* * *
Хабарлап күз жеткенін
Жел күнмен алысуда.
Тырналар тізбектері

Қош айтып мекенімен
Құс біткен барады ұшып,
Қиялдың жетегімен
Мен жаттым дала құшып.

Сыр толы сағыныштай
Сарғайған кең дала да.
Жүрек те алып ұшпай
Соғады енжар ғана.

Сарғайып солып бәрі
Гүл толы атыраптар,
Аспанда қалықтайды
Желге ұшқан жапырақтар.

* * *
Өзіңді ойлап бір ысып, бір суып ем,
Менің нәзік сырымды білдің- деші.
Қайтып жатқан құстардың сыңсуымен

Өзің жақтан жамандық - жаушы күттім,
Көз алдымда тырнаның тізілгені.
Қарасуық тоңдырған талшыбықтың
Жапырағы тұр екен үзілгелі.

Желбірейді дәл сенің кекіліңдей,
Соны еске алып қанша ойға жүздің- деші.
Өтіп кеткен көктемнің өкіліндей
Соңғы жапырағымды үздірмеші...

* * *
Құлазып қалған сәттерде налып,
Наздарын тыңдап жүректің
Сағынышымды дәптерге жазып,

Есіме түсті күні кешегі
Көгілдір көктем, алтын күз.
Қоңыраулатқан үніңе сенің
Араласыпты-ау салқын мұз.

Көрікті күнім сенсің аспанда
Сездірмей жүрді демесең.
Жарқылдап келіп жөн сұрасқанда
Айналып кеттің неге сен?

Аңсап жеткенде аңсап атыңды,
Бақытым менің деп мынау.
Өмірден артық махаббатымды
Аяққа басып кеттің-ау...

* * *
Өтті ғой күндер қаншама,
Бақытымбысың іздеген.
Көгілдір көктем болса да

Көңілдің құсын ұшырып,
Жаныңды билеп түнгі сыр,
Іздеген ойдың ұшығын
Таба алмай әлі жүрмісің?

Жас жаның қайғы шеккен бе,
Көңілден кетсін тұман ой.
Көгілдір мына көктемде
Күрсініп жүру күнә ғой...

* * *
Қайталай берем сөзімнің несін,
Мендегі жайды өзің білесің.
Таңым боп күнде оятасың да,

Табынып жүрсің бір есімге сен,
Мұңайдың, кіммен жүресің десем.
Бірақ та менің жанымда саған
Махаббат барын білесің бе сен?

Көзіме сұлу сүгіретің кеп,
Сен үшін талай жүгіретін де ек.
Сүйгенмен сені өлердей болып,
Айтуға соны құдіретім жоқ...

* * *
Мен - мәңгілік махаббат.
Күн - мекенім,
Жүрегімді өзіңе түрме етемін.

Махаббатымдай ыстық Күнде жүріп
Сенің көңілің білмеппін кімде екенін.

Мен - мәңгілік махаббат.
Ай - мекенім,
Өзіңді ойлап уақытты пайда етемін.
Бар аңсарым сенде еді, бірақ, жаным,

Мен - мәңгілік махаббат.
Жер - мекенім,
Сен бар ғой деп Жерді де тербетемін.
Тәңірсініп жүргенде сені көрсем

* * *
Жатқан-ды бұғып жүрегімде сыр,
Шыдамай қалдым айтпас ем.
Жаның ауырса бір өзің кешір,

Сені қинасам маған да қайғы,
Өзімді мүлде жек көрем.
Көңіл басқаға алаңдамайды,
Төгілді күнде текті өлең.

Сен жоқсың.
Өмір көңілсіз әлі,
Бұла боп өстім, қайтейін.
Сүйдірген мені өзің кінәлі,

Жатқан-ды бұғып жүрегімде сыр,
Ендігі несі жасырын.
Қинамай мені, білемін- деші,
Белгілі- деші бар сырың...

* * *
Қалған көңіл - өшкен от.
Күлі қалған.
Бұл сөзімнің емес-ті бірі жалған.

Сені қандай сол кезде сүйсем дағы
Көңілімде сен емес, ізің қалған.

Жуылған-ды жанымның кірі кетіп,
Түсірмедім кіреуке жүзіңе түк.
Жүрегімде әрқашан жүрген бейне-
Өзің емес, әшейін сүгіретің.

Мезі болды бейнеңнен қос жанарым,
Қатал айтсам қайтейін, кеш, қарағым.
Сағынғаннан емес тек, қайғырғанда
Күдер үзген кейіппен еске аламын.

Осылай салқынқанды күй кешемін,
Терең ойға батырып жүр кешегім.
Ғайыптан маған қайтып келер болсаң
Бәрібір сондағыдай сүймес едім...

* * *
Қаншама жыр сен жайлы қалықтаттым,
Үңіліп көріп пе едің анықтап бір?
Мезі болған шығарсың сен өлеңнен

Жан емес ем кінәмді жатқа жауып,
Аппақ арын жүретін ластап алып.
Менің саған өкпем жоқ,
Адал доспын,

Кезің болса хәл-жайың қиындаған,
Есіңе алып егіл де сиын маған.
Жаным болса сол сәтте жетем ұшып
Бақытыңды ап өзіңе бұйырмаған.

Өзің едің жаныма нұр ендірген,
Ғұмыр кешіп өзгеше жүрем жырмен.
Бұл жалғанда жан барын біліп жүр тек
Бақытты болуыңды тілеп жүрген.

* * *
Түсіме ендің сен менің таңға жақын:
Жылағаның кетті ғой жанға батып,
Ақталғаның ба еді бұл түсіме еніп

Төгілуде көз жасың - жаңбыр аппақ,
Егілмеші, мен сені алдым ақтап.
...Кешір мені, байқамай сырымды айтсам
Ұйықтап жатқан кезімде сандырақтап...

Қарай бергім келеді, қарай бергім,
Жүзіңнен жанға жайлы арай көрдім.
Көзіңнен алау көрдім лапылдаған
Сонда да қарай бердім...

Айыпқа бұйырмашы, қарай берем,
Лаулаған жүрегім от, алау - денем.
Көргеннен бір жақындық бар-ау дегем,
Сондықтан қарай берем.

Қараймын,
Қарамауға шама бар ма,
Қарама- десең дағы табам айла.
Мен деген Күнді сүйген күнбағыспын,

* * *
Сағындың ба екен сен мені,
Сарғайып кетіпсің ғой тым.
Ұқпапсың бірақ, мендегі

Жан адам түсінбес сыр бұл,
Ұғам деп қиналма босқа.
Өзім де бәрін кеш білдім,
Қалай- деп сен де жақ ашпа.

Сағынарсың-ау сен әлі,
Күтуге тура келер көп.
Есіңе ап жүрсең болады
Келер- деп бір күн елеңдеп.

Шықпақпын алыс сапарға,
Қайтарым қашан, белгісіз.
Өмір деп мына аталған
Түбіне бойлап көргісіз

Сырлы да терең өлкеге
Жұмбағын іздеп жол тарттым.
Айналып бір күн мен келем,
Сұлбасын тауып соқпақтың.

Есімнен кетпес сол өңір,
Өзіңнен тапсам бір дерек.
Жанымның танып керегін
Бас исем ғажап үнге кеп.

Сезімге сүңгігенім бе,
Тамырда қаным салды ойнақ.
Кір шалмаған бар көңілге
Сырымды айтсам айғайлап:

-Жаныма маза бермей тым
Қаумалап жүрген сұрақ көп,
Ғаламның сыры өлмейтін,
Көкірегіме кеп тұрақ теп!

Жұмбағын өмір зерттемей
Шықпаспын, сірә, құмардан.
Көңілден бір сәт кетпеген
Бар менде сондай бір арман!

* * *
Сен мені түсін, жаным,
Бір тамшы жаспын сенің кірпігің ұшындағы,
Абайсызда көзіңді қағып қалып

* * *
Еркем-ай менің, сағынып кеттім,
Жаныма келші мөлдіреп.
Көзінің жасын тағынып көктің

Сүйгенмен сені жалбарынбадым,
Жаныма батты кей ісің.
Көңілім қалған таңдағы хәлім
Ақырзаман болды мен үшін.

Сезімді сөйтіп жоғалтып алғам,
Қай жерде қалды, белгісіз.
Жастық желік пен балаң құмардан
Суыққа жеттім төзгісіз.

Салқынмын қазір, суық көрінем,
Саған да, жаным, амалсыз.
Адамшылықтың биік төрінен
Көзімнің жасы, тамарсыз…

Кешіргін, жаным, көңіліңе алма,
Аян ғой саған ар жағым.
Тәнімнің құрты мені жығарда
Жанымды қалғын, ардағым.

* * *
Өртенді неге өзегім,
Өзіңсіз оймен көңілдің көлін кеземін.
Ешқашан қайтып оралмасыңды сеземін.

Сезгенмен жаным, өзіңді сүйген жүректі
Жеңе алмай әлі келемін.
Өртенбе жүрек, қаласың босқа күл боп құр,
Өртіңді басар көзімнің жасы жыр боп тұр.

Жаным-ау, қанша жаныма жара салғанмен
Айтуға аузым бармайды сөзді зілді, өткір...

* * *
Жаралама жанымды күліп қарап,
Әуре сарсаң болармын тұйыққа қап.
Мұңды тыныштығымды бұзба, өтінем,

Онсыз да жүрек жара, қиық қабақ.
Мұңды тыныштығымды бұзба, өтінем,
Құлап кетіп жүрермін құз бетінен.
Мендік жүрек мұң сүйіп жүргесін бе,

* * *
Отырмын бүгін мазасызданып,
Көкірегіме мұң түнеткізіп.
Көңілде көп ой қанасын жарып

Басылып қалды өркөкірегім,
Сезімнің селін ауыздықтадым.
Ғарыштан келіп жерге түнеуім
Сен үшін еді, неғып ұқпадың?

Мұңсызбен қайтем бақ таластырып,
Адамның сырын түсінбес олар.
Көрсетсем кейде құптамас қылық
Түсінбегенің үшін де шығар.

Қаланың қалың шуынан қашып
Келіп ем іздеп мен сені.
Таппай қойдым ғой сынық алмасым,
Көңілімдегі көркем үн.

Оятып алып бозала таңнан
Шақырған едің қол бұлғап.
Серкедей басым додаға салған
Ере беріппін мен бейбақ.

Сұлу қыз дегем ең алғаш сені,
Көзімді арбап тұрғасын.
Шын арман болсаң жоғалмас та едің,
Таппадым қазір, қайдасың?!

Өлең бе дедім өкпелеп кеткен,
Өткенді еске ап өкіне.
Бұйығып жүріп шеткерек көптен
Бүгілмеспін- деп бекігем...

Қараптан қарап көзіме келсін
Мұңдылау біреу бүркенген.
Тыным бермеген өзің екенсің,
Көкіректегі бір көмбем...

Алыстап кеттің дегенің бе екен,
Сағыммен неге бүркендің?
Күдер үзбеші, келемін, көкем,
Жете алмай жүрмін, өртендім.

Жырыммен жылу төкпеген күнді
Жаным-ау, сана бекерге.
Даланың ерке ақбөкені сынды
Жолыңды кесіп өтем мен.

Түңілдірем деп әуре болмашы,
Қайтесің, күйбең тірлігім.
Өлеңіме иіп төрдегі басын
Періште жебеп жүр бүгін.

Төзімді жеген түнек те бітті,
Жаныңа жетем енді мен.
Жалғыз болғасын жүрек те тіпті
Сағынады екен, көр. міне...

Ойлануға уақыт көп,
Ойлануға күн келте.
Ой түбіне сүңгіп көр тірлігіңде үлгерсең.
Ойланумен мен дағы қанша таңды атырдым,

Әлдеқашан білгенмін жақыным кім, жатым кім.
Бақытым ба бұл мүмкін,
Сорым ба әлде, кім білсін?
Ал, әзірше Ай аунап, көкірегімде Күн күлсін.

Мен Әлемнің біртұтас жалғыздығын білген ем,
Бірақ ойым оянса мазасыздау күйге енем.
Арам ойым айтады:
-Қайтесіңдер езбелеп,

Бөлінеді бұл Әлем Өзім және Өзге боп!
Өзегіңе кім жақын- өзім деп біл, аймалас,
Өкіндірген қайсысы, қарсы тұр да майдан аш!
...Біздің жақта күн батты.

Басқа жерде таң жетіп,
Бізде боран, ал онда жатыр бұлбұл әндетіп.
Әкесі өлді біреудің.
Көрші ауылда ұл туып,

Қуанды-ай бір көңілінің бүтінделіп жыртығы.
Рас, рас. Қайтесің, өмір деген осылай,
Өзім ең ғой сен кеше Өзге болдың, досым-ай.
Көп нәрсенің әлі де сырын білмей өкіндім,

Бізге көрінбейтұғын Айдың беті секілді.
ұажайыбым көп әлі, ойдың жетпес өресі,
Ал сен неге, жаным-ау, көз жасыңды төгесің?!
Жақын тартып, жаныңды жұбатар ем, болмайды,

Өзің емес, өзгемін.
Мені қинар сол қайғы.
Жалғызсырап жақсы жүр, қорлық көріп не түрлі,
Жақындасса тебетін аттас заряд секілді.

Өзіңді өзіңнен басқа түсінбейді сезгенім-
Өзге жанды қинайды өзге қайғы, өзге мұң.
Кінәламан ешкімді.
Түсінікті білгенге,

Өзімді өзім түсінбей аласұрып жүргенде,
Кімге барып кінә артам.
Сені қинап қайтейін,
Жүрегім-ау, өзің тап, кеселіңнің айт емін.

Мен Әлемнің біртұтас жалғыздығын білген ем,
Бірақ ойым оянса мазасыздау күйге енем.
Сиып тұрған бір басқа мидың екі бөлігі
Кеңірдектеп айтысар екі әлемге бөлініп.

Осы дауды шеше алмай тәркі болды тың күшім,
Ал сен қалай шешер ең?
Айтып көрші, білгішім?!
Қиналасың қайтейін, жауап бермей қой онда,

Тыныш өмір қаласаң ұйықтай бер, оянба.
Ал мен күресіп жүрмін,
Күресемін шалдығып,
Тәңірі салған іс осы, осы менің Тағдырым.

Керек десе мен дағы бөлінемін екіге-
Өзім және Өзге боп. Екеуі де жетімек...
Осы екеуі ғой менің қос қанатым білгенге,
Біріктірсем екеуін, жалғыз болам бір демде.

Жиегіне көз жетпес бір Әлемге айналып,
Жатсам сосын, шіркін-ай, осы менің арманым!

Ал әзірге мен жүрмін қақ бөлініп екіге
Өзім және Өзге боп. Екеуі де - Жетімек...

* * *
Өтеді күндер, өтеді,
Өкпелеп маған қайтесің.
Кетілген көңіл кетеуі

Жанымның жамап жыртығын
Бүтіндер едім, сен жоқсың.
Көрініп қайғы күлкілі,
Қуаныш болды немкетті.

Жасарып жатыр бұл жалған,
Көктем кеп, көзі шық тұнып.
Көп ойлар алып шаужайдан
Мен ғана жүрмін тып-тыныш.

Ой қуған жан ең сен де бір,
Мен жайлы не деп ойлайсың?
Кезімді жүрген сенделіп
Көзімнен ұғып қойғайсың.

Сезімім салқын, өрт - кеуде,
Сарсаңмен өтер әр таңым.
Жаныңды терең зерттеуге
Пенделігіңнен қорқамын.

* * *
Адаспа көңіл, адаспа,
Армандау сенің не теңің,

Көгеріп қалған ағаштар
Күз түссе қурап кетеді.

Алдама мені қайтадан
Гүл атады деп көктемде.
Шаттығым менің тарқаған
Бір арман өліп кеткенде...

* * *
Шықпай қойдың көңілімді қалдырып,
Бүтін едім, үш бөлдің.
Сонда аспанға қарап жатып,

Көкірегімде сан күдік,
Өзің жайлы түс көрдім.

Көгал жасыл, аспан қандай көкпеңбек,
Шулап жатыр күллі ағыс.
Сенің барлық қызық шағың
Туған күні өткен- деп

Қашан өтті, білмей қалдым мен қалай?
Ойланғанмен жетпедім.
-Сонда сен не? Бұл өмірден
Кілең шаттық (жалған-ай)

Ұғамын деп осы сөздің төркінін
Басым мең-зең, ой алаң.
Жә, жетеді. Түсім ғой бұл.
Сезімімді өлтіріп,

Оянармын. Ұмытылар барлығы.
Боласың ба мәңгі ұмыт?
Бірақ сол бір түсімдегі
Бар қызық пен сан күдік

* * *
Түсінем ғой, бәрін дағы түсінем,
Сені іздеймін қалың мұңның ішінен.
Түнде жүрсең шуағымды түсірем,

Одан өзге қолдан келмес ештеңе,
Сені ойлаймын күндізде де, кеште де.

Бос күлкіден, сол баяғы өшпеген
Үмітімді үрлегенді қош көрем.

