Өзіндік менің өлшем - әз-ғаламым,
Іркілмей Алматымды жаз, қаламым.
Әуелден қиялына қанат біткен,
Арманшыл, асқақ көңіл бозбаламын.

Болса деп өздік шыңым, дара тауым,
Ту еттім жыр-ғұмырды – ар-отауын.
Ең алғаш көргенімнен есімді алып,
Ұйытқан ұлылыққа Алатауым!

Сен мені терең ойға батырасың,
Тәнтімін көк таласқан атыңа - шың!
Қараймын құзарыңа көзімді алмай,
Шырқаған шырқауларға шақырасың!

Сен менің семсерімсің, ар-намысым,
(Сүрмейміз бұл ғұмырды жалған үшін),
Алатау, ата-бабам аруағы,
Қазаққа жаралғандай қалқан үшін!

Сен үшін біз бір шыбық-өрімдейміз,
Нәр алған өнбойыңнан төліңдейміз.
Бір кезде Адай да - Алтай, Алатауда
Кешіпті елмен бірге өмір дейміз...

Жаралдық дей алмаймыз жат-алыстан,
Қаздаймыз Ұлы Жүзбен қатар ұшқан...
Адайлар – Шыңғысханның ұрпақтары,
Ақорда, Алтынорда, Моғолстан!..

Бабама құдіретті басымды ием,
(Демеймін тапқанымды тосын сый ең),
Адайлар алтын нұрдан жаратылған,
Мұңалдар төре тұқым, асыл сүйек!...

Тізбеймін бірақ тарих сораптарын,
Болса да бағзы күннен мол ақпарым...
Мен үшін Алатауым – қарі Бабам:
«Бір болың деп тұрғандай, қарақтарым!»

Кешеміз бүгін ғұмыр ұлы өткелін,
Ұғайық ұғыспаудың күні өткенін...
Алатау Бабам бізге деп тұрғандай:
«Беу, қазақ, бір болсын деп тілектерің,

Бірлігің – Мәңгі Ел етер тіректерің,
Бір жеңнен бір шықсын деп білектерің.
Алатау өзендері күркірейді:
Беу, Қазақ, бір соқсын деп жүректерің!!!»

Бойында бала күннен дауыл басым,
Алатау, мен бір сенің дауылпазың!
Жырлайын асқақтық пен махаббатты,
Сырласым - алматылық бауырласым...

Алматым, өзіңді асқақ тұлғам деймін,
Арбайды сылқым-сырға тұнған кейпің.
Аумайды абыздардың бейнесінен-
Алатау- ақар-шақар шыңдар деймін.

Тарихтан қазбаласам тыңдар кей- кім,
Билеген бұл өлкені ғұндар деймін.
Асырып қазағымның аруағын,
Ұлы йозі елді қорғап тұрған деймін.

Табылар өткен күннен қисын көптен,
Бауырым, баба жолын түйсін тек сен.
Қытайлар санасуға мәжбүр болған-
Шыңғыс хан,

Ешкімнің көнбеді ерлер айдауына,
Тектен тек ие болмай жайлауына...
Бұл күнде Жетісудың әз шаһары-
Болғандай мыңжылдығын тойлауына!

Тұғырың мықты болсын табанды елім,
Тарихтың тартуы мол саған керім.
Жасай бер, мың жасаған ақсақалым,
Алматым- асыл, бекзат қалам менің!

Айналаң – шырша менен қайың, бақ, гүл,
Қараймын құдіретке пайымдап бір:
Алматының ажарын алабөтен
ЮНЕСКО-Париж де мойындап тұр!..

Алматым, жанды баурап, аяладың,
Аңсатар жасыл тепсең, сая бағың.
Тербеткен тал бесікті анамыздай-
Өзіңсің асылым да, аяулы әнім.

(Сырымды қалай енді іркіп қалам?)
Алматым, асығамын саған дәйім,
Көңілімнің кезі бар ма ынтықпаған?

Бейне бір бәйтеректей мәуе жайған,
Ешқашан арылмадым сәуелі ойдан.
Көңілім перзентіңдей тебіренер-
Ұшып кеп түскен кезде әуежайдан.

Билеп ап бір қуат-күш еліктіріп,
Сезімді билейтіні-ай желіктіріп.
Алматым, алақұйын әлемсің-ау,
Қалайша «мас» болмайын көріп тұрып?

Кім- кім де күн кешпейді «мас» боп бекер,
Кәрің де бұл шаһарда жас боп кетер...
Әз-шаһар «әзәзілдей» арбаса да,
Алдында ақылдының мақсат жетер.

Ақылды ләйімда адаспайды,
Адасу ақылдыға жараспайды.
Ақылмен ғұмыр кеше алмасаңыз,
Алматы кім-кімге де бақ ашпайды.

Алматы жамандармен санаспайды,
Алматы жасықтарға қараспайды.
Алматы – сал-серілер астанасы,
Бас қосса, тез арада тараспайды...

Атқанда аппақ таңы арайлап бір,
Күн кешер Алматыда талай жақсы ұл...
Ай жүзі арулардың ақша қардай,
Алайда, айналайын, абайлап жүр...

Дәурен-ай, бір күніңнен бір күн керім,
Сырымды жаюға мен іркілмедім.
Алматым әйбәт қала, шәрбәт қала,
Өтті ғой сенде талай жыр-күндерім.

Өлгенше өшпес алған әсерлерім,
Жастық шақ, жарқыл қаққан әсем, керім,
Шомылдым шуағыңа беу, Алматым,
Тәнімді жуып-шайды нөсерлерің!

Көктемде арай шашса таң шапағың,
Арбайды жазғытұры арша бағың.
Жаңбырдан арылмайды күзгі Алматы,
Қыстағы қандай ғажап ақша қарың!

Қашанда бұлтқа оранып тұрғаны көк...
Бір сәтке қалса ұмыт қолшатырың,
Қаһарға мінер дейсің шыңдары кеп!..

Кезгенде Алатаудың қыр-шатқалын,
Кәнігі альпинистей бір саспадым.
Жаңғақтай сатырласа зәрені алар-
Төпейтін тұтқиылдан бұршақтарың!..

Мұндайда бойды қарып барады ызғар,
Қаптайды бір беймәлім қара құстар...
Жарқылдап найзағайлар, орман у-шу,
Қаныңды қоздырады дала құштар!..

Табиғат, қандай ғажап дем бергенің,
Ғаламат тіршілікке өң бергенің...
Қалқалап тұр ма кәрлі қия шыңдар,
Алайда, Алматыдан жел көрмедім...

Өтті ғой баба-тарих – ұлы керуен,
Жетісу – жер жәннәты, жүгінем мен...
Ал менің Маңғыстауым – желі азынап,
Боз дала – аруақтар күңіренген!..

Киелер желей берсін,жебей берсін,
Қазағын қолтығынан демей берсін.
Қазақтың жері-суы, орман-нуы,
Халқымды қуанышқа бөлей берсін.

Астана – атанса да астана боп,
Тарихқа қатталар-ау жас қала боп...
Алматым – алтын қанат ақиығым,
Алашқа сен тұрарсың бас қала боп!

Қала жоқ Алматымен таласарға,
Не жетсін Медеу кезіп, тау асарға...
Қасыңда өңшең жайсаң жандарменен
Көктебе, барсаң Алма-Арасанға...

Жеткізсе әлі талай ғұмыр Алла,
Жаралдық тіршіліктен сыр ұғарға...
Сіңіріп саф ауасын ну орманның,
Қаналық қымыз бенен қымыранға.

От-сезім өшпес тегі арман қумақ,
Ойлыға сәтті күндер талай тумақ.
Балқытып бойды балдай сыраменен,
Көк шөпке алар ма еді-ау аунап-қунап...

Адаспас аңдып басқан адам ғана.
Аспандап кете көрме қайран жүрек,
Астыртын айтқан сөзге арандама.

Желіксең, жел-қаңбақтай ұшып кетпе,
Беймәлім бір қиялға түсіп кетпе.
Сап көңіл, Алматыда сабаңа түс,
Бауырым, елес қуып ішіп кетпе...

Білемін, Алматы бұл тарлан қала,
Жүреміз кейде шайқап талтаң қаға...
Барғанбыз Ұзынағаш, Қаскелеңге,
Барғанбыз Жамбыл(ауданы), Есік, Талғарға да.

Алматы алабөтен шаһар-қала,
Шыңдады тартыс-тірлік, қатал-дода...
Кезгенбіз біз бірінші Алматыны,
Жат емес «қауіпті аймақ» «татарка» да...

Күн кездік, түн де кездік, тайсалмадық,
Жас күнде бола алмадық байсалды анық,
Шегінбей өмір-өзен майданында,
Алуан асулардан ой, самғадық...

Жасымай намыс пенен ар үстінде,
Өтті ғой шалдырмастан шабыс мүлде...
Нұрберген, есіңде ме, алысам деп,
Қара тон қалдырғаның қар үстінде...

Қарсы алдық талай-талай асыл таңды,
Бір күні Қожакеев ашуланды...
Дүрәлі, Дәуітәлі, Иса, Қали,
Қасымда (марқұм) Мұрат досым бар-ды...

Ұстап ап милиция бәрімізді,
Тыңдады декан біздің «әнімізді»:
-Құртамын сізді «восемь гвардеец»,
Көрейін енді мықты халіңізді...

дегенде дірілдедік, күмілжідік,
Үрейден маза қашып, үзілді үміт...
Темкеңнің тепкілері әлі сабақ,
Алдына қойған қойдай тізілдіріп...

Көңілдің алға сүйреп талпынысы,
Қанғандай мейлі, мейлі, жан құрышы...
Байқасаң, тұнып-ақ тұр тылсым сырға,
Мұң-муза Алматының әр бұрышы...

Сағынышым сарғайған сендер едің.
Мынау бүкіл әлемнің мәніс-мәнін,
Бірге болған күндермен теңгеремін.

Беу, бауырлар, сендер ең шөлдегенім,
Пейіл –Дала, көңілім - көл дер едім.
Жалғыздыққа көндікпес пендең едім,
Жалғыз қалсам, жабығып, шерленемін.

Жалғыз ғұмыр кеше алман елегізбей,
Ондай кезде бұлттымын қара күздей.
Алматыға келемін алабұртып,
Арқа-жарқа достардан күдер үзбей.

Көңіл жүдеп қалса да алда-жалда,
Әрдайымда сүйрейді арман-алға.
Алатаудың абыздай дидарымен-
Құшақ жайып қарсы алар Алматы –Ата.

Мен келемін, сілкініп, тасып ұдай,
Тек қар көшіп,
өр өзен тасымағай...
Жер сілкініп кетпесе деп тілеймін,

Түсе берсін асығың алшысынан,
(Пейілімді ақжарма алға ұсынам).
Рухани төрімсің,
Рухымсың,

Таусылмайтын шаһарсың ән-ғұмыры,
Сарқылмайтын шаһарсың мәңгілігі!
Тәуелсіздік Туысың, Ерлік Жыры-
Желтоқсанның Жүректе Жаңғырығы!

Өлмейді олар...
Өлмейді!
Өрімдерім,
Шейіт еткен ерлерім өмірлерін!

Көн-бұғауға көнбейтін еркін Қазақ,
Жарқыраған Жұлдызым – көгімде Күн!

Өр Алматым - өрелім-өсиетті,
Бастан кештің қайғы мен қасіретті!..
Жолым түскен кездерде әр уақта,
Алаңыңа барамын қасиетті!..

Басымды саған дәйім иіп келем,
Алғаусыз сезімменен сүйіп келем.
Алматым-Алатауым биік мекен,
Көңіліме көрікті ойлар түйіп кетем...

Алматым – Алаш жұрты – арыстарым,
Күн кешкен не ғұлама, данышпаным:
Алматым -Әуезовым, Сәкен, Ілияс,
Бейімбет, Қонаев пен Қаныштарым!

Қос Ғабең, Сәбең дәйім жол бастаған,
Батырлар Бауыржандай қол бастаған!
Күн туса ел басына айыл жимас-
Жұбағаң(Жұбан), Шаханов пен Олжас ағам!..

Сөйлейтін ерлерім көп кесек үнмен,
Алматы десе мерей өсер мүлдем...
Елбасым – Президент Назарбаев
Жаралған жасыл жайлау осы өңірден!

Ежелден алматылық болса Елбасы,
Сайрайды салған ізі, қолтаңбасы...
Алғанда Тәуелсіздік алғаш рет,
Қаланған осы жерде Елтаңбасы.

Көкбайрақ көкке қарай желбіреген,
Әнұран шырқалғанда Ел елжіреген!..
Аспанға бөркін атып қайран Қазақ,
Рухы шарықтап бір көк тіреген!

Болмысың берен, ұлттық өрең биік,
Рухани өрісіңе келем ұйып:
Имекең(Иманғали) игілікті іс мол жасады,
Алтын басын әдебиет, өнерге иіп!

Жаңғыртты Алматыны, жалындатты,
Орнатты метро, көпір, лағыл бақты...
Еңбек пен ізгі іске жаны құмар,
Күні-түн мігір таппай дабыл қақты!..

Ләйім елдік дәстүр жойылмасын,
Ләйім ерлік дәстүр жойылмасын.
Күйреткен КСРО-ны Алматымды-
ТМД, бүкіл әлем мойындасын!

Жұлдызындай сөнбейтін тұнық көктің,
Алматыға мен де өзім сіңіп кеттім.

Бес жыл оқып білім ап, еңбек еткен,
Көшесімен қаланың жүріп кеттім.

Өзгерген жаным сүйген қалам қалай,
Кеземін кең көшені алаңдамай.
Абайдың бойында – Ұлттық кітапхана,
Томдарды ақтарып ек талай-талай...

Жас күнімде жетелеп үзік-арман,
Қилы-қилы бұрышта ізім қалған.
Сырахана...
қалайша қиыс кетем,

Сырахана...
өткеннің бәрі елес пе,
Жанды ерітер бал сыра дәрі емес пе?
Шарап десе, қолдаушым Омар Һайям,

Болмаса да бойымда ақылда мін,
Сілкінуге сеземін хақым барын!
Жалғызсырап қалмайын жат адамдай,
Келсеңдерші жаныма, ақындарым!

Өлең қайда, жыр қайда, жанға пайда,
Ағыл-тегіл баяғы арна қайда?
Ағыл-тегіл бір ақын толғамай ма,
Ағыл-тегіл бір ақын сарнамай ма?

Жыр дегенде па, шіркін, тағат бар ма,
Жыр-пыраққа мінелік қанат барда...
Дүниенің арылып күйбеңінен,
Баралықшы беу, досым, кабактарға...

Жаның қалай ерімес сыр ағылса,
Жаныңды арбап жаныңда сыра тұрса...
Біз сезімнен жаралдық,
кейде-кейде...

Тәңіріден жарқын боп жанар көгің,
Тәңіріден тарту боп Самал келін,
ХанТәңірдің асқақ боп заңғарындай-
Жарқылдай бер жайсаң ер, Жанарбегім!

Бірден ұқтым жанарда жасын барын,
Жұқтыра алмас жат өзге асылға мін.
«Ғалаға» деп тұрасың құшақ жайып,
Дара болмыс Жанарбек Әшімжаным!

Бұ тірлікте табам ба, бәлкім, досты,
Жолықтырып хақ Құдай, тағдыр қосты.
Кісілікте аға-іні, бауыр болып,
Ардақ тұтып келеміз алтын басты.

Адам болсаң, арлы боп кеудені ұр,
Айшықтайды ойлы жүз, пендені нұр.
Ажырамай жігіміз біз жүрелік,
Абайлатпай зырғиды келте ғұмыр.

Тәңір өзі қойғандай бағын ашып,
Жандармыз біз жақсыға жаны ғашық.
«Тәтемменен бірге кел Алматыға»,-
дейсің маған, бауырым, жаның ашып.

Осындайда сыр болып ағыламын,
(Ішке іркіп ол сырды неғыламын?)
Нұрғалидың ләміне құлақ түрсек,
Бойымыздан табылар тағы да мін.

Дейді ғой ол: бұ Ғалым досым менің,
Қылығың да аз емес тосын сенің.
Өңің басқа келгенде Алматыға,
Ауылыңа қайтқанда сосын сенің...

Алматыға келгенде алаудайсың,
Алдаспандай жарқылдап, жалаңдайсың.
Дүниеге нұр сепкен, жылу сепкен,
Өзді-өзіңше ерек бір ғаламдайсың.

Азаматсың арқалы, қызу денең,
Шұғылалы, шуақты жүзің де ерен.
Ауылыңа қайтқанда ал...
мыж-мыж болып,

Не десе де, сөкпеймін, Нұрғалиым,
(Қайда дәурен, жастық шақ, қайда құйын?)
Жанарбек-ау, сен мені ұғынарсың,
Мен өмірді кешемін арда күйім...

Беу, Жанарбек, кездестік қалай ғана,
(Жаның ұқсас Албансың – Адайға да!)
Алатаудың секілді ағыстары,
Бес жыл заулап өтіпті танысқалы,

Күн кешкенді сүюші ем кеуде керіп,
Ұсақтыққа ұрынбан пендеге еріп.

Менің досым ер мінез сен боларсың,
Аға үйінде шалқайғын төрге келіп.

Уақыт жүйткіп ағады зымыраған,
Түсінетін дос болдық ымырадан.
Ақтарылар сыр деген ағыл-тегіл,
Сыра құйып ішкенде құмырадан.

Күн кешеміз думанды, дауылдатып,
Ащы сулар кетсе де бауырды алып...
Біз желеміз қаланың көшесімен,
Алматыда ақ нөсер - жауын жауып...

Билегендей бойды бір сиқыр әлем,
(Аулақ қашты жылыстап күйкі әлем)...
Беу, Жанарбек , екеуміз бір болғанда,
Ұзап кетті-ау бейуаққа ұйқы деген...

Сол ұйқыға жаным қас тумысымнан,
Жаным жаршы аумайды жыл құсынан.
Түніменен толғатып, тебіреніп,
Жүрегімнен төгілген жырды ұсынам...

Адалдықпен арлы істі ұғындырдың,
Болмысыңа бірегей үңілдірдің.
Астанадан жеңгеңмен келгенімде,
Алдан шығып, вокзалдан күтіп тұрдың.

Ақжармалық таныттың арсалаңдап,
Аңқыл қағып сөйлейсің алға бастап.
Көңіл, шіркін, қалғандай көкке жетпей,
Біз ереміз соңыңнан қалбалақтап.

Шаңырақты көрің деп қонақ еттің,
Көпті көрген қариядай, дана-тектім.
Аралатып бір күндей «барахолка»,
Көлігіңмен қыдыртып, шарлап өттің.

Лебіңнен сезілді сана нұры,
Бағаламақ кім-кім де бағалыны.
Тәтең сені мақтады қайта-қайта,
Мақтай тегі қоймайтын шамалыны.

Бір қарасам ұқсайсың тау ұлына,
Бір қарасам ұқсайсың дала ұлына.
Біз келеміз жаныңда тәнті болып,
Шыныдай пәк жаныңның лағылына.

