Сенімен бұл тәжірибені бөлісу мен үшін үлкен бақыт болды, тіпті сенің мені өлтіріп тастағың келген кездерде де.

Егер сіз осындай жағдайда болсаңыз, ең қарапайым тапсырмалардың өзі қаншалықты қиын көрінетінін түсінесіз: төсектен тұру, шоттарды ашу, отбасыңмен бірге болу, дәмді ас әзірлеу, жұмысқа өтініш беру, серуендеуге шығу немесе жай ғана қаншалықты қиналғаның туралы шындықты айту... Барлығы мүмкін еместей көрінеді. Әр таңертең оянғанда бойымды мазасыздық билеп: «Шынымен де бүкіл өмірім осындай болмақ па? » — деп ойлайтынмын.

Бірақ бір орында тұрып қалудың бір қызығы бар: мен не істеу керек екенін жақсы білдім. Тұру, жиналып қалған шоттарды реттеу, балаларды мектепке дайындау, серуендеуге шығу, достарымнан көмек сұрау, бюджетті жоспарлау, жұмыс табу. Дегенмен, осының ешқайсысын істей алмадым.

Бірақ кенеттен басыма өмірімді түбегейлі өзгертетін бір ой келді. Ол өте қарапайым, тіпті күлкілі еді. Ракетаның қалай ұшырылатынын және NASA-ның 5-4-3-2-1 деп кері санайтынын есіме түсірдім. «Егер мен де солай кері санап, өзімді төсектен ұшырып жіберсем ше? » — деп ойладым.

Бұл ақылға қонымсыз көрінді, бірақ менің басқа амалым қалмаған еді, сондықтан байқап көрдім. Кері санадым: 5-4-3-2-1 — және төсектен тұрдым. Міне, осылай. Қаншалықты шаршағанымды немесе проблемалармен бетпе-бет келгім келмейтінін ойлап та үлгермедім. Миым мені тоқтатып үлгергенше, мен қимылдап кеттім. Бұл ракетаны ұшыру сияқты: 5-4-3-2-1 кері санағы басталған соң, артқа жол жоқ.

Сол кезде менің ойларым мені қорқыныш пен стресске батырып тастағаны соншалық, бұл тұжырым маған мүлдем бейтаныс болды. «Тоқтай тұршы, мен өзімді жаман сезіне отырып-ақ, істеуім керек шаруаларды істей бере аламын ба? » — деп ойлағанымда, бұл нағыз жаңалық болды. Иә, Мел, істей аласың. Және бұл жұмыс істеді.

Сол бес секундтың ішінде мен шексіз ойлану циклін тоқтаттым. Бұл кішкентай жеңіс болғанымен, үлкен ашылу еді. Егер мен сол бес секундтық қорқынышты жеңе алсам, демек, кез келген нәрсені жеңе аламын.

Осылайша, мен бұл кері санақты өмірімнің барлық жерінде қолдана бастадым.

Мен бұны «5 секунд ережесі» деп атадым. Бір бес секундтық қадам жасай отырып, мен өзімді алға басуға мәжбүрледім және ақырындап өміріме қайта оралдым. Өтірік айтпаймын, бұл оңай болған жоқ. Келесі екі жыл өмірімдегі ең ауыр кезеңдердің бірі болды.

Қарыздан шығу немесе некедегі ауыр мәселелермен бетпе-бет келу оңай емес. Мазасыздықты басу немесе өзіңе деген күмәнді жеңу оңай емес. Өз құндылығыңа күмәнданған кезде түйіндемені жаңартып, жұмыс іздеу қиын. Денсаулығыңды жіберіп алғаннан кейін, қайтадан қалыпқа келіп, салауатты әдеттер қалыптастыру — үлкен еңбек.

Күні бойы жұмыс істеп, үйге келіп, үш балаға қарап, күйеуіңе уақыт бөліп, содан кейін түн ортасына дейін қалай көбірек ақша табуға болатынын ойластырудың ешқандай романтикасы жоқ.

Бірақ мен солай істедім.

5-4-3-2-1 арқылы мен сылтауларды, мазасыздықты, шарасыздықты және қорқынышты жеңдім. Қадам сайын, күннен күнге, аптадан аптаға мен өмірім мен мансабымды ретке келтіретін әрекеттер жасадым. Күйеуім де бұны бизнесіндегі мәселелерді шешу үшін қолдана бастады және бұл оған да көмектесті. Бірақ мен 5 секунд ережесі туралы ешкімге тағы үш жыл бойы айтпадым. Оны бөлісуге екі себеппен тартындым: біріншіден, оның неге жұмыс істейтінін өзім де білмедім; екіншіден, біреуге ақыл айтатындай жағдайда емес едім.

Бірақ бәрі бір күні өзгерді. Менің ескі бөлмелесім бір кішігірім іс-шарада мансапты өзгерту туралы кеңес беруге мені «лайықты адам» ретінде ұсынды. Ол менің мансабымды қанша рет өзгерткенімді есептей алмай қалғандықтан ұсынған болуы керек. Іс-шара ұйымдастырушылары мені мен күйеуімді Сан-Францискоға ұшақпен апарып, қонақ үйге орналастыруға уәде берді. Қаржылық қиындықтар кезінде бұл тегін демалыс сияқты көрінді, сондықтан мен келістім. Бұл менің сахнадағы алғашқы баяндамам еді. Көпшілік алдында сөйлеу бойынша тек мектепте ғана сабақ алған едім, сондықтан ұшаққа мінген бойда үрей биледі: «Мен не бүлдіріп алдым? »

Сахнаға шығып, маған қарап тұрған 700 адамды көргенде, басымдағы ойлар жоғалып, кеудем мен мойным қызара бастады.

Сол жерде 21 минут бойы үрейлі шабуыл (panic attack) басталды. 19-минутта мансап туралы сөзімді қалай аяқтауды ұмытып қалдым, сондықтан басқа ештеңе ойыма келмеген соң, 5 секунд ережесі және оны қалай қолданатыным туралы айта салдым. Есімнен танып қалған болармын, өйткені залдағыларға электрондық поштамды беріп жібергенімді де білмеймін. Сахнадан түскенде, бұл өмірімдегі ең сорақы тәжірибе болды деп ойладым. Шүкір, бәрі аяқталды.

Проблемаларыма батып жүргенде, істеуім керек нәрселерді істей алмай жүрген жалғыз мен деп ойлағанмын. Бұл өтірік екен. Бәріміз де мотивациямен күресеміз. Бұл — ортақ мәселе, ал 5 секунд ережесі тек маған ғана емес, бүкіл әлемдегі адамдарға көмектесетін шешім болып шықты.

Сол TEDx видеосы танымал болған сайын, мені басқа да шағын іс-шараларға шақыра бастады. Бірде риэлторлар алдында барда сөйлеуімді сұрағаны есімде. Қолымда сыра, келесі бөлмедегі музыка мен адамдардың дауысын басуға тырысып тұрғаным ыңғайсыз болды. Бірақ мен оны да жеңдім. Мен шіркеулердің жертөлелерінде, мектеп сыныптарында сөйледім, кейін досымның жұмысындағы түскі үзілісте сөз сөйледім, осылайша бәрі өсе бастады.

Микрофон ұстағанда денемді аллергиялық бөртпелер басатын, ешқандай ақша да төленбейтін. Бірақ бұл ереже туралы көбірек айтқан сайын және оны қолданғандардың нәтижесін көрген сайын, мен неге мұндай қарапайым әдістің осындай терең нәтиже беретінін түсінуге құмарттым.

Мен заңгерлік қасиетімді қолданып, әдеттерді, адам мінез-құлқын және мотивация ғылымын зерттей бастадым. Маған мықты дәлел керек болды: 5-4-3-2-1 санау неге жұмыс істейді? Мен оны қолданған қарапайым адамдардың тәжірибесінен деректер жинадым. Терапевттердің, тәуелділік мамандарының және дәрігерлердің пікірлерін таптым, барлық дәлелдер бір ғана түсінікке әкелді:

Сол уақытта менің достарым мен туыстарым менің немен айналысып жүргенімді білмеді, өйткені мен оларға айтудан қорықтым. «Мел? Кеңес беріп жүр ме? Қойшы, ол өз өмірін құртып ала жаздады ғой».

Бұл кезде күйеуім мейрамхана бизнесінен кетіп, депрессиямен күресіп жүрген еді. Біз әлі де қарызға батып отырдық, сондықтан мен бес адамнан тұратын отбасымды асырау үшін күндіз толық жұмыс істеп, түнде және демалыс күндері мотивация ғылымы туралы диссертация жазып жүргендей зерттеу жасап, кішігірім іс-шараларда сөз сөйледім.

Мүмкін, сіз де қазір солай істеп жүрген боларсыз. Ыңғайлы уақытты күтіп. Дайын болғаныңызды немесе қорқыныштың сейілгенін күтіп. Біреу келіп, бүгін — бастайтын күн деп айтқанын күтіп. Күтудің мәселесі мынада — ешкім келмейді. Сізге қажетті жалғыз рұқсат — өз рұқсатыңыз.

Мотивациялық спикер ретінде ақша табуды байыпты қолға алу туралы шешім — менің өмірімдегі ең жақсы шешімдердің бірі болды. Бұл жетістікке не әкелгені туралы осы кітаптың беттерінде толығырақ бөлісетін боламын.

Ақша таба бастағаннан кейін, әр долларды қарызымызды жабуға жұмсадым. Бірінші жылы мен 17 ақылы баяндама жасадым. Келесі жылы — 47, содан кейін негізгі жұмысымнан шыға алдым. Не болып жатқанына сене алмадым. Үшінші жылы 99 баяндама жасадым және JPMorganChase-пен бірге 24 қалалық турға шықтым. Мен әлемдегі ең көп сұранысқа ие әйел спикерге айналдым. Мен өзім тәнті болған компанияларға жұмысқа шақырылдым.

Бұл қалай болды? Таңертең тұрғым келмегенде, өзімді мәжбүрлеу арқылы. Қорыққанда, өзіңе күмәнданғанда немесе сылтауларға батқанда іс-әрекет жасауға өзіңді итермелеу — бұл үйренуге болатын өмірлік дағды. Оны игерген соң, кішкентай, тұрақты қадамдар арқылы кез келген нәрсеге қол жеткізуге болатынын түсінесіз.

Мен жылына 150 күн жолда жүріп, сахнада 5 секунд ережесі мен мотивация ғылымын үйреттім, ал күйеуім үйде қалып, үш баламызға қарады. Ереже туралы және сахнадағы шеберлігім туралы қауесет тарала берді. Бір іс-шарада залда 27 000 адам отырды. Әлемдік брендтердің бас директорлары, кәсіби спортшылар, дәрігерлер, нейробиологтар және бестселлер авторлары менің жұмыстарымды басқаларға ұсына бастады. Мен ақпараттық бюллетень (newsletter) бастадым, өйткені хаттарға жеке жауап беруге уақытым жетпеді. Соңында TEDx командасына хат жазып, видеодағы поштамды алып тастауды сұрадым.

Адамдар менен: «Сіздің Ph. D. дәрежеңіз бар ма, әлде сіз терапевтсіз бе? » — деп сұрағанда, мен: «Жоқ, мен бәрін өз қателіктерім арқылы, өмірімді құрдымға жіберіп, кейін оны қайта жөндеу арқылы үйрендім», — деп жауап беретінмін.

Көпжылдық тәжірибе, дәлелдер және зерттеулермен қаруланып, мен ақыры бәрін кітап түрінде шығаруға дайын болдым. 2017 жылы мен «5 секунд ережесі» (The 5 Second Rule) кітабын өзім басып шығардым.

Бұл кітап тарихтағы ең табысты авторлық аудиокітапқа айналды және Amazon-да жылдың ең көп оқылған алты кітабының қатарына енді. Қазір бұл кітапты миллиондаған адам оқып, ол 41 тілге аударылды.

Ел аралап сөйлеген жылдар ішінде мен үш маңызды нәрсені түсіндім: Біріншіден, көбіміз алға жылжуға, шоттарды төлеуге, отбасын асырауға, махаббат табуға, көбірек көңіл көтеруге және өз әлеуетімізді іске асыруға тырысып жүрген жандармыз. Біз тек сәл бақыттырақ болудың және өмірімізді жақсартудың қарапайым жолдарын іздейміз. Және бұл ресурстарды тек өзіміз үшін емес, жанымыздағы мұқтаж адамдар үшін де іздейміз.

Екіншіден, маған жиі: «Күрделі идеялар мен ғылыми зерттеулерді кез келген адам өмірін жақсарту үшін қолдана алатын қарапайым, нақты кеңестерге айналдыру қабілетіңіз керемет», — деп айтады.

Үшіншіден, мен үйренген нәрселерімді сіз сияқты адамдармен бөлісуден артық қуаныш жоқ.

Сондықтан менің миссиям — кез келген адамға жақсы өмір құруға көмектесетін қарапайым құралдарды тауып, бөлісу. «Қарапайым» болуы өте маңызды, өйткені есіңізде қалса ғана оны қолданасыз. Мысалы, айна алдында өзіңізге «бес» беру (high-five) — өзіңе деген сенімділікті арттырудың ең жылдам жолы екенін білдіңіз бе? Мен де білмегенмін, бірақ зерттей келе бұл менің New York Times бестселлері «High 5 Habit» кітабымның тақырыбына айналды.

Адамдар бұл әдістерді қолданып, көбірек нәтижеге қол жеткізген сайын, медиа компаниялар мен ірі брендтер маған өз командалары үшін бағдарламалар жасауды өтінді.

Осылайша мен 143 Studios атты Бостонда орналасқан өндірістік компанияны құрдым. Ол Starbucks, Audible, Ulta Beauty, JPMorganChase, LinkedIn және Headspace сияқты серіктестер үшін контенттер, аудио сериялар, онлайн курстар мен кітаптар шығарады.

2022 жылы біз 194 елде таралатын және әлемдегі ең үздік подкасттардың бірі болып табылатын «The Mel Robbins Podcast» бағдарламасын іске қостық. Біздің тегін онлайн курстарымызды миллионнан астам студент аяқтады. Ал баяғыда бастаған шағын ақпараттық бюллетеньді қазір бір жарым миллион адам оқиды.

Менің қол жеткізген жетістіктерімнің ешқайсысында бұрынғы тәжірибем немесе «тиісті» біліктілігім болған жоқ. Мен жай ғана өзімді істеуге мәжбүрледім.

TEDx сахнасында үрейлі шабуыл болғанда мен 41-де едім. Алғашқы спикерлік ақы алғанда 46-да болдым. Алғашқы кітабымды шығарғанда 49-да болдым. Өндірістік компаниямды ашқанда 50-де едім. Ал әлемдегі ең жылдам дамып келе жатқан подкасттардың бірін ашқанда 54 жаста едім.

Менің өмірім бір ғана іс-әрекеттен өзгерген жоқ; ол таңертең төсектен тұрғым келмеген, бірақ 5-4-3-2-1 арқылы өзімді мәжбүрлеген мыңдаған таңның арқасында өзгерді.

Мен табысқа немесе қаржылық еркіндікке қандай да бір құпияның арқасында жеткен жоқпын. Мен бұған көп адам істемейтін нәрсені істеуге дайын болғандықтан жеттім: мен күн сайын ояндым және қандай сезімде болғаныма қарамастан, он жылдан астам уақыт бойы өз мақсаттарыма қарай өте баяу, бірақ тұрақты қадамдар жасап отырдым.

Мұның бәрін мақтану үшін айтып отырған жоқпын. Мұны сізге өз мүмкіндіктеріңіз туралы түсінігіңіз де жоқ екенін айту үшін жеткізгім келеді, менде де солай болған. Іс-әрекет арқылы мен кейбір ерекше жетістіктерге жеттім, сіз де жете аласыз.

Өміріңізді өзгертуге ешқашан дайын сезінбейсіз. Бір күні сіз жай ғана өз сылтауларыңыздан шаршайсыз да, өзіңізді соған мәжбүрлейсіз. Жаттығу залына барғыңыз ешқашан келмейді. Бір күні өзіңізді жай ғана баруға көндіресіз. Ауыр сөйлесуді бастағыңыз ешқашан келмейді. Бір күні одан қашудан жалығасыз да, оны бастауға өзіңізді итермелейсіз. Жақсырақ жұмыс іздегіңіз келмейді. Бір күні жай ғана өзіңізді іздеуді бастауға итермелейсіз.

5-4-3-2-1 әдісі ішкі кедергілеріңізді жеңіп, мотивацияңыз болмаған кезде де әрекет етуге көмектеседі. Егер оны ұзақ уақыт қолдансаңыз, жеткен жетістіктеріңізге өзіңіз таңғаласыз.

5 секунд ережесі жұмыс істейді, себебі ол өзіңізбен болатын ішкі шайқаста жеңіске жетуге көмектеседі. Бірақ ол мынаны істей алмайды: ол күн сайын күресуге тура келетін сыртқы шайқастарды жоя алмайды. Сіз қанша рет 5-4-3-2-1 деп санасаңыз да, бұл жол кептелістерін, дөрекі бейтаныс адамдарды, микроменеджментпен (әр ұсақ-түйекті бақылайтын басқару стилі) айналысатын бастықты немесе отбасыңыздың шексіз сынын, кінәлауын, пассивті пікірлері мен талаптарын тоқтата алмайды. Мен бір нәрсені нақты білемін: 5-4-3-2-1 деп айтып, өзіңізді өзгеруге итермелеген сайын, басқа адамдардың да өзгергенін қалай түсесіз.

Бұл бізді осы кітапқа әкеледі.

5 секунд ережесі менің өзіммен қарым-қатынасымды өзгертті.

Let Them Theory менің басқа адамдармен қарым-қатынасымды өзгертті.

Түсіндіруге рұқсат етіңіз.

Әр жолы 5-4-3-2-1 деп санағанда, сіз өзіңізді екіұдай ойлардан, прокрастинациядан (істі кейінге қалдыру), артық ойлаудан және күмәнден итеріп шығарасыз. Сіз өзіңізге қандай күйде болсаңыз да, әрекет етуді үйретесіз. Оның жұмыс істеуінің себебі де осы.

Бірақ жылдар бойы мені мына сұрақ мазалады: Неге мен үнемі өзімді алға жылжуға мәжбүрлеуім керек? Неге мен сәтсіздіктен соншалықты қорқамын? Неге тәуекелге баруға келгенде соншалықты уайымдаймын? Маған қажет нәрсені сұрау неге қиын? Менің жолымда нақты не тұр?

Сіз осы сұрақтар туралы шынымен ойланып көрдіңіз бе: Неге сіз кідіресіз? Сізді істі кейінге қалдыруға не итермелейді? Неге соншалықты шаршайсыз? Неге әрбір шешімді шектен тыс ойлайсыз? Барлық осы күмәннің астында не жатыр? Сізге қажет нәрсені істеуге немесе өміріңізді қалағаныңызша сүруге не кедергі болып жүр? Сіз неден қорқасыз?

Мен жауапты тапқанда таңғалдым: Бұл басқа адамдар екен. Дәлірек айтсақ, мен басқа адамдардың маған қалай әсер етуіне жол беріп жүргенім. Мен басқа адамдарды басқаруға немесе олар туралы уайымдауға тым көп уақыт пен қуат жұмсап келдім. Олар не істейді, не айтады, не ойлайды, өздерін қалай сезінеді және менен не күтеді. Шындығында, сіз қанша тырыссаңыз да, не істесеңіз де, басқа адамдарды бақылай алмайсыз. Дегенмен, сіз соны істей алатындай өмір сүресіз.

Сіз дұрыс сөздер айтсаңыз, адамдар сізді жақсы көреді деп ойлайсыз. Егер сіз көбірек жұмыс істесеңіз, бастығыңыз сізді сыйлайды деп ойлайсыз. Егер сіз дұрыс әрекет етсеңіз, анаңыздың қалауынан шықсаңыз және достарыңызды бақытты етсеңіз, қандай да бір жолмен тыныштық табамын деп ойлайсыз. Таппайсыз.

Өмір сүрудің жақсырақ жолы бар.

Let Them Theory — бұл уақытыңыз бен қуатыңызды қорғауды және өзіңіз үшін маңызды нәрсеге назар аударуды үйрететін дәлелденген әдіс. Сіз тым ұзақ уақыт бойы біреудің мақұлдауын іздеумен, басқалардың бақытын басқарумен және олардың пікірлерінің сізді тежеуіне жол берумен келдіңіз. Өз билігіңізді басқаларға беруді тоқтатып, өзіңіз — армандарыңыз, мақсаттарыңыз, бақытыңыз — бірінші орында тұратын өмірді құруды үйреніңіз. Бірақ ең жақсы бөлігі? Let Them Theory тек сіздің өміріңізді жақсы жаққа өзгертпейді — ол айналаңыздағы адамдардың да өмірін түрлендіреді.

Сіз үйренетін нәрселердің көбі ғылыми зерттеулерге негізделгенімен, бұл оқулық немесе академиялық жұмыс емес. Бұл кітап Let Them Theory мен оның принциптерін өміріңіздің ең маңызды салаларында қолдануға арналған нұсқаулық болуы тиіс. Сондықтан ол түсінікті, оқуға қызықты және өмірлік оқиғалар мен нақты тұжырымдарға толы етіп жазылған. Сонымен қатар, әр бөлімнің соңында түйіндемелерді табасыз, осылайша негізгі ойлар әрқашан қолжетімді болады және сіз үйренгеніңізді бірден іске асыра аласыз.

Мен сіздің осы кітапты оқып, үйренгендеріңіздің бәрін қолданғаныңызды асыға күтемін. Сіз өз бақытыңызды басқа адамдардың мінез-құлқына, пікірлеріне және сезімдеріне қалай байлап қойғаныңызды тез арада байқайсыз. Нәтижесінде? Сіз өзіңіз байқамай бақыттырақ, сау болу және қалағаныңызға қол жеткізу мүмкіндігіңізге нұқсан келтірдіңіз.

Бұл осы кітаппен аяқталады.

Егер сіз осы кітапты оқып шығуға, оны сіңіруге және үйренгеніңізді бірден енгізуге уәде берсеңіз, мен сізге кепілдік беремін: Өміріңіз сәл жеңілдейді және қарым-қатынастарыңыз әлдеқайда жақсарады.

Егер сіз өміріңізді өзгертуге, мақсаттарыңызға жетуге немесе бақытты сезінуге тырысып жүрсеңіз, мынаны естігеніңізді қалаймын: Мәселе сізде емес. Мәселе — сіздің басқа адамдарға өзіңіз байқамай беріп қойған билігіңізде.

Мұны бәріміз жасаймыз, көбіне сезбейміз де. Сіз «егер дұрыс нәрсені айтсам, бәрі риза болады» деп қателесесіз. «Егер барымды салсам, бәлкім серігімнің көңілі қалмас» дейсіз. «Егер жеткілікті мейірімді болсам, әріптестерім мені көбірек жақсы көретін шығар» дейсіз. «Егер тыныштықты сақтасам, отбасым менің таңдауларымды сынауды тоқтатар» деп ойлайсыз.

Мен мұны білемін, өйткені мен де солай өмір сүрдім. Мен жылдар бойы басқалар үшін бәрі болуға тырыстым, «егер мен жеткілікті нәрсе істесем, дұрыс сөздер айтсам және бәрін бақытты етсем, ақыры өзімді жақсы сезінемін» деп ойладым.

Бірақ оның орнына не болады? Сіз көбірек жұмыс істейсіз, көбірек иілесіз және өзіңізді барынша кішірейтесіз, бірақ бәрібір біреудің көңілі толмайды. Бәрібір біреу сынайды. Бәрібір сіз қанша тырыссаңыз да, бұл ешқашан жеткілікті емес сияқты сезімде қаласыз.

Ал мұндағы ең керемет нәрсе: Басқалардың бәрін басқаруды тоқтатқанда, сіз өзіңізде ойлағаннан әлдеқайда көп билік бар екенін түсінесіз — сіз жай ғана оны байқаусызда басқаларға беріп келгенсіз.

Мен сізді өзім тапқан ең қарапайым, ең өміршең идеямен таныстыруға рұқсат етіңіз: <span data-term="true">Let Them Theory</span>.

Шындық мынада: егер сіз оларға билік бермесеңіз, басқа адамдардың сіздің үстіңізден нақты билігі жоқ.

Бұл әдістің жұмыс істеу себебі: Өзіңізге тиесілі емес нәрселерді басқаруды тоқтатқанда, сіз қуатыңызды босқа жұмсамайсыз. Сіз уақытыңызды, жан тыныштығыңызды және назарыңызды қайтарасыз. Сіз бақытыңыздың басқа біреудің мінез-құлқына, пікіріне немесе көңіл-күйіне емес, өз әрекеттеріңізге байланысты екенін түсінесіз.

Let Them Theory сізге басқаларға өз өмірлерін сүруге мүмкіндік берген сайын, сіздің де өміріңіз жақсара түсетінін үйретеді. Адамдарға өздерінің кім екеніне, не сезінетініне немесе не ойлайтынына ерік берген сайын, қарым-қатынастарыңыз да жақсара береді.

Ересек адамдарға ересек болуға мүмкіндік беруді үйрену менің өмірімді өзгертті. Бұл сіздікін де өзгертеді, өйткені соңында өз билігіңізді басқаларға беруді тоқтатқанда, сізде шынымен қаншалықты күш бар екенін көресіз.

Бірақ, бәлкім, Let Them Theory туралы ең таңғаларлық нәрсе — менің оны қалай тапқаным.

Бұл оқиғаны айтуға сәл ұяламын.

Мен бүкіл өмірге деген көзқарасымды өзгерткен нәрсені... жоғары мектептің бітіру кешінде (пром) таптым. (Мен бұндай сөйлем жазамын деп ешқашан ойламаппын).

Бітіру кештерінің несі бар екенін білмеймін, бірақ олар өте стресстік болады. Мен екі қызыммен бірге төрт кешті бастан өткердім, сондықтан ұлымыз Оклидікі оңай болады деп ойладым. Қателесіппін.

Ұлымыз болса, достарымен баратын-бармайтынын да нақты білмеді. Менің сұрауларыма қарамастан, ол ешқандай егжей-тегжейлі мәлімет немесе жоспар айтпады. (Ұлы, ағасы немесе жігіті бар кез келген адам қазір мені құптап отырғанын білемін).

Сөйтіп, әрине, бітіру кешіне бір апта қалғанда Окли баруды ұйғарды. Бәрі соңғы сәттегі қарбаласқа айналды — смокинг, ол кигісі келген арнайы кроссовкалар, логистика. Тіпті серік табудың өзі, қыздарымыз айлап уайымдайтын нәрсе, үлкен оқиғаға 48 сағат қалғанда ғана шешілді.

Ақыры кеш күні келгенде, ғажайыптың күшімен смокинг, кроссовкалар, серік және суретке түсетін орынның бәрі дайын болды. Қандай да бір жолмен бізді кештен кейінгі отырысты өз үйімізде өткізуге де көндірді. Уһ!

Үйден шығар алдында күйеуім Крис Оклидің галстук-көбелегін соңғы рет түзеді. Колледжден демалысқа келген қызымыз Кендалл інісіне қарап: «Окли, сен керемет көрініп тұрсың», — деді.

Мен сол сәтті тамашалап тұрдым. Оның 18 жыл ішінде қандай келбетті жігіт болып өскеніне сенгім келмеді. Уақыттың соншалықты тез өткеніне таңғалдым. Сондай-ақ Кендаллдың колледжді бітіруге жақын қалғанына, ал екінші қызымыз Сойердің оқуын бітіріп, қазір Бостондағы үлкен технологиялық фирмада жұмыс істейтініне де сене алмадым.

Ас үйде тұрып, мен мына шындықты сезіндім: Уақыт өтіп жатыр және мен оның баяулағанын қалаймын. Бұл уақыт туралы қатал шындық. Сіз баяуласаңыз да, баяуламасаңыз да, ол өте береді. Жақсы көретін адамдарыңызбен өткізетін уақыт еріп жатқан мұз кесегі сияқты.

Бір сәтте ол бар... Келесі сәтте ол жоқ.

Өкінішті шындық мынада: Сіз бен біз мұз кесегінің ерігенін тоқтата алмаймыз. Біздің қолымыздан келетін жалғыз нәрсе — жақсы көретін адамдарымызбен бірге болған кезде сол уақытты барынша тиімді пайдалану. Осындай сәттерде мен тоқтап, кідіргенде, мен әрқашан сәл мұңаямын.

Сізді қайдам, бірақ мен өмірде үнемі жарысып жүргендеймін және одан шынайы ләззат алуға мұрша бермейтін сияқтымын. Мен маңызды емес нәрселерге соншалықты ашуланамын, соның салдарынан жақындарыммен өткізетін қысқа сәттерді құртамын.

Соңғы сәттегі қарбалас үшін соншалықты стресске түсіп, оны Оклиден алуым керек пе еді? Жоқ.

Балаңыз бітіру кешіне бармаса да, сіз мұны түсінесіз деп ойлаймын. Бәлкім, сіз отбасыңыздың айтқан сөздеріне бола бүкіл мерекені құртқан шығарсыз, немесе жұмыс пен оқуға соншалықты берілгеніңізден достарыңызбен кездесуді тағы да кейінге қалдырған боларсыз. Өміріңіздің жылдарын мәнсіз нәрселерге немесе жұмыстағы түнгі ауысымдарға жұмсай аласыз. Өмірге соншалықты стресспен қарағаныңыздан, оның басты мақсаты — өмір сүру екенін ұмытып кету оңай.

Ас үйде Кристің Оклидің галстугін түзеп жатқанын қарап тұрып, мен сол сәтті сезінуге тырыстым. Терең тыныс алып, Оклиге жақындап, оны құшақтадым. Оған қарап: «Сен өте сымбаттысың», — дедім.

«Рахмет, анашым». Содан кейін ол сағатқа қарап: «Бізге жүру керек! » — деді.

Сөйтіп, сол сәт зу етіп өте шықты, уақыт қайтадан алға жылжыды. Өмір сондай қызық. Бір сәтте сіз уақыттың өткеніне және балалардың өскеніне көзіңізге жас аласыз, ал келесі сәтте кілтіңізді іздеп, біреудің ыдыс-аяқты тағы да жуғышқа қалдырып кеткеніне ашуланып жүресіз.

Есіктен шығарда мен тоңазытқышты ашып, Оклидің серігі үшін жергілікті гүл дүкенінен жасатқан әдемі корсажды алдым. Ол оған бір қарап: «Анашым, ол корсаж қаламайды. Оны алмаңыз», — деді.

Мен оған бақырайып қарап қалдым. «Бірақ ол өте әдемі ғой», — дедім. «Сенімдісің бе? »

«Мен айттым ғой, ол қаламайтынын айтты».

«Жарайды, мен оны жай ғана өзімізбен бірге ала барайын, егер ол таққысы келсе — тағады, қалаmasa — тақпайды».

Ол маған зекіп тастады: «Анашым, өтінемін. Оны әкелгеніңізді қаламаймын».

Мен қызымыз Кендаллға қолдау іздегендей қарадым. Ол басын шайқап: «Анашым, қойшы. Ол уайымдап тұр. Ол өзі шақырған қызды жақсы танымайды. Оны қинама», — деді.

Шынымды айтсам, менің көңілім қалды, тіпті сәл ренжідім де. Мен интернеттен бітіру кешіне арналған гүл трендтерін іздеп уақыт жұмсадым, оның серігі үшін өте керемет нәрсеге тапсырыс бердім ЖӘНЕ уақытымды бөліп барып, оны алып келіп, ақшасын төледім. Мен ол үшін жақсылық жасағым келсе, ол риза болудың орнына маған айқайлап жатыр. Оның үстіне, бұл оның алғашқы бітіру кеші — ол не біледі?

Сөмкемді ашып, сол корсажды лотереядан ұтыс алғандай суырып алдым да: «Окли сені ештеңе қаламайды деп еді, бірақ мен мұны әрқайсысына жасатқанмын, мүмкін таққың келер», — дедім.

Окли маған жақтырмай қарады, мен сол сәтте аузымды жауып жүре бермегеніме өкіндім. Ол серігіне кешірім сұрағандай бұрылып: «Сен оны тақпай-ақ қойсаң болады», — деді.

Ол болса: «Ештеңе етпейді... Тағамын», — деді.

Сол кезде мен оның білегінде өзі жасап алған корсажы бар екенін байқадым. Кендалл көзін айналдырды. Крис ыңғайсызданып қозғалды. Егер сол сәтте жерге кіріп кете алсам, кіріп кетер едім. Окли менен пластик қорапты алып, корсажды қыздың бос тұрған екінші білегіне кигізді. Содан кейін Крис бутоньерканы Оклидің смокингіне қадап берді. Біз бірнеше суретке түстік, кенеттен жаңбыр жауа бастады. Жай жаңбыр емес, нөсер. Ауа райы болжамында жаңбыр болады деп айтылмаған еді, сондықтан смокинг киген 20 баланың немесе олардың ата-аналарының ешқайсысында қолшатыр немесе плащ болмады.

«Бұл балалар малмандай су болады-ау», — деп ойладым. Бірақ балалар бұған мән бермейтін сияқты. Олар өзара сөйлесіп жатты, сол кезде мен олардың: «Сонымен, кешкі асқа не істейміз? » — дегенін естіп қалдым.