* * *
Құйрығы жоқ, жалы жоқ, құлан қайтіп күн көрер,
Аяғы жоқ, қолы жоқ, жылан қайтіп күн көрер?!
Менсіз-ақ сен күнімді көрем дейсің, қарағым,

Ал мен сенсіз бақытты қайдан іздеп табамын?
Ақыл айтар көп адам, сөздерінің жаны бар,
Бұл ғаламнан шынында талай мұңды табылар.
Басы емессің сен соның, соңы болам деймісің,

Бар Әлемнің дерті бұл, талайлардың жейді ішін.
Мен өмірдің шаттығын сен арқылы сезген ем,
Енді міне, мұңды да сен арқылы жүз көрем.
Соның бәрі жанымның қалып қойды есінде,

Қазынамдай қастерлі алып келем өшірмей.
Ұмытшы- деп қинама. Өзіңе аян бұл күйім,
Сені ұмытып, қалғанын алып қалу тым қиын.
Өзің едің Арманның асқақтығын ұқтырған,

Тағы да сен жалғанның қашқақтығын ұқтырған.
Рахмет сол үшін, сол үшін-ақ ырзамын,
Бір өмірді аяқтап, бір өмірде жүр жаным.
Жұмақ пенен тозақты көріп қойдым мен өстіп,

Тамұғың да мен үшін қорқынышты емес түк,
Саған деген мендегі нұрдан қалай артылсын,
Пейіштің де пейілі болып қалды жарытымсыз.
Қиялыммен мен солай жасап алдым бір Әлем,

Онда тағы сен қалдың. Кешір мені, кінәлі ем...
Сол Әлемде өзіңмен жүрмек едім қалықтап,
Сенің ойың жерде екен, біліп қойдым анықтап.
Маған ауыр болса да үмітімді қырқамын,

Ақ қанатты періштем, қауырсыныңның бір талын
Естелікке алып қап, қоштасамын өзіңмен,
Сонан соң ше, мәңгіріп, мәңгілікке көз ілмей
Жыр жазамын қауырсын қаламымды қолға алып,

Көп күйбеңнен күйінген көңілдерге ол да азық.
Құйрық-жалсыз құланның күн көрерін дәлелдеп,
Аяқ-қолсыз жыланның күн көрерін дәлелдеп,
Жалғыз ғана өзіңсіз жүрем деуге күш жетпей,

Экранынан көңілдің сен қатысқан түс кетпей,
Саған деген кіршіксіз сезімімді ән қылып,
Қалып қоям көңіліңнің күмбезінде мәңгілік...

Мен мұңайсам жетеді. Сен мұңайма.
Қайтесің көңіл атты көлді лайлап.

Маңдайы тасқа тиген қайран көңіл
Керуенін тартар екен енді қайда...

Көңілім көгермейді күн жылыса,
Жүрегім жүдеп кетті мұңды-құса.
Бақыттың менен кеткен есебінен
Сен бақытты болсаңшы тым құрыса.

Мұңайшы.
Мұңайғаның жөн де шығар,
Бұл жалғанда жалғыз-ақ сен бе сыңар?!
Әулиедей көретін ағам айтқан:

Мұңды жанның мың-мың сан көмбесі бар,
Көмбесі бар көңілдің өлмесі бар...

* * *
Көп күн өтті өзіңді көрмегелі,
Дидарыңа білмеймін шөлдедім бе?
Мен өлсем де сезімім өлмеп еді,

Кешірім де сұрама, жалынба түк,
Кешірердей бірдеңе болды ма өзі?
Сүйдіргенің үшін-ақ жалындатып
Бәрін дағы ақылға жеңгіземін.

Қайтесің-ау, бұл өмір сыры жұмбақ,
Ертеңгі күн не болар, тым белгісіз.
Кешегіден күлкіңнің тұнығын ап
Сақтап қойдым кеудеме түн көргісіз.

Маған сол да жетеді мәңгілікке,
Сағынбайтын шығарсың сен де мені.
Қош, аяулым, сен мені енді күтпе,
Қоштасқанды осылай жөн көремін.

* * *
Бағытты айырмадым. Түн қараңғы.
Тіпті де адаспас ем, кінәлі өзің...
Қарсыдан құлап соққан құм боранды

Өңімде, түсімде де көп адастым,
Жанымның жанарында қалған ізі.
Келген-ді қиялдан да жоғары асқым,
Алдымнан елес беріп таң жарығы,

Әйтсе де кете алмадым қарайламай,
Тамырым жібермеді терең кеткен.
Нұрым-ау, жете алам ба?
Саған қарай

Шіркін-ай, қиын неткен бауыр басу,
Қоштасу тіпті қиын болады екен...
Алайда шын Арманға табынғасын
Опасыз көрінеді мына мекен...

Мен ертең сапар шегем бір қиырға,
Жаныма серік болар бар ма досым?
Қалаған жаққа көңіл ұмтылуға
Дәрменім жетер ме екен?

Жазылған әр сөзімнің сыры жұмбақ,
Мен де жұмбақ шығармын түсінбесең...
Жалған-ау, сенің жұмбақ қылығыңды ап
Күлкімнің күмісімен мүсіндесем...

Армандап мен осылай ойға батам,
Кеудемнің түнегіне шамдал іліп.
Шарықтап қиялыммен...
Бір қарасам

* * *
Мұңай, жаным, мен сені жұбата алман,
Бір мейірім күткейсің құла таңнан.
Құла таңды құлдырап қарсы алғайсың

Жұбатпаймын мен сені.
Мұңай, жаным,
Ешбір амал таппадым мың ойланып.
Сен сәбидің күнәсіз көзі емес пе ең,

Сенің бейнең жүректе қалған дара,
Сол бейнеңе байқамай салғам жара.
Содан, жаным, мен үшін саған жету
Орындалмас қияли арман ғана...

Мен сені сүйгенім рас, жасырмаймын,
Жарқ етіп тұрып қалған жасындаймын.
Өзіңнен күйіп қалған бір сәтім мен
Өзіңді сүйіп қалған ғасырдаймын.

Мен сені сүйем әлі, күнім менің,
Алдыңда күйінгенім, сүрінгенім.
Сен бар деп өмірден де түңілмедім,
Жырларым - жанарыңа үңілгенім.

Мен сені сүйем дегем, айтам әлі,
Сен үшін сезінгенім, байқағаным.
Сыйлаған өзің маған бақытымды
Әлемге өлең етіп қайтарамын...

Мұз құрсанған көл едім, жалтыраған айдыны,
Ызғарымен ықтырған талайларды айбыным.
Иілмедім ешкімге, көзің жасы ақсын бір,
Шойын сынды шытынап, сойыл сынды шарт сындым.

Ішімдегі сезімді шығармады мұз қамап,
Жанасқысы келгендер құлап қалды сырғанап.
Бедірейіп жаттым бір, ызғарыммен тоңдырып,
Көрсетпедім кісіге жылы қабақ, оң қылық.

Осылайша күн өтті, өзімді өзім жүдеттім,
Мұз құрсауды мүжгілеп жылы қаны жүректің,
Сезім шіркін бір күні жарып шықты құрсауын,
Көз алдымнан көп уақыт кетпей жүрген бір сағым

Жоғалды да, кеңейіп жүре берді көкжиек.
Әр нәрсеге мен сонда қарап қаппын елжіреп.
Тереңімнен түйсініп, толқып кеттім мен алғаш,
Заманақыр келсе де ұмытылмас, жоғалмас

Күңіренген керемет күйді кешіп сонда мен
Кіндігімді Әлемнің көктемімен жалғап ем.
Шағалалар шаңқылдап, базар болды жан-жағым,
Толқындарым шолпылдап, айтып жатты арманын.

Күлімдеген бетімнен күліп келіп жел сүйді,
Сү? деген не екенін алғаш сонда түйсіндім.
Шіркін, сонда сен менің шаттанғанымды көрсең ғой,
Кемерімнен тасуға шақ қалғанымды көрсең ғой.

Тұнып жатқан аспандай мөлдірлігім лайланып,
Жаным сүйген сол сезім ғаламатқа айналып,
Толқындарым аспанға жатқан сонда шаншылып-
Соның бәрі Ақ Арман, Адал Сезім, Тамшы Үміт.

Махаббаты Құдайдың көктем екен- дедім мен,
Маған да бір махаббат жеткен екен- дедім мен.
Күз келе ме бір күні, керегі жоқ оны ойлап,

Жыл артынан жыл өтіп, түскен кезде самайға ақ,
Жаным шаршап, тәнімнің келген кезде ұйқысы
Қатпай қалар жүрегім - иірімімнің тұсы.
Аязында қаңтардың жатқан бумен бүркеніп

Таң сарғайып келеді, таң сарғайып,
Өткен түнім, сен қайтіп келермісің?
Нұры қашқан шолпандай болсаң ғайып,
Маған қандай боларын сезермісің...

Өмір қандай болады, болашағым...
Тағдыр қандай сыйлығын тұр әзірлеп?
Біле алмадым. Көз алдым тола сағым,
Шырқырайды жүрегім тұрақ іздеп.

Өтеді өмір, барлығы баяғыдай -
Кезегімен күз келіп, көктем жетер.
Қайтем енді көз салып саған ұдай,
Қинадың-ау деп тағы сөкпен бекер.

Адамбыз ғой төзімі тау көтерер,
Түсінем- деп өмірді не көрмедік?
Жанымызға мәңгілік сәуле төгер
Сол бір сезім болмаса бөтен бе едік...

Ойланбаймын.
Қайтемін.
Өткен кетер.
Қинағым да келмейді енді сені.

Күз ғой қазір. Тағы да көктем жетер,
Көктем жетсе мұз еріп, тоң түседі...

* * *
Ұмыта алмай мен сені жүрмін әлі,
Сені іздейді миымның мың бұлағы.
Көтертпейтін көңілді кірбіңім бар,

Ол мұңымды мен кімге айтам барып,
Саған дағы жалынбан жаутаң қағып.
Жалғызсырар жүрегім мына өмірдің
Тұрғандығын көргенде сайқалданып.

Басқа-басқа. Сен бірақ өзім едің,
Өзімменен сәт сайын кезігемін.

Алыс қашып сен менен жүрсең дағы
Мәңгі бірге жүргендей сезінемін.

Сенбесең де, сенсең де өзің білгін,
Сені ойлаумен әйтеуір көзімді ілдім.
Жалғыздықпен бетпе бет келгенде де
Жанымды жауға бермей өзің жүрдің.

Сенгенмін. Сендірем деп қайтем бірақ,
өмытам деген сөзім құр сандырақ.
Түсін- деп қанша қалап тұрғаныммен
Өзіңе оңай тиер жүрсең жырақ.

Жанымды қауып қалған қақпаным бар,
Сергелдең ауыр шығар соқпағым да.
Сен менен алам десең, басқасы емес
Өзіңе деген сезім аппағын ал...

* * *
Сезім селі санама өткел бермей,
Жүрген кезім оралмай көктен жерге.
Өзің жақтан күрсініп көмек күттім,

Көктемді көрген едім мың құбылған,
О дағы жалған екен сырты бұлғаң.
Шемен боп қатып қалған көкейіме
Өзіңе айтам деген үн тығылған.

Айтам деген, алайда айта алмаған,
Бүршігім-ай, бағыңда жайқалмаған.
Егіліп кетем бе деп қорқам кейде
Мейіріммен қарасаң қалқам маған.

Бұлт шақырып, тоқтамас жаумай тынбай,
Сені күттім көңілімді аулайтындай.
Жалт еткен жанарыңды бір қадасаң
Өкпемнің ізі дағы қалмайтындай...

* * *
Кездеспейміз екеуміз. Өтеді күн.
Менсіз қалай жүрсің сен, Жеке Гүлім?!
Аз күнде арманыма айналып ең,

Сағым болып кеттің де сағындырдың,
Көз жасына шомылдым жауын-жырдың.

Жаныма маза бермей тарта берер
Өзіңде бір құдірет барын білдім.

Сонда да кездеспедік. Ай өтеді.
Сағымның жел тартқылап шәйі етегін,
Өзіңді сағынғаннан өлең жазам -
Мендегі сағыныштың бар өтеуі.

Осылай өтер енді қанша уақыт,
Білмеймін, соғар қашан таң сағаты?
Сені ойламай қайтемін жүрегімде
Мәңгілік сенің бейнең қалса жатып.

Кездеспедік екеуміз. Өтеді күн.
Мен қазір Мұңлық-Зарлық мекенімін.
Ақылыма сыймайды, осы күні
Сенсіз қалай жүр екем, Жеке Гүлім...

* * *
Сен жаныма жақынсың.
Шындық осы.
Өзіңмен бірге өткізген мұңды кешім...

...Сыр бүгесің, сыр бүгесің.
Мейлі, мені өзге жұрт жынды десін,
Мендегі сезім сырын сен білесің.
Не айтсаң да көндіресің.

Маған деген көңілің өлді ме шын,
Өмір сүрем мен неге енді несін?!
Маған сен ғана жан бересің,
Және сен ғана семдіресің...

Көзімнің жасы ай сәулесімен
Шағылып барып құлаған еді.
Сүймеген жанды аңсау қасірет,
Ал сен "жылама" дедің.

Шашымды тарап саусағыңменен
өзіңе тарттың, баурыңа басып.
Қызбын ғой, көктем келсе гүлдеген,
Сен жыламашы.

Болсам да мәңгі сенің арманың
Қолымнан бірақ келмеді ештеңе.
Сезімге сол түн беріле алмадым,
Бұл күйді бұрын кешпегем.

Жасымды жұттың көзімнен сүйіп,
Тоңдым ба, қалай, дірілдегенім,
Жанымның жасы көңілде сынып
Жүрегімді тілімдеп еді.

Кетемін бөлек, қалдырып сені.
Сағынып, бәлкім, жылап аларсың.
Мәлім ғой өзге таңды күткенім,
Кінәламашы.

* * *
Көп сезімім уақыттың өтінде өліп,
Талай болды көп іске бекінгелі.
Жалғызсырап жүремін көп ішінде

Шабыт бұлтым шалғайдан төкті жаңбыр,
Кеудемде күрсіндірер көп күмән жүр.
Қорқамын, сірә менің тағдырыма
Әсерін тигізердей Ихтиандр.

Жанарымды арбаған жарқын елес,
Жақын емес, жылы емес, салқын емес.
Бей-жай жүрмін.
Менің де тағдырымды

* * *
Жауын жауса жаныңда тұр ма қайғы,
Көздің жасы, қорықпа, былғамайды.
Сұп-суық әйнегіңе соғылам да

Сезім деген судырар сөз бе, тегі,
Сөз емес екеніне көз жетеді.
Терезеңді аймалап баратқанда
Көзіңді бір қадап қой,

Сол бір сәт әдемі ғой. Бұлдырар маң,
Көзіңе елестейді мөлдір Арман.
Мені ойлама бірақ та, мұңаярсың
Өткенді көктеміңе жеңдіре алмай.

Көгіңнен көгілдір бұлт көшкен күліп
Мен едім.
Сезімге сәл дес бергізіп,

Сағынғанда кетемін көктем сайын,
Жаныңның терезесін жаспен жуып...

* * *
Адал жаныңмен ғашық еттің бе,
Кете алмай қойдың есімнен.
Өзіңсіз көрген қасіреттің де

Қара көзіңнен қаншама сырды,
Қанша ғасырды оқыдым.
Қайтып оралмас сол сағатымды
Еске алып енді отырмын.

Берсем деп саған кеудеме терең,
Жылуын жанның жинағам.
Мендегі сол бір сәулеге сенер
Жан таппай енді қиналам.

Таңды таңға ұрып, шам қуып алдан
Ұмтылған едім сан құлап.
Болдың да қалдың Мәңгілік Арман
Шақырмай қойдың сен бірақ.

Жүрегім мұңды дос көріп қалды
Оңаша қалып мұңданам.
Сол бір күндерден естелік қалды-
Өзіңе арнаған жыр ғана.

* * *
Күздің желі күрсінуде аһылап,
Сенің ғұмырың бітер енді, Жапырақ.
Қысқа өмірің өте шыққан бір жаздық

Көңіліңе сенің етіп тұр ма аздық?
Жел өтінде дір-дір етіп қалтырап
Тұрсың бүгін.
Уақыт сені алтындап

Қойғанымен қайран ғұмыр сарқылмақ.
Жауап бергін: Сені күткен бар сұрақ.
Еске алуға дәтің бар ма өткенді-
...Таңғажайып бір таңында көктемнің

Бұтағыңның буынынан бүр жарып
Жарық дүниеге келгеніңде ырғалып
Сен нәр алған уызыңның үрпінен
Тамыр саған айтқан еді бір тілек,

Сәуір сепкен жылы жауын сіркіреп
Сабағыңнан қытықтағанда шашырап
Тамырыңды еске алдың ба, Жапырақ?!
Самалменен сылқ-сылқ күліп сен ойнап

Тұрған кезде туу тереңде сені ойлап
Топырағында тарамдалып нәр жиып
Тамыр жатқан саған сыйлап байлығын.
Сен ол кезде не екенін қайғының

Білген жоқсың.
Нұрын төгіп Ай-Күнің,
Сыбдыр қақтың масайрап.
Талайыңа түскен еді қашан дақ?

