Ол лифтіге кіріп келгенде мен оған арқамды беріп тұрғам. Бірақ қабырғадағы үлкен айнадан бәрін көріп тұрмын. Көріп қана тұрғам жоқ, ашқарақ көзімнің жанарымен ішіп-жеп барам. «Түу, көзде де ұят жоқ». Ішкі ойым болса да көзімнің онымен санасатын түрі көрінбейді. Қасын әдемілеп қана сүрмелеп қиыпты. Қап-қара қой көздерінің магниті бар сияқты, өзіне еріксіз тартып тұратын түпсіз тұңғиық.  Кірпіктері ұзын екен. Оны жақсылап тұрып тәртіпке келтіре екі жаққа қайқайтып, қайырып қойыпты. Аяғындағы қызыл етікке сәйкестендіріп алған-ау деп ойладым, қолынағы сөмкесі етігімен түстес болып, өзінше бір жарасым тауып тұр. Тізесінен сәл төменге барып  тұйықтала тоқтаған қара джинсы шалбар, үстінде шолақ жеңді кофта. Шамасы, бәрін түгендеп болдым ғой деймін. Бет-бейнесіне тағы да тоқтала қарадым. Әдемілеп боялған астыңғы ернінің сол жақ езуінде қалы бар екен. Дөңгелек жүзді. Өмірімде қал көрмегендей әлгі қыздың асытыңғы ерніндегі қалға қайта қадала қарадым. Айнадан әрине. Үңіле қарағаным соншалық, тіпті көзілдірігім де айнамен екі-үш мәрте «сүйісіп» қалды. Ұқсаттым. Ұқсатқам жоқ, таныдым. Сол астыңғы еріннен орын тепкен қал арқылы. Егер де құдай тағала сол қыздың екінші көшірмесін ксерокс аппаратынан бастырып шығармаса (ондай құдірет Аллада ғана бар-ау шамасы) мынау сол қыз. Білдім. Білдім де дегбірсізденіп кеттім. «Сөйлеу керек. Сөйлеу емес, ақымақ, сұрау керек». Өзімді іштей қамшылап қойдым да тамағымды қырнап:

− Сіз Шырын емессіз бе?, − дедім.

Жанымдағы лифтіге тоғызыншы қабаттан мінген қыз күліп жіберді. Ал бесінші қабаттан отырған талдырмаш қызым маған қарап, кешіріңіздер, маған емес, мен үңіліп тұрған айнаға қарап:

− Иә, мен Шырынмын, − деді.

Масқара. Ұяттан өртеніп кете жаздадым. Әлгі қыз әлі сықылықтап күліп тұр. Кенет лифт есігінің жоғарғы жағында орналасқан көп сандардың ішіндегі «3»-нөмірді иеленген түймешенің жарығы жанды да есік ашылды. Әлгі күлегеш қыз ішін басқан күйі сыртқа қарай атылды.

− Сіз менің атымды қайдан білесіз?

Мен әлі айнаға қарап тұрғам. Енді кері бұрылып қыздың жүзіне тіктеп қарадым. Өзгермепті. Сол баяғы қалпы. Көзінен іңкәрліктің самал лебі есіп тұратын баяғы Шырын. Оның адамды баурап әкететін дидарына қарап тұрып, сұрағына жауап беруді артық деп таптым. Осы шешімге келдім де дереу кастюмімнің төс қалтасынан «Орбит» сағызын алдым.

− Алақаныңызды ашыңыз.

Шырын оң қолын көтерді де алақанын жайды. Бірақ түсінбей тұрғандығын жүзінен аңғардым. «Мынауың жарым ба?» деп ойлағаны кәдік. Сүйрік саусақтарды біріктіріп тұрған аппақ алақанға жастық тәрізді сағыздың бір данасын салдым да, сыртынан өзімнің қолыммен бүктіре қыстым. Шырын маған әлі де үркектей қарап тұр.

