Б ЙЕШЕКЕ ТАУЫНЫ БАУРАЙЫНДА Ә Ң Ң ...Маужыра ан ғ мамыр айы. К іл өң шіркін ауыл деп алаб ртады ұ . С р ұ ояндай қ заула ан ғ же іл ң машинамен « ара анды Қ ғ -Жез аз ан қ ғ » тас жолының бойымен зымырап келе жатырмыз. Шіркін, ту ан ғ жер-ай! Бас асын қ айтпа анда ғ , сенің жан сарайымызды жадырататын ж пар ұ ауаның зі ө неге т рады ұ ! Жа аар а ң қ ауданының орталы ы ғ Атасу кенті артымызда алып қ , Байдалы би атында ы ғ шаруашылы тан қ 5-6 ша ырымдай қ

зай ұ бергенімізде жолдың сол жақ анатынан қ к зге ө ыстық, к ілге өң таныс Б йешеке ә ң тауы алыстан мен м ндалап ұ , бой к рсете ө бастады. Б йешеке ә ң тауы! Бала кезімізден ту ан ғ жер т сіндегі ө осы тау туралы а ыз ң

гімелерді әң талай м рте ә естіп стік ө . Таудың шар ұ басында Б йеш ә деген батырдың к не ө моласы бар. А ызды ң ң айтуына ара анда қ ғ ерте заманда Б йеш ә батыр жаумен со ыста ғ ерлікпен мерт болыпты. Батырдың денесін алыс жа тан қ к н ү ысты та қ ту ан ғ жерге жеткізе алмайтын болып, амалсыздан сол жа а ққ жерлепті де, бір сауса ын ғ ту ан ғ жеріне алып келіп, осы таудың басына жерлеген екен. Б лкім ә , б л ұ жай а ыз ң ана ғ шы ар ғ . йтеуір Ә , осы к не ө молада Б йеш ә деген батыр адамның жерленгені анық. Сол батырдың атымен кейін осы тау Б йешеке ә ң деп аталып кеткен. Тау басында ы ғ батырдың шошақ моласы алыстан арауытып қ , к зге ө к рінеді ө . Батыр моласының абыр асында қ ғ сол ерте заманда саз балшы пен қ сылан анда ғ ал ан қ ғ олды қ ң та басын ң лі ә де к руге ө болады. Б йешеке ә ң тауының сол жақ анатында қ – менің ту ан ғ ауылым Атасу теміржол станциясы, оң жақ анатында қ – нші ә Жа сыгелді қ Кемалов пен а ын қ Аманжол лтаевты Ә ң, генерал мірхан Ә Аманбаев пен филология ылымыны ғ ң докторы Берік Ра ымовты қ ң ауылы – «А т бек қ ү » шаруашылы ы ғ . Біздің ауылымыздан Б йешеке ә ң тауына дейін жобамен айт анда қ 5-6 ша ырымдай қ болып алар қ . Атасу мен А т бекті қ ү ң ортасынан Сарысу зені ө а ып ғ жатыр. Ауылымыздың ма ында ң ужал Қ тау, азан Қ тау, Аралт бе ө , остан ол Қ қ , Керегетас, Мы ау а ңқ ғ деген таулар бар. ужал Қ таудың артынан Мана а қ зені ө а ады ғ . Алатау мен лытаудай Ұ ас а қ қ тауларды, Ертіс пен Есілдей лы ұ зендерді ө к ргеніміз ө кейін ой ғ біздің. Сонда осы таулар мен зімізді ө ң «тауларымызды», осы зендер ө мен зімізді ө ң « зендерімізді ө » іштей салыстырып, к іліміз өң

жепт уір ә ә ж деп ү

ал анымен қ ғ , б рібір ә ту ан ғ жердің кішкентай т бесі ө т гілі ү тасына дейін к зге ө ыстық к рінеді ө екен. Бас алар а қ ғ орташа де гейдегі ң т бе ө бол андары мен ғ ң , б рібір ә біз шін ү таусы дар ң сендер, ужал Қ тау, азан Қ тау, Аралт бе ө , остан ол Қ қ , Мы ау а ңқ ғ ! Жылап а атын ғ жыл а ғ , жаз айларында тартылып алатын қ кішкентай ана ғ су болса дар ң да б рібір ә біз шін ү зенсі дер ө ң сендер, Сарысу мен Мана а қ ! С р ұ к жектей ө заула ан ғ машина А т бек қ ү ауылына жете бере тас жолдың сол жа ында ы ғ ғ дала жолына т сті ү . Біраздан соң алдымыздан Сарысу зеніні ө ң жыл асы ғ к рінді ө . Табаны мда зеннен тіп, та ы біршама жол ж ргеннен кейін а ша ыл тасты т бе құ қ ө ө ғ ү қ ғ ө к зге шалынды. ө Ол – Атасу ауылының малдары жайылатын А ша ат қ ғ т бесі ө . Машинамыз

осы т бені ө ң басына шы а ғ келгенде, алдымыздан жарқ етіп, лкен ү елді мекен к рінді ө . Ол – менің ту ан ғ ауылым Атасу станциясы! Атасу! Базарлы балалы ымны ғ ң бал д урені ә

ткен ө , асық атып, доп у ан қ ғ , достарыммен ала сыз ң

асыр салып скен ө

арда ты қ

ауылым менің! лан Ұ -байтақ аза станны Қ қ ң географиялық картасында кішкентай ана ғ но ат қ бол аны мен ғ ң , сенің орның біз шін ү ерекше б лек ө . А ша атты қ ғ ң басында машинамызды то татып қ , сырт а қ шы ты қ қ. Сарыар аны қ ң саумал самалы жан сарайы ызды ң жадырат андай қ . Ту ан ғ ауылыма т бе ө басынан і к р ң ә к ілмен өң марта құ

арап қ т рмын ұ . не Ә , ауылдың бер жақ шетіндегі ақ ша ан ңқ шатырлы йлерді ү ң арасынан кейді ә ң ара қ ша ыра ы ң ғ к зіме ө оттай басылды. неки Ә , біздің ауылдан Жа аар а а ң қ ғ арай қ ж ріп ү бара жат ан қ ауыр рамды құ ж к ү поезы шы ты қ . Тепловоздың буда та ан қ ғ ою қ т тінінен ү к мір ө мен мыс тиелген вагондарды ыш ына қ тартып келе жат аны қ анық бай алады қ . Б лкім ә , оны ауылдан ж нелтіп ө салып т р ан ұ ғ менің теміржолшы бауырларым Оразхан мен Батырхан шы ар ғ ? А ша атты басында б дан рі т ра беруге ауылды а са ан к іл та ат бермеді. қ ғ ң ұ ә ұ ң ғ өң ғ Машина а ғ міндік те, ту ан ғ ауылды бетке алып, ж ріп ү кеттік. А ын қ к іл өң алаб ртып ұ , ж рек ү шіркін кеудемде тайдай тулайды. Ауыл а ғ келген сайын осылай ерекше алаб ртамын ұ . Атасуым менің, арда ты қ атамекенім! озы Қ к ш ө жер ж рген ү соң да ыл ңғ жолдың сол жақ анатында ы қ ғ т бе ө басында алып қ бара жат ан қ лкен ү орым қ к зге ө шалынды. Беу, д ние ү -ай десе ізші ң , біздің бала кезімізде осы т бені ө ң басында темір шарба пен қ оршал ан қ ғ бір зират ана қ болушы еді-ау. азір Қ б л ұ т бені ө ң басында ы ғ зираттар бір ауым қ елге айнал ан ғ . Біздің ауылдың небір мар ас а қ қ азаматтары осы орымда қ м гі әң дамылдап жатыр. орымны Қ ң бергі басында ы ғ арда ты қ кемні ә ң ақ кірпіштен к терілген ө бейіті к зіме ө оттай басылады. «Аруақ риза болмай, тірі байымайды» деген ой ғ , ауыл а ғ бармас б рын ұ бейіт басына келдік. – Ассалаума алейк м ғ ү , А атай ғ ! Жат ан қ жері із ң жарық бол ай ғ ! Топыра ы ыз ғ ң тор а қ , абыры ыз қ ң

ам а қ қ болып, пейіште н ры ыз ұ ң шал ы ай қ ғ , асыл кем ә менің!-деп тілімізді к лима а ә ғ келтіріп, кейді ә ң рухына д а ұғ ба ыштады ғ қ. ара Қ гранит лпытаста ы құ ғ кейді ә ң суреті бізге елжірей арайды қ . Тал бесік пен жер бесіктің арасында ы ғ мірі ізді ө ң негелі ө ткізді із ө ң , жан ке ә ! Сізді ара қ жердің ша ына құ ғ анша қ жерден имаса қ қ та, Алланың ісіне не шара бар? Жа дай ғ осылай болды. Енді арты ызда ң ал ан қ ғ рпа тары ызды ұ қ ң аруа ы ызбен ғ ң жебеп жаты ыз ң , кетай ә ! й ы ыз Ұ қ ң м гілік әң тыныш болсын! Ауыл а ғ арай қ ж ріп ү кеттік. Ту ан ғ ауылымның т бесі ө мен сайын айтпа анда ғ , тасына дейін к зге ө таныс, к ілге өң ыстық. Ауыл шетіндегі мына бір орны ана ғ ал ан қ ғ ескі йді ү ң ж рна ы ұ ғ – Жа ыпбек қ а са алды қ қ ң б рын ы ұ ғ йіні ү ң ж рты ұ . Жа а ны қ ң ң орасында қ

й ү ояндары қ дегені із ң жыртылып айырылып жататын. Айналасы жазық дала, к к ө шал ын ғ ш п ө , мда құ қ жа алы ғ зен ө . На ыз ғ й ү ояндарын қ стайтын ұ жер. Содан да болар, Жа ыпбек қ а са ал қ қ орасында ы қ ғ аптап қ ж рген ү ояндарыны қ ң санын згелер ө т гілі ү , зі ө де білмейтін. Оларды арасында с р оян да, ара оян да, а оян да, ң ұ қ қ қ қ қ ала оян да бар. К жектері андай с йкімді здеріні ! Бала кезімізден ж бымыз жазылмай қ ө қ ү ө ң ұ