Мен Оклиге жақындап: «Ок, сендерде кешкі асқа бронь жоқ па? » — деп сыбырладым.

«Жоқ».

Мен күйеуіме қарап: «Олардың кешкі асқа броны жоқ па?! » — дедім.

Ол басын шайқап: «Солай сияқты», — деді.

Бұл менің күйеуіме де, ұлыма да ешқандай әсер етпегендей. Бірақ бұл менің мазамды қатты қашырды. 20 бала бітіру кеші алдында қалайша ешқандай жоспарсыз немесе орынсыз жүреді? Біздің қыздарымыз мұны бірнеше ай бұрын реттеп қоятын.

Ок пен оның достары мүмкіндіктерін талқылауды жалғастырды. Мен оларға қарап: «Сонымен, кешкі асқа не істейсіңдер? » — дедім.

Денеңіз сізден екі қадам алда болып, өзіңізді тоқтата алмай, қисынсыз бірдеңе айтып немесе істеп қоятын сезімді білесіз бе? Өзімді ақтасам, араласқан жалғыз ата-ана мен емес едім. Ондаған ата-ана балаларының қасына үймелеп, жағдайды бақылауға тырысты. Мен телефонымды шығарып, 20 адамға арналған бос үстелі бар мейрамханаларды іздей бастадым.

Ештеңе жоқ... Ештеңе болмады. Кендаллдың маған қарап тұрғанын сездім. Мен басқа ата-аналарға: «Еш жерден бронь таба алмай жатырмын. Осы жерге пицца жеткізетін жер іздейін», — деп айғайлап жатқанда, ол жай ғана тұрды.

Сол кезде ол менің білегімнен ұстап, өзіне қарай тартты да, көзіме тіке қарады.

«Бірақ ол жер бәріне тарлық етеді; олар су болып қалады», — дедім мен.

«Бірақ оның жаңа кроссовкалары құриды ғой».

«Кендалл, олар су жаңа! »

Әсері бірден болды. Ішімде бір нәрсе жібігендей болды. Мен кернеудің жоғалғанын сездім, ойым тоқтап, болып жатқан нәрсені бақылауға тырысудан туған стресс будай ұшып кетті. Маған араласудың не керегі бар еді? Неге мен бұл жағдайды басқаруым керек? Олардың не жейтінін уайымдағанша, бүгін кешке өзімнің не жейтінімді неге ойламасқа? Неге мен олар үшін соншалықты стресске түстім?

Ол мәз болып, мені қатты құшақтап: «Рақмет, анашым. Солай болады», — деді.

Содан соң Ок пен оның серігінің есіктен шығып, нөсер жаңбырдың астына кеткенін бақыладым. Олардың дауыл арасымен жүгіріп, қыздың көйлегіне балшық шашырағанын және оның жаңа кроссовкаларының бүлінгенін көрдім. Бірақ маған бәрібір болды. Шын мәнінде, бұл тіпті сүйкімді көрінді.

Ол сәттің бүкіл өміріме деген көзқарасымды түбегейлі өзгертетінін білмеген едім.

Бір апта ішінде өзімді қалай сезінгеніме сене алмадым. Күйзеліс, шиеленіс немесе реніш сезінген сайын Let Them («Мүмкіндік бер» немесе «Жайына қалдыр») деп айта бастадым. Қызығы, бұл сезімдердің әрқашан дерлік басқа адамдарға қатысты екенін түсіндім.

Екі қарапайым сөз: Let Them, бәрін өзгертті. Мен ештеңені уайымдамайтындай және бұдан жоғары тұрғандай таңқаларлық күйде болдым. Бұрын маза бермейтін нәрселер... енді мазаламайтын болды. Мені ашуландыратын адамдар... енді ашуландырмады. Өмірді тым қатты бақылауда ұстайтын ұстанымым босай бастады. Жұмыстағы стресс тудыратын немесе үйге келіп отбасыма шағымдануға мәжбүр ететін жағдайлар маңызды болмай қалды. Бұрын бос уайымдарға, реніштер мен драмаларға толы болған миымда енді маңыздырақ нәрселерге орын босады.

Let Them деп неғұрлым көп айтқан сайын, мені мазалаған көптеген нәрселердің менің уақытыма да, назарыма да тұрмайтынын түсіндім. Және әрбір адам менің энергияма лайық емес еді. Бұл еркіндік сыйлады.

Let Them деп неғұрлым көп айтқан сайын, өзіме соғұрлым көп уақыт бөле бастадым. Ойлануға уақыт. Тыныстауға уақыт. Көңіл көтеруге уақыт. Мен үшін маңызды нәрселерге жұмсайтын уақыт. Өзіме күтім жасауға уақыт.

Өзімді еркін, бақытты және байсалды сезіндім. Оның әсері даусыз болды. Тіпті Крис те байқады: «Сен өзгерген сияқтысың». Шындығында, мен шынымен де өзімді басқаша сезіндім. Өзімді сондай жақсы сезінгенім сонша, Let Them теориясын желіде бөліскім келді. Сөйтіп, әлеуметтік желілерде Let Them теориясын түсіндіретін 60 секундтық видео жарияладым. Міне, менің айтқаным:

24 сағат ішінде оны 15 миллионнан астам адам көрді. Бір аптаның ішінде — 60 миллион, видеоның астына ондаған мың пікір жазылды. Жаңалықтар агенттіктері теория және оның қаншалықты тиімді екені туралы мақалалар жаза бастады. Дүние жүзіндегі адамдар менің жеке хабарламаларым мен почтамды сұрақтармен, оқиғалармен және оны қалай қолданып жатқандары туралы мысалдармен толтырды. Психологтар мен терапевттер бұл туралы блог жазбаларын жариялап жатты.

Бұл тек бастамасы ғана еді, өйткені Let Them татуировкалары пайда бола бастады!

Көптеген Let Them татуировкалары. . .

Let Them — менің осы уақытқа дейін тапқан ең қуатты нәрсем. Дүние жүзіндегі адамдардың Let Them сөзін денелеріне өшпестей етіп жаздырып жатқаны мені осы кітапты жазуға шабыттандырды. Мен неліктен осы екі сөздің соншама көп адамға тез, терең және әмбебап әсер еткенін түсінуім керек болды.

Соңғы екі жылды мен Let Them теориясын зерттеуге жұмсадым: ол неге жұмыс істейді және оны өміріңізді өзгерту мен басқа адамдармен қарым-қатынасыңызды жақсарту үшін қалай қолдануға болады.

Бәріміздің де өміріміздегі барлық нәрсені: уақытымызды, ойларымызды, іс-әрекеттерімізді, ортамызды, жоспарларымызды, болашағымызды, шешімдерімізді және айналамызды бақылауға деген туа біткен құштарлығымыз бар. Бақылауды сезіну сізді жайлы әрі қауіпсіз сезіндіреді, сондықтан сіз табиғи түрде айналаңыздағылардың бәрін және барлық нәрсені — көбінесе өзіңіз байқамай-ақ — бақылауға тырысасыз.

Бірақ шындық мынада: сіз ешқашан бақылай алмайтын бір нәрсе бар. Қанша тырыссаңыз да, сіз ешқашан басқа адамды бақылай алмайсыз немесе өзгерте алмайсыз. Сіз бақылай алатын жалғыз адам — ол сіз өзіңіз. Сіздің ойларыңыз, іс-әрекеттеріміз, сезімдеріңіз.

Тым ұзақ уақыт бойы сіз адам табиғатының осы іргелі заңына қарсы жұмыс істеп келдіңіз. Сіз адамдарды өзгерту үшін күресіп, жағдайларды бақылауға тырысып, адамдардың не айтатыны, ойлайтыны немесе істейтіні туралы уайымдап келдіңіз; осылайша өзіңізге және қарым-қатынастарыңызға қажетсіз стресс, шиеленіс пен келіспеушілік тудырдыңыз. Мен де солай істедім.

Let Them теориясы менің өмірге деген бүкіл көзқарасымды және басқа адамдармен қарым-қатынасымды өзгертті. Адам табиғатының табиғи ағымына қарсы тұрудың орнына, мен оны қабылдауды үйрендім. Энергиямды өзім бақылай алмайтын нәрсеге — басқалардың не айтатынына, ойлайтынына және істейтініне — жұмсаудың орнына, мен энергиямды өзім бақылай алатын нәрсеге: өзіме жұмсадым.

Нәтижесі қандай болды? Мен өз өмірімді бұрын-соңды болмағандай бақылауға алдым. Бұл еркіндік еді. Мен басқа адамдарды «проблема» ретінде қарауды тоқтаттым, осылайша қарым-қатынастарым мен ешқашан мүмкін емес деп ойлаған жолдармен жақсарды. Бұл көптеген жылдар бойы жабық тұрған есікті ашқанмен бірдей болды. Ал оның артында не тұр? Мен енді басқа адамдарды басқару қажеттілігімен ауырламайтын өмір тұр.

Алдағы беттерде сіз теория туралы, оны қолданудың ең оңай жолын және оны қолданғанда қандай керемет сезімде болатыныңызды білесіз. Сондай-ақ зерттеуіміздің басында жасаған таңқаларлық жаңалығым туралы білесіз. Let Them теориясы тек қана... Let Them емес. Иә, ол осы екі сөзден басталады, бірақ бұл бүкіл оқиға емес. Let Them — теңдеудің тек бірінші жартысы ғана. Бұл теорияның екінші, тіпті одан да маңызды қадамы бар: Let Me («Маған рұқсат бер» немесе «Мен өзім»).

Келесі тарауда біз Let Them және Let Me екеуін де талдап, осы екі қадамның әрқайсысының астарында жатқан ғылым мен психологияны зерттейміз. Содан кейін сіз теория ең үлкен оң әсерін тигізетін өміріңіздің сегіз негізгі саласы туралы білесіз. Біз сіздің қарым-қатынастарыңыз, мансабыңыз, эмоцияларыңыз, пікірлеріңіз, күйзеліс, махаббат өміріңіз, қиындықтарыңыз, созылмалы салыстыру, достық және ең бастысы — өзіңізбен қарым-қатынасыңыз туралы сөйлесетін боламыз.

Сіз қайта-қайта қате нәрселерді бақылауға тырысып, басқа адамдарды қалай байқамай проблемаға айналдырғаныңызды білесіз. Шындық мынада: басқа адамдар сіздің өміріңіздегі бақыттың, қолдаудың және махаббаттың ең үлкен көздерінің бірі болуы керек. Бірақ егер сіз олардың не сезінетінін, айтатынын және істейтінін бақылауға тырыса берсеңіз, олай болмайды. Бұл осы кітаппен аяқталады.

Let Them теориясын меңгеріңіз, сонда сіз бақылауға келмейтін нәрселерді бақылауға тырысып, өзіңізді шаршатуды тоқтатасыз. Бұл тек жақсы сезіну туралы емес. Бұл бүкіл өміріңізді қайта құру туралы. Мен сіздің өз өміріңізді әрқашан қалағандай — өз шарттарыңызбен — сезіну үшін кеңістік пен еркіндікті тапқаныңызды асыға күтемін.

Бастайық.

Let Them теориясын ашқаннан кейін көп ұзамай мен диванда отырып, әлеуметтік желілерді қарап отырғанда ескі құрбымның суретін көріп қалдым. Ол керемет көрінді. Мен суреттің астындағы жазбаны оқыдым, онда ол достарымен бірге өткізген керемет демалысы туралы жазыпты. Және оның шын көңілмен айтып тұрғанын сездім.

Бранч. Би. Шопинг. Күлкі. Жүзу. Коктейльдер.

Содан соң саусақтарыммен суретті үлкейтіп, топтық суретті жақыннан көрдім, сонда экраннан маған жымиып қарап тұрған әйелдердің әрқайсысын танитынымды түсіндім. Жүрегім су ете түсті. Менің достарымның бәрі бірге кетіп қалыпты.

Ішіңіздегі сол жағымсыз сезімді білесіз ғой, сіздің шеттетіліп қалғаныңызды түсінгенде пайда болатын сезім. Бұл соққы сияқты. Сіз оған мән бермеуге тырысасыз, өзіңізге бұл үлкен мәселе емес деп айтасыз, бірақ реніш шын мәнінде бар. Мен телефонды қоя салуым керек еді, бірақ олай істемедім.

Мен сол суреттерді бірінен соң бірін қарап шықтым — кішкентай қалашығымызда балаларымызды бірге өсірген әйелдердің қыздар саяхатын көрдім — мен бұған мән бермеуге тырыстым. Бірақ бұл маған әсер етті.

Мен толықтай «Аңду режиміне» көштім. Мен диванда отырдым және олардың әрқайсысының аккаунттарын мұқият қарап шықтым. Бес минут бұрын менде бәрі жақсы еді. Ал қазір? Енді мені таныс эмоциялар иірімі билеп алды: қабылданбау, сенімсіздік, түсінбеушілік. Олар мұны қашан жоспарлаған? Неге мені қоспаған? Неге мені ешқайда шақырмайды? Достарыммен соңғы рет қашан бірге барып едім?

Мен олардың суреттерін парақтап, сол сұрақтарды басымда айналдырып отырғанда, Крис бөлмеге кіріп, маған бір қарап: «Не болды? » — деп сұрады.

Мен күрсініп, оған шындықты айттым: «Менің бір топ құрбыларым демалысқа өте көңілді саяхатқа кеткенін білдім. Әрине, мені шақырмаған».

«Өкінішті-ақ», — деді ол.

«Мүмкін мен бірдеңені дұрыс істемеген шығармын», — дедім мен. «Мүмкін олар маған ашулы шығар».

Ол қолын айқастырып: «Сен неге бұған соншалықты мән бересің? » — деп сұрады.

Мен оған қарадым.

«Мел, сен олармен бұрынғыдай жақын дос емессің ғой».

Олдікі дұрыс еді. Мен оның дұрыс екенін білдім. Бірақ менде бәрібір олармен байланысып, жағдайды реттегім келетін құштарлық болды. Сізде де мұндай жағдай болған шығар. Сізді бірдеңеге қоспағанын білесіз және сіздің қалайтын жалғыз нәрсеңіз — өзіңіздің ешқандай қателік жасамағаныңызға көз жеткізу.

Мен оларға хабарласып, жағдайды түзегім келді. Қоңырау шалу, хабарлама жазу. Мазасыздықты жою үшін кез келген нәрсе істеу. Сол кезде осы екі сөз келіп, мені өзімнен құтқарды. Let Them.

Бұрынғы мен бұған бірнеше күн бойы, тіпті апталар бойы бас қатыратын едім. Эмоцияларым мені жеңіп кетер еді. Мен бұған мән бермейтіндік танытуға тырысар едім. Мен өзімді уайымдамайтыныма сендіруге тырысар едім. Мен мұны миымда қайта-қайта ақтап алуға тырысар едім. Өзімді жақсы сезіну үшін достарымды «жаман кейіпкерлерге» айналдырар едім. Мұның бәрі менің жағдайымды нашарлатып, маған шын жүректен ұнайтын бұл әйелдерден одан сайын алыстатар еді.

Бірақ бұлай болған жоқ. Бұл маған тек 10 минуттай ғана әсер етті. Мен Let Them деп айтқан бойда өзімді сәл жақсы сезіндім. Екінші рет айтқанда тағы да сәл жақсы сезіндім. Үшінші, төртінші, бесінші, он алтыншы рет, отызыншы рет айтқанда... өзімді жақсы сезіне бастадым.

Мен сізге ашық айтайын: осындай ауыр жағдайларда сіз Let Them деп қайта-қайта айтуыңыз керек болады, өйткені бір жеріңіз ауырғанда, ол ауырсыну бірден жоғалып кетпейді. Ол қайта-қайта көтеріледі. Сондықтан Let Them сөзін қайталау керек болғанда таң қалмаңыз.

Олар саяхатқа барсын (Let Them). Олар демалысты бірге өткізсін (Let Them). Олар сізсіз көңіл көтерсін (Let Them).

Алдымен бұл сөздер бас тарту сияқты көрінді. Мен беріліп жатқандай сезіндім. Бірақ кейін мен бір маңызды нәрсені түсіндім: Let Them берілу туралы емес еді. Бұл өзімді бастапқыда менде мүлдем болмаған бақылаудан босату туралы еді. Өйткені шындық мынада — мен жағдайды қаншалықты талдауға тырыссам да немесе оны қаншалықты бақылап, түзетуге тырыссам да, менің істегендерімнің ешқайсысы болған нәрсені өзгертпейді. Олардың саяхатқа бару туралы таңдауы мені жаман сезіндіруге тиіс емес еді, бірақ менің жағдайды бақылауға тырысуым мені сорлы етіп көрсетті.

Let Them.

Осылайша кеудемдегі түйін жазыла бастады. Жағдайды «түзету» туралы қысым бәсеңдеді және мен бәрін өзгерткен бір нәрсені түсіндім: Олардың демалысының маған ешқандай қатысы жоқ еді.

Бұл жеке мәселе емес еді. Олар маған қарсы ештеңе жоспарлаған жоқ. Олар менің құндылығым туралы ештеңе айтқысы келген жоқ. Тіпті солай болса да? Let Them.

Бәрімізде айналамыздағы әлемді бақылауға тырысатын сәттеріміз болады — әсіресе өзімізді ренжіген, шеттетілген, ашуланған немесе қорыққан сезінгенде. Мүмкін сіз бәрі қамтылғанына көз жеткізу үшін топтық жоспардың әрбір бөлшегін басқаруға тырысқан боларсыз; немесе адамдар хабарламаларыңызға бірден жауап бермегенде, олар маған ренжіп қалмады ма деп уайымдаған боларсыз. Бұл өте шаршатады, солай емес пе?

Мен табиғатымнан «түзетушімін» (fixer). Мен өмірімнің көп бөлігін егер мен араласпасам, егер мен жағдайды басқармасам, бәрі күл-талқан болады деп сенумен өткіздім. Мен бәрін — қарым-қатынастарды, жұмысты, достықты, тіпті мен жақсы көретін адамдардың эмоцияларын да біріктіріп ұстап тұратын адам болуым керек еді. Және бірдеңе мен күткендей болмаса, бұл менің кінәм сияқты көрінетін. Егер біреу ренжісе, бірдеңе дұрыс болмаса, мені бір жерге қоспаса, мен автоматты түрде оны түзетуім, өзгертуім немесе бақылауым керек деп ойладым.

Мен өмірімде бұл қорқынышты жиі сезіндім. Егер мен бірдеңе істемесем, ұмытылып кетемін деген қорқыныш. Ұнамай қаламын немесе қабылданбаймын деген қорқыныш. Менсіз бәрі ретсіз болып кетеді деген қорқыныш. Шынын айтайық — бақылау бізге қауіпсіздік елесін береді. Бақылау біздің қолымызда болғанда, біз өзімізді ауырсынудан, көңіл қалудан, қабылданбаудан қорғай аламыз деп сенеміз.

Бірақ бұл тек қана — қауіпсіздік елесі. Өйткені біз адамдарды немесе жағдайларды қаншалықты бақылауға тырыссақ та, шындық мынада: біз олай істей алмаймыз. Адамдар өздері қалаған нәрсені істейді. Олар өз таңдауларын жасайды, өз өмірлерін сүреді.

Шындығында, бұл «бақылаудың» ешқайсысы сізді жақсы сезіндірмейді. Керісінше, ол кері әсер береді. Адамдарды және жағдайларды бақылауға тырысу қорқынышыңызды баспайды. Ол оны күшейтеді. Кез келген психолог сізге айтады: өзіңіз бақылай алмайтын нәрсені бақылауға неғұрлым көп тырыссаңыз, соғұрлым мазасыз әрі күйзеліске түсесіз.

Диванда отырып, телефоныма қарап, мен тек достарымның мен туралы не ойлайтынын ғана емес, өз жайсыздығымды да бақылауға тырысып жатқанымды түсіндім. Мен қабылданбау сезімін жек көрдім, сондықтан менің бірден-бір реакциям — ештеңені сезініп үлгермей тұрып, жағдайды түзету болды.

Сол кезде Let Them теориясы мен үшін әлдеқайда терең деңгейде түсінікті бола бастады.

Стоицизмде басты назар басқалардың ойлары мен іс-әрекеттеріне емес, өз ойларыңыз бен іс-әрекеттеріңізді бақылауға аударылады. Бұл философия Let Them-мен толық үйлеседі, ол басқалардың мінез-құлқын басқару немесе оған әсер ету қажеттілігінсіз, оларға өз таңдауын жасауға және өз өмірін сүруге саналы түрде мүмкіндік беру туралы. Let Them және Let Me тәжірибесін қолдана отырып, сіз стоицизмнің негізгі принципін қолданасыз: өзіңізге назар аударыңыз, өйткені сіздің нағыз күшіңіз сонда.

Буддизм мен радикалды қабылдау азап шегу шындыққа қарсы тұрудан туындайтынын үйретеді. Біз сезінетін ауырсыну көбінесе нәрселердің қазіргі қалпынан басқаша болғанын қалаудан туындайды. Let Them теориясы сізге шындықты қабылдауға ғана емес, сонымен қатар өзіңізді оны өзгерту қажеттілігінен бөлуге көмектеседі. Сіз басқалардың іс-әрекеттері мен таңдаулары сіздің бақылауыңызда емес екенін мойындайсыз және осылайша эмоционалды еркіндігіңізді қайтарасыз. Бұл — радикалды қабылдаудың ең күшті нысаны.

Бөліну теориясы бізге бізді қоздыратын (триггер болатын) жағдайлардан эмоционалды түрде қалай алшақтау керектігін үйретеді. Сіз Let Them деп айтқанда, сіз эмоционалды бөлінуді жаттықтырасыз. Сіз өзіңіздің эмоцияларыңыз бен орын алған жағдай арасында ақыл-ой кеңістігін жасайсыз, бұл сізге болып жатқан жағдайды оған жұтылып кетпей бақылауға мүмкіндік береді. Нәтижесі қандай? Сіз байсалды, зейінді және өз іс-әрекеттеріңізді бақылауда ұстайсыз.

Мен үшін бұл теория «оны жібере салумен» (letting it go) бірдей емес. Жеке өзім ешқашан ештеңені жайдан-жай жібере алмадым — өйткені ол ешқашан шешілгендей сезілмейді. Бұл сізді мазалайтын нәрседен кетіп қалғандай, сезімдеріңізді ішке жұтып, әрі қарай жылжығандай сезіледі. Let Them басқаша. Сіз Let Them деп айтқанда, сіз берілмейсіз немесе кетіп қалмайсыз. Сіз өзіңізді босатасыз. Сіз нәрселердің қалай болуы керектігі туралы ұстанымыңызды босатып, олардың өз ағымымен жүруіне мүмкіндік бересіз.

Басқаларға кім болса, солай болуына мүмкіндік бергенде, сіз өзіңізде ешқашан шын мәнінде болмаған бақылауды босату туралы белсенді, күшті таңдау жасайсыз. Сіз өзіңізді бәрін және барлығын басқаруға тырысудан туындайтын шексіз күйзеліс, реніш және эмоционалды күйзеліс айналымынан босатасыз. Let Them және Let Me-нің кереметтігі — бұл сізге осы тәжірибелерді меңгеруге көмектеседі, сонда сіз эмоцияларға бағынуды тоқтатып, тыныш әрі мақсатты өмір сүре бастайсыз.

Бұл графика мен сол фотоны желіден көргенде дәл не сезінгенімді көрсетеді.

Мен өзімді кінәлағанда дәл осылай болды. Өзімді төмен, қызғаншақ, сенімсіз, шеттетілген және кемтар сезіндім. Бұл өте ауыр ойлар мен эмоциялар.

Сосын сіз: «Енді не істеймін? » — деп ойланасыз. Сіз жоғарыда өзгелерге төменнен қарап отырасыз да, өзіңіздің осы үстемдігіңізде жалғыз қалғандай сезіне бастайсыз. Мен де «Оларға ерік бер» деп айта бастағанда, әрі қарай не істерімді білмедім. Оны айту және бойыңды билеген үстемдік сезімі жақсы болды, эмоциядан арылу керемет сезілді. Бұл оңай бөлігі еді. Бірақ әрі қарай не істеу керектігін білмедім.

Мен де мұны сіз үшін қалаймын. Сондықтан сұрақ қояйын: өзіңізді моральдық тұрғыдан жоғары сезіну сізге осындай керемет достық орнатуға қалай көмектеседі? Көмектеспейді.

Бұл сын айтуға қарама-қайшы нәрсе. «Мен өзім» — бұл өзін-өзі тану, жанашырлық, күш-қуат алу және жеке жауапкершілік туралы.

Саяхатқа кеткен достарыңыз сізден артық емес. Сіз де олардан артық емессіз.

Адамдарға өз өмірін сүруге неғұрлым көп ерік берсеңіз, сіздің өміріңіз соғұрлым жақсара түседі. Бақылаудан неғұрлым көп бас тартсаңыз, соғұрлым көп күш аласыз.

Сол үстемдік сезімі маған жағдайға жоғарыдан қарауға ақыл-ой кеңістігін берді. «Оларға ерік бер» деп неғұрлым көп айтқан сайын, бұл жағдайдағы ӨЗ рөлімді және не істегім келетінін ойлауға көбірек мүмкіндік туды.

Мен соңғы бірнеше жылда жұмысқа қатты беріліп кеткенім сонша, достарымды мүлдем көрмеппін. Көптен бері ешкімді ешқайда шақырмағанмын. Мүмкін мені әдейі шеттетпеген шығар. Мүмкін олар мені тіпті ойламаған да болар. Егер мен ешқандай талпыныс жасамасам, хабарласпасам немесе олармен көрші ретінде де кездеспесем, олар мені неге ойлауы керек? Шынымды айтсам, мен де өз өміріммен, жұмысыммен және балаларыммен соншалықты бос болмадым, егер ескі достарымның желідегі жазбаларын көрмесем, мен де олар туралы көп ойламайды екенмін.

Осы кітапты зерттеу барысында «Оларға ерік бер» теориясын қолданып жүрген адамдардан екі маңызды сұрақ жиі қойылды. Кітаптың қалған бөлігіне көшпес бұрын оларға жауап бергім келеді.

Иә, бұл теорияны балаларға қолдануға болады (кейбір маңызды ескертулермен), бірақ бұл кітап ересектермен қарым-қатынасқа бағытталған. Кітап бойында мен түсініспеушілік болмауы үшін ересектер мен балалардың айырмашылығын нақты көрсетіп отырамын. Ал бұл тәсілді балаларға, жасөспірімдерге және жастарға қалай қолдану керектігін білгісі келетіндер үшін кітаптың соңындағы Қосымшада (Appendix) арнайы нұсқаулық берілген.

Бұл өте маңызды сәт. Кейбір адамдар осы теорияны қолданғаннан кейін жалғыздық сезінетіндерін айтты. Егер сіз осылай сезінсеңіз, демек теорияны қате қолданып жатырсыз. Теорияның екі ажырамас қадамы бар: «Оларға ерік бер» және «Мен өзім». Бұл қадамдар бірге жүруі керек. Сіз тек «Оларға ерік бер» деп тоқтай алмайсыз. Көптеген адамдар екінші қадам — «Мен өзімді» ұмытып кетеді. Бұл үлкен қателік, өйткені шынайы күш осында жатыр. «Мен өзім» дегенде сіз келесі қадам үшін, қалаған өміріңіз бен қарым-қатынасыңызды құру үшін жауапкершілік аласыз. Бұл қадамсыз сіз өзіңізді күшті емес, керісінше оқшауланғандай сезінесіз.

Сіз уақыт пен энергия жұмсауға дайын болсаңыз, кез келген нәрсені жасауға қабілеттісіз. Бұл дегеніміз, уақытыңызды ұсақ-түйек, маңызсыз нәрселерге жұмсауды тоқтатуыңыз керек. Сондай-ақ, өзіңіз бақылай алмайтын жалғыз нәрсені — басқа адамдарды бақылауға тырысуды доғаруыңыз керек дегенді білдіреді.

«Оларға ерік бер» теориясын қолдануды бастаудың ең жылдам әрі тиімді жолы — күнделікті кездесетін сансыз ұсақ күйзелістерден жоғары көтерілу.

Бип. Бип. Бип.

Менің ашуым келе бастады. Үйге барып, қатысуым керек жиналыс бар еді. Артымда тұрған адамға бұрылып: «Мынаған сенесіз бе? » — деп айтқым келді.

Бірақ мен кідірдім. Іштей «Оларға ерік бер» дедім. Әсері бірден білінді. Мен сабырға келдім. Бұл кассирдің жұмысын тездетті ме? Жоқ.

Бұл мысалдардың бәрі күйзеліс пен тітіркендіргіш жағдайларға беретін реакцияңыз күнделікті өміріңізде үлкен мәселеге қалай айналатынын көрсетеді. Сіз айналаңызда не болып жатқанын бақылай алмайсыз, бірақ оған қалай жауап беретініңізді бақылай аласыз. Бұл әсіресе әуежайда анық байқалады. Шын мәнінде, егер күйзелісті сезінгіңіз келсе, әуежайға барсаңыз жеткілікті.

Тіркеуден өту, тексеру кезектері, ауа райына байланысты рейстің кешігуінен ашуланған адамдар, жоғалған жүк, ұшаққа отырғызу басталмай жатып қақпа алдына жиналған қауым, қысқа уақыттық ауысымдар, бағыттың өзгеруі, ұшаққа мінгенде сөрелерде орын қалмауы, көлік жалдау орталығындағы ұзын кезектер... сізді күйзеліске түсіретін жағдайлар шексіз.

Себебі ұшақта немесе әуежайда не болса да, билік әлі де өз қолыңызда.

Алғашқы бірнеше минутта мен бұған мән бермедім, бірақ ол тоқтамай жөтеліп, тамағын кенеп, қайта-қайта жөтеле бергенде, менің жыным келе бастады.

Мен сөз сөйлеуім керек іс-шараға бара жатқанмын, ал алдағы екі аптада бірнеше ірі жиындарда сөйлеуім қажет еді. Маған ауырып, дауысымнан айырылуға болмайтын еді.

Орындықтардың арасындағы саңылаудан артыма бұрылып қарасам, ол адам аузын да баспастан, ұшақта ешкім жоқтай ауаға жөтеліп отыр екен. "Осы адам маған ауру жұқтыра ма? Бұл қандай көргенсіздік пен дөрекілік" деп ойладым. Мен ауыра алмаймын. Сосын өз нұсқаларымды қарастырдым.

"Пассивті-агрессивті" (ашуын тікелей айтпай, кейіс білдіру арқылы көрсету) болу ештеңені шешпейтін еді. Мен орындығымда қанша тыпырлап, оған саңылаудан ашумен қарап, көзбен атып отырсам да, ол не менің ишарамды түсінбеді, не оған бәрібір болды.

Мен стюардессаны шақырып шағымдануды ойладым, бірақ ол дәл қасымда отырғандықтан, менің сөзімді естіп қояды, бұл өте ыңғайсыз болар еді. Сондықтан ересек адамша артыма бұрылып, сыпайы ғана: "Мырза, аузыңызды басып жөтелуіңізді өтінемін", — дедім.

Ыңғайсыз үнсіздік орнады.

Ол басын изеді де, ұшудың соңына дейін аузын ашып жөтелуін жалғастыра берді. Мұны анық білемін, өйткені мен қайта-қайта бұрылып, орындықтардың арасындағы саңылаудан қарап отырдым. Әрине, ол адамға жаның ашиды. Ол әдейі ауырып отырған жоқ қой. Жөтел қысқанда, жөтелмей тұра алмайсың.

Бірақ сол сәтте менің тітіркенуім арта берді. Мен тек күйзеліске түсіп қана қоймай, бұл жағдай менің көңіл-күйімді бұзып, жұмыс істеуіме кедергі келтірді.

Бұл — айналаңыздағы бір жағдайдың сізді қалай оңай күйзеліске түсіріп, денеңізге кері әсер етіп, миыңызды қалай жаулап алатынының бір ғана мысалы.

Осы кітапты зерттеу барысында мен сұхбат алған сарапшылардың бірі — Гарвард медицина мектебінің дәрігері және "The 5 Resets" кітабының авторы, доктор Адити Нерукар. Доктор Адити Гарвардтағы Бет Исраэль Диконесс госпиталінің интегративті медицина бағдарламасының медициналық директоры болды, онда ол пациенттеріне өздерін жақсы сезінуге көмектесу үшін ғылыми негізделген тәсілдерді қолдана отырып, күйзелісті басқарудың орасан зор клиникалық тәжірибесін жасақтады.

Доктор Адити: "Күйзеліс — сіз ойлағаннан да үлкен мәселе", — дейді.

Мидың бұл бөлігі сіздің күнделікті өміріңізді басқаруға көмектеседі. Ол жоспарлауға, ұйымдастыруға, есте сақтауға және шешім қабылдауға көмектеседі. Өзіңіздің ең жақсы нұсқаңызға айналу үшін мидың осы бөлігін пайдалануыңыз керек.

Мәселе мынада: ұшақта жөтелген адамнан, тым ұзаққа созылған кезекпен немесе өзіңіз күтіп жүрген тест нәтижелерінен "күйзеліс сезінген" сәтте миыңыз күйзеліс реакциясына көшеді және сол маңызды префронтальды қыртыс енді бақылауды жоғалтады (сіз де бақылауды жоғалтасыз).

