Стивен Ковидің Даналық ойлары және тағылымдары
Stephen R. Covey
Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).
20 px
1.85
0.30 px
0.95 em
Бұл кітапта біздің заманымыздың ұлы ұстаздарының бірі, доктор Стивен Р. Ковидің асыл даналығы жинақталған.
Жас кезінде доктор Кови отбасылық қонақүй бизнесінде жұмыс істейді деп күтілген болатын, бірақ бұл ол таңдаған жол емес еді. Ол басқаша үлес қосқысы келді — мұғалім болуды, өз өмірін адам әлеуетін ашуға арнауды қалады. «Әрбір адам құнды, — деп жазды ол, — оған орасан зор, шексіз дерлік әлеует пен қабілет берілген».
Осы мақсатта ол Гарвард бизнес мектебінде оқып, университет профессоры болды, содан кейін бизнес пен үкімет басшыларына кеңесші ретінде өз ықпал ету шеңберін кеңейтті. 1989 жылы жарық көрген, көпшілік біздің заманымыздың ең ықпалды кітабы деп санайтын «Өте тиімді адамдардың 7 дағдысы» еңбегі арқылы доктор Кови бүкіл әлемге әсер етті және әлі де әсер етуде. Бұл кітап пен оның басқа да еңбектерін жер шарының түкпір-түкпіріндегі үйлер мен кеңселердің кітапханаларынан табуға болады.
Оның тек ілімі ғана емес, бүкіл өмірі бізге мызғымас принциптердің күшін еске салады. Ол уақытша сәннің соңынан еріп немесе атақ-даңққа ұмтылған жоқ. Оның құштарлығы — өмірдің өзгермейтін және мәңгілік ақиқаттарын — кәсіби табысқа да, терең жеке қанағаттануға да бірдей қолданылатын шындықтарды тұжырымдау және үйрету болды. Ол осы ақиқаттармен өмір сүрді, мұны доктор Ковидің сансыз достары, отбасы мүшелері мен шәкірттері растай алады.
Тұтастық, өмірлік тепе-теңдік, көрегендік және махаббат сияқты шешуші өмірлік принциптер бойынша топтастырылған бұл кітаптағы оқиғалар мен цитаталар осы принциптерді қолжетімді, асыл тас секілді жинақы түрде үйретеді.
Доктор Кови өмірден өтсе де, оның мәңгілік ілімдері бізбен бірге қалады: ақиқат — бұл ақиқат және ол өздігінен айқын; принципсіз өмір сүріп, ғаламның сізге бейімделуін күте алмайсыз; және сіздің өміріңіз өте құнды, оны ортаңқол деңгейде босқа өткізуге немесе ұлылыққа инвестициялауға болады.
— Кови отбасы
ОҚЫРМАНДАРҒА ЕСКЕРТУ
Бұл жинақ түрлі кітаптар мен мақалалардан құрастырылған. Әрбір цитатадан кейін кітаптың соңындағы сілтемелер тізіміне сәйкес келетін жоғарғы индекс көрсетілген.
ЖАУАПКЕРШІЛІК ПРИНЦИПІ
Менің жеті жасар ұлым Стивен ауланы күтіп ұстауға өз еркімен ниет білдірді.
«Қарашы, балам, — дедім мен. — Көршіміздің ауласы қандай жасыл әрі таза екенін көріп тұрсың ба? Біздің мақсатымыз да осы: жасыл әрі таза. Енді біздің аулаға қарашы. Түрлі-түсті болып жатыр ғой. Бұл дұрыс емес; бұл жасыл емес. Бізге керегі — жасыл әрі таза».
Екі апта, екі сөз: жасыл әрі таза.
Сенбі болды. Ол ештеңе істеген жоқ. Жексенбі... ештеңе. Дүйсенбі... ештеңе. Сейсенбі күні жұмысқа бара жатып жолға шыққанымда, сарғайған, қоқыс шашылған аулаға және көтеріліп келе жатқан шілденің ыстық күніне қарадым.
Бұл қабылданбайтын жағдай еді. Оның әрекетіне көңілім толмай, ренжідім.
Мен қайтадан бұйрық беруші деңгейіне түсуге дайын болдым. Бірақ оның ішкі жауапкершілігіне не болады?
Сондықтан мен жасанды түрде жымидым. «Сәлем, балам. Қалайсың? »
«Жақсы! » — деп жауап берді ол.
Тілімді тістеп, кешкі асқа дейін шыдадым. Кейін: «Балам, келіскеніміздей істейік. Ауланы бірге аралап шығайық, сен маған өз басқаруыңдағы істердің қалай жүріп жатқанын көрсет», — дедім.
Есіктен шыға бергенімізде, оның иегі дірілдей бастады. Көзіне жас толып, ауланың ортасына жеткенде ол өксіп жіберді.
«Әке, бұл өте қиын! »
«Не қиын? » — деп ойладым ішімнен. «Сен әлі ештеңе істеген жоқсың ғой! » Бірақ мен ненің қиын екенін білдім — өзін-өзі басқару, өзіне-өзі бақылау жасау. Сондықтан мен: «Көмектесе алатын жерім бар ма? » — деп сұрадым.
«Көмектесесіз бе, әке? » — деп мұрнын тартты ол.
«Біздің келісіміміз қандай еді? »
«Егер уақытыңыз болса, көмектесетініңізді айтқансыз».
«Менің уақытым бар».
Ол үйге жүгіріп барып, екі қаппен оралды. Біреуін маған берді. «Мыналарды жинап аласыз ба? » Ол сенбі күнгі барбекюден қалған қоқыстарды нұсқады. «Оларды көрсем жүрегім айниды! »
Мен солай істедім. Ол не сұраса, соны дәл орындадым. Дәл осы сәтте ол бұл келісімге жүрегімен қол қойды. Бұл оның ауласы, оның жауапкершілігі болды.
Сол жазда ол тек екі-үш рет қана көмек сұрады. Ол ауланы жақсы күтті. Аула менің басқаруымда болған кездегіден әлдеқайда жасыл әрі таза болды. 7
Есеп берушілік жауапты болу қабілетін тудырады. 3
Бәріміз де өз жауапкершілік аймағымыздан тыс нәрселерге қызығушылық танытамыз және бұл дұрыс та, бірақ бұл мәселелерге әсер етудің ең маңызды жолы — өз жауапкершілігімізді нығайту. 4
Адамдарды жауапты жолда ұстау — оларды кемсіту емес, бұл олардың қабілетін растау. 7
Қателік жіберу — бір бөлек, ал оны мойындамау — мүлдем басқа нәрсе. Адамдар қателіктерді кешіреді, өйткені қателіктер көбінесе ақыл-ойдан, пайымдаудан туындайды. Бірақ адамдар жүрек қателігін, арам ниетті, жаман пиғылды, бірінші қателікті ақтап алуға тырысқан тәкаппар бүркемелеуді оңайлықпен кешірмейді. 7
Егер оны орындау үшін кез келген бағаны төлеуге толық дайын болмасаңыз, «уәде беремін» деген сөзді ешқашан қолданбаңыз. 8
Сенімді уәде беру және оны бұзудан жылдам ештеңе құртпайды. Керісінше, уәдеде тұрудан артық ештеңе сенімді нығайтпайды. 8
Адамдарды табиғи салдардан қорғау оларды жауапсыздыққа үйретеді. 4
Қарым-қатынастағы барлық дерлік қиындықтардың себебі — рөлдер мен мақсаттарға қатысты қайшылықты немесе түсініксіз күтулерде жатыр. 7
Басқарушылық принципі — бұл қандай болса да, өз жауапкершілігіңізге, өз тапсырмаңызға назар аудару принципі. Сіз өз міндетіңізге сондай деңгейде көңіл бөлесіз, оны нығайтасыз — яғни, әдетте күтілгеннен де көп нәрсе істеп, бұрынғыдан да жоғары нәтижеге қол жеткізесіз. Мысалы, күйеу ретінде сіз балаларыңызға игі үлгі болу және әйеліңізге мейірімді, түсінігі мол серік болу жауапкершілігіне назар аударасыз. 4
Кез келген жағдайды жақсарту үшін сіз өзіңізді жақсартуыңыз керек. Әйеліңізді өзгерту үшін өзіңіз өзгеруіңіз керек. Күйеуіңіздің көзқарасын өзгерту үшін өзіңіздің көзқарасыңызды өзгертуіңіз керек. Көбірек еркіндікке ие болу үшін сіз жауаптырақ болуыңыз және көбірек тәртіпке (дисциплинаға) бағынуыңыз қажет. 4
Тәрбиелі бала өсіру үшін сіз бен біз, ата-ана ретінде, белгілі бір заңдар мен принциптерге көбірек бағынуымыз керек. 4
Бұзылған қарым-қатынасты қалпына келтіру үшін, ең алдымен, өз жауапкершілігіміз бен өз қателіктерімізді табу үшін өз жүрегімізді зерттеуіміз керек. Шетте тұрып, өзгелердің әлсіз жақтарын теру оңай. Бұл процесс тек біздің тәкаппарлығымызды тамақтандыруға және өзімізді ақтауға ғана қызмет етеді. 4
Біз — өзіміздің сезімдеріміз емеспіз. Біз — өзіміздің көңіл-күйіміз емеспіз. Біз тіпті өзіміздің ойларымыз да емеспіз. . . . Өзін-өзі тану бізге шетке шығып, тіпті өзімізді «көру» тәсілімізді тексеруге мүмкіндік береді. 7
Қатысу болмаса, адалдық (міндеттеме) болмайды. Мұны жазып алыңыз, жұлдызша қойыңыз, қоршаңыз, астын сызыңыз. Қатысу жоқ па — міндеттеме жоқ. 7
ТЕПЕ-ТЕҢДІК ПРИНЦИПІ
Орманда ағашты кесу үшін жанталасып жатқан адамды кездестірдім деп елестетіңіз.
«Не істеп жатырсыз? » — деп сұрайсыз.
«Көрмей тұрсың ба? » — деген шыдамсыз жауап келеді. «Осы ағашты кесіп жатырмын».
«Сіз шаршап тұрсыз ғой! » — деп таңғаласыз. «Бұл іспен айналысқаныңызға қанша болды? »
«Бес сағаттан асты, — деп жауап береді ол, — сілем қатты! Бұл өте ауыр жұмыс».
«Ендеше, неге бірнеше минутқа үзіліс жасап, араны қайрап алмайсыз? » — деп сұрайсыз. «Сонда жұмыс әлдеқайда жылдам жүрер еді».
«Араны қайрауға уақытым жоқ, — дейді адам нық сеніммен. — Мен ағаш кесумен тым бос емеспін! »7
Сіз айдаумен тым бос болғандықтан, бензин құюға тоқтамай кеткен кезіңіз болды ма? 10
Өлім аузында жатқан қаншама адам кеңседе көбірек уақыт өткізбегеніне өкінеді екен? 1
Көптеген адамдар бір саладағы табыс басқа салалардағы сәтсіздіктің орнын толтыра алады деп ойлайды. Бірақ шынымен солай ма? Нағыз тиімділік тепе-теңдікті талап етеді. 7
Кілт — кестеңіздегі нәрселерге басымдық беруде емес, басымдықтарыңызды кестеге енгізуде. 7
Ақыл билік жүргізетін уақыт болады және жүрек билік жүргізетін уақыт болады. 20
Біз араны қайрауға уақыт бөле алмайтындай, ағаш кесумен ешқашан тым бос болмауымыз керек. 3
ТАҢДАУ ПРИНЦИПІ
Бірде мен проактивтілік тақырыбында сөйлеп жатқанымда, аудиториядағы бір әйел таныстырылымымның ортасында орнынан тұрып, толқып сөйлей бастады. Ол өте бақытты көрінді.
«Менде не болғанын елестете де алмайсыз! » — деп айғайлады ол. «Мен әлемдегі ең сорлы, ризашылықты білмейтін адамның күтушісі болып жұмыс істеймін. Мен не істесем де, оған ештеңе ұнамайды. Ол ешқашан алғыс айтпайды; тіпті мені бар деп те есептемейді. Ол мені үнемі қажап, әрбір ісімнен мін табады. Бұл адам менің өмірімді тозаққа айналдырды және мен өз ренішімді жиі отбасымнан алатынмын. Басқа медбикелер де солай сезінеді. Біз оның тезірек о дүниелік болғанын тілейтінбіз.
Ал сіз мұнда шығып алып, маған ештеңе зиян тигізе алмайтынын, менің келісімімсіз ешкім мені ренжіте алмайтынын және мен өзімнің бақытсыз эмоционалдық өмірімді өзім таңдағанымды айтуға батылыңыз барады — бұған сену мен үшін мүмкін емес еді.
Бірақ мен бұл туралы ойлай бердім. Мен шынымен өз ішіме үңіліп: «Менің өз реакциямды таңдауға күшім бар ма? » — деп сұрай бастадым. Ақыры менде ондай күш бар екенін түсінгенімде, сол ащы шындықты қабылдап, бақытсыз болуды өзім таңдағанымды сезінгенімде, сонымен бірге мен бақытсыз болмауды да таңдай алатынымды түсіндім. Сол сәтте мен орнымнан тұрдым. Өзімді түрмеден шыққандай сезіндім. Бүкіл әлемге: «Мен боспын! Мен түрмеден шықтым! Бұдан былай мені біреудің маған деген қарым-қатынасы бақылай алмайды! » — деп айғайлағым келді». 7
Әрқайсымыз тек іштен ғана ашылатын өзгеріс қақпасын күзетіп тұрмыз. 7
Әрбір адамның төрт қабілеті бар — өзін-өзі тану, ар-ұждан, тәуелсіз ерік және шығармашылық қиял. Бұлар бізге адамның ең жоғарғы еркіндігін береді: таңдау, жауап беру және өзгеру күші. 1
Бақыт, бақытсыздық сияқты, проактивті таңдау болып табылады. 7
Бақыт — бұл, кем дегенде, ішінара болса да, кейінірек қалайтын нәрсеміз үшін қазір қалайтын нәрсемізді құрбан етуге деген құштарлық пен қабілеттің жемісі. 7
Мен — өз жағдайларымның жемісі емеспін. Мен — өз шешімдерімнің жемісімін. 21
Мен адамдарға маған қалай қарау керектігін өзім рұқсат ететін нәрселерім арқылы үйретемін. 21
Егер мен шынымен өз жағдайымды жақсартқым келсе, өзім бақылай алатын жалғыз нәрсемен — өзіммен жұмыс істей аламын. 7
Тітіркендіргіш пен реакцияның арасында бос кеңістік бар. Ол кеңістікте біздің реакциямызды таңдау еркіндігіміз бен күшіміз жатыр. Осы таңдауларда біздің өсуіміз бен бақытымыз жасырулы. 8
Тәуелсіз ерік — бұл біздің әрекет ету қабілетіміз. Ол бізге парадигмаларымыздан жоғары тұруға, ағысқа қарсы жүзуге, сценарийлерімізді қайта жазуға, сезімдер мен жағдайларға байланысты реакция берудің орнына принциптерге негізделген әрекет етуге күш береді. 1
Бізге не болатыны емес, болған жағдайға біздің беретін реакциямыз бізге зиян тигізеді. 7
Сіріңкені жақсаңыз, ол ғимаратты өртеп жіберуі де, қараңғы жерге жарық беруі де мүмкін — бұл сіздің таңдауыңыз. 21
Үлкен кеменің рулінде «трим-таб» (trim-tab) деп аталатын тағы бір кішкентай руль болады. Трим-табты сәл ғана қозғалту арқылы негізгі руль ақырындап қозғалады, бұл соңында бүкіл үлкен кеменің бағытын өзгертеді. Өзіңізді осы трим-таб ретінде көріңіз. Кішкентай өзгерістер жасай отырып, сіз ұйымға әсер ете бастайсыз және, бәлкім, бүкіл мәдениетті өзгертесіз. 3
Менің сүйікті хикаяларымның бірі — Ескі өсиеттегі Жүсіптің оқиғасы. Оны бауырлары жас кезінде Мысырға құлдыққа сатып жібереді.
Потифардың қызметшісі болып жүріп, өзіне аянышпен қарау, бауырлары мен оны тұтқындағандардың әлсіздіктеріне және өзінде жоқ нәрселерге назар аудару ол үшін қаншалықты оңай болар еді? Бірақ Жүсіп проактивті болды. Қысқа уақыт ішінде ол Потифардың үйін басқаратын болды. Ол Потифар иелік еткеннің бәріне жауапты болды, өйткені оған деген сенім өте жоғары еді.
