"Мәдени мұра» бағдарламасы аясында облыс әкімі Серік
ҮМБЕТОВТІҢ демеушілігімен жарық көріп отыр.

Өлең өлкесінде өзіндік қолтаңбасымен танылып қалған
Нүсіпбай Әбдірахым айтулы ақындар мен батырлар елі атанған
Жамбыл ауданының түлегі. Бұл алғашқы жыр жинағына ақынның
сонау бала күнгі мөлдір шақтарынан хабар беретін көптеген өлең-

Қолдарыңызға тиіп отырған жинақ жарты ғасырлық белеске
көтерілген кезімде жарық көріп отырған тұңғыш жеке кітабым. Бұл
үшін Алматы облысының әкімі Серік Әбікенұлы ҮМБЕТОВ
мырзаға шынайы алғысымды айтамын.

Облыс әкімінің демеуші болатындығы жария болмай тұрып
кітабымды қаржыландыру қадамын жасаған Алматы облыстық
мәслихатының депутаты, іскер азамат Әбдіжапар Өгізбайұлы
ҚЫСТАУБАЕВ мырзаға да үлкен рахмет.

Өлең өлкесіне ертерек қадам басқаныммен оларды
жариялауға, жыр жинақтарын шығаруға асықпаған едім. Соған
орай тұңғыш жеке кітабыма өзім таңдаулы деп тапқан
жырларымды ғана емес, поэзия пырағының жалына жаңа қол артып

жүрген кездерімдегі мөлдір шақтарымнан хабар беретін,
сонысымен де ыстық бірқатар өлеңдерімді, анда-санда өзім үшін
ғана жасаған аудармаларымды, өлең формасында жазылған
сатиралық шығармаларымды қостым. Сөйтіп баспа табақ есебін

толтыру үшін емес, жазбауға болмай қалған кездері ғана туындаған
жырлардан құралған шығармашылық есеп түріндегі жинағым
дүниеге келіп отыр. Бір қажеттеріңізге жарап жатса, шын
қуаныштымын.

Қажыған жапан түзде жолаушыдай
Қақтаған күн кептірген кенезесін,
Қиналғанда шабыт кеп жылыұшырай
Қөңілімнің қағады терезесін.

Қазақстан!
Қасиетті мекенім,
Қадіріңе қайтсем ғана жетемін?
Ақының да, батырың да болмадым,

Онда несін мейіріңе таласам?
Төсіңдегі бар тірлікпен жарасам.
Тұлпарың да, сұңқарың да болмадым,
Бозторғайдай құсың болам қаласаң.

Бозторғайға қандай тағдыр бұйырмақ?
Қонбаса егер қонбасыншы құйын – бақ.
Қуанғанда көп құсыңның бірі боп,
Қиналғанда ара түсем шырылдап.

Туған елім,
Қасиетті Отаным!
Саған мауқын баса алмаған ботаңмын.
Арнасы кең өзен болсаң бұлақпын,

Сен қуансаң бір ісіңді атқарып,
Шаттанамын төгілуге шақ қалып.
Көрерміз-ау гүл жайнаған күніңді
Қыдыр дарып жатқан, бақыт, бақ дарып.

Жарылмай да, зеңбірек боп атылмай,
Асықпай да, аптықпай да қапылмай.
Қажет кезде қарғып тұрдың орныңнан
Қажып келіп қалғып кеткен батырдай.

Бүгін мейрам! Бір күй жаулап санамды,
Қолға еріксіз алдым сырлас қаламды.
Көгілдір түс толқындатып алаңды,
Алтын шапақ аймалауда даламды.

Бергендейін екеуін де шақтап бір,
Жарасып тұр көгілдір түс,
Әппақ нұр!
Әсемдіктің әр мысқалын дүние

Шаттық кернеп бара жатыр даланы,
Шаттық кернеп бара жатыр қаланы.
Көк жүзінде ақ көңілдей ақша бұлт
Аққудайын әсем жүзіп барады.

Орындалған ел тілегін мият қып,
Шаттық-бұлақ көңілдерде тұр атқып.
Көк аспан да мөлдірейді тұңғиық
Қазағымның көк байрағы сияқты.

Тәуелсіздік!
Одан асыл бар ма әнің?
Күнделікті күйбең тірлік қалғаны.
Талай ғасыр аңсап өткен “аһ” ұрып

Бар адамды жіберетін туыс қып,
Жаса, жаса, Теңдік пенен Тыныштық!

Енді елімнен арылмас-ау ырыс-құт,
Соқаны ешкім соға қоймас қылыш қып.

Мүмкін емес уақыт көші тоқтауы,
Естілмес-ау енді ананың жоқтауы.
Адамзаттың өз қолымен тұрғызған
Жарыла да қоймас сұмдық от тауы...

Өрт те шалмас өлең тұнған жотаны,
Бастан тартпас ешкім ерке ботаны.
Бар қандасым үмітпенен көз тіккен
Сенем саған, қасиетті Отаным!

Керемет күндер тұрғандай менің алдымда,
Жатқандай тұнып шалқыған анау айдында.
Көшеде, шексіз созылған жолдар бойында,
Күткендей үнсіз жанында жасыл талдың да,

Асығып келем ұмыт боп мұңым, қайғым да,
Күндегі күйбең тірлікке кеттім қайрылмай.
Арманым, мені ақсатып жолда қалдырма,
Туғанша сол бір күн хақым жоқ бір сәт қалғуға,

Түн келсе тылсым асығам таңым атқанша,
Асығам күндіз жұлдыздар шамын жаққанша.
Айдын көл, сен де шараңнан асып кетер ме ең
Кеудеме тұнған сезімді саған ақтарсам,

Тұрғандай бақыт күндегі жүрер жолымда,
Үйінде достың, құрдастың думан тойында,
Бейтаныс жанның бір ауыз жылы сөзінде,
Қаракөз қыздың гүл ұстап тұрған қолында,

Күлмегін, досым, үмітті жүр деп малданып,
Жүремін ылғи теңіздей толқып, толғанып,
Керемет күндер қонады менің басыма,
Болады әлі қызықты думан тойларым,

Аттан!
Аттан!
Өрт алыпты төр алдын,
Судай аққан қызыл қаны баланың.

Жүрегімді тілімдейді жоқтаған
Балаларын қаралы үні ананың.
Ұйқымнан шошып ояндым.
Қаралы сол бір жылдарға

...Кең далам екен. Өз далам екен таптаған жаудың тұяғы,
Қан болып аққан күлімкөз мөлдір бұлағы.
Қолаңшаш менің қарындастарым кетіпті жаудың қолында,
“Аттандап!” бүгін түсімде қатты жыладым.

Жыладым бүгін,
Жылаулы жұртты көргенмін,
Сауыққой жұртым болыпты қатты сергелдең.
“Арыма жаным садаға” дейтін намысқой

Үрейлі дүбір... Қалың жау шапқан андыздап,
Қамады жалғыз батырды жүрген алғызбай.
Шар та шұрт, басы домалап түсті дұшпанның,
Өзі де өлді.

Тағы да дүбір...
Дүбірлеп кетті кеудем де,
Лап қойған кекшіл батырлар қолын көргенде.
Ал, енді, қане, айқасып көргін жауыздар,

Қозғалды жұртым, қылыштар кекпен сермелді,
Дауылды күнгі теңіздей мен де тебірендім.
Кеше гөр мені, бабалар, тусам сол кезде
Тоспас па ем жаудың оғына мен де кеудемді.

Кінәлай көрме, бабалар, тағы жыладым,
Шаттықтан, әне, дұшпандар жүздеп құлады.
Боркемік, жасық демеңдер ақын ұлыңды
Қайғыңа сенің қайысып кеткен шығармын.

Не сыр бар сенде тұнжырап тұрған обалар,
Не үшін сені тұрғызды асау бабалар?
Кімдерді үнсіз бауырыңа басып жатырсың,
Жазира далам, жер болып кеткен молалар?..

Бабаларым,
Дарқан мінез,
Өркеуде.
Кешіріңдер майдалансам мен кейде.

Көп алдында қалам кейде қысылып
Өз тілімде сөйлеуге.

Асқақ жырың жауға шабар ұрандай,
Асыл сөзің ақыл шертер Құрандай.
Сөйте тұра ана тілін, о сұмдық,
Төмен қойдық ұялмай.

Тілімізді алып шыққан мұнардан,
Тілімізді арудай мың бұралған,
Тілімізді дұшпанды дос ететін,
Суық қанды жыланды іннен шығарған

Менсінбеген кез де болды
Қазақша
Білмегенге қуанған.

Демеңіздер: “болып кеттің бор кеуде...”
Кейде сөз де таппай қалам сөйлеуге.
Қайтер еңдер мол мұраңа түкірген
Мына ұрпақты көргенде.

Сендер ең ғой сүрінгенге күлмейтін,
Бүлінгеннен бүлдіргі де ілмейтін.
Ұрпағың бар қазір үлкен сыйлауды
Қамшыменен бір тартпаса білмейтін.

Ұрпағың бар айта алмайтын әніңді,
Ұрпағың бар түсінбейтін жаныңды.
Кейбір мансап қуалаған ұлдарың
Тілін сатып жағынды.

Бір-ақ сөзбен кескен ердің кесімін,
Бір-ақ сөзбен шешкен даудың шешімін
Бабаларым, бүгін тағы рухыңа
Тағзым етсем несі мін?

Мәңгүрт болып кете жаздап түзелген
Ұрпағыңа ете көргін кешірім,
Ұрпағыңа ете көргін кешірім!

Ұлыс оң болсын,
Ақ мол болсын,
Қайда барса жол болсын.
Наурыз күнгі тілек

Көп болса да сойқандар
Дырауларын білеген.
Қайран бабам бәріне
Сәтті сапар тілеген.

Қысқа жібі күрмелмей
Қинаса да ой қанша.
Сұрамаған алтынды –
Әйтеуір ақ мол болса.

Кей ағайын қылығы,
Қонбаса да ойға онша.
Түзелер деп ойлаған
Ұлыс күні оң болса.

Ақкөңілдің аты арып,
Тоны қашан тозған-ды.
Әспеттеген қазағым
Ортасынан озғанды.

Бірақ, бірақ, басқаға
Басқызбаған белін де.
Өр болған-ау бабалар
Өзі туған жерінде.

Ақ мол болсын, жол болсын,
Біздің тілек бүгінгі.
Ұлыс күні шешкей-ақ
Барлық түйткіл, түйінді.

Ұрпағының көзіне сонадайдан көрінген,
Өр тұлғасы намыс пен өжеттіктен өрілген.
Батыр баба бүгінде қасқайып тұр қайтадан
Өзі жаудан қорғаған Жетісудың төрінде.

Ала тұлпар астында басылмаған арыны,
Жауға жасын түсірген бойында бес қаруы,
Қайта оралды еліне Шапырашты Наурызбай,
Сүйінші, елім!

Күй кернеп тұр бүгінде тау мен дала, аңғарды,
Жасқанбаймыз қай жақтан кеп қалар деп жоңғарды.
Желбіреді қайтадан Тәуелсіздік туымыз,
Пейілі кең Жаратқан жолымызды оңғарды.

Алда биік мақсаттар, күтіп тұр сан арналы іс,
Көңілде алаң жоқ бірақ,
Бар толқу мен толғаныс.
Қиын кезде жол тапқан Ерін қолдап киесі

Батыр баба, жауменен арыстандай алысқан,
Құтты болсын ұлы той ел-жұртыңмен қауышқан!
Ұрпағыңды қашанда жебеп жүре берсінші
Қасиетті киеңіз Қарасайдан ауысқан.

Телі менен тентекті шығармастан шашауға,
Жауды қойдай айдаған, бас білдіріп асауға,
Ел мен жерді дұшпаннан сақтап қалған, ер баба,
Ерлігіңе өлшеусіз қарыздармыз қашанда.

Мұнартады асқар тау, өзің жүрген құба бел,
Құба белде қайтадан ынтымағын құрады ел.
Батыр баба, осынау асқақтаған қалпыңда
Ұрпаққа ұран, сырт елге айбар болып тұра бер!

Қорған болып нашарға, мықтыларға кішірмей,
Батыр баба, өтіп ең арыңа дақ түсірмей.
Ұсақталып баратқан ұрпаққа не айтасың
Бұқар жырау жорыған Абылайдың түсіндей.

Қалың қазақ елінің биік бүгін шоқтығы,
Ойламаймыз қай жақтан атады деп оқты кім?
Қара қытай қашанғы саясатын өзгерткен,
Жан алайын деп келген Жоңғар мүлдем жоқ бүгін.

Әйтсе дағы жасырман бет күйдірер ұятты,
Азаматың түгелдік туын тағы құлатты.
Бақталас пен тақталас, алауыздық дейтұғын
Жегі құрты елімді жеп қоятын сияқты.

Қиналғанда қашанда сыйынушы ем өзіңе,
Бір-ақ сәтке, әулием, құлақ салшы сөзіме.
Түйір ақыл кірмеді ұрпағыңның басына
Түссе дағы тағдырдың небір сойқан – тезіне.

Атамекен жат жұртқа кетпесе де қоныс боп,
Алдаспансыз, найзасыз жүріп жатқан соғыс көп.
Қарындастың біразы өзге жұртқа қатын боп,
Қазағыңның жартысы кетті бүгін орыс боп.

Сезіп тұрмын бойыңды буған ыза-дірілді,
Шындық, баба, осындай, мәселе көп түйінді.
Ұрпағыңның жартысы есіміңе сыйынса,
Енді қалған жартысы түсінбейді тіліңді.

Бақа-шаян, жын-жыбыр ұрпағыңнан түңілме,
Қандай ұлт боп шығамыз, кім біледі, түбінде?
Мұсылмандық қалыпты сақтап қап ең жоңғардан,
Саудалап жүр кейбіреу ең аяғы дінін де.

Түпсіз сарыуайымның теңізіне батамын.
Жүзге күнде бөлініп жүзім күйіп бітпеді,
Ұтқан жоқпын ештеңе ұлы болып атаның.

Алауыздық – дерт елдің несібесін жеп кетер,
Оны құртпай, білмейміз, қандай сұмдық боп кетер?
Соның бәрін ойласам ақша қуған нөпірге
“Райымбек!” деп айқайлап ұран салғым кеп кетер:

Райымбек!
Райымбек!

«Мен өмірді үш жүрекпен сеземін, алты көзбен көремін» -
дейді екен Ескелді би.

Тәуба деймін, туымды асқақтатты өз елім.
Өйткені мен өмірді өз жүрегім ғана емес,
Қабылиса, Балпықтың жүрегімен сеземін.

Айтпасаң да болады ешнәрсенің дерегін,
Өйткені мен өмірді алты көзбен көремін.
Мен ағасы болғанда, Балпық тонның жағасы,
Қабылиса тынысым болып келген өренім.

Аға сыйлау тектілік, көргенділік ол дағы,
Мен бастадым - Бапекең, Қабылиса қолдады.
Бірігіп жол таппасақ қайда бастар, кім білсін,
Ұрпағымды заманның қиыр-шиыр жолдары?..

Қабылиса қолдады, Балпық бәрін болжады,
Сөйтіп талай сапардан қайтып жүрдік олжалы.
Ырылдаспай, тістеспей ынтымақпен іс қылсаң
Ырыс пенен береке құс екен ғой қолдағы.

Жалғыз өзім түгендеп үлгерем бе жоқ, барын,
Ел дегенде екі іні ақылына тоқтадым.
Жаманаттан түңілдім, азаматқа сүйіндім,
Өте шығар жалғанның жақсылығын жоқтадым.

Ғұмыр кештім біршама, бастан дәурен ұшырдым,
Асқақтадым, орыны келген жерде кішірдім.
Ынтымақ пен бірлігі бекем елге жау жоғын,
Берекелі қауымға дау жоқтығын түсіндім.

Бұл мәселе тарихта таразыға түсті көп,
Сұрамаңдар сондықтан бірліктен не күшті деп.
Қиын-қыстау заманда бәрін көрді алты көз,
Жақсы менен жаманның бәрін сезді үш жүрек.

Байшегір руының басшысы Тілеуғұл қоныс таңдаған кезде
Балпық би қай жерді атаса да басын шайқай беріпті. Оған
Бапекең сәл ашуланыңқыраған кезде Қабылиса әулие:
«Бапеке, бұл Байшегірің Іленің төменгі Үш Қамауын ұнатып

тұр ғой. Бағана атқа қонарда артына бұрылып үш рет қарады
емес пе? Тілегін берелік,- депті.
Аға сөзінен асып көрмеген Балпық әулие сабасына түсіп
Тілеуғұлға батасын береді:

Жаңа қоныс құт болсын!
Малың тусын егізден,
Балаларың жұп болсын!
Ал ырысың алпыс нар

Болжап көрсем жұртымнан
Жаманшылық тыс болар.
Бақ ұялап, жыр тұнған
Мекен болар Үш Қамау.