− Қазір қалтамда жер сағызы жоқ. Әзірше осыны ала ғой, − дедім. Ол күліп жіберді. Әлемдегі барлық мөлдір тамшылардың сылдырлы тұнық үнін өзінің сыңғырлы қауызына сыйғызған әдемі күлкісімен…

Сіздерді қайдам, өз басым ең алғаш  зауыттың жасап шығарған емес, далада өсетін жер сағызын шайнап едім. Бейқам жатқан Бұрхан даласын кесіп өтіп, ауылымыздың дәл іргесінен ағатын Арданың жағасында, одан сәл әрірек көктем мезгілінде тентек баладай долданып, жаз бен күзді моп-момақан ғана кейіппен өткізетін суы мөлдір Өссек өзенінің маңайында да мен айтып отырған жер сағызы қаптап өсуші еді. Бұл өсімдіктің атауы қандай екенін мен білмеймін. Білетінім, біздің ауылдың барлық баласы оны «жер сағыз» деп атайтындығы. Үйіміздегі үш-төрт Зеңгі бабанын ұрпағы қосылған паданы ауылдың басынан ғана күтіп алмай, Арданы жағалап, әкемнің әскерде бірге болған досы − Баратбай нағашымның үйіне дейінгі аралықта жер сағыз теретінмін. Өзі шөптесін өсімдік болғанымен кейбірі жұлынбай, адамды кәдімгіей әуреге салатын. Егер де оның собығын немесе бұталарын сындырып тастасаң да ертесі сол жерге қоп-қоңыр болып оның сүті ұйып қалатын еді. Бірақ оның қайсыбірін сындырып, ертеңге дейін күтіп отырасың. Ал тамырынан алынатын сағыз топырақпен араласқан, қиқым тастармен көмкерілген кейіпте шығатын. Оны өзен суына жуған болып аузымызға тықпыштайтынбыз. Топырақ пен тас қиқымын шайнай-шайнай сағыздың құрамынан «қуып» шыққасын ғана жер сағызымыз жөнге келетін. Кейде жер сағыздың қызығына түсіп алып жанымнан қаптап өткен сиырларды да байқамай қалушы едім. Негізі менікі сылтау. Біздің сиырлар алдынан күтіп алуды да қажет етпейтін. Өзінің күнде жүгері үгіндісінен жем жеп жүрген үйін сиырлардың ішіндегі ақымағының ақымағы да ұмытпайды. Падаға жаңадан қосылған тана-торпақтар ғана адасып кетеді демесең, мен ес білгелі падаға әкемнің айдауымен баратын үш сиырымыз кешке өздері-ақ өңкілдеп жетіп келетін.   Бірде сиырдың өрістен қайтуына әлі де біраз уақыт бар болғандықтан аңсарым ауып, бір шетінен үйдегі әпкелерімді қуантайын деген оймен Баратбай нағашымның үйін жағалап жүргем. Оның үстіне өзімнің де шайнай қоятын жер сағызым жоқ болғандықтан, есік алдында өсіп тұрған ерте пісетін шиенің түбіндегі кім әкеліп тастағаны белгісіз қара смоланы шайнай-шайнай тістерім қарайып кеткен-тұғын. Соның ызасынан жалпия өскен жер сағызын бырт-бырт жұлып жатырмын. Өсімдіктің тамырына жабыса біткен сағыздарды тазаламай қалтама тоғыта саламын. Егер де шайнағылары келсе өздері тазалап алар деген ой. Әпкелерімнің. Үшеуміз қосылып алып қара смоланы шықырлата шайнағанда анам сыпыртқысын ала жүгіруші еді. Біз тым-тырақай қашатынбыз. Қара да тұр, осыдан екі қалта қылып жер сағыз апарып, анама да бермесем… деген ой кейін мен смоланы шайнап жүргенде ұрыспайтын шығар деген есек дәмемнің төбесін көтеріп қояды. Осы ойым шабытыма шабыт қосып, жер сағызын жапырып келем. Бырт-бырт үзіледі. Шұқшия үңіліп, жер сағызын теріп жатқам. Бірінші қалтам толды. Енді екіншісінің қарының қампайтсам, үш сиырды алдыға салып алып, ән айтып қайтуға болады үйге. Кенет дәл көзімнің алдына екі қызыл төпли келе қалды. Мен жерде отырған едім. Өзім солай ойлаймын, әсілінде жерде етпетінен жатқанмен бірдей еді. Өйткені кейбір сағыздар тамырмен бірге алынбайды. Түбінде қалып қояды. Енді топырақтың астында қалып қойған сағызды түрегеп тұрып шұқыламайсыз ғой. Тек отырып алып, егер де мен сияқты жанарыңыз нашар болса, онда тіпті жата түсесіз. Сөйтіп шыққысы келмеген жер сағызының желкесінен суырып алып отырғам. Екі қызыл төпли көзіме оттай басылды. Ақырын басымды көтеріп қарадым. Мұнтаздай таза киініп алған сүйкімді қыз. Менің үстімдегі киімнің ұсқынын айтпай-ақ қояйын. Сізге де белгілі ғой, жерде аунап жатқан баланың киімінде қандай тазалықтың болатыны. Қарғып тұрдым да үсті-басымды қаққыштай бастадым. Дәп бір алдыма қалыңдығым келіп тұрғандай.

