арқылы қалай жұбатуды білмейді. Кейбіреулері өздерінің үрейін басумен әлек болады. Сэм әйеліне өкінішпен айтқандай: «Мен соншама қанды көргенде, есеңгіреп қалдым. Мен тіпті баладан айырыламыз деп ойламадым. Мен сені өледі деп ойладым. Сені жоғалтып алмайын дедім. Содан мен мәселені шешу режиміне көштім. Сені таксидің артқы орындығында жалғыз қалдырып, өзім жүргізушінің қасына отырып алып, аурухананың жолын көрсеттім. Мен саған менен не керек екенін түсінбедім».

Кейде серіктестер жарақаттарды оқшаулап тастауда жетістікке жетеді, бірақ бұл салқын және алыс қарым-қатынасқа әкеледі. Бұл тосқауыл тек біраз уақытқа ғана жұмыс істейді. Байлану қажеттіліктері бірінші орынға шыққанда, жарақат алған сезімдер бәрібір сыртқа шығады. Ларри есімді ықпалды басшы әйелі Сьюзанды көптеген жылдар бойы назардан тыс қалдырған. Зейнетке шыққаннан кейін ол Сьюзанның көңілін табуға тырысады. Олар қарым-қатынастарын жақсартқан болатын, бірақ «Hold Me Tight» әңгімесі кезінде Ларри әйелінен жұбаныш іздегенде, ол бірден бұрқ ете қалды. Ол Ларридің «Моррис-стриттегі ас үйдегі» әрекетінен кейін, енді ешқашан оны жанына жара салатындай жақын жолатпауға бел буғанын айтты.

Ларри Сьюзанның не туралы айтып тұрғанын түсінбейді, бірақ олардың Моррис-стритте тұрмағанына он жеті жыл болғанын біледі! Сьюзан сол бір ыстық түстен кейін не болғанын ұмытқан жоқ. Ол депрессияда болатын, жол апатынан кейін денсаулығы сыр беріп, үш кішкентай баланың күтімінен қажып жүрген еді. Ларри үйге келгенде оны ас үйдің еденінде жылап жатқан жерінен көреді. Әдетте өте ұстамды әйел болса да, ол күйеуінен өзін құшақтауын өтінеді. Күйеуі болса оған «өзіңді қолға ал» деп, телефонмен сөйлесуге кетіп қалады. Сьюзан Ларриге: «Сол кү

Бұл нағыз тамаша кешірім сұрау! Қызымның сезімін қатты ренжіткенім үшін одан кешірім сұрағанда, Тедтің сөздерінің жартысын айту үшін маған үш талпыныс қажет болды. Тедтің кешірімі жай ғана өкініш білдіру емес, бұл қайта байланысуға шақыру.

«Бұл мен жаңа курстарды бастап жатқан және өзіме сенімсіз болған кез еді», — дейді Мэри Джимге. «Бір күні кешкі астан кейін мен батылдығымды жинап, сенен менің қиындықтарым мен осы уақытқа дейін жасаған істерім туралы не ойлайтыныңды сұрадым. Мен сенің менің қаншалықты алға жылжығанымды байқағаныңды айтып, маған сенетініңді айтасың деп үміттендім. Бірақ сен мені естімегендей болдың, мен өзімді ескерусіз қалғандай сезіндім. Саған қаншалықты мұңайғанымды көрсетпедім. Сенің жігерлендіруіңе қаншалықты мұқтаж екенімді айтпадым. Сондықтан мен өз арманымды өз бетімше құруға шешім қабылдадым. Енді өмірімнің сол бөлігін бөлек, бізден бөлек ұстаймын».

Кори әйелі Амандаға: «Көп махаббаттасудың несі жаман? Меніңше, көптеген адамдар күнде таңертең және күнде кешке махаббатпен айналысады. Және көптеген әйелдерде әр жолы екі-үш оргазм болады», — дейді. Аманда маған қарайды, біздің жүзімізден бірден шаршаңқылық пен таусылу сезімі байқалады. Кори мұны көріп, теріс бұрылады. Ол мұңайып, жеңілгендей көрінеді. «Иә, солай. Сайып келгенде, мәселе тек сексте емес қой, солай ма? » дейді ол. «Сенің мені сүйетініңе шын сенімді болатын жалғыз кезім, өзімді сенімен бірге шынымен қауіпсіз сезінетін жалғыз сәтім — сені құшағыма алғанда немесе біз махаббатпен айналысып жатқанда, мен сені шынымен қоздырып, сенің денеңмен жауап беріп жатқаныңда ғана. Сонда мен сенің мені сүйетініңді және қалайтыныңды білемін. Ойланып қарасам, менің бұл секске қатысты талаптарым тым көп екенін түсінемін. Мен сені бұған неғұрлым көбірек итермелесем, саған соғұрлым аз ұнайды. Шыны керек, мен сені жоғалтып алудан қатты қорқамын. Өткен жылы айырылысқаннан бері мен үнемі қорқынышта жүремін, сондықтан махаббатпен айналысу мен үшін қауіпсіздік көрпесі сияқты».

Аманда орындығын жақынырақ жылжытып, оны құшағына алады. Кори біраз уақыт оның құшағында демалып, содан кейін таңданыс толы дауыспен: «Мәссаған, сен мені құшақтап отырсың! Мұны айтқаным үшін мені төмен санамайсың ба? » — дейді. Аманда оның бетінен сүйеді. Кори жақын жанасу мен құшақтаудың жұбанышын сұрай алатынын түсінгенде, Кори мен Аманданың қарым-қатынасы жақсара түседі, олардың сексуалды өмірі де өзгереді.