Содан кейін Жүсіп қиын жағдайға тап болып, өз тұтастығынан (интегрит) бас тартудан бас тартқан күн келді. Соның салдарынан ол әділетсіз түрде он үш жылға түрмеге жабылды.
Бірақ ол тағы да проактивті болды. Ол өз ықпал ету шеңберінде жұмыс істеді және көп ұзамай түрмені, ал соңында Перғауыннан кейінгі екінші адам болып бүкіл Мысыр елін басқарды. 7
Біздің мінез-құлқымыз — біздің жағдайымыздың емес, біздің шешімдеріміздің функциясы. 7
Біздің тіліміз — өзімізді қаншалықты проактивті адам ретінде көретініміздің нақты көрсеткіші. Реактивті адамдардың тілі оларды жауапкершіліктен босатады: «Мен сондаймын. Мінезім осындай. Бұл үшін ештеңе істей алмаймын». 7
Біздің түпкі еркіндігіміз — сыртқы кез келген адам немесе кез келген нәрсе бізге қалай әсер ететінін шешу құқығы мен күшінде. 21
Өткен тәжірибелер жиі қазіргі мен болашаққа бұғау сияқты әсер етеді. Алғашқы әсерлер тұрақты әсерге айналады. Әдеттер дағдыға айналады. «Бұл мүмкін емес» деген психикалық көзқарас өзін-өзі жүзеге асыратын болжамға айналады. 4
Реактивті адамдарға көбінесе олардың физикалық ортасы әсер етеді. Егер ауа райы жақсы болса, олар өздерін жақсы сезінеді. Егер олай болмаса, бұл олардың көзқарасы мен жұмысына әсер етеді. Проактивті адамдар өздерінің «ішкі ауа райын» өздерімен бірге алып жүре алады. Жаңбыр жауа ма, әлде күн шыға ма — олар үшін маңызды емес. 7
Реактивті адамдар көбінесе басқалар берген ескі бағдарламалармен өмір сүреді. Олар импульсивті түрде ары-бері жүгірген «өрт сөндірушілерге» ұқсайды. 21
Сәтсіздіктерден қашып құтылу мүмкін емес; ал бақытсыз болу — бұл таңдау. 8
Импульсті құндылыққа бағындыру қабілеті — проактивті адамның мәні. 7
Құрбандық психологиясына (виктимизм) бой алдырсаңыз, болашағыңызды өзгенің қолына бересіз. Бірде мен сақтандыру агенттеріне тренинг өткіздім, олардың бәрі компанияның нашар оқу бағдарламаларына шағымданып жатты. Мен: «Неге оларды өзгертпейсіздер? » — дедім.
Олар: «Не айтқыңыз келіп тұр? » — деп сұрады.
«Сіздер бұл оқу бағдарламаларына көңілдеріңіз толмайды. Бұл жай ғана шоу екенін және ешқандай озық тәжірибелермен бөлісу жоқ екенін сезесіздер. Неге оларды өзгертпейсіздер? »
«Бұл біздің міндетіміз емес қой».
Мен айттым: «Қараңыздар, сіздер құрбан емессіздер. Сіздер компаниядағы ең үздік агенттерсіздер. Сіздер шешім қабылдаушы тұлғаларға кез келген ұсынысты жасай аласыздар; егер ол ұсынысты ақылмен жасасаңыздар — яғни, олардың мүддесін өздерінен де артық қорғап жеткізе алсаңыздар — сіздер өзгеріс жасаушы агентке айналасыздар». 12
Өз ойларыңыздан, сенімдеріңізден, идеалдарыңыз бен философияңыздан қалыптастырған орта — бұл сіз өмір сүретін жалғыз климат. 11
Қазіргі әлеуметтік парадигманың көрінісі бізге негізінен жағдайлар мен тәрбиеге байланысты екенімізді айтады. 7
Кез келген адамның талпынысында белгілі бір шешуші сәттер болады, егер олар тиімді пайдаланылса, болашақты анықтайтын сәттерге айналады. Қиын сәттерде мықты болыңыз. 4
Өмірде үш тұрақты нәрсе бар: Өзгеріс, Таңдау және Принциптер. 21
Адам: «Мен бүгін кешегі жасаған таңдауларымның арқасында осындаймын», — деп терең әрі шынайы айта алмайынша, ол адам «Мен басқаша таңдаймын» деп айта алмайды. 7
Біз өз әрекеттерімізді таңдауда еріктіміз, бірақ сол әрекеттердің салдарын таңдауда ерікті емеспіз. Есіңізде болсын, таяқтың бір ұшын көтерсеңіз, екінші ұшы да бірге көтеріледі. 7
Сіз өзіңіздің әдеттеріңіз емессіз. Сіз өзіңізді сәтсіздікке ұшырататын ескі мінез-құлық үлгілерін жаңа үлгілермен, тиімділіктің жаңа әдеттерімен алмастыра аласыз. 7
Бірде бір студент менен: «Мені сабақтан босата аласыз ба? Мен теннис жарысына баруым керек», — деп сұрады.
«Сен баруға мәжбүрсің бе, әлде баруды таңдайсың ба? » — деп сұрадым.
«Мен шынымен баруым керек», — деп жауап берді ол.
«Егер бармасаң не болады? »
«Олар мені командадан шығарып жібереді».
«Саған сондай салдар ұнай ма? »
«Ұнамайды».
«Басқаша айтқанда, сен командада қалу салдарына қол жеткізу үшін баруды таңдайсың. Егер менің сабағымды жіберіп алсаң не болады? »
«Білмеймін».
«Жақсылап ойлан. Сабаққа келмеудің табиғи салдары не болады деп ойлайсың? »
«Сіз мені қуып жібермейтін шығарсыз? »
«Бұл әлеуметтік салдар болар еді. Бұл жасанды. Егер сен теннис командасына қатыспасаң, ойнамайсың. Бұл табиғи. Бірақ сабаққа келмесең, оның табиғи салдары қандай болмақ? »
«Мен білім алу мүмкіндігін жіберіп алатын шығармын».
«Дұрыс. Сондықтан сен сол салдарды екінші салдармен салыстырып, таңдау жасауың керек. Мен болсам, теннис жарысына баруды таңдар едім. Бірақ ешқашан «бірдеңе істеуге мәжбүрмін» деп айтпа».
«Мен теннис жарысына баруды таңдаймын», — деп жауап берді ол биязы ғана.
«Және менің сабағымды жіберіп алуды ма? »7
ҮЛЕС ҚОСУ ПРИНЦИПІ
Менің бір туысым бүкіл кәсіби өмірінде IBM компаниясында жұмыс істеді. Ол динамикалық компанияның әрбір трансформациясынан аман өтіп, бірнеше жыл сайын жаңарып отыратын салада өзекті болып қалу үшін көп еңбек етті. Ол өз жұмысын өте жақсы көреді және оған байыппен қарайды. Клиенттері оны қатты жақсы көреді. Ең бастысы, оның керемет отбасылық өмірі бар. Ол үнемі лауазымның өсуі немесе қоғамдық қошемет сияқты сыртқы табыс белгілеріне мұқтаж болу мағынасында мансапқор емес, бірақ ол өзгеріс енгізіп жатыр.
Мен үшін бұл — керемет мансап. Ол өзінде бардың ең жақсысын бере отырып, клиенттердің, әріптестерінің және отбасының адалдығы мен сеніміне ие болады.
Көптеген адамдар амбиция туралы дауласады. Бұл жақсы ма, әлде жаман ба? Меніңше, бұл амбицияның нысанына байланысты. . . . Егер сіз нақты өзгеріс жасауға — мағыналы үлес қосуға ұмтылсаңыз, сіз жақсы атқарылған жұмыс пен мағыналы өткен өмірден терең қанағат аласыз. Мен осындай амбицияға сенемін. 2
Жақсылық немесе жамандық үшін шынымен өзгеріс жасаған кез келген адамның үш ортақ қасиеті болған: көрегендік, тәртіп және құштарлық. Гитлерде үшеуі де болды, бірақ оған төртінші маңызды қасиет — ар-ұждан жетіспеді. Нәтижесі жойылу болды. 7
Сыншы емес, үлгі болыңыз. Төреші емес, жарық болыңыз. 7
Әрқайсымыздың ішімізде ұлылық пен үлес қосуға толы өмір сүруге — шынымен маңызды болуға, шынымен өзгеріс жасауға деген ішкі құштарлық бар. Біз саналы түрде ортаңқол өмірді артқа тастап, үйде, жұмыста және қоғамда ұлы өмір сүруге шешім қабылдай аламыз. 8
Нәтижелілік енді таңдаулы дүние емес. Жаңа дәуірдің үндеуі мен қажеттілігі — ұлылыққа ұмтылу. 8
Өзгелердің кемшіліктеріне айыптаумен емес, жанашырлықпен қараңыз. Мәселе олардың не істемей жатқанында немесе не істеуі керектігінде емес. Мәселе — сіздің сол жағдайға таңдаған жауабыңыз бен өзіңіздің не істеуіңіз керектігінде. 7
Адам табиғатынан жалқау немесе немқұрайлы емес. Оның табиғи және рухани қабілеттері оған шексіз қуат пен жігер береді. Біз бұл қасиеттердің адам өзі үшін жеке мән-мағына мен маңыздылық табатын іс-әрекеттерде күн сайын көрініс табатынын көреміз. 4
Көбіміз тым көп уақытты шұғыл шаруаларға жұмсаймыз да, маңызды істерге жеткілікті көңіл бөлмейміз. 21
Алғашқы ұлылық — бұл мінез бен үлес қосу. Екінші деңгейлі ұлылық — бедел, байлық және лауазым. 21
Адам қандай биікке жете алса, соған ұмтылуы тиіс. 4
«Үздіктің» жауы көбіне — «жақсы». 7
Өмірдің кілті жинауда емес, үлес қосуда. 21
Біздің бүкіл өміріміздегі, бүкіл әлемдегі жасайтын ең маңызды жұмысымыз өз үйіміздің төрт қабырғасында атқарылады. 21
Біз шырмалған әлемдік мәдениет, негізінен, материалдық және әлеуметтік мақсаттар мен құндылықтарды қамтиды, олар көбінесе өзін-өзі жүзеге асыру мақсаттары мен құндылықтарына сәйкес келмейді. 4
Жетістікке жетушілер бар және үлес қосушылар бар. Көптеген жетістікке жетушілер де үлес қосады, бірақ олар негізінен үлес қосуға дайындалып қана жүреді. Өз өміріңізді үлес қосушының өмірі ретінде көріңіз. 21
БАТЫЛДЫҚ ПРИНЦИПІ
Менің бір танысым бастығының тиімсіз деп санайтын басқару стиліне байланысты қатты қапаланып жүрді.
«Ол неге ештеңе істемейді? » — деп сұрады ол менен. «Мен бұл туралы онымен сөйлестім, ол бәрін біледі, бірақ ештеңе жасамайды».
«Олай болса, неге тиімді презентация жасап көрмеске? » — деп сұрадым.
«Жасадым», — деп жауап берді ол.
«Тиімді дегенді қалай түсінесіз? Сатушы тауарды сата алмаса, оқуға кімді жібереді — сатып алушыны ма? "Тиімді" деген — ол нәтиже береді деген сөз. Сіз өзіңіз қалаған өзгерісті тудыра алдыңыз ба? Сол барыста қарым-қатынасты нығайта алдыңыз ба? Презентацияңыздың нәтижесі қандай болды? »
«Мен айттым ғой, ол ештеңе істеген жоқ. Ол тыңдағысы келмеді».
«Онда тиімді презентация жасаңыз. Сіз оның ойын түсінуіңіз керек. Оның көзқарасына терең бойлауыңыз қажет. Өз ойыңызды қарапайым әрі көрнекі түрде жеткізіп, ол жақтайтын балама нұсқаны оның өзінен де артық сипаттап беруіңіз керек. Бұл біраз дайындықты қажет етеді. Соған дайынсыз ба? »
«Неге мен мұның бәрін істеуім керек? » — деп сұрады ол.
«Басқаша айтқанда, сіз оның бүкіл басқару стилін өзгерткенін қалайсыз, бірақ өзіңіздің жеткізу әдісіңізді өзгертуге дайын емессіз бе? »
«Солай сияқты», — деп жауап берді ол.
«Онда», — дедім мен, — «бұған күлімсіреп қараңыз да, онымен бірге өмір сүруді үйреніңіз».
«Мен бұған шыдай алмаймын», — деді ол. «Бұл менің адалдығыма нұқсан келтіреді».
«Жақсы, онда тиімді презентация дайындауға кірісіңіз».
Соңында ол мұны істемеді. Бұл үшін жұмсалатын күш тым көп көрінді. 7
Көптеген адамдар дихотомиялық тұрғыда, яғни «не бұл, не сол» деп ойлайды. Егер сіз биязы болсаңыз, демек қатал емессіз деп есептейді. Бірақ ұтыс-ұтыс (win-win) ойлау жүйесі — бұл әрі биязы, әрі қатал болу. 7
Ең үлкен тәуекел — тәуекелсіз өмір сүру. 8
Шиеленіскен қарым-қатынасты нығайтудың жалғыз нақты жолы — жеке сөйлесу: сол адамға барып татуласу, мәселені талқылау, кешірім сұрау, кешіру немесе қажеттінің бәрін жасау. 21
Егер мәселені бақылай алмасақ, біздің жауапкершілігіміз — жүзіміздегі көңіл-күйді өзгерту: күлімсіреу, мәселені шын жүректен әрі сабырмен қабылдау және ол бізге ұнамаса да, онымен бірге өмір сүруді үйрену. Осылайша біз мәселеге бізді басқаруға билік бермейміз. 7
НӘТИЖЕЛІЛІК ПРИНЦИПІ
Бір күні өзінің қазының ұясынан жарқыраған алтын жұмыртқа тауып алған кедей шаруа туралы хикая есіңізде ме? Алдымен ол мұны қандай да бір айла деп ойлайды. Бірақ жұмыртқаны лақтырып жібермек болғанда, райынан қайтып, оны бағалатуға апарады. Жұмыртқа — нағыз алтын! Шаруа өз бақытына сене алмайды. Келесі күні бұл жағдай қайталанғанда, ол тіпті таңғалады.
Күн сайын ол ұяға қарай жүгіріп, тағы бір алтын жұмыртқа тауып оянады. Ол ертегідей байып кетеді; мұның бәрі шындыққа жанаспайтындай көрінеді. Бірақ байлығы артқан сайын оның бойында ашкөздік пен шыдамсыздық пайда болады.
Алтын жұмыртқаларды күн сайын күтуге шыдамы жетпеген шаруа қазды сойып, бәрін бірден алмақ болады. Бірақ ол қаздың ішін ашқанда, оның бос екенін көреді. Онда алтын жұмыртқалар жоқ еді — енді оларды алудың жолы да қалмады. Шаруа оларды туып берген қазды өлтіріп алды.