скен Ержан досым екеуіміз Ауданбай досымыз а барып, с йкімді ояндарыны ө ғ ү қ ң ылы тарына кешке дейін ызы а арап отырудан сте жалы паушы едік. қ қ қ ғ қ ә қ Кейде йге ү

айтарда қ бір-екі к жекті ө есебін тауып, ойнымыз а қ ғ орап ала кетеміз. Ондайда жер бетінде бізден ба ытты, бізден олжалы адам жо сия ты к рінуші еді-ау. қ қ қ ө айран ай ысыз, амсыз балалы бал д урен! Қ қ ғ қ қ ә Сол достарымны екеуі де мірден ерте кетті. Арада біраз жылдар ткен со к ні ң ө ө ң ү кеше ана ортамызда ж рген ділхан мен Есен деген достарымыз да ф ни жал аннан ғ ү Ә ә ғ ба илы сапар а аттанып кете барды. Алайда, оларды жар ын ж здері, а ал мінездері қ қ ғ ң қ ү ңғ к іл т рінде к ні б гінге дейін са таулы. Біз здері ді мыт ан жо пыз, достар! өң ө ү ү қ ө ң ұ қ қ Менің ту ан ғ ауылымды к ре ү тамыр секілді екіге б ліп ө , ортасынан а қ қ жарып тетін ө теміржолдың ар ы ғ бетіндегі йлерді ү ң сыртынан к зге ө таныс, к ілге өң ыстық азан Қ тау к рініп ө т р ұ . айран Қ азан Қ тау! Сенің баурайы да ң біздің балалық балд уреніміз ә

алды қ . Бір ара ан адам а дала қ ғ ғ т сінде т керіліп т скен азан секілді к рінетіні де рас б л тауды . Бізді азеке андай ат ө өң ү қ ө ұ ң ң қ ң қ ой ыш! азан тау десе , азан тау! қ ғ Қ ң Қ лі Ә есімде, бала кезімізде ауылдың балалары осы азан Қ таудың басына ыс қ айларында ша ымен ңғ , шанамен шы ып ғ , ойын а ғ ары қ қ болып айтушы қ едік. ар а оран ан Қ ғ ғ тау басынан олшанамен т мен сыр анауды ызы ына сте тоймайтынбыз. қ ө ғ ң қ ғ ә Кейде таудан т мен ө

арай қ зымырап келе жат ан қ шанамыз жол-ж некей ө тас а қ , тобыл ыны ғ ң т біріне ү со ылып ғ , бірер м кіп өң алса қ , зіміз ө сыпырылып т сіп ү те алатын қ кезіміз болады. Ал олшанамыз талай жерге дейін зырлап кетіп алады. Оны ерінбей алып келіп, қ қ тау басына айта шы амыз. Сыр анап барып то та ан шанамызды с йретіп, аюды онжы ы қ ғ ғ қ ғ ү ң қ ғ сап, айтадан тауды басына арай орба дай ж гіріп бара жататынбыз. құ қ ң қ қ ң ү С йтіп ө ж ргенімізде ү ысты қ ң ыс а қ қ к ні ү ясына ұ арай қ

лдилап құ , ас қ арайып қ бара жатады. йдегі шаруа, орада ы мал, ерте гі саба сол кезде ана есімізге т седі. стіҮ қ ғ ң қ ғ ү Ү басымыз ар а к міліп, бетімізді аяз арып, ма дайымыз бусанып, ауыл а масайрап келе қ ғ ө қ ң ғ жатамыз. андай ысты , неткен т тті еді десе ші бізді сол бір балалы бал д уреніміз! Қ қ ә ң ң қ ә Кейде Аралт бе, ужал тау, А ша ат жа а ша ымен барып, оян мен арса ты , т лкіні ө Қ қ ғ ққ ңғ қ қ қ ң ү ң ізін а амыз. Жанымызда жылма да ан тазы иттеріміз арсала дап ж реді. қ ғ ң ғ ң ү Жаяу-жалпы балалар а ғ ырды қ ң ыт и қ секіріп т р ан ұ ғ ор ояны қ мен у қ т лкісі ү стата ұ оя қ ма? статпа т гілі, йры ын да к рсетпейді. Ал біз анжы амыз майланба анымен, а Ұ қ ү құ ғ ө қ ғ ғ қ к рпеге оран ан тау б ктерінен із а анымызды зін олжа к ріп, м з болып айтушы едік. ө ғ ө қ ққ ң ө ө ә қ А к рпесін ымтай жамыл ан дала т сінде шым-шытыры іздеріміз алады... қ ө қ ғ ө қ қ Бас асын қ айтпа анда ғ , ту ан ғ жердің т ны ұ қ ауасының зі ө неге т рады ұ , шіркін! Ая ы ны астында к н с улесімен ша ылыс ан а ша ар сы ыр-сы ыр етіп, к з ғ ң ң ү ә ғ қ қ қ қ қ ө ша ылыстырады. ғ Айналаң – ар а қ ғ оран ан ғ сайын дала мен тау жоталары, озы қ к ш ө жерде – м ржаларынан ұ

ою қ т тін ү буда та ан қ ғ арда ты қ ауылымыздың йлері ү . Ол йлерде ү асыл аналарымыз бен ам ор қ қ желеріміз ә біздің амымызды қ ойлап, ыс ы қ қ со ымны ғ ң с р ү еті мен азы қ - артасын қ был ытып қ асып, айрандарын йытып ұ , жолымызды арайлап қ ж реді ү . Па, шіркін-ай десе ізші! Екі айналып келмейтін базарлы бал д урен-ай! ң ә

азан Қ таудың артында біздің ауыл а ғ М мбет ә б ла ынан ұ ғ су айдайтын быр құ бекеті болды. Оны ауыл адамдары «Водокачка» деп атайтын. Ол жерде сыныптас досымыз ділханны кесі бдірахман а са ал ауылдан атынап ж мыс істеуші еді. Ә ң ә Ә қ қ қ ұ Тау ойнауында ы қ ғ су айда ыш ғ бекет пен біздің ауылдың арасы – 5-6 ша ырым қ жер. айдан олына т сіргенін кім білсін, беке ні бір миты ж рісті к к есегі болды. Бекет Қ қ ү Ә ң ң ң ү ө басына сол есегімен тепе деп барыпайтып ж ретін. ң қ ү Б рын ұ

м ндай ұ

хайуан к рмеген ө

басымыз, ауылдың балалары бдірахман Ә а са алды қ қ ң сол к к ө есегіне мінуге ерекше мар құ болушы едік. Ал, енді ншейінде ла ы ә құ ғ салбырап, ойдай жуас сия ты болып к рінетін к к есек стіне бала мінсе, тырынып шы а қ қ ө ө ү құ ғ келетін. Содан лгі бай с дымы алмай, жатып кеп тулайды дейсі . Ол аз болса, стіне ә ғұ қ ң ү бала мінген кезде С дікен у к к есекті олында ы шыбы ымен шаптан т ртіп жібереді. ә қ ө қ ғ ғ ү Есекті к зі шатынап, арт ы ая тарымен то ала дап, жатып кеп тепкілейді, к кке ар ып ң ө қ қ ңқ ң ө қ ғ тулайды. О ан арайтын біз бе? Бізге ызы керек. Ту ан жерді тор адай топыра ына ғ қ қ қ ғ ң қ ғ бірімізден кейін біріміз топ-топ лап жатса та, ар ылдап к ліп, к к есекті стіне айтадан құ қ қ қ ү ө ң ү қ ршелене мтылатынбыз. Бір шетте ауылда ы осы тегін «Асау а – т сау» комедиясын ө ұ ғ ғ ұ тамашалап т ратын ділхан досымыз шегі т йілгенше к летін еді, мар м... ұ Ә ү ү құ Беу, д ние-ай! Ту ан жерді т сінде ала сыз асыр салумен ткен ай ысызамсыз ү ғ ң ө ң ө қ ғ қ балалы бал д уреніміз-ай бізді ! қ ә ң ойшыбек деген арияны йінде бір т йе болды. Ауылда ы сол жал ыз т йені Қ қ ң ү ү ғ ғ ү ң жайыл анын, бізге ма иып ара анын, ды тан су ішкенін ызы а тамашалайтынбыз. Т йе ғ ңқ қ ғ құ қ қ ғ ү дейтін жануар тікенек, жанта ш пті с йсіне жейді екен. Бізге оны аузын шайна датып, қ ө ү ң ң отта аны да, зын сира тарымен тайра дап ж гіргені де ерекше ызы к рінеді. ғ ұ қ ң ү қ қ ө Сол т йе ү теміржолдың бойын уалап қ , тікенек ш пті ө шалып жейтін де, бден ә тойынып алатын. Содан со поезды болат жол табаныны тура стіне шы ып алып, ма и ан ң ң ң ү ғ ңқ ғ алпында к йіс айырып жата беретін. қ ү қ Ауылдың стінен ү то тамай қ

туге ө тиісті ауыр рамды құ ж к ү поезының машинисі теміржол табанында таудай болып киіп өң жат ан қ т йені ү алыстан к ріп ө , бір ша ырым қ жерден кірте ө гудок беріп келе жатады. Ал т йе жары ты о ан пыс ырмайды да! ү қ қ ғ қ – Кел, айсымыз қ мы ты қ екенбіз, к ріп ө алайық,-дегендей «са ызын ғ » шайнап, езуінен ақ к бік ө а ып ғ , ма и ан ңқ ғ алпында қ былқ етпестен арсы қ арап қ жата береді. – Поезд же е ң ме, т йе ү же е ң ме?– деп біз аула тау қ жерден ба ылап қ отырамыз. ншейінде Ә жолына шы ан ққ жыл ы қ мен сиырды о адай қ ғ жапырып те ө беретін поездар т йені ү басу а ғ тайса тайды қ екен. Содан со еріксіз тежегішті іске осып, ң қ вагондарды до ала тарын ши ылдатып, то тау а м жб р болады. Машинистер тас ң ңғ қ қ қ ғ ә ү ат ылап, орысты т зды ты с здерімен бала аттап, т йені орнынан ре т р ызады да, оны қ ң ұ қ ө ғ ү ә ң ұ ғ жолдан т мен уалап жіберген со ана айтадан ж ріп кетеді. ө қ ң ғ қ ү – Т йе не деген к шті жануар! Ешкімнен де оры пайды екен, поезды зі о ан т к ү ү қ қ ң ө ғ ү емес!– деп біз с йсінеміз ж не та -тамаша боламыз. ү ә ң Бір ажабы ғ , біздің сол бала кезімізде ыс қ та бас аша қ , жаз да згеше ө болатын. ыс Қ к дімгі ыс сия ты, жаз к дімгі жаз сия ты еді. ә қ қ ә қ а а ан Қ қ ғ а тар қ ң мен а ыр ан қ ғ а пан қ айларында Ар аны қ ң ақ т тек ү бораны апталап со атын ғ к ндерді ү де к рдік ө . Ауыл арасында ы ала айларды алып алатын к ртік арды ғ ңқ қ ү қ ң биіктігі йлерді стімен астасып кететін. ү ң ү

Тіпті, кей к ндері ү

арабас Қ , Айранбай, Жа ан қ , Ма аш қ деген к рші ө а са алдарды қ қ ң йлерін ү осындай ақ борандардан соң алы қ ң к ртік ү ар қ басып алып қ , ауыл жігіттері б л ұ йлерді ү ң сырт ы қ есігін т бесінен ө аршып, тесіп беретін. зіміз де йді айналасын басып Ө ү ң ал ан к ртік арды к рекпен азып, «Тескен тау» жасап ойнаушы едік. қ ғ ү қ ү қ азір ондай ар айда? а тарда апталап со атын а боранны орнына, жылымы Қ қ қ Қ ң ғ қ ң қ жа быр жау ан со не айтасыз? ң ғ ң ысты Қ ң жа дайы ғ осылай бол анда ғ , к ктем ө айларында ауылымызда к ркіреп ү , су таситын. Мол т скен арды арты к гілдір к ктемде а ыл да тегіл су а ласпа анда айтеді ү қ ң ө ө ғ ғ ұ ғ қ енді? Ондай к ндерде теміржолды бойына к терілер т ста ы ойпатпен сар ырап а ан ар ү ң ө ұ ғ қ ққ қ суынан те алмай, мектептегі саба ымыздан бірнеше к н алып та оятынбыз. ө ғ ү қ қ Тіпті, бірде Сарысу зені ө арнасынан асып, ол А т бек қ ү пен Атасудың арасында ы ғ лмен Ә жазы ына ғ т скен ү алы қ ң арды қ ң суына осылып қ , бір-ақ к нде ү тура ауылымыздың іргесіне лы сып қ келіп-ақ ал аны қ ғ бар емес пе? Су тас ыны деген – лкен апат. Сонды тан, б ан біз т гілі, лкендерді здері қ ү қ ұғ ү ү ң ө рейленіп алды. ү қ – П руардігер ә , зі ө ң жар бола г р ө , Жарат ан қ ием!-дейді лкендер ү жа ы ғ Алла а ғ жалбарынып. Балалар да ойынды до арады. йді жанынан онша замай ж реміз. ғ Ү ң ұ ү Сондай к ндерді ү ң бірінде ауылымызда д ркірей ү шап ан қ ат т я ыны ұ ғ ң д бірі ү мен елеуреген ай ай қ -шулы с здер ө де естіліп алды қ . – Ал, дайын болы дар! Су келіп алды! Ойпыр-ай, ауыл а Сарысу тасып келе жатыр! ң қ ғ й, балалар, к рші йдегілерді б ріне айты дар. амсыз алмасын, ауыл а телегей те із Ә ө ү ң ә ң Қ қ ғ ң тас ын су келе жатыр!-деп к к ат а мініп ал ан А зам а са ал ауыл арасында жосылта қ ө қ ғ ғ қ қ шауып ж р. Ауызды пен алыс ан к к атты сауыры – а к бік тер. ү қ қ ө ң қ ө М ны естіген елде ес алмады. Апыр-ау, кешегі лы Отан со ысында да ты батыр ұ қ Ұ ғ ңқ командир Бауыржан Момыш лыны болат батальоныны сайып ыран сарбазы, Ке ес ұ ң ң қ ң Ода ыны Батыры Т леген То таровты жан жолдасы бол ан, Бауке ні кітабында аты ғ ң ө қ ң ғ ң ң аталатын бізді А а а са ал неге м ншама елеуреп ж р? ң қ ң қ қ ұ ү П лі, мынаны ара! А а ны ат мар баласы Ж мабайды ншейінде басынан с ә қ қ ң ң құ ұ ң ә құ шырмайтын, бір-екі тойда аламан б йгені алдынан келген ма таулы с йг лік аты Ноян ұ ә ң қ ә ү емес пе мынау а к бікке к мілген ат? Ал енді б л тегін емес! Біз білетін А а Ноян қ ө ө ұ қ ң т лпарды бекер инамаса керек еді. ұ қ Жапа-тарма ай ғ ораны қ ң т бесіне ө шы ып ғ , «А т бек қ ү » жа а ққ араса қ қ, ауылымыздың сырты – жар ыра ан қ ғ к к ө айдын су. шыиыры жо . Келіп алыпты! Ұ қ қ қ Абырой бол анда ғ , ара андыда ы Қ ғ ғ теміржол мекемесі ауылды осындай тасы ан ғ судан ор ау қ ғ шін ү алдынан зын ұ ж не ә терең жыра азып қ , дамба жалын к теріп ө ой ан қ ғ еді. Себебі содан біраз жыл б рын Атасуды йлерін осындай к к айдын су басып алып, ауыл ұ ң ү ө қ адамдары ашан су айт анша бір ай бойы арнайы келінген жабы вагондарда т рыпты. қ қ қ ә қ ұ Оны бізге ке-шешеміз жырдай ылып айтатын. ә қ Сол су дамба-жалдың ернеуіне дейін лы си қ к теріліп ө барып, екіш ү к ннен ү соң кейін айтты қ . Мына ызы ты ара ыз, су айт ан со бізді Атасу ауылыны хал ы к тпеген қ қ қ ң қ қ ң ң ң қ ү жерден мол балы а ары болды да алды. ққ қ қ қ Сарысу зеніні ө ң суымен келіп, таяз суларда іркіліп ал ан қ ғ сазан, табан, шортан секілді ірі балы тарды қ

рмия Ә , бдірашит Ә , Ж махан ұ , Бай абыл ғ , Жомартхан, Бекетай сия ты қ ауылымыздың бозбалалары шаныш ымен қ шаншып, с згімен ү с зіп ү алып, жыр ады ғ да алды қ .

Ойын у ан қ ғ балалар а ғ б дан ұ артық андай қ ызы қ қ керек? Біз де лгі «балы шы» ә қ а аларымызды асында бала ымызды т ріп алып, жанк йер болып ж ретінбіз. Осылайша ғ ң қ ғ ү ү ү балы аулауды ызы ын да к реміз, балы а да ары боламыз. Ол да екі айналып қ ң қ ғ ө ққ қ қ келмейтін ызы д урен екен-ау! қ қ ә Б гінде сол Сарысу зені ойдым-ойдым жыл а болып ал ан. Тайдай тула ан ү ө ғ қ ғ ғ балы тары да тым са талып кетті. қ ұ қ Б дан ұ бірер жыл б рын ұ ауылда демалыста жат ан қ кезімде Б ркіт ү бауырым екеуіміз Сарысудың суына біраз уа ыт қ арма қ қ салып айт анымыз қ қ бар. зен жа асында жарты к н Ө ғ ү ж ргенімізде ала андай 5-6 алаб а мен 2-3 табан балы ана алды . ү қ ұғ қ қ қ Біздің бала кезімізде к рген ө тас ын қ судың таяз б лігінен ө б дан ұ

лде айда ә қ лкен ү балы тарды қ ң 30 ша тысын қ стау а ұ ғ болатын. Сол туралы айтсам: – Рас айтасы ба? Сен сол балы тарды з к зі мен к рді бе? Апыр-ай, Сарысу да ң қ ө ө ң ө ң лкен зен бол ан екен-ау!-деп Б ркіт бауырым б ан та -тамаша алады. ү ө ғ ү ұғ ң қ Ал сол жылдары к к ө майса ш біні ө ң алы ды ынан қ ң ғ аттылы адам к рінбейтін ө лменні Ә ң шабынды ы ғ да азір қ адам таны ысыз ғ к йге ү т скен ү . ар Қ т спесе ү , ыл ал ғ болмаса, балауса ра құ қ ш п ө айдан қ шы сын қ ? Шіркін-ай, біздің бала кезіміздегі жаз бен к з ү айлары андай қ керім еді! Жазы жайсаң, к зі ү берекелі кезең еді ой ғ ол. азіргідей Қ емес, ол уа ытта қ Сарыар аны қ ң сайын даласының т сінде ө мы ыр ан ңғ ғ киік табындары ойдай қ ріп ө ж ретін ү . Тіпті, к зде о т стікке айт ан киік табындары ауыл а да ү ң ү қ қ ғ кіріп кетуші еді. Бірде саба та қ отыр ан ғ жерімізден ауыл ішінде ерсіліарсылы қ ж кіліп өң ж рген ү киіктерді терезеден к ріп ө алып қ , мектептен д ркірей ү сырт а қ шы ып ғ , к шеде ө киік уалап қ кеткеніміз бар. Мектептегі сабақ жайына алды қ . Сол жылдары Сарыар аны қ ң сайын даласында мың-мы дап ң мы ырып ңғ ж ретін ү киіктер ауыл адамдары шін ү далада ы ғ бесінші т лік ү малы сия ты қ болушы еді. Сол себептен де олар жаз айларында ой-ешкі соя оймайтын. Б гінде сол мы ыр ан киіктер к зден б лқ қ ү ңғ ғ ө ұ б л шты. Осыдан со ауыл адамдары амалсыздан жаз айларында ой-ешкілерін к жеұ ұ ң қ ө аты а соя бастады. қ ққ Ол уа ытта мені апыш а ам – Атасу ауылыны ата ты а шысы. апеке иы ына қ ң Қ ғ ң қ ң Қ ң ғ бесатар мылты ын асып алып, «ИЖ-Планета-3» мотоциклімен тауды артына тартып ғ ң отырады. А ай табын-табын киіктерді арасынан та дап жатып, семіз текелерін ана ататын ғ ң ң ғ еді. Міндетті т рде бір о пен бір текені латады. Екі рет ату деген ол а амызды ү қ құ ғ ң детінде жо , ралайды к зге ат ан мерген. ә қ құ ө қ Бізді апыш а ай бас алар сия ты киікті мотоциклмен уып алмайтын. Ол е уелі ң Қ ғ қ қ қ ң ә айналасы ала анда ыдай к рінетін бір т бені басында жатып, ма айын асы пай д рбімен қ ғ ө ө ң ң қ ү шолып алады. апеке анау-мынау орта де гейлі оры пас текелерді менсінбейді. Арасында а бас Қ ң ң қ қ қ текесі бар киік табынын асы пай к тіп жатады. лден уа ытта сондай бір табынды баппен қ ү Ә қ к тіп алып, ырдан асырып жібереді де, алдынан тосып алады. ү қ Ақ бас теке табынның жол баста ан ғ к семі ө ретінде ай м йізі ү к н ү с улесімен ә жар ырап қ , киіктердің ең алдында ой астап қ келе жатады. Кейде ма айды шолып, ор и секіріп ң ғ

те ояды. Міне, осындай ма аз текені бізді апеке мылты ыны нысанасына алады. қ ңғ ң Қ ң ғ ң айсыбірде бір табыннан екі текені атарынан алып алатын кезі де болады. Қ қ қ апеке ні Қ ң ң бірде жыл ы қ іздеп ж ріп ү , тау арасынан жала аш ң

олмен қ н н ә арлан ас ыр қ қ со ып ғ ал аны ғ да бар. лген ас ырды мотоцикліне артып алып, ауыл а келгенде Ө қ қ ғ лгі арланны т мсы ы мен йры ы екі жа тан жер со ып т рды. Одан б рын ертеректе ә ң ұ ғ құ ғ қ ғ ұ ұ бізді кей екеуі тау ешкісін де атып алыпты. ң ә «А шы ң хикаялары» деген атпен м лдіретіп ө т рып ұ , керемет ызы қ қ кітап жазу а ғ болар еді менің б л ұ апыш Қ а амны ғ ң мірінен ө . Алла жазса, алда ы ғ уа ытта қ оның да реті келер. Біздің сол бала кезімізде ауылымызда ақ са алды қ аталар да, ақ жаулы ты қ желер ә де к п ө болатын. лі есімде, кей мен шешей ауылды лкендерін со ымнан д м тату а Ә ә ң ү ғ ә ғ ша ыр анда, тек бізді теміржолды артында ы ауылды атажелеріні здері 5-6 стел қ ғ ң ң ғ ң ә ң ө ү адам болушы еді. Ал станция басында ы, зен ауылында ы, ыр ыншы ауылында ы ғ ө ғ қ қ ғ йлерді а са алды аталары мен а жаулы ты желерін осар болса , бір ауым ел болар ү ң қ қ қ қ ә қ қ қ еді. И , бізді ауыл осындай еді. аза станны байта даласыны бір б ктерінде, ә ң Қ қ ң қ ң ө Сарыар аны сал ар белінде жат ан мені ту ан ауылым Атасу станциясы жайлы а қ ң қ қ ң ғ қ ж регімнен а тарыла айтар жыр да, сыр да аз емес. ү қ Ауылым – алтын бесігім!

кетай! Ә Б лай болады деп кім ойла ан? азиз ж зі ізді топыра жасырды. « лыным» дейтін ұ ғ Ғ ү ң қ Құ о ыр ні ізді естімегелі де онда ан жылдан асып барады. «Тума бар да, лмек бар» екені қ ң ү ң ғ қ ө бесенеден белгілі ой. Біра , с м ажал сізді арамыздан осылайша кенеттен алып кетерін ғ қ ұ білмей апыда ал анымыз зегімді ртейді. қ қ ғ ө ө

Ф ниден ба и а аттанар с ті ізде жаны ыз а жете алмай арманда алдым. ысылып ә қ ғ ә ң ң ғ қ Қ жат ан кезі ізде олы ыздан стап, жаны ызда Алла а жалбарынып отыру а, аузы ыз а бір қ ң қ ң ұ ң ғ ғ ң ғ асы су тамызу а лгере алмай алдым, арда тым! қ қ ғ ү қ қ Ол шін афу еті із. «Опасыз жал ан» деген осы екен ой. Енді сізді асыл рухы ызбен ү ғ ң ғ ғ ң ң а аз ар ылы ана тілдесетін болдым-ау, айтейін! қ ғ қ ғ қ Асыл кем мені ! ә ң Біз сізді бала кезімізден «А атай» деп атайтынбыз. Сіз улетімізді , а айынғ ә ң ғ туыс андарымызды ас ар тауы, айбары еді із. Адамгершілік асыл мінезі ізбен ж рген қ ң қ ң ң ү орта ызда сыйрметке б ленді із. Ауылды абыройлы азаматы, айма ты арда ты ң құ ө ң ң қ ң қ а са алы атанды ыз. айсыбір замандастары ыз сия ты азымыр ария емес, к кірегі ояу, қ қ ң Қ ң қ қ қ ө к зі ашы азына арт болды ыз. Сол биігі ізден ашан д м-т зы ыз таусыл анша ө қ қ қ ң ң қ ә ұ ң ғ аласармай тті із. ө ң А атай! ғ Сізді мір тарихы ызды бала кезімізден мар м жемізден, з аузы ыздан талай м рте ң ө ң құ ә ө ң ә естіп стік ой. Соны б рі санада са талып, ж ректе жатталып алыпты. ө қ ң ә қ ү қ Балалы ты бал д уренін басы ыздан кешпеген екенсіз. йткені сізді балалы қ ң ә ң Ө ң қ ша ы ыз аза хал ын ынадай ырып кеткен 1932 жыл ы алапат ашаршылы пен т спа т с ғ ң қ қ қ қ қ ғ қ ұ ұ келіпті. Балаларын ажал тырна ынан аман са тап алу шін жан шыр ан аяулы ана ыз ғ қ қ ү ұ ғ ң К л н 7 жаста ы азыбегі мен 5 жаста ы М нс ржанын балалар йіне беруге м жб р ү ә ғ Қ ғ ә ү ү ә ү болыпты. Сонда ата ты йнеке байды бел баласы, арда ты ке із Ермекбай: қ Ә ң қ ә ң -Балапандарыма пана бола алмадым-ау, жал ан-ай! К рінгенні боса асында к здері ғ ө ң ғ ө жаута дап, тентіреп кететін болды-ау боталарым. Мен енді балаларымды к ре алмаспын,- ң ө деп амы ан екен. амы пай айтсін, байды баласы бол аны шін орда б зар отыз қ ққ Қ қ қ ң ғ ү ұ жасында ызыл белсенділерді у ын-с ргініне т сіп, ауру айналдыра бастаса. Сонда аяулы қ ң қ ғ ү ү ана ыз К л н: ң ү ә -Олай деп айтпа. кімет лтірмейді. Бір жапыра ара нан жеп, аты сыз ара к же Ө ө қ қ қ қ қ ө ішсе де ж ректерін жал ап ж реді ол жерде. зіміз ес жиып, етек жауып алайы . Содан кейін ү ғ ү Ө қ ос озымызды айтарып аламыз. О ан аны у де беремін. Неге амы асы ? Басы ды қ қ қ ғ қ ә қ ғ ң ң к тер! Беті ді жу, белі ді бу!-деп ж батыпты ота асын. ө ң ң ұ ғ Аяулы ана ыз балалар йіне барып т рады екен. Сонда 5 жаста ы сіз к нделікті зі ізге ң ү ұ ғ ү ө ң тиесілі бір жапыра кепкен нанны жартысын зі із жеп, жартысын ты ып, т рбиешілерден қ ң ө ң ғ ә астыртын т рде біраз « ор» жинап ояды екенсіз де, оны арты ыздан а ырап келген ү қ қ ң ң ана ыз а беріп: ң ғ -А кеме апарып бері із, жесін. Сонда тез жазылып кетеді А кем,-дейді екенсіз. Аяулы қ ң қ Ермекбай атамызды А ке деп атапсыз. Мен бойын ауру ме деп, ж деп жат ан ке ізді 5 қ ң ү қ ә ң ң жаста ы баласы з аузынан жырып берген нанды к ргенде не айт анын білмеймін. Біра , ғ ө ө қ қ арда ты Ермекбай атамны : қ ң -И , Алла, осы балапанымды мырлы ыла к р, несібесін зіне б йырта к р. мір ә ғұ қ ө ө ұ ө Ө жасын за

ылып, ба ытын аша к р!-деп жарат ан иесіне жалбарын анына к м н ұ қ қ қ ө қ ғ ү ә келтірмеймін. К п кешікпей асыл ана ыз у десінде т рып, сізді балалар йінен ат-арбамен алып ө ң ә ұ ү ашыпты. Бас а бір балалар йіне ауысып кеткен азыбек а а ызды да йге алып келіпті. қ қ ү Қ ғ ң ү Сонда Ермекбай ке із бойын ме деген сыр атын да бір с тке мытып: ә ң ң қ ә ұ - лгенімді тірілтіп, шкенімді жандырды -ау, К л нім!-деп шаттан ан екен, жары ты . Ө ө ң ү ә ғ қ қ Айналдырып ал ан ауыр дерт арда ты ке ізді а ыры алып тын ан к рінеді. 25 жасында ғ қ ә ң қ ғ ө жесір ал ан асыл ана ыз К л н кім к рінген к іл білдіріп, мазасын ала берген со , қ ғ ң ү ә ө өң ң Бейсембай айнысына тиіп алыпты. А а аруа ына адал аяулы азамат Бейсеке қ ғ ғ ң Ермекбайды екі баласын ам ор анатыны астына алып, лпештеп сіріпті. Со ы ыздан ң қ қ қ ң ә ө ң ң Мадыш пен апыш деген бауырлары ыз бен М ктай деген арындасы ыз ерген екен. Қ ң ә қ ң

лы Отан со ысы бастал анда Жа аар а ауданыны ал аш ы стаздарыны бірі, аяулы Ұ ғ ғ ң қ ң ғ қ ұ ң а а ыз Балауат лы Бейсембай ер-азаматтармен бірге олына ару алып, майдан а ғ ң ұ қ қ ғ аттаныпты. Абзал азамат ан майданда Москва аласын жаудан ор аушылар атарында қ қ қ ғ қ Отаны шін ерлікпен опат болыпты. Асыл ана ыз Исабала ызы К л н та ы да жесір ал ан ү ң қ ү ә ғ қ ғ екен. Он бес жасы ызда тракторшылар даярлайтын алты айлы курсты бітіріп шы ып, ң қ ғ «Ал абас» колхозыны нау анды ж мыстарына білек сыбана араласып кетіпсіз. Б гінгі ғ ң қ қ ұ ү заманны сізді жасы ызда ы балалары компьютерді алдында жіпсіз байланып, одан ң ң ң ғ ң алса доп тебуден аспай ж р. Ал сіз он бес жасы ызда колхоз егістігін жыртып, трактор қ ү ң айдап ж ріпсіз. ү Бірде тракторы ызды майы а ып кетіпті. Сонда шолта да ан шола белсенділер: ң ң ғ ң ғ қ -Ойбай, б л кешегі мы ды айда ан йнеке байды баласы емес пе? А ыры жаулы ын ұ ң ғ Ә ң қ ғ істеп тынды. К зін рту керек!-деп а илан анда тракторшылар бригадасыны бригадирі, ө құ қ ғ ң Жа аар а ауданыны ата ты палуаны М хамеджан Бо ай лы: ң қ ң қ ұ қ ұ -Т йт рі! Не сандыра тап отырсы дар здері ? аршадай бала андай жаулы ә ә қ ң ө ң Қ қ қ жасайды? Темірді тетігі б зылмай т ра ма? Б лінген еште е жо . Б рі орнына келеді,-деп ң ұ ұ ү ң қ ә ауіпті ара б лтынан ыз ыш стай ор ап алыпты. «Ашаршылы та жеген й аны қ ң қ ұ қ ғ құ қ ғ қ қ құ қ ң д мі ауыздан кетпейді» демекші, М хамеджан палуанны осы жа сылы ын бертінге дейін ә ұ ң қ ғ тебірене айтып отырушы еді із. ң А атай! ғ 45 жыл мірі із болат жолды бойында тті. атарда ы теміржолшыдан торапты ө ң ң ө Қ ғ қ станция басты ына дейінгі ызмет сатыларын абыроймен ат арып, сыйрметке б ленді із. ғ қ қ құ ө ң Адал е бегі із шін кімет медальдарына, Теміржол министрлігіні Ал ыс хаттары мен ң ң ү ү ң ғ ба алы сыйлы тарына ие болды ыз, рметті теміржолшы атанды ыз. ғ қ ң құ ң Сіз бізді улетімізді , а айын-туыс андарымызды айбары, ас ар тауы еді із. Аяулы ң ә ң ғ қ ң қ ң анамызбен бірге 10 баланы т рбиелеп сірді із. лдары ызды я а, ыздары ызды ия а ә ө ң Ұ ң ұ ғ қ ң қ ғ ондырды ыз. Немерелер мен ш берелер с йді із. қ ң ө ү ң -И , Алла, т уба ылдым!-деп мар айып отыратынсыз. ә ә қ қ Анасын ар алап ж рген ешкім жо , кесін жетелеп ж рген ешкім жо . ркімні қ ү қ ә ү қ Ә ң ма дайына жазыл ан лшеулі мыры бар. Жанымызда ж ргені ізді анша аласа та, ң ғ ө ғұ ү ң қ қ қ Алланы ісіне пенделері к нуі шарт. Ол д ниеге де сіздей жа сылар керек шы ар. ң ө ү қ ғ Бойы ызда бір асиет те бар еді-ау, А атай! Соны Жер-бесікке м гілік жатар ң қ ғ әң алды ызда та ы бір м рте к рсетіп кетті із. ң ғ ә ө ң ... ара ша ыра ы ыздан асыл с йегі ізді шы арар к ні ауылдан к н сайын та ы са ат Қ ң ғ ң ү ң ғ ү ү ңғ ғ бесті м дарында тетін «Жа аар ааражал» жолаушылар поезы ба андай т рт са ат а ң ұғ ө ң қ Қ қ ө ғ қ кешігіп, то ызды кезінде тті. Жа аар адан енді ж рмекші болып т р анда бір вагонны ғ ң ө ң қ ү ұ ғ ң до ала ы істен шы ып, соны ж ндегенше т рып ал ан екен. ңғ ғ ғ ө ұ қ ғ Сол поезд аражал а барып, одан кері айтып оралып, Атасу станциясына к ндізгі Қ ғ қ ү са ат 12-ні шамасында келді. Б л кезде жаназа ыз а жинал ан аралы елді алдында ғ ң ұ ң ғ ғ қ ң ара анды теміржол б лімшесіні кадр б ліміні басты ы В.А.Теребилов сізді болат Қ ғ ө ң ө ң ғ ң жолды бойында ткен негелі мірі із жайлы баяндап т р ан. Одан кейін зі із т рбиелеп ң ө ө ө ң ұ ғ ө ң ә шы ар ан теміржолшылар атынан ауыл азаматы Есболат а ай с йледі. Содан со аяулы ғ ғ ғ ө ң бауыры ыз Мадыш к кем к зінен жас а ып т рып, зі ізге деген ж рекжарды оштасу с зін ң ө ө ғ ұ ө ң ү қ ө айтты. Балалары ызды атынан мен с йлеп, табан астында ойыма орал ан мына бір шума ң ң ө ғ қ ле ді о ыдым. ө ң қ аза а жинал ан ел н пір а ын, Қ ң ғ ө ғ Аты ды д а ылып отырамын. ң ұғ қ К рмеген к ше ізден жарыл асын, ө ө ң қ кетай, тор а болсын топыра ы ! Ә қ ғ ң

Содан со жа а ы жолаушылар поезыны тепловозы жаназа а жинал ан ауымны сайң ң ғ ң ғ ғ қ ң с йегін сыр ыратып, кірте гудок берді. ү қ ө Ол тепловозды машинисі сізді жа сы білетін, те сыйлайтын бір орыс болып шы ты. ң қ ө қ -Для Мансура Ермекбаевича я буду стоять до конца!-деп гудогын кірте беріп, асыл ө с йегі ізді ашан ж к машинасыны орабына сал анша тапжылмай т рып алды ой сабаз. ү ң қ ү ң қ ғ ұ ғ зі із мірі ізді арна ан теміржол сізбен осылай оштасты, кетайым! Ө ң ө ң ғ қ ә Кейін ел айтады: -Апыр-ай, вагонны шойын до ала ы да б зылады екен-ау!-деп. ң ңғ ғ ұ Рамазан жездем айтады: -Егер сол поезд кешігіп келмесе, аралы митингіні артынан гудок беретін тепловоз қ ң болмаушы еді. йткені одан кейін ауыл а поезд тек бір жарым са аттан со келетін. Оны зі Ө ғ ғ ң ң ө ауылды стінен то тамай туге тиісті ауыр рамды ж к поезы еді,-деп. ң ү қ ө құ ү -Осыны б ріні исынын келтіріп жіберген айналайын А атайымны аруа ы ой!-деп ң ә ң қ ғ ң ғ ғ бізді К л ш т теміз бекер айтпайды. Заманында д аны к шімен жа быр жау ыз ан ң ү ә ә ұғ ң ү ң ғ ғ ата ты А ан молданы немересі ой бізді б л алтын т теміз. қ қ ң ғ ң ұ ә А атай! ғ

мірден тері ізден д л бір ай б рын жан-жа та ы балалары ызды, немереӨ ө ң ә ұ қ ғ ң ш берелері ізді ара ша ыра ы ыз а жинап, 57 жыл отас ан ж байы ызды , бізді асыл ө ң қ ң ғ ң ғ қ ұ ң ң ң анамызды 75 жас а келгеніне тамаша той жасап берді із. Балалары ызбен оштасу ң қ ң ң қ тойы ыз бол ан екен б л. Бейнекамера а т сіріп ал ан сол со ы тойы ызда ортамызда ң ғ ұ ғ ү ғ ңғ ң аталы ж ректен а бата беріп отыр ан асыл бейне ізге, немерелері із Айгерім мен Е лікті қ ү қ ғ ң ң ң ң сол тойдан т сірген суреттеріне біз б гін перзенттік са ыныш а толы к ілмен елжірей ү ү ғ қ өң араймыз. қ Асыл кем мені ! ә ң 15 жыл бойы бес уа ыт намазы ызды аза ылмай келіп еді із. Алла тілегі ізді абыл қ ң қ қ ң ң қ ылды. М сылмандар ауымы шін асиетті бейсенбіден ж ма а ара ан т ні жаратушы қ ұ қ ү қ ұ ғ қ ғ ү Алла а аманаты ызды тапсырды ыз. Бір адам а салма ы ызды салмай, к п иналмай, ғ ң ң ғ ғ ң ө қ жарты т улікті ішінде ф ниден ба и а аттанып кете барды ыз. Арты ызда аруа ы ыз а ә ң ә қ ғ ң ң ғ ң ғ д а ба ыштап ж ретін рім-б та ы ыз алды. ұғ ғ ү ү ұ ғ ң қ « лгенні артынан лмек жо » деген рас екен, кетайым! Тірі адам тірлігін істеуі керек. Ө ң ө қ ә Енді арда ты анамыз а, Мадыш к кеміз бен апыш а амыз а, Рамазан жездемізге дайым қ ғ ө Қ ғ ғ Құ уат бергей! қ Топыра ы тор а, абыры ам а болсын, асыл кем! Пейіште н ры шал ысын, ғ ң қ қ ң қ қ ә ұ ң қ ж ма та бойы бал ысын, арда тым! ұ қ ң қ қ Аруа ы ыз а арнап та ы не тілесем екен? Ж ректе б рі сайрап т р-ау. Біра , к ілі ғ ң ғ ғ ү ә ұ қ өң м а, к кірегі шерге толы лы д л азір осыдан бас а не айта ал андай. ұңғ ө ұ ң ә қ қ ғ А атайым! ғ Ас ар тауым! қ Арда тым! қ К зден кетсе де, к ілден м гілік кетпейтін Алатаудай ас а ым мені ! ө өң әң қ ғ ң

Адамны б л мірде ата-анадан кейінгі арда тап тер адамы ла атты стазы ой. ң ұ ө қ ө ұ ғ ұ ғ Б лдіршін кезі де олы нан жетелеп, мектеп партасына отыр ыз ан, ріп танытып, ү ң қ ң ғ ғ ә сауаты ды аш ан, лкен мір жолына а тілегімен аттандырып сал ан стаз ла аты ң қ ү ө қ ғ ұ ұ ғ ж регі де мір бойы жатталып алады екен. ү ң ө қ стаз туралы Абай атамыздан асырып не айта ал андаймыз? Арда ты а ын Ұ ғ қ қ атамызды : ң А ырын ж ріп, аны бас, қ ү қ Е бегі кетпес дала а. ң ң ғ стазды ыл ан жалы пас, Ұ қ қ ғ қ йретуден бала а,-деген ле шума ы осы с зіме ай а болса керек. Ү ғ ө ң ғ ө ғ қ стаз дегенде мені ойыма мір жолымда шпес негесін алдыр ан арда ты Ұ ң ө ө ө қ ғ қ азамат, ла атты стаз М жит А ма амбетов оралады. ұ ғ ұ ә қ ғ Ол ара анды облысыны Жа аар а ауданына арасты Атасу станциясыны сегіз Қ ғ ң ң қ қ ң жылды мектебін з олымен рып, табаны к ректей 37 жыл бойы осы о у ордасын қ ө қ құ ү қ біліктілікпен бас ар ан ардагер азамат еді. М жеке мектеп директорлы ымен атар, қ ғ ә ң ғ қ ш кірттеріне аза тілі мен дебиеті п ндерінен саба берді. ә қ қ ә ә қ ... лі есімде, кезекті саба ын ткізу шін сынып б лмесіне ке ма дайы жар ырап, Ә ғ ө ү ө ң ң қ М жеке кіріп келе жатады. Ал а соза ста ан о олында – сынып журналы, оны стінде ә ң ғ ұ ғ ң қ ң ү м ият ойыл ан зіні а аздары, ша ын ана демі тая шасы, бор, алам. Осы ұқ қ ғ ө ң қ ғ ғ ғ ә қ қ алпынан бір танбайтын. қ М жеке саба ын те ызы ты ткізуші еді. Ш кірттеріні арымабілетін сынап ә ң ғ ө қ қ ө ә ң қ қ к руді сан т рлі дістерін олданатын. ө ң ү ә қ Бірде аза дебиеті п ніні кезекті саба ы басталар алдында: қ қ ә ә ң ғ -Ал, балалар! Сендерге мен б гін бір ерекше тапсырма берейін деп т рмын. Бір ү ұ пара а аз алы дар да, со ан здері ні ойлары нан кез келген та ырыпта бір шума қ қ ғ ң ғ ө ң ң ң қ қ ле шы арып жазы дар,-деді. Тосын тапсырма а барлы ымыз да а тарылып алды . ө ң ғ ң ғ ғ ң қ қ Апыр-ау, ле жаз аны алай? Директорды б л тапсырмасында не сыр бар? ө ң ғ қ ң ұ

Арада с т пісірім уа ыт ткен со сыныпта ы балаларды барлы ын а -та ү қ ө ң ғ ң ғ ң ң алдырып, М ан Ра ымжанов досымыз суырылып шы ып, бір шума

ле ін қ ұқ қ ғ қ ө ң стазымызды олына апарып берді. ұ ң қ Біз М ан а та дана араймыз. М ан жымы -жымы етеді. М жеке М анны ұқ ғ ң қ ұқ ң ң ә ң ұқ ң ле ін м нерлеп о ып берді. ө ң ә қ ле жаз деп бір шума , Ө ң қ Деп м алім б йырды. ұғ ұ Жазыл ан ле шума ы, ғ ө ң ғ Стол а кеп йілді,-депті ая астынан а ынды абілеті оян ан М ан дос. ғ ү қ қ қ қ ғ ұқ -Балалар, сендер не бай ады дар? Б л ле ні андай кемшілігі бар?-деп с рады қ ң ұ ө ң ң қ ұ М жеке бізден. ә ң -Екінші жолда ы «деп» деген с зі арты . Ол бірінші жолда айтыл ан. Соны та ы ғ ө қ ғ ғ айталапты,-деді То сан Мамин. қ қ -Д рыс, осы кемшілігі болмаса, М анны б л ле і жа сы екен. Осылай жаза ұ ұқ ң ұ ө ң қ берсе, кейін одан лкен а ын шы уы бден м мкін,-деді стазымыз. ү қ ғ ә ү ұ Апыр-ай, адамны басына ба ыт сыны онуы тіпті о ай екен ой. Б ріміз ң қ құ ң қ ң ғ ә М ан а ызы а араймыз. М ан м з-мейрам, жымы -жымы етеді. ұқ ғ қ ғ қ ұқ ә ң ң М анны б л бір шума ле інен бай а ан та ы бір мініміз бар еді. «Жазыл ан ұқ ң ұ қ ө ң қ ғ ғ ғ ле шума ы стол а кеп йілгені» а и атты ауылынан алыстау болатын. Б л к дік сол ө ң ғ ғ ү қ қ ң ұ ү с тте к ілімізде сайрап т рса да, сырт а шы армады . Жар етіп шы ан «жас а ынды» ә өң ұ қ ғ қ қ ққ қ жа адан ала беру жараспайтын ылы ой. ғ қ қ қ Осыдан со мен де намыс а бастым. М жеке мені жаз ан шы армаларымды ң қ ә ң ң ғ ғ ма тап отырушы еді. ара басып, бір шума ле жаза алмаймын ба? Мас ара емес пе? қ Қ қ ө ң қ ой, мен де бір шума ле жазайын. Сонда мен де М ан сия ты кейін лкен а ын Қ қ ө ң ұқ қ ү қ болып кетермін. Осылай намыс а басып, мен де бір шума ле жазып тастадым да, қ қ ө ң стазымыз а апарып бердім. ұ ғ Балалар а -та . Біресе М ан а, біресе ма ан, біресе м алімге жалта тап ң ң ұқ ғ ғ ұғ қ арайды. Бізді а ынды дарынымызды олар алай бай амай ал ан? қ ң қ қ қ қ қ ғ М жеке ле імді олына алып, уелі зі іштей бір о ып шы ты. Бай ап отырмын, ә ң ө ң қ ә ө қ қ қ стазымыз а б л ле ім жепт уір сер еткен сия ты. Жар ын ж зі н рланып сала берді. ұ ғ ұ ө ң ә ә ә қ қ ү ұ Содан кейін ма рланып отырып, мені де ле імді сыныпты балаларына м нерлеп ғұ ң ө ң ң ә о ып берді. қ Міне, бір топ о ушы, қ Келе жатыр мектепке. стаз атты а ылшы, Ұ қ К тіп отыр мектепте. ү М жеке мені осы бір шума ле імді ед уір ма тады. Ма та анды кім жек к рсін, ә ң ң қ ө ң ә қ қ ғ ө мен де жымы дап отырмын. «А ындарды а ша ан ауылына» осылайша М ан ң қ ң қ ңқ ұқ досымны артынан мен де кірдім. «Бір сыныптан екі а ын шы са, та иямыз а тар бола ң қ қ қ ғ оймас» дегендей бас а о ушылар ле сын ан жо . қ қ қ ө ң ұ ғ қ Берген, Бекетай, Ж манай, То сан, Ауданбай, Ержан, Есен, ділхан достарымыз ұ қ Ә бен сыныбымызды самса ан ыздары М ан екеуімізге с йсіне арап, бас барма тарын ң ғ қ ұқ ү қ қ к рсетеді. «Жарайсы дар! тты таймыз!» деп отыр олар бізге іштерінен. Кім білсін, ө ң Құ қ кейбіріні ішін ыз анышты ызыл к шігі тырмала ан да болар... ң қ ғ ң қ ү ғ Арада 35 жыл тті. 2009 жылды к ктемінде баспадан «Жас ж ректер жалауы» деп ө ң ө ү аталатын кітабым жары к рді. Сол кітапта М ан досыма арна ан «Атасуым – ауылым!» қ ө ұқ ғ атты к лемді дастаным жариялан ан болатын. Арда ты атамекенімізді а ж регімнен ө ғ қ қ ү а тарыла жырла ан сол дастанымны Атасу станциясыны мектебінде о ып ж рген қ ғ ң ң қ ү балауса да бал ын балалы ша ымызды сипаттайтын т сында мынандай жыр шума тары ғ қ ғ ұ қ бар:

Жазиралы Жа аар а жазы ында, ң қ ғ айта айналып оралар азы ым бар. Қ қ ғ Атасуым – ауылым алтын бесік, Ту ан жердей не жетер з ым а? ғ ә ұғ ғ ша ыма толтырды г лдері ді, Құ ғ ң ү ң Са ындым сол балалы к ндерімді. ғ қ ү алай ана есімнен шы арайын, Қ ғ ғ Асы атып, тай мініп ж ргенімді? қ ү ызы та ам осында дала та ын, Қ қ ғ ң ста анмын ал аш ыз ала анын. Ұ ғ ғ қ қ Жасты ымны іздері сайрап жатыр, ғ ң Жа асында Сарысу, Мана аны . ғ қ ң Са ынышты алауы т тан асын, ғ ң ұ ғ Ал а ой ан талабым м алмасын. ғ қ ғ ұқ кіметті ж мысын тастайы та, Ү ң ұ қ Атасу а тартайы , М ан досым! ғ қ ұқ Ауыл десе сені де дене оз ан, ң ң қ ғ Жыр-б йгеде нан да, д нен де оз ан. ә құ ө ғ Бала кезде зі де а ын еді , ө ң қ ң Он минутта бір шума ле жаз ан. қ ө ң ғ Шабыт келсе сы ырлап а сыр асы, ңғ қ ғ Жыр-б йгеде зі ді жатсынбашы. ә ө ң « ле жаз деп бір шума » б йры берген, Ө ң қ ұ қ Есі де ме М жеке тапсырмасы? ң ә ң Суырылып сонда сен шы ып еді , ғ ң ле с зге жасы нан мы ым еді . Ө ң ө ң ғ ң Он минутта бір шума ле жазып, қ ө ң Ортамызда масайрап т рып еді . ұ ң Ар ам озып мені де жарыс а б л, қ қ ң қ ұ ле жаздым бір шума намыстанып. Ө ң қ «Екі а ын бар бізде» деп балалар м з, қ ә Бірімізден біріміз алыспады . қ қ С зім емес б л сені кін ла ан, ө ұ ә ғ Биігіне зіні шы ады адам. ө ң ғ Теміржол а басты боп кете барды , ғ қ ң А ынды ты алдырып мына ма ан... қ қ қ ғ М жеке ні саба тары те ызы ты тетін. Ол сынып о ушылары рбір шы арма ә ң ң қ ө қ қ ө қ ә ғ жаз ан сайын «бес» деген ба а ал ан шы арманы ма рланып отырып, м нерлеп о ып ғ ғ ғ ғ ғұ ә қ беретін. О ушыларды ана тілімізді асыл байлы ын тере ме геруге, с здерді ойната қ ң ғ ң ң ө білуге йрететін. ү

лі есімде, бірде осындай бір кезекті шы арма ж мыстарын талдау барысында Ә ғ ұ М жеке Ауданбай асенбаев деген сыныптасымызды шы армасынан зінді о ып берді. ә ң Қ ң ғ ү қ Б дан онда ан жыл б рын ай ылы аза а шыра ан Ауданбай мар мны саба лгерімі ұ ғ ұ қ ғ қ ғ ұ ғ құ ң қ ү орташа де гейде болатын. ң Шы армасыны бір жерінде Ауданбай «Мені кем со ыс жылдарында Б зода ғ ң ң ә ғ ұ о ы ан» деп жазыпты. Ауданбайды Б зо деп отыр аны – ФЗО, «фабрично-заводское қ ғ ң ұ ғ обучение» деген орыс с здеріні бірінші ріптерінен ыс артылып алын ан атау. лы ө ң ә қ қ ғ Ұ Отан со ысы жылдарында ж мысшы жастарды дайындау ма сатында ашыл ан ыс а ғ ұ қ ғ қ қ мерзімді о у курстары ой. қ ғ - Б зау деп жазба аны а ш кір, асенбаев!-деді Ауданбай досымыз а ш йіле арап ұ ғ ң ү Қ ғ ү қ М жеке . Аудашты онсыз да ыс а мойны одан сайын ыс арып, иы тарыны ортасына ә ң ң қ қ қ қ қ ң кіріп кетіпті... Ауылымызды мектебінде о ы ан, б гінде к іл т ріндегі сар ай ан са ыныш а ң қ ғ ү өң ө ғ ғ ғ қ айнал ан сол бір ала сыз жылдарда М жеке ні тікелей ы пал етуімен мектебімізді ғ ң ә ң ң қ ң ша ын кітапханасында ы деби кітаптарды барлы ын т гелге дерлік ызы а о ып ғ ғ ә ң ғ ү қ ғ қ шы ты . М хтар уезовті «Абай жолы» эпопеясын, С кен Сейфуллинні «Тар жол, қ қ ұ Ә ң ә ң тай а кешу» романын, С бит М ановты « мір мектебі» кітабын, Ілияс Есенберлинні ғ қ ә ұқ ң Ө ң « а ар», «Алмас ылыш», «Жанталас» романдарын, зілхан Н ршайы овты Қ һ қ Ә ұ қ ң «Махаббат, ызы мол жылдар» ж не «А и ат пен а ыз» романдарын, Бауыржан қ қ ә қ қ ң Момыш лыны «Москва шін шай ас», асым айсеновті «Жау тылында», Тал ат ұ ң ү қ Қ Қ ң ғ Бигелдиновті «Аспанда ы ай ас» деп аталатын кітаптарын Атасу станциясы мектебіні ң ғ қ ң 5-8 сыныптарында о ып шы анымызды бізбен атар о ы ан ыздар мен жігіттерді кез қ ққ қ қ ғ қ ң келгені бекітіп бере алады. Ал б гінгі к нде мектеп о ушылары осындай деби кітаптарды о и ма? Олар ү ү қ ә қ Интернет пен ялы телефонны басыбайлы лдарына айнал ан. деби кітаптарды ұ ң құ ғ Ә о ыма т гілі, олдарына да алмайды. те кінішті, рине. қ қ ү қ Ө ө ә Артына шпес із алдырып кеткен ла атты стаз М жит А ма амбетов 1931 жылы ө қ ұ ғ ұ ә қ ғ Жа аар а ауданыны ара аш ауылында д ниеге келген. 20 жасында ара анды ң қ ң Қ ғ ү Қ ғ педагогикалы институтыны филология факультетін бітіріп шы ан. 1951 жылды тамыз қ ң ққ ң айында айра ты жеті жылды мектебіне аза тілі мен дебиеті п нінен о ытушы ж не Қ қ қ қ қ ә ә қ ә о у ісіні ме герушісі болып та айындал ан. қ ң ң ғ ғ Арада бір жыл ткен со скер атарына ша ырылып, Отан алдында ы азаматты ө ң ә қ қ ғ қ борышын теп айтады. 1955 жылды а тар айында Атасу станциясында ы № 132 сегіз ө қ ң қ ң ғ жылды мектепті директоры болып та айындалады. ла атты стаз, арда ты азамат қ ң ғ Ұ ғ ұ қ осы ызметін 1992-ші жыл а дейін абыроймен ат арып, ж здеген ш кірттеріне сапалы қ ғ қ ү ә білім мен саналы т рбие берді. ә Атасу станциясыны мектебінен білім алып шы ан ш кірттер ж рген орталарында ң ққ ә ү беделді болды. аражал аласы мен Жа ааар а кентіндегі бас а орта мектептерді Қ қ ң қ қ ң стаздары, Абай атында ы Саран педагогикалы училищесіні о ытушылары сол ұ ғ қ ң қ жылдары Атасу станциясыны мектебінен келген балаларды з сыныптарына алу а ң ө ғ ерекше штар еді. Б ан з басымнан ткерген жа дай на ты ай а бола алады. құ ұғ ө ө ғ қ ғ қ 1976 жылды ырк йегінде 9-шы сыныпта ы о уымызды жал астыру шін М ан ң қ ү ғ қ ғ ү ұқ Ра ымжанов, мірден тым ерте тіп кеткен мар м ділхан Макумов ж не мен шеуіміз қ ө ө құ Ә ә ү аражал аласында ы №1 аза орта мектебіне барды . шеуіміз де бір сынып а Қ қ ғ қ қ қ Ү қ абылданды . қ қ Бір к ні аза дебиеті саба ында м алім апайымыз сынып о ушыларына еркін ү қ қ ә ғ ұғ қ та ырып а шы арма жазу а тапсырма берді. Арада жарты са ат ткенде Атасу қ қ ғ ғ ғ ө станциясыны мектебінен келген шеуіміз жаз ан шы армаларымызды м алімге ң ү ғ ғ ұғ тапсырды та, 15 минут бос отырды . Сыныпта ы бас а балалар бізге жаута -жаута қ қ ғ қ ң ң арайды. Ал М жеке ні мектебінен тіп келген біз шін шы арма жазу дегені із қ ә ң ң ө ү ғ ң

б йымтай болмай ал ан. Тіпті М ан досым екеуіміз егер бізді М жеке сия ты с л-п л ұ қ ғ ұқ ә ң қ ә ә ма тап жіберсе, шы арманы ле мен де жазып жіберуге кет рі емес болатынбыз. қ ғ ө ң ә М жеке нен мірлік неге мен та лымды т рбие ал ан ш кірттері стаз сенімін ә ң ө ө ғ ә ғ ә ұ абыроймен а тады. Соларды атарында за ылымыны докторы, профессор Ж маш қ ң қ ң ғ ң ұ осанов, экономика ылымыны кандидаты, профессор, мар м Жангелді Б кенов, за Қ ғ ң құ ө ң ылымыны кандидаты Болат Сызды ов, филология ылымыны кандидаты Мейірбек ғ ң қ ғ ң Аманбаев, ауыл шаруашылы ы ылымыны кандидаты ыдырбай Майхин, рман азы ғ ғ ң Қ Құ ғ атында ы консерваторияда саба берген Б тура Д йсембекова, Жа аар а ауданы ғ қ ә ү ң қ кіміні орынбасары ызметін абыроймен ат ар ан ардагер азамат Бейбіт Хасенов, ішкі ә ң қ қ ғ істер ызметіні ардагерлері, запаста ы полиция подполковнигі Жомартхан Бейсембаев, қ ң ғ запаста ы полиция капитаны Ж махан Батталов, ара анды теміржол б лімшесінде ғ ұ Қ ғ ө жауапты басшылы ызмет ат арып ж рген М ан Акпаров, ара анды аласында ы қ қ қ ү ұқ Қ ғ қ ғ музыка мектебіні директоры Бект ре Б кенов, Атасу станциясы мектебіні директоры ң ө ө ң Бекетай Сайманов, Жез аз ан теміржол станциясы басты ыны орынбасары Асылхан қ ғ ғ ң Ермекбаев, « арам рын» теміржол станциясыны басты ы Н рлыхан Бейсембаев, Қ ұ ң ғ ұ « азпошта» А

ара анды облысты филиалыны директоры Жанбота Б кенов, Қ Қ Қ ғ қ ң ө шаруасы шал ы ан жеке к сіпкерлер Марал Бейсембаева, Самат Кадрин ж не та ы да қ ғ ә ә ғ бас а бір атар елге танымал азаматтарды ауыз толтыра атап айту а болады. қ қ ғ Оларды арасында стаз да, за гер де, д рігер де, журналист те, теміржолшылар ң ұ ң ә да, к сіпкерлер де бар. Аядай ана Атасу ауылы осы аты атал ан перзенттерін ерекше ә ғ ғ ма тан етеді. Ал оларды осындай абырой а жетулеріне е бек ардагері М жит қ ң ғ ң ә А ма амбетов баста ан Атасу станциясы мектебіні ла атты стаздарыны е бегі ерен қ ғ ғ ң ұ ғ ұ ң ң еді. стаз мітіні а тал аны, е бегіні телгені осы емес пе? Ұ ү ң қ ғ ң ң ө М жеке зіні стазды ызметімен атар о амды ж мыстар а да белсене ә ң ө ң ұ қ қ қ қ ғ қ ұ ғ араласты. Селолы ке есті депутаты болып сайланды, м алімдерді ауданды , қ ң ң ұғ ң қ облысты ж не республикалы конференцияларына бірнеше м рте делегат ретінде қ ә қ ә атысты. Адал е бегі лайы ты ба аланып, республика халы а арту ісіні

здік қ ң қ ғ қ ғ ң ү ызметкері атанды. «Е бек ардагері» медалімен, О у министрлігіні Ал ыс хатымен ж не қ ң қ ң ғ ә рмет грамотасымен марапатталды. Құ ла атты стазды ымен атар М жеке лкен отбасыны лгілі ота асы болды. Ұ ғ ұ ғ қ ә ң ү ң ү ғ мірлік ж байы алия сен ызы екеуі лдарын я а, ыздарын ия а ондырды. Ө ұ Ғ Ү қ ұ ұ ғ қ қ ғ қ стазды ызметке анымен де, жанымен де берілген абзал ке б л маманды ты згеше Ұ қ қ қ ә ұ қ ө пір т тып, з балаларыны да бойына дарытты. Содан да болар, ыздары А шаг л, ұ ө ң қ қ ү Алмаг л, Ба лан, Сымбат ке жолын у ан ла атты стаздар атанды. ү ғ ә қ ғ ұ ғ ұ Амал нешік, М жеке ні азамат лдары Жанайдары мен Бегайдарыны мір жолы ә ң ң ұ ң ө тым ерте т йы талды. К ілге бір медеу болары сол, оларды артында рпа тары алды. ұ қ өң ң ұ қ қ Ал М жеке ні аузынан т скендей кесінен айнымайтын Жанбегі б гінде осы лкен ә ң ң ү ә ү ү улетті к шін бастап, сали алы азамат а айналды. «Орнында бар о алар» деген осы ә ң ө қ қ ң да! М жеке стазды ымен атар, олы шаруа а епсекті адам еді. Бізді кей мен ә ң ұ ғ қ қ ғ ң ә ауыл адамдарыны аузынан М жеке ні кезінде Атасу станциясыны бірталай йлеріне ң ә ң ң ң ү пеш салып бергенін естіген едім. Б л – лкен нер. Екі адамны бірі пеш сала бермейді. ұ ү ө ң Оны да зіндік пиялары баршылы . ң ө құ қ Атасу станциясыны шетінде ыр басында ы орымдарды ішінде алыстан к зге ң қ ғ қ ң ө ерекше к рінетін бір зират бар. Ол – М жеке ні ай ылы жа дайда айтыс бол ан лкен ө ә ң ң қ ғ ғ қ ғ ү лы Жанайдарды зираты. Беймезгіл мірден тіп, зегін ксікке толтырып кеткен с йікті ұ ң ө ө ө ө ү лыны осы к мбездеп рілген зиратын М жеке з олымен сал ан. ла атты стазды , ұ ң ү ө ә ң ө қ ғ Ұ ғ ұ ң абзал кені ысты ала андарыны табы ал ан б л бейіт М жеке нен ал ан бір белгі ә ң қ қ ң қ ғ ұ ә ң қ ғ ретінде ту ан жерді т сіндегі орымны арасында ал иып т р. ғ ң ө қ ң қ қ ұ

ла атты стаз, абзал азамат, е бек ардагері М жит А ма амбетовті мірден Ұ ғ ұ ң ә қ ғ ң ө ткеніне де бірталай жылды ж зі болды. К н артынан апта, апта артынан айлар мен ө ң ү ү жылдар сынаптай сыр ып, тіп жатыр. ғ ө Уа ыт деген шіркінге не дауа бар екен? Мен о ы ан сыныпты да Атасу қ қ ғ ң станциясыны мектебін бітіргеніне табаны к ректей 45 жыл болыпты! Алайда, анша ң ү қ уа ыт тсе де, ла атты стаз М жит А ма амбетовті негелі т рбиесі мен берген білімі қ ө ұ ғ ұ ә қ ғ ң ө ә б л к ндері ж здеген ш кірттеріні ж ректеріне шапа ат шуа ын шашып келеді. ұ ү ү ә ң ү ғ ғ Бала жаныны ба баны ретінде елді есінде ал ан ардагер азаматты арда ты ң ғ ң қ ғ ң қ есімі мен н рлы бейнесін Жа аар а ауданыны ж ртшылы ы мен Атасу станциясыны ұ ң қ ң ұ ғ ң т р ындары, М жеке ні ш кірттері еш ашан мытпайды. Себебі ол – зіні адал ұ ғ ә ң ң ә қ ұ ө ң е бегімен ту ан хал ыны к іліні т рінен ойып т рып орын ал ан арда ты азамат. ң ғ қ ң өң ң ө ұ ғ қ Б ЗЫЛ АН БЕЙІТ Ұ Ғ Маужыра ан ғ мамыр айы. К н ү шайдай ашық. Л п ү еткен жел жоқ. Жер беті жасыл желекпен к мкеріліп ө , масаты кілемдей лпырып құ жатыр. А зам а са ал к ндегі детімен та намазынан т р ан со , кемпірі екеуі к кілдесіп ғ қ қ ү ә ң ұ ғ ң үң отырып, та ы шайын за сораптап, асы пай ішті. ңғ ұ қ қ лден Ә уа ытта қ самайынан сор ала ан ғ ғ терін орамалмен с ртіп ү , дастар ан а қ ғ бата жасады да, сырт а қ беттеді. К н ү ры құ қ бойы к теріліп ө ал ан қ ғ екен. лгінде Ә малды ріске ө жіберген кезде орадан қ сырт а қ шы арып ғ жіберген йрек ү - аздары қ есік алдына ентелеп келіп алыпты қ . - й Ә , б тша арлар ә ғ -ай, дайды Құ ң кең даласында ж рмейсі дер ү ң ме рахаттанып? Не бар осы ара ы қ ңғ орада қ ?-деп рсып ұ ж ріп ү , старын құ ора а қ ғ айта қ амады қ . - Апыр-ай, б гін ү к н ү ысиын деп т р ұ -ау. Кемпір, лгі ә біздің Оразжан айда қ ж р ү екен? йде Ү жоқ па? - деп есік алдында к йбе деп ү ң ж рген ү б йбішесіне ә арады қ . - Б зауларын ұ айдап кеткен шы ар ғ

лыным құ . зі лі оразасын да аш ан жо . арны Ө ә қ қ Қ ашып алды-ау. қ - , онда келіп алар. Шайы суып алмасын. Мен бір мыз ып алайын, - деп А зам Ә қ қ ғ ғ а са ал ая ын сылти басып, йге беттеді. қ қ ғ ү К зі ілініп кеткен екен. Біреуді ж л ыла анынан шошып оянды. ө ң ұ қ ғ - Ата, т ршы деймін са ан! Дала а шы шы! - деп асында аладан демалыс а келген ұ ғ ғ қ қ қ қ он жаста ы немересі Ораз шо иып отыр. Ж регі шым ете алды. ғ қ ү қ - лыным-ау, не болды? Біреу тиісті ме? - деді ау ылдап. ш мтылып барып, Құ қ қ Ү ұ орнынан ре т р аны. ә ң ұ ғ

Бейіт басында ы жанжалды естіген ауыл адамдары да осылай арай стай шып ғ қ құ ұ келеді екен. М ны к рген То сан олын бір сілтеді де, анандай жерде т р ан машинасына ұ ө қ қ ұ ғ мініп, ала а арай тартып отырды. қ ғ қ - Ата, жа а ы а а сізбен т белессе, оны балтамен ратын ба еді із? - дейді немересі. ң ғ ғ ө ұ ң А зам е кейіп, жерден бір уыс топыра алды да, ж н са ал м ндарды артынан шашты. ғ ң қ ү қ ұ ң - Барлы п ле сенімен кетсін, у м ндар! - деп к бірледі де, жанында жаута дап қ ә қ ұ ү ң т р ан немересін жетелеп, ауыл а арай беттеді. ұ ғ ғ қ

Отты К н де лаулай жанып, тас т беге к теріліп ал ан екен... ү ө ө қ ғ