Элизабет жиырма бес жыл отасқан күйеуі Джеффтің бір күні кеште «жоғары деңгейлі жеңіл жүрісті әйелден» сабақ алу туралы сексуалды фантазиясын айтқанын қуанышпен баяндап берді. Кенеттен Элизабет дауысын төмендетіп, француз екпінімен сөйлеп, бір сағат бойы таңғалып қалған күйеуі үшін сол «тәжірибелі әйелдің» рөлін ойнайды. «Сен сол кеште сондай «мачо» болдың», — дейді Элизабет Джеффке. «Сенің сондай бола алатыныңды ешқашан білмеппін». Джефф қарқылдап күледі. «Мен де өзімнің сондай бола алатынымды білмеппін. Бірақ сен де мүлдем басқаша болдың. Менің кішкентай ұялшақ әйелім қайда кетті өзі? » Элизабет күледі, содан кейін: «Бірақ мен үшін секстің ең жақсы бөлігі, не істесек те, соңында сенің мені өте құнды жан ретінде құшақтауың», — дейді.

Өзін қауіпсіз сезінгеннен кейін Эллен, ақыры, Генриге онымен оргазмға жете алмайтынын айта алды. Көптеген жылдар бойы ол өтірік істеп келген. Генри бұған ренжімеді және мұны өз намысына тию деп қабылдамады. Ол Элленді жұбатып, қолдау көрсетті. Сондай-ақ ол кітапханаға барып, әйелдердің шамамен 70 пайызы тек жыныстық қатынастың өзінен ғана оргазмға жете алмайтыны туралы ақпаратпен Элленді тыныштандырды. Олар бірге «Элленге арналған оргазмдар» жобасы үшін үш эротикалық стратегия жасап шығарды.

Олар маған Лаура жұмысынан айырылудан туындаған депрессиядан айыққаннан кейін келді. Салауатты қарым-қатынас депрессияның қайталануынан ең жақсы қорғаныс екенін білетін оның дәрігері оның күйеуімен кейбір мәселелері бар екенін байқап, оларды маған некелік «тексеруге» жіберді. Лаура өз уайымдарын ортаға салды. «Біз бір-бірімізді қатты жақсы көреміз», — дейді ол. «Бірақ, Билл әрқашан құштар болатын. Ол маған үнемі қол тигізіп жүретін. Маған бұл ұнайтын. Егер мен махаббатпен айналысқым келмесе, «жоқ» деп айта алатынмын және ол оны қабылдайтын. Біз бәрібір құшақтасып, ойнап, жақындықты сезінетінбіз. Бірақ қазір, соңғы бірнеше жылда ол маған мүлдем жақындамайтын болды. Махаббатпен айналысқанда бәрі тамаша, бірақ егер мен бастамасам, ештеңе болмайды. Бұл маған өте қатты батады. Біз жиырма жылдай бірге болдық. Бұл менің қартайып қалғанымнан ба, әлде оған сексуалды көрінбегенімнен бе? Мен қазір оны болдырмау үшін ол ұйықтап қалғанда, кешірек жатуға тырысамын. Бірақ біз бір-бірімізден алшақтап барамыз». Билл жауап береді: «Менде бұрынғыдай құлшыныс жоқ. Осы күндері жұмыс мені мүлдем титықтатып жібереді — сен оны білесің. Бірақ маған махаббатпен айналысу ұнайды және сен өте тартымды әйелсің. Мен бұл жерде ешқандай мәселе көріп тұрған жоқпын. Әрине, сенің өзіңді жаман сезінетініңнен басқа».

Мен олардан өз реніштерін ашуды сұрадым. Лаура біраз уақыт қиналды, содан кейін өзі үшін не нәрсе соншалықты ауыр екенін жеткізе алды. «Мұның бір бөлігі — сенің мені енді әйел ретінде көрмейтініңнен қорқу. Мен жай ғана әйелімін. Бұрынғыдан көрі әжімім көбірек және сәл толығырақпын. Менің бұдан былай сексуалды емес, саған тартымды емес болуым мүмкін екендігі қорқынышты. Сен мені досыңды құшақтағандай құшақтайсың. Сен бұрынғыдай маған ерекше назар аудармайтын сияқтысың. Ол маған сондай жақсы сезім сыйлайтын. Және сондай жақын қылатын».

Бұл әңгіме Билл мен Лораның жыныстық өмірін қауіпсіз ойын мен байланыс аймағына қайтару үшін жеткілікті болды. Сонымен қатар, бұл ояту сигналы ретінде қызмет етті. Мен оларға жыныстық қатынас мүмкін болмаған жағдайда қолданылатын сезімтал сценарий ойлап табуды ұсындым. Билл Лораға бұған көмектесті және ол жақындықты жиірек ұсына бастады. Сондай-ақ ол Лора жақындықты ұсынған кезде, оның осындай тәуекелге барғанын бағалайтынын айтып, оған сенімділік беруге мұқият болды. Ол өз кезегінде Лораға оны қалайтынын білуі керек екенін, оның жақындықтан немесе жыныстық қатынастан қашқанын қаламайтынын ашық айтты. Ол оны жақсы көретінін және қалайтынын қайталады.

Билл мен Лора өздерінің жақындықтарына көбірек көңіл бөле бастады. Кез келген бөлме уақыт өте келе аздап тазалауды және қайта безендіруді қажет етеді, бұл жатын бөлмеге де қатысты. Олар бірге эротикалық кітаптар оқып, бір-бірін қалай қоздыруға және қанағаттанарлық жыныстық қатынасқа түсуге болатыны туралы көптеген жылдардан кейін алғаш рет сөйлесті. Олар жыныстық өмірлерінің де, қарым-қатынастарының да жақсарғанын айтты.

«Қарым-қатынастарыңыздағы керемет өзгерістерді көріп тұрсыздар ма? » — деп сұраймын мен өте жағымды сессияның соңында ең сүйкімді жұптарымның бірінен. Дауысы қатты шығатын, жирен шашты және әрқашан құштарлыққа толы Инез: «Иә, бірақ біз бұл сезімді сақтай аламыз ба? Менің әпкем өте қатал. Ол маған: «Сен Фернандомен махаббатты қайта таптым деп ойлайсың. Бірақ неке — бұл жай ғана әдет. Оның да сүт сияқты «жарамдылық мерзімі» бар. Алты айдан кейін сен баяғы ескі сандыраққа қайта ораласың. Махаббатты ұстап тұру мүмкін емес. Бұл өмірдің заңы», — дейді. Ол маған осылай айтқанда мен қорқамын. Мүмкін біз қайтадан сол төбелес пен жалғыздыққа түсіп кетерміз? » — деп жауап береді.

Сессия осы жерде аяқталады, бірақ мен жазбаларымды жазып жатқанда, басымда екі дауыс естимін. Бірі грек философы Гераклиттің дәйексөзін ұсынады: «Барлық нәрсе ағады, ештеңе қалмайды». Махаббат туралы да осылай болуы керек, деп ойланамын. Тек жұптық терапиядан кейінгі рецидивтердің жоғары деңгейін қарастырыңыз. Мүмкін Инездің әпкесі жай ғана реалист шығар. Бірақ содан кейін 11-ші ғасырдағы қытай ақыны Су Дунпоның дәйексөзімен екінші дауыс шығады: «Жылдан жылға мен сол айлы түнді еске аламын, біз таулар арасындағы қарағайлар ішінде оңаша өткізген едік». Мүмкін терең жақындық сәттері ғашықтарды жылдар бойы бірге ұстап тұруға жеткілікті күшті шығар. Мен біздің зерттеулерімізді ойлаймын, олар жұптардың EFT сессияларында жасаған қанағаттану мен бақытты тіпті өте күйзелісті өмірде де сақтайтынын көрсетеді.

7-ші әңгіме махаббаттың — эмоционалды байланысты іздеу мен жоғалтудың және оны қайта табу үшін қол созудың үздіксіз процесі екенін түсінуге негізделген. Махаббат байланысы — бұл тірі нәрсе. Егер біз оған көңіл бөлмесек, ол табиғи түрде сола бастайды. Барған сайын жылдамдап бара жатқан және бізден көбірек тапсырмаларды орындауды талап ететін әлемде, осы сәтте болу және өзіміздің және серіктесіміздің байланысқа деген қажеттілігіне көңіл бөлу — үлкен міндет. Бұл соңғы әңгіме сізден махаббатыңызға саналы және ұқыпты болуды сұрайды.

Бұның іс жүзінде қалай жұмыс істейтінін көрейік.

Инез бен Фернандо үшін кішкентай қауіпті сәттерді анықтау оңай. Олар жылдар бойы «Қарсылық полькасын» билеп келген, бұл полька Фернандоның шамадан тыс ішімдік ішуімен және Инездің асыра айтылған қоқан-лоқыларымен және кек алу мақсатындағы флирттерімен одан сайын қыза түскен. Енді бұл әңгімеде Инез Фернандоға: «Сен үнсіз қалып, менен теріс айналғанда, бұл мені әлі де қорқытады. Мен саған: «Эй, Фернандо, өтінемін, осында менімен бірге бола аласың ба? » — деп айтқым келеді. Сен мұны ести алар ма едің? Бұл маған шынымен көмектесер еді. Менің мазасыздығым сонда бақылаудан шықпас еді деп ойлаймын», — дей алады. Фернандо өз кезегінде Инезге одан қалайтын нәрсесі — бірден ультиматумдар тастағанша, жай ғана оған ашулы екенін айтып, оны не ренжіткенін нақты көрсетуі екенін айтады. Екеуі де бұл айналма жолдар олардың әрқайсысына эмоционалды тепе-теңдікті сақтауға және теріс спиральдардан аулақ болуға көмектесетініне келіседі.

Тағы бір жұп, Кристин мен Даррен, оның опасыздығы үшін ажырасуға шақ қалған еді. «Меніңше, біз опасыздықтан айығып жатырмыз», — дейді ол оған. «Бірақ мен сенің білгеніңді қалаймын, қазір жыныстық қатынастың аз болуы мүмкін деген кішкентай ишараттың өзі мені қашып, тығылып қалғым келетіндей етеді. Бір сәтке, сенің әрқашан мен бере алатын нәрседен артық қалайтындығың туралы қорқыныш ішімде пайда болады. Ол енді басып алмайды, бірақ мен сол сәтте әлі де жүрегім айнығандай сезінемін». Даррен: «Мен түсінемін. Өткен түні менің сондай ескерту жасағаным — сені қалайтынымды айтқым келген дөрекі тәсілім еді. Бұл жерде мен қалай көмектесе аламын? » — деп жауап береді. Кристин анық жеңілдеп: «Мүмкін, біздегі секстің жақсы екенін және менімен бірге болғаныңа қуанышты екеніңді бірден айтарсың», — деп сыбырлайды. Ол жымиып: «Мен олай істей аламын», — деп жауап береді.

Көбіне біз серіктестерімізге олардың стихиялы сөзімен немесе қимылымен бізді қалай баурап алатынын және тиістілік сезімін тудыратынын айтпаймыз. Фернандо аздап қысылып, Инездің басынан өткендерінің бәрінен кейін оны әріптесіне: «Ал бұл менің қымбаттым, менің күйеуім», — деп таныстырғанда, оның іші елжіреп кеткенін мойындайды. Бұл оған өзінің ол үшін «құнды» екенін сезіндірді. Ол бұл туралы күн сайын ойлайды.

Махаббат кенеттен анық бола түсетін бетбұрысты сәттерді ешкім ұмытпайды. Осы A. R. E. сәттері бізде қалады. Және олармен бөлісу маңызды. Кэй Донға: «Менің ренішімізді емдеудегі маңызды сәт — қырық бес жыл бойы маған үйленгеніңе қарамастан, менің қолымнан ұстағаның сен үшін қаншалықты маңызды екенін айтқан түнің болды. Сен әрқашан қолыңды созасың, мен кейде оны аламын, кейде алмаймын. Қолымды алғаным сен үшін қаншалықты маңызды екенін, сен үшін бұл біздің бірге екенімізді, біз кез келген нәрсені істей алатынымызды білдіретінін айтқаныңда, мен қатты толқыдым. Мен сені кенеттен ережелер орнатқанды ұнататын үстемдік етуші ер адам емес, маған мұқтаж адам ретінде көрдім», — дейді.

Тағы бір жұппен өткен сессияда біз Лоуренстің депрессиясы оның өмірін қалай талқандағанын талқылап жатырмыз. «Меніңше, сенсіз бұған шыдамас едім», — дейді ол әйелі Нэнсиге. «Мен өте тұйықталғаныма қарамастан, сен менің қасымда болдың. Сол күні мен жұмысқа сұхбатқа барғанымда, олар жұмысты басқа жігітке беріп жібергенде және мен үйге өзімді әлемдегі ең үлкен сәтсіздік ретінде сезініп келгенде, не айтқаның есіңде ме? » Нэнси басын шайқайды. «Сен мені сүйіп: «Сен менің адамымсың. Не болса да. Біз бәрін жеңеміз. Мен сені жақсы көремін, мырзам», — дедің. Мен мұны әрқашан есте сақтаймын. Және жағдай қиындап, өзіме күмәнданғанда, бұл маған әлі де көмектеседі».

Тіпті серіктестер «Демон диалогтарына» түсіп қалса да, олардың бірі мені таңғалдыратын эмпатиялық секіріс жасай алады. Мен оларды қарым-қатынастарын жаңарту үшін күресіп жатқанда, сол сәттен қараңғыдағы жарық сияқты ұстап тұруға шақырамын. Әдетте Риктің «үнсіздігіне» ашуланатын Максин кенеттен өте жай дауыспен оған: «Мен түсінген сияқтымын. Сен өте сабырлы көрінесің. Бірақ сен қорқып тұрсың. Сен каминнің үстінде тұрған суреттегі кішкентай жалғыз баладайсың. Әлемдегі ең жалғыз бала. Сен еш жерге жатпайтынсың. Ал енді сен осында менімен біргесің, ең көп сөйлейтін әйелмен біргесің және мен сені басып тастаймын. Сондықтан сен ішіңе кіріп, өзіңді сабырға шақыруға тырысасың. Бұл өте өкінішті. Сен әлі де сол жақта өте жалғыз болуың керек», — дейді. Рик бұл сәтті өзінің кенеттен көрініп, түсінілгенін сезінген сәті ретінде еске алады, әйелі оған ашуланса да, оны жақсы көретінін түсінді.

Махаббатыңызды жанды күйде сақтаудың үлкен бөлігі — осы негізгі байланыс сәттерін тану және екеуіңіз де көре алатын жерде ұстау, бұл жақсы уақыттардың отбасылық фотосуреттері сияқты. Олар бізге қарым-қатынасымыздың қаншалықты құнды екенін және тығыз байланыстың қандай болатынын еске түсіреді. Олар бізге қамқорлығымыздың күшімен серіктесіміздің әлемін өзгерте алатын қарапайым тәсілдерді еске түсіреді.

Ритуалдар — тиістілік сезімінің маңызды бөлігі. Олар ерекше уақытты немесе байланысты тануға арналған қайталанатын, саналы рәсімдер. Ритуалдар бізді эмоционалды және физикалық тұрғыдан тартып, қазіргі сәтте жағымды түрде болуға мүмкіндік береді.

Дін ритуалдарды мәңгі қолданып келеді. Мен психолог Альфред Томатис жүргізген клиникалық депрессияға ұшыраған монахтар тобы туралы әйгілі зерттеуді еске аламын. Көптеген тексерулерден кейін зерттеушілер топтың депрессиясы күніне екі рет григориандық хор айту үшін жиналу ритуалдарынан бас тартуынан туындаған деген қорытындыға келді. Олар қауымдастық сезімін және үйлесімділікте бірге ән айту жұбанышын жоғалтты. Бірге әдемі музыка жасау олардың байланысын ресми түрде тану және ортақ қуаныш сәті болды.

Барлық приматтар арасында кездесу мен айырылысу — негізгі жақындық сәттері болып табылады. Біз мұны балаларымыз кішкентай кезінде байқаймыз. Біз оларды әдетте қоштасқанда сүйеміз және олар бізге оралғанда құшақтап қарсы аламыз. Неге біз ғашығымызбен қарым-қатынасымызды осылайша ресми түрде тануға уақыт бөлмеске? «Сен мен үшін маңыздысың» деген жолдауды білдіретін тұрақты кішкентай қимылдар қарым-қатынасты қауіпсіз және сау ұстауға көп көмектеседі.

Серіктестер кейде бұл айырылысу және қайта қауышу ритуалдарын тануда қиналады. Джоэлден оның Эммамен некесіндегі осындай рәсімдерді анықтауды сұрағанда, ол ештеңе түсінбегендей қарайды. Ол маған: «Мен үйге келгенде иттің әрқашан айналсоқтап, мені қарсы алатынын білемін және мен әрқашан отырып, оны аздап сипаймын. Бірақ мен Эммамен болғанда бұған аса мән бермейтін сияқтымын. Мен күннен күнге нені байқаймын және біздің өмірімізді жалғастыру үшін үнемі не істеймін? Мен сенімді емеспін», — дейді. Ол басын қасып отырғанда, Эмма күледі де, оған көмектеседі. «Ақымағым, бұл тек ит қана емес! Бір-бірімізді біршама уақытқа жоғалтып алған кездерді есептемегенде, сен әрқашан ас үйге кіріп, өте жұмсақ дауыспен: «Менің күнім қалай? » — дейсің, содан кейін мені де сипайсың, әдетте арқамнан. Маған бұл өте ұнайды. Мен бұны күтемін». Джоэл жеңілдеп қалып, оған: «О, дұрыс. Жақсы. Енді бұдан былай, мүмкін, мұны екі рет сипау және сүю ретінде жасауымыз керек шығар. Саған айтамын, итке емес», — дейді.

Сіз байқамаған нәрсе жоғалып кетеді. Күйзелістегі серіктестер кейде осы кішкентай ритуалдардың жоғалуына қатты шағымданады. Кэти Никке: «Сен таңертең кетер алдында келіп, мені құшақтамайсың. Шын мәнінде, сен тіпті қоштаспайсың да. Біз көршілер сияқтымыз. Біз мүлдем бөлек әлемдерде өмір сүреміз және бұл сен үшін қалыпты жағдай», — дейді. Бірнеше A. R. E. әңгімелерінен кейін Кэти мен Ник бұл ритуалды қалпына келтіруге және оны екінші адамның күндіз не істейтіні туралы сұрақтармен толықтыруға шешім қабылдайды. Кейде біз бұл ритуалдарды отбасылық өмірге де енгіземіз. Мен жексенбілік кешкі ас екі адамдық ерекше тамақтанудан балаларым келген кезде отбасылық іс-шараға айналғанын есімде сақтаймын. Сондай-ақ, ұлымның көптеген жылдар өткен соң: «Мен бос емеспін. Неге бізге осы жексенбілік кешкі астар керек? » — деп шағымданғанын еске аламын. Кішкентай қызым оған: «Себебі бұл жексенбі, біз отбасымыз және бұл ерекше нәрсе, ақымағым», — деп мысқылмен жауап берді.

Кейбір серіктестерге жақын байланысты мүмкін емес ететін үйреншікті өмір салтынан арылу үшін осындай ресми құрылымдалған келісімдер қажет. Шон мен Эми өзара оқшауланудан жақынырақ байланысқа өту үшін көп еңбек етіп, өз өмірлерінің мансаптық талаптарға, ұзақ жол жүруге және балалардың белсенділігіне толы болғаны соншалық, тіпті демалыс күндері де бір бөлмеде он минуттан артық бірге болмайтынын түсінді.

Олар қарым-қатынасты бірінші орынға қоюды ұйғарды. Шонның бухгалтерлік тілімен айтқанда, олар өздерінің “негізгі инвестициясына” қамқорлық жасайтын болды. Бұл балалардың үйірмелерін азайтуды, ай сайынғы кездесу уақытын белгілеуді, жексенбі күні таңертең бір-біріне уақыт бөлуді және аптасына үш рет бірге таңғы ас ішу үшін ерте тұруды білдірді. Эми үйде жұмыс істейді, сондықтан Шон күндіз жай ғана сәлемдесу үшін хабарласады, кейде оған еркелету есімдерін айтады. Егер Эмидің қасында біреу телефонда кім екенін сұраса, Эми: “Бұл — қарым-қатынасты жөндеуші шебер”, — деп жауап береді. Бұл жұп өз уақытын қайтарып алып, қарым-қатынасын дамытып, тереңдету үшін оны қоректендірудің жолдарын саналы түрде тапты.

Джим мен Мэри енді “Демондық диалогтарға” түспей-ақ, Джимнің терең суға сүңгу сапарларын талқылай алады. Бірақ бұрын бұл сапарлар туралы айтылса болды, Мэридің Джимнің “мачолық қашықтығына” және “ақымақтық тәуекелдеріне” деген ашуы мен мазасыздығы туатын. Енді Джимнің ұзақ сүңгу сапарына қатысты техникалық қиындықтар туындағанда, Джим алдымен Мэриден осы әңгіме барысында өзін қауіпсіз сезінуі үшін көмек керек пе деп сұрайды. Оның бөлісетін сезімдері бар ма?

Әйелі оны бағалайтынына және оған сенетініне сенімді бола бастаған Моррис оны тыңдайды және оның күйзелісіне жауап береді. Олар ата-ана болу талаптарынан екеуінің де шаршайтынын және бір-бірінің қолдауына мұқтаж екенін мойындайды. Олар мәселені ұлының жаман ортаға араласуы деп анықтап, бірге шектеулер қоюды ұйғарады. Олар ұлдары бұл шектеулерді сақтамаған жағдайда, онымен сөйлесу кезінде бір-бірін қалай қолдайтыны туралы нақты сөйлеседі.

Николь мен Берт маған келгенде өз қарым-қатынастарының мүлдем басқа нұсқаларын сипаттағаны соншалық, олардың ешқайсысы екіншісінің нұсқасын дұрыс деп танымады. Олардың әрқайсысы басқа некеде өмір сүріп жатқандай болды және олардың ешқайсысының айтқаны мағыналы болмады. Бірақ бірнеше айдан кейін, байланыстары әлдеқайда қауіпсіз болған соң, олар өз проблемаларының қалай дамығаны және некелерін қалай сақтап қалғандары туралы анық, қисынды тарих құра алды. Олар оны “Н мен Б қалай демондар мен қашықтықты жеңіп, ең керемет жақындықты құрды” деп атады.

Мэрион мен Стив өз қарым-қатынастарын шексіз ұрыс-керістен қауіпсіз эмоциялық байланысқа сәтті ауыстырғаннан кейін келесі оқиғаны айтып берді. “Басында біздің қарым-қатынасымыз суық, тар және жалғыз болатын,” — дейді Мэрион. “Стив есікті ұрып, қысым жасады; мен болсам бұрылып, тығылып қалдым. Біз екеуіміз де мәселе екінші адамда деп ойладық. Бірақ бір күні ажырасу туралы сөйлескенімізде, екеуіміз де бір-бірімізді жоғалтудан қатты қорқатынымызды түсіндік. Содан кейін біз бір-бірімізге көмектесе бастадық және бір-бірімізге сенуді үйрену үшін кішкене тәуекелдерге бардық. ”

Содан кейін біз олардың бір-бірінің сигналдарын түсінбей қалатын, жауап беру қиын болатын және жағымсыз циклге түсіп кететін кездері болатыны туралы сөйлестік. Олар “Демондық диалогтардағы” жағымсыз сезімдердің “айналымын” қалай тоқтата алатынын нақтылады. Мұндай кездерде Стив Мэрионға: “Біз бақылаудан шығып бара жатырмыз, екеумізге де ауыр тиіп жатыр,” — дейді. Мэрион маған: “Мен мұны істеудің жалғыз жолы — терең дем алып, алға қадам жасау деп білемін. Мен Стивке: “Бұл қорқынышты. Бізге баяулау керек,” — деймін,” — деді. Олар сондай-ақ реніш сезімдері пайда болғанда, бір-бірін тыңдауға және жұбатуға уақыт бөлуге келісті.

Содан кейін біз олардың болашақ қарым-қатынасын қалай елестететіні туралы сөйлесеміз. Екеуі де араларындағы жаңадан пайда болған жақындықты сақтап қалғысы келеді және бірге өткізетін уақыттарын қорғау үшін жасап жүрген әдістерін адал ұстануға уәде береді. Мэрион Стивке жыныстық өмірлерінің жақсарғанын қалайтынын және онымен бірге секс туралы бірнеше кітап оқығысы келетінін айтады. Ол келіседі. Стив болса, балаларымен көбірек уақыт өткізіп, Мэрионның үлкен әулетімен азырақ уақыт өткізуді қалайды. Бұл Мэрион үшін қиын, бірақ ол оның уәждерін тыңдап, бұл идеяға ашық болуға тырысады. Ол өз шекараларын айтады. Ол өз отбасымен бірге тойланатын діни мерекелерден «еш бас тарта алмайтынын» жеткізеді, ал Стив бұны құрметтейді. Мэрион маған қарап: «Жаман емес, иә? Осыдан бірнеше ай бұрын біз азық-түлікке қашан баратынымызды келісе алмайтын едік, ал қазір мұндай өзгерістер мен болашақты жоспарлау туралы сөйлесіп отырмыз», — дейді. Қауіпсіз эмоционалды байланыс бәрін өзгертеді.

«Төзімді қарым-қатынас тарихы» дәл соған ұқсайды. Мэрион бір сәтте маған былай деді: «Кейде бүкіл денем маған қашу керек деп айғайлайды, бұл дәл әкеммен және бірінші күйеуіммен болған қарым-қатынас сияқты дейді. Содан кейін мен Стивпен тәуекелге барған кездерімді және оның жақсы аяқталғанын есіме түсіремін. Бұл маған одан теріс айналып, тұйықталып қалудың орнына, қайтадан тәуекелге баруға көмектеседі. Кейде менің ойым маған: „Жауап беру оның міндеті, мен сұрамауым керек“ дейді. Бірақ содан кейін оның: „Егер сен маған көмектесіп, ішкі сырыңды айтпасаң, мен не істерімді білмеймін“ деген сөзін есіме аламын. Бұл менің миымның бір бөлігі „Мен мұнда акулалар толы суда жүрмін“ деген сияқты. Бірақ мен осы жағымды бейнелерді алға тартамын және олар маған менің жай ғана кішкентай бассейнде екенімді еске түсіреді. Стивтің қасында мен қауіпсіздіктемін».

Бірнеше адам бірігіп, өз әлемдерін түсінуге тырысып, бір-біріне әңгіме айтқанда, онда әрқашан құбыжықтар, айдаһарлар мен елестер болады. Олардың Солтүстіктің жабайы мыстаны, Төрт басты айдаһар, Өлім періштесі сияқты көптеген есімдері бар. Бұл аңдар өмірдің қаншалықты қауіпті және болжап болмайтыны туралы біздің сезімімізді көрсетеді. Бұл құбыжықтар пайда болғанда, бізде тек бір ғана құтқару жолы бар — басқалардың қолдауы мен жұбанышы. Тіпті жағдай үмітсіз болып көрінгенде де, байланыста жұбаныш пен күш бар. Билли Джоэл өзінің «Goodnight Saigon» әнінде Вьетнамдағы сарбаз ретінде шырқайды. Қайырмасы былай келеді: «Және біз бәріміз бірге төменге (өлімге) барар едік». Және ән жоқтау емес, растау (аффирмация) сияқты естіледі. Жолдастық пен махаббат байланыстарымен біріккен сарбаздар, егер жалғыз қарсы тұрса, кері қарай қашатын демондармен бетпе-бет келеді.

Менің балалық шағым пабта пұтқа табынушылық, бірақ сыныпта католиктік рухта өтсе де, өте қауіпсіз болды. Дегенмен, Чистилище (Күнәдан тазару орны) және маған Тиффани Амостың сызғышын ұрлағаным үшін және ешкім қарап тұрмағанда онымен қуана ұрғаным үшін есеп беруге шақырған, бастығым Солтүстік Терезаға қатты ұқсайтын жынды көзді демон туралы түстер болатын. Мен барлық әулиелерге, өзімнің жеке құтқарушылар тобыма сиынатынмын. Олар көк және ақ түсті киім киген еді және олардың әрқайсысы менің кішкентай ағылшын әжеме қатты ұқсайтын. Менің әжелер легионым мені құтқару үшін төменге ұшып келуден ешқашан талмайтын!

Инстинктивті деңгейде травма жараларын емдеу үшін махаббат қажет екенін білсек те, ашылу және сол қамқорлықты іздеу әрқашан оңай емес.

Африкада әйелдер мен балалардың қырылғанын көріп тұруға мәжбүр болған канадалық бітімгер үйіне оралғанда әйелі мен балаларын құшақтай алмайтынын байқайды. Оның балалары өлгендердің жүзіне ие сияқты көрінеді. Ол мұны әйеліне айтуға тым қатты ұялады және басы қатып жүр. Ол жабылып қалған. Әйелі оның «ешқашан үйге оралмағанына» ренжиді. Ол эмоционалды түрде қатыспайды, деп шағымданады ол. Ол оны «таба» алмай жүр.

Ирактан жақында оралған және ауыр отадан кейін үйінде оңалып жатқан сарбаз әйелі дүкенге шығып кеткенде түсініксіз ашу-ызаға булығады. Ол әйеліне енді ешқашан сенбейтінін, олардың қарым-қатынасы аяқталғанын айтады. Әйелі мүлдем аң-таң болып, кейін түңіле бастайды. Оның бұл түсінбеушілігі күйеуі ақыры ұрыс даласында алған жарақаты туралы айтқанда ғана өзгереді (бұл жарақатты ол отбасының алдында онша елеусіз етіп көрсеткен еді). Қанға боялған (оның басым бөлігі өзінікі емес) зембілде жатқанда, оған соңғы діни жоралғылар ұсынылып, содан кейін ол жалғыз қалған болатын. Кенеттен әйелі оның неліктен өзінің кенеттен жоқ болып кетуінен «жарақат алуы» мүмкін екенін түсінеді. Сондай-ақ, ол күйеуінің миссия кезіндегі «қателіктері» үшін ауырсынуды әділ жаза деп санайтынын айтқанда, оның неліктен ауырсынуды басатын дәрілерден бас тартқанын да ұғады.

Бұл жұптар күйеуінің бастан өткерген тәжірибесі оны қалай өзгерткеніне, жазылу үшін оған не қажет екеніне және жұбайынан байланыс пен жұбанышты қалай дұрыс сұрай алатынына көз жеткізе алды. Әйелдері болса, күйеулері жоқта уақыттың қаншалықты қиын болғанын және олар оралғанда соншалықты салқын әрі ашулы болғанда өздерін қаншалықты шарасыз сезінгендерін бөлісе алды. Сарбаздармен және олардың жұбайларымен жұмыс істегенде, біз олардың екеуін де жауынгер ретінде көреміз: бірі жат жерде шайқасса, екіншісі тылда күресті.

Даг пен Полиннің қарым-қатынасы Полин оған жайлап қана: «Маған ішке кіруіңе рұқсат беріп, жақындауың керек. Мен сені жақсы көремін және саған мұқтажбын», — дегенде шынымен өзгерді. Бірақ Даг бұл шақыруды естімеді; ол мұны айыптау ретінде қабылдады. Ол аяқ киіміне қарап тұрып: «Ендеше, сенің талабың тым көп», — деді. Полиннің жүзі түңілістен солып қалды, бірақ содан кейін Даг өзін тоқтатып, оған қарады. «Сен не дедің? » — деп сұрады ол. «Мен сенің өз жұмысымды атқара алмай жатқанымды, сенімен қарым-қатынасты құртып жатқанымды айтқаныңды естідім. Егер сен бақытты болсаң, мұндай нәрселерді сұрамас едің. Бірақ сен маған не дедің? » Келесі бірнеше минутта Даг алғаш рет: «Ол саған мұқтаж болуы мүмкін емес. Сен бәрін бүлдіресің, ол кетіп қалады», — деп тұрған өз қорқынышының дауысы екенін түсінеді. Бұл дауыс Полиннің махаббатқа толы сөздерін тұншықтырып, оларды сынға айналдырып жіберген екен. Полин оны құшағына алады. Ол: «Маған да сен керексің. Маған сенің қолдауың керек. Мен де сен үшін жаныңда болғым келеді», — дейді. Қырық жылдан кейін Даг ақыры үйіне оралды.

Терапияның соңында Даг Вьетнамда бірге болған барлық жігіттерге хабарласуға шешім қабылдады, тіпті олар оны «қатыгез тиран» ретінде есте сақтайды деп қорықса да. Ол: «Ақыр соңында, нағыз мәселе — сенің бәріміз қорқатын қараңғы жақты көргеніңде, сондықтан сенің әлемің басқалардікінен өзгеше. Сен сырттасың. Жалғызсың. Кейде біреулер саған көмек қолын созуы мүмкін», — деді. Ол Полинге бұрылып: «Бірақ, жаным, сен бірден ішке ендің. Сен мені барлық құбыжықтарыммен бірге қабылдадың. Сенің қасыңда мен өзімді тағы да бір бүтін сезінемін», — деді.

Роуз бен Билл, магистранттар жұбы, бәрі үшін, бірақ әсіресе эмоционалды байланыс пен прагматикалық қолдау үшін айтысатын. Тіпті терапия аяқталғанда, олар айтарлықтай жетістікке жеткеннен кейін де, Роуз сұрағанына қарамастан, Биллдің өз телефонында педиатрдың нөмірін сақтамайтыны туралы жанжалдасып қалды. Бала ауырып қалғанда, Роуз дәрігерге қоңырау шалу үшін оның телефонын пайдалана алмайды. Ақыр соңында олар даудан шығудың жолын табады. «Мен ол нөмірді таба алмағанда, қорқып кетемін», — дейді Роуз Биллге. «Мен осындай нәрселерді сұрағанда, сенің тыңдағаныңды қалаймын». Билл енді қолдау көрсетеді. «Мен сені естідім», — дейді ол. «Сен маған "Сен менің қорғанымсың ба? " деп тұрғандайсың. Саған осы жерде маған сену керек. Және сен балаларымыз үшін керемет анасың. Мен нөмірді телефоныма енгіздім және бұл қайталанбауы үшін саған жеке ұялы телефонға тапсырыс бердім. Мүмкін мен саған басқа да жолдармен қолдау көрсете алармын? » Кейінгі сессияда Роуз Биллге кешкісін ол оқуы керек болған кезде балаларға қарауға бұдан былай ренжімейтінін айтады. Енді ол оған жақынырақ сезінгендіктен, оған кофе әкеліп, оның курстары қалай өтіп жатқанын тыңдаудан рахат алады. Қауіпсіз байланыс орната білу біздің назарымызды босатады, сонда біз сүйіктімізге құлақ түріп, оны белсенді түрде қолдай аламыз.

Мен Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ұлыбританияның шағын, аса бай емес қаласында өстім, онда аман қалу үшін бәріміз бірге болуымыз керек деген сезім айқын байқалатын. Пабқа бәрі келетін — діни қызметкер, комодор, газет сатушы, судья, дәрігер, клерк, үй шаруасындағы әйел және жезөкше. Ауылдың қарттары кеш бойы бір бұрышта карта ойнап, саясатты талқылайтын. Қаладан қалаға қаңғып жүрген диуаналарға баспана, сыра және анамның бекон мен жұмыртқасы салынған үлкен тарелкасы берілетін. Соғыс естеліктерінен есеңгіреп қалған сарбаздарды артқы бөлмеге апарып, құшақтап, жұбатушы еді. Қайғырғандарды құшақтап, виски беріп, әжемнің орындауында пианиномен көңілді, бірақ әуені сәл бұрыс әндер айтылатын. Әрине, төбелес пен келіспеушілік, алдын ала теріс пікірлер мен қатыгездік те болды. Бірақ, соңында, бәріміз бірге екенімізді сезетінбіз. Бізге бір-біріміз керек екенін білетінбіз. Көп жағдайда арамызда жанашырлық таныта алатын кем дегенде бір-екі адам табылатын.

Үш жыл бұрын Оттава маңындағы төбешіктерде, әдемі өзен жағасында орналасқан ескі ағаш үйлері бар шағын қауымдастықта «Уэйкфилд әжелері» (Wakefield Grannies) деп аталатын ұйым пайда болды. Мәселе бір адамнан — Роуз Летваба есімді оңтүстікафрикалық медбикенің өзен жағасындағы шіркеуде жексенбілік таңертең сөйлеген сөзінен басталды. Ол Йоханнесбургтің кедей аудандарындағы әжелер туралы айтты, олар өздерінің СПИД-тен жетім қалған немерелерін өте ауыр кедейлікте тәрбиелеп отыр, тіпті балалардың тіс щеткалары соншалықты құнды болғандықтан, оларды әрқашан құлыптаулы ұстайды екен. Уэйкфилдтің он шақты әжесі бас қосып, әрқайсысы бір Оңтүстік Африкалық әжемен байланыс орнатып, сол отбасына ақшалай көмек бере бастады. Қазір Канада мен АҚШ-та 150-ден астам «Әжеден әжеге» топтары бар.

Америкалық альпинист және медбике Грег Мортенсонның «Шайдың үш кесесі» (Three Cups of Tea) атты кітабы — жанашырлық әрекетке айналған жеке байланыстың тарихы. 1993 жылы Мортенсон К2 шыңына шықпақ болғанда Пәкістан тауларында адасып кетеді. Ол Корфе атты кішкентай ауылға кездейсоқ тап болады. Ауыл тұрғындары оның өмірін сақтап қалып, Мортенсонмен ерекше байланыс орнатады. Ауыл ақсақалы Хаджи Али Корфеде былай деп түсіндіреді: «Бірінші рет біреумен шай ішкенде — сен бейтаныссың. Екінші рет — сен қонақсың. Үшінші рет — сен отбасы мүшесісің».

Біріншіден, мен соңғы жиырма бес жыл ішінде бірге жұмыс істеу мәртебесіне ие болған барлық жұптарға алғыс айтқым келеді. Сіздер мені таңғалдырдыңыздар, баурап алдыңыздар және үйреттіңіздер. Жұптық терапия сеанстарындағы бөліну мен бірігу драмасында мен сіздермен бірге жақсы көру, жүректің ауыруы және терең, қамқор байланысқа жол табудың не екенін зерттедім.

Little, Brown баспасындағы редакторым Трейси Бехарға маған және осы жобаға деген таусылмас құлшынысы мен сенімі үшін алғыс айтамын; агентім Мириам Альтшулерге кәсібилігі мен сарапшылық нұсқаулары үшін; және кітаптың алғашқы нұсқаларын өңдеп, оқырманды қиындықтан құтқарған фриланс редактор Анастасия Туфексиске алғыс айтамын.

Ол Оттавада күйеуімен, екі баласымен және итімен бірге тұрады. Ол Гилберт пен Салливанды, Монти Пайтонды, аргентиналық тангоны және Канаданың солтүстік көлдерінде байдаркамен жүзуді жақсы көреді.