Менің ойымша, бұл мысалда табиғи заңдылық, принцип — тиімділіктің негізгі анықтамасы жатыр. Көптеген адамдар тиімділікке «алтын жұмыртқа» парадигмасы тұрғысынан қарайды: неғұрлым көп өндірсеңіз, неғұрлым көп істесеңіз, соғұрлым тиімдірек боласыз. Егер сіз тек алтын жұмыртқаларға назар аударып, қазды күтуді елемейтін өмір салтын ұстансаңыз, жақында алтын жұмыртқа туатын активтен айырыласыз. Екінші жағынан, егер сіз алтын жұмыртқаны мақсат етпей, тек қазды ғана күтсеңіз, жақында өзіңізді де, қазды да асырайтын жағдайыңыз болмайды. Тиімділік — осы екеуінің тепе-теңдігінде. 7
Жоғары нәтижелі адамдарға 7 дағды тән. 1-дағды: «Сіз — бағдарламашысыз», 2-дағды: «Бағдарламаны жазыңыз», содан кейін 3-дағды: «Бағдарламаны іске қосыңыз», «Бағдарламамен өмір сүріңіз» дейді. 7-дағды — бұл тұтас тұлғаны үздіксіз жетілдіру парадигмасы; ол білім алуды, үйренуді және жаңа міндеттемелер алуды білдіреді. 7
Егер біз нақты мәселеге назар аудармасақ, әлемдегі барлық жақсы ниетті кеңестердің ешқандай пайдасы болмайды. 7
Қашан да біз мәселе «ана жақта» деп ойласақ, дәл осы ойдың өзі — мәселе. 7
Тиімді адамдар мәселеге назар аудармайды, олар мүмкіндіктерге назар аударады. Олар мүмкіндіктерді дамытып, мәселелерді жояды. 7
Дағды — бұл білім (не істеу керек), шеберлік (қалай істеу керек) және тілек (істегім келеді) ұғымдарының қиылысуы. 7
Адамдар өзара тәуелді шындықта мәселелерді шешуге немесе шешім қабылдауға тырысқанда, әдетте қаншалықты теріс энергия жұмсалады? Басқалардың күнәларын тізуге, саясатқа, бәсекелестікке, тұлғааралық қақтығыстарға, өз мүддесін қорғауға және өзгелерді күдікпен бақылауға қанша уақыт кетеді? Бұл бір аяғыңды газда, екінші аяғыңды тежегіште ұстап, жолда жүруге тырысқанмен бірдей. 7
Бүкіл өмірде өсу мен дамудың кезеңдері немесе процестері бар. Біз бұл фактіні физикалық заттар саласында білеміз және қабылдаймыз, бірақ оны эмоционалдық салаларда, адамдар арасындағы қарым-қатынаста, тіпті рухани салада түсіну сирек кездеседі әрі қиынырақ. 4
Тек тәуелсіз ойлаудың өзі өзара тәуелді шындыққа сәйкес келмейді. Өзара тәуелді ойлау мен әрекет етуге жетілмеген тәуелсіз адамдар жақсы жеке орындаушы болуы мүмкін, бірақ олар жақсы көшбасшы немесе командалық ойыншы бола алмайды. Олар некеде, отбасында немесе ұйымда табысқа жету үшін қажетті өзара тәуелділік парадигмасын ұстанбайды. 7
Өте қарбалас болу мүмкін, бірақ бұл тиімді болу дегенді білдірмейді. 7
Өмір сүр, сүй, күл, мұра қалдыр. 6
Адамдар бұрынғыдан да көп жұмыс істеп жатыр, бірақ айқындық пен көрегендік жетіспегендіктен, олар алысқа бара алмайды. Олар, мәнінде, бар күшімен арқанды итеріп жатқандай. 8
Адамдар бір істі жақсы істей алса, өздерін жақсы сезінеді. 8
Кейбір адамдардың мінезі мықты, бірақ оларда қарым-қатынас жасау қабілеті жетіспейді, бұл сөзсіз олардың қарым-қатынас сапасына да әсер етеді. 3
Ең бастысы — ең басты нәрсені басты орында ұстау. 1
Созылмалы мәселелерді тез арада шешудің жолы жоқ. Оларды шешу үшін біз табиғи процестерді қолдануымыз керек. Күзде егін жинаудың жалғыз жолы — көктемде егу, ал ұзақ жаз бойы суару, арам шөптерден тазарту, өңдеу және тыңайту. 3
Ойыңызды үнемі байыту мен кеңейтудің жақсы әдебиеттерді оқу дағдысын қалыптастырудан артық жолы жоқ. 7
Алтын жұмыртқа (өнім) мен қаздың денсаулығы мен жағдайы (өндірістік қабілет) арасындағы тепе-теңдікті сақтау көбінесе қиын шешім болып табылады. Бірақ, меніңше, бұл — тиімділіктің нағыз мәні. 7
Біз жеңіл жолдар іздейтін әлемде өмір сүріп жатырмыз. Студенттер емтихан тапсыру үшін істейтіні сияқты, шаруаның күзде егін жинау үшін бәрін бірден тығыздап істеп жатқанын елестете аласыз ба? Бір мильге жүгіретін желаяқтың жылдамдық пен төзімділікті «өтірік көрсеткенін» немесе пианисттің шеберлік пен біліктілікті «түрін жасағанын» елестете аласыз ба? 4
Балада мінез-құлықтың мықтылығын, ішкі қауіпсіздікті және бірегей таланттар мен дағдыларды дамытуға келгенде, ешбір мекеме үйдің оң әсер ету әлеуетімен салыстырыла алмайды. 21
Сіз өтпелі кезең адамы бола аласыз — өткен мен болашақ арасындағы жақсы жаққа өзгеруші. Отбасыңызда ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан теріс үрдіс сіз арқылы тоқтауы мүмкін. Сіздің өзгерісіңіз келесі ұрпақтардың көптеген өміріне әсер ете алады. 7
ЭМПАТИЯ ПРИНЦИПІ
Айталық, сіздің көзіңіз ауырып, көмек алу үшін окулистке баруды ұйғардыңыз. Сіздің шағымыңызды қысқаша тыңдағаннан кейін, ол өз көзілдірігін шешіп, сізге береді.
«Мынаны киіп көріңіз», — дейді ол. «Мен бұл көзілдірікті он жылдан бері тағып келемін және ол маған шынымен көмектесті. Үйде тағы біреуі бар; сіз мынаны таға беріңіз».
Сіз оны киесіз, бірақ ол мәселені ушықтыра түседі.
«Бұл сұмдық! » — деп айқайлайсыз. «Мен ештеңе көре алмай тұрмын! »
«Не болды? » — деп сұрайды ол. «Маған жақсы көмектеседі ғой. Қаттырақ тырысыңыз».
«Тырысып жатырмын», — дейсіз. «Бәрі бұлдырап тұр».
«Сізге не болған? Жақсы нәрсе ойлаңыз».
«Жақсы. Мен ештеңені мүлдем көре алмай тұрмын».
«Мәссаған, сіз неткен ризашылығы жоқ адамсыз! » — деп ұрсады ол. «Менің сізге көмектесу үшін жасаған осыншама еңбегімнен кейін! »
Келесі жолы көмек қажет болғанда сол окулистке қайта бару мүмкіндігіңіз қаншалықты? Өте төмен деп ойлаймын. Рецепт жазбас бұрын диагноз қоймайтын адамға сенім артпайсыз.
Бірақ біз қарым-қатынаста рецепт жазбас бұрын қаншалықты жиі диагноз қоямыз? 7
Адамдардың сіз туралы не ойлайтынына азырақ мән берген сайын, өзгелердің өздері туралы не ойлайтынына көбірек көңіл бөлетін боласыз. 7
Өміріңіздің бір кезеңінде, сіз өзіңізге сенбеген кезде, сізге сенген біреу болған шығар. 7
Сөзге құлақ аса білу — басқаларға әсер етудің кілті. 7
Өз өмірбаяныңызға арбалып қалмаңыз. 21
Эмпатиялық тыңдау — бұл түсіну ниетімен тыңдау. Мен алдымен түсінуге, шын мәнінде түсінуге ұмтылуды айтып отырмын. Эмпатиялық тыңдау басқа адамның көзқарасының ішіне енеді. Сіз әлемге оның көзімен қарайсыз, оның парадигмасын түсінесіз, оның не сезінетінін түсінесіз. 7
Эмпатия өз ойлау қабілетіңізді кеңейтеді. Жұбайыңыз, әріптесіңіз немесе досыңыз сізге шынайы ашылып, бәрін жайып салғанда, ол өз көзқарастарын сіздікіне қосады. Оның ақиқаттары енді сізге де тиесілі болады. 5
Эмпатия — жанашырлық (симпатия) емес. Жанашырлық — бұл келісімнің бір түрі. Эмпатия адаммен келісу емес; ол сол адамды эмоционалдық және интеллектуалдық тұрғыдан толық, терең түсіну. 7
Қорқыныш — жүректің түйіні, ал бұл түйіндерді шешу — шынайы, адал, нығайтушы қарым-қатынастың ісі. Бұл интеллектуалды түсінікке мүлдем қатысты емес! 4
Мен балаларымнан үнемі «сұхбат» алуды әдетке айналдырдым. Бұл «сұхбаттың» негізгі ережесі — мен тек тыңдаймын және түсінуге тырысамын. Бұл ақыл айтатын, уағыз оқитын, үйрететін немесе тәртіпке салатын уақыт емес — ол үшін басқа уақыт бар — бұл тек тыңдау, түсіну және эмпатия таныту уақыты. Кейде менің кеңес бергім, үйреткім, төрелік еткім немесе жанашырлық танытқым келіп кетеді, бірақ мен осы ерекше сәттерде тек түсінуге тырысамын деп іштей бекіндім. 4
Егер қазір сіз отырған бөлмедегі бүкіл ауа кенеттен сорылып алынса, сізге не болар еді? Сізге ауадан басқа ештеңе маңызды болмай қалар еді. Тірі қалу сіздің жалғыз мотивацияңыз болар еді. Бірақ қазір сізде ауа бар, сондықтан ол сізді ынталандырмайды. Бұл адам мотивациясы саласындағы ең үлкен түсініктердің бірі: қанағаттандырылған қажеттіліктер ынталандырмайды. Тек қанағаттандырылмаған қажеттілік қана ынталандырады. Физикалық өмір сүруден кейін адамның ең үлкен қажеттілігі — психологиялық өмір сүру, яғни түсінілу, қолдау табу, мақұлдану және бағалану. Басқа адамды эмпатиямен тыңдағанда, сіз оған психологиялық ауа бересіз. 7
Егер мен тұлғааралық қарым-қатынас саласында үйренген ең маңызды принципімді бір сөйлеммен түйіндесем, ол былай болар еді: Алдымен түсінуге ұмтылыңыз, содан кейін түсінікті болуға. 7
Егер сіз келіссөздерде екінші тараппен қарым-қатынасты жоғары бағаласаңыз, оны белсенді, терең әрі эмпатиямен тыңдайсыз. Сіз жай ғана шабуыл жасау мүмкіндігін күтіп, үстірт тыңдамайсыз. Сіз эмпатия танытасыз, себебі бұл тек сіздің мүддеңізге сай болғандықтан емес, сіздің сондай адам болғаныңыз үшін. 5
Көптеген дау-дамайлар шын мәніндегі келіспеушілік емес, керісінше, кішігірім эго шайқастары мен түсініспеушіліктер. 4
Бір күні мен презентация жасағаннан кейін, бір оқытушы маған ұлымен қарым-қатынасы нашар екенін айтты. Ол: «Мен ұлымды түсінемін. Мен өз өмірімді сүрдім және ұлымның қандай қиындықтарға тап болып жатқанын жақсы білемін. Егер ол менің кеңесіме құлақ аспаса, болашақта қандай қауіп-қатерлер мен тұзақтар күтіп тұрғанын көріп тұрмын», — деді.
Мен оған: «Сізге мынадай ұсыныс жасауға рұқсат етіңіз: сіз ұлыңызды түсінбеймін деп есептеңіз және оны басынан бастап, ешқандай моральдық баға бермей тыңдап көріңіз», — дедім.
«Мен бұған сенбеймін», — деді ол, — «бірақ көрейін».
Кешкі сағат сегізде ұлы: «Әке, мені мүлдем түсінбейтін сияқтысыз», — деді. Кейінірек бұл адам маған мұның бәрін бастан өткергісі келмегенін, бірақ өзіне тыңдаймын деп уәде бергенін айтты. [DIALOGUE] «Жақсы, балам», — деді ол. «Мен сені түсінбеймін деп есептейін. Енді маған өзің туралы айтып берші». Олар үш жарым сағат бойы сөйлесті.
Кейінірек ол үлкен ризашылықпен ұлын мүлдем танымайтынын, оның өз ойын білдіруіне немесе өз болмысында болуына ешқашан мүмкіндік бермегенін түсінгенін айтты. «Ұлым екеуміз бір-бірімізді қайта таптық. Біз қайтадан дос болдық». 4
Көптеген адамдар түсіну ниетімен тыңдамайды; олар жауап беру ниетімен тыңдайда. Олар не сөйлеп тұр, не сөйлеуге дайындалып жатыр. Олар бәрін өз парадигмалары арқылы өткізіп, басқа адамдардың өміріне өз өмірбаянын таңады. 7
Бір адамның миссиясы басқа адам үшін ұсақ-түйек болуы мүмкін. Сіз жоғары басымдықты жобамен жұмыс істеп жатқанда, алты жасар балаңыз сізге маңызды емес болып көрінетін бір нәрсемен кедергі жасауы мүмкін, бірақ оның көзқарасы бойынша бұл өте маңызды болуы мүмкін. 7
Біздің әңгімелеріміз ұжымдық монологтарға айналады; біз ешқашан басқа адамның ішінде не болып жатқанын шын түсінбейміз. 7
Адамдардың ішкі дүниесі өте нәзік әрі сезімтал келеді. Жастың немесе тәжірибенің үлкен айырмашылығы бар деп ойлаймаймын. Тіпті ең қатал әрі сезімсіз болып көрінетін адамдардың ішінде жүректің нәзік сезімдері мен эмоциялары болады. 7
Адамдар қалай ойлайтынынан гөрі, қалай сезінетініне көбірек сүйеніп әрекет етеді. Адамдар арасында жақсы сезімдер болмаса, ақылмен пайымдау мүмкін емес. 4
Адамдар сіз оларға қалай қарасаңыз немесе олар туралы қалай ойласаңыз, солай болуға бейім келеді. 21
Бүлік — бұл ақылдың емес, жүректің түйіні. 7
Алдымен түсінуге ұмтылыңыз, содан кейін түсінікті болуға. 7
«Алтын ереже» былай дейді: «Өзіңе басқалардың қалай қарағанын қаласаң, сен де оларға солай қара». Сыртынан қарағанда, бұл өзіңіз үшін не істегенін қаласаңыз, олар үшін де соны істеу дегенді білдіруі мүмкін, бірақ меніңше, оның тереңірек мағынасы — оларды өзіңіздің түсінілуді қалайтыныңыздай жеке тұлға ретінде терең түсіну және содан кейін сол түсінік негізінде оларға қарау. 7
Басқа адамдарды неғұрлым терең түсінген сайын, соғұрлым оларды бағалай түсесіз, оларға деген құрметіңіз артады. Басқа адамның жанына үңілу — қасиетті жерде жүргенмен бірдей. 7
Адамдардың жаны қатты ауырып тұрғанда, сіз шын мәнінде түсіну ниетімен тыңдасаңыз, олардың қаншалықты тез ашылатынына таң қаласыз. Олар пияздың қабығын аршығандай, жұмсақ ішкі өзегіне жеткенше қабат-қабат болып ашылғысы келеді. 7
Орта эмоцияға толы болғанда, үйретуге тырысу көбінесе айыптау немесе қабылдамау ретінде қабылданады. 7
Басқа адамдармен қарым-қатынаста мәселелер туындағанда, біз қатты ауырсынуды сезінеміз — бұл көбінесе күшті болады және біз оның тез басылғанын қалаймыз. Сол кезде біз белгілерді тез арада шешуге және әдістермен емдеуге тырысамыз — бұл «тұлғалық этиканың» жапсырмалары (Band-Aids). Біз бұл жедел ауырсынудың тереңірек, созылмалы мәселенің салдары екенін түсінбейміз. 7
Ойыңызда «келісім жоқ» деген таңдау болғанда, сіз ашық түрде былай дей аласыз: «Мен тек "ұтыс-ұтыс" (win-win) нәтижесіне қол жеткізгім келеді. Мен де, сіз де ұтқаныңызды қалаймын. Мен өз дегеніме жетіп, сіздің наразы болғаныңызды қаламаймын, өйткені кейінірек сіздің жағымсыз сезімдеріңіз бәрібір сыртқа шығады. Екінші жағынан, егер сіз менің есебімнен өз дегеніңізге жетсеңіз, өзіңізді жақсы сезінеді деп ойлаймаймын. Сондықтан "ұтыс-ұтыс" үшін жұмыс істейік. Оны шындап талқылайық. Ал егер таба алмасақ, онда мүлдем келісім жасамайтынымызға келісейік. Екеумізге де тиімді емес шешіммен өмір сүргенше, мүлдем келісім жасамаған дұрыс. Бәлкім, басқа уақытта ортақ тіл таба алармыз». 7
Сөздер үлкен биіктіктен тасталған жұмыртқа іспетті. Оларды қайта жинау, олардың құлаған кездегі былықтарын елемеу мүмкін емес. 21
Адамдармен қарым-қатынаста жылдамдық (тиімділік) туралы ойлау мүмкін емес. Адамдармен нәтижелілікті, ал заттармен жылдамдықты (тиімділікті) ойлау керек. 7
Бірде бір әке маған: «Мен баламды түсіне алмаймын. Ол мені мүлдем тыңдамайды», — деді.
«Сіздің айтқаныңызды қайталап көрейінші», — деп жауап бердім. «Ұлыңыз сізді тыңдамағандықтан, сіз оны түсінбейсіз бе? »
«Иә, солай», — деп жауап берді ол.
«Тағы да көрейін», — дедім. «Ұлыңыз сізді тыңдамағандықтан, сіз оны түсінбейсіз бе? »
«Мен солай айттым ғой», — деп ол шыдамсыздықпен жауап берді.
«Мен басқа адамды түсіну үшін оны тыңдау керек деп ойладым», — деп ұсындым мен.
«О! » — деді ол. Ұзақ үзіліс болды. Шындық айқындала бастағанда ол тағы да: «О! » — деді.
ТҰТАСТЫҚ ПРИНЦИПІ
Бірде Канададағы қонақүйден шығып таксиге отырғанымда, есік ашушы жүргізушіге «Доктор Ковиді әуежайға жеткізіңіз» деді. Жүргізуші мені дәрігер деп ойлап, өзінің медициналық мәселелерін айта бастады. Мен оған ондай дәрігер емес екенімді түсіндіруге тырыстым, бірақ оның ағылшын тілі шектеулі болғандықтан, ол мені түсінбеді. Сондықтан мен жай ғана тыңдадым.
Ол маған өзінің сырқаттары мен көзінің қосарланып көретіні туралы айтты. Ол сөйлеген сайын мен оның мәселелері таза емес ар-ұжданынан болып жатқанына көзім жете түсті. Ол жолаушы алу үшін жүйені алдап, қулық жасауға мәжбүр екеніне шағымданды. «Мен ережелерді сақтамаймын... Мен жолаушыларды қалай тартуды білемін». Содан кейін оның жүзі салмақтанып кетті. «Бірақ полиция мені ұстап алса, қиын болады. Лицензиямнан айырыламын. Сіз не ойлайсыз, Доктор? »
Мен оған былай дедім: «Осы шиеленіс пен қысымның басты көзі — өз ар-ұжданыңызға адал болмауыңыз екенін байқамайсыз ба? Іштей не істеу керектігін өзіңіз де білесіз».
«Бірақ мен олай күнелте алмаймын! »
Мен оған өз ар-ұжданыңа адал болып өмір сүруден келетін жан тыныштығы мен даналық туралы айттым. «Алдамаңыз. Өтірік айтпаңыз. Ұрлық жасамаңыз. Адамдарға құрметпен қараңыз».
«Шынымен бұл көмектеседі деп ойлайсыз ба? »
«Көмектесетінін білемін».
Ол мені түсіріп жатқанда, шайпұл (tip) алудан бас тартты. Ол мені құшақтап алды: «Мен солай істеймін. Қазірдің өзінде өзімді жақсы сезініп тұрмын».
«Іштен сыртқа» дегеніміз — алдымен өзіңізден бастау; тіпті негізінен алғанда, өзіңіздің ең терең бөлігіңізден — парадигмаларыңыздан, мінезіңізден және ниеттеріңізден бастау. Біз кез келген уақытта мәселе «ана жақта» деп ойласақ, сол ойдың өзі мәселеге айналады. Біз сырттағы нәрсеге өзімізді басқаруға билік береміз. Өзгеріс парадигмасы «сырттан ішке» — яғни, біз өзгеру үшін алдымен сыртқы нәрсе өзгеруі керек деп есептейміз.
Жалған өмір сүру — азапты жұмыс.
Шіркеуге бару міндетті түрде сол жиналыстарда үйретілген принциптермен өмір сүруді білдірмейді. Сіз шіркеуде белсенді болып, оның ізгі хабарында белсенді емес болуыңыз мүмкін.
Шіркеуге бару жеке руханилықпен синоним емес. Кейбір адамдар ғибадат пен шіркеу жобаларымен айналысқаны сонша, олар айналасындағы адамдардың өткір мұқтаждықтарына сезімталдығын жоғалтады, осылайша өздері терең сенетін қағидаларға қайшы келеді.
Басқа адамдардың әлсіздіктерін ақтамаңыз. Өзіңіздікін де ақтамаңыз. Қателік жасағанда, оны мойындаңыз, түзетіңіз және одан сабақ алыңыз — дереу.
Туғаннан бастап адам қоғамның бірінен соң бірі келетін институттарына жатады. Әрқайсысы өз мүшелерін бағалайды немесе соттайды. Бұл пайымдаулар жиналып, бірге алғанда, адамның кім екенін айтып береді, белгі қояды немесе анықтайды.
Көңіл қалу (frustration) — бұл біздің күткеніміздің функциясы, ал біздің күткеніміз көбінесе өз құндылықтарымыз бен басымдықтарымыз емес, әлеуметтік айнаның көрінісі болып табылады.
Адалдық (Honesty) — бұл шындықты айту, басқаша айтқанда, сөзімізді шындыққа сәйкестендіру. Тұтастық (Integrity) — бұл шындықты сөзімізге сәйкестендіру, басқаша айтқанда, уәдені орындау және үмітті ақтау. Бұл ең алдымен өзіңмен, сондай-ақ өмірмен біртұтас болуды, интеграцияланған мінезді талап етеді.
Кішіпейілділік — барлық ізгіліктердің ең ұлысы, өйткені одан қалған барлық ізгіліктер туындайды.
Барлық адамдар үшін бәрі болуға тырысып, адам соңында ешкім үшін ештеңе болмай қалады — әсіресе өзі үшін.
Өзіміздің өзіндік санамызды дамыту барысында көбіміз тиімсіз сценарийлерді, бізге мүлдем лайық емес, өмірде шын мәнінде бағалайтын нәрселерімізге мүлдем сәйкес келмейтін, терең сіңген әдеттерді табамыз.
Түптеп келгенде, біздің кім екеніміз біздің айтқан немесе істегенімізден гөрі әлдеқайда әсерлі түрде ақпарат береді.
Лоялдылық (Loyalty) тұтастықтан (integrity) жоғары құндылық болмауы керек; шын мәнінде, шынайы тұтастықтың өзі — лоялдылық. Сіз дәрігеріңіздің шындықты естігіңіз келмесе де айтқанын қалайсыз.
Өзіңізге кішкене уәде беріңіз және оны орындаңыз; содан кейін сәл үлкенірек уәде беріңіз, содан кейін тағы үлкенірек. Соңында сіздің намыс сезіміңіз көңіл-күйіңізден жоғары болады; бұл орын алғанда, сіз күштің шынайы көзін — моральдық беделді ашасыз.
Көптеген адамдар табысқа жету үшін тек талант, энергия және тұлғалық қасиеттер қажет деп санайды. Бірақ тарих бізге ұзақ мерзімді перспективада біздің кім болып көрінетінімізден гөрі, шын мәнінде кім екеніміз маңыздырақ екенін үйретті.
Қосалқы ұлылығы бар көптеген адамдар — яғни таланттары үшін қоғамның мойындауына ие болғандар — өз мінездерінде бастапқы ұлылықтан немесе ізгіліктен мақұрым қалады. Ерте ме, кеш пе, мұны олардың әрбір ұзақ мерзімді қарым-қатынасынан — мейлі ол іскер серіктеспен, жұбайымен, досымен немесе жеке басының дағдарысын бастан өткеріп жатқан жасөспірім баласымен болсын, көресіз. Мінез — бәрінен де әсерлі сөйлейтін нәрсе.
Көптеген адамдардың мазасыздық пен қорқыныш сезініп, өтірік айтып, біреуге әсер қалдыру үшін өмір сүретіні таңқаларлық емес. Олардың өмірі ішкі өзгермейтін құндылықтарға зәкір тастаудың орнына, сыртқы өзгермелі күштердің соққысына жығылады.
Тұтастықты көрсетудің ең маңызды тәсілдерінің бірі — қазір жоқ адамдарға адал (loyal) болу. Осылайша біз қазір бар адамдардың сеніміне ие боламыз. Сіз жоқ адамдарды қорғаған кезде, қазір бар адамдардың сенімін сақтап қаласыз.
Біздің мінезіміз негізінен әдеттеріміздің жиынтығы болып табылады. Олар тұрақты, көбінесе санасыз үлгілер болғандықтан, олар күн сайын біздің мінезімізді үнемі көрсетіп отырады.
Егер адамдардың ішінде өзгермейтін өзек болмаса, олар өзгерістермен өмір сүре алмайды. Өзгеру қабілетінің кілті — сіздің кім екеніңізді, немен айналысатыныңызды және нені бағалайтыныңызды өзгермейтіндей сезінуде.
Принципі бар адамдар экстремист емес — олар бәрін «не бәрі, не ештеңе» деп жасамайды. Олар бәрін жақсы немесе жаман, «не бұл, не сол» деп бөлмейді. Олар үздіксіздік, басымдықтар, иерархиялар тұрғысынан ойлайды.
Адам басқа адамдардың не ойлайтынына неғұрлым көп мән берген сайын, ол басқа адамдардың не ойлайтынына соғұрлым аз мән беруге тиіс, өйткені ол оған тым осал болып келеді.
Әлемде, ұлттық өмірімізде, сондай-ақ отбасылық және жеке өмірімізде кездесетін мәселелердің тамыры рухани сипатта. Ағаштың жапырақтары сияқты, бұл мәселелердің симптомдық көріністері әлеуметтік, экономикалық және саяси болып табылады. Бірақ тамыры моральдық және рухани. Және олар алдымен әрбір жеке тұлғаның ішінде, содан кейін отбасының ішінде жатады.
Өзін жүзеге асырмаған адам көбінесе шетте отырып, басқалардың қалай өмір сүретінін бақылауды жөн көреді. Бірінен соң бірі қияли рөлдерді ойнай отырып, ол көп ұзамай өзінің жеке рөлін білуден қалады және өзін тек басқалар қалағандай ғана сезінеді.
Ізгілік бірте-бірте, аз-аздан жоғалады.
Егер бізде табысты жеке жеңіс болмаса, бізде табысты қоғамдық жеңіс — яғни орындалған лайықты міндет — болмайды.
Біреу әмияныңызды алып, сіз болып көрінген кездегі «жеке басты ұрлау» (identity theft) туралы көп естиміз. Бірақ одан да ауыр жеке басты ұрлау — бұл басқа адамдардың сізге берген анықтамасына жұтылып кету.
Біз күшімізді жейдеміздегі, свитеріміздегі, аяқ киіміміздегі немесе көйлегіміздегі этикеткадан; клубқа мүшеліктен; ықпалды лауазымнан, билік пен беделден; көлігімізден, әдемі үйімізден немесе басқа да мәртебе нышандарынан; немесе сыртқы келбетімізден, сәнді киімімізден, тартымдылығымыздан, тапқыр тілімізден немесе дәрежелеріміз бен куәліктерімізден алған кезде, біз мұны ішкі кедейлігіміз бен бостығымыздың орнын толтыру үшін жасаймыз. Бірақ олай істеу арқылы біз осы нышандарға деген тәуелділікті, сыртқы көрініспен, сыртқы құндылықтармен өмір сүруді күшейтеміз және ішімізде әлсіздік қалыптастырамыз.
Даналық — бұл тұтастықтың (integrity) перзенті, яғни принциптердің айналасында бірігу. Ал тұтастық — кішіпейілділік пен батылдықтың перзенті. Шын мәнінде, кішіпейілділікті барлық ізгіліктердің анасы деп айтуға болады, өйткені кішіпейілділік ғаламды басқаратын табиғи заңдар немесе принциптер бар екенін мойындайды. Олар басты орында. Тәкаппарлық бізге өзімізді бастымыз деп үйретеді. Кішіпейілділік бізді принциптерді түсінуге және солармен өмір сүруге үйретеді, өйткені олар түптеп келгенде біздің іс-әрекеттеріміздің салдарын басқарады. Егер кішіпейілділік анасы болса, батылдық — даналықтың әкесі. Өйткені бұл принциптер әлеуметтік әдет-ғұрыптарға, нормалар мен құндылықтарға қайшы келгенде, олармен шынымен өмір сүру үшін үлкен батылдық қажет.
Сіз өзіңіздің іс-әрекетіңізбен тудырған мәселеден сөзбен шыға алмайсыз.
Сіз өз басымдықтарыңыздың қайсысы ең жоғары екенін шешіп, басқа нәрселерге жағымды, жымиып және ақталмай-ақ «жоқ» деп айтуға батылдығыңыз болуы керек. Және мұны істеудің жолы — ішіңізде лаулап тұрған одан да үлкен «иә» болуы.
Сіздің мәселелеріңіз алдымен өз жүрегіңізден басталады.
КӨШБАСШЫЛЫҚ ПРИНЦИПІ
Мен бір үлкен ұйымның жоғары лауазымды басшыларымен кездестім және олардан корпоративтік миссиясын көрсетуді өтіндім. Онда «Акционерлер үшін құндылықты барынша арттыру» деген сияқты сөздер жазылған екен.
Мен олардан: «Осы жазба айналадағылардың бәріне шабыт бере ме? » — деп сұрадым.
Олар жымиып: «Біздің қабырғаларға іліп қоятын тағы бір мәлімдемеміз бар. Бірақ біз, басшылық, осыны ұстанамыз», — деді.
Сонда мен: «Онда мен сіздің корпоративтік мәдениетіңіз қандай екенін айтып берейін. Сіздердің араларыңыз бөлінген. Егер сіздердің салаңызда кәсіподақ болса, сіздер еңбек дауларынан көз ашпайсыздар. Сіздер қызметкерлерді жұмыс істету үшін үнемі бақылап, тексеріп, «тәтті мен таяқ» (carrot-and-stick) әдісін қолданасыздар. Тұлғааралық қақтығыстарға, бөлімдер арасындағы бақталастыққа, жасырын жоспарлар мен саяси ойындарға өте көп теріс энергия жұмсалады», — дедім.
Менің сәуегейлік қабілетіме таңғалған олар: «Мұның бәрін қайдан білесіз? Бізді қалайша соншалықты дәл сипаттай алдыңыз? » — деп сұрады.
Мен: «Маған сіздердің салаларыңыз немесе өздеріңіз туралы көп білудің қажеті жоқ. Маған тек адам табиғаты туралы білсем жеткілікті», — дедім.
Қызметкерлеріңізге әрқашан ең жақсы тұтынушыларыңызға қалай қарауын қаласаңыз, дәл солай қараңыз.
Көшбасшы болып туыла ма, әлде қалыптаса ма? Бұл жалған дихотомия — көшбасшылар туылмайды да, қалыптаспайды да. Көшбасшылар көшбасшы болуды таңдайды.
Мәдени моральдық бедел әрқашан институционалдық немесе көреген моральдық беделге қарағанда баяу дамиды.
Тиімді көшбасшылық — бұл бірінші кезектегі нәрселерді бірінші орынға қою. Тиімді менеджмент — бұл оны жүзеге асырудағы тәртіп (дисциплина).
Мен көшбасшылықты бас директор (CEO) болу деп анықтамаймын. Бас директордың көшбасшы болу ықтималдығы басқалармен бірдей. Мен өз өміріңізге басшылық ету, достарыңыздың арасында көшбасшы болу, өз отбасыңызда көшбасшы болу туралы айтып отырмын.
Егер сіз жақсы адамдарды нашар жүйеге қойсаңыз, нашар нәтиже аласыз. Сіз өсіргіңіз келетін гүлдерге су құюыңыз керек.
Индустриялық дәуірде көшбасшылық лауазым болды. Білім дәуірінде көшбасшылық — бұл таңдау.
Тапсырмаға бағдарланған көшбасшы үшін істі тек алға жылжыта беру және осы процесс барысында туындайтын сезімдер мен қалыптасатын қарым-қатынастарды байқаусызда елемеу оңай.
Көшбасшылар көбінесе көшбасшылықтың әрбір жаңа «доктринасының» желімен ары-бері шайқалады. Олар әрекеттерінде демократиялық болуы керек пе, әлде автократиялық па? Қатал болу керек пе, әлде рұқсат беруші ме? Көбірек айту керек пе, әлде көбірек сұрау керек пе? Адамдар арқылы істі тындырудың ең жақсы әдістері қандай? Бұл сұрақтар маңызды және ескерілуі керек, бірақ олар қосалқы сұрақтар. Негізгі сұрақ: Сіз шынымен қаншалықты мән бересіз?
Адамдарға тек солай істеу керек болғандықтан ғана қызығушылық танытатын көшбасшылар қателеседі де, сәтсіздікке ұшырайды да. Олар қателеседі, өйткені адамдарға деген құрмет — бұл өз алдына мақсат. Олар сәтсіздікке ұшырайды, өйткені олардың шынайы ниеті бәрібір ашылып қалады.
Көшбасшылық — бұл стимул мен реакция арасындағы кеңістікте жатқан таңдау.
Көшбасшылық — бұл өнердің ең жоғары түрі, өйткені ол барлық басқа өнерлер мен кәсіптердің жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.
Менеджмент жүйенің ішінде жұмыс істейді; көшбасшылық жүйенің үстінен жұмыс істейді.
Адамдар тек шын жүректен және мағыналы түрде тартылған кезде ғана өздерінің ішіндегі ең жақсысын беруге дайын болады.
Осы алай-түлей әлемде... біз тиімділікті (efficiency) нәтижелілікпен (effectiveness), тиімділікті (expediency) басымдықпен, еліктеуді жаңашылдықпен, сыртқы жылтырақты мінезбен немесе көлгірлікті құзыреттілікпен шатастырамыз.
Кейбір көшбасшылар «саңырауқұлақ менеджментімен» айналысады: «Адамдарды қараңғыда ұста, үстеріне қи үйіп таста, ал олар толық пісіп жетілгенде, бастарын шауып, консервілеп таста».
Бүгінгі көшбасшылықтың мәселесі — менеджерлердің білім қызметкерлеріне әлі күнге дейін Индустриялық дәуірдің бақылау моделін қолдануында. Олар өз адамдарының ең жоғары мотивациясын, таланты мен данышпандығын пайдалана алмай отыр.
Біздің есеп жүйеміздің астарындағы психология ақылға қонымсыз. Адамдар — шығын, ал заттар — инвестиция деп есептеледі, бірақ шын мәнінде бәрі керісінше.
Көшбасшылық — бұл адамдардың құндылығы мен әлеуетін оларға анық жеткізу, сонда олар мұны өз бойынан көре алатын болады.
Вербалды, логикалық және аналитикалық жұмыс, әдетте, сол жақ мидың жұмысы; егер ол интуитивті, эмоционалды немесе шығармашылық жұмыс болса, ол оң жақ мидың жұмысы болады. Менің ұсынысым: сол жақпен басқарыңыз (manage), оң жақпен көшбасшылық етіңіз (lead).
Ата-аналар балаларының мәселелерін жағымсыз, ауыр тітіркендіргіш емес, қарым-қатынасты нығайту мүмкіндігі ретінде көргенде, бұл ата-ана мен баланың өзара әрекеттесу сипатын мүлдем өзгертеді. Бала мәселемен келгенде, «О, жоқ! Тағы бір мәселе! » деп ойлаудың орнына, олардың парадигмасы: «Міне, балама шынымен көмектесетін және қарым-қатынасымызға инвестиция салатын тамаша мүмкіндік», — болады.
Көбіміз ата-аналық жауапкершіліктің маңыздылығын сөз жүзінде мойындағанымызбен, көбінесе негізгі энергиямызды, құлшынысымызды, уақытымыз бен адалдығымызды мамандығымызға береміз. Біз жұмысымызға мұқият жоспарлаумен, ең жақсы жүйелерді қолданумен, мұқият есеп жүргізумен, мәселелерді талдауға уақыт бөлумен келеміз; бірақ өз балаларымыздың мінез-құлқын дамытуға келгенде, ешқандай нақты талдаусыз немесе жоспарлаусыз, есеп жүргізбей, ешқандай ақылды жүйесіз күн кеше беруіміз мүмкін.
Сіз адамның қолын сатып ала аласыз, бірақ оның жүрегін сатып ала алмайсыз. Оның құлшынысы мен адалдығы жүрегінде. Сіз оның арқасын сатып ала аласыз, бірақ оның миын сатып ала алмайсыз. Оның шығармашылығы, тапқырлығы мен іскерлігі сонда.
Тамырын өзгертпей, жемісін өзгерте алмайсыз.
Егер сіз джунглиде мачетемен жол ашып келе жатқан өндірушілер тобын елестетсеңіз, көшбасшылық пен менеджмент арасындағы маңызды айырмашылықты тез түсіне аласыз. Олар — өндірушілер, мәселелерді шешушілер. Олар бұталарды кесіп, жолды тазалап жатыр.
Менеджерлер олардың артында тұрып, мачетелерін қайрайды, саясат пен процедуралық нұсқаулықтар жазады, бұлшықетті дамыту бағдарламаларын өткізеді, жетілдірілген технологияларды енгізеді және мачете сілтеушілер үшін жұмыс кестелері мен өтемақы бағдарламаларын құрады.
Көшбасшы — ең биік ағашқа шығып, бүкіл жағдайды шолып, «Бұл джунгли емес! » деп айқайлайтын адам. Бірақ қарбалас, тиімді өндірушілер мен менеджерлер көбінесе қалай жауап береді? «Аузыңды жап! Біз алға жылжып жатырмыз».
ҮЙРЕНУ ПРИНЦИПІ
Жылына екі рет Ахмадабадтағы Үнді менеджмент институтының студенттері сегіз-он күнге ауылдық жерлерге қажылыққа барады. Бұл shodhyatra немесе «жаяу жорық» кезінде студент қажылар 3-ші баламаларды — Үндістанның шалғай ауылдарында қажеттіліктен туған ерекше идеяларды, таңсық немесе жаңа туындыларды іздейді. Шодхятрилерді ең кішкентай оң ауытқулар қызықтырады. Егер олар фермер немесе дүкен жұмысшысы ойлап тапқан ерекше тәжірибені немесе құрылғыны тапса, оны жаңа білімді тиімді пайдалануға арналған ұлттық ұйым — Honey Bee Network арқылы бөлісу үшін алып қайтады.
Шодхятрилер шөптерден жасалған дәрілерді, шағын моторларды ерекше қолдану тәсілдерін (мысалы, желдеткішті қуаттандыру үшін қолданылатын ескі Sony Walkman) және тіпті карридің жергілікті рецепттерін де жазып алады. Олар сондай-ақ үш жүзден астам жергілікті өсімдіктердің атаулары мен қолданылуын жатқа айта алатын бала сияқты кішігірім кереметтерді де кездестіреді. Көбінесе олар кедейлердің өмірін өзгерте алатын шын мәнінде инновациялық идеяларды табады. Соның бірі — Мансух Праджапатидің тапқырлықпен жасалған, электр қуатын қажет етпейтін, тікбұрышты қыш құмырадан жасалған «Mitti Cool» тоңазытқышы; қазір олардың мыңдағаны қолданыста. Ол сондай-ақ мотоциклмен жүретін соқаны және тефлон табасы сияқты жақсы жұмыс істейтін, бірақ құны небәрі бір доллар тұратын күймейтін қыш табаны ойлап тапты.
Кокос ағаштарына шығуға арналған құрылғыны ойлап тапқан адам қазір өз құрылғысын халықаралық деңгейде сатып жатыр. Ауылдан шыққан экземаға қарсы шөптен жасалған крем бүкіл әлемге танымал болды. Тағы бір адам өзеннің арғы бетіндегі сүйіктісіне бару үшін амфибиялық велосипед ойлап тапты. «Мен қайықты күте алмадым», — дейді ол. «Мен махаббатымды жолықтыруым керек еді. Шарасыздығым мені инноватор етті. Тіпті махаббатқа да технологияның көмегі қажет».
Қателікке деген проактивті көзқарас — оны дереу мойындау, түзету және одан сабақ алу. Бұл сәтсіздікті сөзбе-сөз табысқа айналдырады.
Надандықты мойындау көбінесе біздің білім алуымыздағы алғашқы қадам болып табылады.
Ғылыми ізденіс саласындағы кез келген маңызды серпіліс, ең алдымен, дәстүрден, ескі ойлау тәсілдерінен, ескі парадигмалардан қол үзу болып табылады.
Ар-ұжданыңызды тәрбиелеңіз және оған бағыныңыз. Ар-ұжданыңызды өзіңізге көбірек шабыт беретін әдебиеттерді оқу арқылы тәрбиелеңіз. Содан кейін оған бағыныңыз. Оған бағынған сайын бірте-бірте көбірек білім аласыз. Барған сайын көбірек нұр келеді.
Жүректі тәрбиелеу — бұл ақыл-ойды тәрбиелеудің маңызды толықтырушысы.
Мен өздігінен білім алудың қандай да бір жүйесіне сенемін. Бұл міндетті түрде ресми сабақтар немесе курстар болуы шарт емес. Бұл бейресми пікірталас тобы немесе жақсы ойластырылған оқу бағдарламасы болуы мүмкін. Бірақ қандай да бір жүйесіз немесе сыртқы тәртіпсіз, көптеген ересектер бір нәрсені жақсы бастағаннан кейін бас тартып, ескі әдеттеріне қайта оралуға бейім келеді.
Егер біз балаларымызды тәрбиелемесек, оны қоғам жасайды. Олар да, біз де соның нәтижесімен өмір сүретін боламыз.
Егер сіз отбасылық өміріңізді таңертең кем дегенде он немесе он бес минут уақытыңызды мәңгілік қағидалармен байланыстыратын бір нәрсені оқуға арнайтындай етіп ұйымдастырсаңыз, бұл сіздің күн бойы — отбасында, жұмыста, өмірдің кез келген саласында жақсырақ таңдау жасайтыныңызға кепілдік береді. Ойларыңыз жоғарырақ болады. Өзара іс-қимылдарыңыз қанағаттанарлық болады. Көзқарасыңыз кеңейеді. Басыңызға түскен жағдай мен оған беретін жауабыңыздың арасындағы кеңістікті арттырасыз. Сіз шынайы маңызды нәрселермен көбірек байланыста боласыз. 6
Білім берудің басты құндылығы қаржылық немесе кәсіби емес, ол тұлғалық, рухани және мінез-құлықты қалыптастыру болып табылады. Сіз жақсырақ күйеу және әке, әйел және ана, сондай-ақ азамат бола аласыз. Сіз аналитикалық және шығармашылық тұрғыдан ойлауды үйренесіз. Сіз анық және сенімді түрде жазуды және қарым-қатынас жасауды үйренесіз. Сіз талғаммен оқуды үйренесіз. Өмір мен проблемалар туралы ойлау тәсілін дамытасыз. Негізгі біліміңіз тереңдеп, кеңейеді, көкжиегіңіз кеңейеді. Жанашырлық таныту және бағалай білу қабілетіңіз артады. Кез келген жағынан сіз толыққанды, үйлесімді, қабілетті және дана адам бола аласыз. 4
Білу және істемеу — бұл шын мәнінде білмеу. 7
Шынайы білім — бұл болмыс күйі. 4
Америка Құрама Штаттарының президенті менен еліміздегі білім беруді жақсарту үшін не қажет екенін сұрағанда, мен былай деп жауап бердім: «Мектептер мен ата-аналардың баланы толыққанды тәрбиелеудегі серіктестігі, бұл жиырма бірінші ғасырда шынайы табысқа жету үшін қажетті мінез-құлық күшін де, құзыреттілікті де дамытуды қамтиды». 15
МАХАББАТ ҚАҒИДАСЫ
Бірде бір адам мені тоқтатып алып, сырын ашты: «Әйелім екеуміздің бір-бірімізге деген бұрынғы сезіміміз жоқ. Мен оны енді жақсы көрмейтін сияқтымын, ол да мені жақсы көрмейді. Не істей аламын? »
«Сезім бұрынғыдай емес пе? » — деп сұрадым мен.
«Солай,» — деп растады ол. «Бізде бізді қатты алаңдататын үш бала бар. Не істеуге кеңес бересіз? »
«Оны жақсы көріңіз,» — деп жауап бердім.
«Мен сізге айттым ғой, сезім енді жоқ деп. »
«Оны жақсы көріңіз. »
«Сіз түсінбейсіз. Махаббат сезімі жоқ. »
«Онда оны жақсы көріңіз. Егер сезім жоқ болса, бұл оны жақсы көруге тамаша себеп. »
«Бірақ сүймесең, қалай жақсы көруге болады? »
«Досым, махаббат (love) — бұл етістік. Махаббат — сезім — бұл махаббаттың, яғни етістіктің жемісі. Сондықтан оны жақсы көріңіз. Оған қызмет етіңіз. Өзіңізді құрбан етіңіз. Оны тыңдаңыз. Жанашырлық танытыңыз. Оны бағалаңыз. Оны мақұлдаңыз. Сіз осыны істеуге дайынсыз ба? »7
Бір адамға қалай қарасаңыз, көпшілікке де солай қарайтыныңызды көрсетеді, өйткені әрбір адам, сайып келгенде, біреу ғана. 7
Менің бір досым бар, оның ұлы бейсболға қатты қызығатын. Досым бейсболға мүлдем қызықпайтын. Бірақ бір жазда ол ұлын барлық жоғары лига командаларының бір ойынын көруге алып барды. Саяхат алты аптадан астам уақытқа созылды және көп ақшаны талап етті, бірақ бұл олардың қарым-қатынасындағы күшті байланыс тәжірибесіне айналды. Қайтып келгенде досымнан: «Сізге бейсбол соншалықты ұнай ма? » — деп сұрады. «Жоқ,» — деп жауап берді ол, «бірақ маған ұлым соншалықты ұнайды». 7
Егер мен әдептілік, мейірімділік, адалдық және сізге берген міндеттемелерімді орындау арқылы Эмоциялық банк шотына салымдар жасасам, мен резерв жинаймын. Сіздің маған деген сеніміңіз артады және қажет болған жағдайда мен сол сенімге бірнеше рет жүгіне аламын. Мен тіпті қателесуім мүмкін, бірақ сол сенім деңгейі, эмоциялық резерв мұның орнын толтырады. Менің қарым-қатынасым анық болмауы мүмкін, бірақ сіз бәрібір менің мағынамды түсінесіз. Сіз мені «әр сөзім үшін кінәламайсыз». Сенім шоты жоғары болғанда, қарым-қатынас оңай, лездік және тиімді болады. 7
Егер ата-аналар махаббат заңдарына бағынса, олар өмір заңдарына бағынуға ынталандырады.
Егер сіз жағымдырақ, ынтымақтастыққа дайын жасөспірімді көргіңіз келсе, түсіністік танытатын, жанашыр, тұрақты және сүйіспеншілікке толы ата-ана болыңыз. 7
Қарым-қатынаста ұсақ-түйектер — үлкен нәрселер. 7
Амбициясы жоғары адам өз істеріне қатты алаңдайды. Ол тіпті өз балаларын меншігі ретінде қарастырады және көбінесе басқалардың көз алдында көбірек танымалдылық пен құрметке ие болу үшін олардан белгілі бір мінез-құлықты күшпен талап етеді. Мұндай иемденушілік махаббат жойқын болып табылады. 4
Махаббат заңдары, негізінен, адамдарды сол қалпында қабылдауға, оларды түсіністікпен тыңдауға, сезімдерін құрметтеуге және шыдамдылықпен әрі қамқорлықпен қарым-қатынас орнатуға келіп тіреледі. 4
Томас Вулф қателесті: Үйге қайта оралуға болады — егер үйіңіз бағалы қарым-қатынас, қымбат жолдастық болса. 7
ӘЛЕУЕТ ҚАҒИДАСЫ
1988 жылдың жазында Йеллоустон ұлттық паркінде өрт шықты. Басында ешкім уайымдаған жоқ; Йеллоустондағы орман өрттері жиі болып тұрады және әдетте өздігінен сөнеді. Бірақ бұл жолғы өрт басқаша болды. Құрғақшылық, жел және ескі ағаштар мен бұталар түріндегі артық отын бірігіп, нағыз «отты дауылды» тудырды. Жаздың соңына қарай миллион акрдан астам жер өртеніп кетті және Йеллоустон — ұлттық парктің сол бір гауһар тасы — мәңгілікке жойылғандай көрінді.
Бірақ олай болмады. Бір жыл ішінде қара күйе басқан жерді жас жасыл қарағайлар басты, ал бүгін — небәрі бірнеше онжылдықтан кейін — жаңа ормандар пайда болды. Йеллоустонның әйгілі бұралқы қарағайлары тек өрттің қызуымен ғана өздерін қайта себуге қабілетті екені белгілі болды. Табиғи тәртіптің бір бөлігі ретінде өрт паркті зақымдаған жоқ; ол паркті жаңартты.
Жиі өзгеріп тұратын жиырма бірінші ғасырдың экономикасы барлығын таңғалдыруда. Мазасыз уақыттар мәңгілікке келген сияқты. Білім экономикасына жасалған сейсмикалық ауысу көптеген адамдарды абдыратып тастағаны соншалық, оларға аяққа нық тұру қиынға соғуда. Кейбіреулер тек апатты көреді, Йеллоустон өрті сияқты — болашақ күлге айналып бара жатқандай. Олар тек миллиондаған жұмыс орындарының жойылғанын, тұтас салалардың қирағанын, экономикалық ландшафттың бос және жұтаң екенін көреді.
Басқалары үшін бұл ландшафт ешқашан мұндай жасыл болған емес. Жаңа ғасырдың құбылмалы, өртеніп кеткен экономикасы бірнеше жыл бұрын тіпті болмаған салаларда ешкім армандамаған мүмкіндіктер береді. Кейбіреулерге апат болып көрінген нәрсе басқалар үшін жаңарудың дәнін сақтайды. Әлемнің проблемалары жойылды ма? Әлем әлі де өз жұмысын істеу үшін жігерлі, парасатты адамдарды іздей ме? Әрине, іздейді. 2
Мен өз реніштерімнен, лауазымымнан, идеологиямнан, командамнан, компаниямнан немесе партиямнан әлдеқайда жоғарымын. Мен өткеннің құрбаны емеспін. Мен тұтас тұлғамын, өз тағдырымды қалыптастыруға қабілетті бірегей адаммын. 5
Мен бір адамның кез келген жағдайда, кез келген ұйымда өзгеріс катализаторы, «трансформатор» бола алатынына жеке өзім сенімдімін. Мұндай адам бүкіл қамырды ашытатын ашытқы іспетті. Трансформациялық көшбасшы болу үшін көрегендік, бастамашылдық, шыдамдылық, құрмет, табандылық, батылдық пен сенім қажет. 3
Мен үлкен аудиториялардан жиі былай деп сұраймын: «Сіздің ұйымыңыздағы жұмыс күшінің басым көпшілігі қазіргі жұмыстары талап ететін немесе тіпті мүмкіндік беретіннен әлдеқайда көп талантқа, интеллектке, қабілетке және шығармашылыққа ие екеніне кім келіседі? » Адамдардың басым көпшілігі қолдарын көтереді. 8
Жұмыс күшінің құмарлығын, талантын және интеллектін толық пайдаланбаудың жеке және ұйымдық шығынын елестетіп көріңізші. Бұл барлық салықтардың, пайыздық төлемдердің және еңбек шығындарының жиынтығынан әлдеқайда көп! 8
Біздің ең маңызды қаржылық активіміз — бұл біздің табыс табу қабілетіміз. 7
Сегізінші әдет (The 8th Habit) — өз дауысыңды табу және басқаларды өз дауыстарын табуға шабыттандыру. 8
Өмірде әркім екі жолдың бірін таңдайды — қарттар да, жастар да, байлар да, кедейлер де, ерлер де, әйелдер де. Бірі — ортаңқолдылыққа (mediocrity) апаратын кең, көп жүретін жол, екіншісі — ұлылық пен мән-мағынаға апаратын жол. 8
Сіздің дауысыңыз талант, құмарлық, қажеттілік және ар-ұжданның тоғысқан жерінде жатыр. Сіз өзіңіздің талантыңызды пайдаланатын және құмарлығыңызды оятатын, әлемдегі үлкен қажеттіліктен туындаған және оны орындауға ар-ұжданыңыз үндейтін жұмыспен айналысқанда — сіздің дауысыңыз, сіздің шақыруыңыз, жаныңыздың коды сонда болады. 8
Біздің өзіндік санамыз (self-aware) бар. Бұл сана біздің ойша өзімізден тыс тұрып, наным-сенімдеріміз бен іс-әрекеттерімізді бағалай алатынымызды білдіреді. Біз не ойлайтынымыз туралы ойлана аламыз. 5
ӨЗІН-ӨЗІ ТӘРТІПКЕ САЛУ ҚАҒИДАСЫ
Бір күні жаттығу залында мен жаттығу физиологиясы бойынша PhD дәрежесі бар досыммен бірге жаттығып жүрдім. Ол күш жинауға назар аударды. Ол маған бірнеше рет жатып зілтемір көтеруді орындағанда «сақтандыруды» (spot) өтінді және белгілі бір сәтте салмақты алуымды сұрайтынын айтты. «Бірақ мен айтпайынша салмақты алма,» — деді ол нық сеніммен.
Сонымен мен бақылап, күтіп, салмақты алуға дайындалдым. Зілтемір жоғары және төмен, жоғары және төмен қозғалды. Мен оның қиындай бастағанын көрдім. Бірақ ол жалғастыра берді. Ол оны жоғары итере бастағанда, мен: «Мұны көтеру мүмкін емес,» — деп ойладым. Бірақ ол көтерді. Содан кейін ол баяу төмен түсіріп, қайтадан жоғары қарай бастады. Жоғары және төмен, жоғары және төмен.
Мен оның күш салып, қаны тасып тұрған жүзіне қарап: «Бұл қазір құлап, оның кеудесін басып қалады. Мүмкін мен салмақты алуым керек шығармын. Мүмкін ол бақылауды жоғалтқан шығар және не істеп жатқанын өзі де білмейтін болар,» — деп ойладым. Бірақ ол оны аман-есен төмен түсірді. Содан кейін қайтадан жоғары бастады. Мен бұған сене алмадым.
Ол ақырында маған салмақты алуды айтқанда, мен: «Неге сонша ұзақ күттің? » — дедім.
«Стивен, жаттығудың барлық пайдасы ең соңында болады,» — деп жауап берді ол. «Мен күш жинауға тырысып жатырмын. Ал бұл бұлшықет талшықтары үзіліп, жүйке талшықтары ауырсынуды сезінгенше болмайды. Содан кейін табиғат мұның орнын артығымен толтырады және қырық сегіз сағат ішінде талшықтар күшейе түседі. »
Дәл осы қағида сабырлылық сияқты эмоциялық бұлшықеттерге де қатысты. Сіз өзіңіздің сабырлылығыңызды өткен шектен асыра жаттықтырғанда, эмоциялық талшықтар үзіледі, табиғат орнын артығымен толтырады және келесі жолы талшық күштірек болады. 7
Тәртіп (Discipline) сөзі шәкірт (disciple) дегеннен шыққан — философияның шәкірті, қағидалар жиынтығының шәкірті, құндылықтар жиынтығының шәкірті, басты мақсаттың, жоғары мақсаттың немесе сол мақсатты білдіретін адамның шәкірті. 7
Мен күн сайын таңертең мен «жеке жеңіс» (private victory) деп атайтын нәрсеге қол жеткізуге тырысамын. Мен кем дегенде отыз минут бойы Киелі жазбаларды зерттей отырып, стационарлық велосипедте жаттығамын. Содан кейін он бес минут бойы бассейнде қарқынды жүземін, содан кейін бассейннің таяз жерінде он бес минут йогамен айналысамын. Одан кейін тыңдай білетін рухпен дұға етемін, негізінен өз ар-ұжданымды тыңдай отырып, бүкіл күнімді, соның ішінде маңызды кәсіби іс-шараларды және жақындарыммен, әріптестеріммен және клиенттеріммен негізгі қарым-қатынастарды көз алдыма елестетемін. Мен өзімді дұрыс қағидалармен өмір сүріп, лайықты мақсаттарға қол жеткізіп жатқанымды көремін. 16
Өзіңіз істеу керек деп білетін нәрсеге қатысты ар-ұжданыңызды тыңдаңыз, содан кейін оны кішкентайдан бастаңыз — уәде беріңіз және оны орындаңыз. Содан кейін алға жылжып, сәл үлкенірек уәде беріңіз және оны орындаңыз. Сайып келгенде, сіздің абырой сезіміңіз көңіл-күйіңізден жоғары болатынын түсінесіз және бұл сізге жақсартулар қажет немесе қызмет еткіңіз келетін басқа салаларға көшуге мүмкіндік беретін сенімділік пен жігер береді. 16
Көптеген адамдар тәртіпті еркіндіктің болмауымен теңестіреді. Шын мәнінде, керісінше; тек тәртіпті адамдар ғана шынайы еркін. Тәртіпсіздер — көңіл-күйдің, тәбеттің және құмарлықтың құлдары. 8
Көптеген адамдар өздерінің басты кемшілігі тәртіптің жоқтығы деп айтады. Тереңірек ойлансақ, меніңше, мәселе онда емес. Негізгі мәселе — олардың басымдықтары олардың жүректері мен саналарына терең ұяламаған. 7
Апталық негізде ұйымдастыру күнделікті жоспарлауға қарағанда әлдеқайда үлкен тепе-теңдік пен контекст береді. Көптеген адамдар апта бойынша ойлайды. Аптаның біртұтас, толық уақыт бірлігі ретінде мәдени тұрғыдан танылуы бар сияқты. Бизнес, білім беру және қоғамның басқа да көптеген салалары апта шеңберінде жұмыс істейді, белгілі бір күндерді шоғырландырылған инвестицияға, ал басқаларын демалуға немесе шабыт алуға арнайды. 7
Жеке Жеңіс (Private Victory) Қоғамдық Жеңістің (Public Victory) алдында болады. Өзін-өзі меңгеру және өзін-өзі тәртіпке салу — басқалармен жақсы қарым-қатынастың негізі. 7
Сол уақытты созғыштық, тәртіпсіздік үрдістерін, әлсіздікке бейімділікті жеңіңіз. Мұны оңашада жасаңыз — мен сізге айтамын, бұл оңай болмайды, бұл ең қиын нәрсе — бірақ оны жасауға уақыт бөліңіз және сіздің өміріңізге біртіндеп келетін тыныштық пен күшті бақылаңыз. 4
Осыдан бірнеше жыл бұрын бәріміз айға саяхаттарға таң қалған едік. Сол оқиғалы күндерді сипаттау үшін «фантастикалық» және «сенгісіз» сияқты теңеулер жеткіліксіз.
Сол аспан сапарларында ең көп күш пен қуат қайда жұмсалды? Айға дейінгі ширек миллион мильді жүріп өтуде ме? Жерге оралуда ма? Айды айналып ұшуда ма? Айдан ұшып шығуда ма?
Жоқ, бұлар емес — тіпті бұлардың бәрін қосқанда да емес. Керісінше, бұл Жерден ұшып шығу кезінде болды. Ұшып шығудың алғашқы бірнеше минутында, алғашқы бірнеше мильде жарты миллион мильге жұмсалғаннан да көп энергия жұмсалды. Әдеттер де осындай орасан зор тартылыс күшіне ие.
Уақыт созғыштық, шыдамсыздық, сыншылдық немесе шектен шығу немесе өзімшілдік сияқты терең орныққан әдеттерді бұзу біраз ерік-жігер мен өміріміздегі бірнеше шағын өзгерістерден де көп нәрсені талап етеді. 4
СИНЕРГИЯ ҚАҒИДАСЫ
Мен Батыс пен Ислам қоғамдастығы арасында жақсырақ қарым-қатынас орнатуға тырысатын дүниежүзілік көшбасшылық топқа жатамын. Оның құрамына АҚШ-тың бұрынғы мемлекеттік хатшысы, көрнекті имамдар мен раввиндер, жаһандық бизнес көшбасшылары және қақтығыстарды шешу жөніндегі сарапшылар кіреді. Алғашқы кездесуімізде әркімнің өз жоспары (agenda) бар екені белгілі болды. Бәрі ресми және салқын болды, кернеуді сезуге болатын еді. Бұл жексенбі күні болды.
Мен топтан әрі қарай жүрмес бұрын оларға бір қағиданы үйретуге рұқсат сұрадым және олар келісті. Сонымен мен оларға [синергия қағидасын] үйреттім.
Сейсенбі күні кешке қарай бүкіл атмосфера өзгерді. Жеке жоспарлар кейінге ысырылды. Біз бұрын-соңды күтпеген қызықты шешімге келдік. Бөлмедегі адамдар бір-біріне деген құрмет пен сүйіспеншілікке толды — мұны көруге де, сезуге де болатын еді. Бұрынғы мемлекеттік хатшы маған: «Мен бұрын-соңды мұндай күшті нәрсені көрмегенмін. Сіздің мұнда жасағаныңыз халықаралық дипломатияны түбегейлі өзгертуі мүмкін,» — деп сыбырлады. 5
Әрине, бізге заң керек, әйтпесе қоғам нашарлайды. Ол аман қалуды қамтамасыз етеді, бірақ синергия жасамайды. Ең жақсы жағдайда ол ымыраға (compromise) әкеледі. 7
Қақтығыс — бұл өмірдің белгісі. Қақтығыстар әдетте адамдар өз жұмысы туралы шынымен ойланғанда туындайды. Мен «қақтығыс сыйы» туралы айтқанда, адамдар маған оғаш қарайды, бірақ менің айтқым келгені — ойлы адамдар әрқашан бір-бірінен ерекшеленеді — және егер олар өз айырмашылықтарын құштарлықпен білдіруге тырысса, бұл қуана қабылдануы тиіс ұсыныс. 5
Әрбір бала — бұл 3-ші Балама (3rd Alternative), бұрын-соңды болмаған және ешқашан қайталанбайтын қабілеттерге ие ерекше адам. Ол қабілеттерді ата-ананың қабілеттерін қосу арқылы болжау мүмкін емес. Ол баланың бойындағы қабілеттердің үйлесімі ғаламда бірегей және баланың шығармашылық әлеуеті өте зор. 5
Бизнесте «ұтыс-ұтыс» (win-win) жағдайын қалай жасауға болады? Бір тарап көбірек пайда көрсе не болады? Бір тарап екіншісінен көбірек пайда көрсе, бұл «ұтыс-ұтылыс» (win-lose) жағдайы. Жеңімпаз үшін бұл біраз уақыт табыс болып көрінуі мүмкін, бірақ ұзақ мерзімді перспективада ол реніш пен сенімсіздік тудырады. Сіз жай ғана: «Осы жағдайда екеуміз де қалай ұта аламыз? » деп сұрау арқылы «ұтыс-ұтысқа» қол жеткізесіз. Сіздің іздейтініңіз — жалғыз өзіңіз жасай алатын кез келген нәрседен жоғары тұратын 3-ші Балама. 17
Егер екі адамның пікірі бірдей болса, олардың бірі артық. 7
Өзіне сенімсіз адамдар бүкіл шындық олардың парадигмаларына сәйкес келуі керек деп ойлайды. Оларда басқаларды клондауға, оларды өз ойлау жүйесіне бейімдеуге деген үлкен қажеттілік бар. Олар қарым-қатынастың күші басқа көзқарастың болуында екенін түсінбейді. Бірдейлік — бірлік емес; біркелкілік — ынтымақ емес. 7
Адамдарды мәселеге тартыңыз, оларды соған батырыңыз, сонда олар мұны сезініп, бұл олардың проблемасы екенін түсінеді және олар шешімнің маңызды бөлігіне айналады. 7
Екі адамның келіспеуі және екеуінің де дұрыс болуы қисынды ма? Бұл логикалық емес: бұл психологиялық. Және бұл өте шынайы. 7
Әртүрлі көзқарастарды шынымен тыңдап, бұрын ешкім ойламаған шешім үшін оларды қалай біріктіруге болатынын көре бастағанда, бұл өте қызықты. Әрине, кедергілер — өзін-өзі қорғау, өзімшілдік және «мұны біз ойлап тапқан жоқпыз» синдромы. 17
Көптеген адамдар өздерінің отбасылық өмірінде немесе басқа қарым-қатынастарда тіпті орташа деңгейдегі синергияны бастан өткермеген. Олар қорғаныс қарым-қатынасына немесе өмірге немесе басқа адамдарға сенуге болмайды деген түсінікке үйретілген. 7
Көптеген кәсіпкерлер тәуелсіздікке бейім келеді. Олар бәрін өз бетінше жасағанды ұнатады. Бірақ егер сіз жыл сайын «Жыл кәсіпкері» кездесулеріне барсаңыз, үнемі жеңіске жететіндер команда болып жеңетінін көресіз. 14
Көптеген жиналыстар — уақытты босқа өткізу, өйткені олар нашар дайындалған және жақсырақ шешімдер қабылдау үшін шынайы синергияға мүмкіндік өте аз. 16
Көптеген келіссөз жүргізушілер өз дегеніне жетуге тырысады. Саудаласу кезеңдері арқылы олар әдетте ымыраға келеді, онда екі тарап та келісімге келу үшін бір нәрседен бас тартады. Керісінше, 3-ші Балама ешқандай жеңілдіктерді талап етпейді, өйткені бұл бәрі үшін шынымен тиімді мәміле. Сіз оған саудаласу арқылы емес, «Екеуміздің де ойымыздағыдан да жақсырақ 3-ші Баламаға баруға дайынсыз ба? » деп сұрау арқылы жетесіз. 17
Қоғамдық Жеңіс басқа адамдарды жеңу дегенді білдірмейді. Бұл барлық қатысушыларға өзара тиімді нәтижелер әкелетін тиімді өзара іс-қимылдағы табысты білдіреді. Қоғамдық Жеңіс — бірге жұмыс істеу, бірге қарым-қатынас жасау, тіпті сол адамдар дербес жұмыс істеу арқылы жүзеге асыра алмайтын нәрселерді бірге жасау дегенді білдіреді. 7
Шынайы инновация синергияға байланысты, ал синергия әртүрлілікті талап етеді. Заттарды дәл бірдей көретін екі адам синергия жасай алмайды. Олардың жағдайында бір плюс бір екіге тең. Бірақ заттарды әртүрлі көретін екі адам синергия жасай алады және олар үшін бір плюс бір үшке немесе онға немесе мыңға тең болуы мүмкін. 5
Синергия табиғаттың барлық жерінде кездеседі. Егер сіз екі өсімдікті бір-біріне жақын отырғызсаңыз, олардың тамырлары араласып, топырақтың сапасын жақсартады, нәтижесінде екі өсімдік те бөлек отырғызылғаннан қарағанда жақсырақ өседі. Егер екі ағаш бөлігін біріктірсеңіз, олар әрқайсысының бөлек көтеретін салмағының қосындысынан әлдеқайда көп жүкті көтере алады. Тұтас дүние оның бөліктерінің қосындысынан үлкенірек. Бір плюс бір тең үш немесе одан көп. 7
Синергия мен ымыра (компромисс) бір нәрсе емес. Ымыраға келгенде, бір плюс бір ең жақсы жағдайда бір жарымға тең болады. 5
Синергия процесіндегі алғашқы қадам — мына сұрақты қою: «Сен екеуміздің де ойымыздағыдан жақсырақ шешімге келуге дайынсың ба?»5
Қақтығысқа транзакциялық көзқарас тек «мен» туралы: «Өзіме келетін зиянды барынша азайта отырып, қалағаныма қалай қол жеткіземін? » Қақтығысқа трансформациялық көзқарас тек «біз» туралы: «Біз бірлесіп қалай керемет нәрсе жасай аламыз? »5
Айырмашылықтарды бағалау — бұл синергияның мәні, яғни адамдар арасындағы менталды, эмоционалды және психологиялық айырмашылықтар. Ал бұл айырмашылықтарды бағалаудың кілті — барлық адамдар әлемді сол күйінде емес, өздері қандай болса, солай көретінін түсінуде. 7
Адамдар ымыраға келе алмаса, бұл жақсы нәрсе болуы мүмкін — өйткені 3-ші баламаға жол ашылуы ықтимал. Ымыраға келгенде бәріміз бір нәрсені жоғалтамыз; ал 3-ші балама арқылы бәріміз жеңіске жетеміз. 18
СЕНІМ ПРИНЦИПІ
Мен тамаша клэм-чаудер (ұлу сорпасы) дайындайтын бір мейрамхананы білетінмін, ол жер күнде түскі уақытта тұтынушыларға толы болатын. Кейін бизнес сатылып кетті де, жаңа иесі «алтын жұмыртқаларға» назар аударды — ол сорпаны сумен сұйылтуды ұйғарды.
Шамамен бір ай бойы шығындар азайып, табыс тұрақты болғандықтан, пайда күрт өсті. Бірақ бірте-бірте тұтынушылар жоғала бастады. Сенім жоғалды, ал бизнес мүлдем құрдымға кетті. Жаңа иесі оны қайтаруға барынша тырысты, бірақ ол тұтынушыларды ескермей, олардың сенімін аяққа таптап, тұтынушылардың адалдығы атты активті жоғалтып алған еді. Алтын жұмыртқа туатын қаз енді жоқ болатын. 7
Егер сенімге ие болғың келсе, сенімді бол. 7
Қасыңдағылардың сенімін сақтау үшін, қасыңда жоқтарға адал бол. 7
Адамдар тұлғасы дұрыс принциптерге негізделген жандарға іштей сенеді. 3
Мінез-құлқын білетіндіктен, біз шексіз сенетін адамдар бар. Олар шешен болсын-болмасын, адамдармен қарым-қатынас жасау техникасын меңгерсін-меңгермесін, біз оларға сенеміз және олармен табысты жұмыс істейміз. 7
Сенім — өмірдің желімі. Бұл тиімді қарым-қатынастың ең маңызды құрамдас бөлігі. Бұл барлық қарым-қатынастарды біріктіріп ұстап тұратын іргелі принцип. 1
Сенім — адам мотивациясының ең жоғарғы түрі. 7
Қаржылық банк шотының не екенін бәріміз білеміз. Біз оған ақша салып, резерв жинаймыз, қажет болғанда одан ақша аламыз. Эмоционалдық банк шоты — бұл қарым-қатынаста жиналған сенім мөлшерін сипаттайтын метафора. Бұл сіздің басқа адаммен өзіңізді қаншалықты қауіпсіз сезінетініңіздің көрсеткіші. Егер мен сізге ілтипатпен, мейірімділікпен, адалдықпен қарап және берген уәделерімді орындау арқылы Эмоционалдық банк шотына «жарна» салсам, мен резерв жинаймын. 7
Сенім жоғары болғанда, қарым-қатынас оңай, еш күш жұмсамай-ақ, лезде жүзеге асады. Егер сіз қателессеңіз, оның онша маңызы болмайды. Адамдар сізді таниды. 8
ШЫНДЫҚ ПРИНЦИПІ
Бірде жексенбі күні таңертең Нью-Йорк метросында бастан кешкен шағын парадигмалық ауысу есімде. Адамдар тыныш отырды — кейбірі газет оқып, кейбірі ойға шомып, кейбірі көзін жұмып демалып жатты. Бұл өте тыныш, бейбіт көрініс еді.
Кенет вагонға бір ер адам балаларымен кірді. Балалардың шуы мен еркелігі сонша, бүкіл атмосфера бірден өзгерді.
Әлгі адам қасыма отырды да, жағдайға мүлдем мән берместен көзін жұмды. Балалар айғайлап, бір-біріне заттар лақтырып, тіпті адамдардың газеттерін жұлып алып жатты. Бұл өте мазасыз жағдай еді. Соған қарамастан, қасымда отырған адам ештеңе істемеді.
Ашуланбау мүмкін емес еді. Оның өз балаларына олай еркін кетуіне жол беріп, ешқандай жауапкершілік алмағанына сену қиын болды. Метродағы басқалардың да ашуланғаны көрініп тұрды. Соңында, мен ерекше шыдамдылық пен ұстамдылық танытып, оған бұрылып: «Мырза, сіздің балаларыңыз көптеген адамдардың мазасын алып жатыр. Оларды сәл бассаңыз қалай болады? » дедім.
Ер адам жағдайды енді ғана сезінгендей көзін ашып, ақырын ғана: «О, сіздікі дұрыс. Мен бір нәрсе істеуім керек екен. Біз жаңа ғана ауруханадан келе жатырмыз, шамамен бір сағат бұрын олардың анасы қайтыс болды. Не ойларымды білмеймін, олар да мұндай жағдайды қалай еңсеретіндерін білмей жатқан шығар», — деді.
Сол сәтте менің қандай күйде болғанымды елестете аласыз ба? Менің парадигмам өзгерді. Кенет мен бәрін басқаша көрдім, басқаша сезіндім, басқаша әрекет еттім. Ашуым сап басылды. Маған өз көзқарасымды немесе мінез-құлқымды бақылаудың қажеті болмады; жүрегім әлгі адамның қайғысына толды. Жанашырлық пен аяушылық сезімі еріксіз туындады. «Әйеліңіз қайтыс болды ма? О, қатты қайғырып көңіл айтамын. Маған бұл туралы айта аласыз ба? Қалай көмектесе аламын? » Бәрі бір сәтте өзгерді. 7
Өміріңізді принциптерге негіздеңіз. Принциптер ештеңеге реакция бермейді. Олар бізден ажырап кетпейді немесе ең жақын досымызбен қашып кетпейді. Олар бізге қарсы шықпайды. Олар біздің жолымызды қысқа жолдармен немесе тез шешімдермен тегістей алмайды. Олардың дұрыстығы басқалардың мінез-құлқына, қоршаған ортаға немесе қазіргі сәнге байланысты емес. Принциптер өлмейді. Олар бүгін бар, ертең жоқ болатын нәрсе емес. 7
Дұрыс принциптер компас сияқты: олар әрқашан жол көрсетіп тұрады. Егер біз оларды оқи алсақ, біз қарама-қайшы дауыстар мен құндылықтар арасында адаспаймыз, шатаспаймыз және алданбаймыз. 19
Мен адам табиғатының заңнамамен де, біліммен де қол жеткізуге болмайтын, тек Құдайдың құдіретін қажет ететін тұстары бар екеніне сенемін. 7
Егер мен әлемді сол күйінде көремін деп ойласам, неге мен басқа көзқарастарды бағалауым керек? Неге мен «жолдан тайған» адаммен әуре болуым керек? Менің парадигмам бойынша — мен объективтімін; мен әлемді сол күйінде көремін. Қалғандары ұсақ-түйекке батып жүр, ал мен үлкен суретті көремін. Сондықтан да олар мені «супервайзер» (бақылаушы) деп атайды — өйткені менде «супер көру» (super vision) қабілеті бар. 7
Менеджменттегі сәнді сөздер мақта қант сияқты: бір сәтке дәмі тәтті болады да, кейін ғайып болады. 8
Біздің қабылдауымыз мүлдем басқаша болуы мүмкін. Соған қарамастан біз өз менталды парадигмаларымызды «фактілер» деп санап, сол «фактілерді» көре алмайтын кез келген адамның мінезіне немесе ақыл-ой қабілетіне күмән келтіріп, жылдар бойы өмір сүреміз. 7
Біздің мәселелеріміз бен қайғымыз әмбебап әрі артып келеді, ал мәселелердің шешімі әрқашан тарих бойындағы кез келген тұрақты, өркендеген қоғамға ортақ әмбебап, мәңгілік, айқын принциптерге негізделген және солай болып қала береді. 7
Принциптер әрбір негізгі тұрақты діннің, сондай-ақ тұрақты әлеуметтік философиялар мен этикалық жүйелердің бөлігі болып табылады. Олар айқын және кез келген адам оларды оңай тексере алады. 7
Мінез-құлық этикасы адам тиімділігін басқаратын принциптер бар деген іргелі идеяға негізделген — адам өлшеміндегі табиғи заңдар физикалық өлшемдегі тартылыс заңдары сияқты шынайы, өзгермейтін және даусыз «бар» нәрсе. 7
Мәселеге деген көзқарасымыздың өзі — мәселе. 7
Шын мәнінде, мәдениеттен жоғары тұратын — мәңгілік, заманауи және айқын көрінетін құндылықтар жиынтығы, әділдік, адалдық, құрмет және үлес қосу сезімі бар. 8
Адамдармен қарым-қатынас жасаудың көптеген формулалары — күн шуақты философиялар сияқты, олар қарапайым және қисынды болып көрінеді және қоршаған орта «өмір дауылдарынан» ада болғанда ғана жұмыс істейді. Бірақ олар адам мінезінің терең құрылымындағы тамырлармен жұмыс істемейінше, тек уақытша тыныштандырады және жансыздандырады. 4
Біз жалған дилеммаға тап болғанымызды жиі байқамай жатамыз — бұл өкінішті, өйткені іс жүзінде дилеммалардың көбі жалған. 5
Біз әлемді көретін линзаға да, көріп тұрған әлемімізге де қарауымыз керек, өйткені линза әлемді қалай түсіндіретінімізді қалыптастырады. 7
Біз әлемді сол күйінде емес, өзіміз қандай болсақ немесе оны қалай көруге бейімделсек, солай көреміз. 7
Көргенімізді сипаттау үшін аузымызды ашқанда, біз іс жүзінде өзімізді, қабылдауымызды, парадигмаларымызды сипаттаймыз. 7
Тәжірибелер нақты жағдайға тән болса, принциптер — әмбебап қолданылатын терең, іргелі ақиқаттар. 7
КӨРЕМГЕШТІК (ВИЗИЯ) ПРИНЦИПІ
Көз алдыңызға елестетіңіз: сіз жерлеу рәсіміне келе жатырсыз, көлікті тұраққа қойып, одан шықтыңыз. Ғимаратқа кіргенде гүлдерді, орган музыкасының ақырын үнін байқайсыз. Жол бойында достарыңыз бен туыстарыңыздың жүздерін көресіз. Сіз сондағы адамдардың жүрегінен шыққан жоғалтудың ортақ қайғысын және сізді танығанына деген қуанышты сезінесіз.
Алға қарай жүріп, табыттың ішіне қараған кезде, кенет өзіңізбен бетпе-бет келесіз. Бұл — бүгіннен бастап үш жыл өткендегі сізді жерлеу рәсімі. Осы адамдардың бәрі сізге құрмет көрсетуге, өміріңізге деген сүйіспеншілік пен ризашылық сезімдерін білдіруге келді.
Орныңызға отырып, рәсімнің басталуын күтіп тұрғанда, қолыңыздағы бағдарламаға қарайсыз. Онда төрт спикер сөйлеуі керек. Біріншісі — сіздің отбасыңыздан: балаларыңыз, аға-әпкелеріңіз, жиендеріңіз, немерелеріңіз, ата-әжелеріңіз, олар елдің түкпір-түкпірінен келген. Екінші спикер — достарыңыздың бірі, ол сіздің адам ретінде қандай болғаныңызды айтып береді. Үшінші спикер — жұмысыңыздан немесе кәсіби ортаңыздан. Ал төртіншісі — сіз қызмет еткен шіркеуден немесе қоғамдық ұйымнан.
Енді терең ойланыңыз: осы спикерлердің әрқайсысы сіз және сіздің өміріңіз туралы не айтқанын қалайсыз? Олардың сөздерінде сіздің қандай күйеу, әйел, әке немесе ана болғаныңыз көрініс тапқанын қалайсыз? Қандай ұл немесе қыз, немесе немере іні? Қандай дос? Қандай әріптес?
Олар сіздің бойыңыздан қандай мінезді көргенін қалайсыз? Олар сіздің қандай үлестеріңізді, қандай жетістіктеріңізді естерінде сақтағанын қалайсыз? Айналаңыздағы адамдарға мұқият қараңыз. Олардың өміріне қандай өзгеріс енгізгеніңізді қалар едіңіз? 7
Дұрыс принциптерге негізделген жеке миссия мәлімдемесі жеке конституцияға айналады, бұл — өмірді бағыттайтын маңызды шешімдер қабылдаудың негізі, өмірімізге әсер ететін жағдайлар мен эмоциялар кезінде күнделікті шешімдер қабылдаудың негізі. Ол өзгерістер кезінде адамдарды мәңгілік күшпен қуаттайды. 7
Соңғы нәтижені ойлап барып іске кіріс. 7
Адам өлшемінде «болу» дегеніміз — «көру». 7
Өзіміз үшін не нәрсенің маңызды екенін шынымен білгенде өміріміз қаншалықты өзгереді; және сол бейнені есте сақтай отырып, біз күн сайын шынымен маңызды істерді істеу үшін өзімізді басқарамыз. 7
Егер баспалдақ дұрыс қабырғаға сүйелмеген болса, біз жасаған әрбір қадам бізді қате жерге тезірек апарады. 7
Үй салғанда, жерді бір күрек қазбас бұрын біз үйдің бүкіл жоспарын ең ұсақ-түйегіне дейін ойымызда құрастырамыз және бұл сызбаға (blueprint) айналады. Сондықтан мен мынадай сұрақ қоямын: неге біз әр күнді немесе әр аптаны немесе әр жылды іс жүзінде өмір сүрмес бұрын ойымызда жоспарламасқа? 4
Мен өзгере аламын. Мен естеліктермен емес, қиялыммен өмір сүре аламын. Мен өзімді шектеулі өткеніммен емес, шексіз әлеуетіммен байланыстыра аламын. 7
Мотивация — бұл іштен шыққан от. Егер басқа біреу ол отты сіздің астыңыздан тұтатуға тырысса, ол өте қысқа уақыт қана жанады. 21
Кез келген отбасының негізі — бұл өзгермейтін нәрсе, яғни ортақ көзқарас пен құндылықтар. 7
Біз бет алған Білім Дәуірі Индустриялық Дәуірден екі емес, үш немесе он емес, елу есе көп өнім беретін болады. 8
Жұмыста болашақ жоқ. Болашақ тек сіздің ішіңізде. 21
Егер біз терең мағынада ненің «жеңіс» екенін, яғни ішкі құндылықтарымызбен ненің үндесетінін білмесек, өз өмірімізде жеңіске жету мүмкін емес. 7
Қиял арқылы біз ішімізде жатқан әлі ашылмаған әлеует әлемдерін елестете аламыз. 7
Өзімізді тиімді өзгерту үшін, алдымен қабылдауымызды өзгертуіміз керек. 21
«ЖЕҢІС-ЖЕҢІС» (WIN-WIN) ПРИНЦИПІ
Мен ірі бөлшек сауда дүкендер желісінің басшысымен жұмыс істедім, ол бұл мәселеге сәл күмәнмен қарайтын. «Стивен, бұл «жеңіс-жеңіс» идеясы жақсы естіледі, бірақ ол тым идеалистік. Қатал, шынайы бизнес әлемі олай емес. Барлық жерде «жеңіс-жеңіліс» жүріп жатыр, егер сен сол ойынды ойнамасаң, жетістікке жете алмайсың».
«Жақсы, — дедім мен, — тұтынушыларыңызбен «жеңіс-жеңіліс» принципін қолданып көріңізші. Бұл қаншалықты шынайы? »
«Жоқ, әрине», — деп жауап берді ол.
«Неге? »
«Мен тұтынушыларымнан айырыламын».
«Онда «жеңіліс-жеңіс» принципіне көшіңіз — дүкенді тегін беріп жіберіңіз. Бұл шынайы ма? »
«Жоқ. Пайда (margin) болмаса, миссия да болмайды».
Біз әртүрлі баламаларды қарастырғанда, «жеңіс-жеңіс» жалғыз шынайы тәсіл болып шықты.
«Тұтынушыларға қатысты бұл дұрыс шығар, — деп мойындады ол, — бірақ жеткізушілермен олай емес».
«Сіз жеткізуші үшін тұтынушысыз, — дедім мен. — Неге дәл осы принцип мұнда қолданылмауы керек? »
«Жақында біз сауда орталығының операторларымен және иелерімен жалдау шарттарын қайта талқыладық, — деді ол. — Біз «жеңіс-жеңіс» көзқарасымен бардық. Ашық, парасатты, ымырашыл болдық. Бірақ олар бұл ұстанымды жұмсақтық пен әлсіздік деп қабылдап, бізді тақырға отырғызып кетті».
«Ал сіз неге «жеңіліс-жеңіс» принципіне бардыңыз? » — деп сұрадым мен.
«Біз олай істеген жоқпыз. Біз «жеңіс-жеңіс» принципімен бардық».
«Меніңше, сіз олар бізді тақырға отырғызып кетті дедіңіз».
«Иә».
«Басқаша айтқанда, сіз жеңілдіңіз».
«Солай».
«Ал олар жеңді».
«Дәл солай».
«Сонда бұл қалай аталады? »
Өзі «жеңіс-жеңіс» деп атаған нәрсенің шын мәнінде «жеңіліс-жеңіс» екенін түсінгенде, ол таңғалды. 7
«Жеңіс-жеңіс» ойлау жүйесі үшін «Молшылық санасы» (Abundance Mentality) өте маңызды — бұл әлемде бәріне жететін нәрсе көп және ол барлығына артығымен жетеді деген парадигма. Бұл беделмен, танылумен, пайдамен және шешім қабылдаумен бөлісуге әкеледі. Ол мүмкіндіктерді, нұсқаларды, баламаларды және креативтілікті ашады. Молшылық санасы адамның ішкі жеке құндылығы мен қауіпсіздік сезімінен туындайды. 7
Әрбір жұмыстың біртүрлі, қиындықсыз жақтары болса да, бәріміздің өмірімізде қайсыбір жерде, қайсыбір уақытта қызығушылықтарымызды кеңейтуге, сол қызығушылықтар туралы біліміміз бен түсінігімізді тереңдетуге және сол мүдделерді ілгерілетуге белсенді қатысу үшін дағдыларымыз бен қабілеттерімізді дамытуға — қысқасы, «өмірге араласуға» мол мүмкіндігіміз бар. 4
Ұзақ мерзімді перспективада, егер бұл екеуміз үшін де жеңіс болмаса, екеуміз де жеңілеміз. Сондықтан «жеңіс-жеңіс» өзара тәуелді шындықтағы жалғыз нақты балама болып табылады. 7
Өмірдің көп бөлігі бәсекелестік емес. Біз күн сайын жұбайымызбен, балаларымызбен, әріптестерімізбен, көршілерімізбен және достарымызбен бәсекелесіп өмір сүруге тиіс емеспіз. «Некеңізде кім жеңіп жатыр? » деген сұрақ — ақымақтық. Егер екі адам да жеңіске жетпесе, екеуі де жеңіліп жатыр. 7
Көптеген адамдар дихотомия тұрғысынан ойлауға бейім: күшті немесе әлсіз, қатал немесе жұмсақ, жеңіс немесе жеңіліс. Бірақ мұндай ойлау түбегейлі қате. Ол принципке емес, билік пен лауазымға негізделген. «Жеңіс-жеңіс» бәріне бәрі жетеді деген парадигмаға негізделген, бір адамның табысы басқалардың табысының есебінен немесе оларды шеттету арқылы қол жеткізілмейді. 7
Шынайы бөлісу сезімі пайда болмас бұрын, иелену сезімі келуі керек шығар. 7
Кек алу — екі жүзді қылыш. Мен бір ажырасу оқиғасын білемін, онда судья күйеуіне мүлікті сатып, түскен табыстың жартысын бұрынғы әйеліне беруді тапсырды. Ол бұған бағынып, құны 10 000 доллардан асатын көлікті 50 долларға сатып, әйеліне 25 доллар берді. 7
Көптеген адамдар қиындыққа тап болғанда ең бірінші біреуді сотқа беруді, соттасып, басқа біреудің есебінен «жеңіске жетуді» ойлайды. Бірақ қорғанушы сана креативті де, кооперативті де емес. 7
«Тапшылық санасы» (Scarcity Mentality) — бұл өмірге деген нөлдік сома парадигмасы. Жиі Тапшылық санасы бар адамдар басқалардың басына бақытсыздық түссе екен деп іштей үміттенеді — өте ауыр емес, бірақ оларды «өз орындарында» ұстайтын қалыпты бақытсыздық. Олардың өзін-өзі бағалауы басқалармен салыстырудан туындайды; ал біреудің жетістігі белгілі бір дәрежеде олардың сәтсіздігін білдіреді. 7
«Жеңіс-жеңіс» менталитеті тек бизнес үшін емес, барлық өмірлік қарым-қатынастар үшін іргелі болып табылады. Бұл кез келген адамның жүрегіне кіруге арналған билет. 5
«Жеңіс-жеңіс» туралы ойлаңыз. 7
Біз көбінесе дау-дамайдың мақсаты — жеңіске жету, екінші жақты жеңу деп есептейміз. Осыны достарыңыз бен отбасыңызға қолданып көріңізші, сонда сүйіспеншілік пен креативті қарым-қатынасқа қаншалықты жететініңізді көресіз. 5
Жеңіске жету — қызық. Бірақ жеңіске жетудің бірнеше жолы бар. Өмір — тек бір ойыншы ғана тордан секіріп өтетін теннис ойыны емес. Екі жақ та жеңіске жетіп, екеуін де қуантатын жаңа шындықты жасағанда, бұл одан да қызықты болады. 5
«Жеңіс-жеңіс» — бұл тұлғалық техника емес. «Жеңіс-жеңіс» — бұл барлық адамдармен өзара әрекеттесу кезінде үнемі өзара тиімділікті іздейтін ақыл-ой мен жүрек қалыбы. Бұл адамдар арасындағы өзара әрекеттесудің толық философиясы. Ол адалдық, кемелдік және Молшылық санасынан туындайды. Ол жоғары сенімге негізделген қарым-қатынастардан өсіп шығады. 7
СТИВЕН Р. КОВИДІҢ СҮЙІКТІ ЦИТАТАЛАРЫ
Біз қайталап істейтін іс-әрекетіміздің нәтижесіміз. Демек, кемелдік — бұл бір реттік әрекет емес, дағды. — Аристотель
Ой ексең — іс орасың; Іс ексең — дағды орасың; Дағды ексең — мінез орасың; Мінез ексең — тағдыр орасың. — Джордж Дана Бордманға телінеді
Бала өзінің бір керемет екенін білуі керек, өйткені әлем жаратылғаннан бері оған ұқсайтын басқа бала болған емес және әлем аяқталғанша болмайды да. — Пабло Казальс
Жоспарлар — түкке тұрғысыз; бірақ жоспарлау — баға жетпес құндылық. — Питер Друкер
Біз тап болған маңызды мәселелерді оларды тудырған кездегі ойлау деңгейінде шешу мүмкін емес.
—Альберт Эйнштейнге телінеді
Азат адамның тарихы ешқашан кездейсоқтықпен жазылмайды, ол таңдаумен — олардың таңдауымен жазылады.
—Дуайт Д. Эйзенхауэр
Біз ізденісті тоқтатпаймыз
Және барлық ізденістеріміздің соңы
Бастаған жерімізге қайта оралу
Және сол орынды алғаш рет көргендей тану болады.
—Т. С. Элиот
Біз табандылықпен істейтін нәрсеміз жеңілдей түседі — тапсырманың табиғаты өзгергендіктен емес, оны орындау қабілетіміз артқандықтан.
—Ральф Уолдо Эмерсон
Барлық балалар кемеңгер болып туады: әрбір 10 000 баланың 9 999-ын ересектер байқаусызда кемеңгерліктен айырады.
—Бакминстер Фуллер
Ең маңызды нәрселер ешқашан ең маңызды емес нәрселердің еркінде болмауы керек.
—Иоганн Вольфганг фон Гете
Адамға қандай болса, солай қарасаң, ол сол қалпында қалады. Адамға қандай болуы керек және бола алатындай қарасаң, ол сондай адамға айналады.
—Иоганн Вольфганг фон Гете
Табысты адамның сәтсіздер жасағысы келмейтін нәрселерді жасау әдеті болады. Олар да бұл істерді міндетті түрде ұната бермейді. Бірақ олардың ұнатпауы мақсатының күшіне бағынады.
—Э. М. Грей
Көпшілікті құтқару үшін тынымсыз еңбек еткеннен көрі, өзіңді бір адамға толығымен арнау әлдеқайда асыл іс.
—Даг Хаммаршельд
Күрделіліктің бергі бетіндегі қарапайымдылық үшін көк тиын да бермес едім; бірақ күрделіліктің арғы бетіндегі қарапайымдылық үшін оң қолымды берер едім.
—Оливер Уэнделл Холмс
Артымызда не қалды және алдымызда не тұр деген мәселе ішіміздегі дүниемен салыстырғанда түкке тұрғысыз нәрселер.
—Оливер Уэнделл Холмс
Сенімсіз достық, ал адалдықсыз сенім болмайды.
—Сэмюэл Джонсон
Мені үнемі екі нәрсе таңғалдырады: төбемдегі жұлдызды аспан және ішімдегі моральдық заң.
—Иммануил Кант
Кез келген жартылай шындық уақыт өте келе қарама-қарсы жартылай шындықта өзіне қайшы келеді.
—Д. Г. Лоуренс
Тыныш өткен шақтың догмалары дауылды бүгінгі күн үшін жарамсыз.
—Авраам Линкольн
Бүгін істейтін ісім өте көп болғандықтан, тізерлеп дұға етуге тағы бір сағат бөлуім керек.
—Мартин Лютерге телінеді
Әдеттер арқан тәрізді: біз оның жібін күн сайын өреміз және көп ұзамай оны үзу мүмкін болмайды.
—Гораций Манн
Біз Алтын ережені жаттап алдық; енді оны өмірлік ұстанымға айналдырайық.
—Эдвин Маркхэм
Өмірдің ең үлкен шайқастары күн сайын адам жанының тыныш бөлмелерінде өтеді.
—Дэвид О. Маккей
Егер қалыптасқан пікірге қарсы шығатын адамдар болса, оларға алғыс айтайық, оларды тыңдау үшін санамызды ашайық және біз өзіміз жасауымыз керек істі біз үшін жасайтын адам барына қуанайық.
—Джон Стюарт Милль
Қазіргі уақытта өткен өміріме көз жібергенде, мені ең қатты таңғалдыратыны — кезінде маңызды әрі тартымды болып көрінген нәрселердің қазір мәнсіз әрі күлкілі болып көрінуі.
—Малкольм Маггеридж
Бізге оңай келген нәрсені біз аз бағалаймыз. Тек қымбаттылық қана бәріне құн береді. Көк аспан өз игіліктеріне қалай лайықты баға қоюды біледі.
—Томас Пейн
Жүректің ақыл білмейтін өз себептері бар.
—Блез Паскаль
Сіздің келісіміңізсіз ешкім сізге зиян тигізе алмайды.
—Элеонора Рузвельт
Қатыгездік танытатын — әлсіздер. Биязылықты тек мықтылардан күтуге болады.
—Лео Роскин
Бұл — өмірдегі шынайы қуаныш: өзің ұлы деп таныған мақсат жолында пайдаланылу; әлем мені бақытты етуге тырыспайды деп шағымданатын, ауру мен реніштен көз ашпайтын, мазасыз, өзімшіл жан болмай, табиғаттың күшіне айналу. Менің өмірім бүкіл қоғамға тиесілі және тірі тұрғанымда ол үшін қолымнан келгеннің бәрін жасау — менің мәртебем. Мен өлгенде толығымен таусылып біткім келеді. Өйткені мен неғұрлым көп жұмыс істесем, соғұрлым көп өмір сүремін. Мен өмірдің өзіне қуанамын. Өмір мен үшін тез сөнетін майшам емес. Бұл — мен бір сәтке ұстап тұрған тамаша алау секілді және мен оны келесі ұрпақтарға бермес бұрын мүмкіндігінше жарық етіп жаққым келеді.
—Джордж Бернард Шоу
Біз рухани тәжірибеден өтіп жатқан адамдар емеспіз. Біз адамдық тәжірибені бастан кешіп жатқан рухани болмыстармыз.
—Пьер Тейяр де Шарден
Әлемге қолыңдағы ең жақсы нәрсені берсең, саған зиян тиюі мүмкін. Соған қарамастан, әлемге бәрібір ең жақсыңды бер.
—Ана Тереза
Адамның өз өмірін саналы әрекет арқылы көтере алу қабілетінен артық жігерлендіретін фактіні білмеймін.
—Генри Дэвид Торо
Зұлымдықтың тамырына балта шабатын бір адамға, оның бұтақтарын кесіп жатқан мың адам келеді.
—Генри Дэвид Торо
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру