Бір сәт кідіріп, өміріңіздің бағытын өлім төсегіне дейін болжап көріңізші. Шыныңызды айтыңыз. Жоғалған уақытыңыз бен жасамаған істеріңізге өкінесіз бе? Көрмеген жерлеріңіз ше? Өткен өміріңізге қарағанда тек жұмыс пен ешқандай мұраның жоқтығын көресіз бе? Егер болашағыңыз көңілсіз көрінсе және отбасыңыздың тарихына лайық болмаса, сізде оны өзгертуге мүмкіндік бар — дәл осы жерде және дәл қазір.

Жасы келген қарттар өмірінің соңында жиі уақыт машинасымен жастық шағына оралып, өздерінің жас кезімен сөйлесуді армандайды. Олар жас кезіндегі өздеріне тек ондаған жылдар бойғы тәжірибе ғана аша алатын өмірлік даналықтары мен өкінішке толы ескертулерін айтқысы келеді. Өткенді өзгерту арқылы олар бүгінгі күнге айналған болашақты өзгертпек болады. Өкінішке орай, олардан тек баяғыда өліп қалған орындалмаған армандардың елесі ғана қалады.

2007 жылы интернет-компаниямды сатып, алпыс жаста емес, отыз жасымда зейнетке шыққаннан кейін, мен өмір мен бизнеске қатысты «жас кезімдегі өзім» деген сұрақпен айналыса бастадым. Егер мен артқа оралып, үнемі қиындықтармен күресіп жүрген жиырма жастағы өзіммен сөйлесе алсам, қандай болжамдармен бөлісер едім? Маған қандай «даналықты» бетіме басу керек еді? Менің сәтсіздіктерім нені ашып берді? Ең бастысы, басқа адамдар бұл даналықтан қалай пайда көре алады?

Үш жылдық өзін-өзі танудан кейін, қолжазбаның көлемі «Моби Дикті» шағын хикаяттай етіп көрсетті. Иә, менің көптеген қателіктерім мен олардан алған сабақтарым беттен бетке жалғасты. Бірақ бұдан да маңыздысы, менің қолымда басқа кітаптарға мүлдем ұқсамайтын, қалыптасқан ой-пікірлерге мүлдем қайшы келетін кітап пайда болды. Басқаша айтқанда, бақыт жалпыға ортақ даналықты ұстанудан емес, керісінше, соған мүлдем қарама-қайшы әрекет етуден табылды.

Қаржы, өмір сүру және бизнес бастау туралы сансыз кітаптар болғанымен, олардың ешқайсысы нақты шындықты айтпады. Оның орнына, бұл кітаптар ортаңқолдықты пен орындалмаған армандарды тудыратын «бәрі жақсы болады» деген ертегілер мен Уолл-стрит қиялдарын насихаттады. Мүмкін сіз де осы кітаптарды оқып, мен сияқты ойланған боларсыз: шынымен де дүйсенбіден жұмаға дейін құлша жұмыс істеп, өзара қорлардың теңгерімді портфелі үшін әр тиынды үнемдеп жүрген мультимиллионерлер бар ма? Немесе теледидардағы қызғылт сары бетті, тітіркендіргіш дауысты қаржы гуруы шынымен де өзі ашық уағыздайтын нәрсенің арқасында байыды ма, әлде астыртын жасайтын әрекеттерінің арқасында ма? Және ең сүйікті сұрағым: мен шынымен де достарым мен отбасымды өзімнен алыстата отырып, Amway сатып, арманға қол жеткізе аламын ба?

Кітапты дайындау кезінде баспа «сарапшылары» бұл кітап ешқашан өтпейтінін ескертті. Сол сарапшылар мені авторлар үшін ең үлкен күнә жасап жатыр деді: мен оқырмандарды «сату воронкасына» итермелеп, Кадиллак бағасындай тұратын коучинг-семинарларымды сатуға тырыспадым.

Шынымды айтсам, бұл маған бәрібір еді.

Мен жүрегіммен жаздым. Атақ, байлық немесе мені гурулар мен семинар алаяқтарының артықшылықты әлеміне апаратын эгоистік мақсат үшін емес.

Айлар өткен сайын кітап тұрақты түрде сатыла бастады. Ондаған сатылым жүздегенге, мыңдағанға, сосын ондаған мыңға ұласты. Көп ұзамай сатылым 1 миллион доллардан, сосын 2 миллион доллардан асты. Содан кейін корей, жапон, итальян және басқа да тілдерге аудару басталды. Менің Twitter-ім кітапты тастамай оқыған оқырмандардың пікіріне толды...

Көбісі «тез баю» туралы арзан тақырып пен нашар мұқаба деп санағанына қарамастан, кітап Amazon-да бірнеше санат бойынша бірінші орынға шықты. Кітап New York Times бестселлерлер тізіміне ешқашан енбесе де, ол сол тізімдегі кітаптардың көбінен артық сатылды. Ескере кететін жайт, орташа өзі басып шығаратын кітап бар болғаны 900 доллар шамасында табыс әкеледі.

Соңында мен оқырмандарды шындықпен бетпе-бет келтіріп таңғалдырдым — уақытқа, жағдайға немесе экономикаға қарамастан, бұлжымас математикаға негізделген қаржылық табыстың толық жол картасын ұсындым. Оқырмандар кәсіпкерлік, өз бетімен байлыққа қол жеткізу, оны уағыздайтын екіжүзділер және бақыт туралы ащы шындықты білді.

Fastlane бүкіл әлемге таралғанда, оқырмандар: «Бізге тағы бір кітап керек! » — деп сұрады. Fastlane армандарды тірілтіп, өмірлерді өзгертіп жатты. Менің бір жанрда екі кітап жазу ойымда болмаған еді, бірақ менің ішімде тағы бір кітап бар екенін түсіндім, өйткені Fastlane-де әшкереленген ғасырдың ең үлкен алаяқтығы тек күшейіп жатты. Ол сыни ойлау мен жеке жауапкершілікті жойып, ақырында армандарды өлтіріп жатты. Fastlane байлық туралы мифтерді ашқанымен, ол шын мәнінде тереңірек нәрсені меңзеді: қоғамның құрылымына жасырылған жұмбақ шындық; сорақы алдаудың мәдени астары — бұл сіздің өміріңізді соқыр бағынуға, еріксіз ортаңқолдыққа және тасталған армандарға соттайтын әлеуметтік схема.

Сіздің жас кезіңіз осында. Дәл қазір. Ол мүмкіндікке — армандарыңызды тірілтуге және күтіп тұрған тарихты өзгертуге қуанышты.

Өмір. Бостандық. Және кәсіпкерлікке ұмтылыс. Бұл — таңертең оянып, бұл менің шынайы өмірім бе деп өз-өзіңізді шымшып көру. Сіз арманыңыздағы үйде тұрасыз, бірақ ипотекаңыз жоқ. Оятқыш жоқ, бастық жоқ, шоттар жоқ. Уақытыңызға өзіңізден басқа ешкім билік жүргізбейді. Бұл — таңғы асқа дейін бұрынғы жұмысыңызда бір аптада табатын ақшадан да көп табыс табу. Бұл — гаражыңызда тұрған өте қымбат көлік, ол сіздің армандарыңыз енді қиял емес, шындық екенінің жеңісті символы.

Қателеспеңіз, мұндай өмір бар. Мен мұны білемін, өйткені соңғы 20 жыл бойы осылай өмір сүріп келемін.

Бірнеше жылдан кейін ол сіздікі де болуы мүмкін. Иә, сізге 5 онжылдық бойы алғыссыз жұмыс істеудің, миды ашытатын үнемшілдіктің және Уолл-стриттегі «сенімді достарымызбен» бірге шыдамдылықпен инвестициялаудың қажеті болмайды.

Байқаған боларсыз, бұл кітап өте ҰЗАҚ. Тіпті тым ұзақ. Мұның себебі бар. Мен ай сайын бір жылдан кейін ескіріп қалатын трендті маркетингтік тактика туралы кітап жазатын авторлардың бірі емеспін. Мен төрт абзацпен айтуға болатын бір тұжырымдаманы 200 бетке созатын автор емеспін. Басқаша айтқанда, мен бұл кітапты табысымды арттыру үшін 3 жыл бойы жазған жоқпын — мен оны сіздің өміріңізді өзгерту үшін жаздым. Ал өміріңізді өзгерту үшін көп нәрсені айту керек. Иә, бұл бизнес бастау мен аздап ақша табудан да жоғары нәрсе — бұл кәсіпкерлік арқылы өмір мен бостандықты қайтару.

Біріншіден, егер сізде жақсы жұмыс болса, бастығыңызбен қарым-қатынасыңыз керемет болса және жинақ қорыңызға дән риза болсаңыз, құттықтаймын. Мен сізге құрметпен қараймын. Сіз бұрмаланған ойында жеңіп тұрсыз. Сіз — жылжымалы циркте алып жұмсақ пілді ұтып алған жігітсіз. Сыра бөтелкелеріне пластик сақиналарды қалай дәл лақтырғаныңызды ешқашан түсінбеспін. Дегенмен, сіздің ерекше қабілеттеріңізді ескерсек, бұл кітап сізге арналмаған болуы мүмкін.

Біз бұл күйге қалай түстік?

неге біз қабілетті болмадық

біз өткізіп алған бел

Жақсы...

Қызыл капсуланы қабылда, бауырым...

СЦЕНАРИЙ... СІЗДІҢ ЕРІКСІЗ ҚҰЛДЫҒЫҢЫЗДЫ ЖОБАЛАУ

САНАЛЫЛЫҚ

Кофеинге тойған зомбилер тобы толы қала орталығына сапарым қай елде немесе мәдениетте болсын, бірінші әлем адамының әдеттегі ауыр халін көрсетеді: күшпен ояну, төсектен әрең тұру; көлікпен, пойызбен немесе жаяу әрең шыдайтын жұмысыңа бару; және автопилотта өмір сүру — күніне сегіз сағат, аптасына бес күн, алдағы елу жыл бойы. Дәл бір сызылған күйтабақтың қайталануы сияқты, бүгінгі күн кешегідей өтеді, ал ертең де солай болады. Нәтижесінде, өмірдің айлығы — бұл жұмыс аптасындағы кейінге шегерілген істерді қалпына келтіретін демалыс күніне айналады; көңіл көтеру немесе тынығу үшін сақталған уақыт, транзакцияның ауырлығынан жанды қайта зарядтауға арналған үзіліс.

Есейе беріңіз.

Корпоративтік сатымен жоғарылаңыз. Ояныңыз, «кейінге қалдыру» түймесін басыңыз және қайта ояныңыз. Күнделікті режимге түсіңіз: жұмыс, кептеліс, Seinfeld қайталаулары, ұйқы. Осы аптада төрт рет қайталаңыз. Артық уақыт жұмыс істеңіз және корпоративтік қожайындарыңызға кез келген нәрсеге дайын екеніңізді көрсетіңіз. Бос костюм киген, аузынан жағымсыз иіс шығатын бастығыңызға жағымпазданыңыз. Жұмысыңызды жек көріңіз, әріптестеріңізге шыдаңыз, бірақ айлығыңызды жақсы көріңіз. Жалақыңыздың өсуіне және лауазымыңыздың жоғарылауына қол жеткізіңіз. Керемет көлік, керемет кондоминиум және керемет киімдер сатып алыңыз. Ішімдік пен ойын-сауыққа толы керемет демалыс күндерін өткізіңіз. Қатты жұмыс істеңіз, одан да қатты көңіл көтеріңіз. Шексіз ақша жұмсаңыз — ақыр соңында, YOLO (Өмір бір-ақ рет беріледі)!

Есейе беріңіз.

Сәнге еріңіз: Prada, Louis Vuitton, Chanel. Поп-мәдениетке еріңіз: Леброн, Майли, TMZ. Танымал телехикаяларға еріңіз: Game of Thrones, Breaking Bad, The Walking Dead. Шынайылық ретінде көрсетілетін жалған телешоулардағы жалған адамдардың өміріне еріңіз. Жұлдыздар мен спортшыларға табыныңыз. Олар танымал болғандықтан, жұлдыздардың пікірлері мен саясатын қабылдаңыз. Салықтарыңызды төлеңіз. Шоттарыңызды төлеңіз: ипотека, көлік төлемі, кабельдік теледидар шоты, үй иелері қауымдастығының жарналары. Қарыз жинауды жалғастырыңыз — ақыр соңында, сіз көп жұмыс істейсіз және бұған лайықсыз.

Есейе беріңіз.

Жыл сайын екі апта демалыңыз, бірақ тек қожайындар рұқсат бергенде ғана. Соңғы және ең жақсы нәрселерді сатып алыңыз: Доктор Дренің шуды басатын құлаққаптары бар; P. Diddy-де мынау бар; Леди Гагада анау бар. Өзіңізді жетістікке жеткендей сезіну үшін ақша жұмсаңыз. Өзіңізді жақсы сезіну үшін ақша жұмсаңыз, кем дегенде дүйсенбі келгенше немесе дүйсенбіде төленуі керек шот келгенше. Түсіндіре алмайтын бостықты толтыру үшін ақша жұмсаңыз. Жұмыспен, ипотекамен, көлікпен, несие картасымен және болмысыңызбен тығырыққа тірелгендей сезініңіз. Шындықты көбірек алаңдаушылықпен емдей отырып, бостандықтың жоғалып бара жатқанын сезініңіз: көбірек тұтынушылық қарыз және көбірек ойдан шығарылған қашу жолдары.

Есейе беріңіз.

Биологиялық сағатыңыздың соғып тұрғанын естіңіз. Әлі жалғыз екеніңізге алаңдаңыз. Досыңызбен кездесіңіз. Әріптесіңізбен кездесіңіз. Онлайн танысуды бастаңыз: Tinder, Match, eHarmony. Жарыңызды табыңыз. Онымен үйленіңіз. Алты сағаттық үйлену тойына, төлеуге алты жыл кететін байлықты жұмсаңыз.

Жұмыс істеуді жалғастырыңыз. Жұмсауды жалғастырыңыз. Алаңдауды жалғастырыңыз. Жексенбі кешінен қорқуды жалғастырыңыз. Дүйсенбіден одан да бетер қорқыңыз. Жұмыстан шығу туралы армандаңыз. Әлемді аралау туралы армандаңыз. Қалаған уақытта ояну туралы армандаңыз. Ұлылық туралы армандаңыз, шоттарды төлеу мен қайталаудан гөрі мағыналырақ нәрсе туралы армандаңыз. Баяғыда өлген армандар туралы армандаңыз.

Есейе беріңіз.

Балалы болыңыз. Балаларыңызды тәрбиелеңіз. Жауапты болыңыз. Қарыз туралы түсінігіңізді өзгертіңіз. Зейнеткерлікке жоспарлауды бастаңыз. Қызғылт сары түсті терісі және көтерілген жағасы бар жиіркенішті радио жүргізушілерінің кеңесіне еріңіз. Тақырға отырған брокерлер ұсынған қаржылық кеңестерді қабылдаңыз. Бай емес адамдардан қалай бай болу керектігін үйреніңіз. Жалақыңыздың 10 пайызын жинаңыз, 401(k) жоспарын толтырыңыз, IRA және индекстік инвестициялық қорға үлес қосыңыз. Жинағанның бәрін қор нарығына салыңыз, 10 пайызға үміт артыңыз және дағдарыс болмауын тілеңіз.

Балаңыздың колледжіне ақша жинаңыз. Қаттырақ және ұзағырақ жұмыс істеңіз. Қарыздан құтылыңыз. Бюджет жасаңыз. Бюджетке еріңіз. Купондарды қиыңыз. Кино арналарын тоқтатыңыз. Кабельдік теледидар жазылымын тоқтатыңыз. Starbucks ішуді қойыңыз. Chipotle жеуді қойыңыз. Түскі асты өзіңізбен алып жүріңіз. Киноға баруды, брендтік заттарды сатып алуды, жалпы дүкен аралауды қойыңыз. Спорттық көліктер туралы армандауды қойыңыз, өйткені әрбір тиынды қастерлеп, Уолл-стритке тапсыру керек. Азыраққа қанағат етіңіз, ләззат алуды қойыңыз, өмір сүруді тоқтатыңыз және өле бастаңыз.

Есейе беріңіз.

Алпыс бес жасқа дейін зейнетке шыға алатыныңызға сеніңіз. Алпыс бес жасқа дейін тірі болатыныңызға сеніңіз. Уолл-стритке сеніңіз. Соңғы онжылдықтағы нөлдік пайыздық мөлшерлемелерге қарамастан, «күрделі пайыз» сізге жылына 10 пайыз береді деп сеніңіз. Экономикада әрқашан сіз үшін жұмыс бар екеніне сеніңіз. Үйіңіздің құны үнемі өсетініне сеніңіз. Негізгі бұқаралық ақпарат құралдарының объективтілігіне сеніңіз. Дәрі-дәрмек компанияларына сеніңіз. Жейтін тағамыңыздың пайдалы екеніне сеніңіз. USDA тағам пирамидасына, FDA-ға және оның фармацевтикалық басшылар кеңесіне сеніңіз. Семіздікке шалдыққан дәрігеріңізге сеніңіз. Үкімет өкілдеріне сеніңіз.

Қартая беріңіз.

Балаларыңыз жақсы колледжге түсуі үшін және сіз сияқты жақсы жұмысқа орналасып, сіз құтыла алмай жүрген «өлім шеруін» қайталауы үшін жақсы баға алуын талап етіңіз. Балаларыңызға «бос қиял» мен «шынайылықтың» айырмашылығын үйретіңіз.

Жұмыс істеуді жалғастырыңыз. Немқұрайлылықпен қартаюды жалғастырыңыз. Автопилотқа қойып, қайталаңыз және ең нашар серіктестерге: үміт пен уақытқа шынжырланған күйде шыдамдылықпен күтіңіз. Қор нарығы сіздің портфеліңізді өсірді деп үміттеніңіз. Инфляция портфеліңізді құртпады деп үміттеніңіз. Күрделі пайыз фискалдық жағымпаздар уәде еткен табысты береді деп үміттеніңіз. Ақшаңызды бос чек беретін саясаткерлер гиперинфляциямен жойып жібермеді деп үміттеніңіз. Әлеуметтік қамсыздандыру әлі де бар деп үміттеніңіз. Ешқашан болмаған және әрқашан армандаған бос уақытты сатып алу үшін жеткілікті ақша қалды деп үміттеніңіз.

Өкінішті сезініңіз. Армандар тізімі (bucket list) толы, ал уақыт банкіңіз бос дерлік. Портфеліңіз де дәл сондай бос күйде. Алпыс беске келіңіз. Үміт пен уақыт жылына уәде етілген 10 пайыздық табысты бермегені туралы жағымсыз шындыққа тап болыңыз. Зейнетке шығуды кейінге шегеріңіз. Әйеліңіздің зейнетке шығуын кейінге шегеріңіз. Көбірек жұмыс, көбірек үнемдеу және көбірек қарапайымдылық үшін кейінге шегеріңіз.

Өкінішке орай, уақытқа бәрібір. Сіз алты онжылдықты индекстік қорға сеніп тапсырғандықтан, сізге алаңсыз зейнеткерлік уәде етілгеніне уақыт қарамайды. Армандаған круизіңізге әлі жылдар бар екеніне уақыт қарамайды. Алпыс жыл жұмыс істегеніңізге, экономиканы нығайтуға байлық жұмсағаныңызға және патшаның төлеміне тең салық төлегеніңізге уақыт қарамайды. Уақыт не уәде етілгеніне және не орындалмағанына қарамайды.

Өйткені уақыт өлетін уақыт келді дейді...

Зейнеткерлікке дейін, армандар тізімін орындағанға дейін, өкінішті шешкенге дейін...

Қалыптасқан даналықпен жасалған...

Институционалдық идеологиямен таратылған...

Және соқыр сеніммен жұтылған...

Оян... өндіріліп жатқан өнім — сенсің.

Маған жолым болды.

Керемет өмір туралы армандарым ата-анамның ажырасуымен ерте өлді. Әкем ішімдік пен бойдақ өмірге кетіп қалды да, орта білімді анамды үш қымбат «озбырмен» қалдырды. Дәл сол кезде мен «нағыз өмір» туралы білдім: жаңа киім жоқ, жаңа фильмдер жоқ және Sizzler (мейрамханасы) жоқ. Азыраққа қанағат ету — өмірдің өзі болды. Міне, сол кезде мен өмірдің қарапайым болудан басқа ештеңе болмайтынын ойлап, берілдім. Ол кезде танымал «Lifestyles of the Rich and Famous» телебағдарламасы СЦЕНАРИЙ тақырыбын нығайтатын: ғажайып армандар байлар мен танымалдар — жұлдыздар, кәсіби спортшылар және рок жұлдыздары үшін ғана болатын. Мен ән айта алмайтынмын, ішім белімнен асып тұратын, Синатраның екінші нұсқасы емес едім. Жағдайлар дәнді өсірді, СЦЕНАРИЙ идеологиясы басталды.

Жасым нешеде екені есімде жоқ, бірақ спорттық көліктер мен он алты жасар қыздарға қарайтын жаста едім. Ішімдегі «дөңгелекті» одан ары үрлеу үшін балмұздақ дүкеніне бара жатқанда, сыртта тұрған Lamborghini Countach-ты — менің арман көлігімді көрдім. Мен таңғалып, сілейіп тұрып қалдым. Тәбетім ұмытылды. Ұялшақтығым жоғалды. Адреналин кернеп, жайлылық аймағыммен қоштасып, жас иесінен немен айналысатынын сұрадым.

Оның жауабы?

Ол кәсіпкер — нақтырақ айтсақ, өнертапқыш екенін айтты.

Сол сәтте, осы керемет машинаға қарап тұрып, бір нәрсе «сарт» ете түсті: мен армандардың тек спортшылар, рок жұлдыздары мен Голливуд актерлері үшін ғана емес, сонымен қатар кәсіпкерлер үшін де екенін түсіндім. Және ол армандар жас кезде орындалуы мүмкін екенін ұқтым.

Гүррс.

СЦЕНАРИЙГЕ вирустық қауіп туды. Бұл оқиға менің кәсіпкерлік ДНК-ма «бұзақы код» енгізді. Бұл жол жай ғана мансаптық таңдау емес, ғасырдың ең үлкен алаяқтықтарына қарсы сана мен қорғанысқа айналды.

Келесі жылдарда СЦЕНАРИЙ мені өзіне қоса алмаған кезде, мен осы дәнді өсірдім.

Жасөспірім кезімде көрші-қолаң арасында кәсіпкерлікпен айналыстым, бірақ сәтсіз болды (бұл туралы кейінірек). Мектепте және колледжде кәсіпкерлікті өз бетімше терең зерттедім — менің оқу орнымда ондай бағдарлама болған жоқ. Менің зерттеулерім шындықты растай берді: табысты кәсіпкерлер материалдық және рухани молшылықта өмір сүретін санаулы адамдардың қатарында болды. Есіңізде болсын, ол кезде бизнес стартаптар гараждағы жобалардан миллиард долларлық табыс туралы апталық есептермен дәріптелмейтін еді.

Колледжді бітірген кезде «қалай жақсы қызметкер болу керек» деген аралас білімнен шаршап, кәсіпкерлікке біржола бет бұрдым. Мен аптасына бес рет галстук тағып жүре алмайтынымды білдім. Өмір, бостандық және кәсіпкерлікке ұмтылу менің жұмысым емес, менің өмірім болады. Дегенмен, өткенге қарасам, менің алдымда не күтіп тұрғанына дайын болмаған екенмін: әр радиодан бір әнді айтатын әлем, мұнда дыбысты азайту болатты жалаң қолмен майыстырумен бірдей қиын. Әрі қарай жүріңіз, шындық сіздің үнсіздігіңіз болсын.

СЦЕНАРИЙДІҢ ең қуатты қаруы — оның тұспалданған әлеуметтік келісімшарты. Бұл — қарапайым өмір сүретін қарапайым адамдар беретін «қалыптасқан даналықпен» бекітілген әлеуметтік келісімшарт. Сіз әлеуметтік мандаттарды орындаған сайын, осы келісімшартты мақұлдайсыз.

Енді мен «қалыптасқан даналық» дегенде, рулеткада бүкіл айлығыңызды тігу немесе тоғыз маргаритадан кейін көлік айдау сияқты қарапайым ақылға сыймайтын нәрселерді айтып тұрған жоқпын. Жоқ, мен кез келген бірінші әлем мәдениетінде адамзат тәжірибесін алға сүйрейтін, күмән келтірілмеген әлеуметтік стандарттар мен болжамды догмалар туралы айтып отырмын. Мысал ретінде келесі тұжырымдарды алайық, олардың барлығы СЦЕНАРИЙЛІК доктринаны білдіреді:

Сіздің қорғанысыңыз — білім. Өмір, бостандық және кәсіпкерлікке ұмтылу — бұл шабуыл.

Төменде сценарийлік ОЖ-ның шифры шешілген нұсқасы берілген:

Бірақ мәселе туындайды. Ауыл сыртында ауыл басшыларының намысына тиетін және Жердің шар тәрізді екенін айтатын жас қайықшы тұрады. Оның бұл таңқаларлық мәлімдемесінің артында тағы бір мәлімдеме бар: ол мұхитта сәтті жүзіп, жақсырақ өмір салтын тапқанын айтады. Мұндай күпірлікті естіген және оның ауылдың экономикалық өркендеуіне қауіп төндіретінін білген басшылар (БАҚ-ты бақылайтындар) қайықшыны «жынды» деп қаралайтын жаңалықтар жариялайды. Басқалары оның хабарларын «жалған жаңалықтар» деп атайды. Осылайша, ауыл тұрғындары қайықшының сөзін елемейді және өз басшылары орнатқан мәдени жүйеге бағынышты болып қала береді, олар жақсы өмірдің шығысқа қарай қысқа ғана қашықтықта екенін білмейді.

Ол таратушылар:

Марапатқа ие болып, бірақ әр сабақты жек көргеннен кейін менде ішкі түйсік оянды: «Қап, мен мұнымен өмір бойы айналыса алмаймын, тіпті кәсіпкерліктегі сәтсіздік үшін «резервтік жоспар» ретінде де». Сондықтан мен қалып, кәсіпкерлікке көбірек сәйкес келетін басқа диплом алдым: маркетинг.

(2) Мен Subway-де түскі ас ішіп отырғанда, жанымыздан Lamborghini өтіп кетті, бұл көптеген адамдардың назарын аударып, әңгіме тудырды. Келесі үстелде баланың әкесінен Lamborghini-ді қалай алуға болатынын сұрағанын естідім. Әңгіме былай болды: «Ұлым, Lamborghini өте қымбат! Егер оны алғың келсе, мектепте жақсы оқып, жақсы колледжге түсіп, Microsoft сияқты жерде жақсы жұмысқа тұруың керек. Сен менің жасыма келгенде, оны алуға жағдайың жетеді. Міне, ұлым, табысты адамдар осылай жасайды».

Аудармасы? Сценарийден ауытқу — қабылданбайды. Сіз біз сияқты болуыңыз керек. Сіз «тоғыздан беске дейін» моделінің шеңберінен шықпауыңыз керек. Осы формуладан тыс бірдеңе айтсаңыз, жанжал басталады. Достарыңыздың азайғанын көресіз. Жақындарыңыздың сізге күмәнмен қарағанын, тіпті сізден бас тартқанын көресіз.

«Қысқасы, мен бизнес бастау үшін оқуды тастап кеттім. Қазір мен өз миссиямды орындау барысында шоттарды төлеу үшін ғана жұмыс іздеп жүрмін. Дегенмен, ата-анам менің идеяларыма сенбейді. Маған айқай-шу мен тергеу қиын емес, бірақ жағдай өзгерді. Ата-анама эмоциялық тұрғыдан ауыр тиіп жатыр. Анам депрессияда, ол маған шындыққа тура қарау керектігін айтады; әйтпесе, мен түкке тұрғысыз жеңіліс тапқан адам болып қаламын. Әкем: «Анаңа не істеп жатқаныңды қара; сен дипломыңды аяқтамағандықтан және ірі компанияға жұмысқа тұрмағандықтан, ол есеңгіреп қалды», — дейді. Енді мен осындай сұмдық арамтамақ ұлмын. Көптеген иммигрант отбасылар сияқты, бұл диплом алып, ірі корпорацияда тоғыздан беске дейін жұмыс істеу немесе жолы болмаған адам болу».

- Ер адам ала алатын ең жақсы нәрсені қалайсыз ба? Gillette сатып алыңыз. - Чемпиондардың таңғы асы ма? Wheaties жеңіз. - Қолыңнан келгеннің бәрін істегің келе ме? Армияға қосыл. - Кемелдікке талмай ұмтыласыз ба? Lexus сатып алыңыз.

Көрдіңіз бе, бұл алпыс бестен асқан адамдардың неліктен көпшілігі мультимиллионер екенін түсіндіреді.

#MicDrops (Микрофонды тастау)

ЖОҚ.

Меніңше, теория іс жүзінде нәтиже бермейтін сияқты.

Олардың жұмысы?

Сіздің фискалдық болашағыңызды «үміттену және дұға ету» құшағына — үш бақыланбайтын және болжап болмайтын нарыққа тарту: жұмыс нарығы, қор нарығы және жылжымайтын мүлік нарығы. Дұрыс, зейнетақыңызды Уолл-стритке, бір топ қол жетпес банкирлерге және үкімет деп аталатын мәңгілік баспа станогымен нығайтылған Понци схемасындағы Әлеуметтік қамсыздандыру жүйесіне байлап қойыңыз.

Өтінемін, ары өтіңіздер, мұнда көретін ештеңе жоқ.

~ Платон, философ

- Ешқандай сөз блоктамаған - Html tag қолданылмаған - Нұсқаулыққа сәйкес мазмұндар (авторлық құқық, жарнамалық сілтемелер және т. б. ) аударылмаған немесе өткізіп жіберілген.

Сонымен, міне, еркіндік пен біздікі деп ойлайтын нәрселер туралы ашық шындық.

~ Бенджамин Франклин, мемлекеттік қайраткер

~ Фридрих Ницше, философ

~ У. Х. Оден, ақын

Бастауға өте қуаныштымын!

Отыз күннен кейін мен жасаған барлық нәрсемді жариялаймын!

Қош бол, жұмыс! Сәлем, кәсіпкерлік!

Нағыз «бәрі бітті» (fuck this) оқиғасы ештеңеден қорықпайды.

Эпифаниялық (аян бергендей) FTE жұмысыңыздан айырылғанда дүние асты-үстіне түспейтінін түсінеді. Дегенмен, қаншама адамның өздері жек көретін жұмыста қала беретініне қарап, бұлай деп ойламас едіңіз. Түптеп келгенде, оларды қорқыныш билеп алған. Белгісіздіктен, қорланудан, сәтсіздіктен және өсекші достардан қорқу. Артта қалып қоюдан, ескі-құсқы көлік мінуден және соңғы трендтерсіз қалудан қорқу. «Полтергейст» фильміндегі сайқымазақтардан қорқу. Мұның бәрі негізсіз, асыра сілтелген және адамды толықтай әрекетсіз қалдыратын қорқыныштар.

Қандай қорқыныш сіздің іске кірісуіңізге кедергі келтірсе де, өзіңізден сұраңыз: «Ең жаманы не болуы мүмкін? » Егер ол орын алса, бұл сіздің әлеміңізді қирата ма? Бұл өміріңізге қауіп төндіре ме? Соқыр болып қаласыз ба немесе аяқ-қолыңыздан айырыласыз ба?

Негізсіз қорқыныштың астында салдар туралы негізсіз күтулер жатады. Бірнеше ай ата-анаңмен бірге тұру онша жаман емес. Wendy’s-те фритюрде жұмыс істеу — бұл өлім жазасы емес. «The Walking Dead» сериалының соңғы сериясын өткізіп алу — дүниенің соңы емес. Сіз аман қаласыз.

Менің армандарым №12 штаттық тас жолдың жиегінде тұрып қалған суық, желді күні қайта тірілді. Не болғанын түсіндіре алмаймын. Бәлкім, бұл суицидтік ойлар немесе түпсіз тереңге құлаудың трагедиясы шығар.

Мен кәсіпкерлікті жылдар бойы зерттегеніммен, менің «бәрі бітті» (fuck this) оқиғасы орын алғанға дейін армандаушыдан нақты іске көшкен адамға айналмадым. Нақты міндеттеме жай ғана қызығушылықты жұтып қойды. Менің жағдайымда қорқыныш сейіліп кетті. Ал ортаңқол жайлылық азапқа айналды. Менің шыдамым шегіне жетті.

Соңында, менің FTE-ім маған жеңілімпаз болып туылмағанымды, таңдаушы болып туылғанымды көруге көмектесті. Мен қандай таңдау жасасам, сондай адам болдым. Сол күні кешке мен өмірімдегі әрбір жағдайды — жұмысымды, қаржымды, ортамды, бизнестегі сәтсіздіктерімді — бәрі де жай ғана менің таңдауларыммен байланысты екенін мойындадым. Сол күннен бастап мен жауапкершілікті өз мойныма алдым. Мен қалай ойлайтыным және қалай таңдайтыным туралы ойлана бастадым.

Менің FTE-імнен бірнеше ай өткен соң, ешқандай қорқынышсыз Чикагоны тастап, елдің арғы шетіне, Аризона штатындағы Финикс қаласына көшіп кеттім. Мен жеңіл жүкпен жолға шықтым: небәрі 900 доллар, тот басқан Buick және бірнеше жеке заттарым. Мен кәсіпкерлік табысқа жетуге бел будым және бұл үшін бәрін жасауға дайын болдым.

Ал сол лимузин жүргізушісі жұмысы менің соңғы жұмысым болды.

Менің соңғы жалақым.

Менің соңғы бастығым.

Менің соңғы дүйсенбіден жұмаға дейінгі кестем.

Өткенге көз салсам, сананың оянуы және одан кейінгі терең «бәрі бітті» (fuck this) оқиғасы менің армандарымның математикалық мүмкін еместіктен терең ықтималдыққа айналған салтанатты күні болды. (Мен өзімнің алғашқы кәсіпкерлік күндерімді бірінші кітабым — «The Millionaire Fastlane»-де егжей-тегжейлі баяндаймын. )

Жақында менің көре алмаушыларымның бірі мені «арман сатумен» айналысады деп айыптады. Тоба, шатырда тұратын анонимді интернет-данышпандар неге соншалықты қырағы? «Арман сатуға» келетін болсақ — менің істеп жүргенім дәл осы.

Көрдіңіз бе, адамдардың көбі өз өмірін қара көлеңкелердің, яғни өлген армандарының шіріген өліктерінің қоршауында өткізеді. Ол көлеңкелер өмірдің ерте кезеңінде, әдетте мұғалімдеріңіз, ата-аналарыңыз немесе басқа біреу сізге «Бұл шындыққа жанаспайды» деп айтқаннан кейін пайда болады. Содан кейін жастық армандар баяу ертегілерге айналады: Powerball лотереясын ұтып алу, American Idol-да танымал болу немесе үстіңе ыстық кофе төгілгені үшін үлкен сот процесінде жеңіп шығу.

Неге бәрі соншалықты бақытсыз екенін білгіңіз келе ме?

Жауабы қарапайым: олар берілді.

«Ол арман сатып жүр» дейтін адамдардың өз ортаңқолдығынан (mediocrity) басқа ештеңеге қатысы жоқ. Бұл ашық карталармен покер ойнаған сияқты — ф flop-қа дейін қол өліп қойған, сондықтан тырысып қажеті не? Жоқ, жай ғана картаны таста. Сонымен қатар, сіздің өміріңіздің бәсі (big-blind) ортада тұрғанда, қалғандары ол үшін ойнап жатыр.

Иә, ортаңқолдықтың өлген армандарға толы орасан зор зираты серіктестікті жақсы көреді. Медиа компаниялар, казинолар және мемлекеттік лотерея кассалары да солай. Бұл ақымақтардың көрмейтіні — арманның соңынан еріп жүрудің өзі — арман. Бұл — процесс. Сәтсіздіктер, сынақтар мен қиындықтар. Бұл — арманға ұмтылу кезінде орын алатын өзін-өзі дамыту, өзін-өзі тану және өзін-өзі ашу. Арманды сату — арманды ояту дегенді білдіреді, ал ол тірі болғаннан кейін сіз де тірі боласыз.

Әлемдегі кейбір ұлы кәсіпкерлер, өнертапқыштар мен инноваторлар UNSCRIPTED арманымен өмір сүреді. Өз құмарлықтарын әлемге паш еткендердің бірнешеуі: Илон Маск, Лори Гренье, Билл Гейтс, Арнольд Шварценеггер және Сильвестр Сталлоне. Тарихтағы басқалары: Бенджамин Франклин, Генри Форд, Сэм Уолтон және Рэй Крок. Тіпті Иса Мәсіхті де UNSCRIPTED болған деп айтуға болады. Ортақ нәрсе — бұл адамдар өз заманының ережелерін бұзды. Олар СКРИПТ-ке (SCRIPT) жабысып қалмады немесе мәдени нормаларға бас имеді.

Дегенмен, танымал есімдер мен асқақ өмірбаяндар сізді қорқытпасын; UNSCRIPTED болу үшін діннің негізін қалаушы немесе планетадағы ең бай адам болу міндетті емес. Формула қолыңызда болған соң, UNSCRIPTED атақ-даңқсыз, әсіресе крестке шегеленусіз кез келген нәрсе болуы мүмкін. Сізге 20 миллион долларлық «А» сериялы қаржыландыруы бар стартап немесе ондаған миллиард адал жазылушысы бар Instagram аккаунты қажет емес.

Сізге қажет нәрсе — жақсырақ ықтималдықтар және шайқасқа шығу үшін жақсырақ жүйе. СКРИПТ-телген ОС (SCRIPTED OS) шайқастағы аю болса, бізде мүмкіндіктерімізді өзгерте алатын құпия қару бар: UNSCRIPTED Кәсіпкерлік Құрылымы. Келіңіздер, нәтижелерді өзгертетін өзгерісті жүзеге асыруға көшейік.

ҚАШУ... UNSCRIPTED КӘСІПКЕРЛІК ҚҰРЫЛЫМЫ

Кітаптың негізгі бөлігін құрайтын бұл бөлімнің мақсаты — сізге UNSCRIPTED өмірді жүзеге асыруға арналған кәсіпкерлік жоспарды беру, ішкі (менталды) және сыртқы (әрекеттер) процестерді егжей-тегжейлі баяндау.

~ Дж. К. Роулинг, жазушы

Келесі жеті жыл ішінде мен өзімнің «зейнеттегі» уақытымды ортаңқолдықтың, әрекетсіздіктің және кәсіпкерлік мастурбацияның індетін жоюға арнадым. Осы уақыт ішінде мен мыңдаған, мүмкін миллиондаған кәсіпкер болғысы келетіндердің келіп-кеткенін көрдім. Көбісі тоғыздан алтыға дейінгі жұмыстан бостандық алғанын қуана жариялайды да, жиырма төрт сағаттан кейін жоқ болып кетеді, әрине, өздерінің жайлы кеңселеріне, қызықты бейнеойындарына немесе TMZ-дің жұлдыздар туралы өсектеріне қайта оралады.

Басқалары жылдар бойы қалып, іспен айналысып жүргендей көрінеді. Өз елестеріне сенетіндер, олар бизнес, жаңа мотивациялық видео немесе соңғы IPO тарихы туралы былдырлайды.

Бірақ олар ештеңе істемейді.

Олар ілімді көреді, сенеді және түсінеді, бірақ онымен өмір сүрмейді. Үнемі «талдаудан туындаған параличке» (paralysis by analysis) тап болған бұл қаңғыбастар форумды есірткі сияқты тұтынады, ілгерілеу елесін жасап, кітап үстіне кітап оқиды, мотивациялық мемдерді бірінен соң бірін жариялайды, бірақ ештеңеге қол жеткізбейді.

Содан кейін әрекет етіп, өз сәтсіздіктерін құжаттайтын батыл жандар бар, олар қауымдастыққа үлкен сыйлық береді: біз олардың қателіктерінен сабақ алып, өз білімімізді тездетеміз. Мен апта сайын мыңдаған кәсіпкерлермен (және кәсіпкер болғысы келетіндермен) байланысатындықтан, олардың қалай ойлайтынын және ең бастысы, қалай ойламайтынын білемін. Табысқа жету үшін бұл маңызды, өйткені мұнда «аман қалғандардың қателігі» (survivor bias) үстемдік етеді. Тек табысты зерттеу онша пайдалы емес — біз сәтсіздіктерді зерттеуіміз керек. «Парадигманың ауысуына» қарамастан, адамдардың көбі әлі де адасып жүргендей сезінеді. Неден бастаймын? Не істеуім керек? Не үйренуім керек? Идеяларды қалай табамын? Мынау не? Анау не?

Сондықтан мен өзіме міндет қойдым: егер мен кәсіпкерлерге өмірде, бостандықта және кәсіпкерлікте табысқа жету үшін ерекше артықшылық беретін негізгі жоспарды құра алсам, ол қандай болар еді? Форумымда және СКРИПТ-телген әлемде көптеген жылдар өткізгеннен кейін, мен UNSCRIPTED болу және адамдар армандай алмайтын ғажайып өмірді құру үшін бес маңызды процесті анықтадым. Нәтижесінде UNSCRIPTED Кәсіпкерлік Құрылымы немесе (TUNEF) пайда болды.

UNSCRIPTED Кәсіпкерлік Құрылымын немесе (TUNEF) сурет түрінде, математикалық немесе хронологиялық түрде көрсетуге болады. Қайсысын қаласаңыз да, (TUNEF) — бұл ой мен әрекеттің бес фазалы прогрессиясы, олардың екеуі де макро және микро-процестер сериясында бірігеді.

Кәсіпкерлік бәсекелестік спорт түрі болғандықтан, бұл құрылым оған ие емес адамдардан артықшылық береді. UNSCRIPTED құрылымы айқын бейтарап — ол табысқа жетуге көмектеседі, бірақ сәтсіздік орындарын да анықтай алады. Соңғы жиырма бес жыл бойы мұқият бақылай отырып, мен жүздеген, мүмкін мыңдаған кәсіпкерлік табыстар мен сәтсіздіктердің ішкі механизмін (reverse engineered) зерттедім. Бұл құрылым олардың барлығына, соның ішінде менікіне де негіз болады. Егер сәтті кәсіпкерліктің ДНҚ-сы болса, ол микроскоппен қарағанда (TUNEF) сияқты көрінер еді. Және бұл табыстардың көбі трендтегі кәсіпкерлік журналдарда жарнамаланбайды.

Әйгілі психолог Абрахам Маслоудың айтуынша, өзін-өзі өзектендіру (self-actualization) — әрбір адам ұмтылуы тиіс мақсат. Википедия бойынша, өзін-өзі өзектендіру дегеніміз — «Өз шығармашылығын білдіру, рухани ағартушылыққа ұмтылу, білімге ұмтылу және қоғамға пайда әкелуге деген ниет». UNSCRIPTED құрылымы сізге өзіңіздің шынайы мақсатыңызды табуға көмектеседі, сізге СКРИПТ-телген қысымсыз еркіндік, таңдау және ақша береді. Шыны керек, бұл сіз қалаған кез келген нәрсе болуы мүмкін. Мен үшін бұл жазушылық болды. Сіз үшін бұл саясат, филантропия немесе жалғасатын кәсіпкерлік болуы мүмкін. UNSCRIPTED Кәсіпкерлік Құрылымы мына 3D диаграмма арқылы анықталады:

Нәтиже: UNSCRIPTION (СКРИПТ-тен шығу)

Құрылымның берілу стиліне қарамастан, UNSCRIPTED жағдайы барлық бес фигура — екі үшбұрыш пен үш шеңбер — ортада қиылысып, өзін-өзі өзектендіретін UNSCRIPTED-ке қарай көтерілгенде орын алады. Осы бес нүктелі пента-қиылысқа жету бейнелі түрде кәсіпкерліктің G-нүктесі болып табылады — бұл өмір өзгеретін жер. Бұл жерде жексенбінің кеші енді жексенбінің кеші сияқты сезілмейді. Бұл жерде сіз оянғанда бір күндік жалақыны тауып қойған боласыз. Бұл жерде сіз басыңыздан ұрып: «Неге мен мұны жиырма жыл бұрын істемедім? » деп сұрайсыз.

Шындық мынада, UNSCRIPTED арманы зейнетке шыққан немесе банкте миллиондарыңыз болған күні ЕМЕС, кәсіпкерлік G-нүктесіне жеткен күні — СКРИПТ шегініп, сіз жай ғана өмір сүрмей, шын мәнінде тыныстаған күні басталады.

UNSCRIPTED Кәсіпкерлік Құрылымын жалаңаштасаңыз, оны орындау үшін негізгі екі процесті табасыз: микро және макро-процестер. Жалпы алғанда, процесс — бұл нәтижеге әкелетін әрекеттер сериясы. Мысалы, жарылған дөңгелекті ауыстыру — бұл процесс. Бұл кітапты қолыңызға алу — тағы бір процесс.

Микро және макро-процестер құрылымның қаңқасын құрайды және UNSCRIPTED-тің туған жері — кәсіпкерлік G-нүктесін майлайды.

Өкінішке орай, сіздің миыңыз және оның көптеген микро-процестері СКРИПТ арқылы бағдарламаланған. Жоюды қажет ететін инфекция сияқты, СКРИПТ сіздің өмір сүру ережелеріңізді жазып, автономды мінез-құлық пен автоматты ойлаудың менталды архитектурасын қамтамасыз етті. Нәтижесінде біз ата-анамыздан немесе ата-бабаларымыздан қалған ескі сенімдерді олардың астарындағы себептер туралы ойланбастан қайталай береміз. Олар біріккеннен кейін, өмірді инженериялайтын өтіріктердің ұзын тізімі қалады. Оған өтіріктерді оқшаулайтын дәлелденген психологиялық қателіктерді — когнитивті бейімділіктерді қосыңыз, сонда міне — дәстүрлі даналықпен жасалған дәстүрлі өмір.

Өзін-өзі жетілдіру саласындағы ең үлкен қателіктердің бірі — «күміс оқ» туралы түсінік, яғни қатесіз, ақымақтар үшін де тиімді және сәтсіздікке ұшыратпайтын қасиетті макро-оқиға немесе «сол бір құпия». Менің кітаптарыма жазылған жаман пікірлерді қарап шықсаңыз, күміс оқ синдромына шалдыққандардың түрлі жауаптарын оқисыз.

Аудармасы? Мен ең басты макро-оқиғаны: күміс оқты жеткізе алмадым. Нақтырақ айтсақ, бұл адасқан жандар жылдам табысқа жеткізетін бір ғана қасиетті макро-оқиғаны іздеп жүр. Айқын жол және тәуекелсіз соқпақ. Тек қарындаштарыңыз болса жеткілікті болатын «нөмірлер бойынша бояу» жоспары.

Мұндай макро-процесс өмірде жоқ және ешқашан болмайды.

Арада қырық жылға жуық уақыт өтсе де, мен әлі күнге дейін үшінші сыныптағы «көрсет және айт» (show-and-tell) сабағын ұмытпаймын. Қатты толқып, сыныптың алдына шауып шықтым. Қолымда үлкен дөңгелектері мен артында сүйкімді туы бар қашықтан басқарылатын құмда жүретін көлік (dune buggy) болды. Мен өз таныстырылымымды осы керемет ойыншықты маған Аяз ата сыйлады деп сеніммен айтудан бастадым.

Әттең.

Үлкен қателік.

Сынып іші күлкіден жарылды. Бірнеше секундтың ішінде менің күдігім расталды: Аяз ата шын мәнінде жоқ екен. Үшінші сыныптың қалған бөлігі онша жақсы өтпеді деп айта салайын.

Болашақ кәсіпкерлермен сөйлескенде, көбінің өз миының күшін елемейтіні байқалады. Мысалы, мен сенімдер туралы айтқанда: көптеген оқырмандардың бұл бөлімді аттап өтетініне кепілдік бере аламын. «Е, бұл маңызды емес — жай ғана маған ақшаны қалай табу керектігін айтшы; маған нақты қадамдарды бер».

Шындығында, сіздің миыңыз — кейінірек болатын кез келген іс-әрекетке қарағанда, табыс үшін негізгі шайқас алаңы. Егер сіздің миыңыз нәтижелерге әсер етпесе, неге ғылыми әдіс плацебоны қажет етеді? Сіздің санаңыз психологиялық әсер береді — бұл әсер соншалықты күшті, оны ғылыми түрде ескеру қажет.

Сенімнің психологиялық әсері шындыққа немесе тиімді әрекетке сәйкес келмейді. Қате сенім де шын сенім сияқты күшті. Алайда, одан кейінгі болатын нәрселерде айырмашылық бар. Шынайы сенімге негізделген жауап — бұл іс жүзінде қолдануға болатын білім. Қате сенімнен туындаған жауап қателік, елес немесе әрекетсіздік ретінде көрінеді. Әрине, мен 335 фунтты көтере алатыныма сеніп, оны көтере алар едім, бірақ ақырында менің буындарым шындықты ашып берер еді. Сенімдерімізді шындық немесе жалған деп ашу біздің іс-әрекеттеріміздің іс жүзіндегі білімге ме, әлде қате қабылданған елеске негізделгенін түсіндіреді.

Керісінше, іссапардан ерте оралып, оны бассейн тазалаушы Рикардомен жалаңаш ұстап алсаңыз, сіз күмәнді сенімнен іс-әрекетке көшетін білімге өтесіз: Ол опасыздық жасап жатыр. Дәлел сенімнің бірден өзгеруіне және одан кейінгі іс-әрекетке әкеледі. Ескі сенім: Менің әйелім сенімді. Жаңа сенім: Әйеліме сенуге болмайды. Іс-әрекет: Мен ажырасқым келеді; мен көшіп кетемін; Рикардо, менің жұдырығыммен таныс бол.

Расталған сенімдер шындықты ашады, ал шындық — шешім қабылдаудың ең жақсы негізі. Екінші жағынан, жалған сенімдер керісінше әсер етеді: олар әрекетсіздікке немесе қате әрекетке әкеледі. Өзін-өзі дамыту ортасында мұндай өтіріктерді «шектеуші сенімдер» деп атайды. Психиатриялық диагностикалық критерийлер бойынша олар соншалықты жұмсақ емес — оларды «елестер» (delusions) деп атайды.

Көріп тұрғаныңыздай, елес сенімдер қате әрекеттерге себеп болады. Бірақ олардың зардаптары мұнымен бітпейді. Елес сенімдер сонымен қатар қате әрекетсіздікке де себеп болады. Мысалы, егер сіз «кәсіпкерлік — бұл тәуекел» деп сенсеңіз, бизнес бастаудан қашасыз. Егер сіз әйел болсаңыз және «ауыр көтеру сізді ірі етеді» деп сенсеңіз, ауыр көтеруден қашасыз. Егер сіз Жер жазық деп сенсеңіз, Carnival круизінен қашасыз. Шындығында, ешкім ешқашан Carnival круизіне бармауы керек, бірақ бұл басқа әңгіме. Мәселе мынада: елес сенімдер қате әрекетке де, әрекетсіздікке де себеп болып, жағымсыз салдарлардың үлкен бір боранын тудырады. Және кешіріңіз, өмір кітап емес болғандықтан, бетті аудара салу мүмкін емес — сіз салдардың азабын тартасыз.

Қытайдың «үш адам жолбарысты жасайды» деген мақалы біздің дәл емес, абсурд немесе маңызсыз ақпаратты, егер оны жеткілікті адам қайталаса, қабылдау қабілетімізге нұсқайды. Шын мәнінде, топ сізге қалай ойлау (және өмір сүру) керектігін айтады, ал сыни ойлау шетке ысырылады.

Өміріңіздің қазіргі жағдайына үңіліп, өзіңізден сұраңыз: сізді осы жерге «үш адам» әкелді ме? «Үш адам» сіздің өміріңізді қарызға батырды ма? «Үш адам» сізге жұмыс тауып бере алмайтын өнер тарихы дипломын сыйлады ма? «Үш адам» сізден жеке егемендігіңіздің бес күнін екі күнге айырбастауды сұрады ма? Сіз көпшілік қабылдаған конвенцияларға берілдіңіз бе, енді: «Қап, бар болғаны осы ма? » деп таңғалып отырсыз ба?

Тағы да айтамын, консенсус қателігі «үш адамды» айқындайды. Жалпыға ортақ идеялар қайталанып, көпшілік сонымен өмір сүргенде, олар сирек күмән тудырады. Кімде-кім шынымен тоқтап: «БІЗ НЕГЕ бұлай ойлаймыз және неге бұлай істейміз? » деп сұрады ма? Дәстүр ме? Мұғалімдеріміз солай айтқандықтан ба? Facebook-те бұл тренд болған жаңалық болғандықтан ба?

НЕГЕ біз балаларымызды өзіміз өткен, бірақ сәтсіздікке ұшыраған сол жолмен жүруге үйретіп жатырмыз?

НЕГЕ адамдар ақша табудың жалғыз жолы уақытты ақшаға айырбастау деп ойлайды?

НЕГЕ ата-аналар балаларын болашақта болмауы мүмкін жұмыс орындары туралы уәде үшін қарызға батуға мәжбүрлейді?

НЕГЕ жұптар қарым-қатынасының сапасына емес, жасына қарап үйленуге асығады?

НЕГЕ республикашылдар шектеусіз капитализм қоршаған ортаға ешқандай әсер етпейді деп сенеді?

НЕГЕ демократтар табысты прогрессивті түрде жазалау керек және бұл қандай да бір жолмен жақсы төленетін жұмыс орындарына айналады деп сенеді? Неге олар мемлекеттік бюрократтар ізгі және жанқияр, ал олар реттейтін азаматтар олай емес деп сенеді?

НЕГЕ сіздің миыңызды саяси партия, шіркеу, жаңалықтар арнасы, блог, радиостанция, Facebook тобы немесе баяғыда өлген басқыншылар аударған кітаптар жаулап алды?

Ойлауды басқаларға тапсыруға дайындығымыздың артында біздің сенімдеріміз тұр.

Сенімдер — бұл жай ғана біз шындық деп санайтын тұжырымдар, идеялар мен ойлар. Сіздің сеніміңіз қандай болса да, дәл солай сенетін ұқсас топ табылады. 11 қыркүйек — үкіметтің қастандығы ма? Сіздің тобыңыз бар. Арамызда жатпланеталықтар өмір сүріп жатыр ма? Сіздің тобыңыз бар. Біз өз сенімдерімізге күмән келтіруге және зерттеуге ерікті болсақ та, мұны істейтіндер аз. Оның орнына біз оларды ұжымдық «топтық ойлау» (groupthink) арқылы бекітуге тырысамыз. Нәтижесінде олар сыннан құтылып, жылдан жылға сол баяғы нәтижелерді беріп, сақталып қала береді. Көп жағдайда бұл сенімдер біздің түпнұсқа ойларымыз емес, «тұқым себушілер» (seeders) еккен немесе біз өзімізді теңестіретін топтардан алған көшірме доктриналар. Басқа жағдайларда олар ата-бабадан қалған ұрпақтар арасындағы байланыс.

«Жұмыс тап, балам! »

Ата-аналық тәрбиеден бөлек, топтық сенімдер әдеттегі «тұқым себушілерден» де келеді: беделді тұлғалар және саяси партиялар мен қоғамдық ұйымдар сияқты қауымдастықтар. Егер сіздің сүйікті актеріңіз белгілі бір саясаткерді қолдаса немесе дельфиндерді құтқару үшін игі жорыққа шықса, сіз де сондай сенімді қабылдауыңыз мүмкін. Егер сіз республикашыл болсаңыз, Джим мен Джо заңды түрде үйленсе, бұл құдайға күпірлік болып көрінеді. Егер сіз демократ болсаңыз, корпоративті салықты төмендету туралы ұсыныс Exxon Mobil-дің қалтаңызды қаққанындай сезіледі.

Және сенімдерді мәжбүрлеп қабылдаттыратын ең жаман миды бақылайтын тұқым себуші бар: ол — медиа.

Селективті цензура және тақырыптар арқылы медиа сізге не ойлау керектігін, қашан, қайда және қаншалықты ойлау керектігін айтады. Калифорниядағы қылмыстық топтарға қару сатқан қару-жараққа қарсы штат сенаторы ма? Шынайы оқиға, бірақ, е-е, маңызды емес — оған алты секунд беріңіз. Майли Сайрустың тілі мен оның леотарды ма? Оған бес минут және басты жаңалық ретінде уақыт бөлейік.

Өкінішке орай, олардың шағымдарына тереңірек үңілгеннен кейін, менің ойымша, бұл нәжіске толған саябақтағы социализм оргиясынан, жалқаулардың, жұмысқа орналаса алмайтындардың және интеллектуалды деңгейі төмен жандардың мүсіркеу кешінен басқа ештеңе емес еді. Әрине, олардың мәселелері экономикалық теңсіздік туралы емес, байлықты қайта бөлу және ештеңе істемей бірдеңе алу туралы болды. «Мен орта ғасыр әдебиеті бойынша дәреже алдым! Оқуды бітіргеннен кейін маған 250 000 доллар жалақы тиесілі емес пе? »

Ащы шындық мынада: біздің сенімдеріміз жылдар бойы бізге тиесілі емес қылқаламмен боялып, лакталған. Қайта-қайта боялған көне орындық сияқты, жаңа қабат жағу үшін ескі қабаттарды аршу бір қолда кітап, екінші қолда Мерло шарабымен оңай бола салатын шаруа емес.

Бұл таңқаларлық емес. Аралар балға қалай құмар болса, әлем де жеңіл жолға солай шөлдейді. Қайда қарасаң да, Базз Лайтер, барлық жерде жеңіл жолдар, жеңіл жолдар, жеңіл жолдар уәде етіледі. Анау гуру, анау дәрі-дәрмек компаниясы, анау қаржылық жоспарлаушы, анау пластикалық хирург, анау фитнес-жаттықтырушы — бәрі сізді миллионер қылатын, мойныңыздағы әжімді кетіретін, босанғаннан кейінгі артық салмақтан арылтатын және төсекте лезде Казановаға айналдыратын «құпия жеңіл жол» бар деп мәлімдейді. Тек ақшаңызды беріңіз, сонда құпия сіздікі болады.

Шындығында, бұл кітапты оқып отырған көптеген адамдар жеңіл жол іздеп отыр. Күміс табақта жатқан ешқандай жеңіл жолдың жоқ екенін, оның орнына ауыр жұмыс пен ұйқысыз түндер қажет екенін білгеннен кейін, олар өздерінің он жеті оқырманына бұл кітаптың түкке тұрғысыз екенін жазып твит қалдырады. «Ойбай-ау, Эм-Джей маған жеңіл батырманы бермеді! »

— Ммм, қазір салқын Pepsi ішсем ғой... бірақ ішпеуім керек.

— Анау Cheetos мені шақырып тұр... бірақ мен балдыркөк жеуім керек.

Екі жағдайда да сіз қателесесіз.

Джоштың марапаттары шынымен де таңғалдырады. Дегенмен, Джоштың жекпе-жек өнерін жиырма бір жасына дейін оқымағаны одан да таңғаларлық. Оған дейін Вайцкин мырза спортшыдан гөрі «оқымысты» (geek) болды. Ол «Бобби Фишерді іздеу» (Finding Bobby Fischer) атты Голливуд фильмінің негізі болған оқиғаның кейіпкері еді, өйткені ол қатарынан шахмат чемпионаттарын жеңіп алған жалғыз адам болды: Ұлттық бастауыш, негізгі мектеп, орта мектеп, жоғары мектеп, АҚШ кадеттері және АҚШ жасөспірімдер арасындағы жабық чемпионаттар.

Бала кезінде Джошқа «вундеркинд» деген айдар тағылды және онымен келісуге болады. Алайда, Джоштың айтуынша, оның өміріндегі ең жақсы жағдай — алғашқы ұлттық шахмат чемпионатында жеңіліп қалғаны. Бұл жеңіліс оған «Сен ерекшесің» және «Сен вундеркиндсің» деген сияқты бекітілген айдарлардың психологиялық тұзақтары туралы үйретті. Мұндай айдарлар жалған әсер қалдыратыны сонша, адам ауыр жұмыс істеуді міндетті емес деп санай бастайды.

Ол айтқандай: «Мен өз өлімімді (Mortality) сезіндім», және осы серпілістен кейін ол келесі сегіз жыл бойы мектеп шахмат сахнасында үстемдік етті.

Тәжірибенің келесі кезеңінде балаларға таңдауы бойынша тағы бір тест тапсыруға мүмкіндік берілді: бірі — оңай, екіншісі — күрделі деп сипатталды. Олардың таңдауы алдыңғы алған мақтауларына тікелей байланысты болды. Интеллектісі мақталған балалардың 67 пайызы оңай тесті таңдаса, күш-жігері мақталғандардың 92 пайызы күрделісін таңдады.

Бұл нәтижелер соншалықты маңызды болғандықтан, тәжірибе тағы алты рет қайталанып, әр жолы бірдей нәтиже берді. Сонымен қатар, «қатысқаны үшін» кубок алатын және «сен ерекшесің» деген мақтау еститін оқушылар кейін оқуда да, өмірде де жақсы нәтиже көрсетпейді. Олардың қиындықтарға реакциясы да көңіл көншітпейді. Олар оқудың орнына алдап (шпаргалка қолдану) кетуді жөн көреді. Сәтсіздікке ұшырағаннан кейін, олар тек өздерін жақсы сезіну үшін өздерінен де нашар жасаған біреуге қарайды. Көптеген зерттеулерде олардың қиындықтан қашатыны байқалады.

«Менің достарымның бәрі мені оңай жеңетін еді. Сондықтан бұл қосымшаның немесе мүмкіндіктерді теңестіретін кез келген нәрсенің болғаны мені өте бақытты етеді. »

Қалай болғанда да, ақшаның жоқтығы күш-жігердің жетіспеушілігінен болған жоқ. Менің ынтам зор еді. Мен талпынысқа толы және бір нәрсеге берілген едім.

Мәңгілік жоқшылығымның астарында «ақша алаяқтығы» жұмыс істеп тұрды — бұл 99 пайыздың ойлау жүйесі, мұнда ақша қол жетпес және жұмбақ ұғым ретінде қарастырылады, оны біреуден аулау, манипуляциялау, алдап-сулап алу, заңмен тартып алу немесе жұлып алу керек деп есептеледі. Ақша қуу — бұл таяққа байланған сәбіздің соңынан жүгірген есекке мінген шошқаның әрекеті сияқты: ақша — сәбіз; СЦЕНАРИЙ (SCRIPT) — шошқа; ал есек — сенсің.

Біздің когнитивті кедергілерімізді алып тастасақ, ақша шын мәнінде нені білдіреді? Егер сен «өндіріс» десең, қателесесің. Бартерді жеңілдететін құрал ма? Жоқ, бірақ жақындадың. Құндылық па? Тағы да қате, бірақ қазір дұрыс бағыттасың.

Дегенмен, дәл осы жерде бәрі түсініксіз бола бастайды.

Келесі аптада мен кристалл тасты геологқа тексертемін. Ол маған бұл алмаз екенін айтып, оны 4 миллион долларға бағалайды. Мен саған қоңырау шалып, риза кейіпте кекесінмен рақмет айтамын. «Алаяқ» өзі алданып қалды.

Өкінішке орай, біздің оқиғада көрсетілгендей, қабылданған құндылықтың бір шарты бар: нақты құндылық пен оны жеткізу кейде сәйкес келмейді. Бұл өте маңызды айырмашылық. Ақшаның жылдамдығы нақты құндылыққа емес, тек қабылданған құндылыққа негізделген. Сен маған алтын мүсініңді сатқанда, біз 50 000 долларлық қабылданған құндылыққа келістік. Дегенмен, нақты құндылық 1 000 доллардан 4 миллион долларға дейін өзгерді.

Егер сені жылына 50 мың доллар төлейтін жұмыстан шығарса, жұмыс берушің сенің нақты құндылығың қабылданған құндылыққа, яғни жалақыңа сәйкес келмейді деп шешті. Әлемдік транзакциялардың көбі қабылданған және нақты құндылық бір-біріне жақын келетін әділ айырбас болғанымен, кейде олай болмайды.

Ақша қуу идеалы, өкінішке орай (және жиіркенішті түрде), кәсіпкерлік субмәдениетте кең таралған. Көптеген ұмтылушы кәсіпкерлерден неліктен кәсіпкерлікпен айналысатынын сұрасаң, ақша, пассивті табыс немесе әлем бойынша саяхаттау туралы естисің. Мен бұған күніне бірнеше рет куә боламын.

Егер мақсатың он миллион доллар болса, жаңа мақсат — он миллион құндылық-ваучері. Және сол он миллион құндылық-ваучерін алу ақшаның шынайы табиғатына тіке қарауды талап етеді. Құнды бол. Қалаулы бол. Сұранысқа ие бол.

Сонымен... Менің осы тасжүрек тұжырымым туралы не ойлайсың?

Кедейлік алаяқтығы — бұл «біреу бай болғандықтан, сен кедейсің» деген нөлдік сомалы (zero-sum) сенім. Және, әрине, егер сен бай болсаң, сен өзімшілсің. Бұл ассоциациялар біздің үлкен буфеттегі адам мен Африкадағы аш баланың арасында тікелей байланыс бар деген сияқты ақылға сыйымсыз. Кедейлік алаяқтығының астарында ақша алаяқтығынан туындайтын теріс сенім жатыр: қабылданған құндылық пен нақты құндылық сәйкес келмегенде, «жауыздың хикаясы» (villain narrative) пайда болады.

Жауыздың хикаясында ақшаның құндылыққа қатысы жойылып, оның өзара тиімділігі ұрланады. Ақша енді ерікті келісім емес, мәжбүрлі күштеу болып көрінеді. Бұл салық салуға ұқсайды ма? Немесе медициналық сақтандыруды сатып алуға мәжбүрлеуге ме? Occupy Wall Street-тегі «интеллектуалды дарынды» наразылық білдірушілерді тыңдасаң, жауыз хикаясының бір нұсқасын естисің.

Сол сияқты, жиырмасыншы ғасырдың соңында арам пиғылды брокерлер «бойлер бөлмелерін» (boiler rooms) құрып, аңғал инвесторларға түкке тұрғысыз акцияларды сатуы үйреншікті жағдай еді. Көптеген брокерлер байып кетті, өйткені олар қабылданған құндылықты керемет сата білді. Бұл дарынды сатушылар фермерлерге жылқының тезегін де сатып жіберетін, олардың көбі бай, танымал, тіпті табынушылық нысанына айналды — және өкінішке орай, айыпталды.

«БРО-Маркетинг» (BRO-Marketing) — мен ойлап тапқан термин, ол интернет-маркетингтегі алаяқтықты сипаттайды. Түкке тұрғысыз акцияларды сататын бойлерлік операциялардың («БРО») орнына, қазір бізде түкке тұрғысыз PDF файлдарын, маркетингтік құпияларды және 997 долларға пакеттелген басқа да дүниелерді сататын бойлер бөлмелері (немесе жертөлелер) бар. БРО-маркетинг өте ауқымды — ол кәсіпкерлікті бүлдірді.

Қай жерде болсаңыз да, дәл қазір айналаңызға қараңыз.

Мен Starbucks-та отырмын. Тартылған кофенің хош иісі ауаны толтырып тұр, ал фондық режимде мерекелік ән ойналуда. Сыртта температура шамамен елу градус (Фаренгейт), бұл Аризона стандарттары бойынша абсолютті нөлмен тең. Іште мен алты жылдық ноутбугімде жазып отырып, мокко латте ішіп отырғанда, жайлы жетпіс бес градус. Жанымда жатқан iPhone-ым сағаттың 15:43 екенін көрсетеді, демек спорт залына бармас бұрын бұл тарауды аяқтауға он жеті минутымым қалды. Оның орнына мен өзім белгілеген мерзімді елемей, жазуымды тоқтата тұрамын.

Толық жайлылық пен қолайлылықта айналама қарап отырып, мен тек Құдайға, ғаламға немесе осы шоуды басқарып отырған басқа біреуге ғана емес, бай адамдарға деген ризашылық пен кішіпейілділікке бөленемін.

Менің әлі де таңқаларлықтай жұмыс істейтін ескі ноутбугім... Билл Гейтс және Microsoft-тағы миллионерлердің үлкен тобы.

Менің жазу платформам, Scrivener... Кит Буркхолдер.

Google-дағы менің зерттеулерім... Сергей Брин, Ларри Пейдж және бай адамдардың тағы бір тобы.

Менің iPhone-ым, ол менің істерімді ұйымдастырып, кестемді сақтайды... Стив Джобс және басқа да көптеген бай адамдар.

Менің Facebook жаңалықтар таспам... Марк Цукерберг және басқа да көптеген бай адамдар.

Менің дәмді кофем және жайлы жазу орным... Говард Шульц және Starbucks-тың алғашқы негізін қалаушылар: Джерри Болдуин, Зев Сигл және Гордон Боукер.

Кофе тартқыштарды, шамдарды және жайлылық беретін жылуды қуаттандыратын электр энергиясы... Томас Эдисон, Джордж Вестингауз, Никола Тесла (ол кедей болып өлсе де).

Айналамдағы тамаша нәрселерді көруге мүмкіндік беретін прогрессивті көзілдірігім... Бенджамин Франклин, одан кейін Оуэн Эйвс пен Карл Цейсс.

Менің төзімді, ыңғайлы джинсым... Леви Страусс.

Lifetime Fitness-тегі алдағы жаттығуым... Бахрам Акради.

Жаттығуға баратын он бес минуттық жолым, ол жаяу екі сағатты, ал велосипедпен жиырма минутты алар еді... Джордж Селден (патент), оны жаппай қолданысқа енгізген Фордтар отбасы.

Фонда ойнап тұрған мерекелік музыкамен рухтанған құлағым... Джош Гробан.

Бір кездері бір тілегі бар қарт өмір сүріпті. Ол өлмес бұрын жұмақ пен тозақтың айырмашылығын көруге мүмкіндік беруін сұрап Құдайға жалбарынады. Бір күні түнде қарттың төсегінің жанында періште пайда болып, оның тілегін орындайды. Періште адамның көзін байлап: «Алдымен сен тозақты көресің», — дейді.

Шал бір сәтке салмақсыздықты сезінеді, содан кейін періште оның көзін шешеді. Қарт алтынмен апталған үлкен, дөңгелек үстелдерге толған шексіз асханада тұрғанын көреді. Әр үстел ең дәмді тағамдарға толы: жемістер, көкөністер, нандар, ірімшіктер, еттер, десерттер — сіз елестете алатынның бәрі сол жерде және керемет дайындалған. Хош иіс мұрнын жарып, қарттың сілекейі ағады.

Алайда, қарт ас ішетін үстел басында отырғандардың бәрі ауру, жүзі солғын, реніштен қажыған адамдар екенін байқайды. Әрбір тамақтанушының қолында ұзын қасық бар. Бұл қасықтардың ұзындығы үш футтан (шамамен 1 метр) асатын болуы керек. Тозаққа үкім етілген адамдар қасықтарымен қалаған кез келген дәмді тағамға қол жеткізе алғанымен, тамақты ауыздарына сала алмайды. Тозақ тұрғындары үнемі азап шегуде, аш және бірнеше дюйм жерде тұрған тағамның дәмін татуға зар. Көңілі қалған қарт: «Өтінемін, тоқтат — мені жұмаққа апар! » — деп айғайлайды.

Содан кейін адамның көзі қайтадан байланады. «Енді сен жұмақты көресің», — дейді періште. Таныс салмақсыздықтан кейін көз байлауы шешіледі. Қарт таң қалады. Ол ешқайда кетпегендей көрінеді. Ол тағы да дәл сондай аспаздық салтанатпен толтырылған дөңгелек үстелдері бар үлкен асханада болды. Тозақтағыдай, бұл адамдардың да өздерін тамақтандыруға кедергі болатын ұзын қасықтары бар екенін көрді.

Өзімшілдігімізді қалай басқаратынымыз біздің бизнесімізді құндылықты ұрлаудың сұр аймағында немесе құндылық берудің ашық аспанында жүргізетінімізді анықтайды.

Сіздің ақшамен қарым-қатынасыңыз үш ақшалай сәйкестіктің бірімен анықталады: 1) ақша қуу, 2) құндылықты алдау немесе 3) құндылыққа кепілдік беру. Оның қайсысы сізге тән?

Шындығында, мен бұл таңқаларлық «сәттілік» феноменін жиырма жылдан астам уақыт бойы бастан кешіріп келемін.

Сәттілікті көлегейлеген бұлтты сейілту үшін мына экспериментті жасап көріңіз. Және адал болыңыз.

Тиын тастаңыз. Жеңімпаз күлкі мен арқасынан қағуға ие болады. Дайынсыз ба?

(((((((((((( ТИЫН ТАСТАУ ))))))))))))

Бұл — «бүркіт» (tails).

Сіз дұрыс таптыңыз ба? Егер солай болса, бір сәт кідіріп, дәл болжамыңыз туралы ойланыңыз. Енді өзіңізді «сәтті» деп атар ма едіңіз? Ал егер қателессеңіз, өзіңізді кенеттен жолы болмайтын адам ретінде сезінесіз бе? Мүмкін, екеуі де емес, өйткені сіз ықтималдықты білесіз: тиын тастау — жеңу немесе жеңілудің елу де елу мүмкіндігі.

Енді бағытты өзгертейік.

Егер тиынды дұрыс табу 10 миллион доллар ұтып алуды білдірсе ше? Кенеттен нәтиже тек оның маңыздылығына байланысты «сәттілік» болып саналуы мүмкін. Дегенмен, тиын тастау мүмкіндігі немесе математика ешқашан өзгермейді. Не өзгереді? Сіздің қабылдауыңыз. Бұл — ықтималдықтың таза мәні. Өмірдегі хаос нәтижелерге айналғанда, ықтималдық бұлдырап, ырымшыл түсіндірмелер алға шыға бастайды.

Бұдан да әріге барайық.

Егер сізде он миллион ұтып алу үшін тиынды дұрыс табуға ОН мүмкіндік болса ше? Сіз тиын тастауды жалғастырар ма едіңіз? Әлде тоқтап, «Е, менің жай ғана жолым болмайды» деп ақталар ма едіңіз? Көрдіңіз бе, ықтималдықты жылжыту — бұл әрекет ету. Бір рет тиын тастағанда «сүр» шығу ықтималдығы 50 пайыз, бірақ он рет тастау ықтималдықты 99,4 пайызға дейін жылжытады. Бұл дегеніміз, сіз жазған тамаша блог мақаласымен ешкім бөліспесе немесе пікір қалдырмаса, ойын аяқталды деген сөз емес. Сіздің өнертабысыңыз қаржыландырылмаса немесе Facebook жарнамасына жұмсалған 2 мың доллар ештеңе сатпаса, бұл өзіңізге көр қазу керек дегенді білдірмейді. Тиынды лақтыруды жалғастыра беріңіз!

Сәттілік туралы өтірік сіздің жеке күш-қуатыңызды шектейді. Мотивация әлсірейді. Егер сіз өз еркіңізге қарсы әрекет ететін қандай да бір мифтік кармалық күшке сенсеңіз, ол сізді бос сылтауларға итермелейді. Шынымен де, егер сіз әлемдегі ең жолы болмайтын адам болсаңыз, әрекет етудің не қажеті бар? Ондай жағдайда ықтималдық қозғалмайды, иә, сіздің жолыңыз болмайды.

Сәттілікті өзгертудің жолы мынада.

Алдымен, үлкен сағыз автоматтарының қатарын елестетіңіз. Әр автоматта төрт түрлі түсті 1000 сағыз бар: ақ, қызғылт сары, қызыл және алтын. Әр автоматтың ішіндегі түстердің үлесі әртүрлі. Әр автоматты үстірт тексеру кезінде негізінен ақ және қызғылт сары сағыздар көрінеді; кейбір автоматтарда қызыл көп, бірақ алтын мүлдем жоқ, ал басқаларында қызыл аз, алтын көп.

Бұл сағыз автоматтары өмір жолын білдіреді, ал түрлі-түсті сағыздар сол өмір жолының ықтимал нәтижелері мен салдарын білдіреді. Сіз өмір жолын таңдағанда (немесе өмірде мақсатсыз жүргенде), сізге белгілі бір автомат және оған сәйкес келетін сағыз жиынтығы беріледі. Сағыз алу үшін тиын салынып, тұтқа бұралуы керек. Бұл тиын салу мен бұрау — әрекет, кездейсоқтық дөңгелегін айналдыратын күш-жігер.

Тиын салынғаннан кейін, сағыз сиқырлы түрде шыға келеді. Сағыз — бұл сіздің күш-жігеріңіздің салдары, реакциясы немесе жаңғырығы. Мұны бірнеше рет жасағаннан кейін, шыққан сағыздардың негізінен ақ, ал кейбірі қызғылт сары екенін байқайсыз. Ақ сағыз жай ғана ештеңені білдірмейді, бұл нәтижесіз макро-оқиға сияқты. Сіздің күш-жігеріңіз ешқандай нәтиже, салдар немесе кері байланыс бермеді. Ешқандай зияны жоқ. Дегенмен, қызғылт сары сағыздар кері байланыстың түрін білдіреді: бұл тәжірибе жинау, ескерту, сәтсіздік немесе сақтандыру болуы мүмкін. Қызғылт сары сағыздарда жиі келесі айналымға арналған кеңестер беретін жасырын хабарламалар болады.

Менің өмірімнің көп бөлігі қызғылт сары және ақ сағыздарға толы болды. Қызғылт сары сағыз маған 2006 жылы жылжымайтын мүлікті сатудың, 2007 жылы компаниямды сатудың және 2015 жылы тағы бір кітап жазудың уақыты келгенін айтты. Содан кейін, анда-санда бір қызыл сағыз шығып, бәрін бүлдіреді. Қызыл — бұл банкроттық, жазатайым оқиға немесе мас күйінде көлік жүргізгенде ұсталу сияқты апатты салдар.

Автоматқа күш-жігер салуды жалғастыра берсеңіз, соңында бұл оқиға болады. Сирек кездесетін алтын сағыз шығады. Құттықтаймын, бұл — сіздің «процесс-принципі» арқылы үлкен жетістікке жеткен кезіңіз! Жетістік, даңқ немесе байлық! Бұл орын алғанда, өмірдің SCRIPTED («сценарий бойынша») жақтастары сізді керемет сәтті деп айыптайды. Әрине, олардың ешқайсысы сіздің бұған дейінгі сәтсіз айналымдарыңыз бен нәтижесіз талпыныстарыңызды немесе қызғылт сары сағыздарды қалай шебер шешкеніңізді көрген жоқ. Көздеріне алтын түскен соң, олар үшін бұл жай ғана «сәттілік»!

Біздің өмірлік жағдайларымыз бен олардың салдары осы төрт түсті сағыз автоматы сияқты. Дәл қазір сізде автомат бар. Сұрақ: оның ішінде не бар? Ол қызыл түстерге тым толы ма? Сәттілікке жету мүмкіндігіңіз 1000-нан бір ме? Әлде ол нөл ме?

Sidewalker («Жаяу жүргінші») автоматында алтын жоқ, ақ пен қызғылт сары көп, ал шынын айтқанда, қызыл тым көп. Slowlane («Баяу жол») жолында жүрсіз бе? Нәтижелер ұқсас: негізінен ақ түстілер, кейбір қызғылт сарылар, көптеген қызылдар және өте аз алтындар. Қор нарығының құлдырауы? Қызыл. Жұмысыңызды жоғалттыңыз ба? Қызыл. Қысқартуға түстіңіз бе? Қызыл. Жұмыс көп, бірақ жалақы аз болғандықтан денсаулығыңыз нашарлады ма? Қызыл.

UNSCRIPTED 3(B) шеңберінде біздің мақсатымыз — сағыз автоматыңыздың мазмұнын өзгерту. Slowlane немесе Sidewalk өмірі алтыннан басқаның бәріне жұмыс істейді. Егер өмірдің ең жақсы сценарийі жалақының 2 пайызға өсуі болса, Red Lobster-де мерекелік кешкі астың рақатын көріңіз. Шындығында, көптеген адамдар менен де көп жұмыс істейді — мәселе олардың еңбекқорлығында емес, олардың сағыз автоматында. UNSCRIPTED жолы бұл әлемді өзгертеді: қызылдар жоғалып, алтындар пайда бола бастайды.

Ықтималдық принципі мінез-құлықты бес бағытта өзгерту арқылы сәттілікті алмастырады. Алғашқы екі мінез-құлық сіздің сағыз автоматыңыздың себеп-салдарлық әсерін мойындайды.

Біріншіден, әлеміңізді өзгертіңіз. Тәуекелді арттырмай, жақсырақ мүмкіндіктер мен табыс беретін ойындарды ойнаңыз. Сіздің мансап жолыңыз, өмір салтыңыз және әдеттегі мінез-құлқыңыз сіздің әлеміңізді анықтайды. Және ең жақсы сағыз автоматы — бұл UNSCRIPTED кәсіпкерлік құрылымы.

Мысалы, екі ағайындыны алайық: А ағайынды мен Б ағайынды, екеуі де бір компанияда сантехник болып жұмыс істейді. Жұмыстан кейін А ағайынды теледидар көреді, видео ойындар ойнайды және арзан сыра ішеді. Хобби ретінде ол казиноға барады, көбінесе бір апталық жалақысын тігеді.

Б ағайындының теледидары жоқ. Оның орнына ол кәсіпкер болуға ұмтылады: кітаптар оқиды, код жазуды үйренеді және Amazon-да өз өнертабыстарын сатады. Ол вебинарларды, көрмелерді және Hulu-дағы Shark Tank-ті қарайды. Енді әр ағайындының сағыз автоматын елестетіңіз.

А ағайындының автоматында негізінен ақ, аздаған қызғылт сары және қызыл бар, бірақ алтын мүлдем жоқ. Өмірдің ең жақсы сценарийі — казинода сүрініп құлап, сақтандыру төлемін алу. Б ағайындының автоматы басқа мазмұнға ие. Онда да кейбір қызылдар, көптеген қызғылт сары және ақ түстер бар, бірақ ең бастысы, онда алтындар бар. Б ағайынды өзінің ықтималдық әлемін өзгертті, ал А ағайынды ештеңе істемей, ақ сағыздарды күтіп отыр.

Екінші мінез-құлықты өзгерту — ықтималдықтарды өзгерту үшін әрекет ету. Ықтималдықтарды жылжыту үшін автоматқа тиын салу керек. Күш-жігер! Әрекет! Жұмыс! Бұраңыз, бұраңыз, бұраңыз! Үш тиын салып, екі ақ және бір қызғылт сары шыққан соң бас тарту? Кешіріңіз, бұл жеткіліксіз!

Елестетіп көріңізші, егер сіздің бір нәрсеге үлкен талантыңыз болса және әдепкі сағыз автоматыңыз 20 пайыз алтын сағызбен толтырылған болса. Оған өсуге бағытталған ойлау жүйесін қосыңыз, сонда алтын сағыздар 25 пайызға дейін артады. Дегенмен, автоматқа күш-жігер салынбаса, ықтималдықтар ешқашан тексерілмейді. Егер сіз автоматыңызда 1000 сағыздың ішінде жиырма бес алтын сағыз бар екенін білсеңіз, бір рет бұрап қана тоқтар ма едіңіз? Жоқ, бұрай беріңіз! Елу айналым бес айналымнан әрқашан асып түседі. Тексерілмеген ықтималдық «сәттіліктің» сізден қашуын білдіреді.

Келесі үш мінез-құлықты өзгерту сәттілік бойынша экспериментатор психолог Ричард Уайзманның ұсыныстары. Оның тәжірибелері бойынша, егер біз сәтті адамдарға тән қасиеттерге еліктеп, сәтсіздерге тән қасиеттерден арылсақ, біздің мінез-құлқымыз сәттілікті өзгерте алады. Бұл үш қасиет: түйсік, әдет және позитивтілік.

«Ей, менің туысым өткен жылы тек пайызы ғана төленетін несиемен жылжымайтын мүлікті қайта сату арқылы 100 мың доллар тапты. Мен де солай жасай бастаймын! » (Хмм, сенің туысың автобус жүргізушісі емес пе? )

Тағы бір өзгеріс — әдет, нақтырақ айтқанда, әдетті бұзу.

Егер өмір тапталған соқпақпен жүрсе, сол соқпақтың тапталуының себебі бар. Жайлылық аймағынан шығу сағыз автоматын өзгертеді және ықтималдықты түрлендіреді. Telegraph. co. uk мақаласында Уайзман жолы болмайтын адамдар әдеттің құлы болатынын, үнемі бірдей адамдармен сөйлесетінін, жұмысқа бір бағытпен баратынын, ал сәтті адамдар өз өміріне әртүрлілік енгізетінін түсіндіреді.

Сәтті болғыңыз келе ме? Әртүрлілік қосыңыз, басқаша бірдеңе жасаңыз, дөңгелектің тұтқасын бұраңыз!

Соңғы өзгеріс — позитивтілік.

Стақанның жартысы бос емес, жартысы толы екенін көріңіз. Географиялық лотереяда жеңіске жеткеніңізге, таза суға, жылы төсекке және ыстық душқа қолжетімділігіңізге шүкір етіңіз. Қиындықтар туындағанда, оны оң жағынан қарап, бұдан да жаман болуы мүмкін екенін елестетіңіз.

2003 жылы мен жаңа Viper сатып алдым. Бірнеше аптадан кейін ол өртеніп, менімен бірге пальма ағашына оратылып қалды. Мен зардап шекпей шықтым, бұл өмір мен өлім арасындағы тиын тастаумен тең еді. Соған қарамастан, апаттан кейін бір де бір рет «жолым болмады» деп ойлаған емеспін — ақыр соңында, мен бірнеше минут ішінде 90 000 долларлық көлікті жоқ қылдым және келесі жеті жылға сақтандыру тарифімді көтеріп алдым. Бұл жақсы сәттілік болды. Мен біреуді немесе өзімді өлтіріп алуым мүмкін еді. Сәтсіздік пе? Жоқ. Сіз өмірлік оқиғаларды қалай түсіндіруді таңдайсыз, содан кейін сол түсіндірме негізінде қалай әрекет етуді таңдайсыз.

Мен таңдағандай, сіз де таңдайсыз. Мұндай күшпен сіз сәттілікке әсер ете аласыз және өзіңізбен бірге алып жүрген сағыз автоматын өзгерте аласыз.

Әлеміңізді өзгертіңіз.

Сәттілігіңізді өзгертіңіз.

Өміріңізді өзгертіңіз.

Ақшадан айырмашылығы, сәттіліктің миы жоқ және ол кек сақтамайды немесе алаламайды. Ол тек қолданылған импульстің математикалық ықтималдығына ғана жауап береді.

Бүгінгі өміріңізде қандай мінез-құлық, әрекет немесе әрекетсіздік ықтималдықтарды тежеп, сәттілігіңізді тұншықтырып жатыр?

Ақымақтарды олар қастерлейтін шынжырлардан босату қиын. ~ Вольтер, философ

Ақшаны басқаруға келгенде, адамдардың көбі «Сақиналар иесіндегі» Голлум сияқты өмір сүреді. Олар тозған трейлерде бүрісіп отырып, «менің қымбаттым» деп, оны жанұшыра қорғау керектігі туралы айғайлайды. Бұл — үнемшілдік алаяқтығына берілген адамның тіршілігі. Шығындарды барынша азайту, тиын санау және өмір рахатынан бас тарту бір күні керісінше нәтиже береді — бай өмір тәжірибесіне, бостандық пен молшылыққа әкеледі деген сенім. Үнемшілдік алаяқтығы — бұл өз басыңды шауып тастап, бұдан былай мигреньмен ауырмаймын деп мақтанумен бірдей.

Slowlane жолын таңдаған M. O. D. E. L. азаматтары үшін үнемшілдік алаяқтығы — басты бағыт. Кез келген «ерте зейнетке шығу» немесе «миллионер болу» туралы кітапты алсаңыз, қорғаныс стратегиясының былықтарына тап боласыз. Бүкіл жексенбіңізді купондарды қиюмен өткізіңіз. Екінші жұмыс істеңіз. Жүрісі көп ескі көлік сатып алыңыз, бірақ қауіпсіздігіңізге қатер төндіретіндей тым ескі болмасын. Сырттан тамақ ішпеңіз, киноға бармаңыз, қымбат демалыстарға бармаңыз, мынаны тоқтатыңыз, ананы тоқтатыңыз. Яғни, SCRIPTED ақымағы, өмір сүруді тоқтатып, өле бастаңыз. Кедей өмір сүріңіз, сонда бай болып өлесіз.

Басқа гурулар қорғаныс тактикасын «латте факторы» сияқты жылтыр ұрандарға айналдырған, онда сіздің болашақ миллионер империяңыз Starbucks-тің алты долларлық капучиносына байланған. Егер бұл адамдар мұрын шұқып, оны шелекке тастау екі доллар үнемдейді деп ойласа, олар мұны ұсынып қана қоймай, бір қолымен арқаңыздан қағып, екінші қолымен қалтаңызды тонар еді. Кешіріңіз, бірақ кофеден тиын үнемдеу сізді бай қылмайды; бұл жай ғана сізді өмірін кейінге қалдырып, ібіліспен өлместік туралы келісім жасауды талап ететін бос уәдеге сенген тағы бір бейбақ етеді.

Әрине, үнемшілдік алаяқтығының мәселесі үнемшілдіктің өзінде емес. Мәселе оның қорғанысқа, шығындарға немесе ақшаның сыртқа шығуына бағытталғандығында. Ал ақша шығуы үшін алдымен оның кірісі болуы керек. Түсіндіруге рұқсат етіңіз. Егер сіз «таза сұйық активтерді» (LNW) теңдеуге салсаңыз, ол мынадай болады:

LNW = ЖАЛПЫ ТАПҚАН ТАБЫС - ЖАЛПЫ ШЫҒЫНДАР

Егер LNW оң болса, құттықтаймын, сіз жинаушы немесе таза өндіруші болдыңыз. Теріс пе? Кешіріңіз, сіз сауда орталықтарында тым еркінсігенсіз немесе өнімділігіңіз төмен болған.

SCRIPTED операциялық жүйесінде байлық жасау шығындарды жаппай, зеріктіретіндей азайту арқылы болады деп қате уәде етіледі. Шынымен де, оның атын тура атайық: сіз әр тиынды Мәриям ананың жылап тұрған фарфор мүсініндей көретін, обсессивті-компульсивті сараңға айналасыз. Әрине, 15 шаршы метрлік «кішкентай үйде» тұру және даяшы болып жүрген студентке шәйпұл бермей кету ақша үнемдейді, бірақ бұл шынымен молшылық пен бостандыққа апаратын жол ма? Әлде сіздің қаржылық қиялыңыз Окинавада тұратын адамның өмір жасының ұзақтығын талап ете ме?

Қорғаныс стратегиясының мәселесі — шығындар таза табыстан шегеріледі. Егер сізде қомақты табыс болмаса, қаншалықты сараң болсаңыз да бәрібір! Бес тиыннан он тиын сығып ала алмайсыз!

Адамдар күн сайын тез байиды.

Ойланып көріңізші. Сіз 12 жасыңызда S&P 500-ге ақша салып, баяу байып, планетадағы ең жас миллиардер бола алмайсыз. Тез баю шынымен де бар болуы мүмкін, бірақ оны «оңай баюмен» шатастырмаңыз. Тәртіпке негізделген, дұрыс бизнес жүйесіне бағытталған жылдар бойғы жұмыс мұны жүзеге асыра алады. «Оңай» деген сөз бұл теңдеуде жоқ.

«Тез баю» хикаяларының артында екі маңызды нәрсені табасыз: 1) Басқарылатын шексіз рычагқа (CUL) негізделген күшті шабуыл және 2) бизнес жүйесінің пайдасына ішкі құндылықтан (уақытыңызды ақшаға айырбастаудан) бас тарту.

Біріншіден, басқарылатын шексіз рычаг сіздің кәсіпкерлік жобаңыздың ауқымдылық ықтималдығы арқылы рычагы бар екенін білдіреді. Бұл сіздің табысыңыздың жоғарғы шегі өте жоғары немесе мүлдем жоқ екенін білдіреді. Сіз айына 4 000 доллар таба аласыз, ал келесі жылы бұл айына 40 000 долларға дейін өсуі мүмкін. Басқарылатын шексіз рычаг принципі — бұл таза активтер теңдеуінің кіріс/өндіріс жағы, мұнда сіздің табысыңыз (немесе активтеріңіз) сондайлықты қарқынды жарылыспен өседі, тіпті сіздің тұтыну шығындарыңыз онымен бәсекелесе алмай қалады.

Мысалы, егер сізде бағдарламалық қамтамасыз ету қызметі (SaaS) болса, сіз өз пайдаланушылар базаңызды 1000 пайызға өсіре аласыз және сәйкесінше табысыңыз да сол мөлшерде өседі; ал егер сізде көшенің қиылысында аяқ киім дүкені болса, сіз мұны істей алмайсыз, өйткені ауқым географиялық аймақпен шектелген. Бұл екі стратегияны салыстыру Даллас Ковбойз командасының орта мектеп оқушыларына қарсы футбол ойнауына шыққанмен бірдей. Біреуі өмірді өзгертеді, екіншісі шоттарды төлейді.

Анда-санда менің форумымда кәсіпкерлер CUL арқылы табыстарының жылдан-жылға 400–500 пайызға артқаны туралы «пай-пай» тәжірибелерімен бөлісіп жатады. Мұны жалдамалы жұмыстан тауып көріңізші.

«Тез баюды» мүмкін ететін екінші элемент — «уақытты ақшаға айырбастау» немесе ішкі құндылық шынжырларын үзу. Ішкі құндылық — бұл жұмыстағы уақытыңыздың құны. Егер сіз Target-те сөрелерге тауар тізсеңіз, сіздің ішкі құндылығыңыз сағатына 12 доллар деп бағалануы мүмкін. Егер сіз дәрігер болсаңыз, ол жылына 200 000 доллар болуы мүмкін. Қалай болғанда да, табыс шектелген және күнделікті сағаттар санымен немесе өмір жылдарымен өлшенеді. Үлкен байлықты тез жасау үшін бұл байланысты үзу керек.

Шабуыл іске қосылғаннан кейін (және «тез баю» ықтималдыққа айналғанда), ақша үнемдеу оңай ғана емес, ол ауыр тимейді. Мысалы, менің соңғы он бес жылдағы жинақ деңгейім (таза табыс минус шығындар) 50 пайыздан жоғары, кейде 70 пайызға дейін жетті. Жалақыңыздың 10 пайызын жинайсыз ба? Күлкілі. Мен табысымның үлкен пайызын жинай аламын, өйткені менің өндірушілігім басқарылатын шексіз рычагы бар жобаларға бағытталған. Шабуылдаушы ойлау жүйесімен мен уақытымды ақшаға айырбастамаймын, оны CUL жобаларына саламын.

Мынаны елестетіңіз: жылына 40 000 доллар табудың орнына, сіз енді айына 40 000 доллар табасыз. Мұндай табыспен сіз тұтынуды шектей аласыз ба, әлде тұтынушылық алаяқтыққа түсіп, шығындарыңызды өндіріске параллель арттырасыз ба? Ең бастысы, айына 40 000 доллар тапқанда, тапқан табысыңыздың 50 пайызын жинай алар ма едіңіз? Және бірнеше апта ішінде қарыздан құтыла алар ма едіңіз?

Бұған дейін тұтыну/өндіріс дихотомиясында мен Антуан Уокерді және оның мансабында тапқан 110 миллион долларын айтқан болатынмын. Керемет шабуыл, солай ма? Бірақ қорғаныс НӨЛ болды. Керемет шабуыл оған жылдар бойы чемпиондық өмір — салтанатты тұрмыс сыйлады — бірақ ақырында «матадор» сияқты әлсіз қорғаныс оны қайтадан Шитсбургке (кедейлікке) қайтарды.

Көрдіңіз бе, айына бес-алты таңбалы сома тауып жүрген UNSCRIPTED кәсіпкерлері үшін миллионер болу үшін ондаған жылдар немесе ғасырлар қажет емес — бірнеше жыл, кейде айлар жеткілікті. Керемет өмір шабуылда жеңіп алынады; содан кейін ол қорғаныс арқылы сақталады. Шабуылдаушы ойын жоспарымен (жылына мыңдаған емес, айына мыңдаған табыс табу) уақыт енді кедергі емес. UNSCRIPTED өндірушілігі арқылы табыстың күрт өсуіне куә болғаннан кейін, банкіге тиын тастап, қор нарығының кереметтерін елу жыл күту кенеттен ақымақтық болып көрінеді. Бостандық жолындағы жарыста қорғаныс есегі емес, шабуылдаушы тұлпар жеңіске жетеді.

Қор нарығының басты мақсаты — мүмкіндігінше көп адамды ақымақ ету. ~ Бернард Барух, кәсіпкер

Лас-Вегаста ешкім жеңілемін деп құмар ойнамайды. Жоқ, сіз импорттық хрусталь люстралары мен мәрмәрлары жарқыраған салтанатты казиноға келесі үлкен жеңімпаз боламын деп келесіз. Сіз сүйек лақтырасыз, блэкджек ойнайсыз және автоматтарға тиын саласыз. Мақсатыңыз? Айналаңыздағы байлықты ұтып алу. Бірақ сізге дейін құмар ойнаған миллиондаған адамдар сияқты, мұндай зәулім сарайлардың жеңімпаздардың емес, жеңілгендердің ақшасына салынғаны басыңызға да кіріп-шықпайды. Өкінішке орай, SCRIPTED адамдары байқамайтын мұндай екіжүзділік қаржы нарықтарында да бар.

Нарықтың байлықты емдейтін күшіне таңғалған Игги Нью-Йорктің қаржы ауданына тур жеңіп алады. Өз ақшасының қалай басқарылатынын көруге асыққан ол гидімен — табысты хедж-қор менеджері Билли Банкирмен кездеседі.

Пентхаус кеңселерінің әрқайсысы Манхэттеннің айбынды көкжиегімен көмкерілген. Мұнда мінсіз күтім жасалған, қымбат костюм киіп, гауһар тасты сағат таққан ер адамдар жұмыс істейді. Қызыл түсті былғары орындықтар мен қызыл ағаштан жасалған үлкен үстелдер императордың тақ бөлмесіне ғана тән билік лебін сездіреді.

Тур жалғасып жатқанда, Игги қызметкерлердің автотұрағына көз тастайды. Ол Mercedes, Maybach және McLaren маркалы көліктері бар экзотикалық автосалоннан кем түспейді. Кейбіреулер мұндай ұсақ-түйектің қажеті жоқ екенін айтып, уылдырық толтырылған лимузиндер мен пристаньда тұрған яхталармен мәміле жасайтынын білдіреді.

Түскі ас уақытында Игги айналасындағы салтанатқа таңғалады. Ол бұл банкирлердің, брокерлер мен хедж-қор менеджерлерінің ақшаны — оның ақшасын — басқарып, осыншалықты табысқа жеткеніне тәнті болады. Билли Банкир Иггидің таңданысын байқап, көзін қысады: «Жүр, біз әлі біткен жоқпыз».

Гринвичке (Коннектикут) дейінгі қысқа жолдан кейін Иггиді күзетілетін қауымдастыққа алып келеді. Мұнда мұнаралы архитектурасы бар зәулім кірпішжайлар, салтанатты портиктер мен мінсіз өңделген жерлер арқылы өтетін кірпіш төселген жолдар бар.

«Міне,» — деп түсіндірді Билли Банкир зәулім сарайларды нұсқап, — «біз осында тұрамыз».

Игги қуаттайды: «Уау, қаржы — керемет бизнес екен! » Билли Банкир басын изеп, қулықпен жымияды. Ақшасы сенімді қолда екеніне көзі жеткен Игги сұрайды: «Сонымен, Билли, егер сендер осында тұрсаңдар, сендердің клиенттерің қайда тұрады? »

Билли Банкир қолымен өзінің BMW 7-ші сериялы көлігін нұсқап: «Көрсетуге рұқсат ет», — дейді.

Жазғы ауада дизель отынының сасық иісі аңқиды. Шұңқырлы көшенің жиегінде жылдармен арпалыста жеңілген, сынған цемент тротуарлар жатыр. Көше жиегінде дөңгелексіз, кірпіштердің үстінде тұрған Civic көлігі тұр, оның артқы терезесі қақ бөлінген, қараусыз қалған баланың басын шауып түсуге дайын тұрған қауіпті гильотина сияқты. Жаңағы көрген, аспаны емен ағаштарының жасыл түсіне боялған ауданнан айырмашылығы, мұндағы аспан электр кабельдері мен телефон сымдарының шырмауына толған. Олар үйлерге кометадағы науқастың тыныс алу түтіктері сияқты жалғанған.

Игги бір сәт Оз елі мен Канзас туралы ойға шомады.

Жаңағы көрген зәулім үйлерден айырмашылығы, мұндағы үйлердің әрқайсысы өзінше мүшкіл халде. Кейбірінің ақ шарбақтары болған, бірақ олар қазір ақ та емес, шарбақ та емес. Басқа иелері өз аумағын торлы қоршаумен қоршаған, бірақ олардың көбі қирап, жарамсыз болып қалған. Ашық терезелерден желдеткіштердің даусы естіледі; перделер жасанды желдің әсерінен бейберекет желбірейді. Үйлердің өзі шіріген ағаш пен түскен бояулардан ескірген, ондаған жылдардың дауылына төтеп берген қарт сарбаздардың сапы сияқты көше жиегінде қисайып тұр.

Билли Банкир қолындағы Rolex-ін жарқылдатып, мүшкіл көшені <span data-term="true">The Price is Right</span> шоуындағы бас жүлде сияқты көрсетті.

«Міне, досым, біздің клиенттеріміз осында тұрады».

Шындық мынада: Уолл-стриттегі «жақсы адамдардың» мақсаты — сізді байыту емес, өздерін байыту. Енді үкімет олардың сәтсіздіктерін сақтандырып қойғандықтан (бірақ сіздікін емес), сенімді болыңыз: күрделі пайыз алаяқтығы тарихтағы ең жақсы бүркемеленген сенім алаяқтықтарының бірі болып қала береді.

Кез келген уақытта «Утопиялық график» бой көрсетсе — сақ болыңыз — сізді күрделі пайыз алаяқтығымен «жуып-шайғалы» жатыр.

Ал ұтылғандар ше? Олар ештеңе айтпайды. Тым-тырыс. Олар тақырыптарға шықпайды және статистикаға енбейді. Бірақ бұл статистика тірі қалғандардың қателігінің ауқымын және кімнің үйіне үнсіз жеңіліспен қайтатынын аңғартады: Wynn казиносын салуға 2,7 миллиард доллар кетті. Bellagio: 1,6 миллиард доллар. Сингапурдағы Sentosa: 5 миллиард долларға жуық.

Сол сияқты, Игги Инвестор Уолл-стритте жеңіске жетсе, біз бұл туралы міндетті түрде естиміз — Yahoo-дың басты бетінде, бестселлер «Миллионер» кітаптарында немесе жарнамалық кірістері алып қаржы фирмаларынан келетін қаржылық журналдарда. Күн сайын біреу, бір жерде осындай «үнемшіл» оқиғаларды дәріптейді. Әдіс әрқашан бірдей: сүйкімді үйдің алдында қолдарын айқастырып, бақыттан басы айналған жас жұбайлар мен олардың балаларының суретін қойып, оған қызықтыратын тақырып жапсырады...

Болашақ миллионерлер: Джо мен Синди Trader Joes дүкенінің артындағы қоқыс жәшігінен мерзімі өткен ет іздеп жүріп, жарты миллион доллар жинады!

Жиырма тоғыз жастағы миллионер жылына 80 мың доллардан артық табыс таппай-ақ қалай байлық жинағанын айтып берді!

Содан кейін сізге бұл қулықтың мәні ашылады. Олар үнемшілдік алаяқтығының тұтқындары — ақшаға, купондарға және тиын санауға келгенде ессіз, бірақ уақытқа келгенде ысырапшыл. Қорғаныстағы Голлумдар. Олар Safeway кассасында бананның бағасын 35 центке тексеруді сұрап, сіздің өміріңізден ешқашан қайтып келмейтін жеті минутты ұрлайтын адамдар.

Немесе одан да сорақысы, кейбір «тірі қалғандар» туралы мақалалар — өтірік.

2014 жылдың қазан айында Yahoo Finance жиырма жеті жастағы миллионер (есімі Антон) туралы мақала жариялап, күрделі пайыз алаяқтығын дәріптеді. Оқиғаны және сандарды оқығаннан кейін, мен бірден бір шикілік бар екенін сездім. Мен табыс пен инвестиция қайтарымын білемін, бірақ оның сандары сәйкес келмеді. Мен өз күмәнімді форумда жарияладым. Бір аптадан кейін менің күдігім расталды: оқиға жалған болып шықты және «Антон» байлығының көп бөлігін нарықтық инвестициялар арқылы емес, мұрагерлік арқылы алған.

Тірі қалғандардың қателігіне байланысты сіз шынайы оқиғаны білмейсіз. Сіз қаржылық сәтсіздіктер туралы оқымайсыз. 2008 жылғы нарықтың күйреуінде жинақтарының жартысын жоғалтқан Тед туралы естімейсіз. Сенімді басқарудағы қателіктер салдарынан зейнетақысынан айырылған Марта туралы естімейсіз. 32 жыл бойы күрделі пайыз айласына сеніп, 52 жасында жас қайтыс болған, үнемдеген ақшасының жемісін көре алмаған Гарольд туралы естімейсіз — ол ақшаға бай, бірақ тәжірибеге кедей болып өлгендердің құрбаны.

2015 жылы Тони Роббинс «Ақша: Ойынның шебері» (Money: Master the Game) атты кітабын шығарды. Мен кітапты сатып алып үлгермей жатып, поштама оның жаңа кітабы күрделі пайыздың тағы бір қастандығы екеніне шағымданған хаттар жауды. Тони керемет мотиватордан Уолл-стриттің кезекті жарнамашысына айналған сияқты. Кішкене болса да ақылы бар кез келген адам Роббинс мырзаның байлығын пайымдық қорлардан емес, кітаптар мен қымбат семинарларды сату арқылы жинағанын біледі. Мүмкін бұл кітап шын мәнінде «тұзақ» (trip wire) шығар? Көздеріне от ойнаған табынушыларды басқару ақысынан, жолдамалардан, семинарлардан немесе басқа да қымбат дүниелерден миллиондар табатын сату шұңқырына түсіретін құрал емес пе? Бұл екіжүзділік Тониді бір жанкүйерінен айырды, бірақ ол бұған уайымдай қоймас. Кітапқа келетін болсақ, оқырмандар маған одан аулақ болуды ескертті, осылайша мені өз көзімді мұзжарғышпен ойып алу азабынан құтқарды.

Соңында, күрделі пайызға деген сенім ең маңызды нәрселерді — жастық шақ пен молшылықты ескермейді. Бүкіл тарихта S&P 500-ге инвестиция салғаны үшін 10 жыл ішінде нөлден 50 миллион долларға жеткен бірде-бір адам жоқ. Купон қиып және пайымдық қорларға инвестиция салып байыған 30 жастағы миллиардер туралы оқиғаны естідіңіз бе? Ха, жоқ, мен де естімедім. Дегенмен, Уолл-стритте 30 жасқа толмаған миллионерлер/миллиардерлер, сондай-ақ кәсіпкерлер өте көп. 18 жасар мультимиллионер кәсіпкер бар, бірақ 18 жасар купон қиғыш, қор нарығының мультимиллионері жоқ. Ой, тоқтаңыз, әлде бар ма?

2014 жылдың желтоқсанында The New Yorker журналы 18 жасар Мұхаммед Ислам туралы мақала жариялады, ол акциялар саудасынан 72 миллион доллар тапқанын мәлімдеді. Түскі үзіліс кезінде сауда жасай отырып, Ислам ETF-терге, мұнай фьючерстеріне және басқа да қаржылық құралдарға инвестиция салып, орасан зор табыс тапқанын айтты. Оқығаннан кейін мен тағы да: «бос сөз» деген қорытындыға келдім. Мен бұл туралы тағы да форумымда айттым. Неге? Өйткені бұл математикалық тұрғыдан мүмкін емес. Расында да, 24 сағаттан кейін бұл оқиға өтірік болып шықты. Ислам оны өзі ойлап тапқан. Мәлім болғандай, ол Уолл-стриттің гипермәдениетіне — Гордон Гекко мен Джордан Белфорт сияқты пасық кейіпкерлерді ақшаға құныққан жалтақтар пір тұтатын жерге — таңғалған кезекті жас жігіт екен.

Қысқасы, Лас-Вегаста бірнеше адам сәттілікке кенеледі; бірақ көпшілігі олай емес. Оның орнына, көкке таласқан салтанатты қасапханалар бой көтеріп, өз алаяқтарын ақшамен қоректендіреді, ал олар таңғалдырған «қойлар» бауыздалады. Күрделі пайыз алаяқтығы — бұл уақытша жезөкшеліктің делдалы: мұнда сіздің жас жылдарыңыз кейінірек қарттық шақта ақы алу үмітімен шыдамды ортаңқолдықтың құрбандық үстеліне шалынады. Керемет, иә?

Күрделі пайыз бен оның Утопиялық графиктерінің артында экспоненциалды өсуді қозғайтын математикалық шындықтар жатыр. Мысалы, егер сіз 100 долларды жылына 10 пайыздық күрделі мөлшерлемемен 50 жыл бойы өсірсеңіз, соңында сізде 11 000 доллардан астам ақша болады. Егер сіз 50 жыл бойы ай сайын 100 долларды дәл осындай мөлшерлемемен жинасаңыз, сізде 1,4 миллион доллардан астам ақша болады. Дарт Вейдерді шақырыңыз, өйткені бұл әсерлі, өте әсерлі. Және бұл күрделі пайыз есептеулері болжам емес, бір плюс бір тең екі сияқты математикалық абсолюттер. Шынында да, күрделі пайыз — император болжағандай қуатты.

Өкінішке орай, математикалық абсолюттер мен адамзат шындығы бір нәрсе емес.

Күрделі пайыздың тиімсіздігі — батып бара жатқан Титаникте аман қалуға тырысу сияқты. Сіз кеменің 2 сағаттан кейін бататынын және құтқару қайығысыз өлетініңізді білесіз. Соған қарамастан, күрделі пайызды жақтаушылар сізді басқа оқиғаға сендіріп қойған: олар егер сіз құтқару қайығының келуін 8 сағат шыдамдылықпен күтсеңіз, ол сізді құтқарады дейді. Біздің батып бара жатқан өлім кемесінде бізде 8 сағат уақыт жоқ.

Уақыт, Шындық және Инфляция дөңгелектеріне орнатылған қаржылық ҮШ аяқты велосипед күрделі пайыздың күлін көкке ұшырады және сіздің неге ол арқылы байымайтыныңызды түсіндіреді. Математикалық тұрғыдан алғанда, күрделі пайыз — әлемдегі ең жылдам адам, айталық, Усэйн Болт сияқты. Ол ешқандай кедергісіз болғанда, яғни қарапайым күрделі пайыз есептеулерінде қуатты. Бірақ оны уақыт, шындық және инфляцияның үш аяқты велосипедіне отырғызыңыз, сонда ол кенеттен дәрменсіз және баяу болып қалады. Бұл Джефф Гордонды мектеп автобусына отырғызып, одан 800 ат күшін күткенмен бірдей. Үлкен уәделері бар Утопиялық графиктерге сенуге болмайды, өйткені олар адамзаттың уақытынан, шындығынан немесе инфляциядан тыс вакуумда жасалған талдаулар. Міне, қаржылық ҮШ аяқты велосипед күрделі пайызды байлықтың сенімді көзі ретінде қалай жоққа шығарады.

Олар сондай-ақ Рейн өзенімен люкс круиздерге шықпайды, сұлу әйелдерімен махаббатпен айналыспайды немесе қолына коньяк ұстап Ривьерада демалмайды. Уақытты тоқтату, одан қашу немесе оны жеңу мүмкін емес. Бұл — адамзаттың ажалсыз орағы, сондықтан уақыт күрделі пайыздың күшін жоятын алғашқы балта болып табылады.

Біріншіден, «сатып ал және ұста» (buy and hold) стратегиясында шығу жолы жоқ. Ешкім ешқашан сату туралы айтпайды, өйткені бұл — «сатып ал және өл». Барлық Утопиялық графиктердегі ортақ бөлім — уақыт және оның орасан зор мөлшері. Айлар немесе жылдар емес, 18 жастан бастағанда өміріңіздің 83 пайызынан астамын құрайтын онжылдықтар. Сіздің әдеттегі Утопиялық графигіңіз 18 жастан бастап 50 жыл бойы өскен инвестицияны көрсетеді. Сізді білмеймін, бірақ мен 18 жасымда ештеңе жинаған жоқпын. Керісінше, мен бәрін жұмсап, қарызға баттым.

Өлі миллионер бәрібір, жай ғана өлік.

Мысалы, мен мынаны интернеттен алдым, бұл адамдардың күрделі пайыз алаяқтығына келгенде қаншалықты соқыр болатынын көрсетеді. Мақаланың тақырыбы:

Мәтінде былай делінген:

Сонымен, 1919 жылы 40 долларды сиқырлы түрде инвестициялап, бүгін ақшаға белшесінен батып отырған бұл сиқырлы жан кім?

Мәлім болғандай, мұндай адам жоқ.

Егер сіз 1919 жылы 16 жаста болсаңыз (1903 жылы туған) және қолыңызға сол кездегі шамамен мың долларға тең 40 доллар түссе, сіз қазір 113 жаста болар едіңіз. Басқаша айтқанда, сіз өлі мультимиллионер болар едіңіз. Соған қарамастан, сіз бұл «жалғыз мүйіздің» бар екеніне, оның полиомиелиттен, испан тұмауынан, екі дүниежүзілік соғыстан, Чосин алқабынан, Гамбургер төбесінен, Картер әкімшілігінен, FDA тағам пирамидасынан және қатерлі ісіктен аман қалғанына сенуіңіз керек.

Мұндайды ойдан шығару мүмкін емес, бірақ адамдар қасапхананың иті сияқты бұл графиктерге қарап сілекейі ағады.

Жұрттар-ау, бұл елес-тезис күрделі пайызды зерттеу емес, адамдардың уақыт пен ақша туралы сыни тұрғыдан ойлай алмайтынының мысалы. Байлық үшін күрделі пайызға үміт арту — бұл бостандық үшін «үміт пен уақытқа» үміт арту: X онжылдықтан кейін тірі боламын деп үміттену; X онжылдықтан кейін ақшамның құны болады деп үміттену; және X онжылдықтан кейін нарықтар X пайыз табыс береді деп үміттену. Кешіріңіз, айнымалы табысқа, айнымалы нарықтық құралдарға және айнымалы өмір сүру ұзақтығына негізделген үміт — бұл жаман жоспар. Ал Билли Банкирлер тобы сіздің жоспарыңыз тек үміт болуын қалайды.

Әрбір 25 жастағы адам бұл кестені көруі керек...

Әрине, бұл ескі күрделі пайыз миметикасын алға тартатын Утопиялық кесте еді. Менің жауап ретіндегі тақырыбым басқаша болар еді. Ол былай болар еді:

Әрбір 25 жастағы адам КӨЗІН АШЫП, бұл кестені КІМ НАСИХАТТАП ЖАТҚАНЫН көруі керек

Чарли Чипскейттің аптасына алты күн такси айдап жүріп қалай миллионер болғанын қараңыз!

$1,000 инвестиция = айына $2. 91

$4 миллион инвестиция = айына $11,666. 66

Егер «НАҚТЫ СІЗ мен СІЗДІҢ МИЫҢЫЗ» шайқасы футбол ойыны болса, миыңыз төрт тачдаунмен фаворит болар еді. Соғысты танып біліңіз, сонда сіз жеңе аласыз. Басқалар оның бар екенін де білмейді. Ал егер сіз оны білмесеңіз, білесіз бе? Сіз жеңіліп жатырсыз.

Мәселе мынада, біздің миымыз шынымен солай ма, жоқ па деп ойланбастан, «біздікі дұрыс» екенін растауды іздейді. Ал өзіміздің дұрыстығымызды растау идеясы керемет сезім береді. Көрдіңіз бе, сіз бай болғаннан гөрі, «менікі дұрыс» дегенді қалайсыз.

Басында ол қуанышты болды, бірақ кейін бұл сезім басылды. Жұмыс созылған сайын, ол растау биасына байланысты жан дүниесінің сыбырын елемеді. Ол бақытты емес еді. Оның хоббиі өнер болатын, бірақ енді оған уақыты да, ынтасы да қалмады. Ол ұзақ сағат жұмыс істеп, демалыс күндері әбден шаршайтын. Оның қарым-қатынастары зардап шекті. Дегенмен, оның «менікі дұрыс» деген ойы оны сол жұмыста жылдар бойы ұстап, «бұл сенің арманыңдағы жұмыс» деп қайта-қайта сендіріп келді.

Ол қомақты жалақысын алған сайын, бірнеше сағат бойы жымиып: «Мен бұған лайықтымын», — деп ойлайтын. Адал жұмысы үшін жалақысы өскен сайын, ол өзін арқасынан қағып: «Мен өз ісімнің шеберімін», — деп ойлайтын. Ол өзінің жұмысына ие болғысы келетін мыңдаған колледж түлектері бар екенін, бірақ бос орын жоқ екенін естігенде: «Менің жолым болды, өйткені мыңдаған басқа адамдар бұл жұмысты қалайды», — деп ойлайтын.

Сонымен қатар, оның жаны басқаша сөйледі: бұл менің армандаған жұмысым емес, бұл — өлімге деген тілек. Ал оның аузы буылған жүрегі, ол өзінің «дұрыстығын» өтірікші ретінде әшкерелегенше естілмеді.

Өзіңдікін дұрыс санаудың соңғы соққысы <span data-term="true">SCRIPTED</span> ойлауды күшейту ретінде келеді.

Қараңызшы, мен түсінемін. Мұндай жағдайлар болып тұрады. Корпорацияларды басқаратын және иелік ететін ашкөз адамдар бар. Ашкөз байлар болғаны сияқты, ашкөз кедейлер де бар. Бай адамдар ашкөздікке немесе зұлымдыққа монополия орнатқан жоқ — бұл адамзатқа тән қасиет. Мәселе мынада, сіз не көргіңіз келсе, соны көресіз.

Сондықтан, бұл сенім сізді мақсаттарыңыздан бас тартуға мәжбүр етуі мүмкін: «Мен зұлым капиталистке айналғым келмейді! » Бұл негізсіз үміттерді тудыруы мүмкін: «Бизнесте табысқа жету үшін мен шынымен моральдық құндылықтарымнан бас тартқым келе ме? » Немесе бұл сенім әдепсіз әрекеттерді ақтауы мүмкін: «Барлығы алдамшы маркетингті қолданады, сондықтан мен де қолданамын».

«Табыстан қорқатын» адамдарда әдетте антитетикалық апатия болады; олардың бір бөлігі табысты қалайды, ал екінші бөлігі табыстың моральдық немесе этикалық шекаралардан асатын өтемі бар деп сенеді.

2012 жылы Мария Канг, «фитнес-ана», Фейсбукте өзінің спорттық киімдегі шыныққан денесінің суретін «Сіздің сылтауыңыз қандай? » деген сұрақпен жариялады. Күтілгендей, интернетте үлкен шу шықты. Миллиондаған адам ренжіп, «семіздікті масқаралау» туралы айтып шағымданды. Басқалары «Менің балаларым маңыздырақ» және «Балаларыңызбен көбірек уақыт өткізіңіз» деген сияқты антитетикалық апатияға негізделген жауаптар берді. Бұл жауаптардағы психологиялық диссонанс мынадай: сау болу үшін сіз балаларыңыздан немесе аналық міндетіңізден бас тартуыңыз керек. Бұдан шығатын жанама қорытынды одан да сорақы: керемет фитнес формасындағы кез келген ана — жаман ана. Неліктен сылтау тауып, қалыпты жағдайды (status quo) сақтау оңай екенін түсіндіңіз бе?

Бүгінгі таңда бәрі ренжігіш, өйткені бәрінің миы бақылаудан шығып кеткен.

— Мен оның баласын жақсы көремін.

— О құдай, жалғыз қалу және қайтадан танысу туралы ой мені шошытады.

Логикалық тұрғыдан — иә. Бірақ инерциялық паралич «жоқ» дейді. Ол «шыда» дейді де, қайтарылмайтын шығындарды бетіңізге басады: Осы орынды алу үшін қалалық әкімшілікпен қалай алысқаныңыз есіңізде ме? Қаланың ең үздік аспаздарының бірі — шеф-аспаз Чавесті жұмысқа алу қаншалықты қиын болғаны есіңізде ме? Осыдан алты жыл бұрын Daily Gazette-тің «Үздік жаңа мейрамхана» атағын жеңіп алғаныңызды ше? Осы естеліктердің бәрі, қайтарылмайтын шығындар, сізді әлдеқашан тоқтатылуы тиіс іске жегіп қояды.

Жаттығу залына баратын болсаңыз, «аяқ күнін» өткізіп жіберетін жігітті білетін шығарсыз. Бұл жігіттің белінен жоғары жағы бұлшықетті болса, аяқтары тіс тазалағыш таяқшалар сияқты. Әрине, бұл жігіттер аяқ жаттығуларын арасында емес, мүлдем жасамайды. Оның орнына олардың назары тар жейдеде көрінетін эстетикада: қолдар, кеуде, иықтар — әйелдердің назарын аударатын көрнекі активтер. «Аяқ күнін өткізуші» жігіттен неге аяққа жаттығу жасамайтынын сұрасаңыз, ол мынадай бір сәрсәмсынды (bullshit) айтады:

— Толарсақтарым жарамсыз.

Тірек сияқты, церебралды догма сіздің эгоңыз бен бейімділіктеріңізді демеп тұрады. Иығыңызда отырған кішкентай шайтан сияқты, сіздің нарративті догмаңыз қазіргі қалыпты (status quo) жақтайды. Біз ойларымызды бақылай бастағанша, миымыз жабайы күйде қалып, әскерді басқаруға жарамсыз болып қала береді.

«Бұл SuperSnacker печеньелерінде май жоқ, сондықтан мен он данасын жеп қойдым! Жаңа ғана жеген қантым менің метаболикалық синдромыма әсер етпейтініне сенімдімін! »

«Мен кедеймін және әрқашан кедей болып қаламын. Жеңіске жету мүмкін емес шайқаста соғысудың мәні жоқ. »

«Мен жай ғана осында отырып, «жақсы нәрселерді» күтемін. Мүмкін ол мені тапқанда, қолында 100 000 долларлық чегі болар. »

«Мен ерте ме, кеш пе, тәуекелі нөлдік мүмкіндікті табатынымды білемін. Оған дейін абайлап жүремін. »

«Мен университетті бітіріп, гендерлік зерттеулер бойынша диплом алғаннан кейін, жұмыс берушілер мені жақсы адам әрі жақсы дипломым болғаны үшін жұмысқа алады. Мен жылына кемінде 250 мың доллар табатыныма сенімдімін. »

«Жетістік — бұл дұрыс адамдарды тану, сондықтан өз дағдыларымды жетілдіріп не керек? Мен жай ғана Джефф Безосқа хат жазып, оның маған тәлімгер болуын сұраймын. Ол мені өз ортасына қуана қабылдайтынына сенімдімін. »

«Мен кедей бола тұрып та бақытты бола аламын (әйеліммен ақша үшін ұрысқанды есептемегенде); оның үстіне, мен ешқашан ана бай паңдардың біріне айналмаймын! »

Америкалық бизнесмен Мексиканың кішкентай жағалаудағы ауылының айлағында тұрғанда, бір ғана балықшысы бар шағын қайық келіп тоқтайды. Қайықтың ішінде бірнеше үлкен сары қанатты тунец балығы болады. Америкалық мексикалықты балықтың сапасымен құттықтайды.

— Оларды ұстауға қанша уақыт кетті? — деп сұрайды америкалық. — Көп емес, — деп жауап береді мексикалық. — Неге көбірек қалып, көбірек балық ұстамасқа? — дейді америкалық. — Менде отбасымның қазіргі қажеттіліктерін өтеуге жететін балық бар, — дейді мексикалық. — Бірақ, — деп сұрайды америкалық, — қалған уақытыңда не істейсің?

Мексикалық балықшы: — Мен кеш тұрамын, балаларыммен ойнаймын, әйеліммен түскі ұйқыға жатамын, кешкісін ауылға серуендеп барамын, онда достарыммен шарап ішіп, гитара тартамын. Менің өмірім толық әрі қызықты, сеньор.

Америкалық мысқылдап: — Менің Гарвард MBA дипломым бар және мен саған көмектесе аламын. Сен балық аулауға көбірек уақыт бөлуің керек, ал одан түскен табысқа үлкенірек қайық сатып аласың, сосын бірнеше қайық аласың. Соңында сенің балық аулайтын флотың болады. Балығыңды делдалдарға сатқанның орнына, тікелей тұтынушыларға сатасың, кейін өз консерві зауытыңды ашасың. Сен бәрін бақылайтын боласың. Саған бұл кішкентай ауылдан кетіп, кеңейіп жатқан кәсіпорынды басқару үшін үлкен қалаға көшу керек болады.

Мексикалық балықшы сұрайды: — Бірақ сеньор, мұның бәріне қанша уақыт кетеді? Америкалық: — Оннан он бес жылға дейін. — Содан кейін ше, сеньор?

Америкалық күліп жіберіп: — Ал содан кейін ең қызығы басталады. Уақыты келгенде, сен компанияңды сатып, өте бай боласың; миллиондар табасың. — Миллиондар, сеньор? Содан кейін ше? Америкалық асықпай: — Содан кейін сен зейнетке шығасың, жағалаудағы кішкентай балықшылар ауылына көшесің, онда кеш тұрасың, балаларыңмен ойнайсың, әйеліммен түскі ұйқыға жатасың, кешкісін ауылға серуендеп барасың, онда достарыңмен шарап ішіп, гитара тартасың…

Өкінішке орай, барлық төлемдерді төлегеннен кейін мексикалықтың қайығын сақтандыруға және лицензиялауға ақшасы қалмады. Өзінің сүйікті жағалаудағы қаласында заңды түрде жұмыс істей алмаған мексикалық балықшы оңтүстікке қарай үш сағаттық жердегі басқа қалаға барады, онда балықтың сапасы нашар еді. Ұзақ жол мексикалықтың көлігін тоздырып, соңында ол бұзылып қалады. Көлігін жөндеу үшін оған су сорғышына 200 доллар және радиаторға 400 доллар қажет болады. Бұл оның көлігін ауылға сүйреп апару үшін төлеген 600 долларынан бөлек.

Бірақ бұл оқиға бұдан да нашарлай түседі. Мексикалық айлақ бастығына төлем жасай алмаған кезде, қайығынан айырылады. Күндерінің көбін дайындықсыз және көңіл көтерумен — достарымен гитара тартып, шарап ішумен өткізген мексикалық балықшы енді отбасын асырай алмайды. Әйелі онымен ажырасады. Мексикалық енді достарымен басқа әуенді айтады… «Ақша бақытты сатып ала алады» деген сияқты бірдеңе.

«Бұл Fastlane-ге жата ма? » деген сұрақ соңғы жеті жылда менің форумымда он миллиард рет қойылған шығар. Fastlane? Сен оның не екенін білесің бе? 300 беттен асатын кітапты оқыдың ба? Бес өсиетті білесің бе? Жоқ. Жоқ. Және тағы да жоқ. Бірақ, «бұл мені тез байытатын сияқты, солай ма? »

Сіз неге сенгіңіз келсе де, соған сендіретін гуру-культ табылады. Және оның көпшілігі — бос сөз (буллшит).

Жеңіл жолдарға сенгіңіз келе ме? Қиын қадамдарды айналып өтіп, кез келген нәрсеге қол жеткізудің барлық құпия «хактарын» айтып беретін қысқа жолдар мен заңдағы саңылаулар бойынша гуру табылады.

Уолл-стриттегі құмар ойын үстелінде елу жыл отырып байығыңыз келе ме? Белгілі бір комиссия үшін сізді тиісті хедж-қорға, пайлық қорға немесе ETF-ке бағыттайтын гурулар легі дайын тұр.

«Сүйікті ісіңмен айналысу» — өмірдің құпиясы деп сенгіңіз келе ме? Ол үшін де гурулар бар, олар «сүйікті ісімен айналысуды» сата отырып, өздері де «сүйікті ісімен айналысатынын» айтады. Қызық екен.

Ал менің сүйіктісім — егер сіз бір топ ақымақтарға түкке тұрғысыз PDF-файлдарды, құпия есептерді және ескірген маркетингтік стратегияларды қайта-қайта сату үшін шеберлікпен жасалған сату воронкаларын (sales funnels) меңгергіңіз келсе, ол үшін де гурулар тобы табылады.

Өзімнің алғашқы кітабымда мен өзімді «анти-гуру» деп атадым. Бұл қырсық позиция мені «жек көруші» (hater) етіп көрсетуі мүмкін, бірақ мен жек көріп тұрған жоқпын; мен ескертіп жатырмын. Көптеген гуруларға қатысты менің мәселем бірінші кітабымда айтылған: тәжірибе парадоксы.

Менің форумымның бір мүшесі бірде: «Барлық гуру кітаптары — ешқайда апармайтын жол», — деп шағымданды. Әрине, мен араласып: «Келіспеймін», — деп жауап бердім. Барлық гуру кітаптары — олардың сату воронкасына апаратын жол. Жоғарыда мен Тони Роббинсті және оған деген сүйіспеншілігімді қалай жоғалтқанымды айттым. Оның соңғы кітабы екіжүзділікке және тәжірибе парадокстарына толы болды. Роббинс мырза қашан мотивациялық спикерден күрделі пайыздың (compound-interest) жарнамашысына айналып кеткен? Ол осының арқасында 1 пайыздың ішіндегі 1 пайызға қол жеткізді ме? Бұл «айла-шарғының» оның «ұсынылған» фирмаларымен және оның қатысуы мен ақшалай байланысы күмән тудыратын жасырын сату воронкаларымен байланысы бар ма? Әрине, Тони екеуміз жақын арада подкаст түсірмейтініміз анық.

Мен Уоррен Баффетті сынап келдім, бұл оның үлкен жетістігін жоққа шығару емес. Менің мәселем — аутентичность. Менің ойымша, ол өзін күнделікті бесінші Кока-коласын ішіп отырып, акцияларды сіз бен біз сияқты сатып алатын бөлшек инвестор ретінде көрсетеді. Оның байлығының астарында «сатып ал да, ұстап тұр» (buy-and-hold) немесе құндылыққа негізделген инвестиция емес, кәсіпкерлік арқылы құндылық жасау және оны арттыру жатыр. Шын мәнінде, Уорреннің миллиардерлік мәртебесінің Игги Инвестор сияқты акция сатып алуға еш қатысы жоқ, ол тек бизнесті құрумен және акционерлік белсенділікпен байланысты. Уоррен — жаңа инвестицияны атап өткеннің өзінде нарықты қозғай алатын ең жоғарғы өндіруші (producer). Сценарий бойынша әрекет ететін (SCRIPTED) инвестор казиноға кіріп, осы жүйеге ақша салғанда, ол жүйені жаңа ақшамен айналдырып, акция бағасын көтереді.

Сондықтан келесі жолы табынатын кейіпкеріңіздің кезекті тартымды кеңесіне құлақ түргенде, өзіңізден сұраңыз: бұл шынайы ма? Бұл жүректен шыққан шын сөз бе (truespeak) әлде әмияннан шыққан екіұшты сөз бе (doublespeak)?

Өздеріңіз білетіндей, мен желілік маркетингті ұсынбаймын және олардың боттарына қолдау көрсетпеймін. Осы шынайылығымның кесірінен мен кітап сатылымынан мыңдаған доллар жоғалтамын. Ал жалпы жұрттың киелі сиыры — күрделі пайызды (compound interest) сынағаным ше? Иә, бұл мені қаржы әлеміне сүйікті етпейді және бұл кітаптың сатылуына да көмектеспейді. Бұл — шынайылықтың құны. Сондықтан Зодтың алдында тізе бүгіп, кезекті гуруға сәлем бермес бұрын, мынаны ескеріңіз: ең жақсы гурулар — гуру емес.

«Shark Tank» жұлдызы Кевин О’Лири өзінің ащы тілділігімен танымал, ол сіздің нашар өнертабысыңыздың түкке тұрғысыз екенін айтқанда, сезіміңізді қорғауға тырыспайды. Ол сізге «Сен жындысың», — деп айқайлағанда, өйткені сіз 10 000 долларлық табысты 10 миллион долларлық бағалауға тең деп ойласаңыз, ол саяси корректілікті көздемейді. Ол шынайы. Және аутентичность — гурулықтың жалғыз шынайы сынағы. Кевин О’Лири кеңес бергенде, мені сату воронкасына дайындап жатпағанын білемін. Питер Тиль сөйлегенде немесе кітап жазғанда, мен оны тыңдаймын, өйткені мен одан шынайылықты естимін — мен оның «Hilton Garden Inn» қонақ үйінде «жеңіл жол» іздеген кәсіпкерлерге 10 000 долларлық семинарлар өткізіп, оларды «қазір әрекет ет, несие картаңды ал да, залдың артқы жағына жүгір» деп үгіттеп жатпағанын білемін.

Буллшитті көму қатаң сұрақ қоюды талап етеді. Егер сіз SCRIPTED (Сценарийленген) операциялық жүйесін әлсіреткіңіз келсе, өзіңізді әшкерелеңіз. Тиімді «әшкерелеудің» кілті — Сократтық сұрақтар. Сократтық сұрақтар — бұл ойлар тізбегін тәртіпті зерттеу. Осы тізбектердің тереңіне үңілу арқылы біржақтылықтар, болжамдар және прогреске кедергі келтіретін блоктар анықталады.

Мына мысалды алайық: Сіз суперкар айдап бара жатқан жас жігітті көріп, оны бірден «байдың ерке баласы» (trust-fund brat) деп атайсыз. Сократтық сұрақтар былай көрінеді:

— Неге жүргізушіні байдың ерке баласы деп шештіңіз? — Өйткені ол жас, ал жас жігіттер мұндай нәрселерді сатып ала алмайды.

— Бұл тұжырымды растайтын дәлеліңіз бар ма? — Жоқ, бірақ мен білетін бір жігіт туған күніне сыйлыққа алған BMW 3-сериясын айдайды.

— Бұл нақты жағдайда тікелей дәлел бола ала ма? Бұл факт пе? — Жоқ, солай сияқты.

— Егер сіздің ойыңыз жалған болып шықса және ол жас жігіт бәріне өз күшімен жеткен болса, өзіңізді қалай сезінер едіңіз? — Онда мен өзімді қауқарсыз, тіпті қызғаныш сезімінде болар едім.

— Неге олай сезінемін деп ойлайсыз? — Мүмкін, өйткені мен өмірімде көп ештеңе тындырмадым және әлі де ата-анаммен бірге тұрамын.

— Неге олай сезінесіз? Бұл негізді ме? — Негізінен иә, мен көп видео ойындар ойнаймын және жақсы жұмыс таппадым. Соңғы рет кітапты мектепте оқығанмын.

— Сіздің болжамыңызға сенудің немесе солай ойлаудың салдары қандай? — Меніңше, бұл маған қазіргі істеп жатқан ісімді жалғастыруға және өзімді жайлы сезінуге жақсы сылтау береді.

— Егер сіз бұл болжамнан бас тартсаңыз, не өзгеруі мүмкін? — Кез келген нәрсенің мүмкін екені, тіпті мен үшін де. Егер мен қатты жұмыс істеп, сәттілік те серік болса.

— А-а-а, сәттілік... кел, ол туралы сөйлесейік...

Р-А-К.

Рак (Қатерлі ісік). Мүмкін, ағылшын тіліндегі (және кез келген тілдегі) ең қуатты сөз.

Дәрігерден естігенде, бұл — ең ауыр соққы. Жақын адамыңнан естігенде, бұл — адам басынан өткеретін ең ауыр эмоционалды саяхаттың бастауы. Мен сізге бұл екі жағдайды да тілемеймін. Дегенмен, егер рак сөзінде титтей де болса жағымды жақ болса, ол — «рак салдары». Рак салдары — бұл мидағы буллшитті әшкерелейтін және оны жоятын гипотетикалық силлогизм. Ол ойдан шығарылған сылтауларды өлтіреді. Миыңыз «сен тым жассың», «тым кәрісің», «тым кедейсің» деп сылтау айта бастағанда, рак салдары бұл үлгіні бұзады.

Енді мынаны ойлаңыз. Әмияныңызды ашып, ақшаңызды Джо Блоуға бермес бұрын, оның жеке басының сипаттамаларын немесе мақсаттарын сұрайсыз ба?

Мысалы, Джоның небәрі он тоғыз жаста екенін білсеңіз ше? Емді бәрібір алғыңыз келе ме? Ал ол сексен үш жаста болса ше? Егер Джо планетадағы ең ұсқынсыз адам болса, бір аяғы ағаш, ал аузынан шыққан иісі сасық күзенді де естен тандыратындай болса ше? Бәрібір емді қалайсыз ба? Егер Джо мектепте дене шынықтырудан құлап қалған болса, жоғары білімі болмаса және өз емін жасап жатқанда әр сәтін жек көрсе ше? Өміріңізді сақтап қалуға әлі де қызығушылық танытасыз ба? Егер Джо гей, атеист, есепшотында небәрі 15 доллары бар, мылтығы бар, Гринпис мүшесі және республикашылдарға дауыс беретінін білсеңіз ше? Бәрібір емді сатып аласыз ба?

Мысалы, егер сіз «кәсіпкер болғысы келетіндер» категориясында болсаңыз, бұл сіздің сәйкестігіңіз кәсіпкер ретінде қалыптаспағанын білдіреді, керісінше: «Мен Intel қызметкерімін және бір күні жұмыстан шығып, бизнес бастағым келеді». Сіз бетбұрысты бастан өткерген «темекі шекпейтін адам» емессіз; сіз жай ғана «тастауға тырысып жүрген шылымқорсыз» және, өкінішке орай, өмір бойы солай қалуыңыз мүмкін.

Менің сәйкестігім жасөспірім кезімде Lamborghini-ді көргенде өзгерді. Сол күннен бастап менің сәйкестігім 100 пайыз кәсіпкер болды, тіпті іс-әрекеттерім әрдайым кәсіпкерлікке сай болмаса да, мені алға жетеледі. Қарыз және колледждегі бес жылдық корпоративтік дайындық соған мәжбүр етті. Арманды тірі сақтау үшін мен мектепті тастап кеткендерге лайық қара жұмыстар істедім, бірақ мен үздік бітірген екі дипломы бар колледж түлегі едім. Кәсіпкер ретіндегі сәйкестігімнің (BE, содан кейін ACT) нәтижелеріммен (HAVE) сәйкес келуі үшін он жылдан астам уақыт қажет болды. Сәйкестіктің күші осында.

Өзіңізді қалай көретініңіз — «БҰЛ МЕН» деген берік іргетасты немесе «БҰЛ МҮМКІН МЕН ШЫҒАРМЫН» деген қозғалыссыз жүгіру жолын жасайды.

Сонымен, сәйкестікті қалай өзгертуге болады?

Әрине, анамның бірден 100 пайыз темекіден бас тартқаны сияқты жылдам өзгеріс болуы екіталай. Керісінше, процесс-принципіндегі күнделікті әрекет пен жақсаруды мақсат етіңіз. «Әдеттеріңді өзгерт» (Transform Your Habits) кітабының авторы Джеймс Клир (оқуға ұсынылады): «Күн сайын сәйкестігіңізді дәлелдеңіз», — дейді. Бұл кішкентай жеңістер мен шағын жақсарулар арқылы болады.

Егер сіздің жаңа сәйкестігіңіз «Мен — автормын» болса, күніне бірнеше абзац жазыңыз. Алдыңғы талпынысыңызға сүйеніңіз, сонда жалпы әсер жоғары өрлейді. Процесс-принципінде айтқанымдай, кері байланыс (feedback) келе бастағанда — құттықтаймын. Сол кезде бәрі оңайлайды, әдеттер қалыптасады және басқалар мұны байқай бастайды. Бір жыл ішінде күнделікті 1 пайыздық айғақты өзгеріс сізді мүлдем жаңа адамға айналдырады, тіпті қазіргі өзіңізді танымай қаласыз.

Мән мен мақсат.

Үлкен нәтижелер үлкен жауапкершілікті (commitment) талап етеді. Жауапкершілік процесс-принципін іске қосады, онда әдеттер өмір салтына, ал өмір салты жеңісті нәтижелерге айналады.

Бәрі ұйықтап жатқанда, балерина студияда жаттығып жатады. Бәрі пиццаға тапсырыс бергенде, фитнес-спортшы салат жейді. Бәрі 1999 жылғыдай кеш өткізіп жатқанда, өнертапқыш өзін жертөлеге қамап, өз идеясын жүзеге асыру үшін еңбек етеді.

Сонымен, мұндай жауапкершілік қайдан шығады?

Ерік-жігерден немесе мотивациялық видеолардан емес.

Оқ өтпейтін кеудеше сияқты, мән мен мақсат — бұл сіздің соңғы видеоңызды ақымақтық деп атаған YouTube-тегі тролльдерге «маған бәрібір» деген көзқарас. Ол сіз қатты қорықсаңыз да, сахнаға шығып сөйлеуге мәжбүрлейді. Бұл сіздің тоғыз рет сәтсіздікке ұшырағаныңызды айтып, «сен жындысың» дейтін сенбейтін туыстарыңызға қарамастан бастаған жаңа бизнесіңіз.

Мән мен мақсат — бұл мотивация циклін қуаттайтын отын, басқалар төсекке қайта жатқанда, сізді алға итеретін жан жылуы.

Біз UNSCRIPTED құрылымына көтерілген сайын, сіздің мәніңіз бен мақсатыңыз және оның мотивациялық циклі — әрекет етудің, табандылық танытудың және жеңіске жетудің катализаторы болады. Қайта жазылған 3B бастауға шабыт берсе, сіздің мәніңіз бен мақсатыңыз және мотивациялық цикліңіз аяғына дейін жеткізуге шабыт береді.

Бір сәттің күшін ешқашан бағаламауға болмайды. Мен үшін бұл маңызды емес болып көрінген әңгіме еді. Алайда, жадым оның керісінше екенін дәлелдеді. Мен студенттік жатақхананың дәлізінде үш досыммен сөйлесіп тұрдым. Оқу бітіруге санаулы күндер қалған еді, достарым оқудан кейінгі жұмыстарын талқылап жатты. Мен болашақ жұмысым туралы сұрағанда, ешқандай жұмысым жоқ екенін және: «Мен жұмысқа сұхбатқа бармадым, өйткені мен кәсіпкермін», — деп мойындадым. (Менің сәйкестігіме назар аударыңыз! ) Достарымның бірі мысқылдап: «Иә, бұл сен үшін жақсы нәтиже беретініне сенімдімін», — деді. Содан кейін ол «үлкен үштіктен» бухгалтерлік жұмысқа орналасқанын мақтан тұтып, бірнеше жылдан кейін алты таңбалы жалақы алатынын айтты. Мен де сондай тәкәппарлықпен: «Керемет; мүмкін бір күні мен сені жұмысқа алармын», — деп жауап бердім.

Бұл әңгіме бірнеше минутқа созылды. Бірақ, белгісіз бір себеппен, ол менің жадымда мәңгілікке қалды. Бұл мені жігерлендірді, ашуландырды және сенімімді нығайтты. Мен ол жігітті қайтып көрмесем де, оның кемсіткен сөзі маған жылдар бойы қызмет етті және менің көптеген «неге» деген сұрақтарымның біріне — παθосты әрекеттің артындағы нақты мотивацияға айналды.

Студенттік досымнан бөлек, міне менің «НЕГЕ» (WHY) тізімім:

Оның идеясы қандай болды? Басқа 11 миллион блог аз болғандай, блог бастау. Оның үстіне, бизнес-моделі үнемі өзі туралы жазу болды: мен, мен және тағы да мен. Көрдіңіз бе — мен ерекшемін, мен қайталанбаспын және мен құштарлығымның соңынан еріп жүрмін! Бірнеше айдан кейін Google AdSense-тен табыс таба бастауым керек! Бір жылдан астам уақыт бойы мен бұл байғұстың ешкімге керек емес нәрселерді жазғанын бақыладым. «Мен гаражымды жинадым; сөрелер керемет көрініп тұрған жоқ па? », «Мен жаңа ғана “өзің сүйетін іспен айналыс” деген кітапты оқыдым, сіздер де оқуларыңыз керек! », «Мен тоғыз жаста болғандағы қызықты оқиға! ». Соңында оның жалғыз жанкүйерлері (клиенттері? ) оның ата-анасы ғана болды. Мен үшін бұл «пойыз апатын» бақылау жалықтырды және мен назар аударуды қойдым. Оның Twitter-дегі 31 оқырманы да солай істеген шығар.

Ата-анаңыз сізді ерекше деп айтқан шығар. Бәлкім, солай да шығар, бірақ нарықтың көзқарасы бойынша бұл — фантастикалық өтірік. Нарық — бұл өте өзімшіл құбылыс, егер сіз де өзімшіл болуды талап етсеңіз, сіздің ешқандай мүмкіндігіңіз жоқ. Құштарлық адамдардың мәселелерін шешпесе, ол шоттарды төлемейді. Бұл — төртінші және бесінші пункттер.

Егер менің блогер досым алдымен: «300 күн бойы өзім туралы жазу біреудің мәселесін шеше ме немесе кем дегенде тамаша ойын-сауық бола ма? » деп сұрағанда ғой. Жауабы — жоқ және жоқ.

«Есімде барынан бастап мен көліктерге құмар болдым. Көлікпен тыныстадым десем де болады. Табиғи түрде, мен үйренуге асық болдым және он жеті жасымда жүргізуші куәлігін алдым. Екі аптадан кейін жарыс лицензиясын алдым. Маған бұл ұнайтын; алғашқы 12 айда мен еш себепсіз, тек рақат алғандықтан 25 000 миль жүріп өттім.

Жарыс тестінен өткеннен кейін мен нұсқаушы куәлігін алып, он сегіз жасымда жеке жарыс жүргізушісі болдым. Мен тұтынушыларға көлік жүргізу тәжірибесін ұсынатын екі жергілікті компанияда жұмыс істедім. Маған жарыс жолында Ferrari және Lamborghini айдағаным үшін ақша төледі. Иә, маған адамдардың көбі тек ішінде отыруды армандайтын экзотикалық көліктерді айдағаным үшін ақша төледі. Және жақсы төледі.

Лицензия алған алғашқы үш жылда менің 14 түрлі көлігім болды. Барлық табысым көліктеріме кететін және мен өмірді сүйетінмін. Мен кез келген жарыс жолында жұмыс істей алатынмын. Бұл табыс тарихы сияқты естіледі, солай ма?

Мен бұл салада төрт жыл жұмыс істедім, жұмыс аяқталғанда мен көлік айдауды ЖЕК КӨРІП кеттім. Мені сипаттайтын бірден-бір нәрсе — көліктерге деген махаббатым — сол жұмыс арқылы толықтай жойылды. Менің көлігіме отырған әрбір адам менің әлемдегі ең жақсы жұмысым бар екенін айтатын, бірақ сол жолда 30 000 айналым жасағаннан кейін, мен оларды енді көргім келмейтінін айта аламын.

Мен бұл жұмысты көлік айдауды жақсы көргендіктен жасадым. Мен оны қонақжайлылық немесе тұтынушылардың қуанышы үшін жасаған жоқпын. Мен оны өзімнің шамам келмейтін көліктерді айдау үшін жасадым. Менің себептерім қате болды.

Олардың барлығынікі дұрыс.

Жағымды кері байланыс циклі.

Алайда, нарықтың жоспары басқаша болды.

Мағына жоқ. Мақсат жоқ.

Егер сізге қатерлі ісік диагнозы қойылса және сіздің өліміңіз назарға ілінсе, сіз мағына-мен-мақсат табуға қиналасыз ба? Гиперреалистік алаңдатушылықтар соңында өздеріне лайықты төмен дәрежеге ие болар ма еді? Ал құштарлық ше? Аман қалу және қатерлі ісікті жеңу кенеттен құштарлық тудыруға күші жетер ме еді? Көрдіңіз бе, мағына-мен-мақсат жүргізуші орынында отырады; құштарлық қасындағы орында отырады. Ол сізді басқалар істемейтін нәрсені істеуге — жайлылық аймағынан шығудан бастап, процесс пен ілгерілеуге дейін шабыттандырады. Шын мәнінде, мағына-мен-мақсат соншалықты күшті, ол тіпті қауіпті болуы мүмкін.

Содан кейін өзіңізді қалай сезінетініңізді бақылаңыз.

Керемет, иә?

Құттықтаймын, сіз біреудің өміріне құндылық қостыңыз.

Бұл жай ғана шындық емес.

Жоқ, бұлардың ешқайсысы емес.

Зерттеулер сонымен қатар автономияның денсаулық пен рухқа айтарлықтай әсер ететінін көрсетеді. Бір зерттеуде Йель психологы Джудит Родин қарттар үйінің пациенттерін қоршаған ортадан бастап мекеме саясатына дейінгі таңдауларына көбірек бақылау жасауға ынталандырды, нәтижесінде 93 пайызы сергек, белсенді және бақытты болды. Кейбіреулері ұзағырақ өмір сүрді. 80

Тағы бір зерттеуші, «Америкадағы амандық сезімі» (оқуға кеңес беремін) кітабының авторы Энгус Кэмпбелл де автономияның маңыздылығымен келіседі және бұл туралы бәрімізден бұрын білген болуы мүмкін. Мичиган университетінің зерттеуіне түсініктеме бере отырып, ол былай деді:

«Чикаго» деген сөз маған жайсыз тиеді. Оны атасаңыз болды, менің бет-әлпетім васаби жегендей жиырылып кетеді. Бұл Чикагоның жаман қала болғанынан емес; бұл жай ғана менің өмірімдегі жұлып алып тастағым келетін бір тарауды білдіреді.

Таңдау болды, бірақ мен оны көре алмадым.

Осылайша, ауа райы картасы жылдар бойы менің басты сылтауым болды. Мен шуақты жерлерде тұратын адамдардың суреттерін көріп, олардың қандай бақытты екенін айтып налитынмын, бірақ ол жаққа өзімнің де көшіп бара алатынымды бір сәт те ойламадым. Менің ішкі догмам: «Мен жаман ауа райын бақылай алмаймын», — деп дауласты және бұл жылдар бойы солай қалды.

Сосын бір күні бәрі өзгерді. Менің тілі ащы құрбым менің үнемі шағымдана бергенімнен жалықты. Күн сәулесі жоқ елуінші күн қатарынан және менің қабағым түюлі болған елуінші күн қатарынан кейін, ол: «Егер сен осыншалықты бақытсыз болсаң, неге көшіп кетпейсің? » — деп айқай салды. Сол сәтте маған ой келді. Менде таңдау бар екен. Мен «қасиетті сиырды» құрбан етіп, өз шындығымды өзгерте алатын едім. Келесі бірнеше апта ішінде мен бұл идеяны мүмкіндік ретінде қабылдадым және бірден позитивке бөлендім. Одан кейін бірнеше аптадан соң, боран кезіндегі «бәріне лағынет» деген оқиға нүктені қойды. Бұл енді «мен көше аламын» емес, «мен көшемін» болды. Бірнеше айдан кейін мен солай істедім.

Менің форумымда адамдар өз қалаларында тұрудың бақытсыздық екенін айтып жиі шағымданады. Мұнда ешқандай мүмкіндік жоқ! Ауа райы нашар! Және тағысын тағы. Мен олардың не сезінетінін білемін. Дегенмен, оларға көшу туралы ұсыныс жасалса, сылтаулар үйіліп кетеді. Бұл менің үйім! Менің отбасым осында! Мен «Челси» футбол клубын жақсы көремін!

Көрдіңіз бе, сіз не оны қалайсыз, не қаламайсыз. Не істейсіз, не ол туралы армандауды жалғастырасыз. Не әрекет етуді таңдайсыз, не шағымдануды таңдайсыз. Шеге үстінде ұйықтап жатқан ит болмаңыз — егер өзіңізді еденге шегеленіп қалғандай сезінсеңіз, балғаны қолға алып, жаңа үй іздеңіз.

Егер сіз бақытсыз жағдайда өмір сүріп жатсаңыз, сізді соған әкелген қандай нақты таңдаулар болды? Немесе сіз қандай таңдау жасамадыңыз? «Қасиетті» сылтаулардың кесірінен қандай жасырын нұсқалар ескерусіз қалды? Сіздің өміріңіздің сценарийін кім жазып жатыр? Қоғам ба? Ата-анаңыз ба? Әлде қандай да бір ақымақ телешоу ма? Сайып келгенде, бәрі — таңдау, соның ішінде жағдайды қалай қабылдайтыныңыз да.

Мен алғашқы бизнесімді бала кезімде бастадым. Бірақ ол әдеттегі лимонад сату емес, ақылы іс-шара — көрші балаларға арналған сиқырлық шоуы болды. Бала кезімде сиқырға құмар болдым, сондықтан бұл құмарлық менің бизнесіме түрткі болды. Шоуға дейінгі апталарда мен барлық достарыма бұл туралы айттым. Көрші маңайдағы пошта жәшіктеріне, телефон бағаналарына, автобус аялдамасына жарнамалық парақшалар іліп шықтым. Дайындық үшін кітапханадан сиқыр туралы бірнеше кітап оқыдым. Жиналған ақшама пошта арқылы тапсырыс беретін каталогтан реквизиттер сатып алдым.

Шоу күні мен өз өнерімді әлемге паш етуге асық болдым.

Бірақ шындық басқаша болды: Іс-шараның басталу уақыты жақындағанда, аудиториям небәрі бес баладан тұратыны белгілі болды, оның үшеуі көршілерім еді. Тіпті ағам мен қарындасым да келмеді. Көрерменнің аздығынан, менің «гараждық сиқыршы» жобам жергілікті газеттерге шықпағаны анық.

Одан кейін мен жарамды жаладым. Билет сатылымы менің шығындарымды, тіпті дайындыққа жұмсаған уақытымды да өтемеді. Бұл менің алғашқы сәтсіздігім және менің көз алдымда бұл өте масқара жағдай еді.

Колледжде мен тағы бір сәтсіз іс-шара өткіздім.

Тағы да құмарлық пен қызығушылық жол бастады.

Бұл жолы мен хип-хоп мәдениетіне қатты қызығатындықтан, досым екеуміз баскетбол залында би кешін ұйымдастыру керемет идея деп ойладық. Біз Чикагодан сыйлы диджейді шақырдық. Дайындық барысында кампустың барлық жеріне парақшалар іліп, студенттік ұйымымызда жарнамаладық, тіпті газетке де шағын хабарландыру бердік. Би кеші күні менің сәтсіз сиқырлық шоуымдағы сезім қайталанды.

Мен спорт залдың есігін аштым. Оптимистік көңіл-күймен кезекте тұрған халықты елестеттім. Оның орнына мен есікті ашқанда, тек ұшып жүрген бос пластик пакетті көрдім. Көлік қозғалысы аз, жаяу жүргіншілер жоқ еді. Диджейдің музыкасы гүрілдеп тұрса да, мен күттім. Және күттім.

Менің бірнеше достарым келді, бірақ олар өз қалауымен емес, міндеттелгендіктен келді. Бірнеше минуттан соң олардың көбі бұл масқарадан ұялып, тез кетіп қалды. Басқалары келіп, залдың бос екенін көрген соң, ақшаларын қайтаруды сұрады.

Сосын біз жалдаған диджей келді. Біз онымен киім ауыстыратын бөлмеде кездестік. Мен баскетбол алаңына апаратын туннельді көрсеткенде жүрегім сыздап кетті. Ол өз пластинкаларын көтеріп залдағы бос орындарды көргенде, кенеттен тоқтап қалды. Оның күлкісі лезде жоғалып, бет-әлпеті бұзылып кетті. Ол маған таңдана қарап: «Бұл не? » — деді.

Мен не айтарымды білмей: «Қазір адамдар келеді, уайымдамаңыз», — деп міңгірледім. Ол басын изеп, музыка қойды. Отыз минуттан соң ешкімнің келмейтіні анық болды.

Досым екеуміз сәтсіздігімізді жасыру үшін диджейге кете беруге болатынын айттық. Біз спорт залдың есігін жауып, қалған бірнеше адамның ақшасын қайтарып бердік. Досым есікке «Би кеші тоқтатылды» деген белгі іліп қойды. Бірнеше минуттың ішінде бәрін жинап алып, ол жерден тайып тұрдық.

Бұл тағы бір ақшалай шығын мен сәтсіздік еді. Және бұл оқиға ішімдік ішілген кезде айтылатын күлкілі әңгімеге айналды.

Соған қарамастан, сәтсіздіктерім колледжден кейін де жалғасты. Шын мәнінде, тағы бірнешеуі болды. Биологиялық белсенді қоспалар бизнесі, зергерлік бұйымдар бизнесі, тікелей маркетинг, ипотекалық кеңес беру және басқалары. Мен оларды тәптіштеп айта алар едім, бірақ сіз бәрін түсіндіңіз деп ойлаймын: мен өте көп сәтсіздікке ұшырадым.

Жыл сайын мыңдаған адамдар бизнес бастап, «бастық болуға» тырысады. Шағын кофеханалардан бастап, «екі аптада қалай арықтау керек» деген арзан электронды кітаптарға дейін кәсіпкерлік тәуекелге бел буатындар аз емес. Және жыл сайын мыңдаған осындай бизнестер сәтсіздікке ұшырайды. Жаңа бизнестердің 90 пайызы алғашқы бес жылда жабылады дейді. Пайыз қандай болса да, бұл маңызды емес. Сіз де бір күні осы статистиканың бір бөлігі боласыз.

Мәселе мынада: сіздің жаңартылған түйіндемеңіз кәсіпкерлік армандарыңыздың өлім туралы куәлігі бола ма? Әлде сіз әрекет етуді жалғастырасыз ба?

Сәтсіздік статистикасы кәсіпкерлердің, жалпы алғанда, 90 пайыз жағдайда қателесетінін білдіреді. Сәтсіздік — ойынның бір бөлігі.

Ойланып көріңізші.

Егер Стив Джобс Macintosh-тың сәтсіздігінен кейін компьютерлік идеяларынан бас тартса не болар еді? Немесе Уолт Дисней өзінің алғашқы сәтсіздіктерінің бірі Laugh-o-Gram-нан кейін тоқтап қалса ше?

Алдыңғы айтқандарыммен қайшы келмеу үшін айтайын, кәсіпкерліктің «құпия тұздығы» бар. Бірақ бұл құпия тұздық қысқа жол немесе бос сөз емес, ол бизнес бастауға және артықшылыққа ие болуға арналған жалпы негіз болып табылады. Суретте көрсетілгендей, UNSCRIPTED моделіндегі келесі кезең — «FE» немесе Fastlane Entrepreneurship.

Қайта жазылған нанымдармен және күшті мән мен мақсатпен біріктірілген Fastlane Entrepreneurship бір басқарушы принципке — <span data-term="true">продуктократияға</span> негізделген және бес негізгі өсиеттен тұрады (жиі CENTS деп аталады).

Жалпы алғанда, құрылым алты компоненттен тұрады. Оларды кәсіпкерлік процесіңізге енгізіңіз, сонда 90 пайыздық сәтсіздік статистикасы жақсарады. Бейсбол тілімен айтқанда, . 100 көрсеткішінің орнына . 300-ге қол жеткізе аласыз. Біздің сағыз машинасы мен сәттілік тұрғысынан алғанда, Fastlane тұжырымдамасы машинаның ішіндегі қызғылт сары және қызыл сағыздардың бір бөлігін алтын түстілерге ауыстырып, сәттілік ықтималдығын өзгертеді.

Мүмкіндіктеріңізді өзгертейік.

Финикс аймағында «Oregano’s Pizza Bistro» деп аталатын шағын пицца желісі бар. Әрбір нүктесі батыстық рустикалық және өткен ғасырдың ортасындағы ретро стилінде безендірілген. Барға барсаңыз, спорттық жаңалықтарды емес, ескі ақ-қара фильмдерді көресіз. Лебронның секірістерінің орнына Фред Астердің биін немесе Джимми Стюартты тамашалайсыз. Ал Чикаго стиліндегі пиццасы ше? Ол — диетаны бұзатын, дәмі тіл үйіретін нағыз жарылыс. Өте дәмді.

Өкінішке орай, Oregano’s-қа бару үшін шыдамдылық керек. Кешкі ас уақытында барсаңыз, ұзақ кезекті күтіңіз.

Осы Oregano’s-тың қызығы неде?

Мен олардың ешқашан жарнама жасағанын көрген де, естіген де емеспін.

Жоқ, бірде-бір рет.

Қысқаша анықтамасы: Сіздің өніміңіз өзін-өзі сатады. Мысалы, обыр (рак) ауруының емін ойлап таптыңыз делік. Қанша уақыттың ішінде байисыз? Бірнеше адам емделгеннен кейін, өніміңіз туралы ақпарат қар көшкініндей тарайды. Жаңалықтар агенттіктері сізге тегін жарнама жасап береді. Бұл жағдайда жарнама жасау — мұхитқа су құйғанмен бірдей.

Пицца мысалында, Oregano’s өнімі мен концепциясы соншалықты жақсы, сондықтан қанағаттанған тұтынушылар «кеңею циклін» қамтамасыз етеді. Бір риза болған тұтынушы басқа тұтынушыларды әкеледі, бұл өсімді тездетеді. Бір плюс бір тең үш. Продуктократия — бұл лаулаған от, ал жарнама — жай ғана қосымша жанармай.

Продуктократия сонымен қатар «ақша/құндылық» дихотомиясында айтылғандай, құндылық ваучерлерін тартудың кілті болып табылады. Продуктократия болған жерде барлық сылтаулар мен драмалар мәнін жояды. Сіздің бұған дейін төрт бизнесіңіздің сәтсіз болғаны ешкімді қызықтырмайды. Тістеріңіздің қисықтығы немесе әкеңіздің сізді жеткілікті жақсы көрмегені де маңызды емес. Продуктократия сыртқы факторларға соншалықты төзімді, ол тіпті нашар орналасқан жердің өзін жеңіп шыға алады.

Мәселе мынада, менің спорт залымның жанында өте жақсы мейрамхана орны сияқты көрінетін көше қиылысы бар. Жылдар бойы бұл «қарғыс атқан» жер қаншама мейрамхананы құрдымға жіберді. Бірде-бір мейрамхана ерекше ештеңе ұсынбады. Орташа тамақ, орташа атмосфера. Жаңа мейрамханалар бірнеше айдан кейін жабылып қалатын.

Сосын сол жерге Oregano’s көшіп келді. Ол тек аман қалып қана қоймай, гүлденіп жатыр. Қарғыс па? Нашар жер ме? Бұған дейінгі төрт сәтсіздік пе? Иммунитет! Продуктократия иелеріне ақша басып шығаруға мүмкіндік береді және оған басқалардың сол жерде неге сәтсіздікке ұшырағаны маңызды емес.

Продуктократия Батыс жағалаудағы тағы бір танымал желі — In-N-Out Burger-дің де негізінде жатыр. Жаңа нүктесі ашылған сайын, шақырымдаған кезек пайда болады. Мен олардың да жарнамасын ешқашан естіген емеспін. Олар жарнама жасаса да, ол тек отқа май құйғанмен бірдей.

Сонымен, өз қалаңыз туралы ойланыңыз. Қай уақытта барсаңыз да, әрқашан адам толы қандай мейрамханалар бар? Өзіңізден сұраңыз: олар жарнама жасай ма әлде купондар тарата ма? Әлде сіз ол туралы досыңыздан немесе БАҚ-тан естідіңіз бе?

Әрине, продуктократия тек мейрамханалармен шектелмейді.

Кез келген өнім немесе қызмет продуктократияның жемісін көре алады. Менің алғашқы кітабым жүз мыңдаған данамен сатылды. Сіз бұл кітапты оқыған кезде, оның сатылымы миллионға жақындап қалуы мүмкін. Мен бұл жетістікке мыңдаған доллар жарнама жұмсап қол жеткіздім бе?

Мен бейтаныс адамнан бұл кітап өмірін өзгерткені туралы келген алғашқы хатты жақсы білемін. Сосын кітапты Twitter-де бейтаныс адам ұсынды. Сосын мен дәл осыны Facebook-тен көрдім және бұл қайталана берді. Бұл гравитондар продуктократияны және оның тарту ДНҚ-сын бейнелейді. Бұл сондай-ақ мен өз кітабыма толықтай сеніп, бүкіл әлемдік деңгейге шығуға ұмтыла алатынымды білдірді. Тартудың гравитондары болмаса, мен тек тартымсыз «итерумен» қалар едім. Және бұл мені сол жылы өзін-өзі басып шығарған басқа 900 000 кітаптан еш айырмашылығым болмас еді.

Соңғы рет қашан біреу сізге McDonald’s гамбургерін ұсынды? Немесе Budweiser-дің салқын сусынын? Қызық, иә? Шындығында, мен кез келген жарнамаға қатты көңіл бөлетін компанияға күмәнмен қараймын, өйткені бұл өнімнің «тарта» алмайтынын білдіреді.

Дәл осындай күмән жергілікті деңгейде де бар.

Поштаңызға купондарға толы қалың конверттер келіп көрді ме? Үй жөндеушілердің, пицца орындарының және кілем тазалаушылардың жарнамаларына толы конверттер? Тағы да, апта сайын жарнама беретін кәсіпорындар өнімнің орташа екендігінің «қызыл жалауын» көтеріп тұр. Мен оларға сенбеймін, одан да желіге кіріп, Facebook-тегі көршілер тобынан сұрағанды жөн көремін.

«Кімде Бісбиде (Аризона) қалуға болатын орындар мен көруге болатын нәрселер туралы ұсыныстар бар? »

«Жүк көлігімнің ауа баптағышын жөндеу үшін ұсыныс қажет».

«West Appliance Repair-дегі Крейгке кір жуғыш машинамды жөндегені үшін үлкен рақмет; ол бәрін өте тез жасап берді! »

«Скоттсдейлдегі жаңа Flower Child мейрамханасына барып көріңіздер, онда ақыры органикалық, ГМО-сыз тағамдар, соның ішінде шөппен қоректенген сиыр еті бар екен! »

«Қалада жақсы тырнақ шеберін ұсына алатындар бар ма? »

Кез келген заңсыз мамандық жанама түрде продуктократия болып табылады, өйткені ол құндылық теңдеуінің бұрмалануы немесе экономикалық теңгерімсіздікке негізделген. Өнім тапшы немесе керемет жоғары сапалы ретінде алдамшы түрде ұсынылған. Сонымен, егер сіз есірткімен айналыссаңыз, сізде экономикалық артықшылық бар, өйткені сіздің өніміңіз тапшы әрі қатты тәуелділік тудырады. Пайдаланушылар көбінесе қайталап сатып алатын жаңа пайдаланушыларды тудырады.

Бұл «итермелеушілер», яғни жаңа бастаған БРО-маркетологтар, қажеттіліктерді өтемейді немесе бірдеңені жеңілдетпейді; олар жай ғана «дайын» (plug-and-play) өнімді іздейді — жылтыр маркетинг пен жарнама арқылы ақша табуға болатын бірдеңе. Менің форумымда «итеруші кәсіпкерлер» өздерінің итеру менталитетін мынадай сұрақтар қою арқылы көрсетеді:

«Мен электронды кітап жазғым келеді; қандай тақырыптар ең көп ақша әкеледі? »

«Мен Amazon-да сата бастағым келеді; жақсы өнім қандай? »

«Менің электронды коммерция империямды бастау үшін қандай компаниялар дропшиппингпен айналысады? »

Олай емес.

Іс жүзінде, сату, жарнама, маркетинг және копирайтинг — бұл сізде болуы мүмкін ең маңызды өмірлік дағдылар.

Менің жарнама туралы сыным оның ұйымдастырушылық маңыздылығын жоққа шығару емес, оның продуктократияның тарту күшімен байланысын көрсету. Өнімге бағытталған ұйымда жарнама қайықты су бетінде ұстап тұрмайды; ол қайықты алға жылжытады.

Рұқсат етіңіз, тауып көрейін.

Акула.

Және неге екенін де тауып көрейін.

Сіз акуланың кешкі асы болғыңыз келмейді.

Жүз адамға осындай таңдау берсеңіз, дәл осындай пікір естисіз: «Мен патша, өз иелігімнің қожайыны болғым келеді! » Аңшының орнына жемтікті таңдау ақылсыздық болар еді, солай емес пе?

Көптеген бизнес бастаушылар өздерін гуппи ретінде көрсетеді.

Көрдіңіз бе, сіз өз бизнесіңізді кез келген ұйымның бақыланбайтын және тұрақсыз еркіне тапсырған кезде, Құдайға: «Мен гуппи болғым келеді! » — дейсіз. Акула мәртебесінен бас тартылады. Сіз дөңгелек емес, оның бір тетігіне айналасыз. Соңғы нәтиже — сіз өзіңіздің үлкен суретіңізді салмайсыз, басқа біреудің суретіндегі бояудың бір тамшысы боласыз.

Тоғаннан судың тартылып жатқанын естисіз бе?

Бір түнде менің табысым екі есе азайды. Бірнеше айдың ішінде ол Applebee’s мейрамханасындағы кешкі асқа ғана жететін деңгейге түсті, әрине, егер мен қоқыс-өнімдерді көптеп сатып алып, жертөлеге жинап қойсам. Бірақ, «егер мен осы қоқысты өзім сатып алып, 500 долларлық сатылым квотасын толтырсам, мен 100 долларлық керемет бонусқа ие боламын! » Және мен нақты әлемде ешқандай мәні жоқ жылтыр тас атауын (Изумруд/Гауһар) аламын!

Бұл туралы ойланып көріңізші.

Егер сіз бірнеше минут ішінде орындалатын немесе шешілетін іспен айналыссаңыз, онда шынымен мәселе болды ма? Әлде сіз жай ғана бар шешімдердің тауына тағы бір қабат болып қосылдыңыз ба? Егер сіз мексикалық мейрамханаларға толы қалада тағы бір мексикалық мейрамхана ашсаңыз, сіз ешқандай өткір қажеттілікті қанағаттандырмайсыз.

«Бұл тым қиын» деген кедергінің өкінішті шындығы сол — керемет идеялар назардан тыс қалады. Егер сіздің идеяңыз терең бағдарламалауды талап етсе және сіз оны білмесеңіз, сіз келесі идеяға көшесіз. Егер сіздің өнертабысыңыз электротехниканы және пластик қалыптарды құюды қажет етсе және сіз мұндай мамандарды қайдан табуды білмесеңіз — қап, келесі идея. Содан кейін идеядан идеяға секірудің шексіз айналымы басталады: келесі «керемет» идеяны іздеу, орындалуы оңай, сіздің дағдыларыңыз бен біліміңізге дәл келетін, бірақ, өкінішке орай, ештеңені шешпейтін идеяны іздеумен уақыт өтеді.

Сізге нақты қадамдарды көрсететін ешқандай тізім жоқ. Не істеу керек, қалай істеу керек және қайда істеу керек екенін айтатын ешқандай тізім жоқ. Қытайдың ең жақсы өндірушілері кім екенін және импорттауға ең тиімді өнімдер қандай екенін айтатын ешқандай тізім жоқ.

Импорт туралы айтар болсақ, аптасына бірнеше рет мен Amazon-да кездейсоқ заттарды сатқысы келетін және бірден Alibaba-ға жүгіретін адамдар туралы оқимын. Олар Бали жағажайында демалып жатқанда, жылына жеті таңбалы табыс әкелетін сиқырлы өнімді іздейді. Бірақ, білесіз бе? Alibaba-дағы қалғандарының бәрі де дәл соны іздеп жүр. Тобыр, қарапайымдылық және оңай қолжетімділік мүмкіндікке айналмайды, өйткені бұл мүмкіндікті тобыр баяғыда-ақ талап кеткен.

Бұл Amazon курсында олар нарық, сұраныс және жеткізу тиімділігі тұрғысынан әлеуетті өнімдердің рейтингтік кестесін берген. Менің досым мүлдем жоламайтын өнімдер «өте тиімді» деп бағаланған. Атап айтқанда: сату оңай, импорттау оңай және жеткізу оңай өнімдер.

Ал оның өз өнімі ше? Ол төмен бағаланған. Тобыға оның өнімінен аулақ болу керектігі айтылған. Бұл өте күлкілі. Ал бұл жігіт миллионердің өмірін сүріп жатыр: жылдың жартысын саяхатта өткізеді, үйінің қарызы жоқ, арман көліктерін мінеді және әлемдегі 99 пайыз адам армандайтын өмір сүреді. Көрдіңіз бе, оның өнімін сату қиын (және іш пыстырарлық), бұл бәсекелестерді шектейді; ал олар ұсынған өнімдер оңай еді. Мұндай жеңілдік бірнеше апта бойы пайдалы болуы мүмкін, бірақ олар сіздің өміріңізді өзгертетіндей ұзақ уақыт бойы пайда әкелмейді. «Оңайдың» соңынан жүру жеңілдікке құмар кәсіпкерлердің ағынын тудырады. Ал соңында тек коучинг бағдарламасын сатып жүрген «BRO-маркетинг» гуруы ғана ақшаға кенеледі.

Сол сияқты, ешқандай тегін көмек немесе өздерінің «алтын жұмыртқа салатын тауығын» сататын менторлар да жоқ.

Бұл менің форумымдағы нақты сұрақ еді. Бұл өте зиянсыз көрінуі мүмкін, бірақ ойланып қарасаңыз — бұл күлкілі. Сонымен қатар, басқа бір тақырыпта бұл адам бизнес табысы жай ғана «өзің таба алатын ең тиімді бизнестерді көшіріп алып, қоя салу» деп мәлімдегенін айта кетейін. Енді өзіңізден сұраңызшы, егер сізде маржасы жоғары үй жануарларына арналған өнімдер сататын және үлкен табыс әкелетін бизнес болса, сіз өз отбасыңыздың нәпақасы мен еркіндігіне қауіп төндіріп, форумдағы бейтаныс адамға өзіңіздің құпия «тізіміңізді» берер ме едіңіз? «Әрине, міне, мен өткен жылы 3 миллион доллар табу үшін пайдаланған өндірушінің аты мен нөмірі. Оған қоса, міне менің McLaren-імнің кілті және дебеттік картам, пин-коды — 3030».

Қорытындылай келе, «жеңілдету» белгілері — бұл міндеттемелер (лиабилиттер), ал қиындықтар — бұл активтер. Қиындық мәселенің тереңдігі мен құндылықтың ауқымын көрсетеді. Бірақ ең бастысы, қиын кіру кедергілері — бұл жеңілдікке құмар кәсіпкерлерді сіздің кеңістігіңізге жібермейтін табиғи қорғаныс орны (moat).

«Мен бұл тақырыпты менің Fastlane сапарымды бақылағысы келетіндер үшін ашып отырмын. Бұл өнертабыс және өндіріс жолымен жүрген кез келген адам үшін пайдалы болады деп үміттенемін. Олар менің іс-әрекеттерімнен және жол бойында жіберген қателіктерімнен үйрене алады. Мен бұл іске жаңадан келдім. Үйренетін нәрсем көп екенін білемін».

«Менің жоспарым — қазіргі кәсібімде қажет, бірақ осынша уақыт өтсе де әлі жоқ идеяларымның бірінен бастау. Мен әрқашан бұл өнімнің неге әлі шықпағанына таңғалатынмын және оның болғанын қалайтынмын. Менің жұмысшыларым мен осы саладағы басқалар да мұны жиі сұрайды. Бұл менің салаымдағы әрбір адам алғысы келетін дүние деп ойлаймын және оның бағасы қымбат болмағандықтан, оны сатып алу өмір мен өлім мәселесі болмайды. Кем дегенде, олар оны байқап көргісі келеді, ал егер байқап көрсе, оларға көбірек керек болатынын білемін».

2012 жылдың 7 сәуірінде, идея пайда болғаннан кейін бір жылға жуық уақыт өткенде, Сэл өзінің алғашқы прототиптерін жасап бітірді. Сол жыл ішінде ол нөлдік сатылымның «құрғақ шөлін» бастан кешті, бірақ көптеген әрекеттер жасап, алға жылжыды. Ол өз идеясының мақсатын ешқашан жоғалтқан жоқ. Ешқандай тізім болған жоқ. Оңай жол да, дайын кітап та болмады. Ол дизайнмен, шикізат көзін табумен, іске асырумен, уақытша патенттермен, шетелдік өндіріспен, импортпен және тағы басқалармен айналысты. Ол әр қадам сайын үйренді, қателіктер жіберді, бірақ соңында өзі армандаған өнімді шындыққа айналдырды.

3 шілдеде, шамамен үш айдан кейін, идея туғаннан кейін он бес ай өткен соң, ол алғашқы сатылымын жасады. 2013 жылы Сэл ұлттық құрылыс және бояу дүкендері желілерімен келісімшарттар жасай бастады. Home Depot да оның өнімін сөрелерге қоюды қарастырды. 2014 жылдың 4 сәуірінде, идея туғаннан кейін үш жылға жуық уақыт өткенде, Сэл мен оның серіктестері ұлттық теледидардағы Shark Tank бағдарламасына шықты. Оның өнімі — бояушыларға қылқаламдарды, уақытты және ақшаны үнемдеуге көмектесетін қылқалам қаптамасы — «акулалар» арасында бірден хитке айналды. Олар тіпті ол үшін таласты. Ол Лори Грейнермен келісімшартқа отырды.

Бүгінгі күнге оралсақ, өнім әлемнің үздік құрылыс дүкендерінде халықаралық деңгейде сатылады. Жақында ғана мен Home Depot сөресінде оның өнімін көріп, оның іске асырылуына басынан куә болғанымды мақтан тұтып, суретке түсіріп алдым. Бұл компанияның Сэлдің өміріне әкелетін қаржылық табысын есептемегенде, оның осы процесте алған тәжірибесі мен байланыстары өлшеусіз.

«Шынымды айтсам, өмір тамаша. Біз қазір өте аз жұмыс істейміз. Табыс ағылып келіп жатыр. Мен қалаған нәрсемді істеуге еркінмін. Күн сайын спорт залына барамын. Жүгіремін. Ойындар ойнаймын. Әйеліммен және баламмен уақыт өткіземін. R8 мінемін».

Тағы да айтамын, ешқандай тізімдер болған жоқ. Нұсқаулықтар болған жоқ. Бұл мүмкіндіктерге оңай жол ашатын дайын «дистрибьюторлық жиынтықтар» болған жоқ. Идеядан бастап жасауға және сатуға дейінгі процесс спринт емес, зерттеу мен үйренудің марафоны болды. Процесс принципі сіздің өніміңіздің ерекшеленуге мүмкіндігі бар-жоғын анықтайды. Бұл сіз шешіп жатқан мәселенің салмағын түсінуге көмектеседі. Сондай-ақ, нарық сіздің өніміңізді мақұлдағаннан кейін кіру кедергілерінің беріктігін болжайды.

Мәселен, кітап баспасын алайық.

Компьютері бар кез келген адам Amazon-ға кітап шығара алады — сапасыз мұқаба, ешқандай редакциялаусыз, бірден автор болып шыға келесіз. Оңай кірудің құны тек бәсекелесетін тобыр ғана емес; бұл сонымен қатар «акулаға» немесе корпоративтік қадағалаушыға бағынышты болу арқылы бақылау тәуекелін қабылдау.

Өкінішке орай, орындау шеберлігі оңай кіруді іздейтін адамның ойлау жүйесіне сәйкес келмейді. Кіру «оқиға» болғанда, әдетте күш-жігер де солай болады. Блогингке қараңызшы. Блог бастау үшін бірнеше сағат, кейде бірнеше минут қана кетеді. Бір-екі жазбасы ғана бар қаншама өлген блогтар бар? Миллиондаған.

Сол сияқты, Amazon оңай кіру мен оңай ақшаға алданған «бір кітаптық» авторларға толы. Өкінішке орай, олар өз күш-жігерінің нәтижесін (өздерінің жалғыз кітабын) кіру сияқты оңай деп таппағанда, олар бәрін тастап, оңай күшпен оңай ақша әкелетін оңай бизнесті іздеуге қайта оралады.

Көрдіңіз бе, біз тағы да процесс принципіне оралдық. Орындау шеберлігі — бұл процесс, күнделікті рәсімдер мен құрбандықтар, және берілгендік туралы. Мақсаттар емес, сіздің процесіңіз маңызды.

Кез келген адам қаржы нарығында сауда жасай алады, бірақ қанша адам хедж-фонд ашатындай деңгейде жақсы сауда жасайды? Кіші лигадағы бейсбол ойнайтын қанша бала кәсіби деңгейде ойнағысы келеді? Меніңше, көбісі жоғарғы лигада ойнағысы келеді. Дегенмен, тек аз ғана пайызы оған жете алады. Жарақаттарды есептемегенде, орындау шеберлігі — шыңға көтерілудің басты тірегі. Кейбір ойыншылар аптасына жеті күн, күніне алты сағат бойы соққы жаттығуларын жасаса, басқалары видео ойындар ойнайды, үй тапсырмасын орындайды немесе басқа спорт түрлерімен айналысады, өйткені бұл қызығырақ.

— Продуктократияға қабілетті керемет бизнес идеяны қалай табамын?

— Қажеттіліктерді қалай табамын немесе құндылықты қалай жасаймын?

— Менің ойыма ешқандай жақсы идея келмейді!

Күн сайын мен жоғарыдағыдай сөздерді оқимын. Егер сіз идея табуда нашар болсаңыз, сіздің шын мәнінде айтқыңыз келгені — сіз сенімді сылтаулар айтып тұрсыз. Есіңізде болсын, кәсіпкерлер — бұл мәселелерді шешушілер. Кез келген уақытта «мен идея таба алмаймын» десеңіз, сіз «әлем мінсіз және оған ештеңе керек емес» деп айтып тұрсыз.

Тек утопиялық әлемде ғана ешқандай мәселе, қажеттілік немесе тілек болмайды. Онда бәрі бақытты. Мәз-мейрам болып, от басында маршмэллоу қуырып отыр. Идеяларды көрмеймін деп шағымдану — әлемнің мінсіздігін мойындау. Әлде шындық басқа ма? Мүмкін шешілуі оңай мәселелер, қажеттіліктер немесе тілектер жоқ шығар?

Мүмкіндікті көрмейтін адамдар оны көргісі келмегендіктен көре алмайды. Олар көруі керек нәрсені көргісі келмейді: белгісіз айнымалылар, жаңа дағдылар, ауыр жұмыс, сынақ пен қателік, тәуекел және сәтсіздік. Оның орнына олар жоқ нәрсені іздейді: ашық жол, миллионер менторы бар қадамдық нұсқаулық, венчурлық қор қаржыландыратын банк шоты және қауіпсіздік торы ретінде күтіп тұрған кепілді жұмыс. Көптеген адамдардың идеяға кедей болуы таңқаларлық емес. Томас Эдисон айтқандай: «Көп адам мүмкіндікті жіберіп алады, өйткені ол жұмыс киімін киіп алған және жұмыс сияқты көрінеді».

Мысалы, жастардың: «Мен өскенде миллиардер болғым келеді! » немесе «Мен бай боламын! » деген армандарын жиі естиміз. Ал нені естімейсіз? «Мен өскенде үлкен құндылық бергім келеді! Мен қоғам үшін өнім шығарғым келеді! » Бірақ дәл осы нәрселер байлыққа апарады. Құндылықты сыйламай, «бай» болғысы келу — «а», «b» немесе «с»-ны білмей, квадрат теңдеуді шешуге тырысқанмен тең.

Одан да сорақысы, мен колледждегі бизнес курстарының ешқайсысында құндылық, қажеттілік немесе тілек туралы естіген емеспін. Жоқ, оның орнына біз AIDA, 4 P сияқты маркетингтік тактикаларды және тауарды өткізуге арналған басқа да оқулық стратегияларын талқыладық. Өнімнің өміршеңдігі немесе қажеттілігі ешқашан талқыланған жоқ! Мен сондай-ақ кәсіпкерлер клубына мүше болдым, онда да қажеттіліктер табыс өлшемі ретінде ешқашан баса айтылмады. Іс жүзінде, менің форумымдағы жас кәсіпкер осыған ұқсас нәрсені растады. Ол былай деді:

Осы жылдар ішінде мыңдаған жас кәсіпкерлерді кездестіргеннен кейін, мен айқын нәрсенің соншалықты айқын емес екенін түсіндім. Мысалы, жаттығу жасайтын жиырма бес жасқа дейінгі әрбір жас фитнес-блог бастағысы келетін сияқты. Бұл былай болады: тестостероны тасыған он сегіз жасар бала өмірінде алғаш рет спорт залына барады. Алты айдан кейін және он фунт бұлшықет қосқаннан кейін, ол кенеттен фитнес-блог бастағысы келеді. Осындай оқиға артық салмағы бар адам кенеттен жаттығу жасай бастап, диетасынан зиянды көмірсуларды алып тастағанда қайталанады. «О, Құдайым, мен елу фунт тастадым; мен арықтау туралы блог бастаймын! »

Сөздіктен «құндылық» сөзін іздесеңіз, ол «салыстырмалы құн, пайдалылық немесе маңыздылық» деп оқылады. Мұндағы негізгі тіркес — «салыстырмалы құн» немесе «салыстырмалы құндылық». Қажеттілік Өсиетінің орталық тезисі — салыстырмалы құндылық, және бұл қажет болудың кілті.

Салыстырмалылықтың маңыздылығын мейрамханаларға толы біздің ойдан шығарылған қаламыздан көруге болады: Егер сіз пицца бистросын ашсаңыз және жақын жерде жиырма бес басқа пицца орны болса, сіз салыстырмалы құндылық бердіңіз бе? Сіздің пиццаңыз өте дәмді болуы мүмкін, бірақ салыстырмалы құндылық жоқ, өйткені басқа бірнеше пицца орындары да өте дәмді болуы әбден мүмкін. Құм нарықтағы салыстырмалылығына байланысты құнсыз немесе баға жетпес болуы мүмкін: Сахарада ұсынылса — пайдасыз. Су тасқынына дайындалып жатқан жазықта ма? Өте құнды.

Құндылық әрқашан нарық экономикасына негізделген салыстырмалы ұғым. Солай бола тұра, неге көптеген кәсіпкерлер нарықты елемеуге тырысады және оның орнына нарықты өздерінің жеке қиялдарына бағындыра аламыз деп өзімшілдікпен ойлайды?

Сонымен, сізден сұрайын: Егер мен сізге компания құруды тапсырсам және отыз күн ішінде ол компания кем дегенде 10 миллион доллар сатылымға қол жеткізуі керек болса, сіз мұны істей алар ма едіңіз? Мен істей алатынымды білемін. Маған отыз күн де қажет болмас еді. Бұл туралы тағы бір рет ойланыңыз, өйткені иә, бұл — алдамшы сұрақ.

Сатылды!