− Сен не істеп отырсың?, − деді қыз. − Мен бе.., мен шұқылап.., ой, сағызды нетіп…, теріп. Жер сағыз. Ия, кәдімгі жер сағызын… Мұғалімнің алдында бүйтіп қысылмайтын қасқаң, қыз алдында абдырап қалдым. Өзіміздің ауылдың қыздары болса ештеңе емес қой, бөтен қыз. Басқа ауылдікі болуы керек. Ұят-ай… Ұсқыныма қарап күлетін болды ғой. − Маған да жер сағызын теріп берші, мен саған басқа сағыз беремін?, − деді осы кезде мені жаратқандай болып маңғаз тұрған қызыл төплилі қыз. Қызыл төплиін айта берді ғой демеңіз, мен байқұс сабаққа дайындалып келмеген баладай оның алдында белгісізден сүмірейіп қалғандықтан маған оның төплиі ғана көрініп тұр еді. − Қандай сағыз?, − деді мен оған. Басымды аздап көтере бастадым. Сірә, төмен қарап тұрғандығым киімімнің таза еместігіне ұялғандығым болса керек. Астыңғы ерінінің қалы көзіме оттай басылды.

− Білемін ғой, бірақ білгенде… не… сағыз…. − Өтірікті соғып жібергем. Басында айттым ғой, мен жер сағыздан басқаны көрмегем деп. А-а, тағы да қара смола бар екен ғой. Сағыз емес дейсіз бе? Сізге сағыз болмаса да маған сағыз болған бір кездері. − Егер де сен маған жер сағызын теріп берсең, мен саған мына «Дональдті» берем. − Берем десе де ол маған сол сәтте «Дональдін» беріп тастаған еді. Әлде мен тағы да жабайылығыма басып, оның қолынан көз ілеспес жылдамдықпен жұлып алдым ба? Солай ғой деймін жобасы. Сол күні мен үйге көңілді кірген едім. Бірақ екі әпкем мен анама сағыз таратып қуантамын деген ішкі уәдем ұмыт болған. Қалтамдағы бар жер сағызын беріп, оның маған берген «Дональдін» шайнап келгем. − Балам-ау күні бойы қайда қаңғырып жүрсің? − Анам менен тамақ үстінде сұрады.

− Түстен кейін балалармен Өстенге шомылуға барғам. − Осы түннің қараңғысына дейін суға түсіп жүрсіңдер ме? Жаныңда кім болды? Асхат екеуің бе?

− Ия, Асхат екеуміз шомылдық. Сосын қайтарда паданың алдынан тостым. − Соқ өтірікті, Асхат бағана түстен кейін шешесі екеуі Көкталдағы туысқандарына кеткен. «Мә, расыменен, бағана Асхат Нұрлан ағамның үйіне кетем жатыр еді ғой. Неге өтірік айттым?» Мен анам сөйлеп жатқан кезде Шырынды ойлап отыр едім, сосын анамның не сұрағанына мән бермеппін. Өтірік айтайын деген ойымда болмаған, тек Шырын туралы тәтті қиялыма кедергі болмасыншы деп жауап бере салғам ғой. − Сиырлар сенің алдыңда бір сағат бұрын келіп алған, − деді анам табақтағы тамақты менің алдыма қарай қасығымен ысырып қойып. − Бір сағат бұрын, қалай? Мен паданың алдынан шықтым ғой. Байтас ағаны да көрдім. Бүгін баласы Қуандық пада бағам деп сабаққа келмей қалып еді, өтірік екен, әкесі ғана бағып келіпті.

− Болды тамағыңды іше ғой. Тамақ ішіп жатқан кезде көп сөйлеме. − Адамды көп сөйлетпес үшін көп сұрақты қоймау керек қой, − дедім ренжігендей болып. − Сені бірдеңеге арандап қалды ма деп қауіптенгем ғой, жаным.  Байқап жүрші әйтеуір. − Өзіміздің мүйізі жоқ тоқал сиырды да, сары дөнежінді де, қара құнажынды да көрдім ғой…

Анам мырс етіп күлді. − Көрсең бопты енді. Тамақ суып қалатын болды тезірек ыстықтай жеп ал. Әкең де кешігіп кетті.

− Жоқ, енді неге сиыр менен бір сағат бұрын ерте келді деп айтасыз? Тілімді тістей қойдым. Анам естімегендей болып орнынан тұрып кетті. Мен бағана Шырынның жүгері көрсе шыдап тұра алмайтын қашаған сиырын айдап апарысқан екем ғой. Түу, ақымақ басым-ай, анамды босқа ренжітіп алыппын ғой. «Өзіңнің сиырыңды апарсаңшы», − деген Шырынға, «менің сиырларым ақылды, үйге өздері-ақ барады», − деп мақтанғаным енді есіме түсті. Мен оның сиырын айдап апарысып, ауылдың аяғында тұратын, жолдасы соғыста қаза болған, қыздары мен ұлдары қарамай кеткен, кезінде Алматыдағы апарып тастаған қарттар үйінен қайтып келіп алған, содан бері жалғызбасты болып отырған Мүслімхан апаның үйіне келген қалалық қонақ қыз екенін біліп алғам. Айтпақшы қала болғанда, мынау іргедегі тиіп тұрған Жаркенттің емес, Алматының қызы. Содан Шырын біздің ауылда бір жарым айдай болды. Осы уақыттың ішінде екеуміз бірге ойнайтынбыз. Мен оны ертіп алып Өстеннің суы таяздау жерлеріне апарып шомылдырам. Екеуміз бір-бірімізге су шашысамыз. Бұрынғы достарыммен көп араласа бермеймін. Шырынды да араластырмаймын. Мүмкін олардан қызғанатын шығармын. Ия, сөйтем. Кеш бата Баратбай нағашымның үйінің жанынан, Арданы жағалай жүріп жер сағыз тереміз. Мен жұлып алам, ол тамырдағы сағыздарды тереді. Қалтамызды сықтап алғасын сиырларды үйге айдап апарамыз. Мен көпше түрде айтып жіберіппін ғой, дұрысы оның апасының жалғыз сиырын. Бір жарым ай көзді ашып-жұмғанша өтті де кетті. Сабақтың басталуына бір апта қалғанда Шырын маған ертең мамасының келетінін, сосын өзінің қалаға қайтатының айтқан. Көңіл-күйім түсіп кетті. Тіпті сол сәт оны алып кетуге келетін анасын да жеккөріп кеттім. Бірақ амал жоқ. Сол күні мен үйге келіп, тамақ ішпеген бойда төсекке құлай кеткем. Ертесі Мүслімхан апаның үйінің алдында шетелдің аппақ мәшинесі жарқырап тұрды. Мен сол үйді маңайлап жүргем. Шырын сыртқа шығып қалады ма деген дәме. Үстімдегі киімдерім тап-таза. Айтпақшы, Шырын келгелі бері мен таза киінетін болғам. Бір киген киіміді кешке әпкелеріме жуғызып алатынмын. Жоқ, болжамым алдамапты, бір уақытта Шырын әп-әдемі болып киініп, сыртқа шықты. Қуанып кеттім. Салып ұрып жанына жетіп бардым. − Сен мені жақсы көресің бе?, − дедім салған жерден. Енді түні бойы дайындап, бірнеше мәрте қайталап, әбден пысықтап алғам ғой. − Сен ше?, − деді ол. Менің құрған жоспарым бойынша ол маған сұрақ қоймауы керек еді.

− Жоқ, ұмытпаймын. Келесі жазда тағы да келемін. Сен маған көп жер сағыз теріп қоясың ба?

− Терем, − дедім мен, − екі дорба қылып теріп қоям.

Ол тотыққан жүзімен күлімсірей қарады. Қаладан келгенде аппақ еді. Менімен бір жарым ай бойына суға шомылып, жер сағыз теріп, кәдімгі ауылдың қара қызы болып шыға келген. − Қазірге менде «Дональд» жоқ. Әзірше осыны ала ғой, − деп оған бір дорба жер сағызын бердім. − Алматыға барғасын тазалап аларсың.

− Менің енді «Дональдті» шайнағым келмейді.

Мен оған жалт қарадым. Мына сөз маған «мен сені сүйемін» дегендей әсер етіп еді. Оны бас салып құшақтай алдым. Осы кезде үйдегілер сыртқа шығып келеді екен. Мен Шырынды құшағымнан босатып қоя бердім де ұялғанымнан қаша жөнелдім. Содан қайтып Шырын біздің ауылға келген жоқ. Апасы сол қыста қайтыс болып кеткен. Ол кезде үлкен кісілер ғана келді. Мен олардың ішінен қанша шарқ ұрып іздесем де Шырынды көре алған жоқ едім. Бірақ та сол алтыншы сыныпқа баратын кездегі алғашқы сезімге деген сағынышым әлі күнге дейін көңілімнің түпкірінде сақтаулы. Талай мәрте ең құрығанда бір рет ғана көрсем ғой деген тәтті қиялмен жастыққа бас қойғам.

Ол менің мойыныма асыла кетті. Мен де қуаныштан жарылып кетейін деп тұрғам. Қапсыра құшақтадым. Оның маған деген сағынышы мен сәруар сезімін көздерінен тамып жатқан жастары әйгілеп жатыр. Менің де көзіме жас келді. Сағыныштың, қуаныштың жасы. − Сенсің бе?, − деді, − шыныменен сенсің бе? − Үнінде қуаныш пен шексіз бір бақыттың тынысы бар еді.

− Иә, менмін Шырын, менмін…

Екеуміз қайтадан құшақтаса кеттік. Кеудеміздегі қос жүрек бірге соғып, асыл сезімдер кеңістікте тоғысып жатқандай. Лифт тоқтады. Есіктің жоғарғы жағындағы «1» санындағы түймеше жанып, есік ашылды. Адамдар біздің шығуымызды күтіп тұр. Ал біздің құшағымыз жазылмайды…

…Мен расыменен-ақ жер сағызын сағындым. Сіз ше?..