Егер сіз "соғыс, қаш немесе қатып қал" (fight, flight, or freeze) реакциясы туралы естіген болсаңыз, бұл сіздің "күйзеліс реакцияңызбен" бірдей — яғни, сіз күйзеліске түскенде, амигдала бақылауды қолға алады. Бұл асығыс шешім қабылдауға және импульсивті әрекеттерге әкелуі мүмкін.

Өмір қалыпты болғанда және өзіңізді жақсы сезінгенде, әрекеттеріңіздің көбін префронтальды қыртыс басқарады. Бұл жағдайдың жақсы-жаман жағын логикалық тұрғыдан ойлап, жан-жақты шешім қабылдай алатыныңызды білдіреді. Басқаша айтқанда, сіз қалай жауап беретініңізді таңдай аласыз.

Бірақ, сізді күйзеліске түсіретін бірдеңе болғанда, біз қиындыққа тап боламыз, өйткені дене мен мидағы реакция автоматты түрде жүреді. Амигдала бақылауды автоматты түрде алады. Ал мидың бұл бөлігінің бір ғана міндеті бар: аман қалу және өзін-өзі сақтау.

Миыңыз бен денеңіз "соғыс немесе қаш" режиміне көшеді және бұл күйзеліс күйінде тек қысқа уақыт жұмыс істеуге арналған. Сіз қайтадан қалыпты жұмыс режиміне оралып, префронтальды қыртыс бақылауға ие болуы және өзіңізді қайтадан сабырлы әрі сенімді сезінуіңіз керек. Бірақ бұл қалыпқа келу процесі (reset) болмаса не болады?

Доктор Адитидің айтуынша, қазіргі уақытта 10 адамның 7-еуі созылмалы күйзеліс жағдайында өмір сүреді. Мен де солардың бірі болғанмын. Созылмалы күйзелісте өмір сүргенде, сіз үнемі "соғыс немесе қаш" күйінде қалып қоясыз. Амигдалаңыз фонда әрқашан жұмыс істеп тұрады.

Доктор Адитидің айтуынша, күйзеліс кезінде сіз тек аман қалу режимінде жүргендей сезініп қана қоймайсыз, нейрологиялық тұрғыдан миыңыз шынымен де аман қалу режимінде болады. Сіздің мақсаттарыңыз... армандарыңыз... ең жақсы нұсқаңыз... сабырлы болу және реакция бермеу қабілетіңіз... бәрі желге ұшады.

Сондықтан сіз бұл мәселені шешуіңіз керек және басқа адамдардың өміріңізге қажетсіз күйзеліс әкелуіне жол бермеуіңіз қажет. Бұл өте маңызды. Сіз жақсы өмір сүруге лайықтысыз, бірақ үнемі аман қалу режимінде болсаңыз, оған ешқашан қол жеткізе алмайсыз.

Егер күйзеліс салдарынан жұмысты кейінге қалдыра берсеңіз, осы демалыстағы жобаңызды ешқашан бітіре алмайсыз.

Сізге көбірек көңіл көтеру керек, бірақ жұмыстан ажырай алмасаңыз, өзіңізге оған рұқсат бермейсіз.

Сіз жұбайыңызбен көбірек уақыт өткізіп, жақын болуыңыз керек, бірақ үнемі күйзелісте болсаңыз, бұл ешқашан болмайды.

Сіз армандаған өмір тура алдыңызда тұр, бірақ ішкі сыншыңыз сізге үнемі "істеме" деп тұрса, сіз оған ешқашан ұмтылмайсыз. Күйзеліс — үлкен мәселе және онымен айналысатын уақыт келді.

Мен доктор Адитиден миымызды қалыпты жұмыс режиміне қалай қайтаратынымызды сұрадым.

Ол бірінші қадам — күйзелістің не екенін түсіну, сонда мұндай жағдайларда билік өз қолыңызда екенін білесіз деді.

Мен үшін күйзеліс — дененің және мидың екі функция арасында ауысуы екенін білу жаңалық болды. Мен "Оларға ерік бер" (Let Them) теориясын қолданып, қалыпты жұмыс режиміне қайта ауыса алатынымды және бұл қиын емес екенін білу маған күш берді.

Айналаңызда болып жатқанның бәрі сізді күйзеліске түсіруі шарт емес екенін сезініп өмір сүру қандай жақсы? Басқа адамдардың мінез-құлқы өміріңіздегі үлкен мәселе болмауы мүмкін екені қандай ғажайып?

Содан кейін, күйзеліс реакциясын қалпына келтіру үшін "Оларға ерік бер" теориясын қолданасыз. Оны қосу-өшіру түймесі ретінде елестетіңіз — сізді күйзеліске түсіретін бірдеңе болған кезде миыңыздағы кішкентай тетікті басасыз.

Сіз "Оларға ерік бер" деген сәтте миыңызға бәрі жақсы екенін білдіресіз: бұл күйзеліске түсуге тұрмайды. Сіз амигдалаңызға "өш" деп бұйрық бересіз. Сіз өзіңіз сезінген жағымсыз эмоциядан ажырау арқылы сол күйзеліс реакциясын қалпына келтіресіз.

Маған тағы бір рет тыныс алуға ерік бер. Күйзеліс реакциясын баяулатыңыз. Денеңіз бен миыңызды тыныштандырыңыз. Бақылауды қолға алып, күшіңізді қайтарыңыз.

Бұл өте қарапайым көрінуі мүмкін, бірақ осы бір өзгеріс сізді басқа адамға айналдырады. "Оларға ерік бер" және "Маған ерік бер" фразаларын қолданып күйзелісті ұстап қалу — эмоцияларыңыздың жауапты жаулап алуына жол бермей, не айтатыныңызды, не ойлайтыныңызды немесе не істейтініңізді таңдауға мүмкіндік береді. Енді ашумен хабарлама жазу, жақындарыңызға айқайлау немесе жұмыста электронды хат жазуға сағаттар жұмсау болмайды.

Шындығында, әр хатқа жауап беру міндетті емес, әр әңгімеге қатысудың қажеті жоқ — және сіз әрқашан соңғы сөзді айтуыңыз шарт емес.

Сіз бұрын ашуыңызды келтіретін көптеген нәрселердің уақытыңыз бен энергияңызға тұрмайтынын көре бастайсыз; және "Маған ерік бер" арқылы айналаңыздағы нәрселерге аз реакция берген сайын, өзіңізді соғұрлым көбірек бақылауда сезінесіз.

"Маған ерік бер" деп, күйзеліс реакциясын қалпына келтіру арқылы сіз қайтадан бақылауға ие боласыз және қалай жауап беретініңізді саналы түрде таңдай аласыз.

Осы орайда: ұшақтағы жағдайға қайта оралайық, артымдағы адам жөтеліп жатыр; менің күйзелісім артып барады, жұмысыма зейін қоя алмаймын және өзімді орындыққа байланған тордағы аңдай сезінемін.

Сонымен, біреудің жөтелуін тоқтату үшін "Оларға ерік бер" теориясын қалай қолданасыз?

Білемін... мені тыңдаңыз. Иә, бұл мені күйзеліске түсірді. Иә, оның аузын баспағанын дөрекілік деп есептедім. Иә, ауырып қаламын ба деп қорықтым.

Бірақ бақылауға қайта оралайық: бұл жағдайда мен нені бақылай алдым? Мен басқа адамның жөтелетінін немесе жөтелмейтінін бақылай алмадым. Мен тек жөтелге қалай жауап беретінімді бақылай алдым.

Бақылай алмайтын нәрсеге назар аудару сізді күйзеліске түсіреді. Бақылай алатын нәрсеге назар аудару сізді күшті етеді. Бұл тағы бір маңызды мәселеге әкеледі: менің ауырып қалмауыма кім жауапты?

Мен бе, әлде ұшақтағы бейтаныс адам ба?

Мен. Мен өз денсаулығыма жауаптымын. Мен қалағандықтан ол адамның жөтелуін тоқтатуы оның міндеті емес. Өз қажеттіліктеріме қамқорлық жасайтындай жауап беру — менің міндетім. Сіз не ойлап отырғаныңызды білемін.

"Бәрі аузын басуы керек емес пе? Бәрі қолын жууы керек емес пе? Бәрі әдептілік ережелерін сақтауы керек емес пе? " Әрине, сақтауы керек, бірақ көп адам олай істемейді.

Менің айтқым келгені — басқа біреуді немесе сіздің бақылауыңыздан тыс жағдайды басқаруға тырысу тек көбірек күйзеліс тудырады. Мен ашулана алар едім. Қайта-қайта бұрыла алар едім. Стюардессаға айқайлай алар едім. Ол адамға ашуланып айқайлай алар едім, бірақ одан не пайда? Алдымда бұдан да анық әрі күшті шешім тұрған жоқ па?

Мен сізге өмірге прагматикалық (іс жүзіндегі пайданы көздейтін) және стратегиялық көзқарас ұсынамын.

Орнымда отырып ашуланғанның орнына, мен оған жөтелуге ерік бердім, содан кейін өзімді қорғау үшін жасай алатын қарапайым әрекеттеріме назар аударуға "маған ерік бердім".

"Мұрным мен аузымды шарфыммен жабамын", — деп ойладым. "Және жөтелді естімеу үшін құлаққап киемін". Мен солай істедім. Шарфымды орап, құлаққаптағы музыканы қаттырақ қойдым.

Мәселе шешілді.

Әр жолы "Оларға ерік бер" дегенде, сізді күйзеліске түсіріп жатқан жағдайды бақылай алмайтыныңызды мойындайсыз. "Маған ерік бер" дегенде, доктор Адитидің кеңесіне құлақ асып, бақылай алатын нәрсеге, яғни осы күйзеліс жағдайларына беретін жауабыңызға назар аударасыз.

Доктор Адити: "'Оларға ерік бер' теориясы күйзеліске түскен ми үшін жеңіл тыныс алу сияқты. Ол мазасыз ойларды бақылауға көмектеседі, осылайша миыңыз бен денеңіз аман қалу режимінен шығып, даму режиміне орала алады", — деп растады.

Бұл неге маңызды екенін түсіндірейін. Егер сіз өзіңіздің толықтай күйзеліске түсуіңізге жол берсеңіз, сіз бүкіл билікті басқа адамдарға беріп қоясыз.

Бұрын болса, мен бұл адамның мені күйзеліске түсіруіне жол берер едім. Мен ешқандай жұмыс істей алмас едім, ұшақ қонғанша әбден қажып, содан кейін күйеуіме қоңырау шалып, ұшуымды бұзған "ақымақ" туралы шағымданар едім. Сосын сол күні кешкі аста мені сөйлеуге шақырған клиенттеріме бұл оқиғаны айтып берер едім. Бұл жағдайдың мені қаншалықты "ашуландырғанын" айтып тауыса алмас едім. Мұның бәрі мені бұдан да бетер күйзеліске түсіріп, қажытып жіберер едім.

Мұны егжей-тегжейлі түсіндіріп отырғанымның себебі — бұл қаншалықты үлкен мәселе екенін көрсеңіз деймін. Басқа адамдардың сізді күйзеліске түсіруіне жол бергенде, сіз маңызды емес немесе бақылауыңыздан тыс нәрселерге өз күшіңізді беріп қоясыз. Және бұл көбіне өміріңіздің басқа салаларына бірнеше сағатқа, аптаға, тіпті жылдарға созылатын әсерін тигізеді.

Егер мақсаттарыңызға жеткіңіз келсе, жинақы болғыңыз келсе, өзіңізге сенімдірек және бақыттырақ болғыңыз келсе, басқа адамдардың сізді күйзеліске түсіруіне жол бермеуіңіз керек. Өмірде сіз бақылай алатын және бақылай алмайтын нәрселер болады. Әділ және әділетсіз жағдайлар болады. Ненің сізді күйзеліске түсіретінін және оның қанша уақытқа созылатынын сіз шешесіз.

Доктор Адитидің зерттеулері дәлелдегендей, өз энергияңызды қорғауды үйрену көңіл-күйіңізді, ойлау жүйеңізді, денсаулығыңызды, зейініңізді және жұмыстан ажырап, демалу қабілетіңізді жақсартады. Менің ойымша, көптеген адамдардың бұл теорияны білгеннен кейін бірнеше күн ішінде денесіне "Let Them" деп татуировка жасатуының бір себебі осы.

Бұл сіздің жан тыныштығыңыз қорғауға тұрарлық екенін еске салып тұрады. Басқа адамдардың сіздің тыныштығыңызды бұза алмайтынын білу — ерекше сенімділік береді.

Бірақ бұл деңгейді сәл көтерейік.

ұшақта жөтелген бейтаныс адам — бұл қарапайым жағдай. Сіз ұшақтан түсесіз де, өміріңізді жалғастыра бересіз, сондықтан онда "Оларға ерік бер" теориясын қолдану оңай.

Бірақ не істеу керек екені немесе дұрыс жауап қандай екені белгісіз болса ше? Егер күйзеліс жұмыс сияқты әлдеқайда үлкен нәрседен туындаса ше?

Күн сайын күйзеліс тудыратын адаммен немесе жағдаймен "Оларға ерік бер" және "Маған ерік бер" әдісін қалай қолдануға болады? Зерттеулерге сәйкес, көптеген адамдар үшін жұмыс — өмірдегі күйзелістің №1 себебі, ал басқарушыңыздың психикалық денсаулығыңызға әсері жұбайыңыздың әсерімен бірдей.

Ал егер сіз мен сияқты болсаңыз және өз бизнесіңізді бастасаңыз немесе жақсы менеджер болуға тырыссаңыз, бұл тізімді екіге көбейтіңіз.

Сонымен, жұмыс сізді күйзеліске түсірмеуі үшін "Оларға ерік бер" теориясын қалай қолданасыз? Мысалы, егер сіз жұмысты өте жақсы атқарып, барлық көрсеткіштерді орындап, күткеннен де артық істеп жүрсеңіз, ал бастығыңыз сізді лауазымыңызды өсірмесе ше?

Сұраған кезде, сізге "биыл компанияның табысы төмен" және "қолым байлаулы", бірақ "сіз бұл команда үшін өте құндысыз" деген сияқты стандартты жауаптар берсе. Бұл өте жаман.

Сіз ашуланасыз, тауыңыз шағылады, өзіңізді дәрменсіз, өшпенді немесе жігерсіз сезінесіз. Доктор Адити қазір "кәсіби жанудың" рекордтық деңгейде болуының себебі осы дейді: адамдар жұмыста созылмалы күйзеліс күйінде қалып қойған. Және ол: "Жұмыстағы күйзелісіңіз өзгермейді, сондықтан онымен күресу тәсіліңізді өзгертуіңіз керек", — деп қосты.

Мен де сондай жағдайда болғанда, дәл солай сезінгенмін. Ал шоттарды төлеу үшін жалақы қажет екені сізді одан сайын күйзеліске түсіріп, дәрменсіз етеді.

Бірақ жұмыс қазір қаншалықты ауыр болса да, сіз дәрменсіз емессіз. Сонымен, бастығыңыз сізге лайықты лауазымды беруі үшін "Оларға ерік бер" теориясын қалай қолданасыз?

Қолданбайсыз. Олардың сізді үміттендіріп, соза беруіне ерік беріңіз.

Мұны есту ауыр екенін білемін, өйткені бұл шындық. Иә, бұл әділетсіз. Иә, сіз лауазымды өсіруге лайықтысыз. Иә, бұған ашулануға құқығыңыз бар.

Бірақ маған мына сұраққа жауап беріңізші: СІЗДІҢ мансабыңызға кім жауапты? Дұрыс айтасыз, сіз жауаптысыз.

Сонымен қатар, сіз бастығыңыздың лауазымыңызды өсіретінін, жалақыңызды көбейтетінін немесе тіпті терезеге жақын үстелге ауыстыратынын бақылай алмайсыз. Қанша еңбек етсеңіз де, қанша мақтау естісеңіз де, шешім — оларда.

Сондықтан, егер сіз бар күшіңізді салсаңыз, сөйлессеңіз, жалақыны көтеруді сұрасаңыз, көрсеткіштерді орындасаңыз, бірақ әлі де лауазымның өсуін немесе жаңа үстелді күтіп жүрсеңіз және ол болмай жатса, ашулануды тоқтатып, бұдан әрі не істейтініңізді таңдауыңыз керек.

Өйткені, не білесіз бе? Егер сіз эмоцияға берілсеңіз, бұл сізді есіңізден тандырады. Егер бұл жағдайдың күйзелісі сізді баурап алса, сіз келесі қадамыңыз туралы ешқашан стратегиялық ойлай алмайсыз.

Бұл күйзелістің сізді ақымақ етуіне жол бермеуіңіз керек. Қалай жауап беретініңізді ақылмен ойлауыңыз қажет. "Маған ерік бер". Сіздің күшіңіз осында.

Сіз ешқашан тығырыққа тірелмейсіз. Бұл — сіздің өзіңізге айтатын өтірігіңіз. Сіз кез келген уақытта жұмыстан, қарым-қатынастан, тұрғылықты жерден, кездесуден, сұхбаттан немесе әңгімеден кете аласыз.

Бірақ оның орнына сіз Zoom кездесуі аяқталған сайын сыртынан балағаттайтын бастығыңыз Стивтің қасында отырсыз.

Сіз өзіңізді жігерсіз, төмен немесе күйзелісте сезіндіретін ешбір жұмыста қалуға міндетті емессіз. Және қалмауыңыз керек. Олардың сізді соза беруіне ерік беріңіз.

Бұл сіздің жауапкершілігіңіз. Тағы не сіздің жауапкершілігіңізде екенін білесіз бе? Басқа жұмыс іздемеуіңіздің ақылға сыйымсыз сылтаулары. Сіздің күш-қуатыңыз ойлағаннан да көп. Соған сай әрекет ететін уақыт келді.

«Оларға рұқсат бер» дегенде, сіз басқа біреудің әрекетін бақылауды тоқтатасыз. «Маған рұқсат бер» дегенде, сіз оған қалай жауап қайтаратыныңыз үшін жауапкершілікті өз мойныңызға аласыз, бірақ бұл әрқашан анық бола бермейді.

Әр жағдай әртүрлі және қандай реакция түрі сіздің уақытыңыз бен қуатыңызға лайық, ал қайсысы лайық емес екенін үйрену өміріңізді өзгертеді. Менде сізге дұрыс жауапты таңдауға көмектесетін бір оқиға бар.

Мен оған бұл ақпарат үшін алғыс айтып, «ондай адамдардың» қатарынан емес екеніме және ережелерді сақтайтыныма сендірдім. Соқпақпен төмен түсіп бара жатқанымда, алдымда 30 метрдей жерде итін қарғыбаусыз жіберіп алған бір адам келе жатты, иті жан-жаққа жүгіріп, адамдарға секіріп жүрді.

Мен іштей «Оларға рұқсат бер» деп қайталай бердім, алғашқы бес ретте бұл көмектесті. Бірақ содан кейін оның иті соқпақтың қақ ортасына отырып, «шаруасын» бітірді. Мен иесінің оны арнайы пакетке салып жинаудың орнына, үстін жапырақтармен жаба салғанын көріп, жағамды ұстадым.

Бәтті. Бес секундтың ішінде мен стресс күйінен өзімді «ит полициясы» етіп тағайындап алдым. Бұл осы теорияны қолданудың маңызды тұсына әкеледі. Әр жағдайға қайтаратын реакцияңыз әрқашан бірегей және әртүрлі болады.

Кейбір күндері менің ол әйелді қуып жетіп, пакет беріп, жинауын өтініп, мұның салдарын түсіндіріп, өз үлесін қосуын сұрауға қуатым болмайды.

Ал кейбір күндері Олимпиада спринтері сияқты жүгіріп барып, соның бәрін істеймін.

Мен басқалардың артынан жинағым келмесе де, қоғамдық орындарды басқаларға ләззат алу үшін жақсы күйде қалдыруды ойлайтын адам болғанды ұнатамын. Мен орындарды өзім тапқаннан да жақсырақ күйде қалдыратынымды білгенді жақсы көремін. Тіпті бұл менің міндетім болмаса да, көшбасшы сияқты әрекет еткенді ұнатамын.

Тағы бір күндері мен үшін ең дұрыс әрекет — кері бұрылып, автотұраққа барып, сол рейнджерді тауып алып, әлгі әйел келгенше күтіп, оны рейнджерге жеке өзім хабарлау болып көрінуі мүмкін.

Осы «Маған рұқсат бер» нұсқаларының әрқайсысы маған да, сізге де қолжетімді. Оқып отырып, сіз тіпті басқа да нұсқаларды ойлаған боларсыз. Мұндағы түйін: әр жағдай әртүрлі, бірақ бір нәрсе өзгеріссіз қалады: сіз әрқашан қалай жауап қайтаруды өзіңіз таңдайсыз.

Мен ол әйелдің итін соқпақтың ортасына «отырғызуына» кедергі жасай алмаймын, бірақ мен бұған жауап ретінде не істейтінімді таңдай аламын. Мен кім болатынымды және өзімді қалай көрсететінімді таңдаймын, бұл — өте күшті сезім.

Әр жағдай сіздің өзіңізді қалай сезінетініңізге, өміріңізде не болып жатқанына, уақытыңыздың қаншалықты көптігіне, мәселенің сіз үшін маңыздылығына, құндылықтарыңызға және ең тиімді тәсілдің қандай екеніне байланысты әртүрлі болады.

«Маған рұқсат бер» — бұл уақытыңызды, қуатыңызды және құндылықтарыңызды өміріңіздің орталығына қою мүмкіндігі. Бұл жерде сіз ненің назарыңызға лайық екенін, ал ненің лайық емес екенін таңдайсыз. Өзіңіз үшін ненің дұрыс екенін қалай шешесіз? Әсіресе өте стресстік жағдайда? Тамаша сұрақ.

Мұндай стресстік сәттерде мен жай ғана «Оларға рұқсат бер» деп айтып, кідіріс жасап, мынаны ойлағанды пайдалы деп санаймын: бұл мені бір сағаттан кейін мазалай ма? Бұл мені бір аптадан кейін мазалай ма? Әлде бұл тек дәл қазір мазалап тұрған нәрсе ме?

Егер мен бұл туралы бір сағаттан кейін де ойлап жүрсем, онда бірдеңе істеуім керек. Егер бұл бір аптадан немесе бір жылдан кейін де маңызды болса, онда міндетті түрде әрекет етуім қажет. Әлгі әйел мен оның итіне қатысты жағдайда, мен сол саябақта итімді серуендеткен сайын бұл менің мазамды алатынын білдім.

Көп жағдайда сіз өзіңіз үшін не дұрыс екенін білетін боласыз. Бұл мені келесі мысалға жетелейді — бұл нәжістен кейінгі ең қолайлы тақырып — саясат.

Біз бұрынғыдан да көбірек бөлінген, бәс тым жоғары, бәрі бір-бірінен алыстап кеткен және жағдайдың барысына ашулы немесе қорқынышпен (немесе екеуі де) қарайтын кезеңде өмір сүріп жатырмыз.

Көзқарасы басқа адамдардың көбімен мәдениетті сөйлесу мүмкін емес, өйткені ешқайсымыз екінші адамның неліктен олай ойлайтынын түсінуге уақыт бөлгіміз келмейді.

Жергілікті, мемлекеттік немесе жаһандық деңгейдегі саясат қаншалықты стресстік болса, қолды бір-ақ сілтеп, шеттеп қалу және жағдайды өзгертуге дәрменсіз сезіну оңай болар еді.

Сонымен, «Оларға рұқсат бер» теориясын жергілікті, ұлттық немесе жаһандық деңгейдегі саясатты өзгерту үшін қалай қолданасыз?

Бірақ мен сізге болашақты өзгерте алмайсыз деп айтқан жоқпын. Бұл тым ауыр көріне ме? Иә. Бұл ештеңені өзгертпейтіндей сезіле ме? Иә.

Егер бұл маңызды болса, өзгелер күтіп жүрген сол адамның өзі болыңыз. Өзіңіз көргіңіз келетін өзгерісті өзіңіз жасаңыз. Бұл — «Маған рұқсат бер» қағидасының күші.

Дұрыс нәрсені жасау үшін бір ғана адам жеткілікті. Егер бұл сіздің мазаңызды қатты алса, сол адам — сізсіз. Әрқашан бірдеңе істеуге болады. Сіз өзгеріс енгізе аласыз. Ал егер бұл сізді араласуға мәжбүрлейтіндей маңызды болмаса, онда шағымдануды тоқтатыңыз. Ол тек сізді стресске түсіреді. Ал үйреніп жатқаныңыздай, бұл — ақымақтық. Сөз — арзан. Егер бұл сізді шынымен мазаласа, оны өзгертуге уақыт пен қуат бөліңіз.

«Оларға рұқсат бер» теориясын қандай жағдайларда қолдансаңыз да, мәселе қаншалықты үлкен немесе стресстік болса да, әрекетіңіз бен көзқарасыңыз арқылы оны жақсарту үшін әрқашан бірдеңе істей алатыныңызды қайта-қайта түсінетін боласыз.

Бұл — «Маған рұқсат бер» қағидасының күші. Сіз айналаңыздағы барлық адамды, немесе бүкіл әлемді, немесе саябақтағы адамдардың іс-әрекетін бақылай алмайсыз, бірақ соған жауап ретінде не айтатыныңызды, не ойлайтыныңызды немесе не істейтініңізді әрқашан бақылай аласыз — нағыз билік осы жерде.

Осы күшке көбірек иек артқан сайын, өз бақытыңызға қалай кедергі келтіргеніңізді және бүкіл күш-қуатыңызды қалай өзгелерге беріп қойғаныңызды көресіз. Маған ұқсап, сіз мұны тіпті білмеген де боларсыз. Уақытыңыз бен қуатыңыз — ең басты құндылық. «Оларға рұқсат бер» теориясы мұны айқын көрсетіп, уақытыңыз бен қуатыңызға не лайық, ал не лайық емес екені туралы жақсырақ таңдау жасауға мүмкіндік береді. Бұл қиын әңгімелерден қашу немесе үндемей қалу дегенді білдірмейді.

Бұл біреулер сіздің үстіңізден аттап өтетін «есік алдындағы төсеніш» болу дегенді білдірмейді; сондай-ақ бәрінің итінің нәжісін жинау немесе міндетті түрде саясатқа араласу керек дегенді де білдірмейді.

Бұл сізге не әсер ететінін және қандай дәрежеде әсер ететінін өзіңіз таңдайтыныңызды білдіреді. Сіз не нәрсеге қатысатыныңызды және неге қатыспайтыныңызды таңдайсыз. Жұмыс, қарым-қатынас немесе мәселе үшін күресуге тұрарлық па, әлде кету керек пе — соны өзіңіз таңдайсыз. Сіз таңдайсыз, сондықтан келесі болатын жағдайды әрқашан өзіңіз бақылайсыз.

Сіз «Оларға рұқсат бер» дегенде, басқа адамдардың мінез-құлқы сізді стресске түсіруіне немесе мазалауына жол бермеу туралы шешім қабылдайсыз. Сіз «Маған рұқсат бер» дегенде, стресс реакцияңызды қайта жүктеп, қалай жауап қайтаратыныңыз үшін жауапкершілікті өз мойныңызға аласыз.

Бүкіл уақытыңыз бен қуатыңызды өзіңіз үшін ең маңызды нәрселерге қайтаратын уақыт жетті.

Мен Мэри Оливердің сұрағына сіздің жауабыңыз қандай екенін білмеймін, бірақ мынаны білемін: не істеуді жоспарласаңыз да, басқа адамдардың бұл туралы өз пікірі болады.

Келесі бірнеше тарауда сіз «Оларға рұқсат бер» теориясын қолдана отырып, басқа адамдардың пікірлеріне сіздің қалаған нәрсеңізге ұмтылуыңызға кедергі келтіруіне және жалғыз, асау әрі құнды өміріңіздің әлеуетін шектеуіне жол бермеуді үйренесіз.

Сіз бұл мәселенің қаншалықты үлкен екенін тіпті елестете алмайсыз. Мен де білмегенмін. Басқалардың не ойлайтыны маған бәрібір деген кейіп таныту оңай, бірақ шындығында бәрімізге де маңызды.

Шындық мынада: адамдар сіз туралы теріс пікірде болады және бұл фактіні өзгерту үшін сіз ештеңе істей алмайсыз. Басқалардың не ойлайтынынан қорқып, қалаған ісіңізді тоқтатсаңыз, сіз басқа адамдардың пікірінің тұтқынына айналасыз.

Бұл қорқыныш өміріңіздің барлық жағына әсер етеді. Ол сізді істі кейінге қалдыруға (прокрастинация) мәжбүрлейді. Өзіңізге күмәндандырады. Перфекционизммен қолыңызды байлайды. Көп ойлануыңыздың (overthinking) себебі де осы.

«Оларға рұқсат бер» теориясы мен үшін үлкен ояту сигналы болды. Мен басқалардың пікіріне алаңдайтынымды білетінмін, бірақ «Оларға рұқсат бер» деп айта бастағанға дейін бұл мәселенің қаншалықты ауқымды екенін сезбеппін. Олар сынасын. Олар қолдамасын. Олардың өз пікірі болсын. Олар жаман ойласын. Олар менің сыртымнан сөз қылсын.

Дәл қазір сіз өмірде өз қалауыңызбен емес, басқа адамдардың пікірін бағдаршам етіп жүрсіз. Сіз өзіңіз бұрылғыңыз келген жаққа емес, басқалар не ойлайды немесе не айтады деп болжаған жаққа бұрыласыз. Адамдар сіз туралы не ойлайтынын және не айтатынын болжауға тырысып өмір сүргенде, сіз өз күшіңізді өзгеге бересіз.

Әр қадамыңызды тым көп ойлай бергенше, олардың не ойласа да өз еркіне жіберсеңіз қайтеді? Бұл ауыр жүктен арылу өміріңізді өзгертеді. Адам табиғатының негізгі заңын есіңізге түсіріңіз: сіз басқа ересек адамның не айтатынын, не істейтінін немесе не ойлайтынын бақылай алмайсыз. Бақылауға тырыссаңыз, өкінесіз. Оларға қалағанын ойлауға неғұрлым көп рұқсат берсеңіз, өміріңіз соғұрлым жақсара түседі.

Егер сіз өзіңізге өз өміріңізді сүруге рұқсат берсеңіз, ал басқаларға ол туралы не ойласа да рұқсат берсеңіз қайтеді? Бүкіл уақытыңыз бен қуатыңызды өз хоббиіңізге, әдеттеріңізге және бақытыңызға жұмсасаңыз қайтеді?

Егер сізді сынайды деп қорықпасаңыз, қандай өзгеріс жасар едіңіз? Қалап жүргеніңізді мойындауға қорқып жүрген нәрсеңіз не? Қандай сеніміңізді ашық айтуға қымсынасыз? Бұрын-соңды істеп көрмегендіктен, не нәрсені байқап көруден қорқып жүрсіз? Қандай сынаққа, жарысқа немесе шытырман оқиғаға іштей ұмтылып жүрсіз? Жұмыста не болғанын қалайсыз, бірақ сұрауға батылыңыз бармай жүр? Қандай әңгімеден қашып жүрсіз? Қандай суретті жариялай алмай жүрсіз?

Соңғы сұрақ менің жаныма қатты батты.

Егер сіз бизнес бастап жатсаңыз немесе қосымша кәсібіңіз болса, немесе әлеуметтік желі арқылы онлайн ақша табуға тырысып жүрсеңіз, мені түсінесіз, өйткені ең басында ешқандай қайтарымсыз көп жұмыс істейсіз.

Бір жыл өтіп, менің сахнадағы шеберлігім артып, аудитория үлкейе бастағанымен, банк шотымдағы ақша азая бергеніне ренжи бастадым. Неге? Өйткені мен жұмыс күндері толық жұмыс істеп, демалыс күндері осы тегін іс-шараларға баратынмын.

Осы кітаптың кіріспесінде жазғанымдай, бұл менің күйеуім екеуміздің үлкен қаржылық қарызбен күресіп жүрген кезіміз еді, сондықтан мен бұл істен қалай ақша табу керек екенін түсінуге қатты ынталы болдым.

Мен тәжірибелі спикерлерден ақша таба бастау үшін не істеу керек екенін сұрадым. Сізге де кез келген бизнесте, кәсіпте немесе армандаған ісіңізде солай істеуге кеңес беремін.

Кез келген бизнестің өз формуласы бар. Соны ұстаныңыз. Мен мұны айтып отырған себебім — адамдардың «мен ерекше болуым керек» деген сенімге байланып қалатынын жиі көремін. Бұл — басқалар «ол соларды көшіріп алды» деп ойлайды-ау деген қорқыныштың әдеміленген түрі. Бұл — басқалардың пікірінен қорқудың сізді табысқа апаратын ең айқын, ең оңай және ең дәлелденген жолдан қалай ұстап қалатынының мысалы.

Олар сізді көшірді деп ойлай берсін. Өйткені сіз солай істедіңіз. Ал олар бұл формуланы басқа біреуден көшірді. Өйткені олар да солай істеді. Формулалар қайта-қайта нәтиже бергендіктен бар. Сіз ол формулаға өзіңізді қосу арқылы оны бірегей етесіз. Велосипедті қайта ойлап таппаңыз. Формуланы қолданыңыз және оны өз пайдаңызға жаратыңыз.

Тәжірибелі спикерлер де маған дәл осыны айтты. Әрбір табысты спикер бірдей үш нәрсені істейді. Және осыларды істемейінше, сіз сөйлеу бизнесінде емессіз.

Міне, олар маған не істеу керектігін айтты:

Әлеуметтік желіде сөйлеу туралы жариялай бастаңыз. Әлеуметтік желіңізді маркетинг құралына айналдырыңыз. Іс-шаралардан суреттер салыңыз. Сөзіңізге қатысты мазмұн (контент) жариялаңыз. Сізді жұмысқа алған ұйымдастырушылармен түскен суреттерді салыңыз. Әлеуметтік желі — адамдар сізді табатын жер. Әлеуметтік желі сіздің осы саладағы кәсіби маман екеніңізді көрсетеді. Және әлеуметтік желі адамдарды сол бір беттік сайтқа апарып, сізге тапсырыс беруіне жол ашады.

Бірақ мен формуланы ұстандым ба? Жоқ. Иә, мен сайт жасадым. Иә, пікірлер сұрап, сайтқа қойдым. Бірақ әлеуметтік желіге жарияладым ба? Жоқ.

Ол кезде менің әлеуметтік желім тек жеке өміріме арналған еді. Ол балаларымның, отбасылық сапарлардың суреттеріне және достарыммен түскен селфилерге толы болатын. Менің оқырмандарым — достарым, бұрынғы сыныптастарым және туыстарым еді. Мен мотивациялық спикер болғым келетіні немесе бір жылдан астам уақыт бойы мұны тегін істеп жүргенім туралы ештеңе жарияламаған едім.

Егер сіз әлеуметтік желіні бизнес бастау үшін, немесе өміріңіздің жаңа бір жағын көрсету үшін, немесе өнеріңізбен бөлісу үшін пайдаланғыңыз келсе, тек жеке суреттеріңіз бар аккаунтты маркетинг арнасына айналдыру туралы шешім қабылдаудың қаншалықты қиын екенін білесіз.

Маған өз бизнесім туралы әлеуметтік желіде жаза бастау үшін ЕКІ ЖЫЛ керек болды. Неге?

Мел, сен кімнен қорықтың? Достарымнан.

Егер мен балаларымның, барбекю мен туыстармен бас қосудың суреттерін салуды тоқтатып, конференцияларда сөйлеп жатқан суреттерімді жариялай бастасам, адамдар мені сынайды деп қорықтым.

«Ол өзін кіммін деп ойлайды? Оны кім шақырып жатыр? Оның айтатындай несі бар? Өтірікші».

Мен жазба жариялауға тырыстым. Іс-шарадан түскен суреттерімді қарап, бір-екеуін таңдайтынмын. Сосын қорқыныш билеп алатын. Жазба мәтінін жазып жатқанда, басқалардың теріс пікірінен сескене бастайтынмын: «Бұл тым мақтаншақ естілмей ме? Бұл мәтін жеткілікті дәрежеде кәсіби ме? Егер мұны жарияласам, адамдар менен жаппай шығып кете ме? Достарым мені өзін тым жоғары санайды деп ойлай ма? Жаңадан бөлек аккаунт ашсам ба екен? »

Бұл — біреу сіздің кім екеніңізді, кімді сүйетініңізді, неге сенетініңізді немесе қалай өмір сүріп жатқаныңызды құптамаған жағдайда, мәселені тереңірек деңгейде шешуге көмектесетін құрал.

Мен мұндай жағдайды бастан өткердім, мүмкін сіз де өткерген боларсыз.

Біздің жаһандық подкаст аудиториямыз Лиза бұл әдісті қарым-қатынастарға көмектесетін ойлау құралы ретінде сипаттағанда қатты қызығушылық танытты. «Сүйенетін негіз» — бұл «біреудің бір нәрсені қандай призма (көзқарас) арқылы көретінін түсінудің» сәнді атауы және ол «Оларға ерік бер» теориясымен тамаша үйлеседі.

Сондықтан мен онымен сөйлесіп, ол мен үшін қуанышты болғанын қалайтынымды айттым және одан Кристі маған өзі таңдап бергендей кейіп танытуын өтіндім.

Ал ол: «Бірақ мен оны саған таңдаған жоқпын, егер бәрі маған байланысты болса, мен оны таңдамас едім, сондықтан мен олай істегендей кейіп танытпаймын», — деді.

Сол кезде менің ашуланғаным сондай, не істерімді білмедім. Оны өмірімнен сызып тастағым келмеді, бірақ бұл жағдайды қалай реттеуді де білмедім. Мен өз жанымның сыңары екенін білетін адамға ғашықпын, ал анам бетіме тіке қарап: «Мен оны саған ешқашан таңдамас едім», — дейді және мен үшін қуанудан бас тартады.

Мен Криске тұрмысқа шықтым, бірақ анам екеуміздің арамыздағы бұл келіспеушілік кернеуі жылдар бойы сақталды. Оның айтқандарын ұмыту маған қиын болды. Мен оны қалай жіберерімді білмедім.

Уақыт өте келе бұл кернеу сейілді, 30 жылдан кейін анам Кристі өте жақсы көреді. Ол: «Крис, сен менің ең сүйікті күйеу баламсың», — деп әзілдегенді ұнатады (ол анамның жалғыз күйеу баласы).

Сонымен, мен мұны қалай шештім? Тек жақында ғана «Оларға ерік бер» теориясы мен «Сүйенетін негіз» құралын қолдана отырып, оның неліктен солай сезінгенін шын мәнінде түсіндім. Бұл менің анаммен қарым-қатынасымда және оның пікірімен келіспесем де, оған түсіністікпен қарау қабілетімде нағыз бетбұрыс болды.

Бұл оның немесе әкемнің жоспарлаған нәрсесі емес еді, бірақ солай болды. Шын мәнінде, әкемнің ата-анасы анамның маған аяғы ауыр екенін білгенде, әжем 19 жастағы анама: «Біздің ұлымыздың өмірін құртпадың деп үміттенемін», — деген.

Елестете аласыз ба? Ата-анамның қандай жас болғанын және олардың Канзаста ешқандай туыссыз тұрғанын ойласам, жүрегім ауырады.

Әкем резидентура мен медициналық мектепті бітіргеннен кейін, ата-анам Мичиганға қоныстанды. Мен өсіп келе жатқанда ата-әжемді немесе туыстарымды сирек көретінмін, өйткені олар тым алыста тұрды. Тек мен, анам, әкем және ағам болды. Бүкіл әлемге қарсы біздің кішкентай төрт адамдық отбасымыз.

Сондықтан мен Шығыс жағалаудағы колледжге оқуға кеткенде, бұл менің ешқашан оралмайтыным туралы қорқынышты оятқан болуы керек. Мен Нью-Йоркте Шығыс жағалаудан шыққан Кристі жолықтырғанда, бұл анамның ең үлкен қорқынышын — менің де өмірімді алыста бастап, Орта Батыстағы кішкентай қалашығыма ешқашан оралмайтынымды растады.

Дәл солай болды. Анамның ең үлкен қорқынышы орындалды. Анамның «Сүйенетін негізі» тұрғысынан қарасаңыз, ол өз тарихының қайталанып жатқанын көрді. Мен алысқа кетіп, біреуді жолықтырып, үйге ешқашан қайтпайтын болдым.

Ол хақ еді. Менің Мичиганнан біреуге тұрмысқа шығып, оларға жақын жерде орныққанымды қалағанына сенімдімін. Отыз жыл бұрын Криспен танысқанда, мен анамның «Сүйенетін негізі» туралы ойламадым. Мен жай ғана ренжіп, ашуландым және ол мені «қолдамады» деген қорытындыға келдім.

Мен сондай-ақ қызыңды сенен алыстатып әкететін адамға тұрмысқа бергеніңді көру қаншалықты қиын екенін түсінемін. Мен де қыздарым мен ұлым үшін мұндай адамды таңдамас едім.

Мен қызым Сойердің Еуропадан келген біреуге тұрмысқа шығып, Парижде тұруға кеткенін қаламас едім. Егер бұл оны бақытты етсе, ол солай істеуі керек. Бірақ бұл менің таңдауым болар ма еді? Жоқ. Бұл қолдау көрсетпеу немесе бақылаушылық болып көрінуі мүмкін, бірақ кез келген ата-ана мұны түсінеді деп ойлаймын. Мен мұны біреуді бақылау үшін айтып тұрған жоқпын. Мен мұны өз сезімім болғандықтан айтамын. Менің пікірім жағымсыз болуы мүмкін, бірақ оған құқығым бар. Менің қызым мұны қолдаудың жоқтығы деп сезінетініне сенімдімін.

Қызым Кендаллға қатысты да солай. Қазір ол Лос-Анджелесте тұрады және ол Калифорнияда тұратын біреуді жолықтырып, сонда қалып, балаларын тәрбиелеуі әбден мүмкін. Бұл мен оны және оның балаларын Шығыс жағалауда тұрғандағыдай жиі көре алмайтынымды білдіреді.

Менің мұндай пікірде болуға құқығым бар, дәл Сойердің Парижге көшуге және Кендаллдың Лос-Анджелесте отбасын құруға құқығы бар сияқты.

Анамның да маған Шығыс жағалаудан ешкімді таңдамас едім деген пікірде болуға құқығы бар. Бұл менің Криспен үйленуіме және біз қалаған жерде өмір сүріп, балаларымызды тәрбиелеуімізге кедергі болмағанына қуаныштымын.

Бірақ қазір мен «Оларға ерік бер» теориясына ризамын, өйткені мен анамды және оның осыдан 30 жыл бұрын неге қарсылық танытқанын терең түсінемін. Бұл айыптау емес еді; бұл қайғы еді. Ол қателескен жоқ. Ол дұрыс айтты. Бірақ мен де қателескен жоқпын.

Оны оның призмасы арқылы көру менің қарым-қатынасымызды тепе-теңдікке келтіруіме көмектеседі. Енді билік үшін күрес жоқ; тек түсіністік бар.

«Оларға ерік бер» теориясының арқасында қабылдау мен түсіністік арқылы екі пікірдің де ақиқат болуына орын табылады. Тереңірек байланыс, шынайылық пен махаббатқа орын ашылады.

Өмірде мұндай жағдай орын алғанда, қалай жауап беруді таңдау — сіздің жеке еркіңіз. Егер отбасыңыздағы біреу сізді айыптап жатса, мен сізге не істеу керектігін айта алмаймын. Менің қолымнан келетіні — сізге жағдайға қалай жауап бергіңіз келетінін анықтауға көмектесетін құралдарды беру.

Бұл адамның өміріңізде болғанын қалайсыз ба? Егер қаласаңыз, «Оларға ерік бер» теориясы ол үшін мүмкіндік жасайды. Мен өз тәжірибемнен, осы кітапты зерттеу барысында және көптеген басқа адамдардың тәжірибесінен түйгенім: адамдарға өз қорытындыларына келуге мүмкіндік берсеңіз және өзіңізді мейірімді әрі жанашырлықпен толықтай көрсете білсеңіз — уақыт өте келе адамдар өз пікірлерін жиі өздері өзгертеді.

Бұл бір мезгілде екі ақиқаттың қатар өмір сүруіне жағдай жасайды, ал сол кеңістікте махаббат өмір сүре алады. Маған сеніңіз, мен мұны түсінемін — ата-анаға ашулану немесе ренжу оңай. Оларды кінәлау оңай.

Бауырларыңызбен, ажырасқан ата-анаңызбен, қайын жұртыңызбен, өгей ата-анаңызбен немесе ересек балаларыңызбен қарым-қатынас динамикасына ашулану мен ренжу де оңай. Олардың көзқарасын түсінбеуді таңдау оңай.

«Оларға ерік бер» теориясын жақсы көретін себептерімнің бірі — өзіңізді жақсартқан сайын, ол барлық қарым-қатынастарыңызды жақсартады, бұл әсіресе отбасына қатысты. Мен мұның әсерін өз отбасымда сезіндім.

Бұрын маған маза бермейтін нәрселер енді мені күйзеліске түсірмейді. Мен өзімді драмаға тартуға жол бермеймін. Мен өзімді қалай ұстайтыныма және өзім мақтан тұтатындай өмір сүруіме барынша назар аударамын.

Өйткені шындық мынада: жақындарыңызбен өткізетін уақытыңыз шектеулі. Бір күні ата-анаңыздың мәңгі қасыңызда болмайтынын және бұл олардың да адам ретіндегі алғашқы өмірі екенін түсінесіз.

Адамдар сізді тек өздерін қаншалықты терең таныса, соншалықты деңгейде ғана түсіне алады. Көптеген адамдар терапияға бармаған, өз мәселелеріне үңілмеген және оны қаламайды да.

Мен мұны орын алған жаман нәрселерді ақтау үшін айтып тұрған жоқпын. Сіз бұдан да жақсысына лайық емессіз деп те айтпаймын. Әрбір адам, әсіресе өз отбасы тарапынан түсіністікке, қолдауға және махаббатқа лайық.

Бірақ шындық мынада, көптеген адамдар өздерін түсіну, өткен жараларын емдеу немесе өз эмоцияларын басқару бойынша ешқашан жұмыс істемеген. Егер олар мұны өздері үшін істемесе, олар мұны сіз үшін істей алмайды және сіз лайықты деңгейде көріне алмайды.

«Оларға ерік бер» дегенде, сіз отбасыңызды өміріңізде алғаш рет шынайы қалпында көріп тұрған боларсыз. Олар — адам. Болып өткен нәрселерге сіздің билігіңіз жүрмейді. Олардың кім екеніне де билігіңіз жүрмейді. Сіз тек осы сәттен бастап не істейтініңізді ғана бақылай аласыз.

Бұл қабылдау отбасыңызға жанашырлықпен қарауға мүмкіндік береді, ең бастысы, өзіңізді жеке «Сүйенетін негізі» мен өмірлік жолы бар тұлға ретінде көруге мүмкіндік береді.

Бұл отбасыңызбен кінә сезімінен емес, ол сіз үшін маңызды болғандықтан уақыт өткізуді білдіруі мүмкін. Бұл отбасыңыздың көңіліне тисе де, өз дәстүрлеріңізді орнатуды білдіруі мүмкін. Бұл жауап қайтарылмаса да, әрқашан күш салатын адам болуды білдіруі мүмкін. Бұл алғаш рет «Мен сені жақсы көремін», «Мен сені түсінемін» немесе «Мен сені кешіремін» деп айтуды білдіруі мүмкін.

Бұл олардың пікірінен немесе сынынан қорыққандықтан қашып жүрген қиын әңгімелерді айтуды білдіруі мүмкін. Бұл өзіңізді кінә сезімінен босатып, кейбір өзгерістер жасауды білдіруі мүмкін. Және бұл лайықты деңгейден төмен нәрсені қабылдаудан бас тартып, бөлек кетуді білдіруі мүмкін. Сондай-ақ, уақытыңыз барда барыңызды салуды білдіруі мүмкін.

Сіз «Оларға ерік бер» дегенде, адамдардың сіз туралы жағымсыз ойлауына мүмкіндік бересіз. Сіз «Маған ерік бер» дегенде, пікірі шын мәнінде маңызды жалғыз адамға — өзіңізге назар аударасыз.

Сізде бір ғана қайталанбас әрі бағалы өмір бар, сондықтан оны өзіңіз мақтан тұтатындай етіп сүріңіз.

Бұл мен үшін қаншалықты үлкен мәселе болғанын білмеппін, сіз де білмейсіз. Кінәлау сезімінен бастап, біреуді ренжітіп алудан қорқуға дейін, біреудің реакциясынан немесе «қазір ыңғайлы уақыт па» деп уайымдаудан бастап, біреудің көңіл-күйіне қарап жалтақтауға дейін — сіз басқа адамдардың мінез-құлқы мен реакцияларының энергияңызды сарқуына жол беріп отырсыз.

Бірақ бұл одан да тереңірек. Олардың пассивті-агрессивті әрекеттері, кінәлаулары және эмоциялық жарылыстары сіздің шешімдеріңізге әсер етеді. Сондықтан сіз «жоқ» дегіңіз келгенде «иә» дейсіз. Берік болу керек жерде беріле саласыз. Сондықтан сізге шекара қою қиын. Сондықтан кейбір адамдардың көңіл-күйі болмағанда, абайлап сөйлейсіз.

Әрине, сол сәтте әпкеңіздің кінәлауына көне салу оңайырақ көрінуі мүмкін, бірақ ұзақ мерзімді перспективада сіз өзіңіздің маңызды бөлшегіңізді жоғалтасыз. Сүйіктіңізбен немесе досыңызбен болған әрбір әрекеттесу сізді эмоциялық тұрғыдан қажытса, өзіңізден сұраңыз: Неге әрқашан сіз бейімделуіңіз керек? Неге сіз өз бақытыңызды құрбан етіп, біреудің бақыты үшін жауапкершілікті өз мойныңызға аласыз?

Біреудің кінәсімен, ашуымен немесе ренішімен манипуляция жасауын тоқтататын уақыт келді. Басқа адамдардың эмоциялық реакцияларын басқару сіздің міндетіңіз емес. Мен мұны тереңдік психологиясының маманы, жазушы және мен таныған ең ақылды әйел, PhD докторы Энн Дэвиннен үйрендім. Бірде мен онымен өте қиын отбасы мүшесімен шекара құру туралы сөйлестім.

Мәселе мынада, мен бұл адамның маған маза бермегенін қалаймын. Бірақ олар барлығын өздеріне бұрып әкете береді. Сіздің де отбасыңызда осындай адам бар шығар. Бұл адаммен өткізген бір кеш сізді барынша қажытатынын білесіз. Егер назар оларда болмаса, олар оны өздеріне аударудың шексіз жолдарын табады — мейлі ол жағымды немесе жағымсыз болсын.

«Мел, ересектердің көбі — үлкен денедегі сегіз жасар балалар. Келесі жолы осы адаммен бірге болғанда және оның айтқан сөзіне немесе іс-әрекетіне шамданғаныңызды сезгенде, мен сізден бөлмеде оның төртінші сыныптағы нұсқасы отыр деп елестетуіңізді қалаймын. Өйткені сіз сипаттап отырған адамның эмоциялық кемелдігі сегіз жасар баланың деңгейінде. Қаласақ та, қаламасақ та, ересектердің көбі сондай».

Шынымды айтсам, мен отырып, оның айтқандарын ой елегінен өткізгенде, бұл өте қисынды болып көрінді. Бұл шындық. Көптеген адамдар өз эмоцияларын сау түрде қалай өңдеу керектігін білмейді, өз қажеттіліктерін тікелей және құрметпен жеткізу туралы айтпағанда. Мен де солай болғанымды білемін.

Себебі ересектер, түптеп келгенде, балалар сияқты эмоцияға берілгіш. Айырмашылығы — олар мұны жасыруға шебер... көбіне солай.

Бірақ «Оларға ерік бер» теоремасының (Let Them Theory — адамдардың іс-әрекетін бақылауды тоқтатып, оларға өз еркін беру концепциясы) кереметтігі сонда: ол сізді қатал емес, мейірімді етеді. Ашуланудың орнына, сіз адамдардың көбінде өз эмоцияларын кемелді түрде басқаруға қажетті құралдардың жоқтығын түсіне бастайсыз.

Шындық мынада: ешкімге мұны қалай істеу керектігі үйретілмеген. Эмоцияларыңызды басқару үшін оларды түсінуіңіз және сау жолмен қалай өңдеу керектігін білуіңіз керек. Менің тәжірибемде адамдардың көбі мұны қалай істеу керектігін білмейді. Мен де білмегенмін.

Эмоционалды кемелдік (эмоцияларды тану және басқару қабілеті) — бұл туа біткен қасиет емес. Бұл уақытты, жаттығуды және үйренуге деген құштарлықты талап ететін дағды. Менің терапевімдікі дұрыс. Сіз кездестіретін адамдардың көбі қалағанына қол жеткізе алмағанда немесе жайсыз эмоцияларды сезінгенде әлі де сегіз жасар бала сияқты әрекет етеді.

Бірақ енді «Оларға ерік бер» теориясы арқылы сіз мейіріммен жауап беруді, өз шекараларыңызды қоюды және өзгенің эмоционалды кемелсіздігіне өміріңізді басқаруға жол бермеуді үйренесіз. Сізге бұл құрал қажет болады, өйткені ересектер мен балаларға тән мінез-құлық арасындағы байланыс бұлжытпас шындық:

Егер осы тізімді оқығанда әр жағдайға сәйкес келетін біреу бірден ойыңызға келсе, мен терапевіммен осыны талқылағанда да солай болған. Балалардың бұлай әрекет ету себебі — олар өз эмоцияларын реттей алмайды.

Оның кішкентай денесін эмоциялар кернейді: мұң, көңіл қалу, таңғалыс, ашу. Сондықтан ол эмоционалды түрде қатты жауап қайтарып, жылай бастайды, тұйықталады немесе жерге жатып алып, нағыз истерикаға (еркелікке салынған ашу) басады.

Шешім — балаға ойыншықты немесе Lego жиынтығын алып беру емес. Шешім — ата-ананың балаға ол сезініп жатқан эмоцияларды сабырлы, түсіністікпен және мейіріммен өткеруге көмектесуінде.

Бұл былай көрінуі мүмкін: еңкейіп, балаға былай деу: «Бұл қиын екенін білемін. Lego жиынтығын алғың келетінін түсінемін. Ренжуің орынды. Мен де кейде көңілім қалады. Бұл әділетсіздік. Қалағаныма қол жеткізе алмағанда мен де ренжимін».

Егер балаларға эмоциялар толқынын толық сезінуге мүмкіндік берілмесе (ересектер «сабыр сақта», «бұл ақымақтық» немесе «сен шектен шығып кеттің» деу арқылы кедергі келтірсе), олар қалыпты адами эмоцияларды сау жолмен қалай өңдеу керектігін ешқашан үйренбейді. Керісінше, олар эмоционалды кемелсіз ересекке айналып, оның зардабын қалғанымыз тартамыз.

Сондықтан мен ересектердің көбі өз эмоцияларын сау жолмен басқаруды ешқашан үйренбеген деп есептеймін, өйткені олардың ата-аналары да мұны білмеген. Егер сіздің ата-анаңыз білсе, онда сіз өте бақытты адамсыз. Бала мұны өз бетімен үйрене алмайды. Бұрын айтқанымдай, бұл — уақытты, жаттығуды және үйренуге деген құштарлықты қажет ететін дағды.

Әрине, осы кітапты зерттеу барысында мен ата-ана ретінде мұның бәрін мүлдем бүлдіріп алғанымды түсіндім. Мен балаларыма Lego-ны сатып алып бере салар едім. Немесе ашуға мініп: «Жылауыңды тоқтат! » — деп айқайлар едім. Немесе оларды жерде қалдырып, менің кетіп қалғанымды байқап, кенеттен қорқып, жылауын тоқтатады деген үмітпен басқа жаққа бұрылып кетер едім... бұл менің үш баламның да қазір терапияға мұқтаж екенін түсіндіреді.

Әзілдеп отырған жоқпын. Мен мұны бүлдірдім, өйткені өз эмоцияларымды реттей алмадым. Маған да бала кезімде мұны ешкім үйретпеген. Мен сезімдер туралы айтылмайтын отбасында өстім. Адамдар шаршағанда жай ғана ашуланып, сосын ештеңе болмағандай кейіп танытатын.

Бұл мені «Оларға ерік бер» теориясының өте маңызды тұсына әкеледі және мен мұны анық айтып өтуім керек: Ересектер балалардың эмоционалды және физикалық қажеттіліктері үшін 100 пайыз жауапты. Балалар өздеріне қажетті эмоционалды және физикалық қолдауды бере алмайды.

Шын мәнінде, осы кітапты зерттеу барысында клиникалық психолог және New York Times бестселлерлерінің авторы, PhD докторы Лиза Дамур маған былай деді: бала (немесе ересек) қалағанына қол жеткізе алмағанда көңілі қалуы немесе айырылу кезіндегі мұң — бұл өмірлік тәжірибеге деген психикалық сау реакциялар. Бұл мұң мен көңіл қалу эмоциялары — сіздің психикалық тұрғыдан сау екеніңіздің белгісі.

Сегіз жаста қалаған Lego жиынтығын ала алмағанда ренжу — қалыпты реакция. Мектептегі досыңыз көңіліңізге тиетін сөз айтқанда мұңайю — сау реакция. Теледидар көргіңіз келгенде, ата-анаңыз ұйықтау керек десе, ренжу — қалыпты реакция.

Айтпақшы, бұл ересектердің тәжірибесіне де қатысты. Егер сіз ересек адам болсаңыз және жұмыстан шығарылсаңыз, ашулану және жігеріңіздің құм болуы — қалыпты реакция. Сүйіктіңізбен айырылысқанда депрессиялық күйге түсу де қалыпты. Доктор Дамурдың айтуынша, бұлардың бәрі тиісті, қалыпты эмоционалды реакциялар. Олар сіздің санаңыздың дұрыс жұмыс істеп тұрғанының дәлелі.

Бірақ сіз өскенде, сезімдеріңізді үнемі басуға үйретілген боларсыз. Балаға «оны ұмыт» немесе «жылауды қой» немесе «сабыр сақта» десеңіз, сіз оны өз сезімдерін тұншықтыруға баулисыз. Бұл қалыпты адами эмоцияларды елемеуге, олардан қашуға немесе оларды «жансыздандыруға» үйретеді.

Доктор Дамур маған көптеген адамдардың мазасыздықпен, депрессиямен, тәуелділікпен немесе созылмалы ауырсынумен өмір сүруінің себебі осы екенін айтты — өйткені олар жылдар бойы іштерінде жиналып, сыртқа шығу жолын таппаған барлық эмоциялардан қашып келген.

Мұны түсіну өте маңызды. Осыны егжей-тегжейлі талдап көрейік.

Өміріңіздегі біреудің сізбен сөйлеспей, үнсіздікпен жазалауы сияқты жиі кездесетін жағдайды алайық. Үнсіздікпен жазалау — бұл кемелсіз ересектің ренжігенде және өз эмоцияларын сау әрі құрметті жолмен қалай өңдеу керектігін білмегенде істейтін әрекеті.

Сондықтан олар сөйлесуді тоқтатады. Ештеңе болмағандай кейіп танытады. Жиі жағдайда сізді елемейді. Егер сіз досыңыздан, отбасы мүшесінен немесе әріптесіңізден мұндай үнсіздікке тап болсаңыз, бұл ауыр тиеді және сіздің ішкі инстинктіңіз бірден «неден қателестім? » деп іздей бастайды.

Ал үнсіздікпен жазалап отырған адамның қалайтыны да дәл осы — оларға сіздің назарыңыз керек. Бұрышта томсырайып отырған бала ата-анасының келіп, өзін жұбатқанын қалайтыны сияқты, үнсіздікпен жазалайтын ересек те сіздің «жақсысың ба? », «бірдеңе істей аламын ба? » және «неден қателестім? » деп сұрағаныңызды қалайды.

Олар үнсіздікті қолданады, өйткені өз эмоцияларын өңдей алмайды және өздері үшін істеуі тиіс нәрсені істемеу үшін, сіздің келіп, не болғанын сұрағаныңызды күтеді.

Ол бұл туралы ешқашан тіс жармайтын, сосын бір күні кенеттен «ренжіші таусылып» — біз қайтадан жақын дос болып кететінбіз. Ол менімен қайта сөйлесе бастағанда менің жеңілдеп қалғаным сонша, ештеңе болмағандай оның айтқанымен жүре беретінмін.

Қазір менің түсінетінім, ол үшін маған келіп, сезімдерімен бөлісуден гөрі, үнсіз қалып, адал әңгімеден қашу әлдеқайда оңай болған. Ол тіпті мұны қалай істеу керектігін де білмейтін.

Тағы бір түсінетін нәрсе: мұның сізге ешқандай қатысы жоқ. Кімде-кім сізге үнсіздік танытса, бұл олардың өз эмоцияларын немесе өткендегі қиындықтарын түсіне алмауынан туындайды.

Бұл стратегия сіздің өміріңізді өзгертеді. Сіз үшін бұл ашуланып, бөлмеден шығып кететін және бірнеше күн немесе демалыс бойы ешкіммен сөйлесуден бас тартатын ата-ана болуы мүмкін.

Немесе менің жақын құрбымның жағдайындағыдай, оның анасы кенеттен онымен бір ай бойы сөйлесуді тоқтатқан. Сосын бір күні таңертең ештеңе болмағандай баспалдақпен төмен түсіп келген.

«Оларға ерік бер» теориясын қолдана отырып, сіз бұдан былай ешқашан біреудің эмоционалды кемелсіздігінің немесе эмоционалды зорлық-зомбылығының құрбаны болмайсыз — өйткені не істеу керектігін нақты білесіз.

Сондай-ақ, олардың мұң, сенімсіздік, көңіл қалу, ашу, қорқыныш және қабылданбау сияқты қалыпты адами эмоцияларды өңдей алмауы сіздің кінәңіз емес екенін түсінесіз. Бұл сіз шешетін мәселе де емес. Бұл жағдай ол адамда бала кезінен бері жалғасып келеді.

Олардың эмоцияларын басқару немесе оларды түзетуге тырысу сіздің жауапкершілігіңіз емес. Сіздің жауапкершілігіңіз — өзіңізді олардың эмоционалды иірімінен қорғау және жағдайды шынайы көру: бұл — өз эмоцияларын сау жолмен қалай басқаруды немесе білдіруді білмейтін адам.

Басқа адамдардың өзгеруін күтудің орнына, өзгерісті өзіңізден талап етіңіз. Өзіңізге жоғары стандарт қойыңыз және мұндай эмоционалды кемелсіз мінез-құлықты басқаруды өз жауапкершілігіңіз деп санауды тоқтатыңыз.

Біреудің қайталанатын эмоционалды кемелсіздігі зорлық-зомбылыққа ұқсай бастаған жағдайларда қалуды тоқтатыңыз. Үнемі құрбанның рөлін ойнайтын адамдарды аяуды тоқтатыңыз. Біреудің анық көрініп тұрған нарцисстік (өзін шектен тыс жоғары санау) үлгілерін ақтап алуды тоқтатыңыз.

Сегіз жасар бала сияқты әрекет ететін адаммен қарым-қатынасқа неғұрлым көп уақыт бөлсеңіз, соғұрлым өзіңізді баланың ата-анасы сияқты сезінетін боласыз. Сіз ішкі жұмыспен айналысуы керек адаммен істес болып жатқаныңызды түсінгенде, оларға жұмсайтын уақытыңыз бен энергияңызға қатысты сау шекаралар қоя аласыз.

Өйткені бұл адам эмоционалды интеллект дағдыларын қалыптастыру үшін жұмыс істемейінше, ол әрқашан үнсіздікпен жазалайтын, құрбан болып көрінетін немесе пассивті-агрессивті болады. Бұл мінездің ерекшелігі емес, бұл — қалыптасқан жүйе.

Осыны оқып отырып, өміріңіздің кейбір сәттерінде эмоционалды кемелсіздік танытатыныңызды түсінсеңіз не істейсіз?

Сізді эмоциялар билеп кетеді. Сіз томсыраясыз. Үнсіздікпен жазалайсыз. Ашулы хаттар жазасыз. Құрбанның рөлін ойнайсыз. Басқаларға зекіп тастайсыз. Бәрін тек өзіңіз туралы етесіз.

Егер сіз осыны түсініп отырсаңыз, менің сізге айтарым: сіз жалғыз емессіз. Мен де өзім туралы осындай шындықты түсінгенмін.

Бұл кемелсіз мінезді басқалардан көру оңай, бірақ оны өзіңізден көру үшін белгілі бір батылдық пен эмоционалды интеллект қажет. Маған келсек, мен тіпті сегіз жасар бала да емес едім. Менің эмоционалды кемелсіздігім сонша, жасым бес жасқа жуық болатын.

Эмоцияларым мені оңай жеңіп кететіні сонша, күйеуіме айқайласам да, балаларыма болмашы нәрсе үшін ашулансам да, нағыз истерика жасайтынмын. Өмірімде бәрі тек менің төңірегімде болуы керек деп санаған кезеңдер болды және бұл көптеген достықты құртты. Тіпті осы күнге дейін, жұмыс өте стрессті болғанда, мен бизнес-серіктесіме кейбір нәрселерге қаншалықты ашулы екенім туралы ұзақ, ызалы хаттар жазамын. Және бұл дұрыс емес.

Мен «Оларға ерік бер» кітабын жазып жатып және оны өз өмірімде қолдана отырып, өз эмоцияларымды өңдеуге кеңістік жасауды үнемі үйреніп келемін. Бұл «Оларға ерік бер» теориясын іс жүзінде қолданудың ең қиын бөлігі — бірден жауап қайтармай, шикі эмоцияларымды сезініп үйрену. Бұл қиын. Мен әлі де бірден жауап беріп тастағым немесе жағдайды бірден бақылауға алғым келетінін байқаймын... үнемі солай. Иә, қателескен кезде әлі де ренжимін. Бірақ мәні осында: мәселе мінсіз болуда емес, мәселе өзіңізге мейірімді болуда және өсуді жалғастыруда.

Бұл — өмір бойы жалғасатын процесс және көптеген күндері мен бәрін басынан бастап жатқандай сезінемін. Мен бұл дағдының үстінде өмірімнің соңына дейін жұмыс істейтінімді білемін, сіз де солай етесіз.

«Оларға ерік бер» теориясы маған өзіме мейіріммен қарауға көмектесуде үлкен рөл атқарды. Ол сондай-ақ эмоцияларымды қалай басқару керектігін тереңірек түсінуге де көмектесті.

Басқа біреу ашуланып жатқанда «Оларға ерік бер» теориясын қолдану қарапайым. Ал оны өз эмоцияларыңызды өңдеу үшін қолдануды үйрену сізді жоғары деңгейге шығарады. Өз эмоцияларымды жақсырақ меңгергендіктен, қазір қаншалықты көп ақша табатынымды, қаншалықты ақылды болғанымды және жақсы ата-ана, жақсы жары, жақсы дос болғанымды айтып жеткізе алмаймын. Мен ақыры өзімді кемелді ересек адам ретінде сезіне бастадым.

Эмоциялар — бұл миыңызда пайда болып, алты секунд ішінде денеңізге сіңіп кететін химиялық заттардың жарылысы ғана. Эмоционалды реакцияларыңыз өте жылдам болатындықтан, олар көбіне бейсаналы түрде орын алады. Сіз эмоцияларыңызды алдымен химиялық жарылыспен бірге жүретін физикалық сезімдер — терлеу, бұлшықеттердің тартылуы немесе жүректің жиі соғуы арқылы байқауыңыз мүмкін.

Зерттеулер көрсеткендей, егер сіз оған жауап қайтармасаңыз, эмоциялардың көбі 90 секунд ішінде көтеріліп, содан кейін басылады.

Сіз эмоцияларыңыздың көтерілуін бақылай алмайсыз. Оған тырысу — уақытты босқа кетіру. Ең жақсы стратегия — олардың көтерілуіне мүмкіндік беріп, жауап қайтармай, басылуын күтуді үйрену. Сондай-ақ, қанша тырыссаңыз да, басқа адамның эмоционалды реакцияларын басқаруға мүмкіндік беретін ешқандай амал жоқ.

Сондай-ақ, эмоциялар — жұқпалы. Басқа біреудің мұңайғанын, қорыққанын, жиіркенгенін немесе ашуланғанын көру сіздің денеңізде де осы эмоциялардың пайда болуына әкелуі мүмкін. Бұл басқа біреудің дауыс ырғағы, энергиясының өзгеруі, жаман көңіл-күйі және дене тілі сіздің мазасыздануыңызға неге бірден түрткі болатынын түсіндіреді.

Және тағы бір түсінетін нәрсе: сіз немесе басқа адам аш, шаршаған, стрессте болғанда, мас болғанда, жалғызсырағанда немесе ашулы, жаралы болғанда, эмоцияларға одан да қатты берілесіздер. Мен мұны айтып отырған себебім: мен кейін өкінетін іс істегенде немесе сөз айтқанда, бұған әдетте стресс, алкоголь немесе аштық себеп болады. Осының бәрін білу маған эмоцияларымды жақсырақ басқару үшін өзгерістер жасауға көмектеседі және айтатын сөзімді, істейтін ісімді, ойымды бақылауда ұстауға көмектеседі.

Бұл «Оларға ерік бер» теориясын қолданудан алған ең үлкен сабағымның бірі: сіз айналаңызда болып жатқан нәрселерді ешқашан бақылай алмайсыз. Эмоционалды реакцияларыңызды да бақылай алмайсыз, өйткені олар автоматты түрде орын алады — стресс реакциясының автоматты түрде қосылатыны сияқты.

Бірақ сіз басқа адамдарға, айналаңыздағы әлемге немесе ішіңізде көтеріліп жатқан эмоцияларға жауап ретінде не ойлайтыныңызды, не айтатыныңызды немесе не істейтініңізді әрқашан таңдай аласыз. Бұл — сіздің барлық күш-қуатыңыздың көзі.

Басқа ересектерге өз эмоцияларын өздері басқаруға мүмкіндік беруді үйрену өміріңізді өзгертеді. Сондай-ақ, тіпті өте ауыр болса да, айтуыңыз керек нәрсені айта отырып, өз эмоцияларыңыздың көтерілуіне және басылуына мүмкіндік беруді үйрену де маңызды. Және өзіңіз үшін дұрыс шешім қабылдау өміріңіздегі ең қиын істердің бірі болатын сәттер де болады.

Жақында «The Mel Robbins Podcast» тыңдарманы маған мынадай сұрақ жазды:

Бұл сұрақты оқығанда-ақ жүрегім сыздап кетті. Сіздікі де солай болғанына сенімдімін. Таңдаудың салмағы осыншалықты ауыр болғанда, дұрыс жауап әрқашан қате сияқты көрінеді.

Сырттай қарағанда, жауап қарапайым, бірақ олай сезілмейді. Ол тойды тоқтатуы керек. Егер сіз үйлену тойынан қорқып жүрсеңіз, қателесіп жатырсыз. Егер оны тоқтату туралы ойдан арыла алмасаңыз, онда тоқтатуыңыз керек.

Дұрыс шешім анық көрінгенімен, бұл шешімді қабылдау әрқашан оңай дегенді білдірмейді. Себебі адами тәжірибе көбіне эмоционалды болып келеді.

Сырттай қисынды көрінетін нәрсе, оның басқа адамдарға үлкен ауырсыну әкелетінін білгенде қисынсыз болып сезіледі.

Өмірде мұндай дилеммаға тап болғанда, біз көбіне өзімізге дұрыс екенін білетін, бірақ басқалар үшін ауыр болатын шешім қабылдаудың орнына, өзімізді қинауды таңдаймыз.

Маған жазған күйеу жігіт не істеу керектігін ақылымен түсініп тұр. Мәселе — оның эмоцияларында. Ол маған қолдау іздеп жазды. Ол өзінің не сезініп жатқанын немесе бұл шешімнің басқа адамдарда тудыратын эмоционалдық соққысын қалай еңсеретінін мүлдем білмейді.

Қиын шешімді қабылдай алмай қиналу — өте қиын жағдайға деген психикалық сау реакция. Оның басқа адамдар үшін алаңдауы — оның жақсы адам екенінің белгісі.

Өміріңізде адамдар сіздің айтқан сөзіңізге немесе істеген ісіңізге ашуланатын, көңілі қалатын немесе жүрегі ауыратын кездер көп болады. Ондай жағдай міндетті түрде болады. Дұрыс шешімді анықтау кезінде өзіңізді өз эмоцияларыңыздан және басқалардың эмоционалды реакцияларынан ажырата білуіңіз керек.

Сондықтан да сіз сыртыңыздан сөйлеген досыңызды әлі күнге дейін тоқтатпадыңыз, анаңызбен ашық сөйлеспедіңіз, еңбек демалысын алмадыңыз немесе ең жақын досыңызға оны жақсы көретініңізді айтпадыңыз.

Сіз олардың кінәлауынан, ашу тарқатуынан және нашар көңіл-күйінен қашқыңыз келеді. Сіз текетірестен қашып жүрген жоқсыз — сіз өзгенің эмоциясынан қашып жүрсіз. Жалғыз қақтығыс — сіздің ішкі қақтығысыңыз: сіздің шешімдеріңіз басқаларға қалай әсер етеді және олар қалай реакция береді деген уайым.

Кей күндері өміріңіз бірқалыпты, тыныш және жайлы болады. Ал тойды тоқтатқан күн сияқты кездерде дауыл соғып, батып бара жатқандай сезінесіз. Бірақ сіз батпайсыз.

Олар орындалмай қалған армандары үшін қайғырады.

Есейіп, кемел ересек адам ретінде әрекет ететін уақыт келді.

Сойер мұны өзгерте алмайды. Кендалл да өзгерте алмайды. Мен де өзгерте алмаймын.

Бірақ жылдар бойы Сойердің осы азапты салыстыру арқылы өзін бақытсыз етіп, өз күшін қалай жоғалтқанын көрдім. Нәтижесінде ол өз денесін жек көреді. Метаболизмі үшін өзін кінәлайды. Салмақ тастаудың қаншалықты қиын екенін және оны жинаудың қаншалықты оңай екенін айтып шағымданады. Кендаллдың оның киімдеріне сыятыны, ал өзі Кендаллдың киіміне сыймайтыны қаншалықты әділетсіз екенін ашық айтты.

Өміріңізді өзіңізді қинауға жұмсайтындай ақымақ емессіз. Өз күшіңізді сақтаңыз, өйткені ол сіздің ерекше өміріңіздің әлеуетін ашу үшін қажет болады. Менің байқағаным, бақыттырақ болу үшін өзіңізге бақытты болуға рұқсат беруіңіз керек.

Уақыт пен жүйелі күш-жігердің арқасында өміріңіздің, мансабыңыздың немесе денсаулығыңыздың осы жақтарын өзгертуге болады.

Өмірімнің көп бөлігінде мен мұны түсінбедім. Егер біреу мен қалаған нәрсеге қол жеткізсе, мен өзіме «олар мені басып озды» деп айтатынмын. Айналамдағы адамдарға қарап, өзгелердің жеңісін өзімнің жеңілісім деп қабылдадым. Ал өзгелердің жеңісін өз жеңілісіңіз деп санасаңыз, бұл сізді іске кіріспей жатып-ақ қауқарсыз сезінуге мәжбүр етеді.

Егер абай болмасаңыз, салыстыру — өзіңізге күмәнданудың, жұмысты кейінге қалдырудың және бір орында тұрып қалудың себебіне айналуы мүмкін. Сіз де сондай табысқа жете аласыз, бірақ оны құрудың орнына, сіз өз қалауларыңызға қарсы белсенді түрде дауласып жатырсыз. Бұл басқа адамдарды мәселеге айналдырудың мысалы, ал олардың еш кінәсі жоқ.

Бақыт та, табыс та, ақша да мүлдем бәріне, соның ішінде сізге де жетеді. Олар шексіз мөлшерде.

Ешкім сізден ештеңе тартып алып жатқан жоқ. Бақыт, табыс және ақша сіздің оларды жасауға байсалды түрде кірісуіңізді күтіп тұр. Мен мұны тағы да қайталаймын: ешкімнің жеңісі сіздің жеңілісіңіз емес. Сондықтан өзгелердің табысына деген көзқарасыңызды өзгертуіңіз керек.

Мәселе салыстыруға бейімділікте емес. Мәселе салыстыруды өз пайдаңызға қолданбауда. «Мейлі, істесін» теориясын қолдана отырып, сіз салыстыруды өміріңіздегі үлкен мәселеден ең жақсы ұстазға айналдыруды үйренесіз.

Соңғы бірнеше кездесуімізде ол менен әлеуметтік желілер туралы кеңес сұрап: «Мел, мен қалай танымал бола аламын? Әлеуметтік желілерде көбірек белсенді болуым керек екенін, бизнесім мен жұмысымды онлайн форматта жақсырақ маркетингтеу керектігін білемін, бірақ неден бастарымды білмеймін», — деп сұрайтын.

Әрбір бизнес үшін формула бар, сондықтан мен оған істеуге болатын қарапайым тізімді бердім:

Менің бірнеше жыл бұрын спикерлік бизнесімді құрғым келгендегі мысалымдағыдай, жасалуы керек қадамдар әрқашан өте қарапайым. Мәселе оларды істемеуде.

Мен тыңдап тұрып: «Не болып қалды екен? Құдай-ау, бұл шынымен маңызды нәрсе болғаны-ау», — деп ойладым.

Моллидің көршісінде ол көптен бері танитын бір әйел бар болып шықты. Ол Моллидің ұнататын адамы емес еді — білесіз ғой, үнемі өзіне назар аудартатын және сізді тітіркендіретін адамдар болады. Олардың арасындағы байланыс ешқашан жақсы болған емес.

Бұл әйелдің интерьер дизайны саласында ешқандай тәжірибесі немесе білімі жоқ. Енді ол «дизайн» бизнесіне кірісіп, әлеуметтік желілерде посттар сала бастаған және кенеттен оның жазбалары танымал болып кеткен. Бұл әйел мыңдаған лайк жинап жатыр, ал Моллидің ішін күйдіргені — қазір бүкіл көршілері сол әйелдің қандай «дарынды» екенін айтып жатыр.

Өткен түні, дизайн клиенттерімен өткен ұзақ жұмыс күнінен кейін Молли балаларын ұйықтатып, диванға отырып, лентаны парақтай бастайды. Моллидің лентасында кім жүр дейсіз ғой? Әлгі тітіркендіргіш әйел.

Ол өзін тоқтата алмады. Әрбір пікірді оқып, әйелдің веб-сайтын аңдып шықты. Веб-сайт заманауи және жинақы көрінеді, ал Моллидікі үш жылдан бері жаңартылмаған. Ол әйелдің өзін маркетингтеу тәсілі өте әсерлі болды. Бұл оны көп жылдық тәжірибесі бар кәсіби маман сияқты көрсетті. Міне, осы жағдай Моллиді эмоционалды құлдырауға түсірді.

Мен құрбым Моллиге айтқанымды сізге де айтамын және келесі жолы біреудің іс-әрекетіне қарап ішіңіз салыстырудан немесе ашудан күйіп бара жатқанда, мынаны есте сақтауыңызды қалаймын:

Бұл әйел Моллидің табысын тартып алып жатқан жоқ. Ол Моллидің веб-сайтын өзгертуіне немесе әлеуметтік желілерге көңіл бөлуіне кедергі келтірген жоқ. Ол әйелдің онлайн жеңістері Моллидің жеңілісі емес еді. Өйткені басқа адамдар сіздің тағдырыңызға жазылған нәрсеге қол жеткізуіңізге ешқашан кедергі бола алмайды. Олардың бұған күші жетпейді. Тек сіз ғана өзіңізді тоқтата аласыз.

Мүмкін сіз күнделікті күйбең тірлікке беріліп кеткеніңіз сонша, дәл алдыңызда тұрған нәрсені елемеген боларсыз. Мүмкін сіз өз мүмкіндіктеріңізді шектеп, өміріңіздің қаншалықты үлкен және әдемі бола алатынын көрмей жүрген боларсыз. Мүмкін сіз үйреншікті әдеттерден арыла алмай, жаңа тәсілді қолдануға құлықсыз болған шығарсыз.

Өзге адамдар сізге не нәрсе мүмкін екенін көрсетеді. Салыстыруға ұстаз ретінде қарасаңыз, өзгелердің сізден ештеңе тартып алмайтынын, керісінше, сізге бір нәрсе беріп жатқанын түсінесіз. Басқа адамдардың бойында сіз әлі толық көре алмай жүрген болашағыңыздың бөлшектерін көрсету қабілеті бар. Олар сізге бұрын-соңды болмаған немесе «қолымнан келмейді» деп ойлаған мүмкіндіктерді көрсетеді.

Бұл мені өте маңызды ойға жетелейді: бұл әйелдің Моллиді ашуландыруының маңызды себебі бар. Шындығында, бұл дәл осы тітіркендіргіш адам болуы керек еді. Өмірде, егер сізде бір нәрсені істеуге мотивация болмаса, сізді өзгеруге мәжбүрлейтін ауыр нәрсе қажет болады.

Моллидің жағдайында ол көптеген жылдар бойы танымал интерьер дизайнерлерін бақылап келді. Ол бірнеше жыл бойы «әлеуметтік желімен айналысамын» деп айтып жүрді. Оның мұны неге бірінші орынға қоймағаны туралы мың бір сылтауы бар еді.

Осы уақытқа дейін... кенеттен ешқандай дизайн тәжірибесі жоқ осы тітіркендіргіш әйел пайда болады және Молли оның бірнеше жыл бұрын істеуі керек болған істердің бәрін істеп жатқанын көреді.

Молли бұл көрші әйелдің ешқандай ерекше артықшылығы, таланты немесе ресурстары жоқ екенін біледі. Оның ашуланып жатқаны да содан. Бұл тітіркендіргіш әйел Моллидің бетіне қарапайым шындықты басып отыр: «Егер менің қолымнан келсе, сенің де қолыңнан келеді».

Дәл осы жерде салыстыру қызық бола бастайды. Өміріңіздегі мұндай адамдар сізді айнаға қарауға және өзіңізге шындықты айтуға мәжбүрлейді.

Ол сізге не істеу керектігін көрсеткені үшін ғана емес, сіздің күш-қуатыңызды жұмылдырып, ашуыңызды оятқаны үшін маңызды. Ал сізге іске кірісу үшін отын ретінде ашу қажет.

Күншілдік пен реніштің осы сәттерін қалай жақсы нәрсеге айналдыруға болады? Салыстыруды шабытқа қалай өзгертуге болады? Оңай. «Мейлі, мен де істейін» деп айтыңыз және басқа адамдардың табысы беретін деректерге қараңыз.

Салыстыру ойынын ойнап жүргеніңізді байқаған кезде, өте маңызды нәрсе болып жатыр деген сөз.

Өміріңіздегі кез келген өзгерісті, мысалы, спортзалға баруды ойлаңыз. Бұлшықетті қалай өсіресіз? Күн сайын барып, жаттығуларды орындайсыз. Әйгілі квотербек (америкалық футболдағы басты ойыншы) Том Брэди жақында табыс туралы былай деді:

Сіздің күншілдігіңізді оятатын осы адамдардың бәрі сізге мына қарапайым шындықты көрсету үшін осында: сіз сылтау айтып жүргенде, олар жаттығуларды орындап, жалықтыратын, қиын жұмысты біртіндеп атқарып келді.

Том Брэдидің сөзімен айтқанда, олар ерекше емес; олар тек сізде жоқ қасиеттерге ие болды: жүйелілік, табандылық және еңбек етуге деген дайындық. Бұл — менің табысымның 1000 пайыздық құпиясы.

Бұл мені қайтадан құрбым Моллиге оралтады. Ол жүрегінің түбінде мұны бірнеше жыл бұрын бастауы керек екенін білді. Қазіргі қиналып жатқанының бір себебі — ол басқа біреудің еңбегінің жемісін көріп отыр. Егер сіз қалаған нәрселеріңізге қарай қозғалмасаңыз, бұл қайталана береді.

Моллиді ашуландырған сол әдемі веб-сайт бір түнде пайда болған жоқ. Ол әйел оның үстінде айлар бойы жұмыс істеді. Моллидің ішін күйдірген әлеуметтік желі стратегиясы өздігінен пайда болған жоқ. Молли сылтау айтып жүргенде, басқа әйел зерттеп, оқып, үйреніп және қазір Молли көріп жүрген посттардың бәрін жасап жатты.

Бұл адамдардың сізді қатты ашуландыратын себебі — сіз мұны өзіңіз де істей алатыныңызды білесіз. Және мұны баяғыда бастамағаныңызға ашулысыз. Шындығында, бір нәрсені істеуге мотивация алу үшін тек шабыт жеткіліксіз.

Сондықтан ашу маңызды. Сондықтан салыстыру сіздің ең үлкен ұстаздарыңыздың бірі бола алады және мұндай жағдайда сізді ашуландыратын адам танысыңыз болуы әбден мүмкін. Бұл дәліздің арғы жағында отырған Арон болуы мүмкін. Кенеттен ол жұмыстан шығып, сіз достарыңызбен қыдырып жүргенде, ол демалыс күндері кешкісін құпия түрде құрып жүрген жеке қайық бизнесімен толықтай айналыса бастайды.

Оның есіктен шығып бара жатқанын көргенде қызғанатын себебіңіз де сол. Өйткені сіз танитын адамдар мұны істесе, бұл сіздің «неге істей алмайтыныңыз» туралы сылтау айта алмайтыныңызды білдіреді. Егер сіз Аронмен бір жыл бойы бірге жұмыс істесеңіз, оның ешқандай супер-күші, мұраға қалған байлығы немесе артықшылығы жоқ екенін білесіз. Олар тек жұмыс істей бастады. Енді олар жұмыстан кетіп жатыр. Бұл сізді қатты қызғандырады. Сондықтан бұл дәл солар болуы керек еді.

Біреудің әдемі веб-сайтын көргенде немесе әріптесіңіздің жаңа өмірге қадам басқанын бақылағанда немесе досыңыздың жаңа әдемі үйіне кіргенде көңіліңіздің түсуі — қалыпты жағдай. Бірақ егер сіз табысты болуға немесе денсаулығыңызды түзетуге немесе мақсаттарыңызға жетуге ниетті болсаңыз, ренжіп отыруға уақытыңыз жоқ және энергияңызды қызғанышқа жұмсауға құқығыңыз жоқ. Сізге сол энергия қажет, өйткені алда атқарылатын жұмыс көп.

Мұндай сәттер шынымен ауыр және олар сіздің өміріңізде көп болады — сондықтан оған дайын болыңыз. «Мейлі, істесін» теориясын қолдана отырып, салыстырудың сізге қашан бір нәрсені үйреткісі келетінін тани аласыз. Күншілдік — бұл сіздің болашағыңызға ашылған есік, ал сіздің міндетіңіз — сол сәтті танып, есікті теуіп ашып, ішке кіру.

Басқа адамдарға жол бастауға мүмкіндік бергенде, барлық қорқыныш пен сылтаулардың және босқа кеткен уақыттың астында сіз әрқашан қалаған өміріңіз жатқанын түсінесіз. Қазір өміріңізді өз қолыңызға алуға кедергі болып тұрған жалғыз нәрсе — біз осы кітап бойы талқылап келе жатқан сылтаулар, қорқыныштар мен эмоциялар.

Дәл осы жерде сіз өзгелердің не ойлайтынын, не сезетінін және не істейтінін бақылауға тырысуды қойып, уақытыңыз бен энергияңызды өміріңіздің ең жақсы тарауын құруға жұмсайсыз. Бұл өте маңызды болғандықтан, мен өз өмірімнен тағы бір мысал келтіремін.

Бұл оқиғаның мәні — күншілдіктің сізге не үйретіп жатқаны әрқашан айқын бола бермейді. Мен 40-тан асқанда, біз қаржылық қиындықтар көріп жүргенде және қазіргі мансабымды әлі құрмаған кезімде, менің үйіне үлкен жөндеу жұмыстарын жүргізіп жатқан бір құрбым болды.

Әр жолы біз түскі асқа немесе серуенге шыққанда, мен жөндеу жұмыстары туралы бәрін естігім келетін және жұмыстың барысы түсірілген суреттерді көргім келетін. Мұны бақылау өте қызықты еді. Бірақ әр жолы үйге қайтқанда мен... көңілім түсіп, мұңаятынмын.

Крис екеуміз құрбымның жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін оның ұзын, бұралаң жолымен үйіне келген күніміз ешқашан есімнен кетпейді, менің аузым ашылып қалды. Үй өте әдемі еді.

Құрбым бәрімізге үйді аралатып жүргенде, мен салыстыру иіріміне түсіп кеттім. «Оларда мұншама ақша қайдан жүр?! » — деп ойлағаным есімде.

Әрине, мен ол үшін қуанышты болдым, бірақ сонымен бірге қатты қызғандым. Ол бұған әбден лайық еді, ол да, күйеуі де көп жылдар бойы аянбай еңбек еткен болатын. Олар мұны салуға, ол туралы айтуға, оның рақатын көруге және мақтануға толық құқылы еді.

Мен мұны іштей білдім, бірақ сонымен бірге қатты қызғаныш пен сенімсіздік сезімінсіз құрбым үшін қалай шын жүректен қуану керектігін білмедім. Ол ойын бөлмесінің есігін айқара ашқанда, мен жарылып кете жаздадым.

Аузым ашылып қалды. Балаларымның неге үнемі құрбымның үйіне барғысы келетінін және неге достарын біздің үйге шақырғысы келмейтінін енді түсіндім. Екі адамдық екі қабатты кереуеттер? Гараждың үстіндегі ойын бөлмесі? Бұл кез келген баланың арманы еді, сонымен бірге барлық балалар жиналатын «сол үйдің» иесі болу менің де арманым болатын.

Үйді аралаудың осы сәтінде мен төменге түсіп, бір бөтелке шарапты ұрлап алып, осы екі қабатты кереуеттердің біріне жатып алғым келді — өзімді сондай мүсәпір сезіндім. Күншілдігімнің ол үшін деген шынайы қуанышымды бұзуына жол бергенім үшін өзімді жаман адам сезіндім. Ол тек керемет дос, бәрі жақсы көретін, іші де, сырты да сұлу адам ғана емес, енді оның менің арманымдағы үйі де бар.

Кеш батқан сайын мен ішімдегі түйінді басуға тырыстым. Бәріне мән бермейтіндей кейіп таныттым. Бірақ Криспен бірге көлікке мініп, үйге бара жатқанда, мен күншілдікті жасыруды қойдым... оны Криске төгіп салдым.

Сегіз жасар бала сияқты оның алдында нағыз истерика жасадым.

Мен бұл оқиғаны егжей-тегжейлі айтып отырмын, өйткені біз отбасылық кеңесшіде бұл сәтті бірнеше рет талқыладық. Бұл оқиға үй туралы сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ олай емес. Мен түсінуім керек шындық әлдеқайда тереңде жатты. Өзімді құрбыммен салыстыруым және сезінген ашуым маған өмірімді өзгерткен сабақ берді.

Мен оған ашулы емес едім. Тіпті күйеуіме де ашулы емес едім. Мен өзіме ашулы болдым, өйткені мен өз амбициямнан бас тартқан едім. Мен күйеуім табысты болып, мені өмірде қалаған нәрселеріме жетелейтін қаржылық қолдаумен қамтамасыз етеді деп сеніп келдім. Шындық мынада: сіздің өміріңіз — сіздің жауапкершілігіңіз. Егер сіз қаржылық табысты қаласаңыз, оны жасау — сіздің жауапкершілігіңіз. Егер сіз екі қабатты кереуеттері мен жөнделген асүйі бар үйді қаласаңыз, ол үшін еңбек ету — сіздің жауапкершілігіңіз.

Мен он жыл бойы сол жауапкершіліктен қашып келдім. Бұл тәжірибе мені айнаға қарап, не қалайтыным туралы өзіме адал болуға мәжбүрледі. Күншілдік, шын мәнінде, менің болашақ нұсқаымнан келген хабарлама болды. Құрбымның жеңісін көру маған өзімнің де жеңіске жетуімнің үлкен мүмкіндіктерін көруге мүмкіндік берді.

Мен есікті теуіп ашып, іске кірістім. Мен ерекше емеспін. Мен тек бұрын істеуге құлықсыз болған нәрсені істедім. Мен жүйелі, табанды болдым және қалаған нәрсем үшін еңбек етуге дайын болдым. Мен жаттығуларды орындай бастадым (putting in the reps). Екі қабатты кереуеттеріме қол жеткізу үшін 15 жыл қажырлы еңбек қажет болды. Бірақ мен оған жеттім, сіз де жете аласыз.

Сіз осы кітаптың алғашқы жартысын аяқтадыңыз және қазірдің өзінде «Оларға ерік бер» теориясының өміріңізге әсерін сезіне бастадыңыз. Бақылай алмайтын нәрселерге — өзгелердің мінез-құлқына, пікірлеріне және күтулеріне — энергия жұмсауды тоқтатып, өзіңізге назар аударудың қаншалықты еркіндік сыйлайтынын білдіңіз.

Сіз «Оларға ерік бер» және «Маған ерік бер» деп неғұрлым жиі айтсаңыз, соғұрлым ойлау кеңістігіңізді, эмоционалдық энергияңызды және бұрын-соңды болмаған бос уақытыңызды босатасыз. Сол еркіндіктің арқасында сіз өзіңізге және қарым-қатынастарыңызға — «Оларға ерік бер» теориясы ең терең әсер ететін салаларға — басқа қырынан келе аласыз.

Келесі бөлімде біз бұл теорияны ересектер арасындағы нәзік қарым-қатынас динамикасында қалай қолдануды қарастырамыз. Достық, отбасы, романтикалық қарым-қатынас немесе әріптестер болсын, сіз нақты шекаралар қоюды, байланыстарды нығайтуды және, ақырында, өзгелерді басқаруға тырысатын қажытатын қажеттіліктен арылуды үйренесіз.

Дәл қазір сіз көңіліңіз қалып, өзіңізді жалғыз сезінуіңіз мүмкін немесе қалаған байланыстарыңыздың орнауына күмәндануыңыз мүмкін.

Өміріңіздегі ең мағыналы сәттер мен ең терең байланыстардың жақын жерде екені қандай керемет, солай емес пе?

Егер сіз «Оларға ерік бер» теориясын қолдансаңыз, бұл шындыққа айналады. Олай болса, бастайық.

Ашығын айтайық: ересек шақтағы достық — қиын нәрсе. Мен білетін әрбір адам ересек достығында қиындықтарға тап болып жатыр: оны құру, жоғалту немесе достықты сақтап қалу үшін уақыт табудың өзі мұң.

Егер сіз өміріңіздің бір кезеңінде «Менің достарым қайда кетті? » деп таңғалсаңыз, сіз жалғыз емессіз. Мүмкін сізге ешқандай досыңыз жоқтай көрінетін шығар. Немесе сіз бір кездері жақын болған адамдармен өмірдің әртүрлі кезеңдерінде жүрген шығарсыз. Мүмкін сіз түрлі драмаларға бой алдырып, біреудің бірінші болып хабарласуын күтіп жүрсіз немесе өзіңіздің орныңызды түсінбей жүрсіз. Немесе басқалардың өмірі сіз қатыспай қалған үлкен мереке сияқты көрінеді. Сіз жақсырақ достықты қалайсыз, бірақ оларды қайдан табуды білмейсіз.

Мен де осымен күрестім.

Бұл бөлімде біз ересек шақтағы достық мәселесін шешеміз. Осы уақытқа дейін сіз бұған бала кезіңіздегідей қарап келдіңіз: достық өздігінен пайда болады деп күттіңіз. Осы себепті сіздің достық қарым-қатынастарыңыз өз деңгейінде болмай отыр.

Ересек шақтағы достықты реттеудің қиын болу себебі — 20 жасқа толғанда достық «командалық спорттан» «жеке спортқа» ауысады, бірақ мұны ешкім түсінбейді.

Бұл өзгеріс болғанын байқамасаңыз (оны ешкім де байқамайды), сіз ересек достығына деген көзқарасыңызды өзгертпейсіз, соның салдарынан өзіңізді жалғыз сезінесіз. Сондай-ақ, қарбалас пен алаңдаушылыққа толы әлемде өзіңіз жақсы көретін адамдармен байланыста болу қиынға соғады.

Сіз өсіп, өзгерген сайын, жұмыс пен қала ауыстырған сайын және махаббатқа жолығып немесе одан көңіліңіз қалған сайын, жаңа жерлерде және өміріңіздің жаңа тарауларында «өз адамдарыңызды табу» қиындығына тап боласыз.

«Оларға ерік бер» теориясы ересек достығын тереңірек түсінуге көмектеседі және қазіргі достығыңызды нығайтуға, сондай-ақ болашақта (әлі кездестірмеген) ең сүйікті адамдарыңызбен танысуға мүмкіндік береді.

Сонымен, не өзгереді?

Бала кездегі достық пен ересек жастағы <span data-term="true">«Ұлы бытырау»</span> (The Great Scattering — достардың оқу бітірген соң әр тарапқа тарап кетуі) кезеңінен кейінгі достықтың айырмашылығын айтайық.

Сіз өз қатарластарыңызды үнемі көріп тұрдыңыз: сыныпта, дәліздерде, спорт алаңдарында және көрші аулада. Сондай-ақ, межелеріңіз де бірдей болды. Туған күндерден бастап оқу бітіруге дейін, демалыс кестелеріне дейін бірдей болды. Сіз бірдей үйірмелерге, іс-шараларға және спорттық жаттығуларға қатыстыңыз. Бұл сіздің санаңызда өмір бойы сізбен бірге жүретін үлкен адамдар тобы бар және сіз соның бір бөлігісіз деген сезімді қалыптастырды.

Міне, сондықтан достық командалық спорт сияқты сезілді. Неліктен? Өйткені бәрі топ болып жүрді және жас кезіңізде бұл қалыпты жағдай еді.

Өміріңіздің алғашқы 20 жылында достықтың құрылымын сіз үшін ата-анаңыз, мектеп жүйесі, спорт командалары немесе үйірмелер жоспарлап қойған болатын. Бұл сізге өз қатарластарыңызбен бірге болуды және бірдей тәжірибені бастан өткеруді жеңілдетті.

Сондықтан дос табу оңай ғана емес, сонымен қатар бірге көп уақыт өткізіп, көптеген оқиғаларды бөліскендіктен, терең достық құруға барлық жағдай жасалды.

Командалық спорттың мәні — егер сіз команданың, дос тобының немесе үйірменің мүшесі болсаңыз, қандай да бір іс-шара жоспарланғанда міндетті түрде шақырыласыз деп күтетінсіз.

Балалық шағыңыз сізді әрқашан шақырылатыныңызға, достықтың оңай болатынына, достарыңызды үнемі көріп тұратыныңызға және әрқашан қызықты нәрсе болып тұратынына сендірді.

Міне, сондықтан сіз өміріңіздің барлық аспектілерінде бақылауды жоғалтқандай сезінесіз. Енді не істеу керектігі немесе қашан жетістікке жету керектігі туралы ешқандай дайын шаблон немесе кесте жоқ. Бәрі тек өзіңізге байланысты.

Басқаша айтқанда, ересек өміріңіз басталады. Өміріңізде алғаш рет сіз ресми түрде жалғызсыз. Уақытыңызды қалай өткізуді, қайда жұмыс істеуді, қай қалада тұруды және кіммен араласуды таңдау тек сіздің еркіңізде.

Уақыт өте келе, басқа қалаға көшкен жақын достарыңыз алыстай береді. Ешкімнің бос уақыты жоқ. Бәрінің басын қосу мүмкін емес болып көрінеді. Достар тобын біріктіріп тұрған чаттар уақыт өте келе сирей бастайды. Әрине, бәрі өз өмірін сүруге және қасындағы адамдарға көңіл бөлуге көшеді.

Міне, осы кезде жалғыздық сезімі қатты батады. Ересек достығы осы кезде қиындайды. Достарыңызды 24/7 көру мүмкіндігін тудырған құрылым мен күтулер жоқ. Сонда сіз: «Менің достарым қайда кетті? » деп ойлана бастайсыз. Сіз бақылауды жоғалтқандай сезінесіз. Оларға жабысасыз. Өзіңізге сенімсіз болып, қаттырақ ұстауға тырысасыз.

Бұл бәріміздің басымыздан өтеді, бірақ бұл бәрібір түсініксіз әрі мазасыз болуы мүмкін. Қазір және бұдан былай ересек достығына деген көзқарасыңызды өзгерту өз қолыңызда, өйткені «Ұлы бытырау» болды және оның түрлі нұсқалары сіз есейген сайын қайталана береді.

Достарыңыз үйленгенде, олар бытырайды. Балалы болғанда, бытырайды. Қаладан шеткері жерге көшкенде, бытырайды. Балалары ержетіп, үйден кеткенде немесе ажырасқанда, бытырайды. Адамдар қартайғанда, зейнетке шыққанда немесе жақынын жоғалтқанда, бытырайды.

Бұл сіздің өміріңізде және достарыңыздың арасында қайта-қайта болады. Бұл қалыпты жағдай. Міне, сондықтан сізге «Оларға ерік бер» теориясы қажет. Ол сізге достықта икемді болуды үйретеді және өміріңіздегі ең жақсы достықты құру үшін уақытыңызды қалай дұрыс пайдалану керектігін көрсетеді.

Менің ойымша, керемет достықты мүмкін ететін үш фактор бар: проксимити, тайминг және энергия. Бұл тіректер — әрбір достық құрылатын көрінбейтін негіз.

Осы үш фактордың рөлін түсіну сізге «Оларға ерік бер» теориясын қолданып, ересек достығында икемді, түсіністікпен қарайтын және белсенді болуға көмектеседі.

Проксимити — бұл сіздің адамға физикалық тұрғыдан қаншалықты жақын екеніңізді білдіреді. Бұл маңызды, өйткені біреуге жақын жерде болсаңыз, сіз табиғи түрде көбірек уақыт өткізесіз. Егер сіз жақын тұрмасаңыз, жиі көрісе алмайсыз. Байланысты сақтау үшін көбірек күш жұмсау керек болады.

Әрине, мұны істеуге болады, бірақ бұл қиынырақ. Үнемі көретін адамдармен жақындасу оңайырақ. Және бұл жай ғана қисын емес. Бұл — факт.

Проксимити ұғымы зерттеліп, оның кіммен дос болатыныңызға әсер ететіні дәлелденген. Мұның маңыздылығы сонда — адамды неғұрлым жиі көрсеңіз, оны жақсырақ тануға, бірге уақыт өткізуге және тереңірек достық орнатуға мүмкіндік соғұрлым көп болады.

Канзас университетінің зерттеуіне сәйкес, «жай таныс» дос болу үшін адаммен 74 сағат өткізу керек. Ал «жақын» дос болу үшін 200 сағаттан астам уақыт өткізу қажет. Енді осы зерттеуді жас кезіңіздегі және есейгендегі достық контекстінде қарастырайық.

Жоғары сыныпта сіз достарыңызбен әр бес-алты апта сайын 200 сағат өткізетінсіз. Колледжде одан да көп, өйткені сіз олармен бірге тұрдыңыз. Әр тамақты бірге іштіңіз. Әр демалысты бірге өткіздіңіз. Бұл жақындық (проксимити) сізге байланыстарыңызды нығайтуға және сенім құруға мүмкіндік берді.

Егер сіз біреумен физикалық түрде жақын болсаңыз — көше бойында, жатақханада, көрші кабинетте немесе балаңыздың футбол ойынында әр демалыс сайын кездессеңіз — проксимити арқасында табиғи түрде бірге уақыт өткізесіз.

Бұл өте маңызды. Сондай-ақ, бұл жас кезіңізде дос табудың неге оңай болғанын түсіндіреді. Сіз үнемі өз қатарластарыңызбен қатар жүрдіңіз. Бұл сонымен қатар ересек адам ретінде, бәрі бытырап, кестелері әртүрлі болғанда жаңа дос табудың неге қиын екенін түсіндіреді — өйткені біреумен 200 сағат өткізу оңай емес.

Тағы бір қызық жайт: ересек болғанда, сізде бала кезіңіздегідей қыдыратын бос уақыт болмайды, өйткені сіз жұмыс істейсіз. Америкалық уақытты зерттеу (American Time Study) мәліметтері бойынша, 21-ден 60 жасқа дейін сіз әріптестеріңізбен отбасыңыз бен достарыңызды қосқандағыдан да көп уақыт өткізесіз.

Бұл сіздің достарыңызбен кездесуге тек жұмыстан кейін немесе демалыс күндері ғана мүмкіндігіңіз бар дегенді білдіреді. Жаңа доспен 200 сағат жинау үшін қанша кофенің, серуеннің және барбекюдің қажет екенін елестетіп көріңізші! Бұл сондай-ақ мынадай ойға жетелейді: егер проксимити соншалықты маңызды болса, неге уақытымыздың көбін өткізетін әріптестеріміздің бәрімен автоматты түрде жақын дос болып кетпейміз?

Тайминг — бұл сіздің дәл қазіргі өмірлік кезеңіңіз. Егер сіз басқа адаммен бірдей өмірлік кезеңде болмасаңыз, ортақ тіл табу қиынырақ болады, өйткені ортақ қызығушылықтар аз.

Таймингтің әсері әсіресе әріптестермен достықта анық байқалады. Жоғарыда айтылғандай, сіз әріптестеріңізбен өте көп уақыт өткізесіз, бірақ мәселе мынада: жұмыстағылардың бәрі әртүрлі өмірлік кезеңдерде. Демек, төрт онжылдық бойы сізбен бірге болатын адамдардың көпшілігі сізбен бірдей кезеңде емес.

Әр дүйсенбі сайын әріптестері демалыста балаларымен не істегенін айтып жатқанда, ол өз өмірі туралы өтірік айтуға мәжбүр болғандай сезінетін, өйткені ол демалыста құрбыларымен көңіл көтеріп жүрген еді.

Таймингтің достыққа әсері туралы тағы бір мысал. Крис екеуміздің жақсы көретін отбасылық достарымыз бар. Олармен уақыт өткізгенді ұнатамын. Бірақ біз олардан он бес жас кішіміз және олар — ата-әжелер. Біздің сөйлесетін тақырыптарымыз азырақ, өйткені өмірлік кезеңдеріміз әртүрлі.

Біз әлі де доспыз ба? Әрине! Мен оларды қатты жақсы көремін! Бірақ бұл достық белгілі бір деңгейге дейін ғана бара алады, өйткені біз оларға жақын тұрмаймыз (проксимити жоқ), оларды жиі көрмейміз және тайминг сәйкес келмейді. Достықтың осы үш тірегін түсінгенде, мұның ешқайсысы сізге жеке қатысты емес екенін түсінесіз.

«Оларға ерік бер» теориясы маған ересек достығына деген көзқарасымды жеңілдетуге көмектесті. Бұл сізге де көмектеседі, өйткені сіз өскен сайын адамдар сіздің өміріңізге кіріп-шығып отырады. Оларға ерік беріңіз.

Бәрі сіздің ең жақын досыңыз болады деп күтпесеңіз немесе барлық жерге шақырылуды, бәрімен бірден тіл табысуды талап етпесеңіз, достық әлдеқайда оңай болады.

Сіз кейбір адамдармен бірден тіл табысасыз (кликинг), ал кейбіреулерімен — жоқ. Мұны сіз де, олар да түсіндіре алмайсыз, бірақ бұған сенуіңіз керек. Энергия не бар, не жоқ. Оны түсіндіретін ғылыми себеп жоқ. Тек сену керек.

Біздің қателігіміз — біз қабылдау мен мейірімділікке назар аударудың орнына, «не дұрыс емес? » деп қазбалай бастаймыз. Өміріңіздің бір кезеңінде ең жақын дос болғаныңыз, келесі кезеңде де солай болуыңыз керек дегенді білдірмейді.

Бұл қалыпты жағдай. Кімде-кім сізден алыстай бастаса немесе арадағы энергияның бұзылғанын сезсеңіз, оны өзіңізге жау қылмаңыз. Достықтың мәжбүрлі екенін және энергияның өзгеріп жатқанын бірден түсінуге болады, өйткені ол сізді қажыта бастайды. Сөйлесу қиындайды. Сіз бірдеңенің дұрыс емес екенін немесе әңгіменің қолдан жасалғанын сезесіз. Сол сезімге сеніңіз. Мен бір нәрседен айырылғым келмей, оны мәжбүрлеп ұстап тұруға тырысу жағдайды одан сайын ушықтыратынын өмірдің ащы сабағынан білдім.

Өмірімдегі ең қызықты кезеңдердің бірі — үш баланың жас анасы болған кезім еді. Біз достардың үлкен тобы бар ауданда тұрдық. Барлығымыз балаларымызды бірге өсіріп, бірге уақыт өткізіп, керемет қоғамдастық құрдық.

Барлығымыздың балаларымыз жасты болды және бір мемлекеттік бастауыш мектепке барды. Бұл менің өмірімдегі ең белсенді әрі көңілді кезеңдердің бірі болды, өйткені балалардың, мектептің және олардың кестелерінің сәйкес келуіне байланысты достарымызбен үнемі жолығып тұратынбыз. Мен өзімді мектеп кезіндегідей сезінетінмін: үнемі жоспарлар, шақырулар және бірге қыдыратын адамдар тобы болатын.

Әсіресе екі жұппен өте жақын болдық. Балаларымызбен бірге көп нәрсе істейтінбіз: демалыс күндері саяхатқа шығу, Хэллоуин мерекесі, сенбі күнгі қалалық футбол, жексенбілік таңғы астар, футбол кештері, үнемі кәуап пісіру — бәрі болды.

Крис екеуміз шынымен бақытты едік. Ешкімді танымайтын қала маңындағы елді мекенге көшіп келіп, уақытымызды бірге өткізуді ұнататын көптеген керемет жұптарды жолықтырғанымызды нағыз сәттілік деп санадық. Балаларымыз да бір-бірімен жақсы тіл табысты! Бұл тым керемет еді.

Сол уақытта біздің ең жақын достарымыздың бірі басқа штатта тұратын және біздің үлкен әрі көңілді достар ортамызға үнемі қызыға қарайтын. Біз «олар да балаларымен бірге біздің қалаға көшіп келсе, бәрі бұдан да жақсы болар еді» деп ойладық.

Сондықтан Крис екеуміз оларды көшіп келуге үгіттей бастадық: «Осында көшіп келулерің керек! »

Мен бәріміз бірге үлкен көше кешін жасаймыз деп күттім: төрт отбасы үнемі бірге болады. Бастапқыда бәрі мен ойлағандай болды. Олар бізге қоңырау шалып, кездейсоқ апта ортасындағы кешкі асқа шақыратын. Бірақ уақыт өте келе күтпеген жағдай орын алды. Шақырулар азая бастады. Үш отбасы бізсіз-ақ үнемі бірге уақыт өткізетіні белгілі болды.

Бұны қазір түсінемін. Бұл жеке басыма қатысты емес еді. Балаларыңды автобустан күтіп тұрып қасыңдағы адамнан: «Бүгін кешке не істейсіңдер? Бізге кешкі асқа келіңдерші», — деп сұрау табиғи нәрсе.

Олардың жақын дос болып кеткені қисынды! Және олардың бұған құқығы бар! Бірақ мен үшін бұл Атлантадан келген жұптың біздің достар тобындағы орнымызды еш ойланбастан тартып алғанындай көрінді. Мен бұл жағдайды дұрыс қабылдай алмадым.

Ересектер арасындағы достықты түсінбегендіктен, шеттетілгенін сезген көптеген адамдар сияқты мен де қателік жасадым. Мені қызғаныш пен ашу кернеп кетті. «Бұрын біз олармен бірге болатынбыз», — деп ойладым. «Олар біздің достарымызды ұрлап алды». Менің энергиям оларға қарай өзгерген бойда, бәрі де өзгерді.

Басында мен олармен көңілді, мейірімді әрі қамсыз болғым келді, сонда жағдай бұрынғы қалпына келер деп ойладым. Бірақ бұл жағдай туралы ойлағанда немесе оларды көргенде, менің сана-сезімімді бір жын билеп алғандай болатын.

Сезімдерімді басқара алмадым. Суық әрі қатал болдым. Энергиям бұзылды, оны бәрі сезді. Крис сезді. Әлгі үш жұп сезді. Тіпті басқа отбасылар да сезе бастады. Мен қаламасам да, нағыз «жаман әйелге» айналдым. Бұл туралы ойламауға тырыстым, бірақ кез келген аптаның ортасында біз үйде спагетти жеп отырғанда, достарымыздың аулада кәуап пісіріп жатқанын білу ішімді өртейтін.

Егер мен алтауының бірін сенбілік футболда, мектептегі жиналыста немесе дүкенде көріп қалсам, қатты күйзелетінмін. Қалыпты болғым келді. Бұл адамдарды жақсы көретінмін және жағдайдың өзгергенін қаладым. Бірақ сезімдеріммен қалай күресуді білмедім.

Өзімді тоқтата алмадым. Дауыс ырғағым өзгеретін. Қолымды айқастырып алатынмын. Бұлай сезінгім келмесе де, оны қалай өзгертуді білмедім. Мені немесе Кристі ешкім әдейі шеттеткен жоқ деп ойлаймын.

Қазір өткенге қарап отырып, жағдайды анық көре аламын. Менің қаншалықты ашулы және қызғаншақ болғанымды көремін. Мұндай адамды (яғни, мені) мен де кәуапқа шақырмас едім. Ондай негативті энергияны қаламас едім. Сол кезде бізді біреудің бір жерге шақырғанының өзі бір ғажайып!

Неліктен? Мен сізге айтайын: өз жауапкершілігіңді алғаннан көрі біреуді кінәлап, ашуға булығып отыру әлдеқайда оңай. Мен ересектер достығындағы ең үлкен қателікті жібердім: мәңгі дос боламыз, мені үнемі шақырады және бәрі оңай болады деп күттім.

Бұл оқиға кеңістіктегі жақындықтың ересектер арасындағы достықты қалыптастыру мен сақтауда үлкен рөл атқаратынын көрсетеді және бұл әрдайым сіздің бақылауыңызда бола бермейді. Сондай-ақ, энергияның достықты қалай бұзатынын көрсетеді, ал бұл — сіздің бақылауыңызда. Бұл жағдай мен 30-дың соңы мен 40-тың басында болғанда орын алды, бірақ ол өміріңіздің кез келген кезеңінде болуы мүмкін. Бір кездері сіз топтың ішінде болсаңыз, кейін өзіңізді шеттетілгендей сезінесіз. Бұл қалыпты жағдай.

Оларға мүмкіндік беріңіз.

Бұл кітапты зерттеу барысында және осы теорияны қолданып жүрген бүкіл әлемдегі мыңдаған адамдардың тәжірибесін талдау кезінде мен мынаны байқадым: адамдар үшін ең қиын тәжірибе — өздері дос деп санаған адамдардың шын мәнінде дос емес екенін түсіну.

Сіз «Мүмкіндік бер» (Let Them) десеңіз, адамдар өздерінің кім екенін және сіздің олардың өміріндегі орныңыз қандай екенін көрсетеді. Сіз бұл теорияны достарыңызға қатысты жиі қолдана бастайсыз және көптеген қарым-қатынаста сіздің жұмсаған күшіңіз бір жақты екенін көресіз.

Достық өше бастағанда немесе біреу өзінің шынайы бет-бейнесін көрсеткенде, осы үш тіректің бірі бұзылған болады. Мүмкін бәрі де. Өзіңізді аяп, оқшауланып немесе ашуланбас бұрын, фактілерге қараңыз.

Сіз немесе досыңыз өзгерді ме немесе жаңа бағытта өсті ме? Өмір сүру салтыңыз бен кестелеріңіз өзгерді ме? Сіз олармен бұрынғыдай жиі кездесіп тұрасыз ба? Сіздердің өмірлік кезеңдеріңіз әлі де сәйкес пе, әлде әртүрлі тараулардасыздар ма? Екеуіңіздің біріңіздің өміріңізде арадағы энергияны өзгерткен үлкен өзгеріс болды ма?

Өзіңізге осы сұрақтарды қою өте маңызды, өйткені біз әдетте өзімізді кінәлауға немесе екінші адамды айыптап, достықты біржола тоқтатуға бейімбіз.

Осы кітапқа зерттеу жүргізу барысында мен көптеген адамдардың достары хаттарға жауап бермегеніне ренжігенін көрдім. Біреу сіз қалағандай жиі жауап бермегені үшін достықты бұзу үшін бұл теорияны қолдануыңызды қаламаймын.

Достық — «сен маған, мен саған» емес. Есеп жүргізбеңіз. Адамдарға хабарласқыңыз келгендіктен хабарласыңыз. Бірақ жауап күтпеңіз. Біреудің қаншалықты жылдам немесе жиі жауап беретіні олардың сізге деген қамқорлығының белгісі емес. Бұл олардың қаншалықты бос емес екенінің көрсеткіші болуы ықтимал. Әркімнің өз проблемасы бар және 99 пайыз жағдайда сіз басқа адамның немен күресіп жатқанын білмейсіз. Сондықтан, әсіресе достарға қатысты, жауап болмаса, бірден сын айтпаңыз, жақсы ниетте болыңыз.

Өз басымнан айта кетейін, соңғы төрт жыл менің өмірімдегі ең қарбалас әрі ауыр жылдар болды, бұл менің достықтарыма үлкен әсер етті. Бостонның іргесінде 26 жыл тұрғаннан кейін, біз басқа штаттағы шағын, ауылдық қалашыққа көштік, онда мен өз жасымдағы ешкімді танымайтынмын.

Менің ескі достарымның көбісі мені оларды ұмытып кетті немесе жаман дос болды деп ойлайтынына сенімдімін. Және олардың тұрғысынан қарасақ, олардікі дұрыс.

Бұл менің оларды жақсы көрмейтінімнен емес. Бұл соңғы үш жылда мен уақытым мен энергиямды басқа басымдықтарға жұмсағанымнан және ескі достарыма үнемі хабарласуды басты орынға қоймағанымнан болды. Бұл — қалыпты жағдай.

Біреумен «байланыс үзілсе», бұл сіз досыңыздан айырылдыңыз деген сөз емес. Көптеген адамдардың біреу алыстап кетсе, оны жау деп санауы маған ұнамайды. Олардың алыс болуына мүмкіндік беріңіз. Олардың сіздің көз алдыңызда болмауы сіз оларға қарсысыз дегенді білдірмейді. Адамдарға жақсылық тілеп, олар үшін қуануды әдетке айналдырыңыз.

Мен кейбір достарымның бірнеше жылға «жоғалып» кететінін байқадым, кейін белгілі болғандай, олар қартайған ата-анасына қарап, қиындыққа тап болған баласына көмектескен немесе сәтсіз қарым-қатынаспен, болмаса өте ауыр жұмыспен айналысқан екен. Оның сізге ешқандай қатысы жоқ. Олар әлі де сіздің досыңыз.

Мен бұны айтып отырған себебім: сіздің өміріңізде және олардың өмірінде не болып жатқанына байланысты адамдардың келіп-кетуіне икемді болмағаныңыз үшін тамаша қарым-қатынастарды бұзуыңызды қаламаймын. Бір ғана хабарлама немесе қоңырау жеткілікті, және сіз қайтадан бұрынғыдай жақын бола аласыз.

Осы төрт жылдық қарбалас кезеңнен шығып, жаңа үйге орналасып, Бостондағы студияларымыз жұмыс істеп, қартайған ата-анама көбірек уақыт бөлгеннен кейін және балаларымыз ер жетіп, бөлек кеткеннен кейін жаңа тарау басталды. Бұл тарауда достықты қайта жандандыру тізімнің басында тұр.

Егер сіз бұрын байланыс үзілген адамнан қоңырау немесе хат алсаңыз, бұл әлемдегі ең үлкен тосынсыйлардың бірі. Менің өмірімде де бірнеше жыл сөйлеспеген адамдар бар, егер олармен кофе ішсем, бірден бұрынғыдай жылы байланысқа түсер едік. Мен өзім үшін сондай жағдай жасауға дайынмын. Маған мүмкіндік беріңіз.

Екі адам арасындағы байланыс ешқашан үзілмейді. Тек жақындық пен уақыт қана байланыстың суып кетуіне себеп болады. Сондықтан ескі достармен қайта тіл табысу ешқашан кеш емес және бұл толығымен сіздің қолыңызда.

Бұл теория сізге нөлден бастасаңыз да өз адамдарыңызды табуға көмектеседі. Оны қолданғанда, сіз өміріңіздегі ең керемет достықтарды құрасыз. Тіпті, сіз әлі өзіңіздің ең жақсы көретін адамдарыңызды кездестірмегеніңізді түсінесіз. Өміріңізде көптеген керемет адамдар, байланыстар мен тәжірибелер сіздің бірінші болып «сәлем» деуіңізді күтіп тұрғанын білу қызық емес пе?

Өміріңіздің бір кезеңінде сіз де дәл осындай жағдайды бастан кешесіз. Өмірдегі кез келген өзгеріс достықтарыңызға да өзгеріс әкеледі. Егер сіз біреумен айырылыссаңыз немесе ажырассаңыз және адамдар екі жаққа бөлініп кетсе, сіз мұны сезесіз. Егер сіз немесе жақыныңыз үлкен қиындыққа тап болса және адамдар сізге қалай қолдау көрсетерін білмей немесе ыңғайсызданып, алыстап кетсе, сіз мұны сезесіз. Мансап немесе білім үшін көшу керек болғанда да осыны сезесіз.

Тіпті бұл өзгеріске қатты қуансаңыз да — арманыңыздағы оқу орнына түссеңіз немесе арманыңыздағы қалаға көшсеңіз де — барған жеріңізде досыңыз болмайтыны шындық. Мұны алғаш рет колледжде сезген боларсыз. Колледжге барғанда бірден ең жақын достарымды табамын деп ойлайсыз, бірақ олай болмайды. Барлығы қобалжып, жолыққан бірінші адамға жабысады және топ құруға тырысады.

Бір аптаның ішінде бәрінің өз достар тобы бар сияқты көрінеді. Бірақ колледж немесе мектеп кезіндегі достарыңызды еске түсірсеңіз, оқу бітіргенше ол топ көп өзгерді. Себебі өз адамдарыңды табу үшін уақыт керек.

Қызым колледжге барғанда, маған үнемі жылап қоңырау шалатын: «Мен қате оқу орнына келдім. Мұнда менің адамдарым жоқ. Оқуымды ауыстыруым керек сияқты». Мен оған үнемі: «Тұтқаны қой да, асханаға бар, сосын өзіңе қызық көрінген адамның қасына отыруға рұқсат сұра. Сен өзіңді көрсетуің керек және ең бастысы, бұған бір жыл уақыт беруің керек», — дейтінмін.

Ол бұл кеңесті жек көретін. Маған жыл бойы қоңырау шалды. Өзін өте жалғыз әрі шарасыз сезінді. Оның басында тапқан екі досы да дәл солай сезінді. (Сәлем, Лекси мен Микаэла! ) Бірақ олардың құрметіне айтарым, олар бірінші жыл бойы үнемі жаңа таныстықтарға ұмтылды.

Менің қызым Сойер адамдардың қасына отыруға сұранатын, түскі ас ішу үшін интернетте хат жазатын, миллиондаған клубтарға мүше болды, клубтық лакросс командасына іріктеуге барды (өтпей қалды), кампустағы іс-шараларға барды, бірақ ештеңе нәтиже бермеді. Оған шынымен бір жыл бойы тырысу керек болды. Содан кейін, оқу жылының соңғы апталарында ол өзінің қазіргі ең жақын достарының бірі Мэри Маргаретті кездестірді. Мэри оны (және оның екі досын) басқа жеті қызбен таныстырды, олар осы күнге дейін оның ең жақын адамдары. Ол шынымен бір жыл күтуі керек болды.

Мен көшіп келгенде, өз кеңесімді өзім ұмытып кетіппін. Маған да бір жыл бойы тырысу керек екенін біреу ескертуі керек еді. Көшіп келгеннен кейін бір апта өтпей жатып, мен үлкен қателік жасадым деп шештім. Бір жыл бойы өзімді аяп жүрдім. Үнемі жыладым. Өзіме ұқсайтын немесе тіл табысатын адамды ешқашан таппайтыныма сенімді болдым. Бірақ сол бірінші жылы мен не істедім?

Ештеңе. Үйде отырып, жалғызсырадым.

Мен ешқайда шықпадым. Байланыс орнатуға мүмкіндік іздемедім. Мұңды музыка тыңдап, өзімді аядым. Жылап, күйеуіме шағымдандым. Тұйықталдым. Достық аспаннан аяғыма салбырап түсуі керек деп қате ойладым. Бірақ ол бұлай жұмыс істемейді.

Тіпті алыста керемет достарыңыз болса да, қасыңызда ешкім болмаса, өзіңізді жалғыз сезінесіз. Менің жағдайым соншалықты нашарлады, бір күні екі ересек қызыммен серуендеп жүріп, ешқандай досым жоқ екенін және тұрып жатқан жерімді қалай жек көретінімді айтып, еңіреп жыладым.

Біз алты ай бұрын бір рет көрген әйелдің үйінің қасынан өтіп бара жатқанбыз, мен қыздарыма сол әйелді көргенімді және оның жақсы адам сияқты көрінгенін айттым. Қыздарым мені мәжбүрлеп сол үйдің алдына апарып, есігін қағып, сәлем беруімді талап етті.

Менің барғым келмеді. Қатты қорықтым. Өзімді сорлы сезіндім. «Шынымен осы дәрежеге жеттім бе?! » — деп ойладым.

Иә, солай болды. Шындығында, бұл Сойер колледждің бірінші курсында жылап хабарласқанда, менің оған айтқан кеңесім еді.

Оның есігін қағу өте ыңғайсыз болды. Иттердің үргенін және біреудің келе жатқан қадамын естігенде жүрегім атқақтап кетті. Есік ашылғанда, мен көрген әйел емес, оның күйеуі шықты.

Мен: «Миа осында ма? » — деп сұрадым да, бірден былай дедім: «Мен оны біраз уақыт бұрын көргенмін, мен осында жаңадан көшіп келдім, өзімді өте жалғыз сезініп жүрмін, сондықтан сәлем берейін деп тоқтадым... » Қыздарым сөзге араласты: «Анамызға достар керек. Ол сіздің әйеліңізді жақсы адам деп ойлады, сондықтан біз оны сәлем беруге мәжбүрлеп әкелдік».

Мианың есігін сол бір қинала қаққан сәттен бастап және басқа да жүздеген ыңғайсыз сәттерден кейін — кофеханада біреуге өзімді таныстыру, жергілікті гүл фермасына тоқтап, иелеріне гүлдерінің керемет екенін айту, жаттығу залында қасымда тұрған адамға сәлем беру арқылы — мен баяу, бірақ сенімді түрде өзімнің жаңа шағын қауымдастығымды құра алдым.

Бір жыл ішінде мен өз қауымдастығымдағы таныс жүздерді біліп қана қоймай, олармен жақынырақ танысу арқылы «өз адамдарымды» тапқанымды сезіне бастадым. Міне, сондықтан сізге «Мен бастайын» деген ұстанымға назар аудару керек.

Әрбір ыңғайсыз әңгіме сайын, мен баяу, бірақ нық қадаммен өз адамдарымды кездестіріп қана қоймай, осы кішкентай ауылдық қалашықтан өмірімдегі ең сүйікті достарымды таптым. Егер мен 50 жасымда тамаша достар таба алсам, сіз де қай жерде тұрсаңыз да, қай жаста болсаңыз да, тамаша достар таба аласыз.

Ешқашан кеш емес, өйткені кез келген адам өз өмірінде достықты қалайды және оған мұқтаж. Тіпті адамдардың өз «достар тобы» болса да, сіз шынымен тіл табысатын адам үшін әрқашан орын табылады.

Сізге тек бірінші болып қадам жасау керек.

Қасыңызда кім болса да, бірінші болып сәлем беріңіз. Бұл бәрін өзгертеді. Мен мұны ұзақ уақыт бойы істемедім. Үйде отырып жылаған бір жылымда, тіпті далаға шыққанда да тұйық болдым. Кофеханаға кіріп, күнде сол адамдарды көрсем де, ешкімнің атын білмейтінмін. Өйткені мен сұрамадым. Міне, сондықтан мен ешкімді танымадым. Оқшауланып жүрдім. Ешкіммен сөйлеспедім.

«Бірінші болып қадам жасай» бастаған сәтте, мен бір жыл бойы күнде келіп жүрген кофеханама кірдім де, кассир есепшотты шығарып жатқанда: «Менің атым — Мел. Сенің атың кім? » — дедім.

Ол маған кофені ұсынғанда: «Рақмет, Кевин», — дедім.

Кофемен жайғасқан соң, бірден телефонымды алып, кофехана үшін жаңа контакт файлына сақтадым. Ескертпелер бөліміне «Кевин — сақалы бар ұзын бойлы бариста» деп қостым. Мұны бірден істедім, өйткені көлікке отырғанша оның атын ұмытып қаламын ба деп қорықтым.

Содан кейін мен күнде таңертең осы кофеханада көретін, бірақ ешқашан тілдеспеген жас жұпқа бұрылдым. «Сәлем, достар, мен сіздерді мұнда жиі көремін; мен осы маңға жаңадан көшіп келдім. Өзімді таныстырғым келеді. Менің атым — Мел, сіздердің есімдеріңіз кім? »

Грегори мен Джордан. Олар өте мейірімді адамдар болып шықты. Мен бірден олардың есімдерін кофехана контактілеріне, Кевиннің астына, қысқаша сипаттамамен қостым: «Сүйкімді ерлі-зайыптылар. Лос-Анджелестен көшіп келген. Сәбилері өте сүйкімді». Содан кейін олардан осы аймақта тұрып жатқандарына қанша болғанын сұрадым. Олардың да мұнда көшіп келгеніне бір жыл ғана болыпты.

Одан кейін олардың немен айналысатынын сұрадым. Қызықты қараңыз: Грегори подкаст бизнесінде жұмыс істейді. Джордан — психолог. Қандай сәйкестік! Ойлап қарасам, мен өзіммен ортақ қызығушылықтары көп екі адамнан үш метр жерде бір жыл бойы үнсіз отырыппын. Кофеханада істегендерім жай ғана танысудан әлдеқайда тереңірек болды. Мен өзім үшін қауымдастық құра бастадым.

Басқаларға ұсынған жылуыңыз әрқашан өзіңізге қайта оралады. Айналаңыздағы таныс жүздердің есімдерін білудің өзі сізді тұрып жатқан жеріңізге жақынырақ сезінуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, адамдармен неғұрлым көп таныссаңыз, өзіңізге шынайы жақын адамдарды соғұрлым тез табасыз.

Бұл адамдар өте маңызды және сіздің өміріңіздің маңызды бөлігі болып табылады. Олар сіздің күнделікті өміріңізді көтеретін іргетасқа айнала алады. Олардың есімдерін біліңіз. Сәлем беріңіз. Иттерін сипаңыз. Ертең кофеханаға кірер алдында есіңізге түсіру үшін контактілеріңізге сипаттамалар жазып қойыңыз.

Әрбір әңгіме сайын мен өзімнің <span data-term="true">әлеуметтік тірегімді</span> (өзіңді қоғамның бір мүшесі ретінде сезінуге көмектесетін адамдар желісі), яғни аты-жөнін білетін адамдар желісін құра бастадым: «Сәлем, Кевин», «Сәлем, Грегори», «Сәлем, Джордан», бұл менің жалғыздығымды аздап сейілтті.

Дәл осылай мен қазіргі ең жақын достарымның бірі — Дэвидті жолықтырдым. Біз бір жыл бойы бір-бірімізден бір миль қашықтықта тұрдық, бірақ екеуміз де үйде жалғыз отырып, өзімізді аяумен болғандықтан ешқашан кездеспеппіз. Біздің таныстығымыз кофеханадағы сәлемдесуден басталды, ал қазір ол — менің әлемдегі ең сүйікті адамдарымның бірі, ол және оның күйеуі біз үшін отбасымыздай болып кетті.

Егер менің қолымнан келсе, сіздің де қолыңыздан келеді. «Ерік бер» теориясы мұны іске асыруға көмектеседі.

Достық орнату — бұл шын мәнінде «Мен бастайын» бөлігі туралы. Мен бірінші болып қадам жасау үшін қолданған қарапайым әдістерім:

Біреу сізді кешкі асқа шақырады немесе бірден тіл табысып кетеміз деп күтпестен мұны неғұрлым көп жасасаңыз, соғұрлым дұрыс адамдар сізді тезірек табады. Мұны энергия тұрғысынан ойлаңыз. Сіз өз энергияңызды ашасыз, ал өміріңізде болуы тиіс адамдар оған табиғи түрде сәйкес келеді.

Жалғыздық — шынайы нәрсе. Бірақ сіз онда қалып қоймауыңыз керек. Өзіңізді көпшілікке көрсету қиын, бірақ үйде отырып жалғыздықты сезіну одан да қиын. Мен жалғыздықты сезіне бергенше, бір сәттік ыңғайсыздықты бастан кешкенді артық көремін. Сіз де солай ететініңізді білемін.

Және ең соңғысы, өзіңізге бір жыл уақыт беріңіз.

Сізді қауымдастықтың бір бөлігі ретінде сезіндіретін жылы байланыстар желісін құру — ересек жастағы достықтың маңызды қабаты. Айналамдағы осы адамдармен байланыс орната бастағанда, менің достық әлеуетінен алшақтап қалған адам өзім екенімді түсінуім мені таңғалдырды.

Мен айналамдағы қауымдастықпен байланыс орнатуға өзіме-өзім кедергі жасап келдім. Оқшаулану және бөліну арқылы мен өзімді күтіп тұрған қауымдастықтан жауып алдым. Сіздің жақын досыңыз немесе сырласыңыз бүгін кофеханада сізден екі үстел әріде отыруы әбден мүмкін.

Олар сізді табады деп күтпеңіз. Бірінші болып қадам жасаңыз, сонда сіз оларды табасыз. Егер сіз өзіңізге ұнайтын адамдармен танысуды тездеткіңіз келсе, менің күйеуім екеуміз жасаған мына әрекеттерді байқап көріңіз:

Үш жыл өтті, ол әлі де жалғасуда. Чатта адамдардың көптігі сонша, жаңа адамдарды қоса алмаймыз. Жаңа адамдар үнемі келіп тұрады. Бұл неге бір жыл уақыт кететінінің тағы бір мысалы.

Бірақ серуендеу — бұл тек бір ғана мысал. Мен адамдар тобын жергілікті қонақүйде джаз тыңдауға, гүл дестесін жасау сабағына, драг-квин бингосына және жергілікті фермерге гүл түйнектерін қазуға көмектесуге шақырдым.

Менің күйеуім Крис те осы әдісті қолданды. Ол спорт залына жазылды, гольф лигасына тіркелді және бірнеше падл-теннис сабақтарына қатысты. Жергілікті тау шаңғысы курортының жұмысына араласты. Ол хоспис волонтері болды. Осының бәрі оған қызығушылықтары ұқсас адамдарды жолықтыруға көмектесті.

Крис содан кейін қалада немесе оған жақын жерде болып жатқан қызықты нәрселерді іздеп, жаңа досын бірге баруға шақырды. Ол ерлер арасындағы шаңғы жарысына қатысу үшін командаға қосылды. Ол сейсенбі күні таңертеңгі «тауға шығып, шаңғымен түсу» тобын бастады — олар автотұрақта жиналады, бұл туралы хабар тарап, қазір кез келген сейсенбіде сіз әр түрлі жастағы және көрші қалалардан келген 15-20 адамның тауға бірге шығып бара жатқанын көре аласыз.

Бұл сізге не айтады?

Баяу, бірақ сенімді түрде көбірек достар таба алатыныңызды және әрқайсымыз басқа адамдармен байланыс орнату мен жаңа достар табу мүмкіндігін іздейтінімізді көрсетеді.

Басқа біреу жорық тобын, серуендеу клубын немесе кітап клубын ашады деп күтіп отырмай, бірінші болып қадам жасаңыз.

«Ерік бер» теориясын қолдана отырып, сіз жақсырақ достар тауып қана қоймай, өзіңіз де жақсырақ дос боласыз. Бұл маңызды. Сіздің қарым-қатынастарыңыз жақсы өмірді құрайды. Жақсы достар сізді бақыттырақ, сау етеді және өміріңізге мән береді; достық — өмір бойы ең жоғары бағалайтын нәрселердің бірі.

«Ерік бер» теориясы сізге лайықты достықты құруға көмектеседі, бұл сізден икемділікті талап етеді. Есіңізде болсын, достар өміріңізге келеді және кетеді. Шақыруды күтуді тоқтатыңыз. Жағдай өзгере бастағанда тырысып жабысуды қойыңыз. Өзіңіздің қалай әрекет ететініңізге жауапкершілік ала бастаңыз. «Ерік бер» сізге икемді болуға, жағдайды жеке басыңызға қабылдамауға және дұрыс адамдардың келуіне, ал бұрыс адамдардың кетуіне мүмкіндік береді.

Адамдар сіздің өміріңізге келеді және кетеді. Сіз неғұрлым икемді болсаңыз, олар соғұрлым жиі келіп-кетеді. Оларға ерік беру — өте керемет нәрсе. «Мен бастайын» дегенге назар аударыңыз, өйткені бұл сіздің бақылауыңызда.

Бірінші болып қадам жасауға маған рұқсат.

Сонымен, ересек жастағы достықты қалай игеруге болатынын қорытындылайық. Сіз ересектер арасындағы достыққа бала кездегідей қарап келдіңіз — ол өздігінен пайда болады деп күттіңіз. «Ерік бер» теориясы сізге достықтың өздігінен пайда болуын күтуді тоқтатуға және оны құруға жауапкершілік алуға күш береді.

«Ерік бер» десеңіз, сізге пайдасы тимейтін достыққа жабысудан арыласыз және шынымен маңызды байланыстар үшін орын босатасыз. «Маған рұқсат» (Мен бастайын) десеңіз, әлеуметтік өміріңізді өз қолыңызға алып, адамдарға қол ұшын созасыз, бастама көтересіз және сіздің құндылықтарыңызды көрсететін әрі бақыт сыйлайтын достықты қалыптастырасыз.

Күтуді тоқтатып, құруды бастайтын уақыт келді — өміріңіздегі ең жақсы достықты құрып, өзіңізді қолдайтын қауымдастықпен қоршаңыз. Сіздің болашағыңызда әлі талай күлкі, естеліктер мен керемет шытырман оқиғалар күтіп тұр.

Оның бәрі сіздің қолыңызды созып, оны құруыңызды күтіп тұр.

Сізге тек бірінші болып қадам жасау керек.

Жылдар бойы ең жиі қойылатын сұрақтардың бірі: «Басқа біреуді өзгеруге қалай ынталандыруға болады? »

Ешқандай.

Өміріңіздегі өзіңіз қамқорлық жасайтын және өзгерсе екен дейтін адамды елестетіңіз. Бұл кез келген адам болуы мүмкін: анаңыз, жиеніңіз, бөлмелесіңіз, ағаңыз, күйеуіңіз, бұрынғы жарыңыз, балаларыңыз, жеңгеңіз, ең жақын досыңыз немесе серігіңіз. Кез келген адам.

Сіз олар үшін уайымдайтын боларсыз. Олардың мұны неге мәселе деп көрмейтінін немесе неге ынтасы жоқ екенін түсінбейтін шығарсыз. Мүмкін: «Менің сұрап тұрған осы бір ісімді неге жасай салмайды?! » деп ойлаған боларсыз. Мен сізді жақсы түсінемін.

Міне, шындық: Біреуді итермелесеңіз, ол адам тек қарсы итеріледі. Сіз адам табиғатының іргелі заңына қарсы әрекет етіп жатырсыз. Адамдар өз шешімдерін өздері бақылайтынын сезінуі керек. Сіз өміріңіздегі адамдардың өзгергенін қалайсыз, бірақ қысым көрсету оған деген қарсылық тудырады.

Сіз ең игі ниетпен әрекет етіп жатқан боларсыз, бірақ бұл ең нашар нәтиже беруде. Өйткені адам табиғатына қарсы шыққан сайын, сіз жеңілесіз.

«Ерік бер» теориясын қолдана отырып, сіз басқа біреудің мінез-құлқын өзгерткіңіз келетін жағдайларға мүлдем жаңа көзқарасты үйренесіз. Рас: сіз басқа біреуді өзгерте алмайсыз. Бірақ мен сіз оларға әсер ете алмайсыз деп айтқан жоқпын.

Мен өз өмірімнен мысалдар келтіріп, басқа біреудің өзгеруіне әсер ету үшін «Ерік бер» теориясын қалай қолдану керектігін қадам-қадаммен түсіндіре отырып, сіздің қарым-қатынастарыңызды және сізді ренжітіп жүрген адамдарды есіңізде ұстағаныңызды қалаймын.

Менің бір жақын досым денсаулығын түзеуі керек жігітке тұрмысқа шыққан (және оны қатты жақсы көреді). Мүмкін сіз де жақсы көретін адамыңызбен осындай жағдайда жүрген боларсыз. Жылдар бойы ол күйеуінің денсаулығын бақылауға алуы үшін бәрін жасап көрді.

Ол сұрады, жалынды, ишара жасады, тіпті кейде оның алдында жылап та алды. Бұл оны ҚАТТЫ уайымдатады.

Ол оған ашуланды және пассивті-агрессивті пікірлер айтты. Оны спорт залына жаздырды. Оған жаңа кроссовкалар сатып алды. Пайдалы кешкі астар әзірледі. Тіпті үйде жаттығу үшін Peloton (үйге арналған тренажер) сатып алды.

Ештеңе көмектеспеді. Қазіргі уақытта кез келген нәрсе оның ашуын келтіреді. Оның мәзірден таңдаған тағамы болсын, жаттығуға қарсылығы болсын, кешкі астан кейінгі тәттілері болсын немесе күн сайын кешке теледидар алдында өткізетін сағаттары болсын — бейшара жігіттің не істегені маңызды емес, бәрі оның ашуын тудырады.

Енді, жігіттің де еңбегін айта кеткен жөн, ол тырысты. Диета бастады, спорт залына барып жүрді, тіпті бірнеше Peloton сабақтарына қатысты — бірақ ештеңе тұрақты болмады, сондықтан ол және оның әйелі оның денсаулығына қатысты осы тығырыққа тірелген күйі қала берді.

Әйелі оның өзгермейтініне ашулы, ал күйеуі әйелінің миын жей беретініне ренжулі. Таныс жағдай ма? Мен үшін солай.

Өзгерсе екен деп жүрген жақын адамыңыз туралы ойлағанда, бұл сізге де таныс екеніне сенімдімін.

Мен сіздің олар үшін жақсылық қалайтыныңызды білемін. Сондықтан олардың өзгергенін қалайсыз. Сіз оларды жақсы көресіз. Сондықтан осы жағдайға байланысты күйзеліске түсесіз.

Сондықтан олардың сау болғанын қалайсыз. Жақсырақ жұмыс тапқанын. Көбірек оқығанын. Терапияға барғанын. Ажырасудан кейін есін жинап, қайтадан кездесулерге шыққанын. Немесе жай ғана үйден шығып, достарымен көбірек уақыт өткізгенін.

Жақсы көретін адамыңның жақсы жаққа өзгергенін, бақытты әрі сау болғанын қалау — қалыпты жағдай. Біреудің жақсы өмір сүргенін қалау — жақсы нәрсе. Жақсы көретін адамың үшін үлкен мүмкіндіктерді көру — тамаша нәрсе. Жақын адамыңның өз өмірін жақсартуға, әлеуетін ашуға және мақсаттарына жетуіне сену — маңызды нәрсе.

Немесе, бәлкім, осыны оқып отырып, біреудің СІЗГЕ өзгеру үшін қысым көрсетіп жүргенін түсінген боларсыз. Олар сіздің жұмысыңыз, әдеттеріңіз немесе кіммен кездесіп жүргеніңіз туралы тіс жармаса да, олардың әрекеттері сізді дәл қазіргі қалпыңызда қабылдамайтынын анық көрсетеді.

Олар сіздің басқаша өмір сүргеніңізді қалайды. Бұл жүйкеге тиеді. Мен оны білемін. Ал сіздің табиғи реакцияңыз — оған қарсы тұру.

«Ерік бер» теориясы мені адамдарға қысым жасауға деген осы еріксіз реакция (және олардың қарсыласуға деген ішкі реакциясы) туралы және кез келген адам үшін өзгерудің неге қиын екені туралы көп ойлануға мәжбүр етті.

Шынымен де, біреудің өзгергенін қалағанда, сіз ол үшін мұны істеу оңай деп ойлайсыз ба... жай ғана істей салу?

Жарты сағаттан кейін ол сергек әрі бақытты болып оралады. Сіз бұл туралы арнайы ойланбасаңыз да, оның үлгісі сізге әсер етеді. Егер бұл қайталана берсе және оның рахаттанып жүргенін көрсеңіз, не болатынын білесіз бе? Күндердің бір күнінде далаға қарап, күннің тамаша екенін көресіз де, әдеттегідей жұмыс істеп отыра бермей, кенеттен серуендеп келгіңіз келеді.

Бұл — сіздің ықпал ету күшіңіз. Сіз бұл зерттеуді жақындарыңызды өзгертуге шабыттандыру үшін қолдана аласыз. Ол үшін:

Оларды өзгеруге мәжбүрлеуді тоқтатыңыз. Олардың іс-әрекетін бақылай алмайтыныңызды мойындаңыз. Ересек адамдар тек өздері қалаған нәрсені ғана істейді. Сіздің міндетіңіз — оларды сол қалпында қабылдау.

Есіңізде болсын, басты күш — сіздің ықпалыңызда. Бұл дегеніміз — өзіңіз бақылай алатын нәрсеге, яғни өз іс-әрекетіңізге назар аудару. Өзгерістің үлгісі болыңыз және оның көңілді әрі оңай екенін көрсетіңіз.

Доктор Шароттың зерттеуі көрсеткендей, сіздің ықпалыңыз өте тиімді, бірақ ол үлкен төзімділікті талап етеді. Себебі сіздің жағымды әсеріңіз басқа адамның миына жетуі үшін уақыт керек.

Сондықтан, өзіңіздің іс-әрекетіңіз бен соған деген көзқарасыңызға назар аудара отырып, жиі «Мейлі, солай болсын» деп айтуыңыз керек болады. Мұны олардан ешқандай нәтиже күтпестен істеу маңызды. Егер сіз олар өзгереді деп күтсеңіз, олар өзгермеген жағдайда бойыңызда реніш пайда болады.

Алты ай?!

Иә. Алты ай. Сіздің жаттығу залына барып, оның оңай екенін көрсетіп, керемет нәтижелерге жеткеніңіз жақыныңыздың бойында кенеттен жаттығуға деген құлшыныс оятуы үшін кемінде алты ай керек болуы мүмкін. Егер сіз сонша күткіңіз келмесе немесе қарым-қатынасыңыз тығырыққа тірелсе, ықпал ету ғылымының тереңдетілген әдістеріне көшудің уақыты келді.

ABC циклі — мен сарапшылардың ең тиімді кеңестерін біріктіре отырып жасаған құралым. Бұл кез келген адаммен қолдануға болатын қарапайым формула.

ABC циклі үш қадамнан тұрады:

Енді осы үш қадамның әрқайсысына жеке тоқталып, «Мейлі, солай болсын» теориясының қалай жұмыс істейтінін ғылыми тұрғыдан түсіндіріп берейін.

Егер тереңдетілген әдістерді қолданғыңыз келсе, аздап дайындалуыңыз керек.

ABC циклі ғылыми дәлелденген әдіске негізделген сөйлесуден басталады. Бұл бұрынғы ренішке толы әңгімелерден мүлдем өзгеше болады. Біз медицина мамандары клиникалық жағдайда қолданатын әдісті қолданамыз. Сөйлесу сәтті болуы үшін оған жауапкершілікпен қарап, алдын ала дайындық жасау қажет.

Егер мәселе көптен бері шешілмей жүрсе, бойыңызда реніш пен ашу жиналып қалуы мүмкін. Бұл — мәселенің бір бөлігі. Дұрыс дайындық пен сөйлесуді дұрыс бастау эмоцияңызды басып, әлдеқайда тиімді болуға көмектеседі.

Әңгімелесу бетпе-бет, асығыс емес жағдайда және ішімдіксіз өтуі керек. Кездейсоқ жерде немесе телефонмен 20 минут сөйлесе салуға болмайды. Бұл жұмыс істемейді. Бұл — өзіңіз жақсы көретін адаммен маңызды мәселе төңірегінде тереңірек байланыс орнату туралы.

Ең дұрыс жолы — қарсы алдыңыздағы адамды бөлмей, шын жүрекпен тыңдауға дайын болып келу.

Егер формуланы сақтасаңыз, уайымдаудың қажеті жоқ, өйткені сіз сүйіспеншілік пен ғылымға сүйеніп әрекет етесіз. Сіздің қолыңыздан келеді.

Ақиқатқа жету үшін бос қағаз немесе жазба дәптеріңізді алыңыз.

Мен бұл әдісті өмірімде, бизнесімде және некемде шешілмейтін мәселелерге тап болғанда қолданамын.

Бұл әдісте сіз өзіңізге тереңірек жауап алғанша бес рет «неге? » деп сұрақ қоясыз.

Мәселен, сіз балаңыздың ішімдік ішкеніне «ішкіш ұлы бар» деген аттан ұялғандықтан ашулануыңыз мүмкін. Немесе табысты емес адаммен некеде тұрғаныңызға намыстанатын шығарсыз.

Доктор К-ның айтуынша, бұл — басқа адамның өзгеруге деген ынтасын оятудың ең тиімді жолдарының бірі. Ол мұны өзгеруге ниеті жоқ науқастарымен жұмыс істегенде қолданады.

Бұл әдістің маған ұнайтын тұсы — ашық сұрақтар қоюға негізделген. Адам өз сезімдері туралы айта бастағанда, ол өзі қалайтын нәрсе мен қазіргі іс-әрекеті арасындағы алшақтықты (диссонансты) сезіне бастайды.

Бұл — қысымның керісінше түрі. Сіз «ол не істеуі керек» екенін білемін деп ойламайсыз, керісінше, оның бұл мәселеге көзқарасы қандай екенін білуге тырысасыз.

Кешірім сұрау әңгімені жанашырлық пен қолдау арнасына бұрады. Мұқият тыңдаңыз және сол адамның бұл мәселеге қатысты шынайы сезімін түсінуге тырысыңыз. Ол не айтса да, оның сөздерін қайталай отырып, ашық сұрақтар қоя беріңіз.

Доктор К-ның айтуынша, бұл сұрақ адамды қазіргі жағдайы мен ештеңе істемей отырғаны арасындағы қайшылықты сезінуге мәжбүрлейді.

Егер ол «Жақсы» деп қысқа қайырса, ештеңе етпейді. Оны келесі ашық сұраққа айналдырыңыз: «Денсаулығыңның несі жақсы деп ойлайсың? »

Тек қызығушылықпен тыңдап, оның айтқанын өзіне сұрақ ретінде қайтарыңыз: «Денсаулығың осы күйінде ұзақ уақыт болғандықтан, өзіңді қалыпты сезінетін сияқтысың ба? »

Енді сіз кешірім сұрап, сұрақтар қойған соң, кейін шегініп, қысымды тоқтатуыңыз керек.

Олардың бірден іске кірісуін күтпеңіз. Олар бұл оймен «пісуі» керек. Осы уақытта өзгерісті өзіңіз үлгі етіп, оның оңай екенін көрсетіңіз.

Сондықтан уақыт беріңіз. Кернеудің мотивацияға айналуы үшін уақыт керек. «Мейлі, солай болсын».

Сіздің міндетіңіз — тек бақылау және кедергі жасамау. Егер олар өзгерсе — керемет. Өзгермесе — «Мейлі, солай болсын». Оларға «айттым ғой» деген сөзді естімейтіндей еркіндік пен кеңістік керек.

Кішкентай ғана алға басуды көрсеңіз, оны бірден атап өтіңіз (тойлаңыз).

Бұл қарапайым көрінгенімен, шынымен жұмыс істейді.

Зерттеулерге сәйкес, қиын істен кейінгі жедел марапат адамның ішкі мотивациясын арттырады. Сіз оның күш-жігерін бағалағанда, бұл оның алға жылжуына отын болады.

Қиын іс рахат сезімімен (сіздің мақтауыңызбен) байланысады. Есіңізде болсын: адам миы рахат беретін, оңай әрі көңілді нәрсеге қарай ұмтылады.

Жанашырлық, қабылдау және қолдау көрсету — нағыз табыстың кілті. Қорқыныш пен қысымнан гөрі, жағымды әсер ету әлдеқайда тиімді.

Олар бірден өзгеруі мүмкін, немесе бір аптадан соң, немесе бірнеше айдан соң. Тіпті жылдар кетуі мүмкін. Немесе ешқашан өзгермеуі де мүмкін.

Және бұл да қалыпты жағдай.

Кітаптың соңында біз ABC циклін қолданып, алты ай күтсеңіз де ештеңе өзгермеген жағдайда не істеу керектігін талқылаймыз. Ол кезде сіз бұл қарым-қатынасты жалғастыру-жалғастырмауды шешесіз. Біреуге үнемі шағымданып, ренжіп жүру әділетсіздік. Өмірді жақсарту немесе нәрселерді сол қалпында қабылдауды үйрену — өз қолыңызда.

Шынымды айтсам, алғашқы бірнеше түнде ол жылап, жалбарынғанда өзімді жауыз сезіндім. Терапевтті жұмыстан шығарып, бұл жоспардан бас тартқым келді және оның қайтадан еденде ұйықтауына рұқсат бергім келді. Ақыр соңында ол бәрібір өз төсегін қалайды ғой, солай емес пе?!

Бірақ мен олай істемедім. Бұған шамамен бес күн кетті және оның жылап, жалбарынғанын көру маған оңай болған жоқ. Оны төсегіне жатқызып, ұйқыға кеткенін естігенше есігінің алдында тұру оңай емес еді. Кейбір түндері ол қайта оянып, төменге бір емес, бірнеше рет түсетін, ал мен уақыт бөліп, оны жұбатып, иығынан құшақтап, ол қашып жүрген нәрсемен бетпе-бет келуіне көмектесу үшін баспалдақпен жоғары, бөлмесіне бірге шығатынмын.

Біреуді құтқармай, қалай тиімді қолдау көрсету керектігі туралы сұрақтар көп болғандықтан, мен сөйлескен әрбір дерлік сарапшы айтқан нақты ұсыныспен бөліскім келеді.

Егер сіз біреуге қиын кезеңнен өтуге көмектесу үшін қаржылай қолдау көрсетіп жүрсеңіз, сол қолдауды қандай шарттармен беріп жатқаныңызды анық түсіндіріп алуыңыз керек.

Жиі жағдайда шартсыз махаббат қаржылай қолдауды тоқтатуды білдіреді. Бұл өте қиын, әсіресе қиналып жүрген ересек балалардың ата-аналары үшін, және бұл әдетте қолданылатын ең соңғы амал болып табылады.

Бұл сіз «бәрін істеп көргенде» болады. Ештеңе көмектеспейді. Сіз азап шегесіз. Содан кейін сізге ой келеді: «Мен әлі істеп көрмеген бір нәрсе бар: мен олардың өмірін қаржыландыруды тоқтатқан жоқпын». Белгілі бір уақытта сіз біреудің жалдау ақысын, шоттарын, оқу ақысын төлеу немесе ешқандай шартсыз тұратын жер беру арқылы оның өзін-өзі құртатын мінез-құлқына жағдай жасап отырғаныңызды түсінесіз.

Олар сізді жек көретін болады. Алғашқыда олардың жағдайы нашарлауы мүмкін. Бірақ олар сіздің қолдауыңыз берілген шарттарды орындаудан бас тартқанда, сіз ересек адамша әрекет етуіңіз керек. Қаржылай қолдау көрсетіп отырған ересек балаларының қиындықтары туралы сұрайтын ата-аналардың көптігі мені таңғалдырады.

Шыны керек: ата-анаңыздың пікірі сізді қатты ашуландыратын себебі — сізге олардың ақшасы қажет және сіз оны білесіз. Сіз оларға ашулы емессіз; сіз қаржылай тәуелсіз емес екеніңізге өзіңізге ашулысыз.

Үйімізге тыйым салынды және біздің 800 000 доллар қарызымыз болды. Кристің мейрамхана бизнесі қатты қиындыққа тап болды. Кәсіпорын жалақы төлей алмай қалды. Криске бірнеше ай бойы жалақы төленбеді, мен жаңа ғана жұмыстан айырылған едім, тіпті азық-түлік сатып алуға немесе көлікке бензин құюға ақша таба алмай қиналдық.

Бұл өте қорқынышты уақыт еді. Крис пен оның серіктесі бизнесті сақтап қалу үшін ақша іздеп жан ұшырды. Оның ағасынан бизнес үшін біраз ақша қарызға сұрағаны есімде.

Ағасы «жоқ» деді және: «Егер менің ақша бермегенім бизнестің сәтсіздікке ұшырап, банкрот болуыңа себеп болса, кешір, бірақ мен сені құтқармаймын. Мұны өзің қалай шешу керектігін түсінуің керек», — деп қосты.

Бұл қатыгездік пе? Жоқ. Бұл шындық еді. Ол Кристің бизнес мәселелеріне жауапты емес еді. Крис жауапты болатын. Және ол сәтсіз бизнесті сүйемелдеуге немесе Кристі қаржылық мәселелерінен құтқаруға міндетті емес еді. Мұны есту Крис үшін өте ауыр болды, бірақ бұл шындық еді. Бірнеше аптадан кейін Крис «рок-боттомға» жетті.

Бизнес оған алты ай бойы жалақы төлемеген еді және ол әрең тұрды. Ол және оның серіктесі бұл бизнесті табысты ету үшін жылдар бойы тынымсыз жұмыс істеген. Дәл осы ағасымен болған әңгіме оған бұл тығырықтан шығу керектігін түсінуге көмектесті.

Бизнес екі қожайынды асырай алмайтын еді. Сонымен қатар, Кристің алкогольмен үлкен мәселесі туындады. Ол стрессті ішімдікпен басып, өзін-өзі құртатын басқа да әрекеттерге барды. Ол депрессияға түсіп, мазасызданды және бұдан былай бұлай өмір сүре алмайтынын түсінді. Бұл оның «рок-боттом» сәті еді.

Егер ағасы оған ақша бергенде, бұл жойқын жағдайды ұзарта түсер еді. Ағасы бас тартқанда, оның өзін-өзі құтқарудан басқа амалы қалмады. Міне, «рок-боттом» деген осы және ол сіздің өміріңізді жақсы жаққа өзгертеді. Өйткені, сіз соған жеткенде, өз ішіңіздегі мықты нәрсемен — өзгеруге деген шешіммен байланысасыз.

Крис шынымен де шешімін тапты. Дұрыс жауап мейрамхананы сүйемелдеу емес еді. Жағдайдан қашу да емес еді. Дұрыс жауап: «Мен бұны бұдан былай істемеймін. Мен тоқтатамын», — деу еді.

Өзіңізден сұраңыз: Өзгеруді және сауығуды жеңілдететін ортаны қалай құра аламын?

Жағдайым соншалықты нашар болды, өмірінің алғашқы төрт айында баламмен жалғыз қала алмадым. Ішіп жүрген дәрілеріме байланысты баланы емізе алмадым. Күшім сарқылып, күннің көп бөлігін ұйықтаумен немесе диванда зомби сияқты отырумен өткізетінмін.

Есімде қалғаны — ешкім менен қалай көмектесе алатынын сұраған жоқ. Олар жай ғана келіп, сұрамастан менің сауығуым үшін орта құрды.

Бөле-сіңлім үй жинауға келді. Ата-анам елдің арғы шетінен көлікпен келіп, апталап менің қасымда отырды. Сол кезде жүкті болған жаңа құрбым Джоани Крис жұмысқа бара алуы үшін маған серік болуға келетін. Мен ұйықтап жатқанда, ол кір жуып немесе жеңіл түскі ас дайындап қоятын.

Күйеуімнің туыстары бір аптаға келіп, күн сайын бір жоспар құратын. Сұрамастан: «Болды, жүр, біз Бостон гүлдер көрмесіне барамыз», — дейтін. Олар мені және баланы көлікке тиеп алатын. Мен әлі де зомби сияқты болсам да, терең депрессияда болсам да, олар менің үйден шығып, өмірге қайта қадам басуыма жағдай жасады.

Ешкім: «Саған қандай көмек керек? » — деп сұрамады. Ешкім: «Кір жуып берейін бе? » — демеді. Ешкім: «Бүгін кешке тамақ әкеліп берейін бе? » — деп сұрамады. Олар жай ғана істеді. Бұл қиналып жүрген адамдар туралы маңызды ескерту.

Қиналған кезде не қалайтыныңызды немесе не қажет екенін білмейсіз. Кейде қай күн екенін де білмей қаласыз. Қайғырып жүрген, біреумен айырылысқан немесе ауруханадан жаңа шыққан досыңыздан қалай көмектесе алатыныңызды сұрағанда, олардың жиі: «Бәрі жақсы, жақсы болам», «Ештеңе керек емес» немесе «Маған ештеңе қажет емес» дейтінін байқадыңыз ба?

Сонымен қатар, досыңызға қоңырау шалып немесе хат жазып: «Сен демалуың үшін мен сенбіде келіп, балаларды немесе итті саябаққа алып кетемін», — деңіз.

Құрбыңыз жігітімен айырылысқаннан кейін оны маникюрге немесе мұражайдағы жаңа көрмеге апарыңыз. Аптасына бір рет: «Мен сені ойлап жүрмін, сен бұл қиындықты жалғыз өткермейсің, жауап жазудың қажеті жоқ, менің әрқашан қасыңда екенімді білсең болды», — деп жазыңыз. Емдеу бағдарламасынан жаңа шыққан досыңызды әр сәрсенбі күні таңертең өзіңізбен бірге йогаға шақырыңыз, тіпті оны өзіңіз алып кетіңіз.

Басқа біреуге көмектескенде, оны ештеңе күтпестен істеңіз. Оны ауруханада жатқан досыңызға хабарласу өзіңізге жақсы сезім сыйлайтындықтан істеңіз. Мұны не болып жатқаны туралы ұзақ жауап хат алу үшін істемеңіз. Жаңа босанған адамға кешкі ас апарып беріңіз — алғыс күткендіктен емес, өміріңізде жақсы көретін адамдар үшін бар екеніңізді білу өзіңізге ұнайтындықтан істеңіз.

Сіздің міндетіңіз — олардың қасында тұрып, үміт отын биік ұстау. Үміт шырағы болыңыз. Олардың жақсара алатын қабілетіне сеніңіз.

Олардың сауығу қабілетіне сеніңіз және өзгеріс мүмкін болатын орта құрыңыз.

Өміріңіздің соңында біреудің сізге айтатын ең соңғы сөзі қандай болғанын қалайсыз?

«Мен сені сүйемін».

Махаббат — әлемдегі ең құдіретті күш. Сіз сүйікті болуға, сүюге, ғашық болуға, махаббатыңызды білдіруге және өмірдегі ең үлкен қуаныштардың бірі — махаббатқа толы қарым-қатынаста болуға лайықтысыз.

Егер сіз мұны шынымен түзетіп, әрқашан армандаған дені сау, сүйіспеншілікке толы қарым-қатынас орнатқыңыз келсе, келесі бір жыл бойы жалғыз болуға және өз бетіңізше бақытты болуды үйренуге, сауығуға назар аударуға дайын болуыңыз керек.

Мен мұны сізге сүйіспеншілікпен айтып отырмын.

Енді, біреумен кездесіп жүрген немесе қарым-қатынаста болған кезде, оны келесі деңгейге көтергіңіз келсе, бірақ екінші адамның позициясын білмесеңіз немесе өз күшіңізді (позицияңызды) жоғалтпай маңызды міндеттеме тақырыбын қалай қозғауды білмеген жағдайда «Оларға ерік бер» (Let Them) теориясын қолдану туралы сөйлесейік.

Кез келген қарым-қатынаста бұл істің қайда бара жатқаны немесе қалаған нәрселеріңіз туралы көзқарастарыңыз бір ме деген сұрақ туындайтын уақыт келеді. Осылай сезіне бастаған сәтте — сөйлесетін уақыт келді деген сөз.

Сондықтан бұдан қорықпаңыз, мұны қабылдаңыз. Егер қарым-қатынас тағдырлас болса, бұл әңгіме оны нығайта түседі. Нағыз әңгіме тек жасанды нәрсені ғана бұзады.

Бұл әңгімені құру тәсілі менің досым Мэттью Хассиден алынған. Ол — New York Times бестселлерлерінің авторы, 17 жылдан астам уақыт бойы адамдарға қарым-қатынаста сенімдірек болуға және жағдайды бақылауда ұстауға көмектесіп келеді. Оның YouTube арнасы махаббат туралы кеңестер бойынша әлемде №1 орында, жарты миллиардтан астам қаралымы бар.

Осы кітапты зерттеу барысында мен Мэттьюмен адамдар қарым-қатынасты келесі деңгейге көтергісі келгенде жіберетін қателіктер туралы сөйлестім.

Ол Мэттьюді кінәлі сезіндірген жоқ. Оған оны қаншалықты жақсы көретінін немесе ғашық болып қалғанын айтып зарыққан жоқ. Шын мәнінде, ол назарын Мэттьюге мүлдем аударған жоқ. Ол өз уақытының құндылығына және өмірден не іздейтініне назар аударды.

Мэттью бұл оқиғаны айта отырып, адамдар бір нәрсені келесі деңгейге көтергісі келгенде жіберетін №1 қателік — өз уақытының құндылығы мен өмірдегі мақсаттарына емес, екінші адамға назар аудару екенін айтты. Және бұл әдіс жұмыс істеді — себебі Мэттью басқалармен кездесуді тоқтатып, бірден Одриге міндеттеме берді, қазір олар үйленген және бизнесте де серіктес.

Ол маған осы тәжірибеден не үйренгенін, қазір бұл техниканы қалай оқытатынын және сіз де осы әңгімені қалай құра алатыныңызды түсіндірді. Сонымен, міне, сіз не істейсіз:

Бұл өзіңіз қалаған жауапты алу туралы емес. Бұл — сіздің қай деңгейде екеніңіз туралы шындықты білу. Бұл ерекше эмоционалды әңгіме емес. Бұл — сіздің уақытыңызға не лайық, не лайық емес екені туралы фактілер. Мэттью мынаны ұсынды, бірақ оны өз сөзіңізбен айтыңыз:

Осыны оқығанда, мұны айтып тұрған адамға құрметіңіз артпай ма? Олар өз уақыты мен энергиясын «бағалайды». Сондай-ақ байқадыңыз ба, олар кездесіп жүрген адамына өте ілтипатты болды.

Кінәлау жоқ. Айыптау жоқ. Мүсіркеуді тудыратын оқиға жоқ. Тек екі ересек адам көңіл көтерді, енді олардың бірі өмірден не қалайтынын ашық айтып тұр.

Және байқадыңыз ба, ешқандай күту (expectation) жоқ? Екінші адамның «жоқ» деп айтуына есік айқара ашық.

Міне, ең қиын бөлігі: кейде сіз таңдаған адамдар сізді таңдамауы мүмкін. Бұл жағымсыз болады. Сіздің сағыңыз сынуы мүмкін. Бірақ бәрі жақсы болады.

Мәселе мынада, олар «жоқ» десе де, одан кейін не істейтініңізді бәрібір өзіңіз таңдайсыз.

Егер олар сізге — «сенімен бірге тұрғым келмейді; сенің жігітің немесе қызың болғым келмейді; арақашықтықтағы қарым-қатынасты қаламаймын; үйленгім келмейді; балалы болғым келмейді; сенің туған қалаңа көшпеймін» десе — олар сізге бере алатын барлық нәрсесін берді. Бар шындық осы.

Менің досым әрі бестселлер авторы Пастор Сара Джейкс Робертс айтқандай: «Сіз дастарқаннан қалған сарқыттарға (table scraps) келісесіз бе, әлде бес жұлдызды ас мәзірін іздеп жүрсіз бе? »

Егер олар сіз қалайтын нәрсені қаламайтынын айтқаннан кейін де сол қарым-қатынаста қалуды таңдасаңыз, бұл — сіздің жауапкершілігіңіз. Егер олар міндеттеме алғысы келмегенде де қала берсеңіз, келесі қоңырауды психологқа шалуыңыз керек, өйткені мұнда тереңірек мәселе бар.

Досыңыз ретінде сұрайын: Неге сізге міндеттеме алғысы келмейтін адаммен бірге болғыңыз келеді? Неге сіз қалайтын нәрсені қаламайтын адаммен бірге болғыңыз келеді?

Иә, жалғыз қалу қорқынышты болуы мүмкін. Иә, тағы алты айдың босқа кеткенін білу көңілді түсіреді. Иә, қайтадан танысу нарығына шыққаннан көрі, «дастарқан сарқыттарымен» қала салу оңай көрінуі мүмкін.

Дастарқан сарқыттарына келіспеңіз.

Батыл болыңыз. Дұрыс емес жағдайларға «жоқ» деп айту — сізге сәйкес келетін нағыз адамды табудың жолы. Оларға өздерінің кім екенін және сіздің қай деңгейде екеніңізді көрсетуге ерік беріңіз (Let Them reveal). Содан кейін сіз теорияның екінші бөлігіне — «Маған ерік бер» (Let Me) бөліміне назар аударуыңыз керек.

Осы кітапты зерттеу барысында үнемі алдымыздан шыққан бір тақырып — қарым-қатынастағы мәселелерді шешуге болатынын немесе оларды жай ғана қабылдау керек екенін қалай білуге болады?

Шамадан тыс ойлану, реніш және ұсақ-түйек сөзге келу қай кезде қалыпты, ал қай кезде бұл бір нәрсенің бүлінгенінің белгісі? Қай кезде олардың сол күйінде қалуына ерік беру керек (Let Them be), ал қай кезде бұл қарым-қатынастың маған енді жұмыс істемейтіні туралы ауыр шындықты мойындау керек?

Ұзақ мерзімді серіктестікте қарым-қатынасыңыз керемет болатын кезеңдер болады және өте қиын болатын кездер болады. Бірақ қарым-қатынасты сақтап қалған әрбір жұпта екі маңызды нәрсе болған:

Сондықтан, егер сіз қазір дұрыс қарым-қатынастамын ба деп ойланып отырсаңыз, бұл жақсы нәрсе, өйткені бұл сіздің бойыңыздағы ең жақсы қасиеттерді ашатын және сізбен бірге жақсы өмір құруға тырысатын адаммен бірге болғыңыз келетінін білдіреді.

Менің басымнан өткен ең ауыр жағдайлардың бірі — өте жақсы адаммен бірге бола тұрып, іштей оның маған сәйкес келмейтінін білу болды.

Немесе, бірнеше жағдайда, өте жақсы адаммен бірге бола тұрып, өзімнің ментальды тұрғыда дұрыс емес жерде екенімді және ол үшін дұрыс адам емес екенімді білу болды — шын мәнінде, менің қарым-қатынаста болуға мүлдем құқығым жоқ еді. (Мен колледж бен заң мектебіндегі жігіттерімнен кешірім сұрағанымды ойлап отырмын. 20 жасымда психологиялық жағдайым нашар болды және мен өзім қатты өкінетін әрекеттер жасадым. )

Бұл сізге сәйкес келетін қарым-қатынас па, жоқ па деген сұрақ туындаған сайын өзіңізден сұраңыз: Сіз бұл адамды дәл сол күйінде, дәл қазіргі қалпында қабылдап, бәрібір сүйе аласыз ба?

Сізді мазалайтын нақты нәрселер болса да, ақыр соңында олар келісімді бұзатын факторлар (deal breakers) болмауы мүмкін. Олар сіз қабылдауды үйренуіңіз керек нәрселер болуы мүмкін және бұл қарым-қатынасты дамыту үшін жасауыңыз керек жұмыс қана.

Оларға ерік беріңіз (Let Them).

Мысалы, олардың вейп тарта бастағанына, өздеріне қарамайтынына, тым салақ болғанына, ештеңені жоспарламайтынына, төсек қатынасының қызықсыздығына, ешқайда барғысы келмейтініне немесе жаңа қалаға көшуге немесе шетелге саяхаттауға қызықпайтынына шыдай алмайтын шығарсыз.

Осы кітаптың негізгі тұжырымдарының бірін есте сақтаңыз: Адамдар тек өздері қалаған нәрсені ғана істейді. Иә, сіз оларға әсер ете аласыз. Бірақ егер сіз олардың өзгеруін қалай берсеңіз, ал олар өзгермесе, бұл сіздің махаббатыңызды әлсіретіп қана қоймайды. Ол реніш (resentment) тудырады.

Жұптардан байқағаным, бірге неғұрлым ұзақ болған сайын, серіктесіңіздің өзіңізге ұқсағанын соғұрлым көбірек қалайсыз. Бұл әділетсіз. Сондықтан өзіңізге адал болыңыз. Сіз жай ғана оның өзіңіз сияқты болғанын қалайсыз ба, әлде қарым-қатынастағы іргелі қажеттіліктеріңіздің бірі өтелмей жатыр ма? Бұл өте маңызды, өйткені адам табиғатының заңдылықтарына сүйене отырып, адам ешқашан өзгермейді деп есептеуіңіз керек.

Оларға ерік беріңіз (Let Them be). Іштей ренжіп немесе сыртынан сынап отырудың орнына, қарым-қатынастағы мейірімді әрі кемел тұлға болыңыз. Не оны өзіңізге ұқсатуды тоқтатып, сол күйінде қабылдаңыз, не не нәрсе қажет екені және мұның сізді неге мазалайтыны туралы нәтижелі де жылы сөйлесіңіз.

Мүмкін олар сіздің ренжіп жүргеніңізді, бұл мәселеге қатысты сезіміңізді немесе мұның сіз үшін қаншалықты маңызды екенін білмейтін шығар. Немесе біледі, бірақ сіз жай ғана «тіресіп» қалған боларсыз.

Сондықтан, тағы бір жыл бойы ойланып, «бұл менің адамым ба» деп бас қатырмас бұрын, сөйлесіңіз, ғылымды қолданыңыз, содан кейін күтіңіз. Сіз ABC циклін және әсер ету күшін қалай қолдануды білесіз:

Себебі, біреуге әсер ету үшін ғылымды қолдансаңыз да, ол бәрібір жеке тұлға болып қалады және не ойлайтынын, не айтатынын және не істейтінін өзі басқарады. Кем дегенде үш ай бойы жағымсыз энергиясыз, позитивті өзгерісті үлгі ретінде көрсетіп, кез келген ілгерілеуді қолдап, күтіңіз.

Оларға ерік беріңіз (Let Them be).

Неліктен үш ай? Бұл сіздің энергияңыздың ауысуына және екінші адамның кенеттен өзгеруге шабыттанып, бұл оның өз идеясы екеніне сенуіне жеткілікті уақыт.

Менің досым мен оның күйеуі туралы мысалды еске түсіріңізші. Күйеуінің денсаулығы мәселесі оны біраз уақыттан бері мазалап жүрді, ол тіпті «бұл маған сәйкес келетін адам ба? » деп те ойлады. Өзіне қарамайтын адаммен некеде тұра ала ма?

Сондықтан ол осы сұраққа жауап алу үшін «Оларға ерік бер» теориясын қолданып жүр. Ол оған ерік берді, ал өзі күн сайын таңертең серуенге шығады, позитивті әрі бақытты, оған ілтипат білдіріп, құшақтайды, ол жаттығу жасаған сайын оны еркелетеді.

Енді ол күтуі керек. Күтудің және оларға ерік берудің ең қиын тұсы — жақындарыңыз өз мінез-құлқының табиғи салдары туралы шағымданған сәт.

Мысалы, вейпке қанша ақша жұмсағандары туралы (бірақ бәрібір тартып жүр). Немесе өз жұмыстарын қаншалықты жек көретіні туралы (бірақ жаңасын іздеген жоқ). Немесе өздерін қаншалықты депрессияда сезінетіні туралы (бірақ терапияға барудан бас тартады).

Досымның айтуынша, күйеуі өткен күні пиклбол ойнап жүріп, демігіп қалғанына және достарымен ойынды тоқтатуға мәжбүр болғанына шағымданыпты.

Олар сол сезіммен қалсын. Ештеңе айтпаңыз. Оларға өз сезімдерін сезінуге ерік беріңіз. Үнсіздік сіз үшін жұмыс істесін. Өз іс-әрекеттерінің салдарын сезінсін. Оларға ерік беріңіз (Let Them).

Бірақ... егер сіз ABC циклін орындасаңыз, үш ай бойы шыдамдылықпен күтсеңіз және ештеңе өзгермесе не болады?

Бұл — сіздің серіктесіңіздің өзгеруді қаламайтынын білдіреді. Олардың мінез-құлқы сізге осыны айтып тұр. Сонымен, сізде таңдау бар. Өйткені өз реакцияңызға назар аударсаңыз, сізде әрқашан күш болады. Сіз ABC-ні орындадыңыз. Енді келесі екі бөлімге: D және E-ге өтетін уақыт келді.

Егер үш айдан кейін адам өзгермесе немесе өзгеруге тырыспаса, ол өзгермейді деп есептеңіз. Мен мұны сізге айтуға мәжбүр болғаным үшін өкінемін, бірақ олар дайын емес. Олар мұны істегісі келмейді. Оны сіз үшін істеу жеткіліксіз. Бұл олардың басымдығы емес немесе мүмкін тереңірек бірдеңе болып жатыр және олар өзгеруге қабілетсіз.

Немесе олар жай ғана сондай адам, бұл — қалыпты жағдай. Олардың мінез-құлқы — олардың жауабы және олар бәрін анық көрсетті.

Оларға ерік беріңіз (Let Them). Әркімнің өзгергісі келе бермейді. Кейде өмірде жасай алатын ең қайырымды іс — түзетуді тоқтатып, қабылдауды бастау, көбірек сүю және өзіңіз бақылай алатын нәрсеге назар аудару.

Ал сіз бақылай алатын нәрсе — адамды сол қалпында сүюді таңдау.

Мұның «deal breaker» екенін немесе еместігін өзіңіз таңдай аласыз. Deal breaker — бұл сіз өміріңіздің соңына дейін бірге өмір сүре алмайтын нәрсе. Мұны қалай анықтауға болады:

Жауап «иә» немесе «жоқ» болса да, E қадамына өтіңіз, өйткені бұл қарым-қатынас жақсаруы үшін бір нәрсе аяқталуы керек.

Сіз олардың өзгермейтін нүктесіне жеттіңіз. Сіз бұл мәселеде тіреліп тұрсыз және сіз бұнымен өмір сүре аласыз немесе сүре алмайсыз. Сіз күңкілдеуді (шағымдануды) тоқтатуды немесе қарым-қатынасты аяқтауды таңдауыңыз керек.

Егер сіз оны таңдайтын болсаңыз, оған және өзіңізге оны дәл сол қалпында қабылдауға міндеттісіз. Менің некемді алайық. Менің ADHD-ім (зейін тапшылығы және гипербелсенділік бұзылысы) Крис-тің жүйкесіне тиеді, мен оның неге екенін түсінемін. Мен көбіне бейберекетсіздік тудырамын.

Мен ыдыстарды раковинада немесе үстелімнің үстінде қалдырамын, кілттерімді үнемі жоғалтып аламын, ванна бөлмесіндегі менің жағымда заттарым шашылып жатады және бір жаққа бара жатсақ, мен әрқашан кешігемін.

Мен үйдің ішінде есі ауысқан адамдай бір нәрсе таппай жүгіріп жүргенде, Крис әдетте машинада мені шыдамдылықпен күтіп отырады... және бұл Мел Роббинстің бейберекет өмірінің бір шеті ғана.

Осы жылдар ішінде Крис менімен талай рет отырып сөйлесті. Біз бұл туралы сансыз әңгімелер өткіздік. Менің үстелдің үстіне лас салфеткаларды қалдырып, қоқысқа тастауды ұмытып кететінім туралы. («Бұл жиіркенішті, Мел». ) Немесе менің зейінім шашырап, Инстаграмда отырғанымда оның қаншалықты ашуланатыны туралы. («Сен мені тыңдап отырсың ба? »)

Және менің бұл әрекеттерім оған оның уақытын сыйламайтынымды немесе менің хаосым оған қалай әсер ететініне немқұрайлы қарайтынымды сезіндіретінін білемін.

Мен өзгеруге тырыстым. Өзгергім келеді. Онымен жұмыс істеймін. Бірақ бұл бәрібір болған жоқ. Мен кешігемін. Бәрін жоғалтамын. Үйдің ішінде шашып жүремін және жинамаймын. Өзімнің осы қасиетімді жек көремін. Бір сәтте саусағымды шертсем де, осы болмысым өзгерсе екен деп армандаймын.

Крис болса — әрқашан уақытында, жинақы, сабырлы, болжамды. Әрқашан солай болған және солай болып қала береді. Крис менің де өзі сияқты болғанымды қалайды. Сонда оның өмірі жеңілірек болар еді. Ол менің тарапымнан көбірек қолдау мен құрмет сезінер еді.

Крис менің өмір бойы осындай болатынымды қабылдады. Ол бұған күлуді де, онымен бірге өмір сүруді де үйренді. Мелге... Мел болуға ерік берді.

Міне, сондықтан «Оларға ерік бер» (Let Them Theory) теориясы менің некемді нығайта түсті. Бұл маған Кристі сол қалпында қабылдауды және оның бойында жоқ қасиеттер үшін шағымдануды тоқтатуды үйретті... және керісінше.

Мен бұл мысалды келтіріп отырған себебім — біреуді сол қалпында жақсы көру тек міңгірлеуді тоқтатумен шектелмейді. Сіз өз іс-әрекетіңіз арқылы оларды шынымен жақсы көретініңізді көрсетесіз. Сіз мейірімділік пен ілтипатты алға қоясыз.

Ал егер сіздің жауабыңыз «білмеймін» немесе «жоқ» болса ше?

Егер сіз шынымен де шағымдануды тоқтата алмасаңыз, онда сіз екінші адамды қабылдай алмайсыз және оны сол қалпында жақсы көре алмайсыз деген сөз.

Бұл өте мейірімсіз әрекет. Егер сіз таңертең есікті тарс жабуды немесе ол тағы да кешігіп жатқанда пассивті-агрессивті мінез көрсетуді қоя алмасаңыз, бұл да мейірімділік емес.

Ол қарым-қатынасты сақтап қалу үшін оны қабылдауға және өзінің қарым-қатынастағы іс-әрекетін өзгертуге көбірек күш салу керек екенін түсінеді. Оған олардың динамикасына көбірек жанашырлық пен мейірімділік әкелу керек. Ол оған әсер етуге тырыса береді, бірақ үміттер мен шағымдарды доғаруы тиіс. Бұл оған (күйеуіне) емес, оған (әйеліне) қатысты мәселе.

Ол өзгермейтін болғандықтан, қарым-қатынасты жақсарту үшін әйелі өзінің бұрынғы болмысын өзгертуі керек.

Бірақ көптеген адамдар «Оларға ерік бер» теориясын дұрыс адаммен бірге екенін анықтау үшін қолданғысы келгенде, үйлесімділік мәселесіне тап болады. Біреуге адал болу мен онымен үйлесімді болудың арасында айырмашылық бар.

Біреуге ғашық болып, оны өміріңіздегі ең керемет қарым-қатынас ретінде сезіну — жиі кездесетін жағдай. Бірақ уақыт өте келе екеуіңіз әртүрлі бағытта дамып, әртүрлі нәрселерді қалап немесе мүлдем басқа адамдарға айналғандарыңызды түсінуіңіз мүмкін.

Бұл — қабылдауға ең ауыр әрі қайғылы жағдайлардың бірі және бұл жеке таңдау.

Мысалы, сіз британдық және үйіне, Лондонға қайтқысы келетін адамға ғашықсыз және оған адалсыз делік. Ал сіз әрқашан Атлантадағы отбасыңызға жақын болуды армандадыңыз.

Немесе жиі кездесетін тағы бір мысал: біріңіз балалы болғыңыз келеді, ал екіншіңіз қаламайсыз.

Сіз бұл туралы сөйлесуіңіз мүмкін. Ұрсуыңыз мүмкін. Сіз серіктесіңіздің неге Еуропаға қайтқысы келетінін түсінесіз, ол да сіздің неге кеткіңіз келмейтінін түсінеді. Сіз балалы болудың жақсы-жаман жақтарын талқыладыңыз, бірақ болашаққа қатысты ешқашан бір мәмілеге келе алмадыңыз. Сіз бұл тақырыпты қайталай бердіңіз. Бұрын сіз: «Мұны қазір шешудің қажеті жоқ», — дейтінсіз.

Бірақ «қазір» келді және сіз <span data-term="true">impasse</span> (тығырыққа тірелу) жағдайындасыз.

Олар көшкісі келеді. Сіз жоқ. Сіз бала қалайсыз. Олар жоқ.

Сіз бір-біріңізге адалсыз, әрине... бірақ дәл қазір үйлесімді емессіздер.

Мұны анықтаудың жолы мынадай. Лондонға қайтқысы келетін адамға ғашық болған жағдайды алайық. Ал сіз әрқашан АҚШ-тағы отбасыңызға жақын болуды армандадыңыз.

Бірі — сізді отбасыңызға жақын тұру туралы арманыңыздан бас тартуға мәжбүрлейді. Екіншісі — осы уақытқа дейін өміріңіздің мәні болған адамды тастап кетуді талап етеді.

Олар ерлі-зайыптылардың ұрыс-керісіне себеп болатын №1 мәселе — ешқашан өзгермейтін нәрселер екенін анықтады: мысалы, біреудің үнемі кешігуі, сіз қалағандай өршіл еместігі, демалыс күндерін теледидар алдында өткізуі, хоббилерінің басқаша болуы, ұқыпсыздығы, үйкүшіктігі немесе саяси көзқарастарының өзгешелігі.

Мұның бәрі — қарым-қатынасыңыздағы шешілмейтін 69 пайыздық мәселелердің мысалдары. Сондықтан ең терең деңгейде не нәрсені бағалайтыныңызды анықтау — сіздің міндетіңіз. Егер серіктесіңіз өзгермесе, сіз бұл мәселеде келісімге (компромисске) келе аласыз ба?

Кейбір адамдар үшін көшу үлкен мәселе емес. Олар өмірінің мәні болған адаммен шетелге көшу мүмкіндігіне қуана келіседі.

Доктор Джон Готтманның зерттеулері бойынша, егер сіз үнемі бір нәрсе үшін ұрсыса берсеңіз, бұл сіз бен серіктесіңіздің мінез-құлқындағы, үміттеріңіз бен армандарыңыздағы терең айырмашылықтардан болуы мүмкін.

Лондонға көшу — компромисске келуге тұрарлық нәрсе сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ егер сіз әрқашан балалы болуды қаласаңыз, 40 жастан асқанда мұның шынымен сіз қалаған нәрсе екенін және енді оның орындалмайтынын түсініп, он жылды босқа өткізгеніңізге өкінесіз.

Өзіңізден сұраңыз: бұл менің арманымнан бас тартуды талап ете ме? Готтмандардың айтуынша, егер солай болса, бұл — үлкен мәселе.

Жауабы — сіз мұны ешқашан білмейсіз.

Менің ойымша, бұл уайымды сіздің басыңызға танысу мәдениеті, әлеуметтік желілер және романтикалық комедиялар салып қойған. Кемелді (идеал) адам жоқ. Әркімнің өткен өміріндегі мәселелері мен «жүгі» бар. Жас ұлғайған сайын ол жүк те ауырлай түседі.

Көп адамдар бұл мәселелермен жұмыс істемеген. Алдыңызда тұрған құндылықты бағаламай жүрсіз бе, әлде өміріңіздегі барлық нәрсенің тек кемшілігін көресіз бе, оны тек сіз ғана білесіз. Сізге басқа жақтың шөбі әрқашан жасыл болып көрінуі мүмкін.

Бұл мені ұзақ мерзімді қарым-қатынасты сақтау үшін қажет екі нәрсеге қайта әкеледі:

Бір сәтте сіз жай ғана таңдау жасауыңыз керек. Бұл дәл алдыңызда тұрған нәрсені таңдау дегенді білдіруі мүмкін.

Бірақ мен ажырасқан және «қарым-қатынасты сақтап қалу үшін сәл көбірек тырысқанда ғой, мәселелерге ертерек көз жеткізуге батылым жеткенде ғой» деген өкініші бар көптеген адамдарды білемін.

Мүмкін, егер олар ашық сөйлесіп, терапияға барғанда, бәрі басқаша болар ма еді. Себебі, бұл оларды бірге алып қалмаса да, айырылысу процесін және одан кейінгі балалармен байланысты жағдайды әлдеқайда жеңілдетер еді.

Қарым-қатынасты тоқтату — өте жеке және қиын таңдау, әсіресе сіз бәрінің жақсы болғанын қалап тұрғанда. Бұл сіздің ішкі түйсігіңізге сенуді білдіруі мүмкін, ол сізге бір нәрсенің дұрыс емес екенін айтып тұр.

Сіз мұны білесіз, тек өзіңізге мойындаудан қорықтыңыз. Кейде сіз бір нәрсені олар сізді құртпас бұрын тоқтатуыңыз керек. Егер сіз өмірдегі армандарыңызды білсеңіз, сізді сол армандарға жетуге қолдайтын қарым-қатынастарға лайықсыз. Егер сіз армандарыңыз бен үміттеріңіз бір емес адаммен бірге қалсаңыз, бұл екеуіңізді де бақытсыз етеді.

Мұны кітапқа жазу оңай. «Оларды жібере салыңыз» (Let Them go) деп айту да оңай. Бірақ әлі де жақсы көретін адамыңмен айырылысудың ешқандай оңайлығы жоқ.

Дәл осындай кезде «Оларға ерік бер» теориясының бар болғанына бұрынғыдан да көбірек риза боласыз.

Бұл сіздің өміріңіздегі ең ауыр сынақтардың бірі болады. Бірақ сіз мұны жеңесіз.

Сіз бәріне күмәнданасыз. Қайтадан махаббат таба аламын ба деп ойлайсыз. Бұрынғы өміріңізді аңсайсыз және бәрінің бұрынғыдай болғанын қалайсыз. Жүрегіңіз бөлшектеліп жатқандай сезіледі, өйткені ол шынымен де солай.

Сіз сезініп жатқан нәрсе — қайғы (grief). Сіз сүремін деп ойлаған өмір келмеске кетті. Жақын адамыңыздан айырылғандағыдай, жүрек жарасын бастан өткергенде де қайғының барлық кезеңдерінен өтесіз. Бұл сізді тұла бойыңызбен баурап алады. Күндер, апталар, тіпті айлар бойы сол адамды үздіксіз ойлайсыз.

Сынған тек жүрегіңіз емес, бұл сіздің өміріңіздегі барлық қалыптасқан үлгілер. Бұл сіздің денеңіздегі «схемалар». Жүйке жүйеңіз. Ойыңыздағы ойлар. Жүрегіңіздегі бейнелер. Бұрын бірге тыңдаған әндеріңіз. Жұмысқа киінгенде, кешкісін төсекке жатқанда және таңертең жалғыз оянғанда олар сіздің ойыңызда болады.

Сіз оларды кездестіріп қалудан қорқасыз, әрі содан үміттенесіз. Олардың өмірін алыстан суреттер арқылы бақылайсыз. Олардың басқа біреуді тапқанын білетін күннен зәреңіз ұшады. Айырылысудың ең қиын бөлігі — мұның бәрін бастан өткеру керек.

Бұл — ең қиын бөлігі. Және сіз мұның ортасында кем дегенде үш ай боласыз. Зерттеулер бойынша, айырылысудың қайғысын басып, өзіңізді сәл жақсырақ сезіну үшін осындай уақыт қажет.

11-ші аптаға қарай адамдардың 71 пайызы өзін жақсы сезіне бастайды. Мен мұны сізге жұбаныш ретінде айтып отырмын: иә, бәрі жақсы болады. Бұл 11 күннен кейін немесе 11 аптадан кейін болуы мүмкін. Мүмкін сәл ұзағырақ уақыт алар. Бірақ бәрібір жақсы болады.

Маған қайғыруға ерік бер. Күндер бойы төсегімде жылауыма ерік бер. Бәрі қалай аяқталғанын қайталап айтуыма ерік бер. Хабарласуға қарсы тұруыма ерік бер. Депрессивті күйде болуыма ерік бер.

Бұл кітапта біз сіздің басқа адамдармен қарым-қатынасыңызға назар аудардық. Бірақ олардың бәрінің негізінде жатқан бір қарым-қатынас бар, ол — өзіңізбен болған қарым-қатынас.

Сіз өзге адамдардың бақыттың, денсаулықтың, қолдаудың, махаббат пен байланыстың ең үлкен көзі бола алатынын білдіңіз. Сіз соның бәріне және одан да көп нәрсеге лайықтысыз. Сізді биікке көтеретін, жаныңызды нәрлендіретін және өзіңізге деген махаббат пен құрметті көрсететін қарым-қатынасқа лайықтысыз. Бірақ басты кілт мынада: осы тамаша қарым-қатынастардың іргетасы өзіңізге қалай қарайтыныңызда жатыр.

Осы уақытқа дейін сіз өзіңіз лайықты махаббаттан азын қабылдап келдіңіз. Let Them Theory сіздің құндылығыңызды түсінуге, сізге нашар қарайтындарды жіберуге және сізге шынымен лайық адамды табуға назар аударуға күш береді.

Осы кітаптың көп бөлігінде біз басқалар туралы сөйлестік: олардың пікірлері, эмоциялары және олардың әрекеттері сізді қалай ренжітетіні, ашуландыратыны немесе көңіліңізді қалдыратыны туралы. Бірақ бұл кітап негізінде басқа адамдар туралы емес. Бұл — сіз туралы.

Серпіліс сәті мынаны түсінгенде келеді: Аспанның сұлулығы бұлттар немесе дауылдардың болуымен азаймайды. Шын мәнінде, оның әртүрлілігі мен болжап болмайтындығы оны шынымен керемет етеді. Дауылдар тыныштықты айқындайды; бұлттар күннің көзін бағалы ете түседі. Сіздің өміріңізде де солай.

Бұл аспанның шынайы табиғатын ақыры түсінгенмен бірдей. Бір кездері сізді ренжіткен бұлттар енді үнемі өзгеріп тұратын үлкен шедеврдің бір бөлігі ретінде көрінеді. Бір кездері сізді қорқытқан дауылдар енді сізге төзімділік пен күшті үйрететін қуат пен сұлулық сәттеріне айналады. Сіз аспанның болжап болмайтындығы оны соншалықты керемет және шексіз қызықты ететінін көре бастайсыз.

Бұл туралы бір сәт ойланыңыз. Аспан өз ісін істей береді — бұлттар жиналады, дауылдар келеді, күн өзі қалағанда жарқырайды. Сіз оны бақылай алмайсыз, бірақ оның астында қалай жүруді бақылай аласыз. Сіз қолшатыр ұстай аласыз; жаңбырдың астында билей аласыз; қажет болса, күннің соңынан жүре аласыз.

Енді жіберіп алған барлық мүмкіндіктер туралы ойланыңыз — танысқыңыз келген адамдар, таңдағыңыз келген мансап, музыка, сахна, ешқашан жазылмаған кітап, ешқашан жарияланбаған фото, брондалмаған саяхат, айтуға қорыққан сөз, жақсы көруге қорыққан адам.

Кешіріңіз, бірақ бұл — жай ғана қашу. Керемет жетістіктерге жеткен адамдар мен сіздің араңызда ешқандай айырмашылық жоқ. Олар ерекше емес.

Олар күн сайын оянып, өз іс-әрекеттері арқылы өз өмірлеріне деген көзқарастарына лайықты екенін қайта-қайта дәлелдеуге барынша назар аударады.

Бұл түсінік — жаза емес, бұл — азаттық.

Егер қайдан бастауды білмесеңіз, алғашқы қадамды жасауға көмектесуіме рұқсат етіңіз. Егер сізге ешкім айтпаса, мен міндетті түрде айтқым келеді: Мен сізді жақсы көремін, мен сізге сенемін және сіздің ғажайып өміріңіз ұсынатын барлық сиқыр мен қуанышты ашу қабілетіңізге сенемін.

Бұл үшін тек екі қарапайым сөз керек:

Менің ең көп алатын сұрақтарымның бірі — ата-ана болуда Let Them Theory-ді қалай қолдануға болады. Шыны керек — егер сіз балаларыңызға қалағанының бәрін істеуге рұқсат берсеңіз, олар әр тамақта балмұздақ жеп, үй тапсырмасын орындамай, шаруалардан қашар еді. Бірақ үш баланың анасы ретінде мен балаларыңызға өздері болуға мүмкіндік бергенде, қарым-қатынасыңыз жақсарып, бұрын-соңды болмағандай тереңдей түсетінін түсіндім.

Осы жылдар ішінде мен әлемдегі ең ірі компаниялармен жұмыс істеу мүмкіндігіне ие болдым. Жиі қойылатын сұрақтардың бірі: Командамды қалай ынталандырамын?

Басқаша айтқанда, бақылаушы бастық — жаман бастық. Let Them Theory сізге тепе-теңдікті табуға көмектеседі.

The Mel Robbins Podcast-тың миллиондаған жанкүйерлеріне және әлеуметтік желідегі әрқайсыңызға — мені бақылайтын немесе «көзілдірікті әйелдің» контентін бөлісетіндерге — рахмет! Сіздерсіз мен сүйікті ісіммен айналыса алмас едім. Сіздер — бұл кітаптың жарыққа шығуының себебісіздер. Сіздердің қолдауларыңыз, құлшыныстарыңыз, махаббаттарыңыз және (әрине) татуировкаларыңыз мені ешқашан істемеймін деп ант берген ісіме — тағы бір кітап жазуға итермеледі. Осы ғажайып саяхаттың бір бөлігі болғандарыңыз үшін рахмет. Менің ойымша, өмірімдегі ең маңызды жұмысты жасауға көмектескендеріңіз үшін рахмет. Бір нәрсе анық, мен бұл кітапты сіздер үшін жаздым және ол менікі сияқты сіздердікі де. Бұл кітаптың сіздердің өмірлеріңіз бен қарым-қатынастарыңызды жақсартуға қалай көмектесетінін көруге асықпын. Сіздер өмірде көбірек махаббатқа, мағынаға, қуаныш пен тыныштыққа лайықтысыздар және Let Them Theory бұған қол жеткізуге көмектеседі.

Егер бұл кітап сізге ұнаса — мыналар да сізге сөзсіз ұнайды: