Ауылға бардым. Балзияны көрдім. Жүрегім солқ ете қалды: кекілі желбіреген қыз байсалды бәйбішеге айналған. Сәуле шашқан қара көздің айналасында шашыранды әжім сызығы көрінеді. Қалың қас сол тұрысы: қоп-қою, ұшы қарлығаш қанаттанып серпіле көтеріліп тұр. Батыл: тіп-тіке қарайды, әлі де отты жанар ұшқын шашыратады. Алғаш абыржыдым: қипақтап, қасымдағы жігітке жалтақкөздене қарадым. Ол бейғам тұр екен -жаным жай тапты. Балзияға еркін қадала көз салдым: қарашығы мөлдірей жасаурап, ботакөздің аңғалағы мөлт-мөлт кенерінен асып төгілгелі-төгілгелі шақ қалыпты. Кем-кемнен жақындадым: мұрныма әйелдің жағымды жұмсақ иісі соғылды. Жүрегім дір-дір қалтырады: көзінен жанарымды ала алмаған халде құшағымды аша бердім. Балзия тартынбады: баяғы өзіме белгілі батылдықпен келе бауырыма қойып кетті. Орамалы кейін сырғыған екен: жырта қарыс маңдайы жарқырап шыға келді - иіскедім де суйдім. Шаң ба, тер ме - қышқыл дәм тіліме орала кетті. Есімді тез жиып алдым да Балзияның қолынан ұстадым. Қазақбайға тіл қаттым.

Балзия қайқы кірпіктерін көтеріп, маңғаздана Қазақбайға керсолқы назар салды. Жанары жарқ ете көз қиығымен сипай өтті. Көңілінде бір туйіткілдің барын сезе қойдым. Бір сәткі унсіздікті ыдыраттым.

Балзия сөзімді бөлді: аяқүсті сәлем-сауқаттан соң жүріп кететін шығар деп күдіктенді ме іле тіл қатты.

Балзия біздерді билей жөнелді: алға түсті де бастай берді. Балзияның үйі ауылдың орталық көшесінде: бес бөлмелі жай Ызмұхширдың саз балшығынан білікті шебер қолмен салынған, жалпақ кепшенің іздері пышақпен кескендей сайрап тұр; бір уыс топанды ылай жапсырылмаған. Әр жер - әр жеріндегі жарықтары да еске алынып, бітелмеген - шымшық құстар қыстырған шөп-шалам, жүн-жұрқа салбырап, желге шайқалады. Үй айналасы мұндаздай: кесе жатқан шөп жоқ, тілмен жалағандай айна тақыр. Салма бойына егілген қара талдарды адам бойы биіктікте шапқан екен: бір жылғы бұтақтары кірпі шаштанып селдірей өсіп шығыпты, сұйық көлеңке төгіп тұр. Жеміс ағаштары көзге шалынбайды. Үйге Балзия бастады. Кең бөлме төсеулі екен: сәлем беріп кірдік. Балзия алға озды да үстіне сый төсеніштерін жайып шықты. Бөлме қоңыр салқын екен: өзімнен жоғарыға Қазақбайды оздырдым. Балзия маған қарады - сезе қойдым: жасын есепке алғаны ғой.

Есікке беттей түскен Балзия кідірді де маған тігіле қарады.

Балзия шайы лезде дайындалды: шағын газошақтың үстінен аққұман орын тапты. Дастарқан нан, бауырсақ, шағын тостақтармен қолда шайқалған сарымайға толықтырылды. Шай жүргізілді: Қазақбай көк шай сұраған жоқ, көпке қосылып үнділік қара шайды тарта берді. Шайды Балзия өзі құйды: ауыл жаңалықтарын да жеткізіп жатты. Шай шамаласқан кезде:

Осы аралықта екі жігіт келіп амандасты. Балзияның ұлы Қараш пен қызы Сайра да шомылып оралған-ды: көзмоншақтай мөлдіреп тұр. Көзіңді ала алмайсың. Қазақбайға қарадым.

Бағлан қозының қуырдағына тойып алған соң Қазақбай егістіктің басына кеткісі келді. Тікаяқтан қызмет жасап, желіп-жортып жүрген Балзияны шақырдым.

Ойланып қалдым. "Әлі баяғы бірбеткей өжеттігі: билеп-төстеп барады. Білек арта сөйлеуін - өзімсінеді-ау." Ызмұхширда қонақасыға арнайы шақырмайды: қонақпен дидарласуға өздері келеді. "Алыстан алты жасар бала келсе, алпыстағы қарт барып амандасады" - сол дәстүр әлі күшінде: келу де, кету де еркін. Балзия көңілді: күліп күтіп алса, күліп те шығарып салады. Басқосқандар кеш тарады. Шілденің күшіне мінген кезі: күні де, түні де жанып тұр. Жұлдызды көгілдір аспанда толысқан Ай дөңгелене жүзіп барады; айнала уыздай ұйып қалғып тұр. Ұсақ жәндіктер шыр-шыр әндетеді. Қадау-қадау әр жерде құрбақа бақылдап қояды. Кіндік қаным тамған топырақтан жұпар иіс аңқиды: түркмен коньягі ме, тілекшілердің қалтқысыз ықыластары ма - көңілге ұялаған желік бас көтеріп, шалқи қанат қағып, денеге қуат жия түсті. Ақтарылғысы кеп барады. Асфальт жағасындағы аяқжолдың көгілдір тасына көз тігіп келе жатып Балзия үйіне тақалып қалғанымды бір-ақ сездім. Қалт тоқтадым. Есік алдында Балзия алдымды кес-кестеді: қасыма тақала келді. Балбұл жанған жүзі Ай жарығында анық көрінді: көңілді. Шылауыма орала кетті.

Мектепте бала оқытқанымыздан мақтада жүргеніміз көп: оқушылар жаппай терімге шығарылды. Оқу қыркүйектің басында-ақ аптаға жетер жетпестен тоқтап қалған. Мақталық ауылдан 5-6 шақырым жерде - жаяу-жалпы қатынаймыз. Бекітілген орындарынан бір мұғалім де тырп ете алмайды: сәл қылт етсең бригадір басқарма мен аупартком өкіліне жеткізеді. Соң терім штабында төбеңде найзағай ойнайды: терідей сілкиді. Велосипедпен бозала таңда барып, қас қарая үйге ораламын. Оқушылармен қоянқолтық жүреміз. Мектепте аяғыма оралып жүрген Балзия терімде де көз қырынан таса қылмады: көбіне бірге кейіндеу қайтады. Алдыма мініп алады. Шашынан бұрқырай тараған жұпар иіс жан-жүйемді иітіп жібереді. Бір рет... иә, бір рет... кештеу қайттық. Зырлап келе жатқанымда рөль кілт бұрылды да ұшып түстік. Ұмар-жұмар түйдектеле құладық. Іңір еді. Балзияның үстіне түскен екенмін - сұлқ жатыр. Зәрем ұшты. Жалма-жан "Тұр, тұр. Не боп қалды" деп шыжа-пыжа болдым. Ұшып тұрып, көтеруге ыңғайландым. Балзияның етегі көтеріліп кетті. Көзім тұнды. Тұла бойымды қуалап ыстық қан ағысы зыр қақты. Одан кейінгі оқиға қас қағым сәтте өте шықты. Балзия сұлқ қалды: құлашын жайып жіберді де қимылсыз жата берді... Ертеңіне терімге шықпады. Күні бойы жолына қарай-қарай қой көзім көгерді. Кештете үйінің қасына бардым. Велосипедке сүйеніп, есім ауып тұр едім, Балзия іштен шықты. Қасыма келді. Қолымды создым.

Аяқ дыбысынан ойым үзілді. Құлаққа айналдым. Масақананың шалғайы әсте көтерілді -Балзия. Көзімді жұмып, ұйықтаған болып жата бердім. Шоқиып отырды. Халатын шешіп тастады: аппақ дене жарқ ете қалды. Жүрек тулай жөнелді. Жалын шашқан дене құшағыма құлай кеткенде бүкіл жүйем наурыздың ақша қарындай еріп жүре берді. Таныс иіс танауыма соғылуы мұң көз алдым қызыл нұрға толып, дөңгелене жөнелді... Сезім одан әрі игерткен жоқ - өз тұңғиығына тартып кетті. Оянсам Балзия шашын жинақтап отыр екен: қолтығына көз салдым да төсін сипадым. Балзия миығынан күлді. Тас қып құшақтап, тамағынан иіскеп, тыныс тарттым. Келіншек ақ төсекке құлай берді... Артықтау кетіп қалғанымды соң сездім: атылған оқ кері қайтпайды. Оқыс кездескен бақытты шақ, қолпаштау сөздер, Балзияның қалтқысыз ықыласы, ішкілік, тамылжыған түн мойныма қыл шылбыр тастап, тұзаққа ілдірген екен. Ой кешіп, енді еңсем түсе бергенде Балзияға назарым түсті - қара көзі мөлдірей қарап отыр: естияр жүрек дір ете қалды. Жанарлар арбасып біршама уақыт тұрып қалдық. Балзия жүзінен сүйкімді қызғыш нұр, ойнақы қуаныш сезімін көргендей болдым. Тамсана қарадым. Балзия көзін алып қашты. Соңғы 5-6 жыл төңірегінде үйдегі бәйбіше кем-кемнен алыстап, суысып бара жатқан-ды: ет байлап, марғау тартып жүрген. Көбіне балаларына ықылас аударатын: немерелерін де қасына жақындата бермей оқшау жан сақтағанды ұнататын. Сол кісінің қабағына қарап, күтім жасаймыз: ерік дәнін жейді, пельменді ұнатады; сәбіздің сығылған сөлін ішеді, жиі-жиі жас ет жеткізіп тұрамыз. Түйе ұстадық. Ағарғанға көбірек ықылас аударады. Ата жұртта Қарақожа бойынан жер алып, егісті түр-түрінен ектік: ықыласқа бола тұра қалды. Қазақбай - атайы диқан: ертелі кеш басында. Қия баспайды. Керегін жеткіземіз: үстінен құс ұшырмаймын.

Балзияның кермек тағдырына жете таныспын: Есжан -өкшелес жігіт, кем сөзді, жұқақол жалғызілікті-ді. Шайпау мінезді анасымен тұратын. Бір өзара бәсекеде Балзия жеңіліс тауып, өжет қыз сөзін жұта алмай тұрмыс құрған: терім кезінде Есжан трактор тіркемесінің биік астауынан асыра толы қапшықты ытқытпақшы болған.

Есжан қапшықты биік тор астаудан асыра зыңады. Өжет қыз сөзінен танған жоқ. Одақтың кезі ғой: салып ұрып, ауылға келемін. Есжанға маңдай тіреймін. Ол ішеді. Балзияны көремін. Жүрегім бұрады да тұрады. Кеденді кезең туып, мәшине іркілді де қатынас сұйықтады. Осынау кезеңде Балзияның қуанған да, қиналған да сәттеріне куә болдым. Бір рет... ауылға салып жетіп келдім. Ана қабіріне тағзым жасадым да Балзияның үйіне маңдай тіредім. Шаң-шұң керістің үстінен шығыпын: Балзия да, енесі Ағлен де қызып алған, жұлысып жатыр. Ағлен өзге адамның келгенін сезді де қарғана бастады.

Балзия үндемеді. Көзін бір сығып алды да маған қарап күлген болды. Бұрылып кетті. Мәшиненің қасына келіп, жан-жағына қарады.

Ойымды жиып алдым. Балзия да қадағалап отыр екен.

Түргелдік. Балзия тақалды. Ішкі қалтамнан күмәжнигімді алдым. Көк қағаздардан суырдым. - 300 доллар. Дашоғұзда алмастырып аласың. Керек-жарағыңа жұмсай бер, -дедім. Балзия ере сыртқа шықты. Есік көзінде іркілген Балзия бір сәт те есімнен шығар емес: боталаған қара көз жәудіреп, жұқа еріндері дір-дір ете тіл қатуға икемделе береді... Айтары тіл ұшында тұр: бұл рет не айтпақшы екен?!