Жақсы күнді атырып,
Тиіп елге шуағы,
Осы өлкеден ақиық
Азаматым шығады...

Той басталсын қауымда,
Жіберіңдер ат басын.
Дұшпан енді ауылды
Қамағаннан сақтасын.

Кездер өтті талайсыз,
Көтерілді еңсе бір.
Үш Қамауда алаңсыз
Өсіп-өнгін, Байшегір.

Шалғай шетке көп соға
Қоймас тағдыр дауылы.
Санар сені жақсы аға
Арықтыным бауырың.

Бейбіт шақ ед, бар шыным,
Өмір бойғы арманым.
Сол күн туды, Қайшылы,
Күшік пенен Балғалым.

Бөлінбесін ой санға,
Естілмесін азалы үн.
Сендер аман болсаңдар
Жаман болмас қазағым.

Ұмытылмас ізгілік
Елің барда бір қауым.
Жылдар өте бізді де
Еске алады ұрпағым.

Қабыл еткін, Жаратқан,
Бата бердім қауымға:
Ұрпағымды сауаптан,
Шапағаттан айырма,

Ата, Сізді көрдім кеше түсімде,
Алатаудай асқақ, ойлы пішінде
Тұр екенсіз үнсіз ғана толғанып
Мәңгілікке соққан мәрмәр мүсіндей.

Күміс сақал,
Көзіңізде мейірім,
Көк теңіздей шалқып кетті көңілім.
Қандай тағдыр бұйырып тұр алдымда,

Көктем күні...
Көк те шайдай ашылған...
Бұлақ күліп жатыр сырын жасырған.
Атам маған назарын сәл тоқтатып

Бұл не, елес?..
Әлде берген аян ба?
Мың сан сұрақ жарысады санамда.
Әз атамның салып берген жолымен

Ақ самалдай желпіп өтер жанымды,
Асау жырлай дуылдатар қанымды
Туған жердің топырағы,
Шалқытып

Кейде әнімнен байқалса да мұң дағы,
Демен тағдыр тыныштығын бұлдады.
Өзіңіздей бас июді білмейтін
Бір балаңыз болам ба әсем жырдағы?

Ақ батадан алғы күнге нәр алып,
Баладай бір мәз боламын оянып.
Арманға ұқсап алдаған сол тәтті түс
Армандай боп бара жатты жоғалып...

«Мен не жақсылықты болса да асыл астанам
Алматыдан күтуші едім... Мені ауылдың шетіне, тас жолдың
бойына қойыңдар... Алматы жаққа кеткендердің есіне
түссем, мүмкін, бұрылып келер, сәлем берер, дұға жасар...»

(Нұрмолда Алдабергеновтің ауатком төрағасы Артем
Мухановқа айтқан соңғы өтінішінен).

Темір өзек пендемін деп жүргеннің бірі едім,
Ажал келіп қалды ма,
Атқақтайды жүрегім.
Алматыға баратын қара жолдың бойына

Теңіз – ойдың тұңғиық тереңіне батамын,
Бекер екен бәрі де...
Көрген қызық, атағың.
Сіз-біз десіп сыйласып өту ғана баянды

Ағайын мен туыстар, азаматтар сырдескі,
Өздеріңмен тағы бір кеп тұр ойша тілдескім:
Өмір бойы ауылдың қамын жедім тыншымай,
Ел-жұртымның ырысын молайтам деп күн кештім.

Ойлап тұрсам тірлікте аз болыпты тыныш күн,
Жамандармен жандастым,
Жақсыларға жұғыстым.
Мұқтаж болып келгеннің орындадым тілегін,

Шарықтады армансыз шартарапқа атағым,
Небір жайсаң жандарды дос, жолдас деп атадым.
Астамдыққа сонда да жол бергем жоқ,
Баяғы

Түспеу керек аяққа кедейшілік кісені,
Жалқаулық пен енжарлық – жолдас осы үшеуі.
Баршылықты ойласам жалшылықта жылаумен
Жүрген сонау кішкене кезім еске түседі.

Қолым бір де тимеді,
Кеш деп жүрдім бастауға,
Оқығанда шығар ма ем бұдан биік асқарға.
Сондықтан да қызыға қараймын мен желкілдеп

Еңбек еттім тыншымай, қабырғам да қайысты,
Өмір бойы жоқшылық, тапшылықпен алыстым.
Бір кітапты дұрыстап оқымаппын,
Алайда

Табысты да тасыттым, намыс отын жандырдым,
Содан болар, есімім шартарапқа жаңғырды.
Адамдарға жақсылық көп жасадым,
Ендеше,

Қорықпаймын өлімнен – бәрі түсер кең көше,
Қайда кетті бабалар кезегімен өлмесе?
Алматыда асыл дос, армандастар көп еді,
Сол жаққа да көз салып жатайын мен ендеше.

Қарағайдай қалың ел – қорғаным да орманым,
Қара жолдың бойына кеп тұр мәңгі орнағым.
Жалғыз ғана тілегім,
Өтінішім ең соңғы –

Мұның өзі болған тарих кешегі,
Кім біледі, әлде жұрттың өсегі...
Есерсоқ хан тіл жөнінде бір сойқан
Сынақ жасап көрген екен деседі.

Бола берер ойға сыймас жай, тіпті,
Бір уәзірі танытпақ боп артықтық:
Әрбір сәби ана тілін туа сап
Білед деген сандырақты айтыпты.

Тасқаны ма, әлде, шектен асқаны,
Хан сөздерін құлаққа ілмей басқаның
Анасының бауырынан алып ап
Төрт-бес ұлды итқораға тастады.

Қандай күйге түсті байғұс анасы,
Тұманданып кеткен шығар санасы.
Итпен бірге күте берді мылқау құл
Жылдар бойы нешеме ұлттың баласын.

Тынышталар күні жетіп өлгенде,
Қандай күйді кешпейді адам шерменде?
Жаншошырлық сұмдық тұрды қорада
Бес жылдан соң есікті ашып көргенде.

Ырылдаса тарғыл төбет жан алар,
Күшікке ұқсап қыңсылайды балалар.
Жылтыңдаған көздерінде үміт жоқ,
«Тілім қайда, – деген де жоқ – ағалар?».

Ауыр тарих.
Айтып тұрмын несіне,

Қандай тұспал?
Кімге, неге өшігем?
Тілдің жайын ойлап кетсем амалсыз
Осы бір жайт түсе берер есіме.

Шындық осы.
Қала, мейлің, қалама,
Ақиқатты құю керек санаға:
Ана ғана әлдиімен тербетіп

Әке – ұлына, ал атасы немере
Қай кезде де болу керек өнеге.
Өз тіліңде айта алмасаң далбаса
Көтерілдім деп жүргенің төбеге.

Тәуелсіз ел, ұлт атанып жүргесін
Тілің, дінің табу керек үйлесім.
Анамыздың бауырынан айырып
Ешкім бізге сынақ жасап жүрмесін.

Менің тілім ешбір тілден кем емес,
Ешбір тілге теңеп және көрмегем.
Анашым да осы тілде сөйлеген,
“Әлдиімен” бесігімді тербеген.

Жанымды өртеп балғын ару бұрымды,
Осы тілде жазғам алғаш жырымды.
Содан бері тоқтататын шама жоқ
Кеудемдегі буырқанған құйынды.

Тілім менің – тірегім де мұратым,
Кім өзіңді қиянатқа қиятын?
Тіліп таста жүзін семсер сөзіңмен
Жоғалтқандар болса намыс, ұятын.

Жүрек тоқтап өліп қаппын түсімде,
Жетпейді екен селт етуге күшім де.
Бәрін біліп табытта үнсіз жатырмын,
Азалы үндер дүңгірлейді ақырын.

Келіп жатыр туыстарым, достарым,
Жылайды өксіп сүртпей ыстық жастарын.
Бірі келіп жауып жатыр көзімді,
Айтып жатыр бірі тірі кезімді.

Сұм ажалға қимағандай баласын,
Жылайды әкем, аңырайды анашым.
Батпан-батпан мұң торлайды кеудемді,
Кеше бар ем, бүгін, міне, өлгенмін.

Парыз санап қастерлеуді өлікті
Қастарым да жаназама келіпті.
«Тірлігінде қасарысып өтіп ед,
Басылыпты-ау, - дейді, - биік көкірек».

Қандай жаман, аздан соң сөніп жарық,
Жатамын қараңғыға жалғыз барып.
Салқын тартып мынау ыстық дүние,
Зар қылады-ау күлім қаққан күніме.

Күлімдейді күн қалай нұрын төкпей,
Қалай жатам қозғалмай, қыбыр етпей.
Мынау жарық дүние бөктеріне
Қалдыра алмай әнімді кеткенім бе?

Бір уақытта сұмдық түсім жоғалып,
Көзімді тез ашып алдым оянып.
Бақытты екем, достарым, тірі екемін,
Құттықтаңдар, тірінің бірі екемін.

Күйбеңменен өткіземіз жарымын.
Түсінеміз ажал келіп жеткенде
Мынау ғажап тіршіліктің қадірін..

Керіліп жатқан алдымда
Көрікті туған ауылым.
Оранған жасыл шалғынға
Мен өскен жер бұл, бауырым.

Кешкен жер жалаңаяқпен
Көктемгі нөсер жауынын.
Шаңдатқан тұлпар – таяқпен
Шаттыққа бөлеп бауырын.

Араз боп сабыр, ақылмен,
Өртеніп мұнда от басқам.
Алғашқы махаббатыммен
Егіліп тұрып қоштасқам.

Өткен-ді осы ауылда
Алаңсыз, асау өмірім.
Жалын бар еді жанымда,
Періште еді-ау көңілім.

Жігері қайнап қанында,
Сезімі бойда тұнатын,
Ауылдың шеткі жағында
Арманшыл бала тұратын.

Өзінше ақын от кеуде,
Өзінше ол да өр еді.
Болатын қойын дәптерде
Бес-алты ғана өлеңі.

Ар-намыс - өмір өлшемі.
Қиялға тым-тым беріліп,
Космонавт болсам деуші еді.

Шықпаған кез ғой шалғайға,
Ауылда ғана еркінмін.
Кировтей жақсы жер қайда,
Жұмақ осы ғой дейтінмін.

Көрініп таудай төбесі,
Көлдері тұрса мөлдіреп.
Сөгіліп сезім көбесі
Кететін жүрек елжіреп.

Қаншама кездім тірлікте
Елімнің ой мен қырларын.
Сезіндім сонда
Кировте

Ағалары асқақ көрінген,
Ақыны тұтас бір қауым.
Ауылым, сенің төріңнен
Оқылса болды жырларым.

Өзіңсіз бақыт бекер ғой,
Осында туыс, бауырым.
Жұмақтың өзі екен ғой.
Ауылы Үмбетәлінің.

Артықтау мақтап жіберсем
Сөкпей-ақ қойшы, бауырым.
Артық қой жердің бәрінен
Туып-өскен ауылың.

Ыстық маған әр бұрышы бұл жердің,
Ақ қайыңдай әсем әрбір ағашы.
Белгісіндей талай ғажап түндердің
Сыбдырлайды сұлу бұта аясы.

Қандай әсем, ғажап еді түндері
Мөлдірейтін сұлулыққа шомылып.
Қиялыңды қозғап бұлбұл үндері,
Көз алдыңа елестейді көп үміт.

Маужыраған осындай бір түндерде
Тебіренем бақыт мені өпкендей.
Жұлдыздар – от.
Келе жатам мен жерде

Талпынғандай кеудемде бала бүркіт,
Алабұртып кеттім-ау, алабұртып.
Ақбозыңды берші, аға, керегеде
Қала берсін қандыауыз қара мылтық.

Керегі жоқ бүркіттің, тазының да,
Сағынышым болсын бар азығым да.
Саумалын бір сіміріп сар даламның,
Құйғытып бір қайтайын жазығында.

Санамайтын ешқашан бөтен мені,
Көріп қана қайтайын бөкендерін.
Қалқайып тұрған шығар тас обалар
Қалап кеткен қалаға кетердегі.

Көптен бері жолдарым түйіспеген
Тұрған шығар тербеліп күміс селеу.

Көкірегімде ән салып жүрген күнде
Бозторғайы қашпауы тиіс менен.

Қайта оралған тұлпардай қазығына
Ағып бара жатамын жазығында.
Алаңдама кешіксем, ағатайым,
Еш бөрінің кетпеймін азуында.

Талай дуда өзімді сынағанмын,
Алаңдама, аттан да құламаймын,
Одиссейдей сағынып жеттім елге,
Тағдырдан енді ештеңе сұрамаймын.

Жауынын да бүркенбей тосып алам,
Бәрінің де ақниет досы болам.
Көк майса, ашық аспан, күліп тұр күн,
Бәлкім, бақыт дегенің осы болар...

Кернеп барад кеудемді көл-көсір үн,
Асқарлардан мен бүгін еңселімін.
Мен бүгін құдіретпін,
Мынау ұлы

Тағы да шықтым сапарға,
Қара жол қарсы ағады.
Ақ дала, аппақ атандар
Бұлдырап қалып барады.

Ақ арман сынды арайлы
Ақ үйлер шықты алдымнан.
Ақ сапар тілеп қарайды
Ақ басы Алатаудың да.

Армысың, далам, бұйығы
Жал-жал боп жатқан шағылдар!

Қай жақтан сені суырып
Әкелді қара дауылдар?

Тойымсыз аптап ыстықтан
Таңдайың қанша құрғады?
Бабамның жасын қыстыққан
Жұттың ба сонау жылдары?

Шығандап бір рет шырқауға
Тұқыртып ерік бермеген,
Сонау бір қара тұлпар ма
Босанып шыққан кермеден?

Көңілім кетті-ау елжіреп,
Қараймын қалай езілмей?
Көлдерің жатыр мөлдіреп
Бөкеннің бота көзіндей.

Шыққын деп маған тұр қырат
Кетемін қалай бұрылмай?
Өзіңе келдім шұрқырап
Адасып қалған құлындай...

Қыс та өтті қысып тастаған,
Қыздырды шуақ қанымды.
Ақ торғындайын ақ самал
Аймалап жатыр жанымды.

Көктем де жетті көк белге,
Қауызын тағы ашты гүл.
Серт бергендейін өтпеуге
Жайнаңдап тұрған жас ғұмыр.

Жайнаған жасыл қыратты
Түсіме дала кіріп жүр.

Сол жақта жүрген сияқты
Жазылмай қалған тұнық жыр.

Сырымды дала төсіне
Өзім-ақ барып айтсам ба?
Шықпайтын ылғи есімнен
Ауылға барып қайтсам ба?

Сағынышымды шайқаған,
Көп күндер өтті арада.
Қырмызы гүлдер қайтадан
Толған да шығар далаға.

Жастықтың әнін жалындап
Шерткен де болар жігіттер.
Табысып жандар сағынған,
Жалғанды мүмкін үміттер...

Шаттықтан шашу шаштырып
Қуанып кімдер күлді екен?
Жаутаңкөз сол бір жас сұлу
Жабырқап әлі жүр ме екен?

Айта алма й кеткен арманын
Аңсаудан шаршап күні-түн,
Мейірі мұңға айналып
Үзген де болар үмітін.

Көңілінің ыстық өртімен
Талайдың жанын ойрандап.
Қайран ғып күндей көркімен
Күлген де шығар жайраңдап.

Өткенді еске ап күрсінбе,
Күл, құрбым, мынау көктеммен.
Сен ылғи күліп жүрсін деп
Бір кезде жылап кеткем мен...

Жүргендей туған ауылда,
Сауығып қалды жаным да.
Ілеңде жүздім шалқалап
Өртеніп келген шағымда.

Мейірін сезіп ағаның
Шуақ та шашты жанарым.
Қыздырған қыз-қыз жанымды
Құмыңды басты табаным.

Дәстүрден неге қорынам,
Аттамай ата жолынан.
Дәм таттым ақ бас аруана –
Әжелердің де қолынан.

Білмейтін жаны жауыздық
Достар да таптым жаны ізгі.
Ақкөңіл, адал жүрегін
Берген жоқ олар қарыз ғып.

Қош болғын, ыстық күндерім,
Өзіңде еш мұң білмедім.
Арманды болып қалар деп
Аруыңды да сүймедім.

Келмей тұр тіпті қоштасқым,
Балаңа дейін достастым.
Қош, ауыл, ыстық құмыңды
Басармын, бәлкім, баспаспын....

Қайтадан жанды алауым,
Мың алғыс саған, ағайын.
Жабырқап келген сияқты ем,
Жаутаңдап қимай барамын.

Қоламта болған шағымда,
Келіп ем саған ауырлап.

Қош, ауыл, енді бой бермен
Мен небір долы дауылға.

Бір ғажайып болып еді сол түні,
Барлық әлем теңіздейін толқыды.
Жақсылықтың асып сол түн мерейі,
Жамандықтың сөгіліпті қолтығы.

Күйдірердей жауыздықтың қанатын
Жап-жарық боп кеткен екен қара түн.
Ең бір ұлы Пайғамбар кеп өмірге
Көбейтіпті ізгі істердің санатын.

Таппай адам жауыздықтың емшісін,
Досын сатып, ренжіткенде көршісін.
Тәубесіне келтірмек боп Жасаған
Жолдаған ғой Мұхаммедтей елшісін.

Жаратқан соң әуел бастан адам ғып,
Бәрімізге арқалайтын аян жүк.
Келмегенде Аллатағала Елшісі
Белең алып кетер ме еді жамандық?!

Бізді әу баста жаратқан ғой мөлдір ғып,
Мөлдірлікке рухымызды сендірдік.
Мәуліт түнгі керемет сәт болмаса
Жеңіп кетер ме еді жерде көлгірлік?

Тек жақсы істі кеткен бізге парыз ғып,
Қанқұмарға керек темір ауыздық.
Расулалла елді жөнге салмаса
Тамыр жайып кетер ме еді жауыздық?

Пайғамбарым – ізгіліктің жаршысы,
Тазалықтың тамып түскен тамшысы.

Дін - Ислам құра берсін салтанат,
Арамдықтың тіліп түсер қамшысы!

Мұңаймашы, балақай,
Әкең сенің өлген жоқ.
Тек ол сенің ең алғаш
Адам болып қаз тұрып

Запыран боп кеудеңде
Қалды ма бір арманың?
Сені ол алғаш мектепке
Жетелеп те бармады.

Сарғайып қанша күтсең де
Сапардан әкең келмеді.
Саған ешбір дүкеннен
Ойыншық та ап бермеді.

Білем, білем, пәк көңіл
Жамандыққа сенбейді.
Әкең тірі, жамандар
Оңайлықпен өлмейді.

Бірақ, оған сенбегін.
Әкең тірі,
Алайда
Оған ұқсай көрмегін,

Жаңқаланып кеткендей жыр-азығың,
Көңіл, неге соншама құлазыдың?
Мейлі, кейде мұңайтып қоятұғын
Тағдырыма қаталдау разымын.

Көрінермін біреуге жаман болып,
Көргемін жоқ әйтеуір аяр болып.
Табиғатқа ризамын ауыспалы,
Туғаныма ризамын адам болып.

Жүзеге аспай жүрсе де көңілдегім,
Басым аман,
Өзімнің жерімдемін.
Арман шіркін таусылмас адамзатта,

Досым да бар,
Бар жарым,
Жақыным да,
Алтын қашан мұң боп ед ақын ұлға?

Нашарлығым өзімнің деп білемін
Шаршап қалсам алғашқы шақырымда.

Қуанатым кезім бар, мұңаятын,
Сәбидеймін жылап ап уанатын.
Жаны адалмен жүрмін бір көтерісіп
Жауыздықтың жасаған қиянатын.

Бөлемесін, мейілі, ән-жырына,
Қайтем бекер өкпе айтып тағдырыма.
Тек өлең деп өртенген жүрегімді
Салмаса екен ертерек сандығына.

Қар жауып тұр. Қанымда қайнап аптап,
Тайғанақтап келемін.
Айнала аппақ.
Әппақ мамық алдымды кес-кестейді

Масайраған баладай алып-ұшып,
Сабылысып ұшады, сабылысып.
Сыйғыза алмай келемін құшағыма
Жұлдыз – қыздың жапырақ сағынышын.

Қонып жатыр шашыма, иығыма,
Көрінбейді ұшы да, қиыры да.
Күміс көйлек киінген кербез дүние
Келіншектей күліп тұр миығынан.

Алатау да маңқиып сүйініп тұр,
Құйылып тұр аппақ нұр, құйылып тұр.
Ақ ұлпаны қондырған ағаштардың
Бұтақтары сәл ғана иіліп тұр.

Алыса алмай бойдағы аптаппенен
Кер дөненін көңілдің баптап келем.
Құдіретті табиғат, кешір мені,
Мамығыңды аяқпен таптап келем.

Толтырып ап қойныма мамығыңды,
Басайыншы бір сәтке жалынымды.
Шаң-тозаңнан арылған өзіңе ұқсап
Мен де күтіп жүр ем бір арылуды.

Сыңғырлаған күлкісіндей ерке сылқым сұлудың
Сылқ-сылқ етіп стаканға мөлдір шарап құйылды
Жалт-жұлт еткен жанары ғой жас сұлудың, ал, достар,
Бал сорыңдар гүл еріннен, қыздырыңдар жиынды.

Жайнаңдаған жаз дидары еріксіз жалт қаратқан
Байқасаңдар сұлулар да ұқсайды ғой шарапқа
Ішпей тұрып тағатыңды тауысады құрғырлар,
Мал қылады, күйдіреді өткеннен соң тамақтан.

Бұл өмірдің қайғысы да, қуанышы қас-қағым,
Бүгін көктем болса ертең күз келеді, достарым.
Бүгін ішіп мас болыңдар, ертең басың ауырса
Ішіп жүрме бас жазам деп гүл шарабын басқаның.

Мас қыл мені, о, сұлулар, мас қыл, бірақ құлатпа,
Мүмкін ертең сағындырып кетерсіңдер жыраққа
Шарап шіркін күлдіреді, жылатады адамды
Сендерден бір өтінішім,

Кейде мен көктемдегі даладаймын,
Жылуымды ешкімнен аямаймын.
Тербеліп тұрсам болды күлкісіне
Төсімде асыр салған балалардың.

Кейде мен күздікүнгі даладаймын,
Қара суық жанымды қамалайды.
Еркелете алмаймын інілерді,
Көңілінен шықпаймын ағалардың.

Даладаймын,
Кей-кейде баладаймын,
Алаңғасар, аңғыртпын,
Шалағаймын...

Ақтарылып түсемін ақкөңілге,
Кісімсініп тұруға жарамаймын.

Үйренгем жоқ ешкімді сағалауды,
Қалды содан көңілі сан ағайдың.
Кейде жасып қаламын,
Кейде бойда

Алмайын деп атағын Қарабайдың
Кішкентай қулықты да қаламаймын.
Қалсам болды мәңгілік тұрғыны боп
Адамдық деген арман жағалаудың.

Жаз бенен күз жанымда жиі ауысып,
Жапырағы жанымның тұрады ұшып.
Кейде менен бақытты жан жоқ сынды,
Жанарымды кей-кейде жуады шық.

Нөсерлетсе жанымда сезім кей күн,
Қалайша төгілмеймін, езілмеймін?
Алай-түлей болатын анда-санда
Мен мынау табиғаттың өзіндеймін...

Қиып түсіп жүрдім деп мақтанбаймын,
(Бәлкім, ол да жаныма батқан қайғы).
Бәрін үнсіз көтерер қара жердей
Көнтерлі болып бара жатқандаймын.

Қалды бәрі - сотқарлық,
Асау қылық.
Көп нәрсеге үйретті өмір мені,
Жоқ бірақ та жанымда жасандылық.

Болмай-ақ та қояйын мен бір мықты,
Құны бар ма адалдық, мөлдірліктің?..
Әйтеуір жақсылыққа жақын жүрмін,
Серік етіп көргем жоқ көлгірлікті...

Өз өзімнен жүрсем кейде өртеніп
Асыл жарым, қабағыңды түймеші.
Бәлкім, мұным саған деген еркелік:

Мынау жарық ай астына сыя алмай.
Кейде алдыңа келсем оттай жарқылдап,
Кейде құм боп күйреп түсем ұялмай.

Ақын көңіл үлбіреген ақ мамық,
Оған әрбір түйір тастай батады.
Бір-ақ сөзге көңіл шайдай ашылып,
Бір-ақ сөзге тас-талқан боп жатады.

Сырымды да, мұңымды да білесің,
Бәріне өзің куәсің ғой, ақылдым.
Қылығыма анам сынды күйесің,
Оңай емес жары болу ақынның.

Бөлемедім үлде менен бүлдеге,
Мүлдем тақпай өтерсің-ау жақұтты.
Бір сәтсіздік қонған мықтап іргеме,
Бір мінезім үркітіп жүр бақытты.

Сыйладым ба саған уайым, шер ғана?
Осы отырған олпы-солпы қалпыммен
Мені дана көретұғын сен ғана.

Өзім үшін еш алаңым жоқ бүгін,
Әркімнің бір оры бар ғой қазылған...
Кемшілігім болсадағы көп, күнім,
Тағдырыңмын маңдайыңа жазылған.

Айнымастан бұл өмірден өтермін,
Жұлдызым боп тұра бергін көгімде.
Оңашада кешпегейсің бекер мұң -
Өзің жалғыз тағдырымсың менің де.

Мен бекер қуып жүрмін бе әлсіз елесті,
Бір кезгі ыстық бейнең де тартты көмескі.
Жылдармен, жаным, алыстап кетіп барасың,
Қалдырып артқа сағыныш атты белесті.

Өмір ғой, құрбым, уақытпен бірге өзгерген,
Есейдім мен де баяғы балаң кездерден.
Кеудемде асау, бұрқанған дауыл басылған,

Бір кезгі албырт емеспін мен де жас бала,
Жастықтың әнін сыйладым мүлдем басқаға.
Оңаша сәттер ойыма алып жүрсем де
Жалындап қайта сүйемін деуге жасқанам.

Өткенді қайта қозғауды дұрыс таппадым,
Тілеймін сенің таңыңның тыныш атқанын.
Өзіңе деген өкпемді мүлдем ұмытып,
Келеді ыстық сезімді ғана сақтағым.

Болды ғой кейде ренжіткен сені шақтарым,
Балалықпенен келеді бәрін ақтағым.
Өзімшіл көңіл қимаған шығар өзгеге,
Өтінем сенен, сонша ауыр кінә тақпағын.

Есімде сол шақ, алаңсыз, албырт сәттерім,
Бала едім, қазір ойласам көп-ау әттеңім.
Ұялшақ па едім, қызғаншақ па едім, кім білсін,
Жасырып жүрдім көңілдің шуақ көктемін.

Ұнатушы едім бір сары қызды көзі көк,
Арманшыл едім, есейсем деуші ем тезірек.
Космонавт болып айға ұшып бара жатқанда
Шығарып салып тұрсашы деймін өзі кеп.

Көктем де соның көзіндей әсем көгілдір,
Қытықтап жатты сезімтал балаң көңілді.
Жабырқап қалсам жанымды менің жылытар
Сол көздер маған күншуақ болып көрінді.

Ысырып тастап ойларды небір күдікті,
Арманшыл көңіл албырай сонда сүйіпті.

Ұрушы едім сол қызбен күнде мектепке
Бір келіп бірге қайтатын момын жігітті.

Өкінем қазір, түзейтін ешбір амал жоқ,
Сол қызсыз өмір көрінді маған қараң боп.
Қозыға қолын көтерген қарау Қодардай
Ойладым ба екен күшпенен тартып алам деп.

Қалдырып артқа думанды белес-белдерді,
Жиырма да келді думанды сырнай-кернейлі.
Аттандым алыс арманның аулын бетке алып,
Беліме шақтап буындым кеңдеу белбеуді.

Әлі де маған жеткізбей жүрген арман көп,
Есейдім, бірақ, косманавт бола алғам жоқ.
Аттандым туған ауылдан талай алысқа,
Тек сол қыз мені шығарып жолға салған жоқ.

Есейдім бұл күн, кеткем жоқ бірақ өзгеріп,
Ұшқам жоқ айға, арқалап жүрмін өзге жүк:
Сиқырлы жырлар сыйласам деймін сол қызға
Өмірдің ұзақ жолында бір күн кез келіп.

Жыл өткен сайын ауырлай түсер салмағы,
Сағыныш екен жете алмай қалған арманың.
Күлімдеп ылғи жанымда жүре берер ме ед,
Шіркін-ай, неге бала боп мәңгі қалмадым?!

Көгілдір аспан көлдердей түпсіз тұңғиық,
Көз алмай үнсіз қиялға батып тесілем.
Сағымдай еріп алыстап кетсем бір күні
Шығарар ма екен сол бір жан мені есінен?

Жұлдыз боп кетсем тылсым боп тіл де қата алмай.
Тыңдар ма еді жапырақ болсам жас талға
Сыбдырлап тұрсам сөйлеуге қатты бата алмай?

Еске алса мені, ессіз бір сүйген шағымды,
Жырымды оқып бұлқынса бір сәт жүрегі.
Күн болып төге алмасам да ыстық жалынды
Жұлдыз боп алыс жымиып қана күлермін…

Ал мынаны жазғанда жас баладай армандап,
Жүрген кезім өзіңді тәңір тұтып қайран қап.
Мына бірі мұнарлы мұңға батқан кездерім,
Мына бірі жанымды жүрген кезің ойрандап.

Мына бірі... мейлі, енді, қайтем бәрін тізімдеп,
Бәрі де өшкен, бәрі де баяғыда үзілген.
Көлеңкеңді алыстан көргеніме мәз болып
Күні бойы жалықпай жүретінмін ізіңнен.

Сезіміңді еш өлең селт еткізген жоқ, білем,
Сонда да сен ешқашан санамашы кектіге.
Сый ғып тартқан жырларды тауып алғам еденнен
Аяқтардың астында түсіп жатқан тепкіге.

Содан бері көңілге құрғамайтын қақ тұрып,
Кеткем ұлы сезімді у жыланға шақтырып.
Адамдарға аңқылдап сыр ашуға қорқамын,
Ақ жанымды балшыққа кететіндей лақтырып.

Ұмытылмас өмірде қимас тәтті шақтардай,
Арман болып алыста қалдың бүгін ақмаңдай.
Саған жазған жырларды қолға алуға қорқамын
Жүрегімді әр жолы тепкіге алып жатқандай...

“Махаббаттан басқа ештеңе жазбайсың” - деп
Сөкті мені бір ақын -
Жоқ па басқа бір тақырып жыр қылуға тұратын?
Жазбас ем-ау, құлып салып жауып тастар едім-ау

Көріп жүрмін ақ тілекті, пәк жүректі жандарды,
Әсем түнді, шат жүздерді , алтын арай таңдарды.
Кешіріңдер, жаза алмадым ойда жүрген сан жайды,
Көлеңкедей сол бір елес қыр соңымнан қалмайды.

Көріп жүрмін адамдарды, бірін жүрмін ұнатып,
Енді бірі қиын кезде кеткен мені құлатып.
Мен ғашықпын,
Ақ жаныммен кешіремін бәрін де,

Көріп жүрмін,
Бұл ойыма қосылмассың, сен, мейлің,
Сәбилікпен адамдардан қатыгездік көрмеймін.
Қандай қатты жан болса да бала болып елжірей

Ей, адамдар, жаз көңілге, жақсылыққа құштармын,
Мен аңсаған мекеніне жете алмаған құстаймын.
Қанатыма махаббаттың оғы тиген, сындырған,
Жаралымын, түсініңдер – сондықтан да ұшпаймын!

Мен ғашықпын! Қаталдыққа махаббатты емші етем,
Бақыт тілеп сол мергенге ақ жанымды көрші етем.

Маған арнап оғын жонған адамдарға мен бүгін
Жыр оқимын –
Қан-қан болған қанатымды көрсетем.

Махаббатты ту ғып ұстап төбеме
Асау жастық тұлпарыммен келем мен.
Жол бер маған, буырқанған теңіздер,
Асқар таулар, қарсы алыңдар өлеңмен.

Ешбір бөгет тұра алмайды алдыма,
Алам барып аспандағы айды да.
Аппақ таңдар, арманыммен қауыштыр,
Қара түндер, күрсініңдер қайғыма.

Жалғыз жортқан жапанда батыр да емен,
Жылап тұрса жауды да жақын көрем.
Бозторғай, шексіз-шетсіз сағынышымды
Бірге жырла қосылып ақынменен.

Мылтығым да жоқ менің, қылыштарым,
Қанжар емес, қолыма гүл ұстадым.
Ақ ниетті адамдар – тілеулесім,
Жердегі бар ғашықтар туысқаным.

Сағынышым, сағым боп тұра бергін,
Жетем бір күн шетінде қия белдің.
Жүйткі, жүйткі, жасқанба Батыраштан
Жаңа ғана бусанған Құлагерім.

Өлең жазсам жаза алмаймын махаббаттан басқаны,
Толқытпайды мені, достар, басқа өмір аспаны.
Мен ғашықпын, от сезімнен шалқып кетсем кей-кейде,
Мұңдарынан өлеңімнің тамып тұрад жастары.

Тебіренем, достарым-ау, сүйгенім деп әр күні,
Мұңайтады мені үмітсіз махаббаттың тағдыры.
Мейлі, қанша мұңайтса да бақыт тілер сыртынан
Қандай жақсы дүниеде сол бір жанның барлығы.

Көп уақыт өтті-ау, көрмедім сені,
Өтіпті-ау жылжып қаншама айлар.
Жазады дейтін қайда уақыт емі,
Мені әлі күнге қинайды ойлар.

Болып та жатыр сан қызық тойлар,
Өмір де өтіп барады, құрбым.
Мен жүрмін әлі аяқтай алмай
Баяғы сол бір жаралы жырды.

Бақытын тағдыр қимаса маған
Бұл үшін сені кінәлап қайтем?
Бірде үміт, бірде ұйтқыған боран,
Гүл өмір маған сол үшін көркем.

Сен деп тұңғыш жас жүрегім тулаған,
Жас жанымның жалқын отын өзіңе алғаш сыйлағам.
Тұңғыш сезгем тәттілігін өмірдің,
Ғашық болғам, мас болғамын,

Тұңғыш рет қолыма қалам алып
Ақ сезімді, пәк сезімді жырлағам.

Мен өзіңді басқа түгіл, сәулешім,
Қасыңдағы көлеңкеңе қимағам.

Өмірде бір өзіңді сүйіп келем,
Сағынып-сарғаюмен,
Үмітпенен.
Кей сәттер шалқып кетсем, сүйіктім-ау,

Арпалысып қинаған күдікпенен
Басымды имей, білдіртпей жүріп келем.
Жанды тырнап жатса да қара мысық
Кездескенде жаныңа күліп келем.

Кездескенде жаныңа күліп келем,
Бара жатқын, мейлі, өзге жігітпенен.
Сол сәттерде мен саған күліп емес,
Алабұртқан жүректі тіліп келем.

Тұрса дағы от болып күйіп денем,
Тесілемін соңыңнан үмітпенен.
Күлкілі боп көрінер,
Кінәлама,

Сүйе алмасаң
Жүре бер сен алаңсыз өз жолыңмен,
Бейхабар боп өртенген кездерімнен.
Жылын да өзге күннен,

Ұмыт мені,
Қинамағын мүсіркеу сөздеріңмен.
Аянышты көтере алмаймын мен
Тәлкегіне тағдырдың төзгеніммен.

Аямағын,
Өтінем, аямағын,
Тырнама, онсыз да ауыр жараларым.
Сүйген жүрек сорлы болып көрінсе

Несіне аянамын?
Қайрай берме, егер де қайрай берсең
Қанжар болып кеудеңе қадаламын!

Толқытпайтын сияқты жырақтығың,
Сезім емес, көзімде сұрақ бүгін.
Сүйе алмаған жаныңды көп қинадым,
Кінәлімін алдыңда,

Кнәлімін,
Ақталам қалай ғана,
Жаныңа да салдым-ау талай жара.
Аспаныңа ұшырам, қоңыр қазым,

Жауып өтті көңілге бірінші қар.
Ақ қар басқан даладан үлбіреген
Қызғалдақты табуың қиын шығар.

Күншуақпен құбылған тамшыдайын
Бір шарықтап көгіңде алшы, жаным.
Мен қорғаштай алмаймын енді сені
Тырнағынан қандыкөз қаршығаның.

Қай жерде жүрсің, қымбаттым менің, бұл күнде,
Бар ма екен сырлы сағыныш әсем күлкіңде?
Қалды ма әлде бәрі де сол бір қалпында,
Бітті ме бәрі жалт еткен түстей бір түнмен?

Аққудай жүзген көгілдір тынық айдында
Тұрасың әсем қалпыңмен ылғи алдымда.
Бір кезде маған көңілің толмай кетіп ең,
Басқамен бүгін бақытты бола алдың ба?!

Бақытты болшы қай жерде, кіммен жүрсең де,
Ренжіген жоқпын басқаны, мейлі, сүйсең де.
Жетеді маған осынау жердің бетінде
Бақытқа толы жүрегің барын білсем.

Алғашқы рет құшағымда тұрсың сен,
Аспан құлап кететіндей күрсінсем.
Қайғым менің, қасыма да қимайтын

Аймаладым арманым деп, күнім деп,
Амалым не, селт етпедің біріне.
Мен бақытты болмас па едім, дүние,
Жалғыз рет жалт қарасаң күлімдеп.

Бақытты боп көрсем деп ем кемді күн,
Қара тас боп кеткендейсің сен бүгін.
Еркімменен құшып-сүйіп тұрсам да
Әурешілік екен менің ендігім.

Қош бол деп те айта алмадым, қиналдым,
Не қалды енді, немді сонша қимаймын?
Қош бол, қалқам, ескерткішке мен саған
Қан саулаған жүрегімді сыйлаймын.

Менің жалғыз жүрегім бар жырымда,
Сырым да осы,
Қуанышым,
Мұңым да.

Жырымды сен құлым деме тек қана,
Аяғыма жығылғын деп бұйырма.

Ақ таң келсе ақ дидары күлімдеп,
Бақыт тұнса жанарыңа дірілдеп.
Жүрегімді онда менің отқа өрте,
Мұңайтпасын сені мұңлы жырым кеп.

Қайғы келсе қара жамыл, күйін деп,
Қара жер де кетер болса дірілдеп.
Жүрегімді онда да отқа бұрын сал,
Сен үшін ол жанып кетсін дүрілдеп.

Көшедегі кездескен көк аттыға
Айырбастап кетті ғой күнің сені.

Алабұртып қайтадан жоқтамашы,
Сүйкімді ол, сұлу ол –
Жоқ таласым,
Жоқ және бақталасым.

Қорғай алмай қимасын қайран кеуде
Иесіз үйдей әр сөзден дүңгірлейді.

Қаласаң сені мүлде танымайын,
Танымайын,
Тағдырға бағынайын,
Соншалық сағынайын.

Биік едің, өр едің, тәкаппар ең,
Оралшы сол кезіңе тағы да, айым.

Өтінемін, сыртыңнан күйінбейін,
Сен бақытқа бөленсең күлімдейін,
Қол жетпес күнім дейін.
Биік ұстап басыңды жүрші, қалқам,

Өлең де жаздым. Кімдерге керек ол өлең?
Өзіңе оқи алмадым.
Күйінген кезім көп болды мұңның
Көтере алмай салмағын.

Жасырмай айтшы, ардағым,
Кеттің бе мүлде ұмытып мынау өмірде
Өзіңді құлай ес-түссіз сүйген жан барын?

Күшпенен тежеп жүрмін мен асау сезімнің
Бұрқанған дүлей дауылын.
Ағыл да тегіл ағылар көздің жасындай
Селдетіп өтер жауынын.

Мейлі ғой, қайта оралмас мынау өмірден
Сен күліп өтші, қалдыр да маған ауырын.

Есімде менің сол бір түн,
Қалыпты мәңгі жатталып.
Сол түні саған, сүйіктім,
Сырымды айттым ақтарып.

Отырдың үнсіз.
Тыныштық,
Мүлгіді түн де маужырап.
Махаббат әнін жыр қылып,

Үзілер тәтті үміттей,
Жапырақ тұрды дірілдеп.
Тербеліп бұтақ желменен,
Ай нұрын төкті күлімдеп.

Сол түні саған, сүйіктім,
Сүйем деп алғаш айтыппын.
Үзіліп барлық үмітім,
Мұңайып үйге қайтыппын.

Осындай талай түндерді
Өткіздім мен де біреумен.
Аймалап тұрып мен оны
Сені ойлап жүрдім жүдеумен.

Сен жоқсың, түндер көңілсіз
Ай нұрын әсем төкпейді.
Шаттыққа мені бөлеуге
Бал күлкің ғана жетпейді.

Тыншытпай-ақ қойғын мені,
Жұбатпағын ей, өмір!
Бұл қайғымның болмайды емі,
Толмайды енді бос көңіл.

Айтпаймын мен саған енді
“Сүйемін” деп ешқашан.
Сүйген жүрек көнді, мейлі,
Еркің қайда тастасаң.

Маған арман асау бақыт
Құшағына сені алсын.
Жыр өзегі болған шаттық
Саған мәңгі оралсын.

Жаңғыртпайын мен де өткенді
Есіңе алғың келмесе.
Отқа салам кей беттерді
Өлең маған көнбесе.

Көктемнің бір самал желі
Шарпып өтсе денемді
Шалқымайды өлең жолы,
Толқытпайды сені енді.

Неге жүрек лүпілдейсің, нені іздеп,
Неге оны еске аласың елжіреп?
Сен аңсаған аяулы жан, қатал жан
Кетпеп пе еді сені аямай тілгілеп?

Неге оны аңсайсың сен тағы да,
Қатал жанды жара салған жаныма.
Іздей бер, еркелей бер, өртене бер,
Сайрамапты ол бұлбұл болып бағымда.

Сайрамайды ол бұлбұл болып бағымда,
Соқсаң да сен лүпіл қағып жалына.
Іздесең де алып-ұшып сен оны,
Тоссаң дағы елжіреумен сағына.

Кетсе де қимас бақытым сенің қолыңда,
Тұрамын қалай кедергі болып жолыңда?
Қайтейін ренжіп, тіледім бақыт мен саған
Кетсе де арман айналып сиқыр сағымға.

Ақталма бекер, өзіңе ешбір өкпем жоқ,
Құлпыра бергін, сәулешім, сұлу көктем боп.
Жылатса тағдыр жүрейін әркез жұбанып
Бақыттың биік шыңына сені жеткен деп!

Күлімдеп бейнең тұрғандай болып алдымда
Көз ілмей ұзақ атырдым талай таңды да.
Жүрсің сен қазір басқаның көгін жарық қып,
Мен үшін алыс арман боп қана қалдың да.

Атыңды сенің тауға да жаздым, тасқа да,
Сырымды айттым сыбырлап желге жасқана.
Сүйіп ем сені, арманым едің сен менің,
Шынымен, жаным, кеттің бе мәңгі басқаға?!

Гүлім, саған келеді сыр ақтарғым,
Қуантармын, білмеймін, мұңайтармын.
Кешіре алсаң кешкейсің, күнім менің,
Енді төзсем жынданар сияқтандым.

Бір жауабын берейін маған деген
Көңіліңде жүрген көп сұрақтардың.

Сен үшін түсініксіз жан шығармын,
Өшірген әдейі үрлеп шамшырағын.
Өзімді түсіндірер өлең ғана
Сыйым бұл - ақ жаныңмен алшы, жаным.

Бұлт едім мен,
Еріксіз тамып кеткен
Бұл менің ауыр, мөлдір тамшыларым.

Сүйгем мен!
Несіне оны қайталаймын,
Мен айтқам, айтар таулар, айтар айдын.
Жеріне жете алмаған жолаушымын,

Қайтадан ауылыма қайта алмаймын.
Өкпем де болған, оны несіне айтам,
Несіне өзегіңді балталаймын?

Ақын етті асқар тау, жасыл далам.
Өлеңіммен қызғалдақ ұсынып ем,
Қайтардың таудың қара тасын маған.
Мен сонда тулағанмын, тасығанмын,

Гүлім, саған келеді сыр ақтарғым,
Кінәлама, мен бүгін құлап қалдым.
Шаттығыңды бөлісе алмаймын мен,
Жылар болсаң қайғыдан жұбатпаймын.

Құлатқан жоқ әлі де қатал тағдыр
Жел тербеген жанымның құрақтарын.

Мен сүйсем құлай сүйем бар жаныммен,
Адаммын шындығыммен, жалғаныммен.
Адамдықты түсінем ақ көңіл деп,
Биіктерді өлшеймін арманыммен.

Түндерімде жыр жазғам ақын болып,
Бала болғам бейкүнә таңдарыммен.

Сәби ем зұлымдықпен ауырмаған,
Бәрі дос, бар адамдар бауыр маған.
Бәрін де құшағыма алғым келген,
Сырласым еді мынау сайын далам.

Аңқылдап жүргенімді кей адамдар
Күлкі еткен.
Сонда алғаш ауырлағам.

Мінезім бар кей сәттер дауылдаған,
(Ол мінезден әлі де арылмағам).
Тәніме де тиген ол таяқ болып,
Жарға соққан екпінім арындаған.

Сонда жалғыз қалғандай сезінгенмін,
Сонда сен керек едің, жаным, маған.

Сонда мен ойлағанмын қатал болам,
Тек сені ренжітуге бата алмағам.
Бар еді қолтығымда қара мылтық,

Аққуды қолым барып ата алмағам.
Сол түні басқаны атып ауызданғам,
Сол түні төсегімде жата алмағам.

Содан мен тұйықталғам, тұйықталғам,
Тасый алмай кеудеме тұныпты арман.
Сандық болып содан мен қала бергем
Мәңгілікке ауызы құлыпталған.

Ішімнен тынып үнсіз жүре бергем
Заттай бір ескі жұртта ұмыт қалған.

Содан мен есерлікті бастағанмын,
Ішім бөлек,
Сыртымда басқа жанмын.
Өлеңді де сол кезде өкпелеткем,

Тұншықтырып сезімді тастағанмын.
Өкінгеннен не пайда өткен іске,
Ес білмейтін сол кезде мас болармын.

Сен едің бір-ақ мұңым, бір-ақ қайғым,
Бұл күнде суы азайған бұлақтаймын.
Кешіп өт бақытыңа барар жолда,
Сәулешім, сені ешқашан құлатпаймын.

Шөлдесең сусын болам,
Іздемесең
Бір күні шөлге сіңіп тұрақтаймын.

Түсініксіз жан болып көрінермін,
Ақымақ де, ақын де мені, мейлің.
Жасын оты жанымды тіліп жатыр,
Нөсер болып бір күні төгілермін.

Күркіреген көктемнің аспанынан
Төгілермін, тамшы боп сөгілер мұң.

Қоштастым мен, жүзіп барад дүние,
Қош, сүйіктім, болсын сенің дегенің!

Мас адамдай тәлтіректеп барамын,
Тоқта! – дейді бұлдырап қос жанарың.
Күміс күлкің сыңғыр қағып шақырад,
Тартады артқа түннің ерке самалы.

Жүріп келем, көре алмаймын алдымды,
Кім бар менің түсіне алар қайғымды?!
Көңілімде тек қара түн қалғандай
Бейне біреу алып кетіп ай-күнді.

Тұрдым үнсіз қозғала алмай алдыңда мен дірілдеп,
Сан қайталап кетпей сәл-сәл тұра тұршы, күнім, деп.
Енді бұл сәт оралмасын сезді ме екен ет жүрек,
Қия алмадым сол бір көзді тұрған әсем күлімдеп.

Қандай әсем ай нұрымен шағылысқан ақ маңдай,
Балбыраған алқызыл жүз еріп бара жатқандай.
Ей, қара түн,
Бақытымды алып қашқан самал жел,

Бөлісіңдер бір қайғымды,
Бір-ақ сәтке тоқтаңдар!

Тілемеймін тыныштықты, шатырласын найзағай,
Неге үнсіз тұр мынау аспан отын шашып ойнамай?
Арман еткен алтын құсым кетіп қалды жанымнан
Мені қазір қандай отта қалдырғанын ойламай.

Кей кездер көңіл шалқып төгілгенде,
Ой шіркін тұңғиыққа көмілгенде.
Оңаша отырамын қолыма алып
Кездесіп қалғандай боп өзіңмен де.

Сөзім жоқ, саған деген сезім анық,
Үн-түнсіз отырамын мың толғанып.
Сағыныш сырлы сазын шертетіндей,
Кеудемде от сезімдер ойнақ салып.

Ойламай-ақ қояйын, күдік құрсын,
Күліп тұрсың суреттен, күліп тұрсың.
Қозғамайын, бөлмемде шуақ ойнап,
Үзілмеген бір нәзік үміт тұрсын.

Мұңымды ұмыттырсын,
Қозғамайын,
Көкірегім күлкіңмен жылып тұрсын.

Күліп тұрсың суреттен, күліп тұрсың,
Күн шуағын бөлмеме жыйып тұрсың.
Менің дарқан көкірегіме симап ең,
Бір жапырақ қағазға сыйып тұрсың.

Сен данасың, осынау шат күлкіңді
Жазғыра алмасымды біліп тұрсың.
................................................................
Мұңаймасаң болды, құрбым, қайғыдан,

Мен емеспін қалың мұңға алдырар.
Күліп жүре берші, жаным, алдыңда
Асулар бар қанатыңды талдырар,
Адамдар бар көңіліңді таң қылар,

Мұңайтады келсе өмір мұңайтқысы,
Сен мұңаймай өмірде жүр, ақ құсым.
Бақыт та бір өткінші жаңбыр сынды,
Сағыныш қой сезімнің тұрақтысы.

Мен бүгін күлуден бір шаршамадым,
Жайраңдап сен де отырдың, аңсағаным.
Сан күнгі сағыныштың өтеуіндей
Бақыттың бөліп іштік бал шарабын.

Арада өкпе-реніш болмағандай,
Көңілдер де өзге күй толғағандай.
Отырдық біз алаңсыз екеуара
Ортақ бір қуанышты тойлағандай.

Жанарыңнан ақшуақ арай көрдім,
Жадыраттың,
Көңілім қаяулы еді.
Өткенді де ұмытып, өкпемді де

Тастадым да ысырып шетке мұңды,
Қызықтадым балауса көктемімді.
Кірбің салып қайтейін қабағыңа
Көріп едім селт етпес сәттеріңді.

От ойнатып сезімге күлімдедің,
Құшағыма қысып ем, дірілдедің.
Аспан жерге айналып бара жатты,
Құшағымда сен тұрдың, күнім менің.

Ойлар да жоқ,
Ешқандай сезім де жоқ,
Ұйқым келіп отыр, бәрін ұмыттым.
Алабұртқан баяғы кезім де жоқ,

Терезеден лақтырдым.
Селт етпедім,
Сенің бейнең желменен ұшып кетті.
Келіп қалған сезімді сөйлетпедім,

Құрсын бәрі, тулама, сенгіш жүрек,
Ешнәрсеге егіліп толқымаймын.
Кешір, достар, кесемді тұңғыш рет
Шабытқа емес,

Көкірегімнен қызыл өрт жүріп өткен,
Қайта оянған көктемгі өртеңдеймін.
Күзгі шөбі көңілдің күйіп кеткен,
От қоя бер,

Мен жүрмін сені әлі түсіне алмай,
Ұмытып та кете алмай,
Кішіре алмай.
Кімсің сен, не жазығым бар алдыңда

Неге қинай бересің, неге мені,
Сен дегенде неге тіл бөгеледі?
Ұмытып-ақ кетер ме ем, көңіл шіркін,
Неге сені ешкімге теңемеді?

Көзді алдаған көгілдір сағымбысың,
Сорымбысың, білмеймін, бағымбысың?
Кім болсаң да өтінем, кете көрме,
Жылатсаң да жаныма жағымдысың...

Ойлаймын, армандаймын күнде сені,
Түсінші, қалай жүрек күймес енді.
Ет жүрек тас емес қой,
Тас болса егер

Сүймес еді ол, еш мұңды білмес еді,
Сені ойлап ол лүпілдеп жүрмес еді.
Қалай сені ұмытам, о дүние,
Күнде үзген гүлдерім күнде өседі.

Жібек болып күтсең мені Төлеген боп барар ем,
Сұр жебеден мерт болғанша асығар ем, ағар ем.
Баян болып көз алдымнан кетер болсаң жоғалып,
Іздер едім бар әлемнен, әйтеуір бір табар ем.

Азабыңнан, тозағыңнан қорқатын да жан емен,
Теңіз болсаң толқыныңда өкінбей-ақ қалар ем.
Сен қуансаң көмейіңнен күлкің болып төгіліп,
Жабырқасаң көкірегіңе жасың болып тамар ем.

Арманым ең, саған арман бола алмадым мен бірақ,
Үміт үзіп қайран жүрек қала берді қан жылап.
Бұлқынса да, жұлқынса да жете алмасын білген соң
Ұйықтап кетті ол қанжар тісті қайғыдан да қалжырап.

Кінәлама, біржолата ат құйрығын кестің деп,
Жылдар бойы жалындамай бір жалт етіп өштің деп.
Жолығудан тайсақтасам жек көргені деп қалма,
Мендей сені сүйе алмайды ешкім де.

Қоштасарда қойма маған ауыр тиер сұрақты,
Ренжігем жоқ, саған деген көңіл әлі тұрақты.

Тек ешқашан бишара да бола алмаймын мен саған,
Қодар бола алмағаным сияқты.

Есімде менің сол бір түн,
Қалыпты мәңгі жатталып.
Сол түні, саған, сүйіктім,
Сырымды айттым ақтарып.

Отырдың үнсіз. Тыныштық,
Мүлгіді түн де маужырап.
Махаббат әнін жыр қылып
Сайрайды бұлбұл жалғыз-ақ.

Үзілер тәтті үміттей,
Жапырақ тұрды дірілдеп.
Тербеліп бұтақ желменен
Ай нұрын төкті күлімдеп.

Сол түні саған, сүйіктім,
Сүйем деп алғаш айтыппын.
Үзіліп барлық үмітім,
Мұңайып үйге қайтыппын.

Осындай талай түндерді
Өткіздім мен де біреумен.
Аймалап тұрып мен оны
Сені ойлап жүрдім жүдеумен.

Сен жоқсың, түндер көңілсіз
Ай нұрын әсем төкпейді.
Шаттыққа мені бөлеуге
Бал күлкің ғана жетпейді.

Қолдан жасап алған талай қаттылық
Еріп жатты аясында күлімдеген көздердің.

Ашуменен суретіңді жыртып тастап, қымбаттым,
Кейін соны басқалардың альбомынан ұрлаппын.
Ұмыттым деп жүрсем де әркез өзгеге,
Ұмытылмас бақытымды өлең қылып жырлаппын.

Айтпаймын мен саған енді
Сүйемін деп ешқашан.
Сүйген жүрек көнді, мейлі,
Еркің қайда тастасаң.

Маған арман асау бақыт,
Құшағына сені алсын.
Жыр өзегі болған шаттық
Саған мәңгі оралсын.

Қозғамайын мен де өткенді
Есіңе алғың келмесе.
Отқа салам кей беттерді
Өлең маған көнбесе.

Көктемнің бір самал желі
Шарпып өтсе денемді.
Шалқымайды өлең жолы,
Толқытпайды сені енді!

Кетті енді қайта айналып келмеске
Махаббаттың бал қызықты күндері.
Шат күндерім айналғандай елеске,
Неге үзілді махаббаттың гүлдері?

Өтті қызық күндерім шаттанатын,
Мұңға оранды кеудемдегі бар арман.
Сен таптаған гүлдерін махаббаттың
Мен аялап көз жасыммен суарам.

Тұңғиығы тартып түпсіз ойлардың
Бүгін тағы сен туралы толғандым.
Жолаушысы сияқтымыз екеуміз
Ешқашанда тоғыспайтын жолдардың.

Болғанменен арман егіз, жол егіз,
Екі басқа жолмен тартып келеміз.
Айдынында өмір атты мұхиттың
Жолықпайды жүйткіген кемеміз.

Жайнап тұрсын, мейлі, жасыл жаз ғалам,
Жалт етер бір сәт те қысқа,
Азғана!
Өкініш-ай, мынау қысқа тірлікте

Берілмейміз десек тағы бар мұңға,
Көз жетпейді шексіз-шетсіз айдынға.
Мың тәубе етем сонда да мен, біздерді
Кеш те болса кездестірген тағдырға.

Мың тәубе етем – ортақ айдын біздерге,
Ортақ аспан –
Жалықпаймын іздеуге!
Ай менен күн аман тұрса бел будым

Тірлік деген сойқан алыс-жұлыс-ау,
Жырымменен жылытамын суысаң.
Небір долы дауылдарды сен жаққа
Шамам жетсе жібермеуге тырысам.

Туса тусын басқа небір дүлей күн,
Алдыменен, жаным, сені сүйеймін.
Қақпақыл қып мені ойнаған толқындар
Сені майда тербегенін тілеймін.

Өмір солай, мейлі, мүлдем жатпенен
Ойна толқын төсінде арман – ақ кемем.
Мұңлы көзді жігітті де еске ап қой
Өмір сүрер тек кейінгі шақпенен...

Басқа ешқандай тілек те жоқ бойымда
Сені көру – арманым.

Жаулап алдың менің асқақ жанымды,
Сағындым мен, сені сондай сағындым.
Жанартау ем жатқан көптен булығып
Бұлқан-талқан болып бүгін жарылдым.

Алып көлдің ақтарылған суындай,
Ақ далада асыр салған құйындай.
Алып-ұшып жетем саған,
Жолдағы

Айтсын, мейлі ел, аттап кетті ардан деп,
Құлағаны осы биік жардан деп.
Менің мұңшыл жүрегімде жалғыз-ақ
Махаббаттан өзге ештеңе қалған жоқ.

Биіктедім, кеттім әлде еңіске,
Мейлі, үмітім болмаса да жеңісте.
Мен тағдырға бағынбауды ұйғардым
Прометейдей бас имеген Зевске.

Кәрі түсіп жай ойнатқыш құдайдың
Қиналайын,
Құрдымдарға құлайын.
Махаббатым қалса болды жанымда,

Жырым, мұңым – бәрі соның төлеуі,
Қандай бақыт – сені тағы көремін!
Ақ жаңбыр боп жетем дағы жүзіңе
Ақ жанымның сағынышын төгемін.

Қуанышты қолдан жасау қиын ба?
Мұңайма да көз жасыңа жуынба.
Айналаның бәрін бір сәт ұмытып
Үнсіз қалғын құшағыма тығыл да.

Анау да мұң, ойлай берсең, мынау да,
Себеп те көп күрсінуге,
Жылауға.
Көктемеде күліп тұрған көк терек

Кедергілер тұрған шығар алда сан,
Тағдырмен де тек сол үшін дауласам.
Келер күннің не жазғанын көрерміз,
Құшағыма тығыл, күнім, жаурасаң.

Шаршамайтын шат қылықтым,
Күйрегім,
Үнсіз қалғын, мұңайма да күлмегін.
Тапжылмайтын Темірқазық жұлдыздай

Сенің өмір аспаныңның көгінде
Кетсе дағы барлық жұлдыз көрінбей.
Жолыңды әлсіз шуағыммен жарық қып
Түндер бойы тұра берем ерінбей.

Ал күндіз бе?
Орнымдамын күндіз де,
(Күліп жүрсең барлығымды білгізбен).
Ақ жүзіңе тұрам үнсіз табынып

Жүрегімнен жайып салған жай мұным,
Жат емес қой маған да әсем жайлы күн.
Ризамын тек анда-санда еске алсаң
Сол шоғырда тілектес жан барлығын.

Бақыт қашан қонады деп басыма
Төзіміңді тауыспа да жасыма.
Сағыныш боп қалады осы шақтар да,
Жақындашы... жақындашы қасыма.

Жақын да емес, алыс та емес арамыз,
Бәрін екшеп, шешкен салқын санамыз.
Қазір нағыз данышпанға айналған
Сонау жылғы ессіз жігіт,

Алаңдатып күйбең тірлік, от басы,
Дегенді де айта алмаймыз “тоқташы”.
Өмір қатаң ережеге бағынған
Қиын шатраш ойынының тақтасы.

Алысқа ұзап кете алмаймыз жағадан,
Сырыңды да сезбеу керек жан адам.
Адымыңды аттатпайды ілгері
Парыз, ұят дейтін ала бағанаң.

Жүре алмаймыз ережеден тысқары,
Ойға да бір бару қиын ұшқары.
Дәл осылай мұңға бөлеп даланы
Қайтатын-ды қоңыр күздің құстары.

Жалықпаушы ек бір жүрсек те күніге,
Қайтем, қайта бересің де үйіңе.
Өкінішпен қашанда аяқталар
Қамшы сабы секілді бұл дүние.

Шытпағайсың томсарып қабағыңды,
Жықпаймын мен ешқашан жалауыңды.
Мұң басқанын өмірде тілемеймін
Осы бір мөлдіреген жанарыңды.

Кім біледі күні ертең не боларын,
Ораларын бұл сәттің,
Жоғаларын?..
Күлші, жаным, бақыттан мас боп жатып,

Түскендей дауыл тұрған көлге келіп,
Көзім алды барады дөңгеленіп.
Қолыңды бер, бір сәтке ұмыт бәрін,
Құшағында сезімнің тербелейік.

Есте қалсын осы бір керемет күн,
Ақ жаңбыр да ақырын себелеп тұр.
Құшағыңды аш, сәулешім,
Жалыныңа

Айтпа маған не өткенін басыңнан,
Жауын болған... дауыл болған...
Басылған.
Осынау бір албыраған қалпыңда

Қорғасын бұлт көңіліңді баспасын,
Бөтен ойды былай алып тасташы.
Көрмеймісің, біз беталған көкжиек
Сағымдармен бара жатыр астасып.

Не сыйлайды өкінгенмен өткен күн?
Мен де ұнаттым біреулерді,
Жек көрдім!
Қазір мені шақырмайды думаны

Бұл күн бөтен бала қыз деп, от қыз деп
Күндер талай көз жасымды төккізген.
Содан аман қалған жалғыз жүректі
Мен өзіңе аманат қып өткізгем.

Тыңдадағы сол жүректің дүрсілін
Күндеріңді өткізбеші күрсініп.
Екеуміздің көгімізге жаңадан
Келе жатыр емес пе еді күн шығып.

Беріл маған біржолата берілсең,
Біржолата жерін менен жерінсең.
Бауырымды боршалайды бірдеңе
Сен біреуді сағынған боп көрінсең.

Көтеремін ұнатпасаң, сүймесең,
Кейде жалған жолдаспен де үйлесем.
Тек жартылай жақсы көрме, өтінем,
Мен біржола күл боп түсем күйресем.

Айтпа маған не өткенін басыңнан,
Шаттықтар көп шатынаған,
Шашылған...
Айдыным бол, аңсап жеттім мен саған,

Бірте-бірте әлсірейді,
Сөнеді.
Бөтен ойды былай алып тасташы,
Ақ күніміз жаңа шығып келеді.

Қара аспан сынды шатырлап тұрсам
Өрлігім сенен бастау алғаны.
Мұңға бір табан жақындап тұрсам
Тыныш күнімді тастай алғаным.

Жарқылдап жүрсем жаныңның ыстық
Жалыны мені шарпығаны да.
Бақыттың балдай шарабын іштім
Күлмеші шексіз шалқығаныма.

Күлімдеп мәңгі тұрмайды күн де,
Мұңайып қалсам таң қалма оған да.
Сан түрлі ойлар қинайды бірде,
Қайтер едім мен сен болмағанда.

Шалқып та жүрем, мұңайып қалам,
Сен болсаң бәрін жеңетіндеймін.
Бейнеңді тылсым сыр айықпаған
Ұйықтап жатып та көретіндеймін.

Оңаша қалып ойға берілсем
Аяулы бейнең мұнартып тұрады.
Сен жайлы сырлы жолдар өрілсе
Жүрегім тәтті жыр айтып тұрады.

Естілмей кетсе хабарым көптен
Бар есін сенде қалдырды деп біл.
Құдайшыл жандай жанарын көкке
Тәубе етіп күнде талдырды деп біл.

Тым-тымық кеште жұлқыр сезімді
Байқап бір қалсаң қырлардан сағым.

Ол, жаным, саған ынтық көңілдің
Жете алмай қатты қиналған шағы.

Жеткізіп саған айта да алмаспын
Іңкәр жүректің талпыныстарын.
Мен бүгін, жаным, қайтадан аштым
Бүкіләлемдік тартылыс заңын.

Ғаламат бұл заң есімді алды,
Мұндай-ау деп еш ойлаған емен.
Түсіндім неге өзіңді жалғыз
Күнім-ау, шексіз айнала бергем.

Айнала бергем, айнала берем,
Білемін мәңгі талмайтынымды.
Куәсі саған арнаған өлең –
Біл ұмыта алмайтынымды!

Жаныңнан мөлдір сыр ұқтым,
Өртендім,
тағы от бастым.
Ал енді ерке, тұнық қыз,

Көтергін, жаным, еңсені,
Тыншитын бүгін шақ па екен?
Арғымақпенен мен сені
Ақ сағым жаққа ап кетем.

Кеткендей жайнап қырқа да,
Өзім де қайта көркейдім.
Ақ нөсер құйып тұрса да
От сезіміммен өртеймін.

Көресің мүмкін емесін
Бұл оттан аман қалуың.

Жарық қып көктің төбесін
Қажет бір лаулап жануың.

Күле алмас ешкім кекетіп,
Құттықтар бізді құба таң.
Бақыттан алыс әкетіп,
Бақыттан сені жылатам.

Жаулап ап жырым жаныңды,
Беймаза болар кештерің.
Дауыл боп тыныш шағыңның
Шығарам астан-кестеңін.

Ұсынып шарбат көзесін
Тербеймін сені ақырын.
Қуатын сонда сезесің
Ақынның махаббатының!

Жалған сезім бе екен, әлде, жасықтық,
Кездесе сап қоштасуға асықтық.
Арбауында қала бердік ақылдың,
Бәрін жеңіп шыға алмады ғашықтық.

Үлгермедік өртеніп те, жанып та,
Құйылдық кеп баяғы бір қалыпқа.
Сылдырлаған бір мұң қалды кеудеде
Сарқын судай сылдыраған арықта.

Жол шекпедік болашаққа бірігіп,
Жалғастырып тұра алмады құр үміт.
Жұлдыз - бақыт жалт етті де жоқ болды
Көк жүзінде тұрған әрең ілініп.

Енді шаттық күте алмасақ ақ таңнан
Не шығады кінәліні тапқаннан?

Шат күндермен неге ерте қоштастық,
Неге қаштық балдай тәтті шақтардан?

Ащы мұңның аралында қалдырған
Не сұраймыз енді қатал тағдырдан?
Сағынышпен сары белден оралсам
Алабұртып сен шықпайсың алдымнан.

Біліп тұрып қоштасудың қиынын
Мен қайте алам –
Тілек айттың қиылып.
Қош бол, күнім, бақ-талайы бес елі

Жабырқама көз жасына жуынып,
Өмірден де керегі жоқ суынып.
Қоштасарда өтінейік кешірім
Махаббаттың аяғына жығылып.

Жанарымнан шыңғырған сағынышты оқыр кім,
Сенің туған күніңді жалғыз тойлап отырдым.

Тост көтердім оңаша жауып алып бөлмені,
Мұңайғым да келмеді,
Қуанғым да келмеді...
Аман болшы аяулы ақ бақытым жердегі,

Жат қолында қалғандай жетімсіреп біртүрлі
Құмырада өзіңе сыйланбаған гүл тұрды.
Ессіз бала ғашықтай тауысқан бар тағатын
Тереземе телміріп тұрып алды қара түн.

Көкірегім өртенді,
Не айта аласың, ал, жүрек?!
Парыз, арды тағы да тартасың ба көлденең,
Не деп жауап беремін көңіліме шөлдеген?

Көз алдымда нұр бейнең, ойдан кетпей есімің,
Сандалдым-ау таба алмай сансыз сұрақ шешімін.
Арман болған асуға жеткендеймін кешігіп,
Жынданамын жердегі бар жігітке өшігіп.

Кешір, кешір, сүйіктім, сезімім ғой ол дағы,
Сенің туған күніңді жалғыз өзім тойладым.
Тағдырға да бағындым, өзіңді де сағындым,
Шыңғырғанын сездің бе менің шерлі жанымның?

Сынағандай төзімді, тауысып бар тағатты,
Бір уақытта сарғайып барып әбден таң атты.

Жүз қызға ғашық болдым мен.
Расул ҒАМЗАТОВ

Мен жүз қызға ғашық болған шығармын…
Төлеген Айбергенов
Бал сезімдер бүршік жарған бөктердің
Баурайында мен де талай боп көрдім.

Ғажабы көп, тозағы көп сан түрлі
Сезімдердің бәрін бастан өткердім.

Мәпелеумен сезім атты шынарды,
Мәз боп талай қуандым да қуардым.
Көңіліме алғаш көктем орнатқан
Бір қыз мені ақын қылып шығарды.

Бір қыз маған балдай бақыт сыйлады,
Бір қыз мені ғұмыр бойы қинады.
Болашаққа жеткізеді деп сенген
Кемем талай быт-шыт болып қирады.

Көңілімнің солды қанша құрағы,
Соншама рет сөнді сенім шырағы.
Содан ба екен, Қозыдан да бақытсыз
Қодарға ылғи жаным ашып тұрады.

Бақ құсына қолы жетпей қалған көп,
Содан да өмір көрінеді жалған боп.
Қыз Жібектей ару күткен жолында
Төлегенде шынында да арман жоқ.

Көңіл қошта, бас-аяғың аманда,
Қонған бақты бағаламау жаман да.
Сонау шақта,
Жастықтың от күнінде

Кім тапсырған бестікке өмір сынақты,
Мені де ұстаз – уақыт сыннан құлатты.
Есер жанды ессіз сүйген сол ару
Әлі күнге жылап жүрген сияқты.

Қарай алман сұлуларға сыздана,
Құмар болдым бір күн көрген қызға да.
Қиығын да салмай өткен көзінің
Күлімкөзге өлең жаздым қызғана.

Мен өмірдің қай бір сырын ұғыппын,
Жолықты ғой сан сұлулар қылықты.
Өте шықты бәрі ізін қалдырып
Жүрегіне тұнжыр көзді жігіттің.

Ұяңдаумын,
Әлде мүлдем жасықпын,

Айта алмадым жан сырымды ашып тым.
Алтын таңның арайындай ақ қыздар,
Мен сендерге әлі күнге ғашықпын!

Дегеніне көне бермес ақылдың
Өлеңімде жатыр шаттық, жатыр мұң.
Сезім өлген шақта өлең өледі,
Өмірге ол ғашықтығы ақынның.

Сендей сүйіп көрмесе де әлі күнге мені ешкім,
Кеш, асыл жан, шыға алмадым құшағынан елестің.
Кейде ұқсап кетесің сен алыс қалған сол жанға,
Амал қанша, о, өкініш, сен бірақ ол емессің.

Кешір, құрбым, өмір біздің жолымызды қоспады,
Сен емессің сорлы жүрек солқылдаумен тосқаны.
Сен еркелеп ақ жаныңмен асылғанда мойныма
Қиялыммен қысып тұрдым құшағыма басқаны.

Сол сәттерде сен бақытты санадың-ау өзіңді,
Қалай бұзам сенің тәтті, сондай шатты кезіңді?!
Кісі өлтірген қарақшыдай сезбесін деп сырымды
Сен қарасаң дереу төмен түсіремін көзімді.

Жалған жалын жылытар ма, қоштасармыз біздер де,
Өте берер өз әнімен көктем, сұрғылт күздер де.
Жылдар өтер, сарғаюмен, сағынышпен қиналған
Көңіл шіркін бірте-бірте ол да үміт үзбей ме?

Сонда сен де иесіз үйдей құлазып бір жас жаның
Тұрасың ғой мұңаюмен құшағында басқаның.
Сонда сен де үнсіз төмен түсіресің көзіңді,
Көрмесін деп басқа біреу көзіңде ащы жас барын.

Зырлайды уақыт білінбей
Түскендей оймен жарысқа.
Жастықтың әсем күніндей
Мен кетем сенен алысқа.

Жолдардың шексіз тармағы
Бөледі мәңгі біздерді.
Өтеді менсіз тойларың,
Көктем мен сұрғылт күздерің.

Жылдар да жылжыр зымырап,
Сарылтып, жанды ауыртып.
Оқитын үнсіз жымиып,
Хатым да жетпес сарылтып.

Бұлақтай мұңлы сылдырап,
Сағыныш толар кеудеңе.
Елес боп сонда бұлдырап,
Оралам сенің бөлмеңе.

Киіп ап жібек сағымды
Отырам келіп қасыңа.
Аялай ұстап қолыңнан,
Сыйпаймын үнсіз шашыңды.

Өр басым төмен иіліп,
Көз жасым тамса кеудеңе.
Баяғы кездей қиылып,
Егілдің деме сен неге?

Жылаймын бүгін егіліп,
Басымды қойып төсіңе.
Мен сүйген сол жан мәңгіге
Шығарды мені есінен.

Сол үшін сенен кетіп ем,
Сендей боп сол жан сүймеді.
Сен қалсаң мұңның өтінде,

Мұңымыз бір ғой біздердің,
Кеше гөр мені, жан құрбым.
Маған да сұрғылт күз келді,
Еркіне көндім тағдырдың.

Кешірдің бәрін анамдай
Кешірген тентек баласын.
Салқындай түскен кеудеме
Сен ыстық тартып барасың.

Тұра алмас ғашық жоқтамай,
Сағыныш жанын тілгілеп.
Мен десең сен де тоқтама,
Өзімді сүйген бір жүрек!

Сеніп айтқан сырыңды айтып қойдым мен оған,
Қарақшыдай болдым-ау сеніміңді тонаған.
Сенің нәзік жаныңның буырқанған ағынын,
Жүрегіңнің жалынын ұқса деп ем сол адам.

Көрсе деп ем сол адам көңіліңнің көктемін,
Жарқыл ойнап жаныңда, жаңбыр құйып өткенін.
Енді бүгін отырмын өкінішке өртеніп,
Бәрі орынды досыңды айыптауың, сөккенің.

Көрсем деп ем мен сенің күліп жүрген шағыңды,
Айықпады-ау ащы мұң торлап алып жаныңды.
Толқынына сезімнің жүрсің бе әлі тұншығып,
Аямады-ау долы жел қорғансыз ақ қайыңды.

Махаббатсыз қызықты атпайды екен құба таң,
Алтын құрбым, не дейін, қалай сені жұбатам?

Қара түндер, бір сәтке қабағыңды түсірші,
Шындықты айтам бетіңе, бүгін сені жылатам.

Мұңаймашы, құрбыжан, әлі-ақ қайта көктейсің,
Бақыт деген түлкі ғой, кейде қуып жетпейсің.
Бір тілегім осынау қайта оралмас өмірден
Ғашық болып өткейсің,

Балалық қиял, бұлқынсам саған жетем деп
Бұлтарма менен есейіп кеткен екен деп.
Баламын мен де - жылтылдап тұрған жұлдыздар
Қорқамын бірде үзіліп кетер ме екен деп.

Жүрегім сыздап көп қарай бердім көкке мен,
Жұлдыздар, неге қарайсың маған өкпемен?
Біз бөлек кетсек мен емес ем ғой кінәлі,
Арманым ең ғой тірлікте қолым жетпеген.

Біз бөлек кеттік. Ал сендер бірге тұрсыңдар,
Сендердей бола алмадық біздер, тылсымдар.
Мен басқа жанмен, ол басқа жанмен түндерде
Жүреміз күліп сендерден ешбір қымсынбай.

Жабырқау тартқан жанымды демеп өлеңім,
Тірліктің бұраң жолымен талмай келемін
Жылтылдап көкте тұра бер, жарық жұлдызым,
Көгімде тұрсаң көңілден ақтың демейін.

Жалт етіп өткен бір бейне,
Жадымда қалдың мәңгілік.
Жабырқап жүрген күндерде
Жанымды жүрдің ән қылып.

Сол бір сәт тәтті қиялдай,
Дүниенің бәрін ұмыттым.
Жан едім жүрген жұбанбай
Деміңмен лезде жылыттың.

Жалт етіп қана жоғалған,
Жаным-ау, тәтті түс пе едің?
Көктеммен бірге оралар
Күзбенен кеткен құс па едің?

Есімді кештеу жыйдым да
Бұлдырап кетті-ау көз алдым.
Несіне ерте тұрдым мен,
Түс болсаң неге ояндым?

Қайдасың, жүрсің қай жерде
Армандай болған сол бір жан?
Қыс та өтті, енді қай кезде
Шығасың ұшып алдымнан?

Кешігіп келген көктеммен
Көңілге аққу – мұң қонды.
Дариға-ай, сол бір от деммен
Жылытып жүрсің кімдерді?..

Елжіреп сен де түндерде
Есіңе мені алдың ба?
Жалт етіп өткен бір бейне,
Таба алмай мәңгі қалдым ба?

Даусың да таныс сүйкімді,
Естідім қашан күлкіңді?
Жанымды жұмбақ бір сезім
Қытықтап жатыр біртүрлі.

Қай жерде көрдім сені мен,
Шақ па еді мұздақ еріген?
Құлазып жүрген шағым ба
Даңғаза шудан жеріген?

Дос-жар да, жыр да көп мүлде,
Әлдебір сонау от күнде
Бақытқа мас боп жаныңнан
Байқамай өтіп кеттім бе?

Жетегіне еріп қиялдың
Отырмын құшып мұнар мұң.
Қияда мүмкін кездесіп
Қия алмай кеткен шығармын...

Мен емес едім мықтың да,
Ұтылдым ба, өмір, ұттым ба?
Алыстан шаршап қайтқанда
Алдымнан талай шықтың ба?

Арманды күтіп арайлы
Өткіздің бе екен сан айды?
Кінәлап әлі жүрсің бе
Танымай кеткен ағаңды?

Көңілге тәтті мұң сіңген
Кезіңде қажып күрсінген,
Ағаңды сен де сағынып
Еске алып қойып жүрсің бе?

Өзге бір күйді шертелік,
Тағдырың қандай, ерке елік?

Жалыннан жанды шарпыған
Өртеніп барам, өртеніп.

Тағдыр маған қайта сыйлап алыс кеткен күлкіні,
Таныстым мен сеніменен, бірге отырдым сол күні.
Қара көздер қарайтындай үмітпенен нұрланып,
Менің мұңлы жаным сонда теңіз болып толқыды.

Бірге күліп, бірге өткерер дарқан өмір жолдарын,
Бөлісетін бал жастықтың қуанышын, тойларын.
Сонда сені, кешір, құрбым, мынау қызық өмірде
Меніменен мәңгі бірге болсашы деп ойладым.

Көңілімді орап алып жеткізбейтін тәтті арман,
Қиялымда мол қуаныш, биік бақыт күтті алдан.
Жоқ, жоқ, өмір, қызыл гүлге соза алмаймын қолымды,
Көрмесін ол, естімесін сөздерімді ақталған.

Неге жаздым сол өлеңді, сырымды айттым не үшін,
Іздедім бе, жаным сүйген сол адамнан келісім?
Неге оны толқытып ап кете бердім қайрылмай,
Ашып беріп таусылмайтын ащы мұңның есігін.

Неге көңіл мұңданады, күн де нұрын төкпейді,
Неге бәрі бар болса да бір нәрсесі жетпейді?
Бір ойдан соң бір ой мені тыншытпайды мазалап,
Неге күндер бір қалыпты созылады өтпейді?

Күндіз-түні мазалайды жанымды жеп сол өлең,
Баттым ойдың теңізіне лақтырғандай кемеден.
Сағынышпен хаттарымды күтіп сол жан жүр ме екен
Көз ала алмай көк жүзінен шексіз-шетсіз көлбеген?

Дарқан өмір бірде төксе шаттығымды, күлкімді,
Енді бірде көре алмайды бақытымды бір күнгі.
Бақыт жайлы ойлап кетсем сол бір жанның бейнесі
Бұлдыр сағым арасынан мөлдірейді біртүрлі...

Мен де өкініш теңізін кешудемін,
Кешір мені, құрбыжан, кешір мені.
Сұлулық пен құмарлық құшағына
Тастап кеткен түн еді есім мені.

Ұмыттым да бір сәтке айналаны
Ақ жүзіңді армансыз аймаладым.
Жыймас па едім есімді шапалақпен
Бірер тартып жіберсең, айналайын!

Бар дүние дөңгелеп жанарымда,
Тұра алмастай едім ғой аяғымда.
Жаңа ғана уанған жас сәбидей
Құшағыңнан шықпауды қаладым ба?

Саған шаққым келді ме өкпе-мұңды,
Қаладым мен қасымнан кетпеуіңді.
Мен сол күні тауып ем алыс қалған
Жылдар бұрын жоғалтқан көктемімді.

Жолыққанда жоғалтқан арманыма,
Атып кетті қалай тез таң да мына?
Тағдыр да асықты ма бір бақытты
Сыйғызбауға менің тар маңдайыма?

Қала берді көкейде айтарым да,
Көздеріңнен мұң көрдім қайтарыңда.
Бәйтерек ем, дауыл боп кете бардың,

Өрекпимін кейде іздеп барғым да кеп,
Барғым да кеп,
Тағы бір жанғым да кеп.
Мен де өкініш теңізін кешудемін,

Ақталмай-ақ қояйын мен, қарағым,
Тырнамайын аузын ашық жараның.
Жылытуға тырыспайын, қайтейін,
Кездескенде тұнжыраса қабағың.

Қара мысық жүріп өтті арадан
Сенгіш еді жаның сәби баладай.
Бекер, бекер кездестің-ау, қарағым,
Мен секілді бұзық ниет ағаңа.

Уақыт – емші, бәрін де ұмыттарар,
Көңілден де айығар суық тұман.
Ағалардан сақ болып жүргін енді,
Іші түтін, сыртынан күліп тұрар…

Кеше гөр мені, құрбыжан,
Кешірек маған кездестің.
Мен үшін сен тек сыйлы жан,
Мұңыңды мүмкін сезбеспін.

Көзімді байлап тастар ем,
Жатпайды-ау мынау көзді ешкім.

Көзімнен көргін, жасырман,
Басқаны сүйгем кезіңде.

Мұңы да өткен басымнан,
Жеңілгем отты сезімнен.
Өкінгем,
Тым кеш өкінгем,

Ол кезді еске ап қайтейін,
Өткен де кеткен ол күндер.
Жығылған жоқпын әйтеуір,
Күл болған жоқпын өртінде.

Солқылдап бірақ қалғанмын,
Құлатам десең еркіңде.

Қалтылдап жалғыз қайықтай
Келемін дауыл өтінде.
Қаласаң аман алып қал,
Көз жазып қалсаң өкінбе.

Құрдымға батып кетпеймін,
Жетемін жердің шетіне.

Дауылдан өтем, жауыннан,
Шетіне жердің жетемін.
Жана алмай жүрген жанымды
Жауыннан аяп не етемін?

Еркіңмен беріл берілсең,
Аялап сені өтемін!

Сол түні, қарындасым, көп қарадың,
Мәз ем мен де қонғандай бақ-талайым.
Құнсыз болып көзіңе көріндім-ау,
Ақиқаттан несіне ақталайын.

Көзімді қайта-қайта тарта берді
Қос анар, дірілдеген ақ тамағың.

Тұнып жатты, көңілді құйындатты.
Жаратпай тұрмын өзен жағасында
Қаптап жүрген есепсіз шуылдақты.
Бір уақытта құмарлықпен байланған

Ебелектей жел соқса бұлғақтаған,
Не боп барам, дүние-ай, кім боп барам?
Алдымда тұр бейкүнә, балаң жүрек
Нәресте махаббатын құндақтаған.

Шырылдатам қалайша жас сәбиді
Тұрғанда бал күлкісін сыйлап маған.

Белгілі ғой бақыты бола алмасым,
Белгілі ғой қайтадан оралмасым.
Түс қой бәрі осының, тәтті түс қой,
Өзгеріп кетемін ғой оянғасын.

Қой, тоқтайын, жауқазын нәзік гүлдің
Адамдарға сенімі жоғалмасын.

Не ойлап тұр екенсің, кім біледі,
Көлгірлікке жібермей тұр жүрегім.
-Қош бол, - десем мұңайып қаласың-ау,
Қалай-қалай ойымды білдіремін?

Көлгірлікпен сөйлесем күлдіремін,
Шынымменен жаныңды күйдіремін.

Көлгірлікпен күлдірсем күнәм ғой ол,
Шағады ғой арымды жылан боп ол.
Өткінші бақыт деген өкініш қой,
Өкініштен басқа бір сый ал менен.

Жұмбақ болып қалайын, қарындасым,
Қаласаң табысып жүр қиялменен.

Мен бүгін сыр айтам,
Жыр айтам,
Сөзімді бөлмеші!
Мұңайтам,

ал өзім егіліп жылаймын,
Тек ерсі көрмеші,
Сөзімді бөлмеші.

Жұлдыздар, төбемнен төнбеші,
Төнбеші,
Бүгінгі қан болған қалпымды көрмеші.
О, Муза, айрылмас досым ең,

Үндемей тыңдашы,
Самал жел, соқпашы.
Мен бүгін сыр айтам,
Тоқташы, тоқташы,

Мас болдым кеше мен
Түрлі ойлар өртеген денесін,
Бірақ та мені ешкім, әлжуаз, қорғансыз демесін.
Кеудеммен қорғаймын дауылдан, жауыннан

Ойым онға бөлінді, қиял мыңға,
Қиялмын ба, білмеймін, құмармын ба?
Көңілімді билейді желік кейде,
Кейде отырып берілем мұнар мұңға.

Шарпып өтті жанымды жалын қандай,
Сарылғандай қиналдым, сағынғандай,
Түкірем де талайсыз тағдырыма,
Тағдырыма боламын жалынғандай.

Не күй кештің торғын мұң жамылғандай?
Өңменіңнен өтті ме өкпек өмір,
Қызыл шоққа болдың ба қарылғандай?

Қорғасын бұлт көгіңді торлады ма,
Бақыт құсы басыңа қонбады ма?
Жаза алам ба жаныңды жабырқаған,
Біте алам ба гүл болып жолдарыңа?

Лайсаң күзің, керемет көктемдерің,
Арман аймен қоштасып кеткен белің,
Таныс маған,
Мұңыңды түсінемін,

Кірмей-ақ қой, мейілі,түсіме мың,
Сенің ақ сезіміңді түсінемін.
Көңіл көзі объектив – естелікке
Күліп тұрған кезіңді түсіремін.

Тойымсыз, тілеген тек тояттауын
Көңілді өзімшілдеу таяқтадым.
Кінә артпаймын, күнім, тек қалғып кеткен
Сезімді қиын болды-ау оятқаның...

Өкпелейтін жөнім жоқ, өкпелейтін,
Саған сонша кім едім «Кет!» демейтін.
Мен қазір күздікүнгі бәйтерекпін
Жапырағы жуырда көктемейтін.

Саям да жоқ, әрине, жоқ панам да,
Дәлелім жоқ өзімді ақтағанға.
Арса-арса діңімді көрер едің
Алыстан шаршап келіп тоқтағанда.

Жаз да өткен басымнан,
Көктем өткен,
Жасын өткен жанымды көктеп өткен.
Жарымжан жауынгердей тұрам үнсіз

Тырна ұшып төбеңнен тырау-тырау,
Жанарыңда жаутаңдап тұрар сұрау.
Жанып кеткен жанымнан от таба алмай
Сол кезде құлазитын шығарсың-ау.

Бес елі болсын, мейлі, бақ-талайым,
Алайын шала мастау шақта бәрін.
Құлазитын шығарсың күндер өте,
Алдыңда сонда қалай ақталамын?

Көгеретін кезіңде, көктейтұғын,
Жарты бақыт білемін жетпейтінін.
Көлденеңнен кездескен көк аттыға
Жөнің де бар бұл кезде «Кет!» дейтұғын.

Тұрса дағы тарбиып бұтақтарым,
Кеудем шалқақ,
Келмейді ұсақтағым.
Кешір мені, бір кезде бұл кеудеммен

Қиналмай қисаң дағы маған бәрін,
Құшақтадым,
Құшуға бара алмадым.
Ақтала да алмадым алдыңда мен,

Сылтау ғып қайтем ессіз мастығымды,
Еріксіз тамағыма жас тығылды.
Кешір мені, тағы бір кеш жолыққан
Армандай бір елесі жастығымның.

Сылқылдаған сайқал күлкі тесердей-ақ құлақты,
Жанымды бір кіршілдетіп кесіп жатқан сияқты.
Қымсынбастан төгіледі, шақырады әлдеқайда
Ұмытқандай бар дүниені, тәрік қылып ұятты.

Сайқал күлкі... Мұңға толып бара жатты көкірек,
Неге ояндың қалғып кеткен сұрқия ой – жетімек?
Уылжыған балауса қыз кімге айналып барасың,
Тұрсың мынау тұнжыраған ағайыңнан не тілеп?

Ләззат алар от құшақтан өн бойыңды күйдірген
Құмарлық та емес қой бұл соншама ессіз күлдірген.
Қар аралас жаңбырға ұқсап тоқтай алмай егілген
Күлкіде де мұң боларын, о сұмдық-ай, кім білген?

Жастығыңды айырбастап жеңіл сайқымазаққа,
Қандай жауыз салған сені мұндай түпсіз азапқа?
Сенің мынау жынданардай сылқылдаған күлкіңді
Бейне естіп тұрғандаймын жаншошытар тозақтан.

Мұң сыйлаған қандай жауыз, кім алдыңнан кесе өткен,
Не жұбаныш таппақшысың ызғар ескен төсектен?
Жыр ғып айтып жүрген шығар сеніменен бір түнін
Бірге өткізген соқыр кеуде, саңылаусыз есектер.

Көкірегім бос шелектей өз-өзінен дүңгірлеп,
Лағнат айттым тағдырыңа сені осылай күлдірген.
Жігіттікке бара алмаған жасық жанды кеш, құрбым,
Жанарымды жерден қайтып көтере алмай тұрмын мен...

Күт деп мені айта алмаймын, түсін мені, сүйіктім,
Қанша ойымды алса да орап алда тұрған қызық күн.
Арамызда жатыр айлар өтпестей боп көрінген,
Жолдар жатыр таусылмастай шексіз-шетсіз керілген.

Сондықтан ба, көп кешікті сағынышты хаттарың,
Бақыты боп жүрсің бе әлде, аяулым-ау, басқаның?
Бөлістің бе басқаменен бал қызығын түндердің,
Өкпелеттім бе, әлде, өзім, білмедім мен, білмедім...

Қиын саған, түсінемін, арадағы жіпті үзу,
Одан қиын екі жылды күтуменен өткізу.
Қиын саған, түсінемін, жас өмірдің жайнаған
Екі жылын алыстағы бір солдатқа арнаған.

Сондықтан да, сүйіктім-ау, кінәламан мен сені,
Сені еске алам ауыр ойлар басқан кезде еңсені.
Сен құлпырып өскін, гүлім, төсінде алтын аймақтың,
Сағыныш боп қала бергін кеудесінде солдаттың.

Жылдар өтер, оралармын алтын аймақ төсіне,
Сол кездерде қиналма сен өткенді алып есіңе.
Қанша ауыр болса дағы сені мәңгі ұмыту,
Қош, аяулым, мүмкін емес бар өкпемді жібіту.

Келші, жаным, ұмытайық, ұмытайық өткенді,
Жабайықшы мәңгілікке мұңға болы беттерді.
Аз болған жоқ біздер үшін тағдырдың бар өкпегі,
Сорлы жүрек айрылысқан қанша азапты өткерді.

Томсармашы, сонша алыстан келдім ғой мен сағынып,
Кетсең де сен басқа адамның көгіне от боп жағылып.
Қайта ал мені құшағыңа, сүйдір ыстық ерніңнен,
Сорлы жүрек бұл бақыттан кетсін, мейлі, жарылып.

Ұмытамын бәрін мәңгі, бәрін саған кешірем.
Бір кездері жүрегімді жүзге бөліп кетіп ең,
Саған деген бар өкпемді шығарамын есімнен.

Кешір, құрбым, сенсіз тыныш таба алмады жас жаным,
Саған деген бар өкпемді тұңғиыққа тастадым.
Бақыт жайлы қиялдаушы ең бар дүниені ұмытып,
Таба алдың ба сол бақытты құшағынан басқаның?

Махаббатты алып өтіп долы дауыл өтінен,
Қолыңа әкеп табыс етем кең дүние шетінен.
Сенсің менің табынарым, тастай салма далаға,
Сен деп өткен жастығымның атынан мен өтінем.

Хатыңды көп күттім
Күн сайын асығып.
Әр күннен әрбір түн
Сырымды жасырып.

«Сүйем» деп серт берген
Сүйгенім, не болды?
Қол тимей жүр ме екен,
Болдым ғой екіойлы.

Ұмыт деп мені әлде
Айтты ма басқалар?
Сенбегін, әлемде
Біздерге жоқ қамал.

Көңілге нұр себер
Махаббат гүлдерін
Солды деп жүрсе егер
Сенбеші, сүйгенім.

Сенбеші ешкімге,
Махаббат сөнбейді.

Мен сені мәңгіге
Ұмытқым келмейді.

Қалған соң ба екен жырақ тым,
Секілді сол кез шуақты.
Сонау бір бала кезімде
Көгілдір түсті ұнаттым.

Ұнаттым гүлді қыратты,
Ұнаттым балғын құрақты.
Армандай түстен алушы ем
Алапат қажыр-қуатты.

Керемет сол бір күндерім
Көрген түс қана сияқты...

Көгілдір дүние жан жағым,
Көгілдір көкке самғадым.

Сезімнің сиқыр күшімен
Сезілмейтіндей-ді салмағым.

Аңсаумен атып таңдарым,
Алаулап сонда жанғамын.
Қинайтын еді қараңғы
Түндерде келіп мазалап

Тіледім тіпті бұлттан да
Көгілдір тамшы тамғанын.
Зымыран құсы уақыттың
Табандап тоқтап қалғанын.

Жеткізбей қойдың сен, бірақ
Көгілдір менің тауларым,
Күмбірге толы бауларым.
Сылдырлап жатқан балбұлақ

Кәусарыңа да қанбадым.
Күйсандық – тамшы көп күткен
Кеудеме келіп тамбадың.
Көгілдір әлем,

Рахмет,
Кереметтей бір алдадың!

Армандай күндер, сағым ба ең,
Күйдірер қызыл шоқсың ба?
Талпынттың неге шыққын деп
Әлемде ешбір болмаған

Қиялмен көрген жоқ шыңға?
Білемін, білем, сен талай
Куәсің мұндай от сырға.
Сонда да айтшы - сол ұлды

Жоғалтқан кезде шынымен
Жабырқап қалған жоқсың ба?

Қууды қойып сағымды,
От күйден бүгін арылдым.
Тәтті шақ өтіп кеткен соң

Қатты шақ келді,
Ауырдым!
Салмағын сездім ауырдың,
Екпінін сездім дауылдың.

Арқырай шапқан арманның
Айғырын кейін қайырдым.
Жабырқап қалған жаныма
Жаутаңдап жетті жауыр – мұң,

Көгілдір күндер - көктемдер,
Тербеткен анам – көк пен жер.
Ұлыңның әппақ тілегі -
Мәңгілік гүлдеп, көктеңдер.

Көңілден ұшқан кептердей,
Үзіліп кеткен шектердей
Қиылып сендер кетпеңдер.
Өзіңе ғашық бір балаң

Сарыарқа салқар сезімін
Суытып алды, сөкпеңдер.

Алқымға жыр боп кептелген,
Таусылмас мұңым боп келген.
Сыймаған жалпақ жаһанға –
Өзіммен ғана шектелген.

Жібімей қойған қара тас,
Ашылмай қалған бет пердең,
Керемет түсім, сонда да
Сонда да сені жек көрмен!

Жаңбыр боп төгіп жаусаң да,
Бұлт болып желмен аусаң да,
Бақытқа қолың жетсе де,
Түссе де басың дау-шарға.

Басқаға құшақ жайсаң да,
Мың рет сөзден тайсаң да,
Айналсаң-дағы лайсаңға.
Жек көрмен: “тәубе, тәубе!” деп

Күндер-ай, күндер көгілдір,
Көңілдің жырын төгілдір.
Жайна да жасар, тіршілік,
Жастықпен сенің тегің бір.

Самал жел, соқ та сұрланған
Уайымның бұлтын шегіндір.
Сағынып сені көңіл жүр,
Сен сола көрме, өмір – гүл!

Есенин, мен де өзіңдей
Көп таяқ жедім арақтан.
Содыр да сойқан кезіңдей
Қан болып қайтам кабактан.

Күлкінің тәтті сыңғыры
Мені де талай арбады.
Сұғылатындай бір күні
Кеудеме финнің қанжары.

Сиқырлы, отты өлеңді
Сүйемін мен де өзіңдей.
Тек мұңлы жырлар көбейді
Мұң тұнып қалған көзіңдей.

Күтумен көзін талдырған
Менің де анам болған-ды.
Ұлынан көңілі қалды ма,
Қалдырды мынау жалғанды.

Бұл күнде бәрі табылар,
Бәрі де бар ғой, бәрі де.
Жырларым ғана жабылау,
Жетпей жүр сенің әніңе.

Алқалы топта әрдайым
Өзімді бөтен сезінем.
Басымын барлық жанжалдың,
Соңынан қайта безінем.

Бойымды жеңген у шарап
Ойымды жеңе алмады.
Дүниені тұман тұмшалап,
Мұң болып барад қарға адым.

Көзімде тұнған жас кілең,
Мейірін төккен май едім.

Алау таң, жарық күнімнің,
Болса да ыстық шуағы.
Мойныңды қиған ала арқан
Елестеп ылғи тұрады.

Тесіліп жансыз бейнеңе
Отырмын үнсіз тауап қып.
Көп түстім, Сергей, әуреге,
Қойсам ба енді арақты?..

( марқұм ақын Зекен Әбілдаұлына)
Кездестік, аға, өмірде
Алғашқы және… соңғы рет.
Риясыз ақын көңілдей

Өзіңіз сүйген ауылдың
Аспаны тұрды мөлдіреп.

Тағдыр-ай, саған не шара,
Жасытқан ақын қауымын.
Дедіңіз: “халым “нешауа”,
Денсаулық қана болмай тұр,

Қаламдас аға алдында
Көлгірсір қандай хақым бар?
Сөзімді бұрдым қалжыңға:
Қай кезде сап-сау, ауырмай

Бұрын да солай болған-ды,
Болып тұр солай әзірге.
Аңқылдақ ақын жанына
Мына өмір балын ұсынып

…Көңілге ыстық ауылға
Оралдым кейін қайтадан.
Бәрі бар – жолдас, бауыр да,
Ақыны ғана жоқ бірақ

Өтемін күнде неше мен,
Сіз жүрген жермен, көшемен.
Құмды да кештім армансыз
Шабыты қысып кеткенде

Бәрі бар – дана қарттар да,
Сылдырай аққан ақбұлақ.
Сіз жүрген жерде сәбилер
Ойнап жүр күнде шапқылап.

Сөз қылар біреу ірісіп,
Көңілде содан тұрар сыз.
Мұқаңдай Сіз де кезінде
Мұң емес, нағыз у ішіп

Той жасап, тұлпар мінбестен
Келмеске кете бардыңыз.

Жүрегі жұртпен үйлескен
Ақын да сәби,
Ендеше
Жап-жарық болсын алдыңыз!

Еңбектің, төккен тердің өтеуі ме,
Келесіз абыройдың жетегінде.
Туған күн қуанышы құтты болсын,
Толыпсыз елудің дәл жетеуіне.

Қарттардан көп алдыңыз батаны ізгі,
Салдыңыз жақсылармен қатар ізді.
Сексенде Сүйекеңдей алғыр болып,
Жасаңыз жасын Жамбыл атамыздың.

Қашанда Елбасыны қолдадыңыз,
Көрген жоқ алшақ кетіп жолдарыңыз.
Тілектес Сізге Алматы, Жамбыл жұрты,
Қарағайдай қалың ел – орманыңыз.

Жетісу, Жамбыл жұртын тең көресіз,
Қиналған жанға жомарт, кең келесіз.
Тұмау-сымау тигенде Ақши барып
Күртінің самалымен емделесіз.

Намысты көрген жоқсыз беріп қолдан,
Бақ құсы басыңызға келіп қонған.
Біртуар азаматы Сіз қазақтың
Айнымай Елбасына серік болған.

Көп жүресіз, әр жайды көп көресіз,
Басыңыздан сан күйді өткересіз.
Ағайынның бақыты – ынтымақта,
Бірлік түбі – береке деп келесіз.

Ақ тілек айтқан сайын ағылады,
Төгілді осылайша бауыр әні.
Қашанда қолдап жүрсін өзіңізді
Белағаш, Димекеңдер аруағы!

Басқарумен қаншама аудан, өңірді
Жұлдызыңыз шырқау көктен көрінді.
Абыройды серік етіп келесіз
Алға тартқан жолдарымен өмірдің.

Жиып қойып, демалысты, күлкіні,
Алмағандай көрінесіз бір тыным.
Қолтаңбаңыз қалды Балатопарда,
Ізіңіз бар шағылында Күртінің.

Қасиетті ауылында ән-жырдың
Дауысыңыз талай-талай жаңғырды.
Сізді жақын туысындай көреді
Елі-жұрты Ақсеңгірдің, Жамбылдың.

Жемісті шақ Құландағы кезіңіз,
Десек ешкім теріс демес сөзіңіз.
Алғыспенен ер көгерсе шынымен
Көгеретін бір азамат өзіңіз.

Жұмыспенен ұштастырып ғылымды,
Еңбегіңіз назарға көп ілінді.
Асқаралы алпыс жастың асуы –
Дүбірлі той құтты болсын бүгінгі!

«Ерекең!» деп құрметтесе еліңіз,
Биіктесін дәйім белес-беліңіз.
Мерейіңіз таси берсін осылай,
Жамбыл атам жасы - жүзге келіңіз.

Құтты болсын, Жақа, туған күніңіз,
Ортамызда шаттаныңыз, күліңіз.
Немере мен шөберенің шаттықты
Күлкісінен босамасын үйіңіз.

Алпыс – тал түс,
Жадыраңыз,
Жайнаңыз,
Жарқырасын дәйім жастық айнаңыз.

Тілегіміз – сексенге кеп сергек боп,
Тоқсанда да тұғырдан еш таймаңыз.

Алпыс жастың жемісі көп жинайтын,
Кезіңіз бұл әндететін, жырлайтын.
Сізді жақсы көретұғын көп жан бар,
Ұжымыңыз бар айрықша сыйлайтын.

Ойдағыдай ақталынды көп парыз,
Оған куә сайрап жарқын жатқан із.
Сонда да бір босамайды кабинет,
Күні бойы шырылдайды «соткаңыз».

Белгілі ғой,
Іздемейді себепсіз,
Жақынға да, жолдасқа да керексіз.
Сөйте тұра бүгінгі күн қалайша

Әрине, кез өтіп кетті үздіккен,
Әйтсе де алыс егделік шақ Сіз күткен.
Билесеңіз келіншектер күлімдеп,

Шаттанамыз біз тасыңыз өрлесе,
Жүйрігіңіз бәйге алдын бермесе.
Қуаныштар бола берсін осылай,
Алпысыңыз құтты болсын ендеше!

Қас батырдай қай кезде де қасқайып,
Асекең мен Әбекеңді қасқа алып,
Жетпісте де жүріңізші біздерді
Брежнев атамыздай басқарып.

Шынында да жоқ шығар
Басқа сөздің керегі.
«Айналайын» дейді де
Жақаң бәрін жеңеді.

Осы сөзді тағы бір
Қосқым кеп тұр өлеңге.
Бас шұлғисың амалсыз
«Айналайын» дегенде.

Осы сөздің керемет
Қуатына шыдамай,
Талай-талай күлімкөз
Еріген де шығар-ау...

«Айналайын» биікке
Шығаратын беліңіз.
Осы сөзден айнымай
Аман жүре беріңіз.

Әміре Әрінұлына
Қаламының желі бар,
Ойдың асыл кені бар.
Қысылғанда демейтін

Жалпақ жатқан елі бар.
Содан кейін...
Бизнесі,
Мың гектардай жері бар.

Әміредей серінің
Осы бүгін айрықша
Шырқайтұғын жөні бар.

Шырқап салар әні бар,
Салтанаты, сәні бар.
Әбекеңдер Алпамыс
Болса өзіне лайықты

Гүлбаршындай жары бар.
Ең бастысы, ауылда
Ағасына мыңғыртып
Қосып қойған малы бар,

Тағысыны тағы бар.
Бәрін айт та бірін айт,
Әміредей құрдастың
Маңдайының бағы бар.

Құтты болсын, Әбеке,
Ердің жасы елуің.
Ойын-тоймен осылай
Өтсін деймін өмірің.

Шарықтатып қашанда
Шабытыңның асауын,
Енді осындай елудің
Тағы бірін жасағынІ

Есімде, албырт жүрек тулап аттай,
Толқығаннан сәл дірілдеп қолдарым.
Мен тұңғыш жан сырымды айттым жатқа,
Оқыдым мен алғашқы өлең жолдарын.

Жастығымның өзіндей алабұртқан,
Тентек еді бұра тартқан сол өлең.
Көгім бе еді бір сәтке қарауытқан,
Жете алмаспын дедім бе екен сөреге?

Неге оқыдым сол өлеңді, өкінем,
Албырттыққа толып балаң жанарым.
Жете алмаспын дегенде көл шетіне
Апайымның сәл дір етті қабағы.

Тура жолдан тайса кейде аяғым,
Сол бір сәтті есіме ылғи аламын.
Тұрғандай әр қадамымды бақылап
Апайымның сол сезімтал қабағы.

Орының өмірімде бөлек еді,
Бөлек еді,
Жаныма керек еді.
Мадақтай алу үшін, мектеп, сені

Шабыт беріп жаныма, білік беріп,
Еркелетіп өсірді сүйікті елім.
Сенің арқаң, мектебім, мына өмірде
Болса егер көтерілген биіктерім.

Сезімдер сенде аппақ ашты гүлін.
Сенің арқаң, мектебім, өн бойымда
Болса титтей қасиет – жақсылығым.

Шарықтар қанат берген өзің едің,
Толқытты керемет сәт кезі мені.
Қырықтан ассам дағы қабырғаңда
Өзімді әлі шәкірт сезінемін.

Сабырсыздау сотқар ұл саналып тым,
Көп кешкен ем батпағын шалалықтың.
Бүгін ием басымды,
Кешір мені

Сенің арқаң өрлесе ісім егер,
Толқыған түлегіңді кешіре гөр.
Жыл сайын өрендерге қанат байлап
Арманның асқарына ұшыра бер!

Ешқашан арылмаған өлең-жырдан,
Өмірге көзімді ашқан алтын ұям.
Қоштасатын өзіңмен күн де туды,
Қоңырау, қош бол енді сыңғырлаған.

Қоңырау сылдырлайды, сыңғырлайды,
Балалық күндерінен жыр жырлайды.
Алғашқы әр әріпті жаттаған кез
Бұлаңдап көз алдымда бұлдырлайды.

Мекені балғын шақтың асыр салған,
Қия алмай тұрмын сені, жасыра алман.
Сенде өтті, қызық күнім,

Сенде ашылған
Алғашқы албырт сезім, асыл арман.

Жанымды тыншыттырмай асқақ ағын,
Өзіңде өлеңімді бастағанмын.
Белгі етіп әр партаның беттеріне
Балалық күндерімді тастағанмын.

Көрмесем де соғыстың алапат сол құйынын,
Жақсы білем мен оның сұрапылын, қиынын.
Өйткені мен сол жылғы аналардың жырымын,
Аман қайтқан сойқаннан майдангердің ұлымын.

Майдангердің ұлымын куә болған талайға,
Қатысым бар желбіреп тұрған анау жалауда.
Бауырластар зираты – қаруласы әкемнің,
Басымды ием тік тұрып мәңгі өшпейтін алауға.

Әлі тасқа соғылып көрмесе де маңдайым,
Мен білемін соғыстың сұрапылы қандайын.
Әжем марқұм айтатын жарты ауылдың адамы
Жарты шелек талқанмен жібітті деп таңдайын.

Рас, рас, жау шетте қалқан болып ер тұрды,
Бірақ соғыс талайға кесепатын келтірді.
Алғы шепте атылған снаряд пен бомбалар
Алдыменен ауылда шал-кемпірді өлтірді.

Тәуба айтып анашым күбірлейтін оңаша:
О, Жасаған, кесепат, кесіріңнен сақтағын!

Мен көргем жоқ соғысты,
Көргем жоқ қан майданды.
Кездестірдім тек қана
Сұмдық кездің жарасы

Кетпепті әлі қайғы ізі
Әжімді ана бетінен.
Сақтаулы әлі тұр күлше
Аттанар кезде жалғызы

Ұмытар емес әлі де
Соғыстың қатал жылдарын
Әкесіз өскен балалар.
Соғысқа кеткен ұлдарын

Шаттықты жүрміз жыр қылып,
Бұл күнде құрғап көз жасы.
Ал енді қанша арудың
Суреттен ғана тұр күліп

Мен көргем жоқ соғысты,
Көргем жоқ қан майданды.
Көргім келер, адамдар,
Жер бетінен алаңсыз,

45-тің көктемі,
Дүние тегіс көктеді.
Тынған еді сұрапыл
Сұм соғыстың өкпегі.

Сорлы жетім уанды.
“Жеңіс” деген жалғыз сөз
Шарлап кетті қиянды.

Соғыс салған зардаптан,
Жүрегіне қан қатқан.
Қайтты үйіне желкен ғып
Сағынышын солдаттар.

Сұрғылт тұман ашылды,
Сары дауыл басылды.
Соңғы тәтті Жеңіске
Шашу болып шашылды.

45-тің көктемі,
Оңайлықпен кеп пе еді?
Қасиетті бұл күнге
Біреу жетті, жетпеді...

Қалайтындар керісті,
Қалайтындар бөлісті,
Тар дейтіндер өрісті,
Ұмытпасын соғысты,

Дайын сәлем, өлең де,
Төрлет, Жылым, бөгелме!
Бір-ақ сәтке кідіріп
Дәм татып кет менен де.

Жолыңды енді бастайсың,
Ентігіңді басқайсың.
Ақ көңілдер алдынан
Арман қақпа ашқайсың.

Құлпырсын тек май гүлің.
Адамдар да ұмытсын
Ащы дәмін қайғының.

Аруларға жақұт бер,
Ақындарға уақыт бер.
Жүдемесін көңілдер,
Ортаймасын бақыт – көл.

Жадыратып жақсы үміт,
Тарылтпасын тапшылық.
Төрлет, Жылым, шаттықтан
Шашуыңды шаштырып.

Серігің боп от қана,
Содан кейін тоқтама.
Заулат, Жылым, бөгелме,
Қиып түсер оққа да.

Шаршап, талған кезіңде,
Өзіңді әлсіз сезінбе.
Адамзаттың өйткені
Бар үміті өзіңде,

Ассалаумағалейкум, Жаңа жылым,
Сыйлайтын бар ма қандай жаңалығың?
Мен ертең тағы бір жас есейемін,
Бір жасқа алыстайды бала күнім.

Түзетіп азды-көпті шалалығын
Бір жасқа есейеді бала жырым.
Тағы бір бетін ертең тауысамын
Өмірдің жастық атты тарауының.

Мейлі ғой, бейбіт күннің бәрі көркем.
Басқа жыл, сыйлағын тек тыныштықты,
Жіберме бейбіт күннің сәнін өртеп.

Бір жасқа ертең менің өседі елім,
Осы ғой көгергені көсегемнің.
Әкемнің ақшыл шашы қоюланып,
Қартая түседі-ау тек шешем менің.

Болғын тек жеңіс жылы ғарыштағы,
Тағы да төгілмесін арыс қаны.
Қуанам, қарғыс атқан соғыс жылы
Бір жылға бізден тағы алыстады.

Тағып ап тұлпарыма өмілдірік,
Биікке тартам ертең төгілдіріп.
Әзірге жүрші, досым, сәби жылды
Қайтайық ақ шампанға шомылдырып.

Әнін шығарған Данияр Құрамысов
Жадыратып жарқын күннің шуағы,
Жаңа жылда кеудеге үміт тұнады.
Аяз Ата Ақшақармен ілесіп

Қайырмасы:
Жаңа жылда, халайық,
Шаттық отын жағайық.
Ақ тілектер атқарып,

Көңіл де бір табар емес тұрақты.
Әне-міне абзал достай аңқылдап
Бір жақсылық кеп қалатын сияқты.

Қайырмасы:
Жаңа жылда, халайық,
Шаттық отын жағайық.
Ақ тілектер атқарып,

Есігімді қағып достар жаны ізгі
Шаттық – шамның отына май тамызды.
Өмірдегі ең бір аппақ армандар
Осы қазір орындалар тәрізді.

Қайырмасы:
Жаңа жылда, халайық,
Шаттық отын жағайық.
Ақ тілектер атқарып,

Күліп атып туған елдің таңдары,
Орындалсын, достар, барлық арманың.
Қиял шіркін бара жатыр шарықтап,
Ертегідей ғажап әлем жан-жағым.

Әнін шығарған Данияр Құрамысов
Ай артынан айлар өтті
Уақыт жібін жалғамай.
Ғашық күндер қайда кетті

Бүгіндері, жалған-ай?
Алабұртқан сезімменен
Нұрланушы ед бар маңай.
Түні бойы көз ілмеген

Қайырмасы:
Думандатып жүретұғын көшені
Қайран күндер, сайран күндер кешегі.
Сағыныштың бір жұлдызы жанымда

Жылт-жылт етіп күнде жанып өшеді.
Алаңсыз шақ еске түссе жанымды
Жадыратып бір жылылық еседі.
Ақ сезімнің айдынында тербелген

Естен кетпес тәтті шақтың
Тым алыста қалғаны-ай.
Сағыныш – дерт жанға қатты
Батты бүгін, арман-ай!

Еске түсіп сайран күндер
Дегбірімді алғаны-ай.
Қиял қанат жайған күндер,
Арман, арман, арман-ай!

Қайырмасы:
Думандатып жүретұғын көшені
Қайран күндер, сайран күндер кешегі.
Сағыныштың бір жұлдызы жанымда

Жылт-жылт етіп күнде жанып өшеді.
Алаңсыз шақ еске түссе жанымды
Жадыратып бір жылылық еседі.
Ақ сезімнің айдынында тербелген

Аналар – асыл армандар,
Алау боп ылғи жанғандар.
Тірлікте жалғыз табынар
Құдірет болып қалғандар.

Қиналса ұрпақ қанатын
Қарлығаш болып жайғандар.
Бұлбұлдар, бүгін әнді де
Анаға арнап сайраңдар.

Сезімге арзан алданбай
Ару да болған аймаңдай.
Аналар, күліп жүріңдер,
Алдыда аппақ таңдар бар.

Кездессін, мейлі, жай қандай,
Қалмасын үміт жалғанбай.
Көктемдей күнде жасарып,
Көктемдей мәңгі жайнаңдар.

Шындық бар жерде, жалған бар,
Қажыған пенде, талған бар.
Сөнбесін асыл армандар,
Аналар,жасып қалмаңдар!

Егілме, көңіл, егілме,
Елжірей берме күнде сен.
Сен де тым, арман, төгілме,
Өртеніп кетем үрлесең.