Сыймай жүрген шуы мол қаласына,
Алатаудай ұқсайсың дара шыңға.

Орнаталық достықтың нән көпірін-
Алматы мен Маңғыстау арасында...

Өмір деген қарасаң әр күні аңыз,
Достар барда қалайша сарқыламыз?
Күн кешпейік күндікші, қара мыстан,
Дүниенің достықта парқы нағыз.

Көзің салсаң, көз тұнар келбетіне,
Алматыдай қала жоқ жер бетінде!
Перілер де осында, серілер де,
Құшақ жайып қарсы алар келгенімде.

Алматыда өткізген күндерім көп,
Артар, бірақ, жайым бар кімге міндет?
Азаматтар алдымнан ақ жарылып,
Жанарбекке бұрады бүйрегім көп.

Балбұлақтың көзіндей тұнығының,
Әр ісінің таныдым ірілігін.
Жанарбектің жасыны – жанарында,
Жанымызға құяды жылылығын.

Жігіттіктің биігін бағындырып,
Бильярдты да ойнайсың қағындырып.
Ұзақ-ұзақ көрмесем, бауырым-ау,
Көзден тайып кетесің сағындырып.

Алдан күтіп нешеме желіс небір,
Алматыға келсем-ақ өріс кеңір.
Қайда кеттің, бауырым, Жарылқасын,
Құстай ұшып жүрсің бе, Қонысбегім!

Жыры болса ақынның басты арманы,
Алғаусыз ақ көңілді достар сәні.
Жарылқасын қосағы Раушанның-
Кетпейді естен ақ адал дастарханы.

Алматыға жеткенде қанаттана,
Құшақ жайған, қайдасың, Самат дара.
Курстастар бас қосып жиналады,
Желігуге жел беріп абат қала.

Сағынасың сан жылдар көрмегесін,
Нұрғали мен Бақытжан бөлмелесім.
Әй, әңгүдік бауырым Бақытжан-ай,
Баладайын бесікте тербелесің.

Бәріміз де ол кезде албырт едік,
Бәрімізден сен өзге аңғырт едің.
511-бөлмені өрт шалдырып,
Шылым шегіп төсекте қалғып едің...

Жыр қылушы ек біз сенің әр ісіңді,
Іштік талай пісірген борщыңды.
Бесінші жатақхана,
еден жуып,

Жыр-додада естіртіп дабысыңды,
Ерікпен бірге жортқан шабысыңды...
Еврей Краснермен ерегесіп,
Есімде, бермегенің намысыңды.

Білемін, сонша жылдар мекен еттің,
Ендеше, Алматыдан неге кеттің?
Қызылордаға не үшін бардың, досым,
Бәрі Алматыда емес пе кереметтің?!

Қылығың жоқ еді ғой ерегеспе,
(Болсаң да бейім кейде төбелеске...)
«Думан» мен «Шолпан» сынды
сырахана-

Бақ күтіп қиялда қыз, арман күшті,
Аңсадың Алматыда аппақ құсты.
Ақыры Күләйханға жолықтың да,
Қанатың самғай-самғай елге ұшты.

Ей, Баха, Алматыда не көрмедік,
(Кім білсін, алқаш болып кетер ме едік?)
Кім білсін, биіктерге жетер ме едік,
Өкініп өмір бойы өтер ме едік?

Бір кезде күн кешсек те астанада
(Алматы),
Бәрібір жарымадық баспанаға.
Екеуміз сосын елге көш түзедік,

Күн кешер Алматыда кілең мықты,
Күні үшін күресерге жігер мықты.
Аңдысқан, алашапқын қайран ғұмыр,
Болмаса күйреп кетер жүрек түкті.

Тегінде жүру қиын арпалыспай,
Жортасың жонды-жонды жолбарыстай.
Ақкөңіл Бақытжаным Алматыда,
Екеуміз түсеміз ғой дағдарысқа-ай.

Алматы қаласы ғой тарпаңдардың,
Алматы қаласы ғой тарландардың.
Бақытжан, саған не жоқ Алматыда,
Қаласы ол - ақылды мен арландардың...

Алматы қаласы ғой пенделердің,
Сен барсаң, Баха, онда сенделерсің.
Кабакта күні-түні сыра ішіп,
Сарқылар қалтаңдағы аз теңгелерің.

Болсаң да ақын жігіт қиялы – шың,
Өмір сүр, Баха, енді ұяң үшін.
Ол жаққа әңгүдіктер керек емес,
Алматы қаласы ғой зиялының.

Сен үшін Қызылордаң Қағбаң болар,
Мен үшін Бекет бабам заңғар болар!
Баралық Алматыға сайрандауға,
Біз үшін Алматы енді арман болар...

Болса да өткен күннен сағым басым,
Белгілі ақиқаттан жаңылмасым.
Оқуға түскенімде алғаш рет
Қолымды қысқан Ләззәт қарындасым.

Бес жыл бірге оқыған курстасым,
Маңғыстау ауданынан – ауылдасым,
Іштартып, бүйрегіміз бұратұғын,
Ләззәт, Әбдіғалым - бауырласым.

Жас күнде қандай керім ойнап-күлген,
Жарасар жаз күніндей жайнап жүрген.
Қыздарға қырындарда Әбдіғалым
Су жаңа көйлегімді ұрлап киген...

Жүздерің көзіме ыстық нұр ойнаған,
Жастық шақ аумас бейне шарайнадан...
Бір күні Сағат пенен Сағит келді,
Авиация институты – Ригадан.

Бір жүріп Алматыны сайрандадық,
Қос жігіт шаһарға алып қайран қалып...
Сағит Ләззәтқа ғашық болып,
Ләззәт Шымкентте қойған қалып...

Сағат пен Анар ару жолығысты,
Тағдырын тоғыстырып, сәті түсті...
( Пәниден бақиға озды қайран Сағат),
Жастық шақ, қоздырдың-ау сағынышты...

Бұл күнде айналғандай бәрі аңызға,
Жаңғырар курстастар санамызда.
Қос Гүлнәр, Айгүл, Нұржан,Ақбала ару,
Түсті еске Әлия, Гүлжанат,Заря қыз да.

Қиялдың қанатына құлаш ұрып,
Жүректен жырды төктім сыр ашылып...
Қайдасың, алматылық курстастар,
Елеусіз, достым Серік Рәсілов?

Алматы...
Сені ойласам іркілемін,
Төсіңде тастүлектей бір түледім.
Тасыды ағыл-тегіл айдындайын-

Мен сенің жаңбырыңдай сіркіредім,
Жарқылдап найзағай боп, күркіредім.
Дидары Алатаудың көзімді арбап,
Мен де бір қырандайын сілкінемін.

Жас дәурен, сірә, құрық шалдырар ма,
Арманның асқарына талпынар да.
Арайлы аққуыммен қол ұстасып,
Өрледім талай-талай тау-шыңыңа.

Ойласам, билейді ерен от денені,
Медеуің, саябақ пен Көктебені.
Алматы, жас дәуренім, отау тіккен,
Мен үшін ұлы өмір мектебі еді.

Өзіңде білім алдым, құнарландым,
Жар құштым, мәңгі бақыт,сыңар жаным.
Бүгінде бала-келін, қыздарым бар,
Жүгірген немерелер... - ұл - арманым...

Ауылдан ұшқан мен де бұла құспын,
Әуелден Алматыға құрақ ұштым.
Баласы ем алыстағы бір ауылдың,
Маңғыстау – киелі өлке, құладүздің.

Сезсем де күтерін көп сан өткелдің,
ҚазГУ-ге түсуге тек әлектендім.

Кетсем де алғашқы жыл мұрттай ұшып,
Міндім кеп қайығына тәуекелдің...

Тағдырым талайлармен жарастырды,
Достарды бөле-жару ағат сынды.
Біздерді көп қауіптен құтқарды ғой-
Староста – Мұхтар мен Ораз сынды...

Сес болған боксер де бар Марат сынды,
Күштілер Қуаныш пен Самат сынды...
Өткеннің өрнегі мол еске алғанда,
Ақтарғым келер кейде талай сырды...

Айтайын бір-ақ сәтін шамалатып,
Жас күннен өскен едім жағаласып,
Орысша бөлімменен жұлқысқанда,
Жамбасқа ап жер құштырдым домалатып.

Күреспен әжептәуір айналысқан,
Жан едім жаралған бір ар-намыстан.
Есемді жіберіп еш көрген емен,
Сәттерде не мықтымен арпалысқан...

Білімнің тартып тылсым терең-түбі,
Танылған ерте бастан кемелдігі,
Жасындай жарып шықты жастай Мұхтар,
Абрар ақсақалдың өрелі ұлы.

Әуелден талапты еді-ау тау жығардай,
Алатау өзеніндей сарқырардай.
Нұрланып көрінгенде өр бейнесі,
Жұлдыз боп көгімдегі жарқырардай.

Өзі ғой дара туған марғасқаның,
Алдаспан секілденген алмас дарын.
Деканға жағымпаздық танытпады ол,
Қорғаштап бірге оқитын құрдастарын.

Үмітін достарының ақтай білді,
Тұлпарын ұлы өмірде баптай білді.
Министр, Мемхатшы болғанда да,
Ер мінез қасиетін сақтай білді.

Ортадан озып шыққан арғымағым,
Топ жарған талай жерде шаршыда шын.
«Мұхаң деп біздің!» бәрі әспеттейді,
Кісілік асқақ намыс-ар шынарың.

Өзіңе бар ма қазақ сүйінбейтін,
Қос тілде суырылған биімдейсің.

Жақсыны қысып алып бауырыңа,
Жаманға жүгінбейсің, иілмейсің.

Жігіттік біледі жұрт мәрттігіңді,
Жігермен алдың жеңіп бақ-тұғырды.
Отбасы, бала-шағаң аман болып,
Ләйім шалқыта бер шаттығыңды.

Алдыңнан ата берсін ақ таң күліп,
Дем баспа ірі істерде ат шалдырып.
Мерейін өсіре бер ұлы еліңнің,
Өзіңді біз жүрелік мақтан қылып.

Даңқың бар айтардайын дабырайтып,
Шаба бер шалдырмастан арымай түк.
Өзіңмен арқаланар курстастар,
Ерекше есіміңді бәрі де айтып...

Әр таңда оянушы ем елеңдеулі,
(Кей таңда жүрегімді жыр емдеулі).
Сәріден бас жазып ем коньякпенен,
Кенеттен телефоным бебеулеулі.

Көтердім...
Қызылорда...-
Қуекеңім,
Болмысын кісілікті ту етемін.

Көңілін айқара ашқан азаматты
Шалқыған шабытпенен жыр етемін.

Бойында болған емес өзалда мін,
(Жайсаңмен жаным ұқсас, әз-арманым).
-Берейін,-деді өзі мен шығарып,
Ғалымжан, «Алматының ғазалдарын».

Пейілі ақбұлақтай ақтарылған,
Бойына адамгершіл гәп дарыған,
Қуекем жан сырларын ағытады,
Өткен мен бүгінгінің шақтарынан.

Бұл өмір телегей бір өзен бе еді,
Жастықтың ойға оралды кезеңдері.
Сельхозда, жатақхана - дуылдатып,
Достардың жыр оқып, тіл безенгені.

Кетеді еске алғанда тербеп тегі,
Ұмытылмас сол күндердің өрнектері.
Ойласақ түседі еске қайта-қайта,
Курстас дос-жаранның келбеттері.

Бейнебір жастық шақтың көркіндей,
Ол да бір адал көңіл, сері күндей.
Қоздатқан баяғының алау шоғын,
Қуекең жаны сыршыл серігімдей.

Екеуміз қыздырдық бір әңгімені,
Көктемнің желпігендей таңғы лебі.
Қуекең - Қуаныш аға Махамбетов,
Рахатқа бөлегендей жанды тегі.

Жан екен жанның сырын ағытар шын,
(Қуеке, ізгі ісіңмен сағынтарсың).
Тірлігін баян еттің «бәтшағарлар»-
Бақытжан, Орынбасар, Жағыпардың.

Сәлем де бәріне де, Қаршығаға,
Сыр, шіркін, ақтарылса таусыла ма?
Жаныңның - тұнба бұлақ иірімі,
Мәрт мінез, кесек бітім, нарсың аға!

Ақтарып қай-қашанда арман-көлін,
Мың жаса, ақиығым, арқалы ерім!
Құтайсын шаңырағың,
баспаханаң,

Бойында кісілік мол асқан тәуір,
Өмірден ерте оздың-ау Басқар-бауыр.
Бел кетіп, баз кешкенде сипалаған,
Емшім ең, қазаң болды соншама ауыр.

Еске алсам, жанарға жас іркіледі,
Өнерде жанып тұрған дүлдүл еді.
Жігіттер жиналғанда ән де шырқап,
Әзілмен күлмесіңе күлдіреді.

Болып ең талай жерде ақылдасым,
Сыйласқан, сырласқан да жақын досым.
Бауырым, топырағың торқа болғай,
Еске алды елжіреумен ақын досың...

Түйнейді кейде жүрек ауырып-ай,
Түссе еске Ораздай дос-бауырым-ай!...
Бір кешкен Алматының ауасын да,
Бір кешкен нөсерлеген жауынын-ай...

Жастық шақ қандай қымбат
арманға асқан,

Жалындап отты жүрек алға басқан...
Үйленіп медик бойжеткендерге біз-
Бажа боп алған едік ерте бастан...

Кезіміз алаулаған ол кезде жас,
Бибігүл мен Бақыт, сірә, группалас.
Оразым - Консерватория түлегі еді,
Өнерді өле сүйген, өмірге мас.

Талай күн, талай түндер бірге өтіпті,
Достықта рухтас ек, ірге мықты.
Бір рет «шәй» деспедік отыз жылда,
Қашанда жеңе білдік пенделікті.

Артыңда қалды ұрпағың –
Ғалымжаның,
Гүлназың, Гүлнәрің мен асыл жарың.
Гүл жайнап өсе берсін немерелер,

Көңілім сен дегенде ерек еді,
Көңліңнің көп болушы ед кереметі.
Амал не, алыс қондың тым ертерек,
Сен бізге Ораз досым, керек едің...

Жанымды мөлдіреген достар ұқты,
Білемін Ораз бенен Басқар ұқты.
Қалайша еске алмайын қандыкөйлек-
Серігім сері мінез Асқаровты.

Ей, Ерік, қия алмаймын саған өлім,
Сапарлап кеттің қайда маңмаңкерім?
Фурманов-Карл Маркс көшесінде-
Шайқаған күндер қайда арман көлін?

Үйіңнен бәрін-бәрін ішетінбіз,
Бақытжан, Нұрғали – үшеуміз...
Жыр қылып Бақытжанның
«хиссаларын»,

Болмаушы ед Бақытжанда тойым ғана...
Деуші едің: «Шойынқара – ойын қара...»
Кейде бір қызып алған сәттеріңде,
Сүйеніп тұрушы едің қайыңға да...

Жыр етіп махаббатты – мәңгі от деп,
Тиісіп Бақытжанға «идиот» деп,
Түнімен жүз грамға сылқи тойып,
Шығушы ек сіздің үйден таңды иектеп...

Апырай, мен бір желдей есем бе екен,
(Бір күні аулаққа алыс көшем бе екен?)
Махамбет жары – Мәншүк Шәжімова,
Рухың- еске алмасам кешер ме екен?!

Жазсам деп өткен жайлы ұтымды жыр,
Заулаумен барады өтіп ғұмыр, шүкір...
Мерт болды-ау қайран Қайрат Әлімбеков,
Айтушы ед «Дүрияма...» жылы пікір...

Қайыспай қамшы бассам жыр-дөненге,
Сен едің серпін берген сырлы өлеңге.
Ең алғаш ертіп өзің апарып ең,
Ерекше баспа осы деп «Нұрлы әлемге»...

Болашақ таныстыққа болды-ау себеп,
Беу, досым, аңқылдаған алға сүйреп...
Сатирик, ақын, сазгер, бизнесмен-
Ол кезде Жарылқасын «молда» емес ед...

Оралып жастық шақтың гүл-күндері,
Алдымнан шықсаңдар ғой, шіркін, тегі.
Амал не, маңдайдағы жазмыш солай,
Бақида жолығармыз бір күндері...

Бұл кезде түседі кеп еске мүлде,
Ой салар мұңлы Алматы бос көңілге.
Ағалар, қайдасыңдар, асыл текті,
Адайдың бас қосатын кештерінде.

Бұл күнде сол дәуреннің бәрі ұзады,
Кім білмес дәрігерді Оразақов!
Атымов, Жұмалиев, Нұн Жұбаев,
Айдаров Ғұбайдолла – қазақ аты!

Тек қана Адай емес, қазақ ері,
Топжарған ортасының ақтаңгері.
Бәрі де профессор, ғұламалар,
Шетінен халқы сүйген мақтаулы еді.

Ал Маршал қаламгер ед, жаны керім,
Ал Санбай адал жүрек дәрігер-тін...
Ағалар, жатқан жерің жайлы болсын,
Кезінде іні болып бәріңе ердім...

Кей-кейде өткен күнге ой самғайды,
Кейде бір көңілді мұң, басқан қайғы...
Жақсылар, жатқан жерің жәннәт болсын,
Жайғасқан кең қорымға Ақсайдағы...

Бұл күнде Әмин ағам, Жан ағам бар,
Нығмет, Жұмат ағам – дара жандар.
Игілік - Астанада,
Жауымбай, Ермек-

Тарландар, арман қуған үлгің керім,
Замана, бір күніңнен бір күн керім.
Өнерде топты жарған кілең саңлақ,
Жарайсың жаңа буын дүлдүлдерім!

Нәр алған туған жердің құнарынан,
Жүректен сендерді ойлап жыр ағылған.
Сөнбейтін жарық жұлдыз Қосанова
Айгүлдің үні кетпес құлағыңнан.

Қазақтың дәстүрлі әні қалықтайды,
Балқытып бойды, көкке шарықтайды!..
Эстрада әлемінде - Тамара Асар,
Ешқашан тыңдаған жан жалықпайды.

Шыңдарда жаңғырығар алыстағы-
Айгүл мен Тамараның дауыстары!
Сіңірген қасиет мол өнбойында,
Маңғыстау рухындай намыстары!

Ел сүйер ерлерім көп асыл текті,
Өнерде олар қилы асуды өтті...
Ұлықпан Жолдасовтай музыкант жоқ,
Бөлеген қоңыр сазға сырлы ішекті.

Әншіден кім білмейді Ақылбекті,
Нұрлан мен Мұрат Қожа, Ғаділбекті...
«Каспийдің» жігіттері, армысыңдар,
Бұл күнде мойындатқан басым көпті?!

Жатақхана, АГМИ, педфак қандай,
Ақының осы жерден бақ тапқандай.
Жас ару, қос жанарың жымыңдайды,
Лаулатып жүрегіме от жаққандай.

Мен саған ғашық едім... ес танардай,
Көңілім... көрсем сені мас болардай...
Қоштасып кеткен едік Маңғыстауда,
Ойласам, жанарымнан жас тамардай...

Жас тамса, мәлім маған тыя алмасым,
Жолыққан қайта оралып, қия алмасым.
Сен менің жарым болдың мәңгілікке,

Ойласам қоштасуды жаным сыздар,
Тағдырым түйіскені бағым шығар...
Гүлсара, Гүлжан, Рабиға, Такура-
Қайда екен қасыңдағы тәуір қыздар?

Бар еді-ау өзінше бір әлеміңіз,
Ақтауда Кенже менен Дәмелі қыз...
Гүлдерден Алматыда көз тұнатын,
Көрмедім, бірақ сенен әдемі қыз...

КазГУ, бесінші жатақхана,
Жеткізем жүректен жыр, мадақ қана.
Ауылдан аулақ кеткен перзент едік,
Өзіңнен таптық ұя, жұмақ-пана.

Әйтпесе, далада біз қалмас па едік,
(Күй болмай, кім біліпті, оңбас па едік?)
Салдырған КазГУград қалашығын,
Кім дейміз, ұлы демей Жолдасбеков!?

Демеймін өлі рухын мазалайық,
Сыйлауға аз ба ұстаздар таза лайық?
Ақылгөй, данышпаным Амандосов,
Тепкілеп, тезге салған Қожакеев!

Санада жаңғырғанда сан есімдер,
Әкемдей көз алдыма келесіңдер.
Ұлағат сіңіп қалған көкірекке,
Ұрпаққа өшпес тәлім бересіңдер.

Ақиқат, қайтем сені бүгіп тегі,
Есімде жатақхана жігіттері...
Бір күні оқыс сәтте бөлмемізге,
Күркіреп Қожакеев кіріп келді.

Бақытжан еден жуған сыңайда-тын,
(Бойында көп қой, бірақ, алайда мін...)
-Түйенің үстінде сен тұрсың ба,-деп,
Танытып сонда декан шын айбатын,

-Еденді жуу үшін еңкей, тоңқай,
Шалқайып боп тұрсың ғой шәлтай-балтай...
дегенде шыдамай біз күлген едік,
Күлкіден таяқ жедік сонда оңбай...

Сатирик ащы тілмен осқылады,
Құтырған «жынымызды» басты тағы...

«Айтыңдар, ана жерде кім жатады?!»
Абызов: «Әріпов» деп бөсті-дағы,

-Бұл «батыр» жарды үйкелеп жатады екен,
Бір күні арғы бетке өтеді екен...
Шамасы, келер бөлме қыздардікі,
Сабаздың ойы мүлде бөтен екен...

дегенде, тағы күлкі қысып берді...
Деканның сол-ақ сәтте түсі өзгерді:
-Көк шаң боп жататұғын бөлмелері,
Көк жалқау жандар болар бұл өздері,

Көк шыбын үймелетіп көздеріне,
Шошысын шыбын жаны, бездері де...
Жатақтан қуу керек, қуу керек,
Обалы болсын дейміз өздеріне...

Апырай, декан сонда түнерді шын,
Танытып тау жығардай жігер-күшін...
Тәрбие бере білді Темкең бізге,
Танытып қатқыл мінез, рең- пішін...

«Тиме» деп айтады екен комендантқа,
Талап па, кісілік пе, аманат па...
Толып тұрған әр ісі ұлағатқа,
Ұстазды қия алмаймыз жаманатқа..

Кей күні көңіл-күйім азалы ма,
Ой салар өткен күндер қазағыңа...
Біздерді баулып еді-ау арабшаға,
Аяулы Мәрзия апа Маженова.

Нар тұлға Ыдырысов Әбілфайыз,
Сөйлеуші ед макет жайлы қанып айыз...
«Секретариат өнеріне көндікпесең,
Білімің, дейтін, шығар болып тайыз».

Қызықты жәйттер көп-ті таңғажайып,
(Ұстаздар бұл күндері қалды азайып).
Шошайтып қолын маған «мұрт» дейтұғын,
Есімнен кете қоймас Ерғазиев...

Сүйресе биіктерге Намаз(әлі) аға,
(Жақсының бабы келген бағы оза ма?)
Әскери сабақтан да аман өттік,
Дем беріп Сысоевтай сабаз аға.

Терең «ор» өзімізге қазып алып,
Атандық тентек-телі нағыз, анық.

Зачетқа келген кезде сұрау болып,
Көлденең тұрды Күзек Назханов.

Ағайда болсын, сірә, айып қайдан,
Білеміз біз келгенін қауіп қайдан?
Кезінде сессияның, Нұрғали-ау,
Шымкентке кеттік біздер тайып қайдан?

Ауылға кетем деген сен едің ғой,
Көңіліңді дос болғасын демедім ғой.
Пойызың қозғалғанда,
көзіңде жас..,

Өткен күн жүйкемді кеп жібітеді...
Кейде бір сағым ойлар үгітеді...
Қиналған кезімізде, есіңде ме,
Қолдаған Күзек аға жігіт еді!

-Келіңдер сенбі күні үйге деді,
(Ұнады үйге бізді сүйрегені).
«Погреб» шағын ғана бірге жасап,
Өнеге, ақыл-кеңес үйретеді.

Есімде, шалқар еді көңіл неткен,
Ешқашан болмақ емес өмірге өкпең...
Екеуміз ақ тер, көк тер боп жатқанда,
Жұмабек Кенжалин де келіп жеткен...

Степендиант Лениндік терін төкті,
«Бестігін» қоймады алмай ерің текті!
Біздер де зачет- баға қойдырып ап,
Ерлікке еңбегіміз кәміл жетті.

Сыр ұғып кейін Аға қабағынан,
Табылдық білгіштердің санатынан.
Мемлекеттік сынақта мүлт кетпедік,
«Ғылыми коммунизм» сабағынан...

Айтасың несін, достым, бәрі де өтті,
Бес жылың бес күн болмай ағып өтті...
Ширалып ұлы өмірге біз аттандық,
Бойдағы танытсақ деп қабілетті.

Ақыры оқуды да тәмәмдадық,
Құлаудан аман қалып, амалдадық.
Алдағы арман енді Алматы еді,
Тіркелу жағына да алаңдадық.

Ел жаққа дұрыс болар келген десті.
Ауылға аттың басын бұра алмадым,
Сау болсын, Жәрдем Кейкин көмектесті.

Тіркелдім, енді қызмет іздестірдім,
Әр жерден сәтін іздеп із кестірдім...
Күркіреп тұрған ағам Кекілбаев
Үйіне келдім бір күн, күн кешқұрым.

Қарсы алды ақ жаулықты Айсәуле ана,
Жайымды сұрап-білді байсалды ана.
Сөйткенше үйге кіріп келген еді,
Ғұлама Әбекеңдей жайсаң аға,

-Әй,Әбіш,-деді анасы, жалтақтамай,
Жүрсін да мына бала жаутаңдамай,
Жұмысқа кіргіз оны, әйтпесе егер,
Айтамын Фаризаға арнап талай...

-Әй, мама-ай,-деп Әбекең күлімдейді,
Білетін шаруам ғой мұның,- дейді.
Қалдарбек Найманбаев сөзін құп ап,
«Жұмысқа келсін ертең інің», дейді.

Жеңгеміз Клара апа жымияды,
Өзіме пана тұттым жылы ұяны.
Бір мықты болсам дедім Әбекеңдей-
Бойымды билеп намыс, ар-ұяты.

Осылай Алматыда қалған едім,
Әуелден осы жолды таңдап едім.
Алдымнан тұрды күтіп «жетім бұрыш»,
Шаһардың әр шалғайын шарлап едім...

Алматы…
Пәтер жалдап өткен күндер…
Соңыңда қалған сенің көп белгілер.
Қорғансыз даладағы қайыңдайын

Жырақта туған жерден, түу алыста,
Қаймықпай қарсы жүзіп біз ағысқа,
Өмірдің майданымен бетпе-бет кеп,
Түсіппіз небір тартыс-қақтығысқа.

Ех, шіркін, жүрек кейде жылап кетер,
Қайтесің, егіледі бірақ бекер.
Жастыққа тән емес пе албырт күйің,
Алдырмас асу сынды ұнапты өнер.

Шарпылып бал махаббат алауына,
Балқытып бойды заман шарабына,
Кешіппіз қиқулатып сауық-дәурен,
Шалдырмас асыл арман қанатында.

О, жастық, келіпсің-ау тізгін бермей,
Ойласам, енді жүрек үздігердей.
Мысықтың қысқы түнгі зарғағындай
Кез еді дүлей өкпек күзгі желдей.

Қазақтың астанасы дегенменен,
Өмірді өлшеп арман-өлеңменен,
Көлденең көк аттыға ұқсаппыз-ау,
Жат жұртта бейне жөнсіз көлеңдеген.

Дүниеге сөйтіп жүріп сәби келген,
Ол қай бір жал-пәтерде «әлди» көрген?
Жалынып қожайынға құлындай боп,
Сөз есту неткен қорлық әркімдерден.

Қайран-ай,
Кейде күйіп қапаланам,
Қары есте Алматының жапалақтаған,
Ұлымды көтеріп ап пәтер іздеп,

Бәрі есте…
Жырғып оны не қыламын,
Еске алсам сол күндерді аһ ұрамын.
Тұрағым қазір – туған топырағым,

Жайылды жап-жасыл боп жапырағым,
Сонда да Алматыны сағынамын…

Зуылдап өтті жаз, қыс, көктем, күз де,
Опынар мен емеспін өткен іске.
Жас күнде не көрсең де қызық сынды,
Ұқсайды бір мезетте көрген түске.

Жанымда жан серігім, елік жанар,
Өмірге, тіршілікке мейір қанар...
«Жалында» қызмет еттім, баспагер боп,
Таусылмас жыры да оның ұзынсонар...

Жан жарым оқып жүрді АГМИ-де,
(Дәрігер керек дер ем әрбір үйге).
Кеш болса күнде той мен күнде думан,
Кешеміз жастық дәурен жалын күйде.

Жайым жоқ қиындықтан қиналарға,
Босайды кей күндері винолар да...

Дем алып рухани біз жүреміз,
Театр,кітапхана, киноларда...

Шарпиды отты жалын денемізді,
Алматы, алдың билеп неге бізді?
Тағдырмен тартысуға табанды етіп,
Өсірдің дүние-пайым-өремізді.

Болсақ та әлі албырт-бұла сынды,
Алматы мерейімді тым асырды.
Аршындап алға бастым, сермелеумен
Арманның асқарына құлашымды.

Пәнидің баянды етіп біз күндерін,
Бақыттың кемесінде жүздік керім...
Күні-түн толғаттырып жүрегімді,
Алматы жыр-әлемге тізгіндедің...

Демеймін өгей болдым, тал қармадым,
Демеймін, беу, Алматым, арбап алдың...
Алматы десе өзім өзге әлеммін,
Алматы десе сонша арқаландым...

Жас күнге не жетеді пәнидағы,
(Жаныңның мәңгі өшпесін ар-иманы!)
Есіме түстің бүгін «Горный Гигант»,
Еске алдым Дүйсен менен Бағиланы.

Өткенді ойша сүзіп аралаймын,
Болған ең Сәбит, Ғидаят ағадайын,
Анаңыз - анамыздай еркелеткен,
Барсыз ба, Тастақтағы Сара апайым!

Сірә да өкінбейміз өткен іске,
(Ұқсамас сүрген ғұмыр теп-тегіске).
Нығмет ағамыздың пәрменімен
Бір мезгіл паналадық «Көктем» үште.

Демейміз өзге жұртқа болдық таба,
Ширатты шыңға сүйреп өмір-дода.
Анамыз кіп-кішкентей Рауанмен
Бір болған күндер қандай «Орбитада».

Ақыры баламенен қыс күнінде
Тауқымет басымызға түсті мүлде...
Жұмат ағам «келің» деп есік ашты,
Әр ісі жанашырлық, ізгі мүлде...

Ойласам, бәрі-бәрін кетем шарлап,
«Плодоконсервный»-Чернова-13 алам сабақ...
Өтті ғой бұл Ғалымның көп күндері
Алматым, ой-қырыңнан пәтер жалдап...

Жастықтың жалын атқан шағы қандай,
Жүректе ұялаған табы қандай.
Сол күндер енді қайтып оралмайды,
Жас күнді адам, шіркін, сағынардай...

Пәтер жағы қандай қиын қалада,
Қарайлайсың қаршығадай балаңа.
Көше кезіп жыларман боп жүргенше,
Кеткің келер туып-өскен далаңа!

Уақыт таппай тереңірек ойлауға,
Бұйығы боп, жүргендейсің байлауда.
Қор еткенше жырдың асыл сәттерін
Кеткің келер шопан болып жайлауға!

Жайсыз тірлік жанымызға тым батты,
Жалын атқан от жүректе мұң жатты...
Арманыңды күйдіргенше күйбеңге,
Шіркін, елде тер төккенің қымбатты!

Кім үңілген ішіңдегі дауылға,
Ағыл-тегіл саулаған жыр-жауынға?
Поэзиям, билеушім сен, қайтсем де,
Таңда өзің: Алматы ма, ауыл ма?

Түнде мысық жылағаны жағымсыз,
Ондай кезде тартады әбден жаным күз.
Шырылдайды-ау тоңғанынан, жарықтық,
Құшағына алған кезде қар үнсіз.

Неткен қатал сықырлаған қыс, боран,
Зар айтады терезе де мұздаған.
Естігендей жылағанын сәбидің,
Менің-дағы жан-жүрегім сыздаған.

Қайтем енді, ақын- жүрек жыр құшты,
Қайтем енді, әке-жүрек мұң құшты...
Алматыда қаламыз деп...
Бес айлық

Балбөбегім қолында еді қарттардың,
Көңіліме нақ осы ғой артқан мұң.

Босаңдау жан босамайын мен қалай,
Естіп жатып сыңсығанын бақтардың?

Отырмын сонау кезгі түсімді ойлап,
Алматым, ақыныңды түсін бойлап.
Көз ілсем болды түнде қасқыр көріп,
Шығушы ем шақыр-шұқыр тісім қайрап.

Қасқырлар бірде тобыр, топ болады,
Тістеуге кейде тіпті оқталады.
Бір арлан дараланып жақын келіп,
Бата алмай, ақырында жоқ болады.

Қасқырлар екі жақтап қос та болды,
Аңдыды ақын қадам басқан жолды.
Бесеуі жетті бірде желе жортып,
Маған да созды мезет достар қолды.

Тарылып сонда көкжал тыныстары,
Тоң-торыс кейін қарай жылыстады...
Есімде... сонан кейін алыс ұзап,
Беталды айдалаға ұлысқаны...

Есімде... төсектен сан атып тұрдым,
Ойлама қолайсыздау жатып, құрбым,
Шошыған екен ғой деп ұйқысынан,
Тағдырдың ащысын көп татып жүрмін.

Әйтпесе, қасқырдың бар менде несі,
Еместей бұл аң-адам ерегесі.
Көкжалдың көр кеудесі аржағында
Кей кімнің көрінердей бет пердесі,

Алматының жаз айын
Көресің көше-айнадан:
Қыздардың бәрі ғажайып,
Қызыл гүл бейне жайнаған.

Қарайсың үнсіз таңдана,
Жүректің оты маздауда.
Шыдатпас шабыт сонда да
Жауқазын жырды жазбауға.

Жан-жағың тұнған жасыл бақ,
Қадайсың көзді тойынбай.

Жүреді жастар асыр сап,
Сұп-сұлу, көзі мойылдай.

Маужырап қала ұйып тұр,
Қорғайды күннен тал-шатыр.
Жауғанда нөсер құйып бір,
Керек те емес қолшатыр!

Қызарып батса күн от боп,
Кешіңді кетер көркемдей.
Ай туса түнде жүрек боп,
Қалу да қиын өртенбей!

Асқары мұзарт мұнар шың,
Алатау сынды асқағым.
Жетсем деп саған құмарттым,
Жүректің жазып дастанын.

Есімді ап есіл елесің,
Түсіме түнде енесің.
Ұйқымды күнде бөлесің,
Балаңдай бауыр көресің.

Ынтығып іңкәр көңілім,
Асықты албырт жас жаным.
Өлеңге толып өмірім,
Қол бұлғар асыл достарым.

Дүние деген қас-қағым,
Жылдарым өткен жылыстап.
Асудан асқар аспадым,
Ауамен терең тыныстап.

Өзің боп арман, құмарым,
Таба алмай тағат көңілге,
Шыңдардың аңсап шынарын,
Талпындым заңғар көгіне!..

Бұл күнде мен бір саяқ, жырақтайын,
(Алайда, шоқытпаймын құр аттайын...)
Жүрсем де арқайын бір Ақтауымда,
Ынтығам Алматыға бірақ дәйім.

Осында жанды ұғатын достарым да,
Жетемін қас-қағымда қастарына...
Жазушылар Одағы...
Табалдырық...

Әуелден аулақ едім тасырлықтан,
(Періште көңілімді қасым да ұққан).
Одаққа кіргенімде құшақ жайып,
Алдымнан Жанарбектей досым шыққан.

Қарсы алды Оразалин- Нұр ағамыз,
(Жаны – жыр, жайсаң жанды ұнатамыз).
Үш томдық таңдамалы сыйға тарты,
Мен білген арда көңіл, міне, нағыз!

Ұқсаттым оны қазақ данасына,
Ұқсаттым оны қазақ даласына.
Жанына ұялатып сыршыл сезім,
Ұлағат құйған дерсің санасына.

Сөйледі Ол Ұлы Одаққа алаң болып,
Желпиді жылы сөзі самал болып.
Нұрағам шашып берді барлық сырын,
Ақиқат айнадайын маған толық...

Өткенге терең-терең ой саламын,
(Жайым не жалпақ жұртқа жар салатын?)
Келгенде Алматыға баяғыда,
Баянғали ағам ед қарсы алатын.

«Жұлдыздың» есігін тарс құлыптайтын,
Бөгдені бұл араға жуытпайтын.
Мереке, Рахымжан – Адайларды
Карта мен жүз грамда ұмытпайтын...

Атанып есті тентек ортасында,
Мінездің Құдай берген арқасында,
Желігіп, желдей есіп лепіретін,
Ойнайтын тарс еткізіп картасын да...

Үркітер шамалыны жүректі еді,
Бүркітше бүретіндей білекті еді.
Екеуміз түніменен қала кезіп,
Жастықтың болған небір реттері...

От шашып қыран тектес көздерінде,
Қызбалық буып кеткен кездерінде...
Бүгінде бәрін қойып күн кешуде-
Көкшетау – атамекен өз жерінде...

Іздеймін Шаштайұлы Жұма-ағамды.
Сырласып жаны жайсаң жандарменен,
«Тауысып» кеткім келер сыраларды...

Іздеймін аттасымды – Жайлыбайды,
Тұлғасы тау пішіннен айнымайды.
Жүрегі ағыл-тегіл жыр-құдірет,
Қалайша шабыт буып шалқымайды!

Іздеймін Берік аға, Маралтайды,
Жаппасов Еркін сынды өр Алтайды!
Күлтәйдай айналайын қарындастар-
Шәй берсе қыс күнінде маған жайлы.

Ешқашан күн кешпеймін тырысып тым,
(Мен, сірә, кіммен жау боп ұрысыппын?!)
Әйтеуір, киемдейін жанды баурап,
Одаққа бір кісідей сіңісіппін...

Мен-дағы Одақтың бір бөлшегімін,
Ақтағым келер дәйім ел сенімін.
Жырлатқан жүрегімді бала күннен,
Поэзия, Өзіңсің, жан серігім.

Сен мені тебірентіп, тасындырдың,
Сен менің сезімімсің, асыл құрбым.
Одақтың кірдім жәйлап есігінен,
Бойдағы демеуімен жасын жырдың.

Бұл Одақ – қақ төрі ғой ұлылардың,
(Қадірі, қасиетін ұғынар кім?!)
Бұл жерде алабөтен күшке енермін,
Бұл жерден тым ерекше сыр ұғармын.

Ұлтының ұлылығы кеудесінде-
Бұл Одақ – алыптардың бейнесінде.
Естілер тұлпарлардың тұяқтары-
Киелі сөз өнері бәйгесінде...

Оу, ҚазГУім, киелі, қасиеттім,
Ұлағат мың бойыңда, өсиет мың.
Нешебір ғұламалар-шәкірттерің,
Бәрі де ҚазГУ десе - бас иетін!

ҚазГУ,беу, көсілген қалашығым,
Көзді арбар сән-салтанат, жарасымың.
Ғылым менен білімнің ордасындай-
Алатаудай асқағым, дара шыңым!

Өзіңді паналадым,
санам-арым,
Есімде, өнбойыңнан нәр алғаным.
Өзіңнен өрбіді сан кемеңгерлер,

Сен өзі бар асылдың кеніндейсің,
Сен өзі парасаттың төріндейсің.
Сен өзі рухани кеңістікте-
Қырандар қалықтайтын көгіндейсің!

Сен өзі тым ыстықсың маған дәйім,
Асығам бір көрмекке саған дәйім.
ҚазГУім көзіме оттай басылады-
Бейнебір ақ сақалды атамдайын!

Бейне бір ақсақалсың ақылы асқан,
Біз сенің төлің едік бауыр басқан.
Сексенге толып тұрған шағыңызда,
Жазады шын жүректен ақын дастан!

Шағың қандай көңілді елжіреткен,
Шаттық-күйдің жалауын желбіреткен.
Ұлағатты, армысың, ұстаздарым,
Ақтарайын ақ тілек шын жүректен.

Мен бүгін ақ жауындай жыр арнадым,
Бұл күнде іске асқандай бір арманым...
КазГУім, ұшыра бер қияларға-
Халқымның үлгілі қыз-ұландарын!

Жастарым бола берсін әлемде үздік,
Білім мен имандылық, өнерде үздік.
ҚазГУдің өрендері өрелі боп,
Кірпішін қалай берсінТәуелсіздік!

Айрықша биік болып ақыл-ойы,
Жастардың арта бергей абыройы.
Сексеннің сеңгіріне қадам басқан,
КазГУдің құтты болғай ұлы тойы!

х х х
профессор Б.Шалабаевқа

Көргенде Сізді әр кез мен
Толғана ұзақ қараймын.
Мейірім тұнған нәр-көзден
Ұлылық сәуле тарайтын.

Айтатын жылы сөзіңіз
Сағынтар еді әкемді.
Мөп-мөлдір бота көзіңіз
Елестетеді Сәкенді.

Ақынды көріп суреттен,
Кездескен кезде Сізбенен:
Толқуға бойды билеткен
Сұраңыз не деп Сіз менен.

Мүшелді тойға тілек қып,
Арнасам да бұл жырымды:
Ағажан, адал жүректік
Ашайын Сізге сырымды.

Маған да бір сәт қараңыз,
Адамдар деген әпенде:
Алдыңыздағы балаңыз
Ұқсамайды ма Сәкенге?

Келіп ем көптен ақтармай,
Сырымды ғажап!(беу,шыным).
Саны өсіп келе жатқандай
«Сәкен ғой біздің» деушінің.

Өзім де бұған таңданам,
Себепкер жазған жырым ба?
Сезе ме адам аңдаған,
Ұқсайтын, бәлкім, түрім бе?

Бекерден бекер теңемес
Бетіңе қарап жұрт деген.
Беретін бейне жанды елес,
Жібектей майда мұрт па екен?

Ол жағын, Аға, білмедім,
Берерсіз баға өзіңіз.
Ұқсамай ма екен күлгенім,
Ұқсамай ма екен көзіміз?

Ұқсамадым ба сөзіммен,
Ұқсамады ма қызба жан?
Көргем жоқ Сәкен көзін мен,
Сәкеннің көзі – Сіз маған!..

х х х
Кураторымыз Н.Омашевқа

Жанарыңда жарқ етсе өткен кейде,
Жүрек, шіркін, қобалжып кеткендей ме?
Журфакта оқыған курстастар,
Жаз дидарлы жан аға, көктем- бейне,

Қайран, қайран, арманның арналары-ай,
Сол арманмен жүйткідік алға қарай.
Ойдан-қырдан жиналған өрендерді
Өрге қарай сүйреген тарланым-ай,

Қалса да артта өмірдің белестері,
Қандай тәтті жастық шақ елестері.
Кісілікке үйреткен, кішілікке
Намазалы ағамыз емес пе еді?!

Намаз, иман –атадан аманаты,
Өнеге ісі, ұстаздық ұлағаты.
Тектіліктен тамырын терең алған –
Парық, пайым, пәтуа, парасаты.

Ағат кетсе студент әңгүдік кей,
Тәрбиемен баулитын жанды үгітпей.
Келбет қандай болардай қыздар ғашық,
Үлгі болар ұлдарға ар-жігіттей,

Ұлтжандылық қасиет жатыр қанда,
Басар мысы аруақ шақырғанда!
... Пәлсапасын ұйып бір тыңдаушы едік
(Лекция тыңдап бір отырғанда),

Оқу менен ізденіс, білім кенен,
Тоғыстырған тағдырын ғылымменен.
Айдай сұлу Клара жеңгемізбен
Асау арна тартады ғұмыр-дөнен,

Бұл ағамның Тәңірден бақыты бар,
Алға қойған жол-даңғыл-бағыты бар.
Мұхтар сынды министр шәкірті бар,
Сарқылмаған бойда күш-шабыты бар,

Сол ізгілік – мұраты, оққағары,
Жақсы-жайсаң – жарасқан бақ-талабы.
Ғалым болып ғылымда оза шауып,
Өмір-айдын төрінде топ жарады,

Елге сыйлы, әріптес, достарына,
Шәкірттерін баурайды төс қағыса.
Намазалы ағажан, мың жасаңыз,
Құтты болғай Алпыстың асқары да!

Табиғат, сиқырың көп дара біткен,
Шырқауды аңсап көңіл, сана күткен.
Сәтінде Дүйсембі ағам екеумізді
Қонысбек бастады алға қара «Джиппен».

Шынымен жөңки берді қиял-арман,
Асамыз небір асу-қиялардан...
Медеу де артымыздан қол бұлғайды,
Көк жүзі көрінбейді қырандардан.

Шымбұлақ – шыңның нағыз құзары екен,
Мәңгілік ерімейтін мұзарт екен.
Аспанға созсам қолым жететіндей,
Адамның делебесі қозады екен.

Заңғарлық ойға небір салып кетті,
Елміз-ау біз де қазақ алып текті.
Тұрғанда Шымбұлақтың шырқауында,
Бойымды мұздай лебі қарып кетті.

Барады денем енді тітіркеніп,
Барады бір жағынан буып желік,
Әкелсем дей беремін балаларды,
Құдайым сәтін салса ғұмыр беріп.

Шаттықпен өтсе деймін бала шағы,
Шыңдарды бойлай өскен қалың шырша,
Көзімен көрсе деймін сан аршаны.

Шыңдарды мәңгілік тал тұрған сүйіп,
Шырқауға шақырады мұндай биік.
Кім-кім де құр кетпейді бұл арадан,
Кетеді көкірекке арман жиып.

Шымбұлақ - шамырқанған шар болатым,
Қазаққа намыс пенен ар болатын.
Қияңа өрлегенде өріс кеңіп,
Мақтаныш сезім билеп, арқаландым.

Құштарым арта берді сүйікті елге,
(Құдайым кез қылмағай күйік-шерге).
Шымбұлақтан қуат ап бойымызға,
Шырқай ылғи берейік биіктерге!

Қонысбек достым, саған мың-сан алғыс,
Заңғарың болсын дәйім шың менен құз.
Заманды бір кешелік бауырлардай-
Көгілдір көктем мен жаз, қыс пенен күз...

Алматым, сағыныштан жыр туған-ды,
Еске алдым қайран достар – кіл тумамды.
Еске алдым жиып алып Ақтаудағы-
Айтуар, Болат, Серік, Нұртуғанды.

Сиезбек, Есемұрат, қос Ғалымжан,
Мен қалай аулақтайын достарымнан?
Исатай,есіңде ме Алматыда,
Думан шақ – таңғасалым бас жазылған...

Таңдарды ұластырып асыл таңға,
Желігі жастық шақтың басылған ба?
«Алматы» мейрамханасын дүбірлеттік
Қайрат пенен Мәрзия қосылғанда.

Күн кешіп от жанарды нұрға малып,
Күн кештік мәңгі муза – жырға қанып.
Дем берді ҚазПТИ-де құдам-досым
ОКД болған Серік Мырзаханов.

Билеген бауырмалдық саналарын,
Науша мен Әлиядай апаларым.
Әліби, Оспан сынды жезделерім,
Мен үшін өмірде зор бағаларың.

Жас дәурен, қайнар бұлақ бастауларым,
Сірә да тауыса алман дастандарын.
Байбүркіт-Миуаш, есіңде ме «Дубокта»,
Үйлену тойларыңды басқарғаным?..

Өтті ғой басымыздан талай сындар,
Еске алсам жанарымда арай-мұң бар...
Адайлар кешін де біз басқарып ек,
Баймұрат, Майрамбай мен Анаргүл бар...

Алып бір достар үшін жүз грамды,
От-сезім бойымызды қыздырады.
Сіз бейне Алматының мұзбалағы,
Біз бейне Маңғыстаудың түз қыраны.

Ағалар еске түсті ақиықты,
Адуын, аруақты, бәрі мықты.
Темірхан, Исраил, Иран-бағым,
Кезінде кіршігі жоқ жанымды ұқты.

Еске алсам енді бүгін ерсілік пе,
(Бақиды ойла пәни-тіршілікте!)
Дүйсенбек, Болат Қанатбаевтар мен
Түсті еске Жұматай мен Кеңшілік те!

Ақынды билегенде сезім селі,
Толғанып ойға шомған кезіндегі...
Жұматай Жақыпбаев ағам есте,
Қыран көз, паң күлкісі езудегі.

Кеңшілік ағамменен қоңсы қонғам,
(Жаныңды ерітеді жақсы адам).
Кафеден «Спорт» атты сыралатып,
Шақтар-ай жақсы ағамен «бақ сынаған»...

Тосындау естілді ме сөзім кенет,
Кез бе еді бойым қызған, сезім бөлек?
Кеңшілік ағам күлді кеңкілдеп бір:
«Бірдеңе бар ма, аға, өзіңде деп?

Ғалымжан, қатырдың-ау, қатырдың-ау,
Сен де бір жүрек жұтқан батырсың-ау...»
Суырып қалтасынан қызыл «ондық»,
Шәрбатқа жұмсап еді ақын-жырау...

Бәрі де көзден бұл-бұл ұшып кетті,
Жұмақты талай жайсаң құшып кетті...
Біреулер баз кешсе бұл дүниеден,
Біреулер, кім біліпті, ішіп кетті...

Мен өзім ешбір жанды сөге алмаймын,
(Пәниден жүрер дейсің жоғалмай кім?)

Мен өзім жақсыларды пір тұтамын,
Ар-намыс, абыройдан тоналмайтын...

Дүние көшер дейсің дөңгеленіп,
Тірлікте таусылар ма демде желік?
Қайдасың, Байботадай бауыр ағам,
Дауылда бірге жүзген кеуде керіп?!

Аз емес ардақ тұтқан жасын- жандар,
Аманхан, Есенғали, Қасымхандар.
Бауыржан, Ертай,Мәди, Светқали...
Поэзия әлеміне бас ұрғандар...

Сіңдіріп жүрегіме от-арманды,
Қарсы алам кейде ұйқысыз атар таңды.
Бақытжан Алдиярдай інім қайда,
Жанарбек, тапшы Бақыт Беделханды.

Жақсының бәрін бүгін адақтайын,
Бір жүрген бауырлардай мадақтайын!
Жолдаймын ыстық сәлем Мереке аға,
Құлиев, Қосбармақов, Жетекбайым!

Тақ толы әріптестер – сыйластарым,
Таусылмас олар жайлы жыр-дастаным.
Нұртөре, Шамшадин, Серік, Қадірбек, Қали,
Жүсіпбек, Иманбай, Срайыл – кіл достарым...

Алматым, келбетіңдей сенің дара,
Білгенге Ақтауым да керім қала.
Шағала көңілімді самғатамын,
Жан емен тумысымнан сенімге ада.

Кінә артпаң қияс кетсе ақыныңа,
Бәріңді санаймын мен жақыныма.
Ізделік бірімізді біріміз біз,
Сіңгенше анау дүние сағымына...

Алматым, білім алған сен де ағайым,
Ту еткен Дүйсекеңді барша Адайым.
Жүргенде КазГУ-де оқып боксер болып,
Жан-жақты мойындатқан бар маңайын.

Мен-дағы сол КазГУ-ді жағаладым,
Қаңбақтай бос жөңкуді қаламадым.
Халқымның қалауынан табылсам деп,
Қолыма қасиеттеп қалам алдым...

Іздедім сөз алтынын, жыр асылын,
Қосылдым Бибігүлге гүл-ғашығым,

Пәтерден пәтер кезіп ол екеуміз,
Бір тұрды СХИ-да оқып Нұртас інім.

Алматым, көлгірсімен бекер-текке,
Ақтардым жаным сырын, бекер сөкпе.
Кейіннен оқып білім алды ұл-қызым-
Рауан, Раушан да Политехте.

Жайым бар бұл күндері бәрін діттер,
Ақкөңіл ішкі сырын Ғалым бүкпер...
Алматым, тәліміңнен түйін түйген,
Өзіңе парыздар ма Әріповтер?!

Бұл күнде кетпесек те ғарышқа асып,
Қалмадық орта жолда шалыс басып.
Қалыспай ұлы өмірдің дүрмегінен,
Қатайған қадамымыз шабыста нық...

Ақ Раушанға
-----------------

Ақтаудан ұштым бір жолы құстай ағылып,
Астана-ару сапарға сонда шақырып.
Ал Алматыдан ұшып сен сонда келген ең,
-Арнайы, әке, келдім деп сені сағынып.

Арманы болған әкеңнің балапанысың,
Аппақ боп туған Құдайдан қалағанысың.
Адамзат пен перизаттың ғаламатында-
Айдан да асыл, Күннен де көркем балағанысың.

-Арнайы келдім, әке, деп сонда мәз еттің,
Адам баласы үшін сағыныш сезім қажет тым.
Алматы менен Астана арасын жол етіп,
Айналайыным, ұшақпен ұшып тез жеттің.

Аз күн де болса бір болып көңіл бірленді,
Ақыры елге қайтатын-дағы күн келді.
Алдымен ұшып Ақтауға кеттім мен сонда,
Артымда қалдың, мұңлантты аздап бұл мені.

Ақ қанат ұшақ аспанға шықты шарықтап,
Айнала-тұсқа қараймын мен де анықтап.
Апырмай, мынау ақша бұлттармен алысып,
Ақ Раушаным келеді екен қалықтап.

Ақша бұлт болып артымнан тегі қалмайсың,
Аспанды билеп, ұмтылып алға талмайсың.
Ата-анаңа деген ақ адал махаббатыңмен-
Ақ шағаладайын періште болып самғайсың.

Айдында жүзген аққудай жаның мөлдір тым,
Арғымақ сынды аспанда әбден желдірдің.
«Ауылға әкемді шығарып салам» дегендей,
Ақша бұлттарды өз дегеніңе көндірдің...

Аппақ қызым-ау, түскені еске сол сәттің,
Ағындай уақыт, өтеді заулап мұрсат тым.
Ал бүгін, міне, толдым деп жасқа дөңгелек,
Ақын әкеңнің көңілін біраз босаттың...

Ақын әлемі – сезімнің кәусәр селіндей,
Арда көңілі басылмас асып, төгілмей...
Ақ Раушаным құтты да болсын асқарың,
Шұғыла шашсын өмірің нұрлы өңіңдей.

Ақ Шәрбан қызым қасыңда жүрсін жарасып,
Ақ Шәрбөгіме ғұмыр кеш мәңгі қарасып.
Ақ Шәрбөгімнің еркелігін де кеше біл,
Ақ Шәрбөгімнің өр қылығымен санасып.

Алдыңнан дәйім ата да берсін бақыт таң,
Арайлы шапақ төге де берсін жақұттан.
Абыройменен қай сынақтан да өтерсің,
Айналдым қарғам, ұтылма ұлы уақыттан.

Адамға қуат:өмірге деген махаббат,
Ар-иман, ақыл, өрелі пайым-парасат.
Ақжарма жанның жанына жауһар ұялар,
Алладан – дәру, шексіз бір мейір-шапағат .

Адам боп тудың, ар жолын қудың, жүзің шат,
Арамнан безіп, адалды сезу- қызым, бақ.
Алда да тағдыр айнытпай сара жолыңнан,
Ақжал толқындай күреспен ғұмыр түзу – шарт.

Амал не, жұмыс, табылмай тұр ғой бір қанат,
Айырплансыз жолдадым саған жыр-қанат.
Ауылдың, елдің сәлемін алып самғайды,
Анашың асыл, жанында аппақ Нұржанат!

Алматым, айналдың сен әз-арманға,
Сағынам келбетіңді атар таңда.
Достар да көлбеңдейді сағым сынды,
Ұшыпты көзден бұлбұл апорттар да.

Бойыңда қасиет көп ұнар сенің,
Шексіздік...

бұлт торлаған мұнар көгің.
Кейде мен жалғыз қалсам жабырқаймын,
Қайда деп төс қағысқан Жанарбегім!

Қайдасың, адал достар,жанымды ұққан,
Қайдасың, «жетім көңіл» ақынды ұққан...
Алматым, келгенде мен құшағыңды аш,
Жүрмейін жапа шегіп жалғыздықтан...

Өтірік...
демесем де өліп-өштім,
Жатсына алмас сені тегі ешкім...
Алматым, ағат кеткен жерім болса,

Тиді ғой талай мейір-шапағатың,
Шаһарым, ұялаған санаға шын...
Шақырып тұрар дәйім шырқау шыңдар,
Жас күннен арман болған, Махаббатым!

Арманды жүрекке тұмар ғып,
Бойда бар қаламға құмарлық,
Алматым,
ҚазГУ-ім,

өзіңе
Келген ек
Құштарлық шын артып.

Күн кештік осындай гүл-бақта,
Таң қалып тамаша сымбатқа.
Шіркін-ай, терген ек ең алғаш
Алманы Таудағы Гигантта.

Студент шақтар-ай аңызды,
Ойласақ көзден жас ағызды.
Өмірмен күресте шыңдады
Алатау – атамыз тәрізді.

Бел буып ел мен жер қамы үшін,
Бермелік азамат намысын.
Ана тіл, атасалт, ар үшін,
Танытып тұлпардың шабысын.

Демеймін өте шалқып, өте тастым,
Дер едім тіл күрмеліп, өте састым...
Білсеңіз, бірінші рет елден шығып,
Атырау-Амстердам, шетел астым.

Бұйыртса сырттан дәм-тұз татам, иә,
Тіл білмей тірлік заңы қатал, иә.
Сапарлас Маңғыстаудан екі адамбыз,
Жанымда – Бутырина Наталья.

Туған жер, қалды артымда мәңгі ұя,
(Сен үшін ғұмыр кешем, жанды қия).
Лайнер қалықтап кеп қона қалды,
Алдымда – мұнар басқан Англия...

Дәл осы біз көрмеген аңыз нағыз,
Бейнебір жүзгендейміз сағымда біз…

Сүйреді алға қарай жол торабы,
Мінеки, мейманхана жанындамыз.

Мұндайда жолығар ма таныс текті,
(Көруге құмар ма едім алыс,шетті?),
Бөлменің кілтін қолға ұстатқасын,
Өзді-өзі Гүлмира мен Ханс кетті.

Шыққанда шет елдердің шалғайына,
Кім білген, не жазылмақ маңдайыңа?
Он адам – Алматыдан, Атыраудан,
Кім-кім де жөнеп берді өз жайына.

Жайым не бұлданардай жанға тегі,
Жалынсаң тіршіліктен мән кетеді.
«Көрерміз бұйырғанын» деумен іштей,
Бұ Ғалым желе жортып әндетеді.

Бөгделер жан-жағымнан қарайлайды,
(Бұ Ғалым намыс пенен ар ойлайды).
Екінші қабатты мен келем кезіп,
Әрине, көңіл аздап алаңдайды...

Бір сәтке көңілімді мұң басқандай,
Қарайды қара қыздар түнгі аспандай...
Қарайды саф алтындай сары шашты
Бір ару жанарынан нұр шашқандай.

Кезіккен жан болды ма бұл бағыма,
Түсінген секілді ме ымдарыма...
Қор болып ағылшынның тілін білмей,
Сүйене алмадым-ау тіл-жағыма...

Жырлайын Гүлмирадай бір аруды,
Жан екен жаны жайсаң, рақымды.
Он бес жыл Лондонда қызмет жасап,
Танытқан бет-бейнесін шын ақылды.

Жетелеп сүйрегенде арман көгі,
Қанаты Гүлмираның талған бе еді?
«Жыладым Лондонда бір жыл бойы»,
дейді ол аяулы ару, Найман тегі.

Өмірдің мәнін мүлде ерте ұғыпты,
«Ұмыттым,дейді өзі еркелікті.
Анашым білім үшін күрес деді,
Қал,деді Лондонда, сен де мықты!»

Кептелді талай-талай жанарға сыз…
Ақыры Би-Би-Си-ге әбден сіңіп,
Тағдырды мойындатқан алайда Сіз,

Бізді де жөнелдіңіз алға бастап,
Шақырды қияларға арман асқақ.
НКОКтан Ханс Венк екеуіңіз,
Жайым не Сіздер барда босқа саспақ?

Сұрарым тек амандық Жасағаннан,
Жүректе ұялайды асау арман:
Каспийден айрылып тек қалмайықшы,
Мұнайды аламыз деп Қашағаннан.

Кей кімнің ұғынбаймын ұғымдарын,
Жарылған көк теңізде құбырларын...
Бір күні өлі айдынға ұрынғаным –
Тартқаным ғұмыр-бақи ғұмыр-зарын.

Кепіл жоқ теңізде апат болмасына,
Кепіл жоқ сорлап мәңгі қалмасына...
Қара алтын төсіндегі – көздің құрты,
Кім кепіл басқа бәле салмасына?..

Баланған қазынамыз ніл-алтынға,
Сол мұнай бізді ап келді Лондонға...
Апаттан құтқарамыз дейді бұлар,
Бұл сұрақ бірақ әлі тұр алқымда...

( Кім білсін, мен де ойымнан ауып кеттім),
Әйтеуір, көк теңізден қауіп еттім...
Әлемге көз тігеді ағылшындар,
Сақадай-саймыз дейді Саутгемптон...

Алдымнан атқан таңның арайы есіп,
Бір күнде шыға келді-ау мерей өсіп.
Толысты қатарымыз келер күні,
Есімі ердің – Ғани Жарикесов.

Келісті өрен екен бойлы-сойлы,
Білімді, парасатты, кемел ойлы,
Тақылдап ағылшынша төпегенде,
Тіл безеп, ағылшынды елемейді.

Ортадан жарып шыққан тұлпар тектім,
Келеді игі ісіңді жырлап өткім.
Екеуміз Лондонды сайрандадық,
Сен өзі өмірімді думанды еттің.

Сен барда тілім менің байланбады,
Сен барда көңілім де жайланғаны.
Мұратбаев Ғаниға ұқсап туған-
Тектілік қылығыңа ел қайран қалды.

Өзіңді асыл ұлмен тең десеміз,
Мадақ етіп, биікке өрлесеңіз.
«Жасым қатар екен ғой балаңызбен,
Сіз демей, дұрыс болар сен десеңіз»,

деген бір қалды ұялап кісілігің,
Жол білер ілтипат пен кішілігің.
«Көрейік Шерлок Холмс мұражайын»
дегенде танылды өре-түсінігің.

Байқаттың рухани пайымыңды,
Көрсеттің қолдан келер қайырыңды.
Лондонды арқайын шарлаттың бір,
Шалқытып серік болған шайырыңды.

Көз қарып көркем қала жақсы үйлері,
Рикша- сылқым жігіт ат-күймелі,
Тырсылдап қалтамызды қағатындай,
Кептелген көп көліктен таксилері...

Кептелді...
адамдар да...
топталыс бар...
Ағылшын, араб, қытай...

жоқ таныстар...
Жүйткиді жанымыздан жанай өтіп,
Қып-қызыл қос қабатты автобустар.

Жан-жағым қызыл әлем... (бейне сиқыр),
(Сайрай ма құйқылжытып бақта бұлбұл?)
Қаланы бір айналып кезейін бе,
Алдымда жалға – вело, мотоцикл...

Өзді-өзім күлем кейде ойға қалып,
Мен сонда көрем қызық қайда барып?..
Жанымда Ғани сынды інім барда,
Келеміз қажет болса Айға барыпІ

Тілекті қалай іркем алға ұсынбай,
Жауһар жыр жүректегі алғысымдай.
Шалабекова Гүлмира ару-
Бейнебір Лондонның төл қызындай.

Күн сайын қыздырады кешімізді.
Күмілжіп, тұйықталып бастапқыда,
Біртіндеп жидық біз де есімізді.

Алғашқы тосты айтып Ханс күлді,
Еске алды бізге мәлім таныс «жырды»:
-Қазақтар сөз сөйлеуге шеберсіңіз,
Келейін мен де шарлап алыс қырды,-

деді де саясаттан орағытып,
Ақтарды ақ көңілден сыр ағытып.
Голландтық ұнап қалды неміс жігіт,
Балқытты бойды балдай сыра ағылып...

Тілектер неше алуан ағытылды,
Бәрі мәз, бәрі жарқын, бәрі нұрлы.
Біреуі ағылшынша, бірі орысша,
Қазақша ал мен қайрадым шабытымды.

Мұратым – тәуелсіздік, азаттығым,
Мақтадым Қазақ елі ғажаптығын,
«Лондон, Париж, мейлі қайда жүрің,
Сыйлаңдар, дедім достар, қазақ тілін!»

Гүлмира тағы бізді бастады алға,
Мұрсат жоқ көзді жұмып, қас қағарға.
Мүлт кетіп қала барсаң метрода,
Мезетте ұшырайсың масқараға.

Метро құстай ұшып зымырайды,
Адассаң үйіріңнен «ұлы қайғы».
Тіл білмей, тентіреп бір асып кетсең,
Жанның да іші саған жылымайды.

Сондықтан Гүлмираны сағалай бер,
Жанынан аулақ кетпей жағалай бер.
Гүлмира кең шаһарды сайрандатты,
Тек қана қасына еріп аралай бер...

Ол өзі көрген бәрін талай-дағы,
Парламент, Бахингемнің сарайлары...
Тып-тыныш тербеледі Темза өзені,
Айнала – сұлулықтың арай-бағы.

Кез туды армансыздан бір аралар,
(Өлмейтін - өшпес елден мұра қалар!)
Бір жағым Виктория ханшайымның,
Бір жағым Бауэр сынды мұнаралар.

Жөңкиді сол көпірмен адам нөпір...
Бір жақта көз жауындай Галерея,
Танисың ұлттық бояу одан небір...

Қараймын жан-жағыма байыптанып,
Бір жағым Тюссо до гайд-парк.
Пикадилли, Трафальгар алаңдары-
СИТИ-ді көрмеген жан айыпты анық.

Бәріне ғаламаттың барам қайдан,
(Аз емес көрер болсам табар пайдам).
Британ,мадам Тюссо мұражайы,
Қол бұлғап шақырады сонадайдан.

Көремін неше алуан таң ғұрыпты,
Тағылым терең тартар мәңгілікті.
Мұражай, кітапхана, көрме залдар...
Принц Альберто оны салдырыпты.

Таң етті таңғажайып ормандары,
Соборлар, ғажап Виндзор қорғандары.
Лондон түніменен қалғымайды,
Адамның таусылған ба армандары...

Дүние тербеледі әнге оранып,
Көк пен жер түгел дерсің сәнге оранып...
Түнімен Лондонды кезеді жұрт,
Мүлгиді төсегіне таңда оралып...

Не деген мейрамхана, мейрамхана,
Көңілді көтерердей сайранхана.
Үнді, қытай, түрік, кәріс... кухнясы,
Жетіспес шұбат, қымыз, айран ғана...

Аз емес көз тоярдай жерікке ас,
Көңілің болар дейсің көрікке мас...
Жат жерде жүгіне гөр сабырға дос,
Ес жиып, еркелікпен желікпе жас.

Сыры көп алыс қиян, жат өңірдің,
Келместей бір сәтке де қате жүргің.
Жан-жақтан дуылдайды қалың қауым,
Түрі бар неше тілдің, бөтен үннің...

Біз деген сабырлымыз, салқындаумыз,
(Бұйырса, туған елде жарқылдармыз).
«Бұл біздің мәдениет» дегендейін,
Негрдің құшағында алтын шаш қыз...

Алтын шаш шамалыны арбамай ма,
Ұшпасын беу, жігітім, арман Айға...
Қойшы оны,
ал қазақтың басын қосар,

Түн.
Қараймын терезеден телміре мен,
Көшеде талайлар жүр тентіреген...
Көңілім, барасың-ау суық тартып,

Түн.
Біртүрлі қарап тұрсам мұңлы-ай дала,
Секілді Лондон-сұлу сұрқай қала...
Бір сәтке кеткенін-ай тұрғым келмей,

Түн.
Тұсалдым жалғыздықтың шеңгеліне,
Тегі адам тұрақтамас өзге еліне...
Туған жер тарта берді магниті,

Түн.
Өзді-өзім бөлме ішінде сенделемін,
(Мен өзім тым елжанды пенде ме едім?!)
Лондон, кешір мені, ғаламатсың,

Ақтауым,
асау Каспий, дертім менің,
Жаулаған жүрегімді өртім менің.
Табиғи келбетіңмен тәнті етесің,

Өзіңе арқамды мен келгем сүйеп,
Оянды өнбойымда елге ниет.
Маңғыстау, Қазақстан – Ұлы Далам,
Лондон – тіл жетпестей өркениет!

Лондон!(Мен көрмедім кемістігін),
Лондон! Жыр етемін жетістігін!
Лондон – Черчиль, Тэтчэр, Герберт Уэллс,
Лондон – Бернард Шоу мен Шекспирім!

Лондон – қаласы ғой лордтардың...
Астанам, өркендей бер сен де алға,
Іске асып арман, мақсат, мұраттарың!..

Лондон, кеңейттің-ау өрісімді,
Лондон – бүкіл әлем төрі сынды...
Ойладым туған елді түн ішінде,
Жұртыма аман-есен көрісуді...

Амал не, ақыр мұнда түнемеске,
Дүние айналғандай бір елеске...
Күні ертең ұшар күн де таяу қалды,
Хитроу әуежайы түседі еске...

Кезім көп дей алмаспын қиналған да,
Тәнтіміз алыс елде сыйланғанға...
Күні ертең көңіл көкке самғар дерсің,
Ұшақта қазақ сазы ойналғанда...

Алдымнан сары далам қарсы алмай ма,
Жүрегім сонда шалқып ән салмай ма:
Туған ел, туған жерім, шаңырағым -
Сендерсіз жетімдеймін жүрсем қайда!

Десем де саяхатқа құмар едім,
Қайтейін Альбионның мұнар елін?
Арқа мен Алатауым, Маңғыстауым,
Жасай бер, жазиралы жұмақ елім!

Қазақта шексіз дала, атырап бар,
Киелі, қасиетті топырақ бар...
Жатқандай сезіледі күңіреніп,
Әулие-әмбиелер, әруақтар!

Аман бол, Қазақстан, асыл елім,
Өзіңе алыс кетсем асық едім...
Көк теңіз, сайын дала, жусан иісі,
Өр өлкем, мен өзіңе ғашық едім!

Туған жер, бұл бір саған еркелік пе,
Өзімді санамаймын боркемікке.
Шетелге шыққан кезде шаттанғанмен,
Кейде бір кетеміз-ау шерленіп те...

Жат жерде жанға жайлы күй табам ба,
Еліңнен қымбат не бар милы адамға.
Көмейден құйылар-ау ағыс келіп,
Самайдан саумал леп сипағанда...

Оралам, өз жұртыма,
өскен елден,
(Бейне бір оралғандай басқа әлемнен!..)

Бәрібір табамын тек бақытымды,
Қоңырқай қырдан самал ескен желден...

Лепірмен қызыл сөзді босқа қызып,
Өмірде неге керек басқа қызық?!
Бауырмал балаң едім, ұлы Отаным,
Жанардан барасың-ау жас тамызып!..

Төгем күш, өнбойымнан, аяп қалмай,
Төгем жыр, толғанысым аяқталмай...
Махаббат, Елге деген іңкәрлігім,
Лондон – қанымды бір оятқандай!..

Қош келдің, бүгін тойға жұрағатым,
Жырласын ерлік іске құмар ақын.
Дүниеден неше арыстан асыл өтті,
Түркінің даңқын көкке шығаратын.

Күндерде басың бір боп құралатын,
Өткеннің түйген қандай ұлағатын.
Тарихты даңғазаға сүйрелемей,
Ақиқаттың өлшемі сыналатын.

Ақтарып әр кезеңнің мұрағатын,
Қазақтың қастерлейік мұраларын.
Қазақстан –түркінің құт әлемі,
Ер Түріктің ұрпағы ұға алатын.

Қазақ жері – түркінің ұлы Отаны,
Кезінде шыққан талай дүр атағы.
Мынау жатқан көсіліп Ұлы Дала,
Түркінің туын тіккен ұлы Одағы!

Беу, Түркі, көтер бүгін еңсеңді тік,
Ежелден ер мінезді еңселі жұрт.
Жасай бер, Ұлы Дала ұландары,
Неше бір асқар асу еңсеріліп.

Бағзыны баян қылмай тек құралмас,
Текті жұрт кезі келсе тек тұра алмас.
Алдаспанын ойнатқан бабалардың-
Көзіндей алтын қында жатты алмас.

Оянды дүйім жұртым қайта бүгін,
Шыққандай Алтайымнан асқақ үнім.
Ендеше, Кеше, Бүгін, Ертең жайлы,
Беу, ақын, болашақтың толға жырын.

Жайым бар тарих нәрін еме берген,
Тарихтың тылсымына ене берген.
Сақ-Скиф, Ғұн бабалар түседі еске,
Сыр тартсақ әлімсақтан-көнелерден.

Әрбір сақ жауынгері батыр жандар,
Жауына жолбарыс боп атылғандар.
КөкТәңірге сиынып, Көкбөріге,
Ата-баба аруағын шақырғандар!

Ишпақай, Партатуа, Мәди хандар-
Дабысы жарты әлемге танылғандар.
Атей, Палак, Скилдур, Идан-пірлер,
Томирис, Руғайла, Атиллалар!..

Өтті ғой тарпаң мінез небір тарлан,
Жауласқан дұшпанынан кегін алған.
Парсының мың-сан қолын адастырып,
Бір ғана Ширақ батыр қырып салған.

Бойында өртті мінез, қаны болған,
Ерлердің даңқы менен аты қалған.
Тоқсары, Анахарсис...
Әл-Фараби-

Ғұламам түлеп ұшқан Отырардан.
Өмірге жасық болып жаралмаған,
Намысын ел мен жердің сан арлаған,
Осындай жау жүректі ерлер барда,

Сақ пен ғұн жат езгіге көне алмаған.
Болғасын тумысынан нағыз текті,
Ешқашан жауға бермес намыс-кекті.
Азия, Еуропа, Арабия-

Тұяғы тұлпарының алыс кетті!
Жайым бар кең ғаламды шарпып өткен,
Жайылған жалпақ жұртқа даңқым өктем.
Кезім көп Қытай, Үнді, Таяу Шығыс,

Киев Русі, ары асып Балтық өткен!..
Осылай бабам менің дүрлеген-ді,
Көңілді талай-талай бірлеген-ді.
Кешегі көктүріктер заманында,

Көктегі жұлдыз-ғұмыр сүрген еді.
Атағы кеткен еді ғасырларға,
Түркінің басы бірге қосылғанда!
Күлтегін, Білге қаған, Тоныкөктер,

Түркінің аруағын асырғанда!
Елтеріс, Естеми мен Бұмын өтті,
Түркінің жерін қорғап ғұмыры өтті.
Жапырып жарты әлемді Түркі Бабам,

Рухқа ұйыстырды ұлы текті!
Жаралған жасын оттай ар-намыстан,
Айналдым аңыз болған Бейбарыстан.
Ерлерім ат үстінде ғұмыр кешті,

Ақсауытын шешпестен арпалысқан!..
Түбі бір түркі тегін бөле алмадым,
Түркінің тұтастығы боп арманым.
Түркінің қаны таза, ары таза,

Тарихтың илеуінде жоғалмадым.
Ұлы сақ, ұлы ғұндар, массагет, дай,
Ашина, теле-тірек –жауған оқтай.
Исседон, хетт, кемер, ұлы йозі, оғыз,

Тарихта тайпамыз көп алсақ хаттай.
Қаңлы, Қыпшақ, Арғын да түпкі тегім,
Алшын, Найман, Керей, Уақ-бір тірегім.
Ноғайлыдан Едіге,

Қырық батыр,
Солардың бәрі түгел түркілерім!
Өтті ғой небір жойқын аттаныстар,
Шыңғысхан, Темір, Бабыр, Тоқтамыстар...

Түбі бір түркі жерін қорғау үшін-
Жан пида етті талай текті арыстар.
Өшпейді ерлік дәстүр – ата ғұрып,
Қатепті нарлар барда атан жілік!

Стамбұл, Анкараны иеленді-
Алып Арыслан, атақты Ататүрік!
Алса да қан қасапта талай шепті,
Бақ, шіркін, қолдан сусып талай кетті.

Ағайын алауыз боп іштей іріп,
Басына ерлерімнің зауал жетті!
Бірліксіз озған шақта бақ құбылып,
Текті жұрт бар айыбын жатты ұғынып.

Тарих талай мәрте бағамдатты,
Бірлік болмай, болмасын тәтті тірлік!..
...Мінеки, Қожаберген де осыны айтты,
Өзгеден толғап терең басым айтты.

Әз-Жәнібек, Керейлер көш бастаған,
Әз-Тәукелер билеген заманда айтты.
Қысылтаяң кезде ол да жанталасты,
Қорғаймын деп Өгіз-Түрік-Алты Алашты.

Бұл өзі заман-тұғын алмағайып,
Аталған жұрттар үшін қарбалас-ты.
Бабасы Таузар, Дәулен батыр болған,
Әкесі Толыбайсыншы аруақ қонған.

Шақшақ би, Жанкісі жырау, Дәстем, Бахрам,
Салқара, Жанақ сынды ақын болған.
Дүреген бұл әулеттен Сегіз сері,
Бәрі сал, бәрі батыр маңмаңгері.

Осындай орта көрген Қожаберген
Топ жарған арғымақтың ақтаңгері.
Өзіне түп нағашы Жалаңтөс-ті,
Жасынан асыл тектің қолында өсті.

Үргеніш, Бұқара мен Самарқанда
Білім ап болды азамат ерте есті.
Шақырып ерте бастан жыр шыңдары,
Шақырып ғылым-білім тылсымдары:

Рашид ад-Дин, Мырза Хайдар Дулати,
Қадырғали Жалаири,
Жәми, Низами, Науаи, Физули, Фирдоуси,
Сағди, Рудаки-

Шығыс пенен түркінің
Ғұламалары мен сыршылдары!
Нәр алып, міне, осындай құнарлардан,
О бастан оған білім, өнер қонған.

Нешебір мүридтерден дәріс алды,
Нешебір атышулы шаһарлардан.
Өзі де толғап сол бір дәуір үнін,
Байқатты даусын заман шайырының.

Бар ғұмырын сарп етті бір-ақ жолда-
Тисе деп қазағыма қайырымым.
Қорғаштап Алтай мен Сыр, Алатауын,
Қорғаштап Енесай, Каспий, Қаратауын,

Қорғаштап Есіл, Еділ, Тобыл, Ертіс,
Қорғаштап қазағымның әр отауын.
Ту ұстап, ғаскер бастап атқа мінді,
Жау көрсе, екі көзі отқа тұнды.

Оғы да мір, сөзі де мір оғындай,
Бас қолбасшы сайлады мақтан ұлды.
Күңірентіп жүректің толғамасы,
Тебірентіп тағдырлы кең даласы,

Қазақ үшін қайыспай қанын төкті,
Жиырма бес жыл атанып Ордабасы.
Қазақ, башқұрт, ноғай мен қарақалпақ,
Татар менен естектің арын арлап,

Ұлы Дала ұранын ұлықтады Ол,
Жауға шауып қазағы «Абылайлап!»
Бұл заман болды-ау заман, қысыр заман,
Алаштың басына бір түсіп заман,

Жан-жақтан үш аждаһа қатар қысты,
Састы Алаш бұған дейін қысылмаған.
Түркім-ай, садақ,сүңгің жолда қалды,
Тұлпар-ай дүрілдеткен кең даланы!

Айылыңды жиғызып атылғанда,
Зеңбіректің доптары доңғалады!..
Дес бермес ең алыссаң ат үстінде,
Жеткізбеді ал енді жеңіс мүлде!

Үш жағыңнан үш тажал қысып келді,
Қазағым-ай, тарылды-ау өріс мүлде!
Жанарға күндер кешіп мұң тығыла,
Сенделді Ұлы Дала жұрты мына!

Айдаһар мен Арыстан айдап салып,
Қалмақтың тап келгесін қырғынына!
Түркістан, Тұран, Алтай, Ақжайығым,
Тараз, Шу, Сыр, Маңғыстау - өр қиырым.

Бәрі де дүниеден баз кешкендей,
Боздады Қожаберген ақиығым.
Замана болса да қан қасаптағы,
Өлместің күнін кешті қазақ-тағы.

Қожаберген, Әйтеке, Төле, Қазыбек,
«Жеті жарғы» заңын да жасақтады.
Осылай терең бойлап ел ісіне,
Елдіктің құлаш ұрды өрісіне.

Жарғыны ханға әкеліп тарту етті,
Түсіріп боз бұзаудың терісіне.
Бас қосып билер елді ерлікке үндеп,
Атқарды зар заманда елдік міндет.

«Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама»...
Түткендей Алаш сынды елді жүндеп.
Тайғандай бақ-береке кең даладан,
Күн кешті қазақ солай қорғалаған.

Құйылды қара нөпір қарақшылар-
Торғауыт, жоңғар, ойрат сан-саладан.
Бір өзің сақта деумен о,Құдайым,
Толғады Қожаберген «Елім-айын!»

Зарлы әуен құлағына жеткендей ме,
Қазақтың басын қосты Абылайым!
Бұл қазаққа талай-ақ бақ қонып ең,
Иемін деп Далаға мақтанып ең.

Қасымның қасқа жолы, Есімнің ескі жолы,
Ақыры Абылайдың ақ жолымен аттанып ең!
Болғанда небір сұлтан мәртебелі,
Қаһарман Қожаберген қарт еменім.

Бас сардар боп сайланды Әбілхайыр
Жиылғанда басында Күлтөбенің,
Қасында кеңесші боп Бөгенбайым,
Семсерін серпе сілтеп ұрандайын,

Үш Жүздің жасыл туын желбіретті,
Пір тұтып Қожаберген ағатайын.
Сонда да сауытын ер шеше алмады,
Өзгенің езгісіне төзе алмады.

Қазақ елі, жерінің тұтастығы-
Көкейден кетпейтұғын әз-арманы.
Ұлтына өрлік рух нәрін септі,
Бойдағы отты жырдан жалын төкті.

Ел сүю мен ел қорғау - өшпес мұрат,
Ерлердің бойындағы асыл текті.
Солардың Қожаберген соқталысы,
Кеудеде қан боп тұнған от-намысы.

Керей емес, Қазақтың туын тіккен,
Алты Алаштың бетке ұстар мақтанышы!
Қожаберген, Қабанбай, Ер Шотаным,
Наурызбай, Кенесары, беу, қаһарлым!

Ер соңы – Есет батыр,
Пірдің соңы-
Бекет бабам, алысқа кетті атағың!..
Бүгінде ерлер аз ба жырға лайық,

Қазақты бөлмей, рухтас, бір болайық!
Қожаберген Керей демей,
ту көтерген-
Тумысы тектілерден үлгі алайық!

Осындай ерлер туған аналар-ай,
Көш бастап, қол бастаған даналар-ай!
Қазақ бүгін ел болып өз алдына,
Күн туды барымызды бағалардай!

Сол хандар мен ерлердің ұрығы бар,
Қазақ сынды халықтың ғұмыры бар.
Ұлы Дала киесін әспеттеген,
Астананың мәңгілік тұғыры бар!

Ұлы нарлар дүресе ұлы жерден,
Ұлт боламыз ел деген ұлы ұғыммен.
Қазақстан!
Көш бастап Назарбаев-

Түркі әлемнің табылды жүрегінен!
Түркі әлемге қашанда өріс керек,
Біз жер үшін өліспей беріспеп ек!
...Қожаберген аңсаған өмір осы,

Қазақ үшін бұл заман Жеңіс дер ек!!!
«Елім-айлап» енді келмес аңырағым,
Шырқалып шырқау биік Әнұраным!
Қазағымның қасқайып Елтаңбасы,

Көгімде желбірей бер Көкбайрағым!
Жасай бер ана тілім – жаным, арым!
Сыртың бүтін болмаққа – ішің бүтін,
Бүтін болсаң, ұшады түзу түтін.

Ата-баба аңсаған Тәуелсіздік,
Ел болғасын жайнайды жүзің Бүгін.
Қазаққа ырыс дарып, бақ күліпті,
Жасанып, Ұлы Далам жаңғырыпты!

Қайыспастай қабырғаң қаһарлы бол,
Қазақ Елі, аңсаған мәңгілікті!
Түркі дүние, текті жұрт, қыран-елім,
Түркі дүние, тұтас бол, Тұран-елім!

Туын ұстап түркінің Қазақстан,
Мәңгі жаса, Кең Дала – Құлагерім!
Мәңгі жаса Мирасқор -- Мұрагерім!

Ойламан бар деп сенен көне халық,
Ойламан бар деп сенен дана халық.
Ұлылығыңды паш етер адамзатқа-
Ұланғайыр көсілген Далаң анық!

Сахара, сары белдер, дала - бағың,
(Келеді кезіп бәрін аралағым)...
Қорғалған Бабалардың қаныменен-
Тоғызыншы орныңды дараладың!

Біреулер қараса егер қызығумен,
Біреудің өзгереді жүзі мүлдем...
Біреуде қызғаныштың қызыл иті,
Қарайды көзін сатып сүзілумен...

Дала!
Дала!
Оу, менің, Құдіреттім,
Сен бар деп халқым үшін шүкір еттім.

Дала, Дала!
Ойласам Өзің жайлы,
Құлағыма бағзыдан дүбір жетті!..

Білесің бе,
Даланы қорғаған кім,
Даланың от-намысын арлаған кім?
Ол – ҚАЗАҚ!

Өзалдан бар тарихы оның,
Алайда, сол тарихты торлаған мұң...

Қазақ бұл – бұлтарыссыз Арғы Сақтар,
Арғы сақ – адуынды, арлы сақтар.
Сақ пен Ғұн...
Бүкіл түркі әлемінде-

Қазақ, беу, қазақ, әулие елім,
Өзіңсің аруағым, бар киелім!
«Қазақ!» деп атқа мінем айыл жимай,
Бір ауыз осы сөзден мән түйемін.

Қазақ, жұмылған бір жұдырығым,
Рухым да нақ осы, Күн-ұрығым.
Мәңгілікке жол тартсын, мәңгілікке,
Тәуелсіз боп түзілген жыр-ғұмырың!

Асқақта, анау көкте, Көкбайрағым,
Басымнан, мен – қазақпын, бақ таймағын.
Қазақ, басың бір болсын, ауызың бір,
Қазақ десе, жарқылда, от-қайрағым!

О менің Қазақ елім, егеменім,
Жол тартқан мұхиттарға Кеме ме едің?!
Сапарың сәтті болсын бұ ғаламда,
Жая бер өрісіңді, Өнегелім!

Сен құшақты кең жайдың адамзатқа,
Кір келтірмей кісілік – қазақ атқа.
Сақ бол, сақ бол, мейлі, Сақ баласы,
Әрбір ісің тән болсын азаматқа!

Мойынға артып алдық жүкті анық,
Сын сәтте қапы кетпес мықты халық!
Ездерді тарих, шіркін, кешірмейді,
Мәңгілік - жүректері түкті халық!

Қазақпыз – қаны таза, ақылы асқан,
Нешебір өтті бастан дәуір-дастан.
«Бір өліп, бір тірілген» қайран, халқым,
Қайтадан біз түледік арымастан.

Қазақ Бүгін ұйқыдан сілкініп тұр,
Ел дегенде, бұ жүрек бұлқынып тұр.

Қазақ, Қазақ - бақытты Ел болса деп,
От-жанарға ыстық жас іркіліп тұр!..

Тарихтың тізіп ойша барлығын да,
Бөленем намыс пенен арлы ұғымға.
Қазағым, тегің сенің - Алтынорда,
Қазағым, тегің - Қазақ хандығында!

Көкейге ерлік дәстүр-салтын түйіп,
Ерлерді қанын төккен халқын сүйіп,
Асқақтай білейікші, ағайындар,
Керей мен Жәнібектің даңқын биік!

Өтсе де бастан небір зауал-көштер,
Суалмас тектілікті санаңды ескер.
Тарихтың қойнауына кете алмайды,
Қалмаққа қырғын салған Жалаңтөстер!

Неше хан, неше сұлтан, қаған өтті,
Қағынған не қатігез заман өтті...
Ел қорғау, жерді қорғау – ұлы парыз,
Бабадан қалған мұра-аманат-ты!

Еліңді сүй, елжіре, ей, өрелім,
Еміренер төліне киелі елім!
Қазақстан – байтағым, Ұлы Отаным,
Қазақстан – мәңгіге сүйенерім!

Біз үшін анамыздай отты реңің,
Көктәңір – Ұла Дала – тек-тірегің.
Аман болып тіл-көзден, жаса мәңгі,
Өзіңе таусылмастай бақ тіледім!..

Қазақ Елі!
Қазақ Елі!-
Мәңгі ұраным,
Мирасқор Иесі Сен бар мұраның!

Қазақ десе, күй болып ағытылсын-
Құлағы қасиетті домбыраның!

Көрмедім мен қазақтай шешен халық,
Көрмедім мен қазақтай көсем халық.
Барыңды базарлай біл, Ұлы Елім,
Барлықтан кетпесінші бас айналып...

Кей жәйттар бұл адамның қанын қозғар...
Жетесіз, жемқор, жасық, жағымпаздар...
Қазаққа ақыл, айла, РУХ керек,
Билікке таласпасын дарыны аздар.

Салады кейбір жандар жаныма ызғар,
Қазақша сөйлемейтін парықсыздар.

Күйттейтін қара бастың қамын ғана,
Ұлтына жаны ашымас жалынсыздар.

Өттік қой, беу, ағайын, талай өткел,
Шақ келді ес жиылып, сана көктер.
Әлі де пасық аз ба екіжүзді-
Қазақты сатып кетер қарабеттер…

Екенін біле ме екен мұның өлім,
Мен өзім тектілерге жүгінемін.
Жас ұрпақ, Отаным деп кеуде керіп,
Көшбасшым бастайды алға Ұлы Елін!!!

Кең Дала, Қазақ жері – байтақ қандай,
Көз салсам, көңілім бір жай тапқандай.
Көк сүңгісі жарқылдап бабалардың,
Тұлпарлардың дүбірін ойлатқандай,

Сақтар, Ғұндар, Көктүріктер...-
Ежелгі елім,
Түйсігім бағзы даңқын сезер менің:
Күлтегін, Тоныкөк пен Білге қаған,

Жер үшін болса бүкіл шапқыншылық,
Түркінің бойында бар артықшылық:
Тұлпарды серік еткен көшпенділер-
Талайды мойындаттың даңқың шығып!

Түркілер Көктәңірге сиыныпты,
Түркілер қара бұлттай түйіліпті!..
Түркінің табан жұртын иеленген-
Қазаққа Ұлы Дала бұйырыпты!

Қазақ жері!
Қазақ жері!
Шетсіз-шексіз сайын далам,
Құдіретіңе тәу етер пайымдаған.

Қарыс сүйем жер үшін баһадүрлер-
Қырқысуға ешкімнен тайынбаған!

Күн кешем сол Далада арқайын-ды,
Жақсы деп жобалаймын жағдайымды.
Түркі рухы Қазақта-
билей білген-

Сондықтан Қазақстан – төрім ұлы,
Біздерміз баяғы сол Көкбөріұлы.

Біздерміз – Ұлы Дала иелері,
Түркінің бәрінен де жолым ұлы!

Мен бүгін алабөтен бір түледім,
Бар менің Түркі деген дүр-тірегім!
Білгенге Қазақ- Ата, Қазақ-Ана,
Ақиқат тарих осы, түркілерім!

Қазақта Ұлы Дала, көңіл дархан,
Әлемде тоғызыншы орын алған!...
Бір күні қазақ саны 100 000 000 болар,
Адамда таусылған ба өмірде арман!?

Сонда біз айрылмаймыз кең Даладан,
Кетпесін бұл ақиқат ой-санадан.
Қазақты өзгелермен тең етпекке-
Әр ару туу керек он баладан!

Біз сонда арыламыз қайғы-мұңнан,
Сескенер өзге жұрттар айбыныңнан.
Ол үшін әр балаға – 10 мың доллар,
Бөлейік қазақ жері байлығынан!

Байлығым – ең бірінші адам болар,
Байлығын бере алмаған харам болар.
Қара жер асырайды мәңгі бізді,
Байлығын ұқсатпаған надан болар.

Билікке айтар осы базынамыз,
Қара жер –қасиетті қазынамыз!
Қазақтың жерін сатпай,
қорғай білсек,

Көрерміз кей жәйттерді өмір жетсе,
Көңілде іркілер ме тегінде өкпе!
Қалайша күйінбессің,
жерім менің

Жер, жер деп бабам найза, ту ұстаған,
Жау жоқтай сол жер үшін ұрыспаған.
Бәрібір тіліміз бір, діліміз бір-
Түркілер - өз бауырым, туыс маған!

Түркілер, түркілердің азат елі,
Түркілер –сақ пен ғұнның зәузәт елі.
Қасиетті тектілер топырағы-
Қолдасын мәңгілікке Қазақ Жері!

Ел болдық, Тәуелсіздік – тынысымыз,
Құдайдан бақ-береке-ырысымыз.
Қазақ елі жол тартты КЕЛЕШЕККЕ,
Астанадан басталып ірі ісіміз.

Ұлы істер ұйлығады ойланғанға,
(Іс бітпей, адам көңілі жайланған ба?)
Аласұрып қалған ек алғашқыда,
Астана астанаға айналғанда...

Алысып қала салып азаптанып,
Әйткенмен қалмадық біз мазаққа анық.
Әуелден КӨРІПКЕЛДІҢ көздегені-
Солтүстік рух жиды қазақтанып.

Арқадан алабөтен самал есті,
Ел-жұртым бұрды сонда дала-көшті.
Есілдің есті алып сол жағалауы,
Жуықтап миллионға қалам өсті.

Марқайдым, сүйреді алға ой тереңім,
(Қаз баспай, кері кетсем қайтер едім?)
Ғаламдық Өркениет өресінде-
Ханшатыр, Пирамида, Бәйтерегім!!!

Күн сайын Ер Төстіктей келем өсіп,
Қарайды ел Астанаға елеңдесіп.
Қазақша шырқай берем қанаттанып,
Қолымнан келгенінше көмектесіп.

Қазақ бол, беу, бауырым, астаналық,
Бауырға құшақ жайып, төс қағалық.
Қазақ пен қазақ сөйлес қазақша деп,
Елбасы айтқан жоқ па бастама ғып.

Елбасым, ғарышқа жол сала білген,
(Марқаяр ұлы Далам Дана Ұлмен!)
Әлемде Елбасылар толып жатыр,
Нұр-ағаң – бөлек бітім, дара мүлдем!

Сиынып ата-баба, Жаратқанға,
Әлемді ұстап отыр алақанда.
Астана әйбәт рух құятындай-
Мәңгілік Қазақ Елі – Ұлы Отанға!

Қазақ хандығының 550 жылдығына
------------------------------------------------------------

Сайрайын семіз шығып, арық қана,
Бұйырдың бізге қалай алып дала?!
Бұйдасынан тартуға жол бермейді,
Қаны таза қазақтай халық қана!

Ең мықты қасиет деп мұны сана,
Болайық тектіліктің құлы ғана.
Қанды қасап қырғынмен
Қазақ үшін-

Өтсе де бастан қанша азап мейлің,
Өткенді саралай біл азат кейпің.
Өзалдан атам қазақ жатқа мәшһүр,
Халықты мойындаған Қазақ дейтін!

Салса да ауыр қамыт заманалар,
Өтеді сан зауалдан аман олар.
Өйткені, көкірегінде ар мен намыс,
Ерлердің тарихта ісі бағаланар.

Жонынан кейде тағдыр осқанменен,
Топырақ тарихына шашқанменен,
Ерегіскен дұшпанға дес бермедім,
Тілдесіп Көктәңірі – аспанменен!

Беу, бауыр, ақыныңа басыңды бұр,
Жазайын жүрегімнен жасынды жыр!
Қастерлеп жер-ананы, ел-ананы,
Қашанда қасың менен досыңды біл.

Қазаққа болсын деген жан көрмедім,
Алдау мен арбауларға жол бермегін.
Қынабында қайралып алдаспаның,
Тәуелсіздік шыңына мәңгі өрлегін!

Қазақстан, мәңгі кеш ғұмырды алда,
Табаныңнан тайқыма тұғыр барда!
Қазақ - менің ұраным,
Жау алмайды

Шарласам тұнба тарих-ғаламды бір,
Самала, билейтіндей санамды-нұр.
Бөгденің бопсасында кетпеу үшін

От шашып алау жанар, ыстық денем,
(Елді ойлап ерек күйге түстік пе екен?)
Мақтанам шабыт кернеп өнбойымды,
Еске алсам бабамды Сақ-Скиф деген!

Құдай да жасыра алмас ақиқатын,
Тарихта бастан кешкен оқиға мың.
Қазақтың арғы түбі – ұлы сақтар:
Массагет, яксарт, дай(дахиларым)!

Каспи, аримаспи, фарат, комар,
Исседон, асси, асқатаг, сармат болар...
Бәрі де Ұлы Қазақ Даласынан-
Жайылып бұтақ болып тарапты олар.

Өткеннің сорабында тұр іздері,
Досқа адал, жауға қатал тым өздері.
Жауының жотасынан таспа тіліп,
Жасындай жарқылдаған мінездері.

Сақтарым небір жойқын шабыс көрген,
Мақтанған жаужүректі арысты ермен.
Ішімдік ішетұғын ыдыс еткен-
Жауының бас сүйегін соғыста өлген...

Осылай қас дұшпанды сескендірдім,
Ешкімнің жауыздығын кешпей қырдым...
Санынан садақпенен жаралы етіп,
Өзін де өлтірген біз Ескендірдің.

Тек қана мақтан етпен дүр қанша ұлды,
Жырлайын Томиристей пір ханшамды.
Ержүрек әйелдері атқа мініп,
Жоқ еткен парсы әскері, Кир патшаңды!

Алысып қарсы келген жауыменен,
Үдере соққан дүлей дауылменен,
Жиырма төрт тайпа басын біріктірген-
Ғұндар да заманында дәуірлеген.

Түрік-ті - ғұндардың да кәміл заты,
Танымал әлемге оның әмірлі аты.
Шоң биден жол тартса егер патшалығы,
Империя еткен Мете тәңірқұты!

Бағзыдан ерлік дәстүр баян жетті,
Аттила ел-жұрт үшін аянбапты!
Еуропаны талқандап көшпенділер,
Ұлы Ғұн империясын баянды етті!

Саналған сол дәуірде құдіретті,
Басып ап Римді де дірілдетті...
«Қанішер», «жауыз», «тағы» атанса да,
Ғұн даңқын асырумен ғұмыры өтті!

Атағын асқақ тұтып ұлан- ердің,
Болмысын танытайық мұрагердің!
Сақ пен Ғұн – алтын бастау-қайнарымыз,
Қазығы - Қазақ деген ұранды елдің!

Бабамның маған мәлім мықты екені,
Баһадүр, жүрегінің түкті екені.
Өзалдан Алтай, Арқа, Алатауым,
Сыр бойы, Орта Азия, Маңғыстауым,

Бұмындай ел қағаны тарпаңдарым,
Азуы алты қарыс арландарым.
Тулақтай жерді қимай жат-дұшпанға,
Халқының кие тұтқан армандарын.

Естеми, Білгі қаған,Күлтегінім,
Тоныкөк...
тарихқа ауып тұр көңілім.
Нәр алған тамырымыз түркі жұрттан,

Күн кешіп баба дәстүр, дәп-ғұрыппен,
Өр ұлан, айнымағын тектіліктен.
Ешкімнен айыл жимас жауынгер ел-
Бәріміз тараламыз Көктүріктен!

Бабалар кешкен жорық-жасын ғұмыр,
Демеймін өткенді ойлап жасыңды үйір.
Заманның алмағайып кезеңінде,
Түркілер, біріктірші басыңды бір!

Жүректе жанып алау жалындасын,
Қамалдың біз білмейміз алынбасын.
Түркінің ұстап қара шаңырағын,
Қазағым, ұлы Жібек жолындасың!

Қазағым – Көктүріктің ұлы Отаны,
Сондықтан түркі жұрты ұнатады.
Қайтадан туын тіксін төрімізге,
Баяғы Түркілердің ұлы Одағы!

Ешкімнің емес ешкім қол астында.
Тек қана бірлік керек беу, түркілер,
Білсеңіз, жау жоқ деме, жар астында!

Сиынып құдіретіне бабамыздың,
Жыр еттік ұлылығын Даламыздың.
Тұлпарлар тұяғының жаңғырығы,
Жақпарын жаңғыртқанда санамыздың!..

Түріктер!
Көктүріктер!
Көп түріктер!
Өшпесін бойыңдағы тектілік өр!

Тілі, ділі, діні бір зәузатыңа,
О, Бабам, аруақты, отты рух бер!

Заманды еске алайық бұрынғы өткен,
Ерлерді «Елім!!!» деумен ғұмыры өткен,
Уысынан шығармай кең Даланы,
Ерліктің ерен күйін дүбірлеткен,

Елдіктің шаңырағын тұғырлы еткен,
Рухы Бабалардың мәңгі жаса,
Ұлтының жүрегіне ұрық сепкен!

Өтсе де неше ғасыр дүрбелеңмен,
Тараймыз бұтақ болып іргелі елден,
Тарихты таразылап тым көнерген,
Шындықты тарқаталық шым тереңнен.

Түркің де, бүтін Алаш, Үш Жүзің де,
Тел өскен тұлпардайын бірге өрген.

Кейде ішім кетсе де ашып ойлағанда,
(Сол үшін көңіліме қайғы алам ба?)
Жайым жоқ бүгін менің жай табарға,
Ешкімге танытпаған осалдығын-

Ерекше жаратылған қай бабам да,
Түйсінем тылсымдарға бойлағанда...

Түйсінген дәйім менің жанымды ұқты,
Жаралдым менің де өзім қаным мықты.
Бір бала сескендіріп бәрін тіпті,
Уыстап уысына қанын шықты!..

Темучин – Есугейдің есті ұланы,
Тақымға басты дерсің қалың жұртты!..

Айталық, арыстардың ірі ісін көп,
Ашылар ерлік десе тынысың кеп.
Дегенде шашылмасын ырысың көп,

Бөліну – кім-кімге де бұрыс індет.
Темучин тәмәм елдің басын қосты,
«Қорықпай сыйлағаның құрысын!» деп.

Ол заман бөрі заман, босқан заман,
Шамалың сазай тартып сасқан заман...
Ешкімнен ешқашанда жасқанбаған,
Тимучин- абыройы аспандаған,

Бастарын түркілердің қосқан заман,
Айбыны Айдан ары асқан заман.

Астына мініп асау бозжорғаны,
Қайралды қынабында қанжарлары...
Шықса да талай дау-шар, жанжалдары,
Елдігін түркі жұрттың армандады...

Орхон өзені бойында «Шыңғысхан» деп,
Берді атақ ру-тайпа шонжарлары!

Тапжылмай таққа отырып Ұлы Қаған,
Жазылды даңққа толы ғұмыр оған...
Жауына жүрегі әсте жылымаған,
Тәңірге жалбарынды Ұлы Бабам.

Жиналып Қарақорым-Бұрхан тауға,
Топтасты бір ел болып Ұлы Далам.

Ешқашан елдік үшін аянбады,
Алынды талай шептер қияндағы...
Бұл өзі арман, әлде қиял-дағы,
Тәрізді «Адай» күйі – күй арналы!..

Жүз елу, екі жүз мың әскерменен
Сап құрды Шыңғысханның нояндары!..

Нируннан Бөріжігін –Қият болды,
Тайджиут, Керей, Найман, Оңғыт(Уақ) болды,
Бұл сапта Татар, Меркіт, Қаңлы, Қыпшақ,
Төлеңгіт, Арғын, Дулат, Маңғыт болды,

Қырғыз бен Ойрат, Бурят, Тарғұт болды,
Бұл сапта Құры, Тума, Якут болды.

Бұл сапта Мұқалы гойаң - Жалайыр да,
Бұл сапта болды Үйсін, Ноғайың да,
Қоңырат, Қожа,Ұйғыр – талайың да...
Алтай мен Алатаудың баурайында,

Айналған бәрі туыс, ағайынға,
Бұл сапта Алшын - Мұңал-Адайың да!..

Білсеңіз, Жебе ноян – Жорға Адай-ды,
Шыңғысхан неге оны қолдамайды?!
Қолдайды,
өзі де Адай-тегі Мұңал,

Ол қалай қазақ арын арламайды?!
Қандасы кектессе егер қарамайды,

Халықпыз терең тамыр, дәбіміз бар,
Халықпыз маңдайында бағымыз бар...
Бірлігі болса елдің сәніміз бар,
Тектілік туысқандық қанымыз бар...

Үш Жүздің кенжесі Адай-Мұңал болса,
Қара шаңыраққа қалайша дауымыз бар?

Бүлінсе елдің іші оқсады тым,
Елдікті қалың түркі аңсады тым...
Шыңғысхан орындалып мақсатының-
Құрса егер Мұңал(Моңғол) патшалығын:

Бұл өзі - кенже ұлдың шаңырағы,
Қазақтың шыққаны ғой жақсы атының.

Қазақтың туын көкке тіктегені,
Қазақтың мойындалып мықты екені,
Қазақтың қасиетті жұрт екені,
Қазақтың ұлағатты ұлт екені.

Алтайда – Адай таңба аяқ бассаң,
Алтайым – қазағымның құт мекені!

Бұл Мұңал кімді тегі құл етпеді,
Түкті екен шеттерінен жүректері.
Қазақтың орындалып тілектері,
«Сояды» қас-дұшпанын іреп тегі...

Әлі де ұрпақтары өр мінезді,
Бүгін де туған елдің тіректері.

Іске асып бүгінде елміз асыл арман,
Халқымның келер туып асығы алдан,
Тарихты түгендемей ғасырлардан,
Әйтсе де, кеуде керіп тасына алман.

Шыңғысханға «монғол», қытай таласып жүр,
Бір кезде бабаларым басып алған.

Бір кезде бабаларым басып алған,
Жауласқан қас- дұшпанның басын алған.
Сібір де біздікі еді – жасыл орман,
Қабқаз да – Қазақия далам дархан.

Бір кезде Еуропа, Азияң да,
Қазаққа басын иген орыс-орман...

Дәуірлеп күн кешкен-ді халқым сонда,
Ерек боп ерлік дәстүр-салтым сонда.
Айналып дұшпан үшін әр күн сорға,
Жапанға жаңғырықты даңқым сонда!

Мәскеуді өртке ораған Мамай, Орақ,
Тоқтамыс,
қандай еді Алтынорда!

Жеттік қой Балтық асып ел шетіне,
Үндістан, Ауғанстан, Парсы еліне,
Қастасқан жаудың күші еңсеріле...
Бас иіп арабтар мен крестшілер,

Жарамай қалды қауқар көрсетуге,
Шыңғысқан-Жошы-Бату әскеріне!!!

Салдырған мәлім сәнді сарайлары,
Жанды ғой бұл қазақтың талай бағы...
Алаштың туын көкке аспандатып,
Алтын Күн зеңгір көктен арайлады.

Қазақтың шаңырағын, ар ойлады-
Әйгілі Монғол-Мұңал Адайдағы.

Жайымды ұғарсың сен сезіп көрсең,
(Жаулардан ұтыларсың сезік берсең).
Тарихта жаңылыспақ сезімге ерген,
Жөн болмақ ақиқатқа төзіп көрген:

Адай мен Қазақ қатар аталады,
Кең-байтақ даламызды кезіп көрсең.

Мұңалжар, Мұңалошақ – тұлғаң бөлек,
Сол ошақ Қазығұртта тұрған дер ек.
Үш Жүзің сол ошақтың үш бұтындай,
Бөленген бір болғанда думанға ерек.

Алатау, Алтай мен Сыр-туған жер ед,
Тіл таңба, тас таңбаға тұнған дерек.

Жауымды құртқан болсақ жоңғар деген,
Тәңірім қалай жолды оңғарды екен?..
Халық жоқ жер бетінде моңғол деген,
Кенже ұл: Қазақ-Адай-Мұңал деген.

Жаралған сол Мұңалдан Шыңғыс қаған,
Қазақты ел етудің қамын жеген.

Демеңіз мынау неткен тосын сый ед,
Адайлар – төре тұқым, асыл сүйек.
Мұңалдар империясы – Қазақ Елі,
Пір Бекет – Ол да Мұңал асыл кие!

Ұлұндай ұлы анаға басын сүйеп,
Шыңғысхан Көктәңірге басын иед!

Дүреген сонау дәуір Сақ жерінен,
Тарихтың алып орнын қақ төрінен,
Жаралған Күн нұрынан Көк Түрік ем,
Нәр алып Алан Қуа- Көкбөріден!..

Бүгінде Қазақ Елі қайта оянды,
Қауышып дабысы үстем Өткенімен!!!

Дабысым – Шыңғысхандай зиялы адам,
Тарайтын текті жұрттың Қиятынан.
Жаралған ар-намыстың ұятынан,

Сескенбес сесті бөрі сияқынан,
Сол заман түскенде еске масаттанам,
Тас ұшқан тұлпарлардың тұяғынан!!!

Қанымның оянғанда ар-намысы,
Жанымның аз болмайды арпалысы...
Өртейді өзегімді өткен менің,
Тарихтың оралса ойға қалтарысы...

Тарихқа болса кейде таңданысым,
Ерліктің танысам да тарлан ісін,
Елдікті сақтай білмес жауыздықты,
Ұлағат ете алмаспын ұрпақ үшін.

Тарихтан небір тұлға тарлан өтті,
Алайда, мақтай алман қарабетті.
Шыңғысқан түркі жұртын біріктірсе,
Түркіні Ақсақ Темір талақ етті.

Сан-сапат одан бері заман өтті,
Басынан қазағымның зауал өтті.
Орыс пен қытай, қалмақ ортасында
Даласын ата-бабам қорғап өтті.

Ежелден еркіндікті сүйген ел ек,
Тарихтан түйін талай түйген ел ек,
Тарихтан сабақ ала білсек егер,
Тарихта біз ерекше күйге енер ек.

Айдын-көл, орман-нуым, шалқар далам,
Қазаққа болған дәйім арман далам,
Баяғы дүбірлеген дәуіріңде,
Бабалар төсін қағып, талтаңдаған.

Тарихтың тылсымын-ай сан арналы,
(Тарихта қай халықтың қонар бағы?)
Шыңғыс хан жарты әлемді жаулап алып,
Тіккен-ді Алтынорда, Ақорданы.

Амал не, қолдан сусып бағы кетті,
Бірлігі бекем болған шағы кетті.
Сұрапыл Ақсақ Темір заманында
Жинаған абыройдың бәрі кетті.

Ол өзі болса да ер қабілетті,
Талайға төндірген сан ақыретті.
Тарихтың алмағайып кездерінде
Аңдыстап, дей алмас ем сабыр етті.

Барластан-түркі жұрттан нәр алса да,
Кең-байтақ Далада ұлы жаралса да,
Өзалдан шімірікпес ер болса да,
Қара саннан жебе кеп қадалса да,

Бабалар аруағын қор еткендей,
Үмітін елдің дүйім жер еткендей.
Бағындырып алса да барша елді,
Түркінің несібесін кем еткендей.

Ол өзі сесті еді, қаһарлы еді,
Қан тамған қылышынан атақты еді.
Сайыпқыран әскері қол астында,
Тіксінткен талайларды шатақ та еді.

Ол өзі кескекті ер ед, ірі де еді,
Ешкімнің алдында әсте бүгілмеді.
Есімі естілгенде қанқұйлы ердің,
Дүние дабысынан дірілдеді.

Ешкімнің алдында ол иілмеді,
Ешкімнің алдында ол жүгірмеді.
Қаншама шықса-дағы дабырасы,
Түркі үшін ерекше еңбек сіңірмеді.

Өзалғы баба дәстүр сақтардағы-
Амал не, өз қалпында сақталмады,
Кеңістік қолымыздан сусып кетті,
Сенімі елдің күткен ақталмады.

Әскери өнерде Ол шыңдалса да,
Бейнебір бағындырмас шыңды алса да,
Демеймін тарих оны бағалайды,
Қаншама жерді жаулап мыңды алса да.

Бас иіп тұрған кезде барша маңай,
Өз жұртын өзі шауып шаршағаны-ай.
Жүз мыңдап жауын жойып, жайратса да,
Басынан сол жандардың салып сарай,

Тектіден жаралсаң да Ақсақ Темір,
Ісің бар бұ тарихта жаңсақ небір,
Түркінің туын төмен құлдыратып,
Ұтылдың ұлылықта оқсап Темір.

Білмеймін неге ақылды саяз етті,
Түркінің арқасынан аяз өтті.
Қан-қасап ұлы ұрыста талқандадың
Еуропаны билеген Баязитті.

Бір-бірін қолдар еді-ау шын естілер,
Бекерге екеуара тіресті Ер...

Мәз болдың алдап сүйек тастағанға,
Түркіден таяқ жеген крестшілер.

Не жорық, өз жұртыңа түнергенге,
Бөгденің бопсасына тым ергенге?!
Мәз болдың арбап сені крестшілер
Алтыннан аптап күйме жібергенге.

Өмірде осы ма еді ұлдың парқы,
(Ел сату- секілді ме ед құлдың нарқы?!)
Басқаны бағындыру баян болған,
Қайда енді Еділ патша-ғұнның салты?!

Ех, Темір, ер болар ма ең мақтан етті,
Еліңді өзің келіп таптап өттің...
Баязит, Тоқтамысты талқандаумен,
Еліңнің бақ-баяны жатқа кетті.

Бұл іске барды екен дәтің қалай,
Тарихта қалмақ енді атың қалай,
Өзіңді өзегіңнен тептің неге,
Өзгені өкіртіп бір тақымдамай?!

Осылай қайран елім босқа күйді,
(Әйтпесе, кешер ме еді басқа күйді?!)
Мен сені кеше алмаймын Ақсақ Темір
Сәнді етіп салдырсаң да Иассауиді.

Иассауи - сол түркінің тұғырлы ері,
Түркінің бір емес пе ед түбір-тегі,
Беу, бабам, бопсалауға босына ерген,
Болжамай болашақты күнілгері.

Халқыңа пайдаң тимей қара бақыр,
Айдала еншің болды ала тақыр...
Қытайға төрт жүз мың қолмен бара
жатып,

Болсаң да заманыңда алтын алмас,
Осылай зауал кештің халқыңа қас...
Бар байлығын тонатқан дұшпанына,
Ер емес, ездің мұндай даңқы қалмас!..

Ешқашан арылма, Елім, арлы ұғымнан,
Бодандық - арыла біл тар ұғымнан...
Тектілер, көшпенділер ұрпағымыз-

Көктүрік, түркеш-қарлық, қимақ-қыпшақ-
Дәуірі Қазақ үшін қымбатты шақ.
Алып Арсылан Стамбулда туын тікті,
Туысқан түрікті де сыйлап тұрсақ.

Дүниені дүрілдеткен шағы азайып,
Бүлінді Алтынорда бағы тайып.
Шыңғыстың төрт ұлынан төрт ұлысы,
Күйзелді хан-сұлтандар тағы тайып.

Күйзелді іштей іріп, араздасып,
Жан-жақтан жау анталап аранды ашып...
Шапқын мен жаугершілік тиылмады,
Тумалас бір-бірімен жағаласып...

Шағатай ұлысынан - Моғолстан,
Мауараннахрда - Әмір Темір қаһары үстем.
Орта Азияда –Шайбани Әбілхайыр,
Ту тігер туды күндер - Қазақстан!

Ақ Орда – Алтынорда мұрагері,
Көктәңір – сиынар Пір, ұраны еді.
Билеген Ақ Орданы Ырыс ханның
Аймағы - атышулы Тұран еді.

Ырыстан- Барақ ханның ұрпақтары-
Керей мен Жәнібек хан- ел мақтаны.
Баяғы атам Қазақ арын арлап,
Тұлпары тарпып тұяқ ойнақтады.

Жарқылдап алмас қылыш, сүңгілері,
Көктегі қыран құстай бір түледі.
Қол созып Моғолстан ханы Есенбұға,
Шу, Талас бойында Қазақ ту тігеді.

Тартыстан таусылғандай ғұмыр-әні,
Біртіндеп Моғолстан ыдырады.
Сібірден, Ертіс, Жайық, Сыр бойынан
Қазаққа қалың түркі шұбырады.

Тарих та ақиқатты сезді ішінен,
Қазақтың енді ешкімге төзгісі кем.
Қалың жұрт қазағыма қосылды кеп,
Қиналған Әбілхайыр езгісінен...

Қалмастан қалың елдің тай-таяғы,
Бас қосты қазақ ру-тайпалары.
Ұлытау, Алатау мен Қаратауым,
Бірлігі ұлы елімнің байқалады.

Керей хан, Жәнібек хан, Бұрындық хан,
Елдіктің дербес жайын бұрын ұққан.
Біртіндеп қас-жауларын талқан етіп,
Атанған қазағына ұлы құт хан.

Қалалар, бағындырып Даланы Ұлы,
Алтай мен Жетісудың аралығы...
Сығанақ, Созақ, Сауран, Сарайшығым,
Түркістан – түркі әлемім, қалам ұлы!

Күндерді кешпесе де аспан ашық,
Қазағым күн кешкен жоқ босқа сасып.
Дәстүрге көшпелі елді бағындырды,
Қасым хан «қасқа жолын» тасқа басып.

Тең тұрып жақынмен де, алыспен де,
Қытайман, Еуропа, Орыспен де,
Қасымның «қасқа жолын» жалғастырды,
Хақназар, Тәуекелдей арыстар да.

Есім хан «ескі жолға» табынады,
Тәукеден «Жеті жарғы» заңы қалды.
Төле би, Қазыбек би, Әйтеке би,
Қожаберген жыраудың зары қалды...

Тіс қайрап от қарулы орысың да,
Айдаһар сәтін күтіп бағысуда...
Бірлесіп ойрат-жоңғар шапты бізге,
Торғауыт, дорбыт, қушуыт, шорысың да.

«Ақтабан шұбырынды...» басталды енді,
Жауған оқ торлағандай аспан-жерді...
Бас болып Әбілхайыр
Қалың қазақ

Шайқаста жау екпіні басылғандай,
Сейілді шама-шарқы басынғандай.
От беріп жан-жағынан айдап салып,
Айласын орыс, қытай асырғандай.

Кең Далам, жалғыз қалды дүйім Қазақ,
Зар заман, кешті азаптың күйін Қазақ.
Мұндайда ата-баба-аруақтар,
Әулие-әмбиеге сиын, Қазақ!

Ерекше күңіреніп кетті Далам,
Қасірет, қайғы, мұңды шекті Далам.
Үш Жүздің басын қосып төрелерім,
Жалауын жықпай қалды текті Бабам!

Жоңғарың қытай талап, ойрандалды...
Ресейге ноқтамызды ұстатсақ та,
Арыстар ар бермеді ай маңдайлы.

Алашта аз емес-ті арыстан ұл,
Бағатын қай кезде де намысқа бір.
Алаш Орда, Түркістан мемлекетін-
Құрам деп марғасқалар алысты бір!

Шетінен сайыпқыран іске татыр,
Қазақтың ұл-қызының бәрі батыр!
Туған ел – Қазақстан қайта оянды,
Құдайдың оң боп өзі көзі ақыр!..

Өтсе де бастан талай мұнар күндер,
Өтсе де бастан талай тұман күндер,
Қазақтың туы дәйім жығылған жоқ,
Қасқайып тұрды алдымда қыран күндер.

Егемен ел атандым ірге бекіп,
Өзгемен терезем тең күнге жетіп.
Тәуелсіз Қазақстан қарыштайды,
Бәйгіде келеді озып жүлделетіп.

Кейде бір мақтанамын, мастанам бір,
Шақырып биіктерге бас қалам тұр!
Нұрсұлтан Назарбаев – бас сәулетші,
Ажары айдай сұлу Астанам тұр!

Өткеннің бейне алтын сынығындай,
Баяғы бабалардың рухындай!
Топтасып Көшбасшының маңайына,
Болайық бір шаңырақ уығындай!

Әрдайым жүгінелік сабырға біз,
Келейік ортақ мақсат, ақылға біз.
Кеңесіп іс қылғанда қателеспей,
Қазықтай берік болар қабырғамыз!

Тәңірім, бұл қазақты қор етпе енді,
Туған ел бірлікпенен қоректенді.
Тілім мен ділім, дінім мәңгі жаса,
Бабалар жатсын желеп-жебеп тегі.

Болмайық жебір, жалқау, әңгүдік те,
Жүрмейік жер бетінде мәңгіріп те.
Түріп бір етек-жеңді жымдасайық,
Айналып Қазақ Елі мәңгілікке!

Жаным да осы, арым да, намысым да,
Қаным да осы жүрегім ағысында.
Қазақ тілі – қыраным алтын қанат,
Қазақ тілі – бұлағым,дауысым да!

Қазағымның үні де ол,әуені де,
Ән-жыры да сарқылмас,өлеңі де!
Тартатұғын тарихтың тереңіне
Тіл дегенің – қазына әлемі де.

Қазына әлем,кәусарым,майда тілім,
Жылдан-жылға жетіліп,жайна тілім.
Нәр алатын өзісің қайнарымның,
Рухындай туған ел,байтағымның!

Тілім десе келеді айқай салғым,
Қияларға самға деп қайран халқым.
Қайда барсам жөніне жүгіндірер –
Киелі сөз,әулие ата-салтым.

Мен бағындым осынау қызыл тілге,
Жарқылдауға жан құмар,қызу кеуде.
Барқыт түнде шоқжұлдыз жымыңдаса,
Жүрегімнен жыр-маржан үзілер ме?

Бас иемін мұндайда әруаққа,
Махамбеттей,Абылдай арғымаққа.
Ел мүддесін тілімен кестелеген
Еліктеймін солардай жалын-отқа.

Еліктеймін,күш-қуат жиям бойға,
Жетелемес мұндайда қиял қайда?
Ана тілі дегенде арлы азамат
Ар-намысты сатудан ұялмай ма?!

Ана тілі – бұл менің қазақ тілім,
Қылбұраудан,қыспақтан азат тілім.
Өмірдің алмағайып өткелінде
Басынан сан өткерген азапты мың.

Халық ем өлең-сөзсіз күн кешпейтін,
Жыр барда қайғыңның да бұлты еспейтін.
Мойнына салып мейлі бұғалықты,

Ақыл сөз, дана сөзді пір санаған –
Айналдым асылымдай ар-санадан.
Қосқанда «Қаратаудың көшін» әнге,
Жанары жасқа тұнып,жасаураған.

Болса да небір заман анталаған,
Жауға жерін бермеген,таңдан Адам!
Далиған дариядай Дала мынау -
Қымбат болды десеңші қандай оған!

Туған жер қандай ыстық қарыс сүйем,
Ер бар ма сол жер үшін қан ішпеген!!!
Ресейге сол жер үшін бодан болып,
Тағдыры өзектесті орыспенен.

Шағы аз ба,бірақ,достым,қысым тартқан,
Патшаның қазағыма тісі батқан.
Күндес ел бір жағынан іштей іріп,
Бақ құсы бастарынан ұшып жатқан.

Кең жері көшпелі елдің талақтанып,
Жөңкіген бай-манабың алақ қағып.
Өзгеріп жер аты да,тіл де қүрау,
Жасқауын қанша жұрттың жамап алып.

Қазағым соншалықты қор ел ме еді,
Ұлыс-ты өзінше бір әлемдегі.
Ұқсамас өзгелерге өрнегі – алтын,
Айшығы өзіне тән өнердегі.

Осы тіл бірте-бірте шектеу көрді,
Осы тіл бірте-бірте тежеу көрді.
Сұйылып бара жатты бірте-бірте
Азияның ақиық шешен елі...

Атқанда ұлы Қазан таңы күліп,
Маздаумен шырақ шашты жалын үміт.
Халқымның жанарына нұр құям деп,
Шықты ғой неше алуан жанып жігіт.

Бәрі де Ленинге сеніп мәңгі,
Жолында жаңа өмірдің жаныққан-ды.
Алаштың арын арлап шығамын деп,

Жойқын өрт ел басына нәубет болды,
Сойқанды қазақ деген әулет көрді.
Бір жақтан аштық алса алқымыңнан,
Бір жақтан аждаһадай зұлмат келді.

Тақсырлар таққа мініп сонша тағы,
Адамды айуанша қоршалады...
Аузыңды ашсаң болды айдап,қорлап,
Жүрегін зиялының пәршалады...

Ойласақ соны көзге қан толады,
Зымиян,заманының зәнталағы –
Жымысқы түлкідейін,қарсақтайын
Аңдыстап жан-жағыңнан анталады...

Тірлікпен күн кешпеген текке күйкі
Ерлерім елім деген отқа күйді.
Тілді ғой тарғыл заман тілімді де,
Тежеді ағыл-тегіл төкпе күйді...

Біртіндеп ар-намыс та тайыз тартты,
Кім білсін,кей кімдерде айыз қанды?
Қазақтың қайран тілін тұмшалаған
Соттаса деймін дүмше жауыздарды.

Жүрегің қалай енді жұлынбасын,
Халықпыз әу бастан-ақ мұңы басым.
Кім білген немересі айтқан сөзді
Келерін атасының ұғынбас күн?

О,сұмдық,қалай шошып дір етпейін,
Замана,бопсың талай түнектейін.
Сонда да бір әділет болады деп,
Сенуге алдағыға жүрек бейім.

Шалғанда соғыс өрті кеше елімді,
Алғанмын фашистерден мен кегімді.
«Отан!» деп отқа кірдім айыл жимай,

Кеудеме мәрттік мінез тұрақтанды,
Өтті сан батыр қазақ сынақтарды.
Қарт Жамбыл от жүректен жыр ақтарды,
Жырынан бүкіл Отан қуаттанды.

Қаймықпай тура жолдан дауылдарда,
Бас болып солдат қауым-бауырларға,
Жауына қарсы шабар арыстаным –
Кім жетер қаһарманым Бауыржанға!

Хош ,достым,айта берсем мақтаным көп,
Тұрғаны осыменен тоқтағым кеп...
Жеңістен кейін қайта сайрап едім,
Қайран тіл,қара тасқа соққаның кеп...

Осылай қызыл тілден кешеуледім,
Жайымды ұқпады жан мешел менің.
Қара бұлт бір үдеріп көшкенімен,
Тілімді тоты құстай безенбедім...

Заманға көзбен қайта оң қарадым,
Тасимын,толқимын да,толғанамын.
Тіліме ел қатарлы теңдік берген
Азамат арыстарым – ер-қанатым.

Арайлап нұрлы таңым қайта туды,
Ел үшін ер-азамат белін буды.
Жаңғыртып бүкіл елді қайта құру,
Көнекөз қарттар көздің жасын жуды.

Өшкенім қайта тұтап маздап жанды,
Өр ағыс тасытқандай қозғап қанды...
Өмірге қайта әкелдік
Жазықсыздан

Қысса да қаскөй жылдар қаһарымен,
Нұрландым жаңа күннің шапағымен.
Қабыстым қайта салтым,дәстүріммен,
Табыстым Жүсіпбек,Ахмет,

Міржақып,Мағжан,
Шәкәріммен!

Сіңірген бойыма әкем ел сүюді,
Сіңірген бойыма әкем жер сүюді.
Сіңірген анам менің жүрегіме
Сүюді қаным тамған бесігімді.

Мен де айтам ұрпағыма-ұланыма,
Қанып іш деп ана тіл бұлағынан.
Өз елін,жерін,тілін сүйген Адам
Өмірде жетпей қоймас мұратына.

Анаңның тіліменен көгересің,
Толтырып бақытыңның кенересін.
Қазақша сөйлеп тұрған балдай етіп,
Атасы сүйген қандай немсересін.

Қанатым – қазақ тілі самғайтұғын,
Самғасам ешқашанда талмайтұғын.
Анамның аппақ сүті секілді ғой
Сәбиі емген сайын қанбайтұғын.

Рухым – ана тілі,бағым менің,
Мәңгілік ажырамас асыл кенім.
Қандары оянсын деп тереңінде
Ақтардым әлеуметке жаным шерін...

Қазақ қандай халық?
Бұл сауалға іркілердей жөнім не,
Көл секілді көлкиді ойлар көңілде.
Қазақ деген қандай халық, айтайын,

Жете сүйген ұл едім мен ұлтымды,
Жетесіз деп даттамаймын жұртымды.
Жасықпын деп айта алмаймын әманда,
Жоғалтуға айналсам да ғұрпымды.

Бабалардың қалған болса жұрнағы,
Аман болса атқамінер ұлдары,
Қайран елім қанатынан қайрылмай,
Қалар қағыс қай-қашанғы мұң-зары.

Өзгелердің езгісіне көне алмай,
Қайран Далам келімсекке тоналмай,
Қаз қадамын Ертеңіне басса нық,
Дейді жүрек, бәрі оңынан болардай.

Қазақ – кемел, дариядай Данасы,
Қайсар туған ел билеген Ағасы.
Білім кенін жиған күллі әлемнің,
Аз емес қой тонның алтын жағасы.

Солар болар елдің тұлға, панасы,
Марғасқа етіп жаратқа-ау анасы.
Алынбайтын асудан да тайсалмай,
Асқақ шыңға жететұғын шамасы.

Болса сондай бар қазақтың баласы,
Биіктесе ой-өресі, санасы,
Дейді көңіл,
жан-жағына қарайлап,

Е-хе-хе-хей!
Айқай салып көрем бе,
Ей, бауырым, құлағың түр өлеңге.
Намысыңның жаны алмас қанжарын,

Сенен мәрттік күтеді өмір күрделі,
Қоя тұрғын үлде менен бүлдені.
Күнделікті күйбеңіңнен бой үзіп,
Ұлы жарыс жолын таңда жүлделі.

Елдің қамын ойлау керек, жер қамын,
Бабалардың аманатын, арманын –
Келешекпен жалғау парыз бүгінгі,
Замананың арқалап зіл-салмағын.

Бұл қазақтың арманының жоқ шегі,
Баяғыдан азаттықты көкседі.
Баян-ғұмыр бақытына қол жетіп,
Ел болуға ұмтылды енді еңселі.

Базарына қайта оралып әуелгі,
Құйқылжытты қоңыр сазды әуенді.
Өзіне сай өрнегімен ұйытып,
Баурап алу бар ниеті әлемді.

Тұнып келген тереңдегі лағылдар –
Жаңа өмірге шашудай боп ағылар.
Шапағатын шашып тұрса шұғыла,
Жүректерге жарқын үміт жағылар.

Қазақ көрген аз емес қой қайғы-мұң,
Танытатын күн туды енді айбынын.
Көкбайрақтың астына кеп жиналып,
Пәтуасын есіне алсын Майқының!

Парасат пен парықты ләйім мұрат қып,
Қазақстан – ұлы ордасын тұрақ қып,
Бүтін қазақ жер жүзіне жиналып ,
Алға басса ақыл-ойды шырақ қып.

Жарқын көңіл, қолы ашық халқым-ай,
Жаңғыртуды қажет қылар салтың-ай.
Ұрпағыңды ақылменен баулышы,
Көпті көрген абыздарым, қартым-ай.

Дүниенің тарылғанда тынысы,
Өз жайыңды қамдау болар дұрысы.
Құшағыңды жая берме жат жұртқа,
Шашылмасын – Жер-ананың ырысы!

Беу, қандасым, әр ісіңе бол қатал,
Аңғалдыққа бой алдырсаң сорлатар.
Білек те бір, жүрек те бір болсыншы,
Онсыз өзге әңгіртаяқ ойнатар.

Арамызда алауыздық жойылып,
«Алаш!» деген отты ұранға бой ұрып,
Іштей ширап, шыңдалайық, шырқайық,
Атағымыз шартарапқа жайылып.

Сенің маған мәлім, қазақ, сипатың,
Дәл бүгінгі дабысың мен тұрпатың.
Қашан заман ілесесің көшіне,
Көз қарырдай керемет боп сымбатың?!

Аз көрмедім қаракөзді қаны жоқ,
Маскүнемді өлекседей жаны жоқ.
Өз халқына топырақты шашатын-
Аз көрмедім алаяқты ары жоқ.