Бүгін, міне, жел өтінде дір қағып
Түсің қашып тұрысың-ай сұрланып.
Енді аз күнде тіршіліктің көші ұзап
Кетер енді.

Тамырыңды есіңе ал.
Бұтағыңнан дауыл үзіп күні ертең
Топыраққа айналарсың жауын құрты күнелтер.
Жеткен кезде Тамырыңның алдына

Көп күнәңнің азабынан қалжырап
Аруағыңды отына ұстап бір кесір
Өзегіңде өкініш қап жүрмесін...

* * *
Өмір деген сен бе едің, Өмір деген,
Сені көрсем біртүрлі көңілденем.
Екеуміздің еншіміз бір секілді

Өмір деген сен бе едің, Өмір деген,
Көкірегімді мұң жапты, көрінбеп ең.
Арасында сағымның адасып қап
Мұңға батып жүрмейін тегінде мен.

Өмір деген сен бе едің, басқа ма әлде?
Күлкі көкке кеткен-ді, жас тереңге.
Шыныменен жоғалсаң сағым-сынды
Арманымды қайтемін басқан өрге?!

* * *
Мен кетем енді.
Мәңгіге кетем, келмеймін.
Томаға-тұйық томсарып қалған көлдеймін.

Оятқан өзің махаббат атты асылды
Жүрегіме әкеп жерлеймін.

Ол рас, бәлкім, сезімге сусап шөлдеймін,
Сонда да саған келмеймін.
Жылы сөзіңнен жарақат алған жанымды
Жыланның ащы уыменен емдеймін.

Мен кетем енді.
Мәңгіге кетем, мәңгіге.
Жалғайтын бізді таусылған барлық әңгіме.
Жүрегім міне мелшиген,

Жүрегім құсап түнеріп жатқан Тау міне.
Өкінбеймін мен. Өкінбе сен де.
Сірә да
Өкінер бізге қалды не?

Қош сау бол, қарғам.
Таусылмас өмір күресі.
Хәлімді менің әйтеуір бір күн білесің.
Сағыныш жайлы жыр жазсам бірақ, алданба-

Сен емес оның иесі.
Келмеймін саған. Көктеммен кетем ілесіп.
Кеудеме менің шығар-ау бір күн гүл өсіп.
Жеткенше сол сәт құлатып кетпей құрдымға

Оу, сонда да қараңғы түн неткен бұл?
Түк көрінбес. Аспан қайда көктеңбіл?
Әр нәрсені мағынасыз сипалап
Бір бағытқа кеткенмін.

Жол болмады. Тасқа тиді маңдайым,
Удай ащы жас татыды таңдайым.
Маңдай емес, таңдай емес, жүректе
Үмітім бар, соны өшіріп алмайын!

Үміт барда аулақ қайғы, аулақ мұң.
Талабыммен теңіз кешіп, тауды астым.
Жол да азайып, таңғажайып бір түні
Үмітімді үрлей-үрлей шам жақтым.

Сыйқырлы
Сол бір сәулем жылу берді біртүрлі.
Қарашығымда жалын тұрды атойлап
Көкірегімде күй тұнды.

Мәңгілікке кетпейтұғын есімнен
Мен осындай керемет күй кешіргем.
Жыр-ән қашқан, мұнар басқан бір күні
Мұңды жел кеп үмітімді өшірген.

Тағы да түн. Жұлдыз да жоқ. Ай да жоқ,
Жұбатқандай шашым сипар майда леп.
Жүрек қана елегізіп дүрсілдер
Сол бір сәулем қайда?- деп.

Солай, солай үзілді де келте жыр.
Сезім қалып, алға тартты өр көңіл.
Қап-қара түн.
Жоқ тағатым, қарманып

Айдын көлде адасып жүзген сыңар
Жүдеулігі көңілдің күзден шығар...
Жүрегім алаңдамай қойды ешкімге
Сенің орның толмасын білген шығар.

Бір ой мені күні-түн мұңайтады,
Кім естіді жанымның бұл айқайын.
Сенің орның бөлек- деп қоймай қойды,
Сірә, сірә бұл шіркін шын айтады...

Бәріне де бас ұрып көнген көңіл
Осылай болатынын білген бе еді?
Әлдеқашан әйтеуір күз келгелі
Жүрегім ешбір жанға сыр бермеді.

Сыр бермесем соншалық бекем бе едім,
Бекем боп көрінем деп не көрмедім?
Сен жанымнан кеткелі жалғыз қалып
Жазирасын уайымның мекендедім.

Көйлегімнің жағасын жел жұлмалап
Сағымдардан іздедім қол бұлғаған.
Құшақ жайдым түсімде сені көріп:
-Есенбісің, жаным-ау, келдің бе аман?!

Араз болып мұңсыздау жас күніммен,
Сағынышпен жалғадым кешті күнге.
Жанарыма жасырған жан сырымды
Жаның нәзік еді ғой, естідің бе?

Сезіміме сабырым басу айтып
Іздеп жүрмін, бақыттың көші қайсы
Менен ақыл күттің бе, інішегім,
Жаны жарты адамнан не сұрайсың?

Өмірдің заңдылығы бұлжымайтын,
Күзден бе екен, күн жиі тұнжырайтын.
Өзің жоқсың жанымда.
Содан ба екен

Арманымның жолында кездестің де
Көңілімді бұрмаппын өзге ешкімге.
Жүрегімді жайлап ап өзің ғана
Жыр болып төгілген-ді сезім дара.

Пәктігіңді соншалық биік қойып
Қолым жетпей жүргені күйік болды.
Өзіңсіз жүргеніме қия кезіп
Армансың- деп сезінген кінәлі өзім.

Арман болып мәңгілік қалдың ба сен?
Мен боп төккен шомылып жаңбырға әсем,
Ойладың ба мен жайлы көп қиналып,
Содан, бәлкім, өмірге кеттің налып.

Сездірмедің ештеңе, үндемедің,
Білгем бірақ, көзіңнен мұң көремін.
Мен мұңайсам тек қана сені ойлағам
Ал, сен неге мұңайдың?

Білмеп едім...
Өзімді-өзім ұмытып, саған жұққан
Ақтап алдым кінадан, жамандықтан.
Өзімді-өзім ұмытып, сен үшін де

Азабыңды әзір ем бөлісуге.
Жүрегіңмен түсініп, көзбен көріп
Соның бәрін жаныңмен сезген бе едің?
Әйтеуір қиялымның тынышын ап

Сен менің көрік берген көктемім ең,
Жүрекке өшпес мәңгі от беріп ең.
Өзіңді күтіп жүрмін оңтүстіктен
Жыл құсы боп жетер деп көп керуен...

* * *
Неңді аңсаймын мен сенің, неңді аңсаймын?
Мұңға батып қайтамын келген сайын.
Тауы шағылмайтын бұл неткен көңіл,

-Бөтенсің- деп өкпеден тепкенде бір
Кетер еді ит дағы үміт үзіп
Бірақ саған жанымның жібі түзу.
Қандай қасиетің бар аңсайтындай

Мені тарта беретін сарсаң қылмай?
Шаршамас ем, қинайды басқа жағы
Айтқан өзің:
-Сен үшін қақпа жабық!

Не күтемін ендеше, не күтемін,
Бәрібір бір күн қуып тастары анық...
Күте алмаймын ол күнді, өзім кетем,
Мендегі мен сендегі сезім бөтен.

Керек десең, сені енді тыңдамаймын,
Өзгені ойлап тұрасың, ол да қайғым,
Мұңайып айтпа және мұңды әніңді
Бұл жерде жұбатады кім жаныңды?

Сені жалғыз қалдырып мен де кетем,
Таппай қойдым шығар жол өзге, бөтен.
Туралығы тұрлаусыз бұл жалғанды
Құйын ғып көз алдымнан дөңгелетем.

Айдың сәулесін жұтып, жұлдыз жеймін,
Ұсақ қайғы, жанымнан жүргізбеймін.
Мен кетемін. Қимастай кімдер қалды
Күйбең тірлік ішінен кімді іздеймін?!

Қоштасамын сенімен Сағым - Арман,
Мәңгі өшпестей бір шырақ жағып алғам.
Түнегін талқан етіп бұ Ғаламның
Іздеумен күн өткізем Сағынар Жан.

Ауа жетпей тұншыққан улы өсектен,
Жерді де қалдырамын мұң кесектеп.
Керексізді көп біліп кім ұтады,
Бірте-бірте мен сені ұмытамын.

Жаным деп жалғыз ғана ақыл айтам-
Ояншы, қасіреттің түні қалың...
Бірдей боп қуаныш пен көңілсіздік
Кетемін өз ішіме өзім сүңгіп.

Көп пенденің көзінде қала берер
Күйбеңмен күн өткізген кезім сырғып.

Сезімімді сөндіріп ұйытқыған бір
Теңіз кешкен мен болам Ихтиандр,
Қиналармын қиналсам жалғыздықтан
Жеңем бірақ оны да. Жұлдыз жұтқам.

Мың мұңымнан тозбас бір бақыт тауып,
Басқаларын өшірер уақыт табы...
Қош бол, жаным, сен мені енді күтпе
Кетемін мен осылай мәңгілікке.

Уысынан құтылып бір адамның
Мәжнүні атанам бұ Ғаламның.
Мен сені жұбатпаймын күнде келіп,
Өзіңді өзің жұбат. Сол жетеді.

Көп күйбеңнен күйінген көңілімнің
Жоғын іздеп кетемін Күнге жерік.
Өкінбеймін. Ешкімді кінәламан.
Ойланғанды қалайды мына заман.

Баяғыдай кезім жоқ лапылдаған
Жана-жана өшпеуге жақындағам.
Нәрестенің көзінен құйып алған
Нұрым барда ала алмас Ақырзаман.

Өмірімді жарық қып көңілдегі Ай,
Мен ешкімді кетемін мойындамай...
Ғаламның ғажайыбын сезінген Ес,
Мен өмірді сүйгенмін, өзіңді емес.

Өкінердей ештеңе жоқ ендеше,
Тек мендегі тылсымды көрем десең
Жалғыздықтан жаныңды мұң басқанда
Жанарыңды жоғалтып түнгі аспанға

Бір қарарсың.
Сол кезде Жұлдыз құлап,
Көңіліңді мендегі нұр қыздырар.
Қарашығыңда тұнған Ай сәулесін

Куә қылып:
-Жетемін, қарсы ал- деші...
Мен білетін Әлемнің келбеті бар,
Бәрін ұғам көзіңнен сөзге құмар

Көзіңнің тым тұңғиық айдынында
Саған Өзің, ал маған Өзге тұрар...

Білем бәрін. Жүргенін қиын тиіп,
Көңіліңе көп ойдың үйін тігіп

Жатқандығын білемін ауыр басып
Содан қалай жүрегің ауырмасын?
Сезімге сыз түсірмей, көңілге кір,
Менің-дағы бір сурет көзімде жүр-

Жақын тұтып, мұң шағып егілгенің.
Жұбанбасың білдім бе, жұбатпағам,
Елес кезіп, есімді мұң ақтаған.
Қуантпақшы болғам-ды өзім емдеп,

Сондағыма әлі күн егілем кеп...
Қайтемін, қолдан келер ештеңе жоқ,
Көрмеген сын қалмады, кешпеген от.
Екеумізге Бақыт та, Уайым да ортақ,

Сол баяғы мұңсыздау шағын аңсап
Жүрегім тыным таппай әлденені
Іздейді.
Жанымыздың сол ма еді емі?

Саған ем менің анық таба алмасым,
Соны ойлап өз-өзімнен қалам жасып.
Сағыныштан сарғайған саф көңілім,
Сен енді ағармашы, ағармашы...

Тербетеді ойлардың көп бесігі
Күүнге жетер өзіңе жетпес үнім.
Көктеменің үп еткен самалымен
Тарап кетем Жер менен Көкке сіңіп...

* * *
Мен тағы жыр жазамын саған арнап,
Көңілді көп ойларым қамағанда,
Өткенде сезімімді жел парақтап,

Өзіңе сырларымды шертем аппақ -
Жүректе көп құпиям сан арбасып,
Мендегі бар Әлемім саған ғашық
Сырларын жеткізеді Ай арқылы,

Оның да өзіңнен жоқ аяр түгі...
Кейде, рас, көңілдің сәл қайғыланып,
Жек көріп өзіңді де, Айды, ... бәрін,
Кезім бар кететұғын сәтте жеріп

Бұл да бір өзімсініп өкпелеуім.
Жүректен мұңды қуып толған небір,
өзіңді қайта аңсайды қайран көңіл.
Ғайыптан ғажайыпты күткендей бір

Ойыма сенен басқа түк келмейді.
Жанарым оймен шолып сан ғасырды
Іштегі құдіретпен арбасулы.
Кейде бір... көз алдыңнан заулап өтіп,

Жоқ болып кетсем деймін Таңға жетіп.
Түк сезбес өзге жандар несін ұғар,
Көзіңе сол сәтімді көшіріп ал.

Жанымды жауын шайып, жылдар аршып,
Тап-таза болған кезде бір қарарсың.
Жан жоғын бұл дүниеде менен жақын
Білгенде аян маған көз алмасың.

* * *
Сен білмейсің ғой,
Мендегі сезім жайлы,
Бар Әлемде бір ғана Өзің қайғы.

Менің жаным Әлемнен шаршамастан
Өзің жайлы айтылған сөз ұрлайды.

Сен сезбейсің ғой,
Жанымның аңсайтынын,
Бақыт еді көгімде болсаң Күнім.
Әлемнің бар шаттығын Саған қиям

Сен ұқпайсың ғой,
Талай түн елеске еніп,
Өзіңмен өмірімдей кеңескенім...
Ұмытсам деп ем бәрін, болмай қойды,

* * *
Сен менің Арманым ең.
Төмендеме.
Басыңды ие көрме өлерде де.

Бойымда бір естелік қалған болса
Сенен көрем.

Сен маған Арман болдың сағым-сынды,
Жетем деп жанымменен сан ұмсындым.
Сағым болған өзің ең. Жеткізбе енді,
Сағынумен жүрейін дауысыңды.

Жұлдыз болшы. Сені іздеп көкке кетем,
Жігерсіз боп жасыңды төкпе бекер.
Сенен де бір осалдық көрер болсам,
Ренжіме, өкпелетем.

Бәйгесіне қосылып сан жарыстың,
Бір сен үшін келген-ді самғай ұшқым.
Бірақ менің қай жақтан табыларым

Сондықтан төмендеме.
Басыңды ие көрме өлерде де.
Мен әйтеуір пенде боп қалар болсам
Сенен көрем.

* * *
Мен саған ғашық болсам қайтер едің,
Толтырып кеуіп қалған сай кемерін.
Бұрынғы сезімдерден мүлде бөлек

Жаныңды бір ғажайып үнге бөлеп,
Көзімнің жылуымен әлдилесем,
Сол оттан Күннің өзі солғын десе.
Тамырдың соғысынан күй ойнатып,

Шақырсам тырналарды тыраулатып,
Мәз қылсам қапалыны мұң шағатын,
Бар Әлем құдіретіме исе басын,
Жүзімнен мейірімді үн естіліп,

Сол үнді барлығыңа үлестіріп,
Әлемді өлең етсем өзің үшін.
Бар адам ниетімді тез ұғысып,
Ұмытып бар үміттің өшкендігін

Өзімнің қиялыммен кешсем ғұмыр.
Қызғалдақ бүртігіндей нәзіктігі
Сезімді сеніміме қазық қылып,
Мәңгілік бақытымды тым қызғанбай

Сырымды жайып салам жұлдыздарға,
Шомылып пейіліңнің сағымына
Мен сүйсем солай сүйем, Жарығым-ау...

* * *
"Арлансың-ау, бірақ өрлік етпедің,
Бірге жетіп, бір арманға жетпедің.
Биіктіктің дәл өлшемі ар-намыс,

Тілегім сол, содан тайып кетпегін."
(Сенің сөзің)
Өкпелісің, маған сірә, өкпеле.
Өкініштің уын мен де жеп көрем.

Арлан болып өрлік ете алмасам
Тірсегімде қақпан болды, әттеген.

Мендік хәлді білгің келсе сен де егер
Тереңірек ойланғанды жөн көрем.
Бірге жетіп, бір арманға жетпесем
Жанымда сен болмағаның дем берер.

Жазылмаған жараны сап сен еске
Қозғадың-ау болған сырды көмескі.
Күнге созған көңілімнің пейілін
Қабағыңмен қайтарған сен емес пе?

Өткен өтті, өзгермейді болған іс,
Көзім талды қуалаумен шамды алыс.
Биіктіктің дәл өлшемі ар-намыс,
Немесе құр арманменен жан бағыс.

Біздің ғұмыр өткен бақыт қас-қағым,
Біздің ниет - нұрлы болсын аспаның.
Біздің арман - менің сол бір кезімді
Сен түсінсең, керегі жоқ басқаның...

* * *
Жаным, саған сыр айтамын,
Өзіңе еді шын көңілім.
Бәлкім тағы мұңайтамын

Тағдыр бізге қоспаған-ды,
Бірге жүріп тілек қосу.
Ғұмыр кешсең тасқараңғы
Соның бәрі жүрекке сын.

Рас, сенің бақытың бар,
Тілегім сол, қалма айрылып.
Лауламаған уақытында
Енді қайта жанбайды үміт.

Саған деген сезім сыры
Жырларымда жазылды көп.
Ақыл айтам өзімсініп,
Бар ғой сенде нәзік жүрек.

Көп ойлама мен туралы,
Бір басыңа қиын болар.
Жаныңменен өр тұлғалы
Жүректе емес, миымда қал...

Көкірегіңде күй дарулы,
Қайтесің сол басты ауыртып.
Менің барлық шимайымды
Енді оқыма, таста жыртып.

Қатал үкім кестің деме,
Оған кінә өлең емес,

Менен басқа ешкімге де
Сол бір сезім керек емес.

Жеңер бір күн күдік тегі
Жүргенменен күнде ұғысып,
Өтінемін. Ұмыт мені
Өзіңе ауыр тимеу үшін.

Мен де өтірік күлдім күндей,
Тұрса-дағы жаным жылап.
Сен туралы сыр білдірмей
Өзге жанды табындырам.

Сол бір жанды бақытты етіп,
Өтсем менің арманым жоқ.
Тек сол үшін артық кетіп
Сені есіме алғаным жоқ.

Көңілімен жасын ұрған
Қайтер едім, тұрса жасып.
Жүрегінде жасырынған
Бар екен деп құпиясы.

* * *
Беу, қарағым,
Қырық батпан қайғыңды арқаладым.
Мен әнімнің асылын саған қиғам,

Өкпелемен, әрине, өкпелемен,
Қызғаныштың күйігін шеккен емен.
Адал туған жырым мен сырларымды
Ақы-пұлсыз өзіңе текке берем.

Жырларымды жатсынба, қабылдап ал,
Сорың болар, білмеймін, бағың болар.
Жаңа жырым - сарыауыз балапаным,
Басынан сипамасаң жазым болар...

Беу, қарағым,
Атыңды Алла атындай қайталадым.
Алматының арылмас бұлты сынды
Қиялымнан сен-дағы тарқамадың...

* * *
Жаным менің,
Мәңгілік атпайтұғын таңым ба едің?
Атпайтын таң бола ма?

Неге ендеше
Мен сені таңым дедім, жаным дедім?!

Жаным менің,
Сен әлде көзді арбаған сағым ба едің?
Сағым да бесін ауа жоғалатын,
Бұл қалай - тек сені ойлап көз ілмеуім?!

Жаным менің,
Басымнан ұшып кеткен бағым ба едің?
Қуалап шаршадым ғой көлеңкеңді
Өтінем,

Жоғалтқанымды өзіңнен тауып,
Өзіңе қайта сыйлаған едім.
Қайтемін бекер мұңдана беріп,
Қинама мені, қинама мені...

Өткен өмірдің елесін кезіп,
Жылуын қайта сезіндірмек пе ең?
Жүрегім барда сезімді үрлеткен
Есімде жүрер көгілдір көктем...

Жалғыз қалғалы қаншама ойланып,
Аласұрдым ғой таба алмай тыным,
Білдің ғой сезім жоғалмайтынын,
Өткен күн бірақ оралмайтынын.

Жастық желікпен байқамай қалып
Көңіл жыртығы жамалмайтынын,
Жалған ба, жаным, сені ойлайтыным,
Жалған ба, жаным, мені ойлайтының...

"Мұңайып қалды демесін"- дедік,
Не жасамадық безіндірмекке?
Жаныңды қайттің өзім кірлеткен,
Жанымды қайтем өзің кірлеткен...

Жоғалтқанымды өзіңнен тауып,
Өзіңе қайта сыйлаған едім.
Қайтемін бекер мұңдана беріп
Қинама мені, қинама мені...

* * *
Көрмедім.
Көп күн болды.
Жоқ хабарың.

Шарқ ұрып іздесем деп оқталамын.
Үркегім,
Тегі үркітіп алам ба деп,
Өзімді әрең ұстап ап қаламын.

Көңілім іздемей-ақ табар қайғы,
Ұмыттың
Өзің жайлы хабарлауды.
Күйіп қап,

Көмек күтіп жатыр ма деп,
Жүрегім тағы өзіңе алаңдаулы.

Сезімге шара таппай қиналамын.
Сонда да өшіремін.
Мұң жабамын.
Сұрарым-

Менің соңғы алданышым -
Саулығыңды білдіріп жүр, қарағым.

* * *
Жалған айтып көргенім жоқ ешкімге,
Шынымды айттым шыңыраудан естілген.
Кей сөзімді өтірік деп кетіп ең,

Өкпелеп ең,
Қайттің қазір?!
Кештің бе?

Жалған айтып қуантқым жоқ ешкімді,
Жалған айтып жұбатқым жоқ ешкімді.
Құшағымда дірілдеген көгершін,
Босатпауға жетпеді еркім.

Өзге жанды қиялдадым - өтірік,
Сені жатқа қия алғаным - өтірік.
Жалғыз сені мұңайтпауға бекініп,
Өз сөзімнен өзім тандым өтірік.

Жалған айтсам жылап айтқан шығармын,
Өзімді-өзім сынап айтқан шығармын.
Өзім мәңгі өксуменен өтсем де
Көңілің қалып кетсін деген шығармын.

Солай, жаным, өзіңменен қоштасам,
Алау, дауыл сезімменен қоштасам.
Тек өзіңе жалған айтқан жерім жоқ-
Сол сөзімнен тана алмаймын ешқашан...

* * *
Маған сенің әр қылығың тым жақын,
Сен гүлмісің?
Мен жел болам, ырғатыл.

Күздің суық түндерінен тоңғанда
Ытқып шыққан
Жасыңды алам құрғатып.

Естімесем сағынамын даусыңды,
Тұманнан ба,
Мұнардан ба?.. Ай сұрғылт.
Бауырыма басам сені, балапан,

Сендей адам қайдан табам жаны гүл?
Жылатсаң да ұнатамын бәрібір.
Мен өмірді жақсы көрем,
Сонан соң,

Қызыл алма, тәттісің-ау, тәттісің,
Көптігіңнен бағаң түсіп жатты шын.
Қадіріңді біле алмаймын мен қазір,
Сен оныма өкпелеген жоқпысың?!

Әрбір күнің думан еді, Қаскелең,
Кеудемізде тулап еді басқа өлең.
Қара көзім,
Сенің дара көзіңнен

Алма қызыл.
Біздер-дағы ұятты.
Көңіліме бұл күй ғажап ұнап тұр.
Таңдап үзіп сыйлайыншы бір алма-

Хауам менің - жаным сүйіп ұнатқан,
Тек өзіме,
Тек өзіме сыр ақтар.

Алма мынау,
Таңдап үзген сен үшін
Қабылдап ал,
Қуылсақ та жұмақтан.

* * *
Уақыт кезегімен тағар мінін,
Батылсыз болған болсам саған, Күнім,
Қателесе көрмеші басқаша ойлап -

Білмеймін, айтар әділ бағамды кім?
Жаза алмай жүрмін, жаным, жарамды мың.
Әйтеуір Ар алдында ақтала алам,
Ол - менің саған деген адалдығым...

* * *
...Күллі тамыр күрсініске түйрелген
Мылқаулықтан мызғымауды үйренгем.
Сен келдің де толғанбасқа қоймадың

Топырақ ем қан мен сүтке иленгем.
Тыныштықбек
Расында да топырақ екем мен сенсіз,
Біздің ғұмыр махаббатпен өлшенсін.

Құдайлығымды дәлелдер ем өзіңмен,
Сен де осыған, сен де осыған сенсеңші.

Құдайлығымды көрсеткім жоқ құртумен,
Сайтандығым сап болады күлкіңнен.
Саз балшықтан соққан күйі қалғанша
"Уһ" деп шығып, жайын тапсын шіркін дем.

Сенен келген, сенен жеткен саз бөлек,
Жүрек қылын тап басатын наз да ерек.
Бұл сөзімді жеткізетін сөз жоқ-ау,
Бір-ақ көріп жаттап алар көз керек.

Сендік жанның шымырлаған сәулесі
Талқан етер тоғышарлар тәубесін.
Жарыққұмар жүрегіме сен үшін
Қиын емес, қиын емес жан кешу.

Жарылғандар жарылар тек ағынан,
Төзген жан ем тозақтың да табына.
Менің жалғыз тілегім бар.
Күні-түн

Расында да топырақ екем мен сенсіз,
Біздің ғұмыр махаббатпен өлшенсін.
Құдайлығымды дәлелдер ем өзіңмен,
Сен осыған сенсеңші...

* * *
Жаным, мен ем сенің шын бағаңды ұққан,
Айырып ап қалың ел, тәмам жұрттан
Жақсылыққа жеткізсем жарар еді

Қимай, алып қалып ем жамандықтан.
Жамандық па?
Қате айтсам кешіргейсің.
Мәңгіден келген өмір көшіндейсің.

Жаныңның тереңінде жалының бар,
Сенемін, ешуақытта өшірмейсің.
Өмір қандай қиын ед.
Күн қатулы,

Көңілдегі көл беті мұңға тұнды.
Арамызда қаншалық Ғалам жатыр,
Жанымдасың сонда да.
Тым жақынбыз...

Көп көрдім ғой деуші едім.
Сен бөлексің.
Соны ұққалы хәліңді мен де кештім.
Отқа күйген қанаты көгершінім

Соны ұмытып,
Жанымды емдемексің.
Ұмытылмас...
Әрине, бәрі есіңде

Келе жатыр көңілдің кемесінде.
Соның бәрін ұқсам да, түсінсем де
Қия алмадым ешкімге.
Сенесің бе?

Жеңе аламын.
Бәріне күшім келген.
Құпия да көп-ақ қой ішімде өлген.
Қия алмасам ешкімге, бәлкім бәрі

Сенің сырлы жаныңды түсінгеннен...
Сезімдерді баяғы сөз етпе, жыр,
Өмір жайлы ұққаным бөлек қазір.
Сен екеуміз кеткелі басқа әлемге

Жұмақ та бір мен үшін,
Тозақ та бір...
Біздің әлем - Домбыра.
Қос шегі - біз,

Белгісіз боп қалар-ау адамдарға
Біздің қандай мұхитты кешкеніміз...
Бір домбыра, егіз шек - ол мына біз.
Пернелері - өткен күн, сан мың аңыз.

Бір күй керек Әлемге өзгешелеу,
Тиегіміз-ді неден қондырамыз?..
Жаным!
Мен ем сенің шын бағаңды ұққан,

Ғұмырымды сыйлаймын адалдықтан.
Мен өзгердім.
Бұрынғы сезімдерім
Өткен уақыт көшімен жанарда ыққан.

Күн өтеді...
Бір күні көз де сөнер.
Саған мендей ұғар жан кездесе ме?
Көз алдымда қаншама өзгерсең де

* * *
Жалындаған жан сырың құмға сіңді,
Кетерімді қайрылмай білдің, көкем.
Қарақаттай көздегі шық-жасыңды

Күздікүнгі жайлаудай құлазыған
Көңілменен отырам мен де ойланып -
"Сенің жасың алдымнан шығады ма
Мен тұншығып өлетін көлге айналып?"

Сезім деген еркін құс, қонар қолға
Ұшса қайта өкінбе, бекін- деймін.
Мен қияға талпынған сонар жолда
Кедергі боп кездессең кешірмеймін...

* * *
Дәл осы бір сезім сырын түсінбей,
Жиі-жиі ойға батам мүсіндей.
"Сені сүйген екенмін-ау шынымен

Аппақ қанат періштесі арманның,
Қалай сені тани алмай қалғанмын?
Қатар жүріп қадіріңе жете алмай
Сыңсып ұшып кеткеніңде аңғардым.

Жүрек сырын айтар қуат сөзде ме,
Олай болса жасаурайды көз неге?

Өзіме өзім қия алмаған періштем,
Қалай сені қия аламын өзгеге?!

* * *
Қош- дедім қаншама рет,
Қоштаспадым,
Мен үшін ақ жаңбырын төкті аспаным.

Темірдей төзімді едім, сеземісің,
Төзімді ақыры кеп тот басқанын?

Келмеске кетті арманым қиялдаған,
Мендей боп жүрегіңе сия алмаған.
Әйтеуір сезіп кетіп баратырмын -
Дәл менше сені ешкім де сүйе алмаған!

Өзіңнен еш сырымды бүкпеген ем,
Бірақ та қоштасарда түк те демен.
Сен менің кетерімді білмей-ақ қой
Өйткені келгенімді күтпеген ең...

лирикалық микропоэма
...Алматыға көктем келді бусанып,
Бәйшешектер бұзып қардың құрсауын,
Далама да жеткен шығар бұл көктем,

Көгалдарда жасыл-жасыл бүр көктеп.
Көкжиекте сағым тұр ма селдіреп,
Көптен күткен көгілдірің келді- деп?
Жыл құстары оралды ма топ-топ боп?

Көкке ілінген тоқты-торым екпеттеп
Жатқан шығар.
Көктем келіп бусанып,
Аспан жақта толғата ма тұмса бұлт?

Ақ жаңбырмен жібіп қырдың жусаны
Жаңа көкке жатқан шығар мұң шағып.
Қардың суы жиылып бір сайларда
Той жасайтын құрбақалар тайраңдап

Далам менің!
Қасиетті үн кезген.
Кемпірбайдың кеудесінен бір кезде
Қош- деп ұшқан көгала үйрек жеткенде

Қолым бұлғап қарсы алушы ем көк белде.
Кім қарсы алды биыл сені мен құсап?
Ұлыңның да даласына келгісі-ақ
Ойы бар-ды.

Армандаумен арып болды қалжырап,
Тау басынан күнді күтіп әр таңда
Қайтқан құстан сәлем айтар балконнан...

* * *
Алматыға көктем келді мөлдіреп,
Шашымызды желбіретіп жел-жібек,
Кеудемізге күйін құйып көктемнің

Арман болған махаббатым жеткен-ді.
Алматыда себелеп тұр ақ жауын,
Жер жарықтық кеуіп қалған таңдайын
Жібітіп ап,

Рахаттан ыңырсып,
Тал басынан құлап түсті шық ыршып.
Тұман басып тұмшалайды тау жақты,
Таудан ғана мына көктем аулақ тұр.

Қапаланып тұнжырама, Алатау,
Өзіңде ғой ұлылыққа тән атау.
Сен тұрғанда қабақ шытып қаһарлы
Бал-бұл жанып жасаруы жаһанның

Мұз үстіне от жаққандай әсерлі.
Тәмам жұртты тоқтатқандай әсерлі...

* * *
Сен, Алатау, біздің күйден не білдің?!
Студенттер қалашығы көңілді.
Көктем деген - анау тұрған бойжеткен,

Таныдың ба қызыл-жасыл көйлектен?
Бір қарап ап берейін бе ән жасап,
Әттең, әттең, қолшатыры болмаса.
Айналайын, көңіліңде тым жақсы ой,

Тілімді алсаң шатырыңды жинап қой.
Көктем ғой бұл,
Арман еткен, сағынған,
Жамалыңды жуып ал да жауынға

Күллі әлемді ғашық етіп жымишы,
Алматыны кезіп кетсін гүл исі.
Алма ағаштар сырға тағып ақ гүлден
Арман еткен бақытымды таптым дер.

Бүгін бізге көңілді бір ән керек-
Бүрін жарып шығар еді тал-терек.
Содан кейін,
Алматыға кеш түсе,

Көктем күйін көңілімен естісе
Қуанышын жасыра алмай аптығып
Ғашық жарын күтер еді жас жігіт.
Әрең ұстап сезімінің тиегін

Бір қараса аспан жаққа көктеңбіл
Көрер еді көк жазуды -
КӨКТЕМ бұл!
Жымың қағып осылай дер жұлдыздар.

* * *
Сен мендегі білесің бе Арманды?!
...Төбемізден төгіп тұрса ақ жаңбыр.

Екеуміз де аппақ нұрға малшынып,
Айтарымыз, айтпағымыз таусылып
Бірге тыңдап дүниенің дірілін
Жатсаң деп ем көкірегіме тығылып.

Сәлден кейін бұлт тараса жел айдап,
Бұлт астынан Ай қараса абайлап,
Жұлдыз біткен жымыңдаса ақырын
Ұялмашы, перизатым, заты - гүл.

Бір қиырдан құрбақалар ән бастап,
Көк аспанда Ай жүзер ед жамбастап.
Жұлдызымды көктен іздеп қайтемін,
Мен өзіңе жыр төгер ем иен тегін:

"Жаным менің, сенсіз өткен күн құрысын!
Сен болмасаң тақуамын тұлдырсыз.
Дана да өткен дүйім жұртты таң қылып,
Жауыз да өтті жарты Әлемді шаң қылып.

Бәрінің де аты қалар мәңгілік,
Мен де өтемін жалғыз сені ән қылып.
Менің атым қалса қалар Әлемде
Саған арнап жазған жалғыз өлеңде!"

Мендегі Арман осы ғана, аяулым,
Пенделікке құлпытасты қоярмын.
Атақ үшін бола алмаспын масқара
Менсіз-дағы толып жатыр басқалар.

Мәңгіліктің қайда екенін біле алмай
Дүние қуып тыраштанар ұялмай.
Ал, мен болсам
Жалғыз сені ән қылып

* * *
Солай, жаным, менің ғұмыр-мазмұным,
Көңілімнің саған бердім әз-гүлін.
Көкіректің көмбесінен жыр саулап

Бір кетейік пенделіктен - құрсаудан.
Қол ұстасып, күнәмізден арылып
Отырайық бірімізді сағынып.
Сонда "менен бақыттырақ кім бар!"- деп

Жар салар ем,
Тамсанар ед тынған көп.
Мендегі Арман осы ғана, аяулым,
Бүгін бәрін ұмытайық қаяудың.

Алматыға көктем кепті мөлдіреп,
Көктен тамшы төгілуде селдіреп.
Біз екеуміз қанша күттік бұл күнді,
Қаншама рет жүрегіміз бұлқынды.

Келші, жаным,
Дүниенің сыйқырлы
Кереметін бір көрейік мың түрлі...

* * *
Ақыл кетті,
Сезім қалды.
Жатым кетті,

Қаумалаған қауқылдап, қауымдасқан
Қалған сен ең қаптаған қалың достан.
Қабағыңа қар қатып үндемейсің,
Қасқайтып неге айтпадың жазым бассам?

Жоғалтқанмын бәрін де.
Қалған өзің.
Қарағым-ау, көрдің бе?
Бар ма көзің?!

Күңіренген көңілден күй тартайын
Үзілген үмітімнің жалға өзегін.

...Қызыл-жасыл дүние сұрқайланып,
Сен де кете бардың ғой сырт айналып.
Естімеймін ештеңе, түк көрмеймін
Дүние қалған жоқ па мылқауланып?

"Кеттің"- деп кінәлаған сөзім бекер,
Бәрінен жырақ кеткен өзім бе екен?
Жапан түзде қабарып балбал сынды
Жалғыз шекпен зарлы күй безілдетем.

Елемеймін, бар ма өзі тыңдар құлақ,
Өзінен-өзі безген мұндармын-ақ.
Жүректі одан әрмен шошытады
Қыранның қанатынан мұң жалбырап.

Сезім кетті,
Сана қалды.
Төзім кетті,
Бәрібір ... өзің ғана қалдың...

* * *
Жаным менің, шырқырама,
Сеніменен бірге құлап, бірге өсем,
Мен қалайша көп атынан сөйлеймін

Мен дегенім - мынау Әлем мәңгілік,
Бар Әлемнің құпиясын жинаған.
Тереңіме қиялымды шам қылып
Сүңгімек боп қиналам.

Сен өзіңді өмірмін деп көрдің бе
Өлмейтін?!
Құлдығыңнан құтылмасаң сен мүлде
Еркіндіктің не екенін білмейсің.

Бұл өмірдің әділ заңы болды ащы
Жылу көрген жылы ұяңды қия алмай
Қалып қойсаң, қалай қыран болмақсың?!

Түйсігімнің тілінен ап бір жұмбақ
Тірілтіп ем, түсіндіре алам ба...
Өмір бойы өлмес арман қуғындап
Жетер жерім - қырдың басы, молаң ба?

Аласалық етеді ғой бұл биік,
Мазағыңа көнем бе?
Мен түсінген өмір сыры - тұңғиық
Мен түсінген Әлем сыры тереңде.

Қиялыңа құрық салған кім сенің,
Бауырым-ау, армандауға қорқасың.
Ғажап Әлем бар екенін бір сезіп
Тым болмаса ойың еркін болса-шы.

* * *
Саясатыңмен бірге
Жайған малың қалып,
Парасатыңмен бірге

Көлеңкеге де сенбеген
Көп күдігің қалып
Иілуді білмеген
Тектілігің кетпегей.

Қырғынға салып сынаған
Қырық ұлдың ішінде
Қырындау туған ұл бар-ды,
Қыдырың бірге кетпегей...

Еліңнің азып қариясы
Жыланып аққан дария Сыр,

Армандай болған Аралыңды
Көзіңнің жасымен толтырасың ба, неғыласың?

Қия алмай жүрсің ұйқыңды,
Намыссыз бұзды сыйқыңды.
Анаңның тілін түсінбей
Азғындап кеткен ұл тұрды.

Ұлтыңның қамын қуарға
Ұрпағың тұрды қосылмай
Бозторғай басып шығарған
Көкектің жұмыртқасындай...

Сақылдаған сары аяз, қаңтар ма екен?
Аяз ата ашуы тарқар ма екен.
Біздің дала - маң дала, маңғаз дала
Бурыл жалды бөрілер жортар мекен.

Жалғыз үйдің жел үрлеп мұржасынан,
Түтіннің тартып ойнар шудасынан.
Жалға біткен жалғыз үй - қойшы ауылы,
Танисың қарақшылы ауласынан.

Шегіне жетіп күндік тірлігінің,
Соғымның қазанға сап бір жілігін
Кешкісін мамыражай отырамыз-
Жалғанның сол қызығы - біздің ұғым.

Қыраулы терезені жел тырмалап,
Шопанның жары отырар салқынқабақ.
Дала суық, үй-дағы қарасуық,
Мұндайда темекіңді тарту да ағат.

Салқынқабақ жібісе жаз келеді,
Шопанның қарасирақ мәз бөбегі.
Дастарханды ортаға ап білте шаммен
Айтамыз кәкір-шүкір әлденені.

Еріксіз қабағыңды мұң басулы,
Сағынасың досыңды, қимасыңды,
Далада долы боран күркірейді
Қаңтардағы жараған бура сынды.

Долы боран еліріп қылған әлек,
Ышқынады "өзгені тыңдама" деп.
Күннің жайын сөз еткен әңгімеміз
Өз-өзінен тірелер бураға кеп.

"Дәл осы қаңтар еді бәлең басы,
Еске алсам тікірейер төбем шашы.
Келеде жарап жүрген кер үлектен
Қара атпен құтылғанмын әрең қашып."

...Қонаға кеп, көрпеңді жамылғасын
Ойланасың ойлы сөз табылғасын.
"Түйеге қайдан келген шайпау мінез
Қыңқ етпеген сөксе де қабырғасын.

Қаңтардың мінезінде жатқан ба сыр,
Моп-момын байғұсымды еткен батыр.
Аяздың аярлығын мазақтай ма
Өзінен төзімді ешкім жоқ болғасын."

Қыраулы қыстың ұзақ таңы атарда
Түндегі арыла алмай қабат ойдан,
Бір шәлкестік күткендей өзгешелеу
Қорқасоқтап барамыз қара атанға.

Қара атан - шөпке жегер күш көлігі,
Жау жайқар кеудесі бар біткен ірі.
Дір қағып, қарғып тұрар қар астынан,
Жатпайды біздегі ойдан түк те біліп.

Көңілің құлазиды тоқым ауып,
Қойғандай қарақшылар атың алып.
"Қаңтары бұл заманның қаншық сынды,
Бурасы бұл заманның бақырауық."

* * *
Бөгдемісің?
Жат емес екеніңді сезген ішім.

Бөтенбісің?
Жетемін деп жойылды-ау бекер күшім.

Елеспісің?
Жаным сүйген жалғыз сен емеспісің?

Сағым ба едің?
өзіңе сыйлап еді бәрін көңіл.

Қайда бәрі,
Ештеңеге түсінбей ойланамын.

Адастым ба?
Кеудем қайда көкпенен таластырған.

Қайда кеттің?
Жоғалдың да сен бәрін ойран еттің.

Менің жалғыз жақыным жалғандағы,
Көңілімнің сайрандар арман бағы.
Арман-бақтың алмасын кім ұрлады,
Жанымның тұнығын кім ойрандады?

Шынымен жоғалдың ба, мұңды елесім,
Тым құрыса қоштасарға бір келерсің?!
"Кінәларға хақың жоқ, айыптауға,
Сен мені жалықтырдың, үндемесім..."

-Жаным-ау, елес едің, мұңды едің ғой,
Мен-дағы малтып жүрдім дүрмегінде ой.
Елеспен кім етене боп көріпті,
Жаныңа не керегін білмедім ғой!

Сонда ғой деп
Қайғының қара орманын
Кезіп көрдім.
Шаршадым.

Таба алмадым.
Тым болмаса перінің қыздарындай
Тұрағыңды айтып та жоғалмадың.

Сордың дәмі келеді таңдайыма,
Сағынады мендей боп Ай зарыға,
Сенің бір хабарыңды білем ме деп
Әркімнің жабысамын шалғайына:

Содан кейін көргенім...
Сары күз-ді.
Үлгермедім сұрауға хәліңізді.
Мұңды көзің бір қадап жоғалғансың,

Тағы көрдім кеше мен.
Қыс қой қазір,
Сезім байғұс алыста, ұстауда жүр.
Көзімізді жолдадық кездесуге,

Болады екен мұндай да ұғынысу,
Көзімдегі өлеңнің тұнығы - сыр.
Алғаш көрген сәтімнен өзгермеген
Құпиялау, сыйқырлы жымиысың.

Гүлдің нәзік күлтесін өпкенде Күн
Кездестірсем өзіңді көктемде бір,
Өзіңменен тағы бір жолығыссам
Сырын айтар сағыныш шеккен көңіл...

* * *
Әлемнен таба алмадым сендей мүсін,
Сен менің өзімсің ғой.
Сенбеймісің?

Сен жаққан жүрегімді алау сезім
Мәңгілік рас болса сөнбейді шын.

Желпіндіріп көңілдің керқұласын
Көкіректі арманға толтырасың.
Сен менің жанымдасың.
Сенбейсің бе?

* * *
Қаңтардың ортасы ғой.
Көктем алыс.
Бұл қалай - қардың еріп, су болғаны?

Көп ойды қаумалаған шетке қағып
Өзімді қинап көрдім-
Жыр болмады.

Көшеде өтіп жатыр өмір сырғып,
Өлдің бе,
Тірілдің бе?- білмейді ешкім.
Асыққан әлдеқайда көңілсіз жұрт

Тоң-торыс,
Өкпелеген бір-біріне
Адамы ұнамайды астананың.
Мұңайып пенделердің тірлігіне

Тал-терек,
Ырғатылып тұрсың нағып,
Ерте әлі,
Қуанбай тұр ойы аз жанша.

Алданып, қойсаң бүгін бүршік жарып
Алдыңда қарып түсер аяз қанша...

Жігіттер, өкінбелік болмашыға,
Қайғы-мұң ер жігіттің жолдасы ма?
Намыстың туын ұстап тәуекел де,
Мен кепіл орта жолда қалмасыңа!

Жігіттер, мына заман кімге әрқалай,
Білерім - алдымызда сын бар талай.
Кешегі Толағайдың інісі едік
Елі үшін алып келген шыңды арқалай.

Ол рас, көңіл орта, жарым құрсақ,
Сонда да сілкінейік дауылды аңсап!
Ұқсаңыз біздің Арман сол емес пе -
Ел жүгін арқалаудан жауыр болсақ.

Қайтеміз өкінішті кеткен өтіп,
Мәреден табылайық сертке жетіп.
Біріміз бірімізге дұшпан болып
Жүрмейік жұртымызды өкпелетіп.

Өмірдің жалғандығын ұғынсақ та
Дәрменсіз айналмайық қуыршаққа.
Қайғының қанын шашып, сақ-сақ күліп
Тік тұрып жығылайық жығылсақ та!

Пайдасыз қайғы менен күлкіге еріп
Бос жүрмей,
Ойдан отау үй тігелік.
Ұрпағы Махамбеттің емес пе едік,

* * *
Қиындықты білмей өссең бұл өмірдің сәні кем,
Төзе-төзе сары алтынға айналған мен - Сабыр ем.
От боп жанған Махаббатты майып қылу оп-оңай,

Достық әні - ғаламдағы мәңгі тозбас асыл ән,
Досым барда қиындықтың қандайынан шошыман.
Қимасам да қиналғаным жоқ содан
Ғашық жаным айналғанда досыма.

Көп нәрсенің бағасын
Салыстырып көрмесең
Ұға алмай дал боласың.
Жер мен Көктей деп өлшедік кейде біз

Жақсылық пен Жамандықтың арасын.
Жазамыз деп жанымыздың жарасын,
Демдеу үшін қам көңілдің сабасын:
-Талайлардан артықсың ғой, қарашы,

Неге ендеше тым ақымақ боласың?!-
Деп жұбаттық.
Жұбанды мак көңіл одан,
"Ақылды" боп кетті талай оңбаған.

Сайқал сөздің құдіретін қарашы,
Өзін-өзі алдағанға мәз болар.
Бұл ойыма қарсы келер ұғым көп
-Неге керек жоқты қуып түңілмек?

Қанағаттан асыл ұғым жоқ қой- деп
Бір қайыршы қолын жайды дірілдеп.
Ойланып көр,
Ойланып көр, ақыным,

Қанағаттың қарын тойғызатынын
Мақалдардан білесің ғой ежелгі,
(Дер кезінде айтылмаған сөз өлді)
Ал, көңілді қанағатпен қампитып

Бұл өмірде мен шеше алмас көп сұрақ
Қаумалап кеп терең жарға тықсырар.
Бір сауалды тесіп іліп мойныма
Батып кетем ой-теңіздің қойнына.

Ой түбінен не табамын сипалап
Маржан ба,
Әлде мағынасыз жұрқа ма?
Қолыма түк ілінбесе қымсынып

Оның бәрі болашақтың үлесі,
Сыбағамыз сақтаулы тұр тиесі.
Ал әзірше алаңдатқан мені шын
Бір әңгіме айтып берсем көп үшін,

Тыңдаймысың?
Қажетіңе жарай ма,
Айта алмаймын, тек әйтеуір абайла.
Жолдастарым көп-ті менің қысқасы,

Біреуімен көрген емен ұстасып.
Артық сөзге барған жоқпыз көңіл үшін,
(Міне, нағыз сыйластықтың белгісі!)
...Бір күні кеп жолдастарым көп ішті,

-Ең бірінші денсаулық қой- деп ішті.
Еңбегіміз болсын деді жемісті,
Тағы, тағы, тағы, тағы көп ішті.
Батыр болып шыға келді біреуі,

Маған қамқор боп жүруші ед үнемі.
-Аға, сені ренжіткен кім бар?!- деп
Қабырғаны ұрған еді, сынған жоқ.
Сезім сынса сына берсін,

Қабырға
Аман екен, інішегім, дамылда.
Мың бір алғыс айтам- дедім сол үшін
Ақ көңілін пәк күйінде қабылдап.

Сонда-дағы кеуде жақта тымырсып
Бір қарау ой жатып алды ыңырсып.
Жүрекке де ауыр салмақ түсті есе,
"Қайтер еді арақты адам ішпесе,

Шошқа сынды шалшық суда сайрандар
Бір-ақ сәтте айналарын хайуанға
Білмей ме екен?
Осы ойымды қамығып,

Бір ағама айтқан едім шағынып.
-Ақыл айтып қайтем деді саған көп,
Інішегім, көрмепсің-ау таяқ жеп.
Бұл сөзіңді қоя алмасаң көр де тұр,

Талай таяқ жейтініңе мен кепіл.
Адамда да бар ғой талай жауыздар
Құбылаға қаратпай-ақ бауыздар.
Сезім - суық, жүрегі - тас, жан - қатал,

Жүреді олар сол ісінен ләззат ап.
Сен ендеше қапа болған бұл қайғың
Ондайлардың қасында
Сөз етуге де тұрмайды.

...Бұл сөз маған әсер етті қаншалық,
Үндеместен кете бардым томсарып.

Бірте-бірте көңілденіп қайтадан
Айналайын сенен!- дедім
Шайқала
Басып келе жатқан інімді көріп

Содан бері салыстыруды үйрендім,
Қарау ойдан алыс тұруды үйрендім.
Бір қиындық көрген болсам, жасымай,
Өрге өрмелеп көнбістіктің тасы ұдай

Өзімді-өзім қаншама рет жұбаттым:
-Мына күнің айналайын емес пе
Ертең көрер қияметтің қасында!
Таяқ жеуден қорқады екем мен, сірә,

Қанағатшыл пенде болған жөн шығар.
Десем-дағы қалай көнем қамытқа,
Жігіт ем ғой жүрегінде өрті бар?!

Қанағаттың асыл ұғым екенін
Мойындаймын,
Маған сол да жетеді!
Сорым болса маңдайымда үш елі,

Бақытым да бар шығар-ау екі елі.
Мен де ендеше тайталасып өтемін,
Бауырым, саған көлеңкемді түсірмей
Күресемін өз бақытым үшін де.

Сыбағасы керегі жоқ ешкімнің,
Өзімдікін бергім де жоқ, кеш, құрбым...

* * *
Армансыз да біз едік, арманы көп,
Жетелейтін әйтеуір алға жүрек.
Көкіректен көп Арман сусып қашып

Біз жас едік-
Арманмен құрдас едік,
Мұңға сенбей, жүргенбіз жырға сеніп.
Біз есейдік, қап қойды сәби - Арман,

Өкпелеме сен маған, өткен күнім,
Бүр атпаса қайтер ең еккен гүлің?!
Торғай-үміт кеткен-ді тырнағында
Тағдыр атты қатігез бөктергінің.

Өкінбеймін, бос қайғы шекпен бекер,
Көрмегенді көрермін, өткен кетер.

Білесің бе?
Армандай Ақ Жайықтың
Буырқанып тасуы көктемде екен...

Тасып-тасып мен дағы басылғанмын,
Аппақ гүл ем, жусандай жасылдандым.
Жаным сүйіп ұнатқан асыл жанның
Сүйіктісі бола алмай тосылғанмын.

Қош ендеше.
Жары бол жат біреудің,
Шын көңілден өзіңе бақ тілермін.
Жүрер менің жанымда жалғыз ғана

* * *
Жүрмісің аман, аруым,
Көңілден кетпес көктем ең.
Жанымның жинап даруын

Кеудемнің гүлі тым нәзік,
Өзің деп қойдым есімін.
Сыр айттым сосын мұңданып
Таба алмай жүрек шешімін.

Қатал-ау біздің өмір бұл,
Қаталдық еткен өзім бе...
Ұмыт та бәрін көзіңді іл
Шуақтап мендік сезімге.

Айтатын саған сырым көп,
Айта алмай қалсам өкінем.
Айым боп қалшы дірілдеп
Көңілім көлі бетінде.

Жанымды менің білесің,
Сезімге сендік тым ұқсас.
Өзіңнен басқа бір есім
Жүректі сендей жылытпас.

Аяулым, сенен өтінем,
Алыстап кетіп жылатпа.
Мәңгілік осы жеті рең
Қалпыңмен қалшы тұрақтап.

Жанымда мәңгі қал солай,
Жырлаумен сені өтейін.

Білемін сүймей, аңсамай
Өмірдің бекер екенін.

Сүйгенім сені бақытым,
Көкірегімде сазы бар.
Жанымның жырын - жақұтын
Кеудеңе сен де тағып ал.

Қолымнан келмес өшіру,
Шығарам сосын жыр жазып.
Өзің деп қойған есімін
Кеудемнің гүлі тым нәзік.

* * *
Ғашық болмақ, тасып толмақ Құдайдан,
Күреңтөбел күндеріңе үйрендім.
Мені әлі аңсап, мұңлықтайын мұңайған

Әр көңілдің айтары бар өзіндік,
"Сондай болсам" деген арман қалмайды еш.
Бір қиялға жұмып жатып көзімді
Айтсам ба екен деп ойлаймын, бармай "қош".

Тәні тәркі жазығы не жанымның,
Өркөкірек болғысы бар ол да аса.
Кірпігімен көк түйреген арудың
Сәл-пәл аяп қарағаны болмаса.

Жұмағамдай жырламадым жиренді,
Маған тиді құла менен торы кіл.
Түсіме де күңгірт күндер кірген-ді -
Өкпелегіш өміріме жорыдым.

Әй, сонда да бұл кеудеде бар-ау күш
Сабырменен қарсы алатын бар сынды.
Өмір, сенің өкпегіңе мың алғыс
Алмастай қып шыңдап берген даусымды.

Ғашық болмақ, тасып толмақ Құдайдан,
Келер тағы құдіреттің ақ құсы.
Бақыт жайлы бас ауыртқан мың ойдан
Бақыттырақ сол сезімнің саф күші.

* * *
Күнбағыстай Күннің жүзін аңдыған
Сені көрсем шешек аттым - бар кінәм.
Ханға айналдым қарасирақ жарлыдан,

Дүрге айналдым диуанадан қаңғыған,
Қалай шыдап төзе алады жан бұған?!

Сені көрсем сыр ашылып жасырған,
Толқын болдым жағаға кеп бас ұрған.
Бас ұрып ап, бәсі қымбат сезімді
Бермеймін деп қайта қаштым қасыңнан,

Ақылы ерен, жүзі жарқын, топ алды
Сені көрсем мұңданатын боп алдым.
Құштарлығым іштарлығым емес қой,
Кебін бірақ қалай кием Қодардың?!

Күнбағыстай Күннің жүзін аңдыған
Сені көрсем шешек аттым - бар күнәм.
Хан қылдың да кете бардың дал қылып
Қайта айналдым диуанаға қаңғыған,

* * *
Ақылдың кені, болмаса сезімнің күші
Осындай сәтті сағынып езілді ме іші?!
Шу жұтып, уды қылғытып шаршаған жаным

Осы бір сәтті сағынып, мың ғасыр күтіп,
Ай маңдай абзал арманын шыңға сырғытып,
Мылқаудай мұңға малшынып үндемей келген
Сөйлейді жүрек, ынтыққан ымға тіл бітіп.

Не деймін мұны?! Кеудеден қызбалық кеткен,
Серпілмеспін деп жүруші ем мұңданып көптен.
Сыңғырлап шыққан даусыңды құлағым шалып
Іздедім Жерден жұлдызды түнде ағып кеткен.

Шаттығым, мұңым, бақ күнім сенде кеткенмен
Таңменен бірге шығатын дөңгелеп белден
Күндей боп гүлдеп үмітім атып келеді -
Махаббат па бұл мазасыз, кенжелеп келген?!

Ақылға толы жанарың, сезімге кенсің,
Құрыштан құйған тұп-тұтас төзім де сенсің.

Сарғайып күткен сарылып азабым сен бе,
Ғаламға тартар ғазалым өзің бе екенсің?

* * *
Жұрт жатқа айтар әр жолын, әр мақамын
Соқсам деп емөлеңнің Тәж-Махалын.
Ол - Арман ғой,

Ал мына жалғыз жырым
Сенейін бе, жаныңды боздатарын.

Қара таспен жыр жазған шебер мықты,
Қара сөзбен кім жазған менен мықты?
Тастың өзі бордай боп егілмес пе
Мен көтерген көтермей шемен жүкті.

Толқып шыққан тереңнен бұла жырдан,
Тұмасында сезімнің күй ағылған.
Саған арнап бәрібір мен қазақтың
Сарай салам көгіне қиялымнан...

* * *
Бунақ-бунақ дыбыстарға күй дарып,
Бунақ-бунақ оймен салып миға жүк
Бунақ-бунақ көк түтінді көлбетіп

Сосын тағы өмір өтер мың бунақ,
Төбеңнен де бунақ бұлттар сырғиды ақ.
Бунақ-бунақғұмырыңды қалдырып
Бір бунақтан жоқ боласың құлдилап.

Бунақ-бунақ бұтағындай жыңғылдың
Өмір жолы қисық еді, сындырдым.
Көз майымды көрге құйып жасап ем,
Бунағымды қайда әкеттің, құрғыр күн?!

* * *
"Сені мен Мен Біз болар ма екенбіз,
Жемісі мол күз болар ма екенбіз,
Қатар бақта ырғалар ма екенбіз"-

Деген едім, кетіп қалдың.
Бөтенбіз.

Сен бөлексің.
Жақын тұттың біреуді,
Мен де кеттім - ақындықтың пірі өлді.

"Біздің тойға келесің бе?"- деген үн
Жан-дүниемді тас-талқан қып жіберді.

Сен жоқ енді.
Мүлде бөтен "Біз" қалған,
Жеткен жерің осы ма еді, ізгі арман?!
Жылау үшін елден аулақ еңкілдеп

"Бөрі арығын білдірмес" деп ішімнен,
Көзімді ешкім көрмес үшін ісінген,
Ғұмырымды тырнағыма тапсырып
Шыңға өрмелеп жүрем ылғи түсімде.

Мыңды айдаған бай болды деп
Ойламайды мені ешкім.
Патша едім- деп елге әйгілеп
Мен айтқан да емеспін...

Бұраңдаған талдай білек
Арулар да көмескі.
Хақты іздеген талмай жүдеп
Мен - жел тектес - елеспін.

Менде бәрі болған еді
Өткен сонау күндерде.
Рухымның жан-дерегі
Салды осы бір сүрлеуге.

Хаққа апарар жол да әдемі
Азабы ұмыт бір демде,
Қайта қамап торға мені
Қыла көрме шерменде.

Қыдырамын мен әзірге,
Таусылған жоқ жол да әлі.
Көкіректі қанатымен
Жалғыз тілек соғады:

Адастырмас қара түнде
Сенің салған сорабың,
Күндіз-түні тәу етуге
Қуат берсең болады,

* * *
Жалған мақтап қайтейін, далам, сені,
Жұлдызы - ерке, қызы - еркін, балаң - сері,

Махамбеттей мәрттердің мыңы шыққан
Көбебұзар жебелі қорамса едің.

Далам, сенің бағаңды берем қалай?
Мың жұлдыз бен лайық төбеңдегі Ай.
Одан да зор атақты қияр едім
Әттең, соны суреттер өлең жоғы-ай...

Жо-жоқ, сірә бұл ойым болар айып,
Бәлкім, өлең бар шығар оған лайық.
Өз тілінде тырналар айтар оны,
Өз тілінде соны айтып ағар Жайық.

Далам, сенің өрің көп, көп белің көк,
Мен жырлар ем қылмай-ақ көпке міндет.
Көзім әлі көркіңе тойған емес,
Өзім әлі шетіңе жеткенім жоқ...

* * *
Бір жағы - қабақ, бір жағы қайраң жайылған,
Шымырлап ағып, шығаннан басын қайырған.
Айдындай толқып, айтуға күшім жетер ме,

Үндінің Ганга көрінсе қалай көзіне
Мың есе артық көремін содан сені мен.
Ақ Жайық, сенің мың есе артық атағың,
Тектірек тағы мен үшін Нілдің тегінен.

Еліңді шауып, суыңды тұнық лайлаған
Есер казакты қақпақыл қылып ойнаған,
Махамбет сынды марғасқа туған ұлыңды
Хан көтергендей көтеріп, өткел сайлаған

Ақ Жайық, сенің естілігіңе таң қалам,
Ақ Жайық, сенің тектілігіңнен айналам.

Төлеңгіттерге төбеден қарар төредей,
Төредей елге ризық болған телегей.
Балық патшасы - бекіре сені таңдаса
Өзен патшасы кім болад сонда сен емей!

Жайығым менің, жайылып кеткен атағың,
Жағаңда өссе қалайша болмас жоталы ұл!
Жүзімді шайып алайын аппақ айдынға
Арманға тартқан сапарлы болар сапарым...

* * *
Шаршаған екем,
Бәрін де қойып, ауылым, мен саған кетем.
Мен саған кетем, талай күн аңсаған мекен.

Қия алмас кім бар?
Түкірдім сенің түріңе, Қуанбас Шыңдар!
Түкірмес едім, түкті де ұға алмапсыңдар,
Ұға алмапсыңдар, боқтыққа буаз бас мұндар.

Қайрылмай кетем.
Ұядан жеріп жоғалған байғыздай бөтен.
Соңымда қалған жалғызым - Ханқыздай көкем
Байғызын еске ап ақ жүзін айғыздай ма екен?

Далама барам.
Дертіме дәру, білмеймін, таба ма далам?
Өлсем де сонда өз елім, анама барам,
Анама барам, ашумен қарама маған...

* * *
Оң жағымда бауырым,
Сол жағымда жүрегім.
Оңға тартсам, ауырып –

Жұмыр басым бүп-бүтін,
Екі бөлек миы іште –
Екі дай ой қып түтін
Бас ішінде түйіскен.

Іренжітпес ешкімді
Тура тартар жол қане?
Байқап көрдім бес күнді –
Жалғыз досым қалмады.

Өкпелейді кей кісі,
Өзім де рас, түңілем.
Жүру оңай деймісің
Ұстараның жүзімен.

Алдан күтіп ауырын
Қорқа берем, бекер ме, ей?
Жүрегім мен бауырым
Сырт айналып кетердей...

* * *
Мен түсімде жалаңаяқ қар басып,
Тауда жүрмін тағылармен арбасып.
Тастан ғана мейірімділік күткендей

Хақ тәңірім сен едің ғой сыйынған,
Сен қайдасың?
Салып мені қиынға
Дәтің шыдап қарайсың ба төменнен

Шыңның басын бұлт басқан қаралы,
Менің жолым - азапты жол, ол анық.
Қанат бітіп, көкке самғап кетпесем
Тек жалғыз жол - қайта құлау қалады...

* * *
Мүмкін...
Бәрі осылай болғаны дұрыс шығар...
Жан емеспін қатігез, қылыш құмар,

Мәңгі жаулап алмаққа ұрыс қылар.
Менің жаным өзіңді сүйеді үнсіз,
Сен де сүй- деп айта алмай тыныш тұрар...

Мүмкін,
Менің жаным азаптан мың қиналып,
Бір тамшы жас жанардан сырғиды анық,
Сосын сорлы жүрекке мұң жиналып

Саған деген көңілдің бар сезімін
Және мені әкетер ылдиға алып...

Мүмкін,
Арамызға періште жүріп елші
Жан сырыма бір күні үңілерсің.
Менсіз көрген қайғыдан түңілерсің.

Асау толқын ағызып баратқанда
Атымды атап, жағамен жүгірерсің...

* * *
Жарықты жаным сүйді, кінәсі жоқ.
Бара ма жер өртеніп, ұласып от.

Бүрленген тіл үйіріп бүлдіргенсіз
Тап болдым далаға ащы жуасы көп.

Шыққан соң қайда барсам алдымнан құз
Бекініп, жалқы өмірге қам қылған - біз.
Көптің көп қылығынан безінем деп
Айдала, айналада қалдым жалғыз.

Сен едің ұнатқаным, гүл - аппағым,
Секілді тілдегі сөз, құлақтағы үн.
Жүр едім өмір сүріп, өзімсініп
Үріккен киіктей боп жырақтадың.

Сенбеймін кетті десе сен өзгеріп
Салмақтап арта бердім өлеңге жүк.
Шынымен жеке-жеке кетеміз бе
"Ғашықтар қосылмайды" дегенге еріп.

* * *
Я жить хочу, хочу печали...
М.Ю.Лермонтов.
Кел, кел, Қайғы, көңілі шерлі күйкі Айым,

Кел қасыма, кекіліңнен сипайын.
Жұрттың бәрі сенен безді-ау, мен бірақ
Қарағымды қалай ғана ұмытайын?!

Қара шашты, көзің жасты, шер көңіл,
Қарағымсың, мұңыңды да ерте жүр.
Маңдайыңнан сипамасам мен келіп
Маңайыңнан жүре ала ма ерке кіл?

...Өзге ешкімге ұқсамайтын мәнері
Мен сүйген қыз - қайғысы асқақ жан еді.
Соны көріп бір жаңалық аштым мен -
Қайғылы жан болады екен әдемі.

* * *
Құлазы, көңіл, құлазып
Қамыққан жанға мұң азық.
Дәт бар ма өмір өксігін

Күңірен көңіл, күңірен,
Ізгілік көрмей тіріден.
Құдайға ғана қол созып
Шапағат сұра түнімен.

Жылай бер, сорлы көңілім,
Өтті деп өксіп өмірім.
Ұзақты күнге жыласаң
Жұбатар екен сені кім?

Тумасын ол күн білесің,
Тоқтайды сосын күресің.
Көңілім сонда ызадан
Жындана жаздап... күлесің.

Көзіңнен қараң қашса нұр,
Сөзіңнен сараң қашса жыр
Көңілі көлдей асқақ ұл
Болады солай тасбауыр.

* * *
"Жалған кезіп Жарды іздеумен зарланған
Пақыр едім, көрдім сені.
Бар ма арман?

Таныдың ба, қасиетті қабырғам,
Қалыбымда қалжыраған, шал болған?!

Қамыр болды сақалдан жас құмға аунап.
Қайырлы бол, қара көзде тұнған бақ" -
Жамалы айдай хас сұлудың алдында
Әжім-әжім бір қара шал тұр зарлап.

Қартты бірі ғайбаттайды, бірі аяп
"Бізді ақыры кездестірген Құдай ақ" -
Деп қария қайталайды дұғасын
Ал қыз болса қашып берді қу аяқ.

Ұшты бақыт,
Қартты Құдай қалды атып,
Кетті сұлу бейшараны зарлатып.
Екі қолын созады ол: "Тоқтай тұр,

Танымадың, көзің тұман мәңгірген.
Жаным, әнім, ажырай ма мәңгі іргем?
Сенен шыққан жалғыз ауыз сөз үшін
Тамұқты да төңкеруге бармын мен."

Шал жылайды өкше ізіне сәжде етіп,
Бұдан асқан бақыт жоқтай өзге түк.
"Бұл өмірде бар болғаның үшін-ақ
Мен Аллаға рахмет айтам, көр де тұр..."

* * *
Сен өмірге келмей-ақ қой, сәби мұң,
Дала аңсаған баласындай тар үйдің
Қарап жүрмей бақыт тауып аларсың

"Кешір" деме сәулесімен кешкі үннің,
Сенің махаббатыңнан соң ес кірді.
Мен періште емеспін ғой күнәсіз,
Ол да бірақ кінәламас ешкімді.

Мұңға батқан жандай сұлу, қайғылы
Бұған тіпті теңдесе алмас Ай нұры.
Осы сезім Құдай сынды тым жұмбақ,
Құдай сынды - бәрінен де әйгілі.

Жалықтым ба бақыт уын ішуден,
Мұң алдында болады ылғи күшім кем.
Қуанышты тым алысқа ұзатып,
Сүйсем болды "қош" деп тұрам ішімнен.

Ойхой, жалған, кездесеміз біз қашан?!
Жығылған ек өмір атты мұзда сан.
Қай кезде де созуға әзір қол үшін
Сен алақан боласың ғой мұздасам.

Нұрдан аппақ, мың күлтелі жаны - гүл
Жерден бақыт іздемеші, жарығым.
Жерұйықты таба алмаған Асандай
Жерден бақыт таппайсың ғой, бәрібір...

* * *
Өмірім менің, өкси бер,
Өндірдей кетсем өкінбен.
Демімді соңғы естиді ел

Қаңтардың қарын жылатқан
Бейне бір сәуір самалы -
Саз болып кіріп құлақтан,
Жыр болып көзден тамады.

Тамсын жас, жанар жыласын,
Кезек бер, тілдер, күрмеліп.
Жүректің сыры - шын асыл
Түсінер екен кім келіп?

Өкпем жоқ менің өмірге,
Кенде емен тіпті досқа да.
Ауылда кірген шөгірге
Қалай ем тапсын астана?!

Шуы көп, сырлы сыбырсыз,
Биі көп, сезім қыбырсыз,
Сергелдең болған тынымсыз,
Есітемісіз үнін сіз?

Қашан да жаным сезімтал,
Болған жоқ көгім Ай-Күнсіз.
Көзімді ал, мейлің, өзімді ал,
Сезімге тиме, қайырымсыз!

Қажетсіз маған сайран бақ,
Тіледім бақыт елге үнсіз.
Жүрегімді менің ойранда,
Тілегіме тиме, мейірімсіз!

Барым да нарым, сірә, осы,
Өмірім қалды қанша ұзақ?
Өтеді жаным күресіп
Жүректен қаны тамшылап.

Бас имес ешбір ханға асау,
Аты - аңыз, желдей жүзі - елес,
Азаптан ғажап бақ жасау
Мен үшін тіпті түк емес.

Ғаламға тыншу бермеген
Ғаламат нұрдың теңізі,
Төгілер кеуде кернеген
Хақтықтың қайсар лебізі.

Қаңтардың қарын жылатқан
Бейне бір сәуір самалы -
Саз болып кіріп құлақтан,
Жыр болып көзден тамады.

Әманда алдан көрінген
Сол арман - мәңгі заңғар көк.
Жүректің түкпір төрінде
Қалады түйір маржан боп.

* * *
Аңқам кеуіп шөлдей берем,
Шөлдей берем мен неге?
Шөлім, сірә, басылмайды

Өзің келіп емдемей.
Қара жердің қан тамырын
Кернеп шыққан қара су
Баса алмады ішімдегі

Ғашықтықтың жарасын.
Көзім құрғақ болғанымен
Кеудем жатыр өртеніп
Қанатыңмен су сепсеңші

Сол өртіме сен келіп.
Бар сырымды саған ғана
Айтып жүрмін ...тек үнсіз,
Сен жоқ жерде бәрі маған

Бәрі маған көңілсіз.
Шөлдеп жүрмін ауызыңнан
Шығар сөзге бір ғана
Одан өзге бұл әлемнің

* * *
Саған құймас еш арнамен ақпаймын,
Жақындыққа жетпей жүрген жаттаймын.
Бар құпиям саған ғана арналған

Тонауына ұшыраған дауылдың
Талшыбықтай мейіріміңді сағындым.
Қалқам, саған көкжиектен көз тігіп
Жете алмастан мөлдіреген сағыммын.

Көкірегінде көктем болса талмақ кім,
Сан арманды қызғалдақтай қаулаттың.
Мен дегенің бар әлемді шарлап кеп
Саған жетіп жығылатын қаңбақпын.

Күшіменен бір керемет сыйқырдың
Түн ішінде төрт бөлемін ұйқыңды.
Мен таңдаған соқпақ жолдың барлығы
Саған ғана апарам деп ұмтылды.

Кемпірқосақ бояуындай мың түрлі
Жаның көркем, күлкің сондай сүйкімді.
Мендегі бар армандардың арманы
Саған ғана арналғандай біртүрлі...

* * *
Жүрегіңді жұбатпайды өлең еш,
Бұл не деген тастан да ауыр керең ес?
Өз көріңді өзің қазып күні-түн

Өмірдің көп бұралаңы, бұлтағы
Тасбақа да нәпақасын жүр тауып.
Өзі білмей, білген тілін алмаған
Адам бол деп айтқаным жоқ мен тағы.

Өкпек желдің аман өткен жүзінен
Бір жапырақ самалға да үзілер.
Қанға тоймас қызыл итсің сен нағыз,
Айырмасы - өз сүйегің мүжіген.

Солай, солай - бұл өмірдің шындығы,
Қабырғаңа батқанменен жыр жүгі
Бір тойдым-ау деп шалқалап жатарсың
Жүрегіңді жұтып қойып бір күні.

Сайқал сөздің сұлуы,
Сезімді арбап тұратын бар жалғандау жылуы.
Сезімнің де оп-оңай сап боп сәтте тынуы,
Төзімнің де оп-оңай шыныдай шырт сынуы.

Мәңгілік жоқ ештеңе.
Бүгін бар да, ертең жоқ
Жалғандықты ту етіп -Өлең!- дейміз көркемдеп.

Неткен жансың көркеуде!
Мың шайтан мен Ібіліс тұрған шығар желкеңде...

Ренжітер жоқ ойым.
Көзім жетіп тұрған соң шындықты айтпай не дейін?!
Әсем әуен, өлең көп, жәннат өмір қайда әлгі,
Оқыдым да тек қана қара майдай қайғы алдым.

Түңілгенің демегін, үңілгенім бұл, сірә,
Сансыз ойдың ішінде қансыз ойдан тұншығам.
Жақсы өмірді мен дағы арман етпес деп пе едің,
Үмітіне үзілген жалғау етпес деп пе едің?

Алып таста басыңды, шешіп таста жейдеңді.
Бір ит қапты-ау балақтан,

Неге керек мұң құшу –
Кеттік, қане!
Бәрін де ұмыттырар жынды су!..

Ойыңа түй бірақ та.
Керек кейде қансырау.
Өзіңді өзің жұбатып алған жақсы, алайда,
Ем қонбайтын жараңның болғаны дұрыс, соны ойла.

Қайғырамын мен тағы.
Өзім көрмей сенер ме ем:
"Нағыз өмір ешқашан жазылмайды өлеңмен"
Деген еді біреу кеп.

Сынамақ ем сол ойды
"Сөзі - батыл, өзі - әлсіз" болып шықтың, жарайды.
-Кешір мені, досым-ау,
Шын сырыңды кім білген.

Халқым сәби секілді, тәтті берсем жұбанар,
Тәтті сөзбен алдадым, таппай басқа бір амал.
Сатқынға да сары алтын сыйлап берер пейілі бар,
Жаман халық емес-ті, қызықшылдау, тойқұмар,

Қиялшылдау әуелден, жерік болған жыр-әнге
Тауып берсем халқымның қалағанын - кінәм не?

Тәттіқұмар сәбидің тісін құрт жеп кетер-ді.
Сәби дейсің халқыңды, бала өсіріп көрмепсің,
Ниет жақсы-ау, нәтижең оң дегенге сенбеспін.
Сұрары көп сәбидің, бәрі қажет болмас тек,

Құмарлықтың барлығы пайда бермес жанға әсте.
Бір әңгіме айтайын, ертегі емес, болған жай,
Сен секілді көңілшек әке бопты сормаңдай.
Жалғыз ұлы тым ерке, жүрген кезі қаз тұрып,

Ойбай салды, көрді де:
-Алып бер,-деп қайшыны.
Аяр не бар жалғыздан, "Ай" десе де тартынбас,
Саған керек қайшы ма, ала қой да мауқың бас.

Бітті біздің әңгіме, күрт үзілген қысқа жіп,
Ойын түбі - сәбидің қос жанары түсті ағып.
Кейінірек сол сорлы жылайды екен күні-түн,
"Әкешім-ай, қайткенің, мен едім ғой үмітің.

Тыңдамасаң сол күні жылар ем ғой бір-ақ күн,
Енді міне, сен мені өмір бойы жылаттың!"
Ақымақтық сабағы ащы келер осылай,
Жаманатқа қимайтын аяулым ең, досым-ай.

Ақиқатты айтпасаң сөйлеме, тіл, күрметіл.
Сенің таза пейілің
"Достығындай аюдың" боп жүрмесе кім кепіл?!

Шамданбаймын мен бірақ, ашу да жоқ өрекпір.
Көптен күттім осындай жан айқайын ерек бір,
Нағыз шындық дәл солай ащы болса керек-ті.
Айналайын, рахмет!

Кешір мені, ғафу ет,
Өмір кешу ақырет, жақыны аз да, жаты көп.
Әлсіздігін қасқырқың, аңқаулығын түлкінің,
Көз жасының жатқанын тереңінде күлкінің

Сен түсіндің түсінсең.
Ұға алады басқа кім?
Көрінеміз кей көзге көтерген боп шашбауын
Атақтар мен даңқтың.

Солай ма еді расы?!
Жауап берер жан тап та, іздеп барып сұрашы…
Ең дұрысы ешкімді керегі жоқ қаралап,
Сен айтқансың: Жауапсыз сұрақтар да керек-ақ.

Жақсыға да жаманға кенде болмас жер беті,
Ауырсынбай бәрін де, Уа, Жер беті, тербетіл.
Өзің айтшы, адамдар, болушы ма ед Көксіз Жер?

* * *
Өмір емес бұл әлі. Соған қадам – эскиздер…

Секілді мұңға батқан ақылды қыз
Күз келді. Біреулерге ақырғы күз.
Менің де соңғым болсаң өкінбес ем
Апарсаң болашаққа хатымды, Күз.

Тағы да күндер келді көлеңкесіз,
Көңілсіз кең жайлаудың өлең төсі.
Билеген жер-жаһанды Патша-Құдай
Тарихқа бұ күзді де жөнелтесіз.

Күз келді. Әлі де анық жүз келері,
Көзіне көкіректің мұң келеді.
Аңсаумен күтіп ем ғой бірдеңені
Тапты ма байғұс көңіл іздегенін.

Ақынның сырына жұрт үңілген бе,
Шыдайды, не көрмеген біздің кеуде.
Бұл күздің сары қанат “көбелегі”
Ұшады жалғыз рет – үзілгенде.

Күз келді, біреулердің соңғы күзі,
Жылуы аз, өзге күннен кем қызығы.

Көңілге көктем салған естеліктің
Жарар ед тапталмаса ендігі ізі…

Жапырағым, тоңдың-ау, не істей алам мен бірақ,
Базарынан айрылып, боздап жылап қалды бақ.
Жарқын жаздың қым-қуыт қызығынан қалжырап
Күздің суық төсіне бауыр басып, қал құлап…

Өз дегенін жасаса бұ Тәңірде бар ма айып,
Неге сонша мүжілдің, жапырағым, сарғайып?
Қара ормандай қайғысы, қайыршыдай қал-жайы,
Ақынмын мен, ешкімнен көмек күтпес қол жайып…

Нәзік жүрек пендемін, жанды көрсем жылаған
Кеуде тұсым шаншып бір, жұбата алсам қуанам.
Жапырағым, қалтылдап қара жерге құлаған
Көп қайғырма, шүкір ет, терек аман, дің аман…

Сенде арман жоқ, жапырақ, желбіредің көк тіреп,
Жылы шуақ, майда леп маңдайыңнан өпті көп.
Бүгін міне, күз келіп, құлдырар кез жетті ме,-
Соңғы сөзге лайық арызыңды айт тектірек:

* * *
Қарашаның қап-қара суығы ма тоңдырған,
Басы кеткен салбырап – қойторыдай болдырған.
Бір жапырақ байғұсқа салмақ бітті мүмкін бір?!

Кім түсінген, әйтеуір, аспанда бұлт, күн күңгірт.
Терегім-ау, терегім!
Көз алдымда өспеп пе ең,
Думан күнің қайда еді ерте келіп, кеш кеткен?!

Жадыраған жанары – «көктем» деуші ед сол күнді
Есіңде ме көк аспан көк бұлттары жөңкулі?
Бұтағыңа қонақтап әнші құстар бармақтай
Ғашық жырын шертетін көктемге арнап жұмбақтай…

Уа, құдірет, құдірет!
Ғашық болу ғажап бір
Гүл өскендей ырғалып түнегінде тозақтың.
Ақ пен қара алмасқан сұрқай күндер ішінде

Махаббаттың шарпуы шұғыласын түсірген!
Сұп-сұр болып ырсиған қолдарындай кемпірдің
Тамырыңа қан жүріп, бұтағыңа өң кірді.
Сен көктемге ғашық ең,

Ғашық едің керемет,
Ғашықтығың соншалық – тіл байланды, не керек?!
Көздің жасы секілді ытқып шықты жасыл бүр,
Сол жасыл бүр бір күні жапырақ боп ашылды.

Мың жапырақ – мың жүрек!
Еріндері үлбіреп
Самал желін көктемнің есі қалмай сүйді көп.
Әттең, дүние, өткінші, ештеңе жоқ тұрақты,

Көктем кетіп қарамай, терегімді жылатты.
Көктем қайтсін теректі, жүрген жері жасыл бүр,
Ғашық қылып талайды мойындамай қашып жүр.
Сұлулардың серті сол – сүйдірсе де кінәсіз,

Жүрегіңді жалын ғып күйдірсе де кінәсіз.
Мамыр-маусым артынан жадыраған жаз өтіп,
Сен жайқалдың, жапырақ, айналаңды мәз етіп.
Ғашық болу – ол да бір өмір сүру әдісі,

Өз-өзіңмен бол бірақ, махаббаттың бағы үшін.
Сүйдіргені үшін-ақ мың алғыс айт Аллаға,
Жоғалтасың сезімді салар болсаң саудаға!
…Қарашаның қап-қара суығы ма тоңдырған

«Жалғыз қайыңның» ізімен
Мейірімге біз дағы шөліркеп ек,
Сен де шөлдеп тұрмысың, қоңыр терек?!
Жалғыз тұрып жапанда мұңаясың,

Көрінбесең көзіне кім аясын?
Төбеңде құр қалбаңдап ұшқан қарға,
Тамырыңды қуалап тышқан қазған…
Мейірімге біз дағы шөліркеп ек,

Сенен тәуір екенбіз, қоңыр терек!
Өзегімді өртейді мына қайғы,
Қоңыр терек, мен сені шын аяймын.
Хәліңді кеп ешкім де сұрамайды,

Құлар болсаң жан жоқтап жыламайды.
Үйіп-төккен басыңа теперішін,
Тағдырыңды мойындап кетемісің?!
Бұтағыңа қонған құс бақыт сынды

Құлаған күні-ақ басыңнан кетер ұшып.
Тоғайыңмен қосылып салмай бір ән,
Жалғыз өтер боп еді қандай күнәң?!
Жарлының да болмай ма жалғыз аты,

Жапырағыңды тегі жоқ желге ұзатып,
Айдалада дауылдан қалбаң қағып
Сонша нені, қоңырым, армандадың?!
Тұл бойыңа жиған боп батылдықты

Тұрсың ба әлде айтсын деп «дәтің мықты».
Жалғыздарды ит-құс та қаузамай ма,
Бір басыңа от сүңгі – найзағай да
Қанша соқты сойылын! Жараң әлі

Жазылған жоқ, қанды ірің ағады әні.
Даралықты өзінен басқа жанға
Қимайтұғын Құдайым жазалады.
Талайларды тағдырдың қыл бұрауы

Қоңыр терек, десем де сені аяйын,
Тоғайыңдай қалайша бола алайын.
Артық қылам дегенде тыртық қылып
«Аю достық» жасайды көп ағайын.

Бірақ, бірақ мен сені шын аядым.
Жыңғыл да жоқ сырласар қыл аяғы.
Жалғыздардың бұл болса көрген күні
Нағыз «байғұс» екен деп мұңаямын.

Басыңды иіп дауылға келген беттеп,
Жапан дүзде жетесіз желге ермек боп,
Неге кеттің тобыңнан, тоғайыңнан –
Тірейтұғын арқаңды ағайыннан?!

Неге безді отаның – орманыңнан,
Сүйейтұғын қолтықтан қорғаныңнан?!

Момындығың басым ғой, момындығың,
Кімге жақпай қалдың сен, қоңыр күнім?!
Байқалмайды ел сүймес еркелігің,
Неге ендеше сүрмексің келте ғұмыр?!

Таяздықтан, терексің, бойың азат,
Мақтаншақтық әуелден бойыңа жат.
Жалт-жұлт еткен көркің жоқ, қоп-қоңырсың,
Неге ендеше жел өті – бетте тұрсың?!

Атағымды әлемге шығарам деп,
Әлде сені мақтаншақ бір адам кеп
Ажыратып туғаннан – ағайыннан
Шыбығыңда суырып тоғайыңнан

Жапанға әкеп тікті ме естелік қып,
Елге айтты ма сол ісін бөспелік қып.
Іні қалып, алыста аға қалып,
«Пәленшенің ағашы» боп атанып

Атағыңды асырап біреу үшін
Қоңыр байғұс, бір өмір сүремісің?!
Жел өтінде талықсып, талмаусырап
Бұл тұрысың – сол тұрыс болды-ау, сірә!

Жел дағы ызыңдауын басылды іркіп.
Шоқ-шоқ боп боз жусандар аңтарылды
Жантақ та көзін тікті жасыл кірпік.

«Айналайын, сабыр ет, аяғышым!
Қорлығымды келіп пе ең санау үшін?!
Атақ үшін бой өссе, тамыр өспес,
Бұл тұрысым – туған жер – далам үшін!

Рас, менің көзімде тұнады азап,
Мүсіркеме, батады мына мазақ!
Талшыбықтай талдырмаш кезеңімде,
Қырға әкеліп қадаған Бір Азамат!

Бір әулеттің Азамат қорғаны еді,
Тоғай ету ауылын арманы еді.
Келер ме еді арманға жетер де күн,
Соғыс, соғыс…

Бағым сор екен менің!
Аттанғанда майданға Азаматым
Тамырыма тапсырды аманатын.
Ағайынға тапсырды кәрі әкесін,

Көк төбетке тапсырды көне қосын…
Содан бері қанша жыл өтті зулап,
Замана жел, арманды кеттің ұрлап.
Қыр басынан жай тапты сол қара шал,

Көк төбет пен көне қос бопты жұмбақ.
Жоғалды бір шаңырақ – мен куәмін,
Соғыс бітті, тарқады шер тұманы.
«Азаматтың ағашы» атандырып

Ел-аймаққа есімім болды мәлім.
Ер өлсе де ел қалса тез жетілер,
Жомарт еді сол жылдар жер беті де.
Мұқтаж болып көрмеппін мейірімге

Тоюшы едім ауылдың пейіліне.
Тірі жанға тигізбей, малдан қорып,
Жас-кәрісі жүруші ед қорған болып.
Ұя салып, құс терсе өмір сыйын,

Жалғыз қалып көрмедім.
Елмен бірге
Жапырағыма жан бердім, тербелдім де.
Бір тұрғыны секілді осы ауылдың

Ерке қыздың бой жетіп,
Асау ұлдың
Атанғанын азамат, бәрін, бәрін
Келмеуші еді көзімнен таса қылғым.

…Қайран күндер! Сол қызық ерте кетті,
Жалғыздық кеп жанымды желкен етті.

Соғыс сындыра алмаған ауыл еді,
Нарық деген нақұрыс желкелетті!
Жастар көшті жиналып қала жаққа,
Құр томпайып қарттар ғой ана жатқан.

Өңшең мылқау құлпытас арасында
Қап-қара боп көрінер маған ақ таң!
Аяқты адам шерімнен білер нені?
Бұтағым мен тамырым білемденіп

Жалғыздықтан жан шошып,
Тоғайыма
Кетем деп ем, тамырым жібермеді
Содан бері тірліктің сұрқы қашып,

Жалғыздық пен жабығу бір тұтасып,
Көшкен жұртта, жылаған жел өтінде
Мен – ауылдың жаны бар құлпытасы.
Күлбілтелеп қайтейін, күмәнді етіп,

Біз – қираған кемеміз, лаң жетіп.
Азамат пен ауылдың аруағына
Жөнеле бер, жолаушым, дұғаңды оқып.»

Жым-жырт түнде жолға жалғыз түсіп ем,
Сауға мас боп, масқа сау боп көрініп.
Бір нұр көріп жүрегімнің ішінен
Дүниеәуи қызықтардан безініп.

Кетіп едім. Өткен елес қалды әрең.
Әлдеқайдан құйылады кеудеме үн.
Мен Құдайды көкте ғой деп ойлап ем,
Жүрегімде жүр екен-ау Ол менің.

Адаспаймын. Жүріп келем бетке алып,
Құдайымның жыр оқыған күбірін.
Әр сөзінен көр көзіме от дарып
Ерінімде қайталанды үзік үн.

Үнсіздіктің дауысынан күй естіп,
Үзік үнім өрлі әуенге айналды.
Мұң мен Зарға майдан аштым күрес қып,
Топырағын көкке ұшырдым жалғанның.

Сенен басқа сүйгенім жоқ, жан – куә,
Жеңдім барлық қорқынышын қатердің.
О, Құдайым, келіп тұрмын алдыңа-
Не жазасың?! Маңдайымды әкелдім…

* * *
Құрғақшылық теңізінде малтып ем,
Су тамызбас тағдырыма өкпелеп.
Көкірегімнің мамыражай қалпымен

Бал арадай жинап едім гүлден нәр,
Кімге берем деген ой кеп қаужайды.
Өзіне өзі құл боп күйреп жүрген бар-
Олар біздің қайдан ұқсын хәл-жайды.

Зеңгібаба бүйрегіндей сан бөлек
Бүйрегім бар, кімге бұрам, белгісіз.
Жарық жаққа ұмтылғанға бар көмек,
Жалғызбын- деп айтпаңызшы енді Сіз.

Армандардың қашаннан да жолы ұзақ,
Анау жұлдыз сәулесіндей сапарлы.
Сезімімнің қылын таққан қобыз ап
Жырлап берем бей-жай қылып жаһанды.

Сізге арналған жалғыз сәттік әуен бар
Өзегінде менің Ғұмыр-Күйімнің.
Сізден емес, тағдырымнан көрем бар
Бал мен уын қатар берген сүюдің.

* * *
Жаным сүйген қалқам-ай,
Ауыр болды соқпағым.
Бар кезіңде байқамай,

Арман болып жоғалсаң
Жүрем қалай сездірмей.
Аяғыма оралсаң
Кетем бірақ көзге ілмей…

Алты қаз-ау, айналдың төбемнен құр,
Жібегімнің ай жүзін көрер ме ем бір?!
Құлағыма бір дауыс келгендей ме –
Қотан жыраудың зары – көнерген жыр.

Ақ батасын алмап ем сорлы әкемнің,
Үміт емес, мен сірә сор көтердім.
Қош аман бол, алты қаз, ақ боз жорға,
Қособадан қайырусыз мен кетермін.

Не таптым мінезімнен балпаң-батыр,
Құдай-ай, қойғаның ба жаутаңдатып?!
Шалқамнан шалжиып бір жатар ма едім,
Жебесі Бекежанның арқамда тұр…

Тірлікте самғадың не, зауладың не,
Бұл көрге би де кірген, хан да кірген.
Тек әттең,
Беу, Бекежан, өзің емес,

* * *
Тигендей қырау ақ қарды жамылып қап қыр,
Аяз ата әлі биліктің жалын ұстап тұр.
Алматыдан кеп, арсаңдап құшағыңа ендім,

Ақпанның желі бетімнен қарып өткенге
Өкпелемеймін, дертіме дару көп сенде.
Ирелең қағып аулыма жеткізді мені
Үшкіл күректі трактор жарып өткен жол.

Көз сүрінетін кесел жоқ, үңіліп қара,
Маңғазсып жатқан бұл дала – бір ұлық дала.
Аңшыдан қашқан қоянның көжегіндей боп
Ауылым жатыр бір белде бұйығып қана.

Жылтырап тұрса әуеде бүркіген қылау,
Сақалынан сүңгі салбырап, мұртынан қырау
«Бұл кім?»- деп «өзі» әкеме жол қарап тұрған
Енесін көрген қозыдай ұмтылармын-ау…

* * *
Булығып тұрып, ғаламат үн қатпақ шығар,
Ақпанның таңы бір сырды жұмбақтап тұрар.
Таң атпай шылым соратын кәрі солдаттай

Жиналмаса да тоң-қардың етегі тегі
«Көктем келер» деп ел көңілі көтеріңкі еді.
Көктемге жүкті осынау табиғат сынды
Жеңешем де осы көктемнен бөпе күтеді.

Көкірегінде бар жанның арман көктеген,
Бақытты мен де қарсы алам алдан беттеген.

Өксіткен талай өмірді осындай кезде
Айтқым келмей кетеді жалған деп те мен…

* * *
Ойыма сенен басқа келмес өзге,
Жалғанда жаным сүйген жақыным – сен.
Сыртымнан ғайбаттаған сенбе сөзге

Сен деген жүрегімде жоқ кінәлау,
«Түсінбей» кетсең-дағы өкпелемен.
Көзіңнен от алдым да жақтым алау,
Сәулесін айсыз түнде төккен ерен.

Көзіңнен тамызып ап алау жақтым,
Өзіме мәлім енді адаспасым.
Түн қашып, келеді әне, талаурап күн,
Мен сені оятамын таң атқасын.

«Жанымның бұздың ғой»- деп тыныштығын
Өкпелеп жүрме, жаным, жамандарша,
Күндей боп күліп тұрсаң- дұрыс, күнім,
Әйтпесе, амал қанша?!

* * *
Айта алмаймын,
Мен сені іздедім бе?
Жүрегімді қайтейін жүз бөлінген.

Сенің бейнең жаныма жылы тиген
Жабығыңқы күндердің тізбегінде.

Содан кейін,
Көңіліме терең еніп,
Таңдайыма тәттілеу өлең еріп,
Қолбасыдай кеудеме еркін кірдің

Қақпай кіріп келсең де есігімді
Төрлет,
Саған бәрі де кешірімді,
Жан адамнан жасырған үмітіме

* * *
Түйсінгенім, түйгенім – бәрі бекер,
Өкпелеткен досым-ау, жаныма кел.

Артта қалған аз күнді ойыма алсам
Өкінішім жанымды қарып өтер.

Жаным сүйген жарығым, кешіре гөр,
Ауыр тисе ағаңның шешімі егер.
Түсінбеймін – ана боп айналмаса
Бізге мекен болады несіне Жер?!

Кешір, кешір. Қайтемін, тәубамдамын,
Тіршілік түйесінен ауған бағым.
Жаратқан, бергеніңе мың шүкір- деп,
Жіберген нәпақасын қаужаңдадым.

«Ұлтым- деп ұрандасам»- деген көңіл
Өзімшіл мақтаншақтың керең желі
Екенін ұққаннан соң сонау көктен
Жердегі ит тірлікке төмендедім.

…Ей, досым, кейде көңіл құлазыған,
Құтылмай ит тірліктің тұзағынан.
Сол кезде туған шумақ жылауықтау,
Неге деп кінә қойма сірә, бұған…

* * *
Қымбаттым- деп ем, күн батты,
Тас түнек болды айнала.
Келші- деп, бері- үн қаттым,

Қолымды созып, соқырдай
Қарманып жүр ем жан-жақты,
Періште көздің отындай
Әлдекім келіп шам жақты.

Тым әлсіз сәуле күмәнсіз
Мұнарсыз қылды маңайды.
«Аңсарым тек сіз шығарсыз»
Деймін де Көкке қараймын.

Сен, сен ғой менің күткенім,
Сан ғасыр күнін тауысып.
Сарғайып солып бітті өңім,
Қарлықты қоңыр дауысым.

Жауын мен дауыл не түрлі,
Көрерміз өмір көшінде.
Сен өзің жаққан отыңды
Су құйып қайта өшірме.

Жақыным бар ма дәл сендей,
Жатбауыр болған жалғанда.
Ең асыл, қымбат нәрсемдей
Сақтасам деген арман бар.

Тәңірім маған берсе ерік,
Жұбатса деп ем өлеңім,
Жанарсыз жандай теңселіп
Қолымды созып келемін…

* * *
Сезген соң енді ешқашан көрмесімді
Сол бір сәт, сол бір мекен көзге сіңді
Жүректі бір қуантып, бір мұңайтып,

Саз толды, құлаққа емес, көкірекке,
Жастықтың бас бұзатын оты кеткен.
Ескі дос – қыз бен қызық, думан-тойдың
«Жоғал!»- деп айтып едім бетіне өктем.

Жас дәурен – кем күн қызық – көңілге азық,
Көзге жас шақырады сағымданып.
Елемей, кетемін деп мың бекіндім
Қайсарлық рухқа толы өмір жазып.

Кім білсін, не күтеді алдан мені,
Әйтеуір бір мақсаттың солмады өңі.
Ол мақсат – түнде тыныш жатқызбаған
Рухым мойындатқан Арман еді.

* * *
Тереңнен жеткен үн ғой деп,
Жүрекке сені сақтағам.
Тәкаппар басып жүр мейлі

Мен сені жан деп ойлағам,
Аты ғана емес, жаны асыл.
Шын сүйгеніңнен айрылып,
Қалайша шыдап жатасың?

Жаныма тыншу бермеген
Қылығы күйік қалқамсың.
Азапты бүгін мен көрер
Өзің де бір күн тартарсың.

* * *
Сенен асқан сұлу жоқ мүмкін, білем.
Ақ жүзіңе жарасқан сүйкімді мең.
Сол меңіңнен дірілдеп өбіп тұрып

Жымиысың жарасқан сүйір иек,
Мен тимей, жел тиген соң күйігі көп.
Иегіңнің астынан иіскесем
Соғысынан жаңылар жиі жүрек.

Бала бұлақ шашыңа бұйра қоңыр
Дидарын жуғысы кеп тұр ма көңіл?
Мен сенің азабыңа бейіл бердім
Қырандай, басатұғын шыңда демін.

Әлемде кездеспейтін көзің дара,
Ем қонбайтын дертіме өзің дауа.
Мәжнүндердің ажалы Ләйлә дейді,
Ажалым болсаң болшы өзің ғана.

* * *
«Темекім де азайды – көздің майы секілді»
Әмірхан.
Мені артына тастап кетті қанша күн,

Күйбең тірлік – қоштаспаппын бірімен.
Келер күнге қарай-қарай шаршадым,
Енді міне, өткеніме үңілем.

Өкінішті – қайта келмес өткен күн,
Әр күніңе тағдырыңды бересің.
Жанға терең із қалдырған көктемнің
Орнын баса алар ма екен келесі…

Әрбір қадам жақындатар ажалға,
Әр ғұмырды күтіп жатыр терең көр.
Өзің берген аманатты аларда
О, Құдайым, өлмейтұғын өлең бер!

Бұл дүниеде түк те жоқ қайғырарлық,
Қуанышты іздеу де жәй құмарлық.
Екі дүние – қас-қағым сапарыңда
Жаныңа жақын жолдас тап жайды ұғарлық.

Ашу, ыза, кек пен мұң – бекер бәрі,
Ол пенденің тамұққа кетер жағы.
Адалдықтан жаралған достығыңыз –
Ажалға да тойтарыс етер дәрі.

Баяны жоқ дүние қас-қағымдай,
Қас-қағымда қалқып өт аспаныңда.
Өкінбеуің үшін де өтеріңде
Мағыналы өткізгін жас шағыңды.

Қызық қуған бүгінгі бос жүрісің
Өтіп жатыр ертеңгі өксік үшін.
Өзіңе өзің есеп бер Ар алдында:
Не жасадың, не қылдың достық үшін?!

Мың жыл аққан бұлақтар бар,
Әлі ағады таусылмай –
Кетпей жүрген құлақтардан
Жоқ іздеген даусымдай.

Жел жүйткиді оңнан солға,
Барар жері баянсыз.
Өмірге ұқсас алдамшы ол да,
Ойға түйіп аларсыз.

Көктен қанша жұлдыз ақты –
Азаймайды ол ғажап.
Ғұмырымды желге ұзаттым,
Орны толмас сол ғана…

Көкжиектен Күн батады,
Шығу үшін қайтадан.
Шындығымды шыңға тағып
Қайдан бәрін айта алам?!

Ауылымның шығыс беті қызыл таспа,
Не келіп, не кетпеген біздің басқа.
Еске алып, күніне бір ойламасаң
Қалқажан, үмітімді үзіп таста.

* * *
Отанның бір атауы – жусан деймін,
Жүзімді таңғы шықпен жусам деймін.

Кешегі қызық дәурен, өткен күндер
Қос атпен жеткізбейді қусаң деймін.

* * *
Бозарып таң атқанда, күн қызарып,
Қолыма, ат іздедім, шылбыр алып.
Қара шаш ақ төсекте тарамдалып

* * *
Астыма мінген атым торы деймін,
Жігіттің жүрсе шығар жолы деймін.
Жасында күйіп-жанып сүйе алмаған

* * *
Астыма мінген атым дөненшығар,
Құдайым ер жігітті неден сынар.
Сені ару, мені жігіт жаратқанда