TELEGEI

Home

Азық-түлік тағамдарының тауарларын тану

Т.А. Качурина

Оқылуы: 0%

Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).

20 px
1.85
0.30 px
0.95 em

Азық-түлік тағамдарының тауарларын тану

Жұмыс дәптері «Аспаз, кондитер» мамандықтары бойынша оқу-әдістемелік жинақтың бөлігі болып табылады. Оқушылардың азық-түлік өнімдерін тану бойынша алған теориялық білімдерін бекіту және алған білімдерін бақылауға бағытталған сұрақтар, күрделілік дәрежесі мен орындау жолдары әртүрлі мәтіндік, кест...

АЗЫҚ-ТҮЛІК ТАУАРЛАРЫН ТАНУ

Т.А.КАЧУРИНА, Т.А.ЛАУШКИНА

АЗЫҚ-ТҮЛІК ТАУАРЛАРЫН ТАНУ

КӘСІПТІК БІЛІМ БЕРУ

1

Құрметті оқырман!
Алғы сөз
1 ТАРАУ Жалпы ұғымдар

2 ТАРАУ БАЛҒЫН КӨКӨНІСТЕР, ЖЕМІСТЕР, САҢЫРАУҚҰЛАҚТАР, ӨНІМДЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ӨҢДЕУ

3 ТАРАУ БАЛЫҚ ЖӘНЕ БАЛЫҚ ӨНІМДЕРІ

4 ТАРАУ

ЕТ ЖӘНЕ ЕТ ӨНІМДЕРІ

5 ТАРАУ СҮТ ЖӘНЕ СҮТ ӨНІМДЕРІ

6 ТАРАУ ЖҰМЫРТҚА ЖӘНЕ ЖҰМЫРТҚА ӨНІМДЕРІ

7 ТАРАУ ТАҒАМ МАЙЛАРЫ

8 ТАРАУ

БИДАЙ ЖӘНЕ ОНЫ ӨҢДЕГЕННЕН КЕЙІНГІ ӨНІМДЕР

9 ТАРАУ

КРАХМАЛ. ҚАНТ. КОНДИТЕРЛІК БҰЙЫМДАР

10 ТАРАУ

ДӘМДІК ӨНІМДЕР

11 ТАРАУ

НАН ӨНІМДЕРІНІҢ АШЫТҚЫЛАРЫ, ХИМИЯЛЫҚ ҚОПСЫТҚЫШТАР ЖӘНЕ ТАҒАМДЫҚ БОЯҒЫШТАР
Қосымша
Мазмұны
Оқу баспасы

КӘСІПТІК БІЛІМ БЕРУ

Т.А.КАЧУРИНА, Т.А.ЛАУШКИНА

АЗЫҚ-ТҮЛІК ТАУАРЛАРЫН ТАНУ

ЖҰМЫС ДӘПТЕРІ

Бастапқы кәсіптік білім беру бағдарламаларын жүзеге асыратын білім беру мекемелерінің оқу барысында қолдануына арналған оқу құралы ретінде «Білім беруді дамыту Федералдық институты» Федералдық мемлекеттік мекемесімен ұсынылған

Рецензияның тіркелген нөмірі
125, 2009 жылғы28 сәуір
"ББДФИ" ФММ
3- басылым, стереотиптік

Мәскеу

«Академия» баспа орталығы

2014

ӘОЖ 620.2(075.32)

КБЖ 30.609я722

К309

Пікір жазғандар:

В. П. Сидоренко - № 32 Қызмет көрсету колледжінің оқытушысы, Мәскеу қаласы;

С.А.Долуханова - № 44 Қызмет көрсету колледжінің оқытушысы, Мәскеу қаласы

Качурина Т.А.

К 309 Азық-түлік тауарларын тану. Жұмыс дәптері: орта кәсіптік білім беру мекемелерінің студенттеріне арналған оқу құралы / Т.А.Качурина, Т.А.Лаушкина. – 3-басылым., стер. – М. : «Академия» Баспа орталығы, 2014. - 96 бет.

ІSBN 978-5-4468-0970-7

Жұмыс дәптері «Аспаз, кондитер» мамандықтары бойынша оқу-әдістемелік жинақтың бөлігі болып табылады. Оқушылардың азық-түлік өнімдерін тану бойынша алған теориялық білімдерін бекіту және алған білімдерін бақылауға бағытталған сұрақтар, күрделілік дәрежесі мен орындау жолдары әртүрлі мәтіндік, кестелік және графикалық тапсырмалар берілген. Сонымен қатар, «Біздің айналамыздағы құпия» атты дәстүрден тыс білгірлер жарыс – сабағын өткізудің сценариі ұсынылған. Оқу құралын «Аспаз, кондитер» мамандықтарына кіретін кәсіптік топтаманың пәнаралық курстарын меңгеру кезінде қолданыуна болады.

Орта кәсіптік білім беру мекемелерінің студенттеріне арналған.

ӘОЖ 620.2(075.32)

КБЖ 30.609я722 Берілген басылымның түпнұсқа-үлгісі «Академия» баспа орталығының жекеменшігі болып табылады және оны құқық иесінің келісімінсіз кез келген әдіспен қайта басып шығаруға тыйым салынады.

ІSBN 978-5-4468-0970-7

© Качурина Т.А., Лаушкина Т.А., 2010
© «Академия» білім беру-баспа орталығы, 2010
© Безендіру. «Академия» баспа орталығы, 2010

Құрметті оқырман!

Берілген жұмыс дәптері «Аспаз, кондитер» мамандығы бойынша оқу-әдістемелік жинақтың бөлігі болып табылады. Жаңа буынның оқу-әдістемелік жинақтары жалпы білім беретін және жалпы кәсіптік пәндер мен кәсіби модульдерді үйретуді қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін дәстүрлі және инновациялық оқу материалдарынан тұрады. Әрбір жинақтың құрамында жалпы және кәсіптік құзіреттерді меңгеру үшін қажетті, соның ішінде жұмыс берушінің талаптарын да ескеретін оқулықтар мен оқу құралдары, оқыту және бақылау құралдары бар. Оқу құралы электрондық білім беру дерек көздерімен толықтырылады. Электрондық дерек көздері интерактивті жаттығулар мен тренажерлардан тұратын теориялық және тәжірибелік модульдерден, мультимедиялық нысандардан, интернеттегі қосымша материалдар мен дерек көздеріне нұсқайтын сілтемелерден тұрады. Бұларға терминологиялық сөздік және оқу үдерісінің негізгі параметрлері: жұмыс уақыты, бақылау және тәжірибелік тапсырмаларды орындау нәтижесі белгіленетін электрондық журнал енгізілген. Электрондық қорлар оқыту үдерісіне оңай енгізіліп, түрлі оқу бағдарламаларына бейімделе алады.

Алғы сөз

«Азық-түлік тауарларын тану» пәні бойынша жұмыс дәптерінде: оқулықпен жұмыс істеуге арналған тапсырмалар, тест сұрақтары мен күрделілігі әртүрлі деңгейдегі тапсырмалар, жауаптары бос сұрақтар,өзін-өзі бақылауға арналған сұрақтар мен тапсырмалар, логикалық ойлау қабілетін, талдау жасауға икемділігін дамытуға, оқу материалдарын жүйеге келтіру және жинақтауға арналған суреттер сияқты әртүрлі нұсқадағы тапсырмалар берілген. Тәжірибе жұмыстары оқушылардың теориялық курсты жақсы меңгеруіне және олардың тәжірибелік дағдыларының қалыптасуына арналған. Қосымшаларда дәстүрден тыс сабақтарды дайындауға және өткізуге арналған материалдар ұсынылған. Жұмыс дәптеріндегі тапсырмалар «Азық-түлік тауарларын тану» пәні бойынша оқушыларға оқу материалының мазмұнын қайталауға, зерделеуге және меңгеруге мүмкіндік береді. Жұмыс дәптері З.П.Матюхинаның «Азық-түлік тауарларын тану» оқулығына сәйкес құрастырылған. Жұмыс дәптері әрбір оқушының сабақтағы және үйдегі әрекетін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, оқытушының оқытудың кез - келген кезеңінде оқушы білімін бақылауды ұйымдастыруы мен оқушылардың өткен материалдар бойынша өзін-өзі бақылауы үшін өте пайдалы болады. Қосымшада дәстүрден тыс сабақтың сценариі берілген. Жұмыс дәптері «Аспаз, кондитер» мамандығы бойынша оқып жатқан бастапқы кәсіптік білім беру оқу орындарының оқушыларына арналған.

1 ТАРАУ Жалпы ұғымдар

1.1 ТАУАРТАНУ ПӘНІ ЖӘНЕ ОНЫҢ МІНДЕТТЕРІ

1. Тауартану нені оқытады?_______________________________

2. Тауар деп нені атайды?_______________________________

3. Оқулықтан «Тауартану пәні мен міндеттері» атты ақпаратты оқыңыз. 1.1 кестенің сол жақ бағанына тауартанумен байланысты ғылымдарды, ал оң жағына – аталған ғылымның қолдану аясын жазыңыздар.

4. Қазіргі азық-түлік тауартанудың алдында қандай міндеттер тұр?_________________________________________________________

1.2. ТАҒАМДЫҚ ӨНІМДЕРДІҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫ

1. Адам ағзасы үшін тағамның мәні қандай__________________

2. Төмендегі сөйлемді жалғастырыңыз.

Тағамдық өнімдердің құрамына келесі органикалық заттар кіреді:
Барлық азық-түліктің құрамдас бөлігі_________________болып табылады.

3. Сөйлемдегі бос орынға тиісті сөздерді қойыңыз.

Тағамдық өнімдердің құрамында әртүрлі заттар бар, оларды_____________заттар деп атайды. Олардың құрамына және_____________ химиялық құрамы,________________ және тағамдық өнімдердің қасиеттері байланысты. 4. 1.1 суретте келтірілген сызбаны толықтыра отырып, тағамдық заттардың сыныптамасын құрастырыңыз.

1.2.1. Су

1. Тағамдық өнімдердің құрамында су әртүрлі мөлшерде және әртүрлі жағдайда болуы мүмкін. 1.2. кестесін толтыра отырып, оларды салыстырыңыз.

2. Тағамдық өнімдердің құрамындағы су мөлшері өзгере ме? Жауабын түсіндіріңіз, мысал келтіріңіз.________________________

_______________________________________________________ 3. Төмендегі ұғымдарға анықтама беріңіз.

Ылғал тартқыштық —_________________________________,

Ылғалдылық —________________________________________,

4. Өнімдердегі су құрамының өзгеруі олардың сапасына әсер етеді ме? Жауабын мысал келтіре отырып түсіндіріңіз. ___________

________________________________________________________ 5. Өнімнің ылғалдығы қандай әдіс арқылы анықталады?_______

_______________________________________________________ 6. Құрамында магний мен кальций тұздарының болуы судың кермектігін береді. Өнімдерді жылулық аспаздық өңдеуге судың кермектігі қалай әсер етеді?__________________________________

_______________________________________________________ 7. Судың кермектігін азайту жөнінде ұсыныстар беріңіздер.

1.2.2. Минералды заттар

1. Тағам өнімдерінің құрамына кіретін химиялық элементтер қандай өлшем бойынша Макро-микроэлементтер және ультрамикроэлементтер болып бөлінеді?________________________________

_______________________________________________________ 2. «Минералды заттар» деген өткен тақырып бойынша 1.3 және 1.4. кестесін толтырыңыз.

2. Ағзаның минералдық заттарға тәуліктік қажеттілігі, _____г. құрайды. 3. Минералдық заттардың ара салмағы тағамның сапасына әсер етеді.Олардың тағамдағы қолайлы ара салмағын көрсетіңіз.

Са : Р : Мg, тәрізді _____:_: _____.

Құрамында Са, Р жәнеМg тәрізді қолайлы ара салмағы бар өнімдерді атап шығыңыз.

Құрамында Са, Р және Мg тәрізді қолайлы ара салмағы кемірек өнімдерді атап шығыңыз.

4. Қышқылды-сілтілік тепе-теңдікті сақтап қалу үшін минералдық заттардың әрекетін ескеру қажет.

Сілтілі әрекеттегі минералдық заттарды атап шығыңыз.
_______________________________________________________
_______________________________________________________
Құрамында сілтілі әрекеттегі минералдық заттары бар өнімдерді көрсетіңіз.

Қышқылдық әрекеттегі минералдық заттарды атап шығыңыз. __________________________________________________________

Құрамында қышқылдық әрекеттегі минералдық заттары бар өнімдерді көрсетіңіз.
_______________________________________________________
________________________________________________________

5. «Күлдік заттар» деген ұғым туралы түсіндіріңіз.

6. Тағам өнімдерінің сапасына құрамындағы күлдік заттар қалай әсер ете алады?

7. Қандай өнімдердің сапасы күлдікке байланысты?

8. Неге Ресейдің көптеген өңірінде дәрігерлер халыққа тағамға йодталған тұзды қолдану қажеттігін ұсынып отыр, түсіндіріңіз?

1.2.3. Көмірсулар

1. Көмірсулардың химиялық табиғатын сипаттап беріңіз.

2. Қарапайым көмірсуларды сипаттап беріңіз:

Химиялық формуласы —_________________________________;
Тағамдық көздері —_____________________________________;
Қасиеттері —_________________________________________.

3. Дисахаридтарды сипаттап беріңіз:

Химиялық формуласы—__________________________________;
Тағамдық көздері —_____________________________________;
Қасиеттері — _________________________________________.

4. Полисахаридтерді сипаттап беріңіз:

Химиялық формуласы—__________________________________;
Тағамдық көздері —_____________________________________;
Қасиеттері — _________________________________________.

5. Қандай көмірсуларды қант тәрізді емес деп атайды? Неге? __

_______________________________________________________ 6. Адам ағзасының көмірсуларға деген тәуліктік қажеттілігі қандай?

_____________________________________________________________ 7. 1 г көмірсу жанғанда қанша энергия бөлінеді?_____________ 8. Неліктен диетолог-дәрігерлер құрамында жасұнықтары бар өнімдерді тағамға көптеп қолдану қажеттігін ұсынады? __________

1.2.4. Майлар

1. Майдың химиялық негізін сипаттап беріңіз. _______________

_______________________________________________________ 2. Адам ағзасының қалыпты тіршілік әрекетін қамтамасыз ету барысында май қандай қызмет атқарады? ______________________

_______________________________________________________ 3. Майдың жіктелуін келтіріңіз. ___________________________

_______________________________________________________ 4. Өнімдерді сақтау үдерісінде майға не болады? _____________

_______________________________________________________ 5. Майдың ашу үдерісі дегеніміз не? _______________________

6. Май тәріздес өнім - холестериннің адам тағамындағы рөлін сипаттап беріңіз. ___________________________________________

7. Адам ағзасының майға тәуліктік қажеттілігі__________г. құрайды. 8. Тағам құндылығы мен майдың қасиеті неге байланысты? ___

_______________________________________________________ 9. Неліктен өсімдік майы сұйық, ал малдың майы қатты консистенциялы болады? _______________________________________

_____________________________________________________ 10. Майдың негізгі қасиеттерін атап шығыңыз. _____________

______________________________________________________ 11. Сутектендірілген май дегеніміз не және ол қандай өнімді өндіру барысында қолданылады? ____________________________

______________________________________________________ 12. 1 г майдың құнарлылығы________ккал құрайды.

1.2.5. Ақуыздар

1. Ақуыздардың химиялық негізін сипаттап беріңіздер. ______

______________________________________________________ 2. Адам ағзасының қалыпты тіршілік әрекетін қамтамасыз ету барысында ақуыздар қандай қызмет атқарады? ________________

______________________________________________________ 3. Ақуыздардың өздеріңізге белгілі жіктелуін келтіріңіздер. ___

_______________________________________________________ 4. Эссенциалдық (ауыстыруға болмайтын) аминоқышқылдарын атаңыз. ___________________________________________________

_______________________________________________________
Неліктен ақуыздарды азотты қосылыстар деп атайды?
_________________________________________

6. 1 г ақуыздың құнарлылығы______ккал құрайды. 7. Адам ағзасының ақуызға деген тәуліктік қажеттілігі___г. құрайды 8. Қандай ақуыздар құнарлы болып саналады және олар қандай өнімдердің құрамында болады?_______________________________ 9. Қарапайым ақуыздарды атап шығыңыз. __________________

______________________________________________________
Олар қандай өнімдердің құрамында бар? ___________________

10. Күрделі ақуыздарға сипаттама беріңіз. __________________

______________________________________________________
Олар қандай өнімдердің құрамында бар? ___________________

11. Ақуыздардың қасиетін атап шығыңыз. __________________

______________________________________________________ 12. Ақуыздардың жарамсыздану үдерісі дегеніміз не? ________

1.2.6. Дәрумендер

1. Тағам құрамында дәрумендердің бар екендігі туралы кім және қашан алғашқы рет болжам жасады?

_______________________________________________________ 2. Дәрумендерді алғаш рет кім, қашан алған? «Дәрумендер» деген терминді кім, қашан енгізді? ____________________________

_______________________________________________________ 1. Дәрумендер ағзаның тіршілік әрекетінде қандай маңызды қызмет атқарады? __________________________________________

_______________________________________________________ 2. Дәруменсіздік, дәрумен жетіспеушілігі, дәруменнің шектен тыс артуы дегеніміз не?

Дәруменсіздік —_______________________________________;

Дәрумен жетіспеушілігі —______________________________;

Дәруменнің шектен тыс артуы —_______________________.

3. Оқулықтан «Дәрумендер» деген материалды оқып зерделеңіз. Зерттелген материал негізінде 1.5 және 1.6. кестелерін толтырыңыз.

6. Ағзадағы дәрумендерді артығымен дайындауға бола ма?_______

______________________________________________________ 7. Өнімдерді аспаздық өңдеу кезінде олардың дәрумендерін қалай сақтап қалуға болады? _________________________________

1.2.7. Ұйытқылар

1. Ұйытқылар ұғымына анықтама беріңіз._________________

______________________________________________________ 2. Ұйытқылардың әртүрлі қасиеттері бар, олардың әрекеттері бойынша мысал келтіріңіз:

ұйытқылардың жағымды қасиеттері_____________________
______________________________________________________
ұйытқылардың жағымсыз қасиеттері____________________
______________________________________________________

3. Ұйытқылардың белсенділігіне әсер ететін ықпалдарды атап шығыңыз: _______________________________________________

______________________________________________________ 4. Ұйытқылардың белсенділігі мен температуралық жағдайы арасындағы сәйкестігін көрсетіңіз:

Температурасы 40...50 °С кезінде белсенділігі азаяды
температурасы 50 °С жоғары болған кезде белсенділігі артады
температурасы 40 °С төмен болғанда ұйытқылар өледі

5. Қандай өнімдерді өндіру кезінде ұйытқылар шешуші рөл атқарады?

1.2.8. Тамақ өнімдерінің басқа да заттары

1. «Тамақ өнімдерінің басқа да заттары» деген зерделенген материал негізінде 1.7. кестесін толтырыңыз.

2. Қандай органикалық қышқылдардың бактерицидті қасиеттері бар?

3. Қандай өндірісте пектинді заттар қолданады?

1.2.9 Тамақ өнімдерінің энергетикалық құндылығы (құнарлылығы)

1. Төмендегі ұғымға анықтама беріңіз.

Тамақ өнімдерінің энергетикалық құндылығы —_____________
_______________________________________________________
_______________________________________________________

2. Тамақ өнімдерінің энергетикалық құндылықтарына әсер ететін ықпалын атап шығыңыз. ______________________________

______________________________________________________ 3. Теориялық құнарлылық пен тәжірибелік құнарлылықтың айырмашылығы неде? ______________________________________

_______________________________________________________ 4. «Тамақ өнімдері мен дайын тағамдардың энергетикалық құндылықтарын есептеу» тәжірибелік жұмысын орындаңыз. 150 г майлы емес сүзбенің құрамындағы энергетикалық құндылығын есептеңіз, мұнда қайта есептеу кезінде 100 г майдың құрамында: ақуыз -18 %, көмірсулар - 2,7 %, майлар - 0,6 % барын ескеру керек.

____________________________________________________________
____________________________________________________________
Жауабы: ____________

100 г қиярдың энергетикалық құндылығын есептеңіз, мұнда қайта есептеу кезінде 100 г қиярдың құрамында: ақуыздар — 0,8 %, көмірсулар — 3,7 % барын ескеру керек.

____________________________________________________________
____________________________________________________________
Жауабы: ____________

175 г ашытылған қырыққабаттың энергетикалық құндылығын есептеңіз, мұнда100 г деп қайта есептегенде, қырыққабаттың құрамында: ақуыздар — 0,8 %, көмірсулар — 2,8 %.

____________________________________________________________
____________________________________________________________
Жауабы: ____________

1.3 ТАМАҚ ӨНІМДЕРІНІҢ САПАСЫ

1.3.1. Тамақ өнімдерінің сапасы және оны анықтаудың әдістері

1. Өнімдердің сапасы ұғымына анықтама беріңіз. ______________

2. Тамақ өнімдерінің сапасына әсер ететін көрсеткіштерді атап шығыңыз. ________________________________________________

3. Төменде көрсетілген тамақ өнімдерінің сапасын анықтайтын әдістерге анықтама беріңіз:

Түйсіктік әдіс __________________________________________
___________________________________________________________
___________________________________________________________;
Аспапты әдіс__________________________________________;

4. Төмендегі ұғымдарға анықтама беріңіз.

Балдық бағалау -________________________________________

Орта сынама -_________________________________________

Сертификат -__________________________________________

Сертификаттау - ______________________________________

Сәйкестік белгісі -______________________________________

Штрихкод -___________________________________________

_______________________________________________________. 5. «Сапа» және «сапаны бағалау» деген ұғымдарды салыстырыңыз. Бұл ұғымдардың ұқсастығы мен айырмашылығы неде? ______

1.3.2. Тамақ өнімдерін стандарттау

1. Төмендегі ұғымдарға анықтама беріңіз.

Стандарттау -_________________________________________

Стандарт -_______________________________________________

____________________________________________________________ 2. Өзіңіз оқыған «Тамақ өнімдерін стандарттау» материалы негізінде 1.8. кестесін толтырыңыз.

3. Стандарт талаптарын бұзғаны үшін қандай жауапкершілікке тартылады? _______________________________________________

1.4. ӨНІМДЕРДІ САҚТАУ ЖӘНЕ КОНСЕРВІЛЕУ НЕГІЗДЕРІ

1.4.1. Тамақ өнімдерін сақтау

1. Өнімдерді сақтау кезінде болатын үдерістерді атап шығыңыз.

2. Өнімдерді сақтау кезінде әсер ететін факторларды атап шығыңыз.

3. Ауаның құрамы өнімнің сақталатындығына қалай әсер етеді?

____________________________________________________________ 4. Өнімдердің сақталуына температураның өзгеруі және ауаның ылғалдығы қалай әсер етеді? Мысал келтіріңіздер.

5. Қапталған материалдар қандай талаптарға сәйкес болуы тиіс?

6. Өнімдерді сақтау кезінде тауарлардың аралас болуының теріс әсерлеріне мысалдар келтіріңіздер. ___________________________

1.4.2. Тамақ өнімдерін консервілеу

1. Консервілеу ұғымына анықтама беріңіз.

2. Тамақ өнімдерін консервілеудің мақсаты неде?

1.9 және 1.10. кестелерін толтыра отырып, консервілеудің физикалық әдістеріне салыстырмалы түрде сипаттама беріңіздер. Қорытынды шығарыңыз.

Қорытынды:
_______________________________________________________
____________________________________________________________
____________________________________________________________

____________________________________________________________ 4. Өнімдерді кептіру процесінің мәнін түсіндіріңіздер.

5. Өнімдерді тұзбен және қантпен консервілеу процесінің мәнін түсіндіріңіздер.

6. Ашытуға қандай өнімдер ұшырайды? Неліктен? ___________

7. Консервілеудің қоспалы әдістерін атап шығыңыз.

8. Тамақ өнімдерін консервілеу үшін қандай қышқылдар қолданылады?

1.4.3. Тағам өнімдерінің табиғи кемуі

1. Тағам өнімдерінің табиғи кемуі ұғымына анықтама беріңіз.

2. Қандай амалдар арқылы тағам өнімдерінің табиғи кемуін болдырмауға болады?

2. Қандай кемулер тамақ өнімдерінің табиғи кемуіне жатпайды?

1.4.4. Тамақ өнімдерінің жіктелуі

1. Тауардың жіктелуі дегеніміз не? _________________________

2. Тауартануда жітелудің қандай түрлері бар?

3. Тауартанудың жіктелуі негізінде қандай факторлар бар?

4. Төмендегі ұғымдарға анықтама беріңіздер.

Өнім түрі -____________________________________________

Өнім сұрыбы -__________________________________________

Сұрыпталым - ____________________________________________

2 ТАРАУ БАЛҒЫН КӨКӨНІСТЕР, ЖЕМІСТЕР, САҢЫРАУҚҰЛАҚТАР, ӨНІМДЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ӨҢДЕУ

2.1. БАЛҒЫН КӨКӨНІСТЕР МЕН ЖЕМІСТЕРДІҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫ ЖӘНЕ ТАМАҚ ҚҰНАРЛЫЛЫҒЫ

1. Балғын көкөністер мен жемістер адамның тамақтануында қандай рөл атқарады? _____________________________________________

___________________________________________________________ 2. Мына сөйлемді аяқтаңыз.

Көкөністер мен жемістердің пайдалы қасиеттері___________
___________________________________________шартталған.

2.2. БАЛҒЫН КӨКӨНІСТЕР

2.2.1. Түйнекжемістер

1. Түйнекжемістер ұғымына анықтама беріңіздер___________

Картоптың шығу тегі. Ол _______ғасырда Еуропада пайда болған. Еуропаға картоп _________________________ әкелінген болатын. Ресейде картоп_______ғасырда ________________ жақтан әкелінген. Аспаздық саласында тек __________ ғасырдан бастап қолданыла бастады. 4. Тамыр түйнектің көлденең қимасын салыңыздар, сөйтіп оның құрамдас бөліктерін санмен келтіріп, белгілеңіздер. Аталған бөліктердің атауларын суреттің оң жағына көрсетіп жазыңыз.

5. Қоршаған ортаның температурасы 0°С болғанда, неліктен картоп тәтті дәмге ие бола бастайды? _________________________

______________________________________________________________ 6. Картоптың сұрыптары бойынша тағайындалуын көрстеіңіздер: Асхана сұрыбы аспаздық тағамдар дайындауға арналған; техникалық сұрыптары__________________________________________________

____________________________________________________________ 7. Тамақ өнеркәсібіне картоптың қандай зақымдануымен жіберілмейтіндігін атаңыздар. _______________________________

__________________________________________________________ 8. Өзінің химиялық құрамында 20 % инулині бар көкөніс қалай аталады? _________________________________________________ 9. Картоп пен жералмұрттан басқа тағы қандай көкөністер түйнек тамырға жатады? ____________________________________ 10. Картоптың ауыру түрлерін логикалық түрде сәйкестендіріп табыңыздар (сызықшамен жауабын біріктіріңіздер).

Дымқыл шірік сұрғылт таңба түріндегі қотырлар қаптап, картоптың жоғарғы беті мен түйнекті тамырын зақымдап кетеді

Сақиналы шірік картоп түйнектерін түпкі тамырын қоңырқай таңба тәріздес қотыр қаптап кетеді

Құрғақ шірік Жағымсыз иісі бар шырышты бактериялар жаулап алып, бұл кезде картоп іріп-шіріп кетеді

Парша қара сақина түрінде тамырлы шоқтар бойынша картоп түйнектерін зақымдап бактериаларды шақырады

Фитофтора
картопты әртүрлі көлемдегі мөлшерде жара тәріздес зақымдайды

13. Картопты сақтаудың ыдысын, шарттары мен мерзімін көрсетіңіздер.

Ыдыс__________________________________________________ Сақтау мерзімі: температура_________°C; ауаның салыстырмалы ылғалдылығы_____________%. Сақтау мерзімі________тәулік.

2.2.2. Тамыр жемістері

1. Тамыр жемісі деген ұғымға анықтама беріңіз. ____________

____________________________________________________________ 2. Тамыр жемістілердің тізімін толықтырыңыздар:

3. Тамыр жемістілерін көрсетіңіз:

Құнарлылығы көбірек___________________________________;
Құнарлылығы азырақ____________________________________.

4. 2.2.кестесін толтырыңыздар.

5. Сәбіздің ұзындығы бойынша мөлшерін көрсетіңіздер, см: қысқа___________; ұзын_________; жартылай ұзын____________ 6. Сәбіздің тағамдық құндылығы оның өзегінің мөлшеріне қалай байланысты? _________________________________________

_____________________________________________________________ 7. Қай түсті қызылшаның аспаздық қасиеттері өте жақсы?

_____________________________________________________________ 8. Қызылшаның бойында ақ сақинаның болуы нені білдіреді?

_____________________________________________________________ 9. Сөйлемді аяқтаңыз. Қызылшаның түрлері бойынша көлемді табақша тәріздес жапырақтары бар қызылша жапырақты қызылша болып табылады. Ол салаттар мен сорпа әзірлеу үшін қолданылады. Бұл қызылшаның түрі________________деп аталады..

Шалқанға қысқаша сипаттама беріңіздер.
Шалқан алғашқы рет_________________________пайда болды.
Шалқан пішіні бойынша___________________________болады.
Шалқанның түсі_________________________________болады

Шалқан пісу мерзіміне қарай_______________________болады.
Аспаздықта_________________________________пайдаланады.

11. «Тамыр жемістері» тақырыбы бойынша өткен материал негізінде 2.3. кестесін толтыра отырып, тамыр жемістеріне сипаттама беріңіздер

12. Тамыр жемістердің сапасына қарай талаптарын атап беріңіздер.

13. 2.4. кестесін толтырыңыз.

2.2.3. Қырыққабат жемістері

1. Қырыққабаттық көкөністердің химиялық құрамын көрсетіңіздер.

_____________________________________________________________ 2. Сөйлемді бос орынға тиісті сөздерді қойып жазыңыздар. Қырыққабаттың қауданы (кочан)құрамындажәне________бар. Қырыққабаттың өзегі_________бай және_________болып табылады. Қауданның жапырақтары тығыз болған сайын, ол_____, соғұрлым ол ___________________және. 3. Ашытуға және жылумен өңдеуге қолданылмайтын, көлемі аққабатты қырыққабаттан кішірек қырыққабатты атаңыздар.

_____________________________________________________________ 4. Түрлі-түсті қырыққабаттың қай бөлігі жеуге келетін бөлігі болып табылатынын сызып көрсетіңіздер? Жапырақтары, гүшоғырын, сабағын. 5. Брокколи қырыққабатына басқа атау қойып көріңіз. ________ 6. Брокколи қырыққабаты қандай түсті болуы мүмкін? ________ 7. Ақбас және түрлі-түсті қырыққабаттың сапасына қарай талаптарын жазып көрсетіңіздер.

Ақбас қырыққабаты Түрлі-түсті қырыққабаты

8. 2.5. кестесін толтырыңыздар.

2.2.4. Пияз тәрізді көкөністер

1. Пияз тәрізді көкөністерге анықтама беріңіздер.____________

2. Пияз тәріздес көкөністерге не жататынын атап көрсетіңіздер.

_____________________________________________________________ 3. Пияз тәрізді көкөністерге ашты және өзіндік дәм мен хош иіс беретін не? ________________________________________________

_____________________________________________________________ 4. Пияз тәрізді көкөністерін дәрі-дәрмек ретінде қолдану нені білдіреді? _________________________________________________

____________________________________________________________ 5. Пияздың қимадағы кескінін және оның құрамдас бөліктерін сызықтар арқылы шығарып, сандармен белгілеңіз. Мына суреттің сол жақ бөлігіне олардың атауларын жазыңыз.

6. Пияз тәрізді көкөністердің химиялық құрамын көрсетіңіздер.

7. Пияздың жіктелуін жазыңыз.

Сыртқы пішініне қарайпиязды былай деп бөледі: ____________
____________________________________________________________.
Дәміне қарай пиязды былай деп бөледі: _____________________
____________________________________________________________.

Құрғақ қабыршақтарының түсіне қарай пиязды былай деп бөледі: ___________________________________________________

_____________________________________________________________ 8. Шалот-пиязына қысқаша сипаттама беріңіз. _______________

9. Порей-пиязына қысқаша сипаттама беріңіз. _______________

10. Көпжылдық пияздың түрлерін атап шығыңыз. ____________

_____________________________________________________________ 11. 2.6. кестесін толтырыңыз.

2.2.5. Саумалдық салат көкөністері

1. Саумалдық-салат көкөністердің қандай түрлеріне жатады?

_____________________________________________________________ 2. Саумалдық-салат көкөністерінің жеуге жарайтын бөлігі болып табылатын не?

_____________________________________________________________ 3. Саумалдық-салат көкөністерінің химиялық құрамының ерекшеліктерін атап беріңіз.

4. Саумалдыққа қысқаша сипаттама беріңіз. _________________

5. Құрамында қандай зат болғандықтан, қымыздықты қаназдықта пайдалануды ұсынады?._______________________________ 6. Төмендегі сөйлемді тиісті сөздермен толықтырыңыздар. Қымыздық дегеніміз_________________өсімдік, ___________ғасырдан бастап тағамда қолданылуда. Қымыздық_______________________дәрумендеріне бай және_____________________________________________________. 7. Салат-саумалдық көкөністерінің сапасына қойылатын талаптарды көрсетіңіздер Салат____________________________________________________________________________________________________________________ Саумалдық________________________________________________________________________________________________________________ Қымыздық________________________________________________________________________________________________________________

2.2.6. Десерттік көкөністер

1. Десерттік көкөністер тобына жататын көкөністерді атап шығыңыздар.

2. Сыртқы түрі бойынша рауағаш нені еске түсіреді?

3. Тамаққа қояншөптің қай бөлігін пайдаланады?

4. Бөрікгүлге анықтама беріңіздер.

5. Бөрікгүлдің жеуге жарайтын қай бөлігі?

6. Десертті көкөністердің тағамдық құндылығына сипаттама беріңіздер.

Ревень_________________________________________________
________________________________________________________
Қояншөп_______________________________________________
_______________________________________________________

Бөрікгүл_______________________________________________
___________________________________________________________________

2.2.7. Татымды көкөністер

1. Татымдыларға жататын көкөністерді ата. _________________

2. Татымдыкөкөністер қандай затының болғаныны үшін өзіндік хош иісті және дәмді болатынын түсіндіріңдер? ________________

____________________________________________________________ 3. Сапа талаптары бойынша татымды көкөніс сабағының қандай мөлшері, % сарғайған және солған жапырақ болып қосуға рұқсат етіледі?_____________________________________________

_____________________________________________________________________ 4. 2.7 кестені толтырыңыз.

2.2.8. Асқабақтық көкөністер

1. Мына сөйлемді жалғастырыңыз.

Асқабақ тұқымдасының көкөністеріне жатады:____________
_____________________________________________________________

2. Сөйлемдегі бос орынға тиісті сөздерді қойыңыз ____________қиярдың отаны деп саналады, онда оларды тамаққа пайдаланады. Біздің дәуірімізге ____________дейін тұтынған. 3. «Асқабақтық көкөністер» материалдарын зерттеу негізінде қиярдың, асқабақтың және кәдінің химиялық құрамын көрсетіңіз.

Қияр____________________________________________________
________________________________________________________________
Асқабақ_________________________________________________
__________________________________________________________________

Кәділер__________________________________________________
_________________________________________________________________

4. Асқабақтың тамақтық құндылығына қысқаша сипаттама беріңіз. ___________________________________________________

_______________________________________________________________________ 5. Қандай аурулар болғанда емделу тамақтарында кәділерді ұсынады?

6. Қандай белгілері бойынша қарбызды пісті деп анықтайды? __

____________________________________________________________ 7. Асқабақ көкөністерінің сапасына талаптарды көрсетіңіз.

Қиярлар__________________________________________________
_________________________________________________________________
Кәділер______________________________________________________
_____________________________________________________________

Самсарлар___________________________________________________
_____________________________________________________________
Қарбыздар___________________________________________________
____________________________________________________________

Қауындар____________________________________________________
____________________________________________________________

8. Асқабақ тұқымдастарын сақтау шараларын көрсетіңіз.

Ауаның ылғалдылығы____%, температура_____°С, сақтау ұзақтығы _____________________күн, ыдыс_________.

2.2.9. Қызанақтық көкөністер

1. Төмендегі сөйлемді аяқтаңыз.

Қызанақтық көкөністер_________________________________
______________________________________тобына жатады.

2. Оқулықтағы «Қызанақтық көкөністер» бөлімін зерделеңіз және қызанақтарға қысқаша сипаттама беріңіз. ______________________

3. 2.8. кестені толтырыңыз.

4. Сөйлемдегі бос орынға тиісті сөздерді қойыңыз.

Қызанақтың жемісі-шырынды____________, ол мыналардан тұрады__________,__________________________________, және __________________________________толтырылған қоймалжың. 5. Баялдыңның отанын атаңыз.____________________________ 6.Тәтті бұрыштың қандай жемістері піскен және қандай түсі тамаққа пайдалануға жарамды?_______________________________

_________________________________________________________ 7.«Қызанақтық көкөністер» материалдарын зерттеу негізінде қанжапыраққа сипаттама беріңіз. ____________________________

_________________________________________________________ 8. 2.9.кестені толтырыңыз.

9. 2.10. Кестесін толтырыңыз.

2.2.10. Бұршақ тұқымдастарының көкөністері

1. Бұршақ тұқымдастарына қандай көкөністер жатады? _______

2. Қантты бұршақ пен бадананың несін тамаққа пайдаланады? _

_____________________________________________________________ 3. Тамаққа тек тұқымы пайдаланатын бұршақ қалай аталады?

_____________________________________________________________ 4. Төмендегі сөйлемнің бос орындарына тиісті сөздермен толықтырыңыз. Түйіршіктерінің пішініне байланысты бұршақты__________бөледі және________________. Соңғы тұқымдары дәмі бойынша жақсы және онда бар. 5. Бұршақ тұқымдас өсімдіктерге анықтама беріңіз. __________

2.2.11. Астық тұқымдастарының көкөністері

1. Қантты жүгері собығының сүт-балауыздық жетілу деңгейі қалай анықтауға болады? ___________________________________

2. Қантты жүгерінің химиялық құрамы.

Ақуыз -_______%, қант -_______%, крахмал -_________%.

2.2.12. Экзотикалық көкөністер

1. Экзотикалық көкөністер тобына жататын көкөністерді атап беріңіз.

2. Келесі экзотикалық көкөністерге олардың түстерін, сыртқы түрін, пішінін және дәмін көрсете отырып, қысқаша сипаттама беріңіз.

Авокадо___________________________________________________
__________________________________________________________________
Папайя____________________________________________________
_________________________________________________________________

Чайот_____________________________________________________
_________________________________________________________________

2.3 БАЛҒЫН ЖЕМІСТЕР

2.3.1. Шекілдеуікті жемістер

1. Шекілдеуікті жемістерлің химиялық құрамын көрсетіңіз.

2. Шекілдеуікті жемістерге 2.11 кестені толтыра отырып сипаттама беріңіз.

3. «Шекілдеуікті жемістер» материалын зерттеу негізінде шекілдеуікті жемістердің сұрыбын, қаптау үшін ыдыс түрін, температурасын, ауаның салыстырмалы ылғалдылығын және сақтау мерзімін көрсетіңіз. ________________________________________________

4. Шекілдеуікті жемістердің ауруларының қисынды сәйкес келуін табыңыз (сызық пен нұсқарды қосыңыз).

Қотыр күңгірт-қоңыр дақ
Жемістің шіруі бетінің күреңденіп, өзегінде күңгірт-күрең дақтар
Күйелі саңырауқұлақ Тотығу
Қара дақтар нүктелі қара дақтар қону

2.3.2. Сүйекті жемістер

1. Мына сөйлемді аяқтаңыз.

Сүйекті жемістер — бұл________________________________
_________________________________________________________
______________________________________________________________

2. Сүйекті жемістерге жататын жемістерді атаңыз.

3. Сүйекті жемістердің химиялық құрамын көрсетіңіз.

4. Олардың түсін, дәмін және консистенциясын көрсете отырып, сүйекті жемістерге қысқаша сипаттама беріңіз.

Шие________________________________________________________
____________________________________________________________
Қызыл шие_____________________________________________
___________________________________________________________

Венгер алхоры__________________________________________
____________________________________________________________
Ренклод алхоры_________________________________________
____________________________________________________________

5. Сөйлемдегі бос орыға сөздерді қойыңыз.

Шабдалы жемістерінің беті_______ылғалды, түкті мәйекпен_________және сүйекпен болады және_________мен сүйекпен болады. 6. 2.12. кестені толтыра отырып, сүйекті жемістердің сақталу шарттарын көрсетіңіз.

2.3.3. Субтропикалық және тропикалық жемістер

1. «Субтропикалық және тропикалық жемістер» материалдарын зерттеу негізінде келесі жемістердің ішінен қайсысы субтропикалық, қайсысы тропикалық жемістерге жататынын көрсетіңіз: анар, банан, цитрус, інжір, ананас, құрма.

Субтропикалық жемістер._______________________________
Тропикалық жемістер .__________________________________

2. Цитрусты жемістерге жататын жемістерді атаңыз.

3. 2.13 кестесін толтырыңыз.

4. Цитрустылардың түсін, салмағын, пішінін және дәмін көрсете отырып қысқаша сипаттама беріңіз.

Мандарин______________________________________________
Апельсин_______________________________________________
Лимон______________________________________________________
Манап_________________________________________________

Помпельмус____________________________________________ 5. Азғантай көлденең диаметріне байланысты цитрустілерді келесі санаттарға бөледі:____________________________________ 6. 2.14 кестесін жемістің пішінін, терісінің түсін, мәйегін және дәмін көрсете отырып, толтырыңыз.

7. 2.15 кестесін субтропикалық және тропикалық жемістерді сақтау шараларын көрсете отырып, толтырыңыз.

2.3.4. Экзотикалық жемістер

Экзотикалық жемістерге жемісінің пішінін, терісінің түсін, мәйегін және дәмін көрсете отырып, қысқаша сипаттама беріңіз.

Киви________________________________________________________
Манго_______________________________________________________
Карамбола_____________________________________________
Рамбутан______________________________________________

Литчхи______________________________________________________
Гранадилла_____________________________________________

2.3.5. Жидектер

1.Төмендегі сөйлемнің бос орындарына тиісті сөздерді қойыңыз Жемістер өздерімен_____________тұқымында____________болатын______________немесе_________________________ көрсетеді: 2. Жидектердің жүйеленуін үлгі бойынша көрсет. Мысалдар келтір. Нағыз жемістер — бұл мәйегінде тұқымдары орналасқан бірыңғай жемістер. Мысалы,қарақат, қарлыған, мүкжидек.

_______________________жидектер — бұл_________________
_______________________________________________________
_______________________________________________________
______________________жидектер — бұл__________________

3. Шаруашылықта пайдалануына байланысты жүзімді қандай сұрыптарға бөледі?_________________________________________

4. Жүзімнің 3 б. көрсетілген сұрыптарын қалай пайдаланытынын көрсетіңіз.__________________________________________ 5. Қарақаттың анағұрлым бағалы түрін атаңыз:

Ақ қарақат, қызыл қарақат, қара қарақат. 6. 2.16 кестеде таңқурай, бүлдірген, құлпынай, тұшаланың сипаттамаларын көрсетіңіз.

7. Жидектерді сапасы бойынша қандай сұрыптарға бөледі?____

_______________________________________________________________ 8. 2.17кестені толтыра отырып, жидектерді сақтау шарттарын көрсетіңіз.

2.3.6. Жаңғақтар

1. Жаңғаққтар ұғымына анықтама беріңіз.

2. Олардың пішінін, қабығының жіне ядросының түсін, көрсете отырып, жаңғақтарға сипаттама беріңіз.

Орман жаңғағы (кәдімгі шаттауқұтың жемісі)_____________
Фундук________________________________________________
Грек жаңғағы__________________________________________
Бадам_________________________________________________

Жержаңғақ__________________________________________________
Пісте_______________________________________________________

3. Жаңғақтардың ядроларының тамақтық құндылығына сипаттама беріңіз.__________________________________________

2.4. Жас саңырауқұлақтар

1. Мына сөйлемді аяқтаңыз.

Саңырауқұлақтар — бұл өсімдіктер мен жануарлардың арасындағы орынды алушы биологиялық нысандар. _____________

2. Мұнда құбырлық саңырауқұлақтардың споралары пайда болады?

3. Мұнда құбырлық саңырауқұлақтардың споралары пайда болады?

4. Мұнда қалталы саңырауқұлақтардың споралары пайда болады?

5. Құрылысына байланысты қандай саңырауқұлақтар жатады : құбырлыққа_______________________________________________

______________________________________________________
қалталы_______________________________________________
______________________________________________________
қатпарлы______________________________________________

________________________________________________________________ 6. І категориялы саңырауқұлақтарына қандай саңырауқұлақтар жатады?

2.5. КӨКӨНІСТЕР; ЖЕМІСТЕР; САҢЫРАУҚҰЛАҚТАРДЫ ҚАЙТА ӨҢДЕУ АЗЫҚТАРЫ

2.5.1. Ашыту (тұздалған) көкөністер мен саңырауқұлақтар

1.Төмендегі сөйлемнің бос орындарына тиісті сөздерді қойыңыз.
Ашыту — бұл көп таралған әдіс,__________________________
Нәтижесінде________________________ _________негізделген
_____________ ___________ ____, беті мен ауада шикізат бар.

2. Сүт ашытудан басқа ашытуда қандай ашытқы жүреді? Ол қалай жүреді?______________________________________________

3. Келесі сұрақтарға жауап бере отырып, ашытылған қырыққабатты және оны дайындаудың әдістерін сипаттаңыз. 1) Қырыққабатты кваштау үшін қандай әдіспен ұсақтайды?____ 2) Қырыққабатты не үшін тығыздайды және оған жүк қояды?

_________________________________________________________________ 3) Ашыту қандай температурада жүреді?__________________°С 4) Ашыту қанша күнге созылады?__________________________ 5) Ашытылған қырыққабатты дайындау әдісі бойынша қалай бөледі?___________________________________________________

_______________________________________________________ 4. Ашытылған қырыққабаттың химиялық құрамын көрсетіңіз.__

_______________________________________________________________ 5. Тұздаудың алдында жас қиярларды қандай топтарға сұрыптайды және олардың мөлшерлері?____________________________

6. Тұздалған қиярларды сапасына қарай қалай бөледі?________

_______________________________________________________________ 7. Қызанақтарды тұздау үшін тұздықтың қандай концентрациясы керек? ______________________________________________

________________________________________________________ 8. Тұздау үшін қандай саңырауқұлақтарды пайдаланады?______

2.5.2. Кептірілген көкөністер, жемістер, саңырауқұлақтар

1. Сөйлемдегі бос орынға тиісті сөздерді қойыңыз.

Көкөністерді оларда ылғалы болғанға дейін кептіреді______ %, жемістерді _______________дейін %. 2. Көкөністерді, жемістерді және жидектерді кептіру әдістерінің жүйеленуін аяқтаңыз.

Табиғи кептіру — көлеңкеде және күн астында______________
___________________________________________________________

3. Кептірілген көкөністерді қандай сұрыптарға бөледі?________

_____________________________________________________________ 4. Жидектердің аттарын олардан алынатын құрғақ азықтармен логикалық бірізділікте сызықтармен біріктіріңіз.

«Венгерка» алхорының сұрыбы — кайса.
Өрікті сүйегімен тұтас алғанда — мейіз.
Өріктің сүйексіз жартысы — қақ өрік.
Тұтасымен алғанда сүйексіз өрік — өрік.

Жүзім — қара өрік. 5. Кептіруге арналған саңырауқұлақтарды ата. _______________

_______________________________________________________________ 6. Көкөністер мен жемістерді сублимациялық кептірудің маңызы неде? _____________________________________________

________________________________________________________ 7. Көкөністер мен жемістерді кептірердің алдында қандай мақсатпен шарпылайды?____________________________________ ____________________________________________________________________________________________ 8. Мейіз бен кішміштің айырмашылығы неде?_______________

2.5.3. Көкөністер мен жеміс-жидектердің консервілері

1. Консервілер ұғымына анықтама беріңіз.

2. Өндірісте көкөністі жемістерді консервілеуде жүргізілетін операциялардың бірізділігін көрсетіңіз.

Көкөністер мен жемістерді калибрлейді,___________________
_________________________________________________________
_________________________________________________________
___________________________________________________________________________

3. «Көкөністер мен жеміс-жидектің консервілері» тақырыбын зерттеп, консерві ыдысындағы келесі шартты белгілердің таңбалауын, шифрын ажырат: 2009. 250198. К 137______________________________________

___________________________________________________________ 2008. 210397. К 115______________________________________

_______________________________________________________ 4. Көкөніс консервілерін қандай топтарға бөледі? ____________

_______________________________________________________ 5. Ұғымға анықтама беріңіз.

Томат соусы - __________________________________________

6. Қандай консервілер көкөністі-жидектіге жатқызылады?_____

_______________________________________________________________ 7. Мына ұғымдарға анықтама беріңіз.

Көкөністі-жидек компоты — ___________________________

Көкөністі-жидекті қантсыз соктар —___________________

Көкөністі-жидекті қантты соктар — ___________________

Табиғи көкөністі-жидекті соктар— _____________________

Көкөністі-жидекті пюре — _____________________________

Фруктілі соусы — ______________________________________

Фруктілі — ___________________________________________

8. Маринаттау үшін қандай көкөністер пайдаланылады?______

_______________________________________________________________ 9. Маринаттау үшін қандай жемістер қолданылады?__________

_______________________________________________________________ 10. Маринадтау үшін қандай жидектер қолданылады?_________

_______________________________________________________________ 11. Маринадтың құрамына нелер кіреді? ____________________

_______________________________________________________________ 12. Консервтердің сапасын қандай көрсеткіштермен анықтайды?

13. Бомбаж ұғымына анықтама беріңіз —

2.5.4. Тез мұздатылған көкөністер, жемістер және аспаздық бұйымдар

1. Сөйлемдегі бос орынға тиісті сөздерді қойыңыз

Тез мұздату — _________________________________________
_____________________________әдістің бірі болып табылады.

2. Тез мұздату үшін қандай көкөністер қолданылады?_________

3. Тез мұздату үшін қандай жемістер қолданылады?_________

4. Тез мұздату үшін қандай жеміс-жидектер қолданылады?____

5. Тез мұздатылатын көкеністер мен жемістерді сақтаудың шарттарын жазыңыз.________________________________________

3 ТАРАУ БАЛЫҚ ЖӘНЕ БАЛЫҚ ӨНІМДЕРІ

3.1. АДАМНЫҢ ТАМАҚТАНУЫНДАҒЫ БАЛЫҚ ПЕН БАЛЫҚ ӨНІМДЕРІНІҢ МАҢЫЗЫ

1. Төмендегі сөйлемді жалғастырыңыз.

Құрамында__________ _____________ ________________және

_________________бар____________балық жеңіл қорытылады.

3.2. БАЛЫҚ ДЕНЕСІНІҢ ҚҰРЫЛЫСЫ

1. Қаңқасының құрылысы бойынша Сіздер қандай балықтар түрлерін білесіздер?________________________________________

2. Балықтың жеуге жарамды және жарамсыз бөліктерін көрсетіңіз.

Балықтың жеуге жарамды бөліктері______________________

Балықтың жеуге жарамсыз бөліктері_____________________

3. Жеуге жарамды және жарамсыз бөліктерінің ара қатынасы неге байланысты?

3.3. БАЛЫҚТЫҢ ХИМИЯЛЫҚ ҚҰРАМЫ ЖӘНЕ ТАҒАМДЫҚ ҚҰНДЫЛЫҒЫ

1. Балық етінің химиялық құрамы және тағамдық құндылығын атаңыз.

2. Балықты пісірген кезде оның сорпасына қандай заттар өтеді?

3. Сойылған малдың етіне қарағанда, балықтың еті неге тез піседі?

4. Қақтау мен кептіру кезінде балықтың қараюына не себеп болатынын түсіндіріңіз.

3.4. КӘСІПТІК БАЛЫҚТАРДЫҢ НЕГІЗГІ ТҰҚЫМДАСТАРЫ

1. Балықтар тіршілік ету ортасы мен өмір салтына қарай қандай топтарға бөлінеді? _________________________________________

2. 3.1 кестесін үлгі бойынша толтырып, балық тұқымдастарына сипаттама беріңіз.

3. Нәлімнің бауыры неліктен жоғары бағаланады? ___________

3.5. ТІРІ БАЛЫҚ

1. Балықтың қай түрлерін тірі күйде дайындайды? Неге?

2. Тірі балықтың сапасына қойылатын талаптарды көрсетіңіз.

3.6. СУЫТЫЛҒАН БАЛЫҚ

1. Қандай балықты суытылған деп атайды? _________________

____________________________________________________________ 2. Не себепті балықты аулай салысымен суытады?____________

____________________________________________________________ 3. Суытылған балықты өңдеу түрлері бойынша жіктеуді аяқтаңыз.

Бөлшектенбеген,_____________________________________________,
____________________________________________________________.

4. Сөйлемде жіберілген сөздерді толықтырып жазыңыз.

Балықты тоңазытады___________,_________________немесе
__________________.

5. Сапасы бойынша суытылған балық қандай сұрыптарға бөлінеді?

____________________________________________________________ 6. Суытылған балық желбезектерінің түсі қандай?____________ 7. Суытылған балықтың консистенциясы қандай?____________ 8. Суытылған балыққа рұқсат етілмейтін ақауларды атап өтіңіз.

3.7. ТОҢАЗЫТЫЛҒАН БАЛЫҚ

1. Тоңазытылған балықтың қалың омыртқа бұлшық еттерінің температурасы қандай болады?

____________________________________________________________ 2. Балықты тоңазытудың әдістерін атап шығыңыз.____________

3. Тоңазытылған балықты мұзбен қандай мақсатта қаптайды? __

4. Балықты мұзбен қаптау үдерісі қалай жүреді?______________

5. 1 мен 2-ші сұрыптағы тоңазытылған балықтың сапасына қойылатын талаптарды атап көрсетіңіз:

1 сұрып________________________________________________
_______________________________________________________________
2 сұрып________________________________________________
_______________________________________________________________

6. Тоңазытылған балықты қалай сақтау қажет?_______________

7. Келесі ұғымға анықтама беріңіз.

Балықтың сүбесі - ______________________________________

8. Балықтың тоңазытылған сүбесін қалай сақтайды?__________

3.8. ТҰЗДАЛҒАН БАЛЫҚ

1. Келесі ұғымдарға түсініктеме беріңіз.

Тұздау -_____ __________________________________________

Табиғи тұздық - ________________________________________

Жасанды тұздық - ______________________________________

2. «Балықтың пісіп-жетілуі» ұғымын түсіндіріңіз.____________

3. Төмендегі сөйлемді толықтырып жазыңыз.

Тұздау кезінде еті_______________болмайтын балықтар үшін, тұздауды________________ретінде ыстау немесе_____________. 4. Балықты тұздаудың әдістерін атаңыз және оларға қысқаша сипаттама беріңіз.

1 әдіс — _______________________________________________
_______________________________________________________________
2 әдіс —_______________________________________________
_______________________________________________________________

3 әдіс — _______________________________________________
_______________________________________________________________

5. Келесі ұғымдарға анықтама беріңіз.

Дәмдеуішті тұздау —__________________________________.

Арнайы тұздау —______________________________________.

Маринадтау —________________________________________.

6. Пайдаланылатын ас тұзының мөлшеріне қарай тұздалған балықтарды қалай бөледі? ___________________________________

_______________________________________________________________ 7. 1- сұрыпты тауар – тұздалған балықтың сапасына қандай талаптар қойылады? ________________________________________

8. 2- сұрыпты тауар – тұздалған балықтың сапасына қандай талаптар қойылады?________________________________________

9. Тұздалған балықты сақтаудың шарттары мен мерзімдері қандай?

3.9. ҚАҚТАЛҒАН ЖӘНЕ КЕПТІРІЛГЕН БАЛЫҚ

1. Қандай балықты қақталған дейміз?_______________________

____________________________________________________________ 2. Қақталған балықтың пісіп-жетілу үдерісі қалай жүреді?_____

3. Мына сөйлемді толықтырып жазыңыз.

Ас тұзының болуы________және оның құрамын азайту______
балықта____________ _____________дамуына кедергі болады.

4. Кептірілген балық ұғымына түсініктеме беріңіз.

5. 1 - сұрыпты кептірілген балықтың сапасына қандай талаптар қойылады?

6. 2 - сұрыпты кептірілген балықтың сапасына қандай талаптар қойылады?

7. Кептірілген балықты сақтаудың шарттары мен мерзімдерін көрсетіңіз.

3.10. ЫСТАЛҒАН БАЛЫҚ

1. Қандай балықты ысталған деп атаймыз?__________________

2. Ыстаудың түрлерін атаңыз:

а)_____________________;б)_____________________;
в)_____________________;г)_____________________.

3. Температурасы мен ұзақтығын көрсете отырып, ыстаудың түрлеріне сипаттама беріңіз.

Суық ыстау: температура__________°С, ұзақтығы______тәулік.
Ыстық ыстау: температура________°С, ұзақтығы______тәулік.

4. Ыстық ыстауға қандай балықты пайдаланады?_____________

___________________________________________________________ 5. Суық ыстауға қандай балықты пайдаланады?______________

____________________________________________________________ 6. Ыстық ысталған балықты суық ысталған балықтан қалай ажыратуға болады?

7. 3.2. кестесін пайдалана отырып, балықты қаптау мен сақтау шарттарын көрсетіңіз.

3.11. БАЛЫҚ ӨНІМДЕРІ

1. Балық өнімдері ұғымына түсініктеме беріңіз.

2. Қандай балықтардан ең бағалы балық өнімдерін алады?

3. Балық өнімдерін сақтаудың шарттары мен мерзімдері қандай?

3.12. БАЛЫҚ КОНСЕРВІЛЕРІ МЕН ПРЕСЕРВАЛАР

1. Мына сөйлемдерді толықтырып жазыңыз.

Балық консервілері_________________________өндіріледі. Олар _________________ _______________үшін жарамды. 2. Балық консервілерінің химиялық құрамын көрсетіңіз. ______

_______________________________________________________________ 3. Балық консервілерінің жіктелуін жалғастырыңыз.

Табиғи Тіске басар Балық өсіруге арналған
________________ ________________ ___________________
________________ ________________ ___________________
________________ ________________ ___________________

4. Пресервалар ұғымына түсініктеме беріңіз.

5. Консервілер мен пресервалар қандай сұрыптарға бөлінеді? Олардың сапасына қойылатын талаптарды көрсетіңіз.____________

6. Консервілер таңбалауының мағынасын ашыңыз.

060809 — ______________________________________________
137157 — ______________________________________________
1Р — __________________________________________________

8. 3.3. кестесін толтыра отырып, консервілер мен пресервілерді сақтау шарттарын көрсетіңіз.

3.13. УЫЛДЫРЫҚ

1. Уылдырық ұғымына түсініктеме беріңіз.

2. Уылдырықтың химиялық құрамын көрсетіңіз._____________

3. Уылдырықтың химиялық құрамы неге байланысты?________

4. Арқан балықтардың уылдырығына қысқаша сипаттама беріңіз.______________________________________________________

________________________________________________________________________ 5. Арқан балықтың түйірсіз уылдырығына сипаттама беріңіз.__

6. Бекіре және арқан балық тұқымдастардан басқа балықтардан алынатын уылдырық қалай аталады?__________________________ 7. Мына уылдырық түрлерінің сапасына қойылатын талаптарды көрсетіңіз.

Банкадағы арқан балықтың түйір уылдырығы_______________
_______________________________________________________________
Арқан балықтың түйір уылдырығы________________________
_______________________________________________________________

Түйірсіз уылдырық_______________________________________
_______________________________________________________________
Жаншылмаған уылдырық_________________________________
_______________________________________________________________

8. Уылдырықтың кемшіліктері мен олардың пайда болу себептерін атаңыз.

9. 3.4. кестені толтыра отырып, уылдырықтың ыдысы мен оны сақтаудың шарттарын көрсетіңіз.

БАЛЫҚҚА ЖАТПАЙТЫН ТЕҢІЗДІҢ ТАҒАМ ӨНІМДЕРІ

1. Балыққа жатпайтын теңіздің тағам өнімдерін атап шығыңыз.

2. Теңіз қырыққабаты қандай емдік қасиетке ие?_____________

4 ТАРАУ

ЕТ ЖӘНЕ ЕТ ӨНІМДЕРІ

4.1. СОҒЫМ МАЛДАРЫНЫҢ ЕТІ

4.1.1. Соғым малдары етінің химиялық құрамы және тағамдық құндылығы

1. «Еттің химиялық құрамы және тағамдық құндылығы» атты өткен материал негізінде, 4.1. кестесіндегі «Соғым малының еті» бағанын толтырыңыз.

Еттің әр түрінің тағамдық құндылығы мен сіңімділігі жайлы тұжырым жасаңыз.
_____________________________________________________________
_________________________________________________________________

2. Ет майының түрлі сіңімділігі немен шартталады?__________ 3. Ет майының құрамындағы қаныққан майлар оған қандай әсерін тигізеді?____________________________________________ 4. Ет майының құрамындағы қанықпаған майлар оған қандай әсерін тигізеді?____________________________________________ 5. Ет құрамындағы гликогеннің рөлі қандай?________________

4.1.2. Еттің тіндері

1. Өткен «Еттің тіндері» материалының негізінде 4.2. кестесін толтырыңыз.

2. Мына сөйлемдерді толықтырып жазыңыз.

Сорпаның қанықтылығы мен хош иісін_________тіндер береді.
Толыққанды ақуыздың ең үлкен құрамымен_________________

__________________тіні сипатталады. Етке шырын пен дәмді___________________________________________тіндері береді. ____________тінінің болуы еттің тағамдық құндылығын азайтады.___________________бұлшықет арасында _____________орналасқан етті семіз ет деп атайды. Тін бұлшық етінде __________үлкен құрамы болған кезде ет қатты және құнарсыз болады.

4.1.3. Еттің жіктелуі

1. Ет жіктелуінің негізінде жатқан көрсеткіштерді атап шығыңыз.

2. Үлгіге қарап, жылу қасиетіне қарай ет түрлеріне сипаттама беріңіз

1) Суыған ет — бұл 12 °С-дан жоғары болмайтын температурада суытуға ұшыратылған ет. Оның сырты кепкен қабыршақты және консистенциясы серпінді болады.

2)__________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________________________________

3)________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________________________________

4)________________________________________________________
__________________________________________________________

3. Етті мұздатудың артықшылықтары мен кемшіліктерін атап шығыңыз.

Артықшылықтары_____________________________________.
Кемшіліктері__________________________________________.

4. Қоңдылығына қарай етті жіктеудің негізінде қандай көрсеткіштер жатады?

_______________________________________________________________ 5. «Еттің сыныптамасы» материалын оқып шығып, 4.3. кестесін толтырыңыз.

6. Соғым малдың етіндегі таңбаның орналасқан жерін көрсетіңіз.

1 санаттағы сиыр еті___________________________________
_______________________________________________________________
ІІ санаттағы сиыр еті___________________________________
_______________________________________________________________

І санаттағы қойдың еті_________________________________
_______________________________________________________________
ІІ санаттағы қойдың еті_________________________________
_______________________________________________________________

Шошқа еті_____________________________________________

4.1.4. Еттің сапасына қойылатын талаптар

2. «Еттің сапасына қойылатын талаптар» материалын оқып шығып, 4.4. кестесін толтырыңыз. 3. Балғын еттің сапалылығын анықтау бойынша тәжірибе жұмысын орындаңыз (үй жұмысы түрінде орындалуы мүмкін). Құрал-жабдықтар:өткір пышақ, сағат, сүзгі қағаз, сүлгі, етті зерттеу әдісінің стандарты.

Материалдар:ыстық су, суытылған еттің үлгілері
Жұмысты орындау жүйесі

1) Суытылған ет үлгілерінің балғындығын анықтап алу үшін, кепкен қабыршақ қабатының бар-жоғын, оның ахуалын (құрғақ немесе жабысқақ), түсі мен түсінің ашықтылығын анықтаңыз. 2) Ет үлгісін өткір пышақпен тіліңіз, сүзгілі қағазды тілікке басыңыз да, қағаз жабыса ма немесе ылғалдана ма, сонымен бірге қан жұқты ма – анықтаңыз. 3) Бас бармағыңызбен тілінген жерді басыңыз да, содан пайда болған ойықтың қаншалықты жылдам теңелетінін байқаңыз. Ойықтың жай теңелуі (1 минуттан астам) күдікті етке тән. 4) Ет бетінің иісін анықтап алған соң, терең тілік жасаңыз да, тіліктің иісін анықтаңыз. 5) Іш және сырт майы түсінің ашықтығын және оның консистенциясын анықтаңыз. Ол үшін аздап алынған іш майын саусақтарыңызбен басыңыз да, оның ұсақталуын немесе езіліп жағылғанын анықтаңыз. 6) Майды саусақтарыңызбен уқалап, оның иісін анықтаңыз. 7) Алынған нәтижелерді пайдалана отырып, келесі параметрлер бойынша зерттелетін өнімнің сапасын анықтаңыз.

Еттің сырт пішіні (түсі, бет жағының пішіні)_______________
_______________________________________________________________
Майдың көрсеткіштері (түсі,консистенциясы, иісі)__________
_______________________________________________________________

Ойықтың теңесуі_______________________________________
_______________________________________________________
Иісі_________________________________________________________
_______________________________________________________________

Қорытынды:_____________________________________________________
________________________________________________________

4.1.5. Еттің жартылай фабрикаттары

1. Еттің жартылай фабрикаттары ұғымына түсініктеме беріңіз.

2. Еттің жартылай фабрикаттарының жіктелуін құрыңыз.

Шикізаттың түріне қарай Өңдеу түріне қарай
_______________________ ______________________
_______________________ ______________________
_______________________ ______________________

3. Мына ұғымдарға анықтама беріңіз.

Түшпара - _____________________________________________

Тартылған ет - ________________________________________

____________________________________________________________ 4. 4.5. кестені толтырыңыз.

4.1.6. Субөнімдер

1. Субөнімдер ұғымына түсініктеме беріңіз.

2. Субөнімдер қандай санаттарға бөлінетінін көрсетіңіз. Олардың санаттарға бөлінуінің негізінде жатқан белгілерді анықтаңыз.________________________________________________

_______________________________________________________________ 3. Субөнімдердің қай санаты жоғары тағамдық құндылығымен ерекшеленеді және не себепті?_______________________________

4. 4.1 кестесінің «Субөнімдер» бағанын толырыңыз. 5. «Субөнімдер» материалын меңгеріп, 4.6. кестесін толтырыңыз

6. Мұздатылған субөнімдерді екі рет қолдануға бола ма? Жауабыңызды түсіндіріңіз._______________________________________

4.2. ҚҰС ЕТІ

1. «Құс еті» бағанын пайдалана отырып, 4.1. кестесін толтырыңыз және еттің тағамдық құндылығы жайлы тұжырым жасаңыз. 2. Құс етін қандай белгілер бойынша жіктейді?______________

_______________________________________________________________ 3. Қоңдығына қарай құс етін қалай бөледі?__________________

_______________________________________________________________ 4. Құс етін қалай таңбалайды?_____________________________

_______________________________________________________________ 5. Құс етінің сапасына қандай талаптар қойылады?___________

6. Құ етін сақтау тәртібін атап көрсетіңіз.

Температурасы_______°С;ауаның салыстырмалы ылғалдығы________%;
Сақтау мерзімі_______тәулік.

4.3. ШҰЖЫҚ ӨНІМДЕРІ

1. Шұжық өнімдерін өндіру үдерісін атап шығыңыз.

2. Шұжық дайындауға пайдаланылатын шикізаттарды атап шығыңыз:

Негізгі шикізат_________________________________________
Қосымша шикізат_______________________________________

3. Жылумен өңделуіне байланысты шұжық өнімдері қалай жіктеледі?

4. Пісірілген шұжықты әзірлеу үдерісі қандай шаралардан тұрады?

5. Ет қосқан нан түрлері мен пісірілген шұжықтардың айырмашылықтары неде?__________________________________________

________________________________________________________ 6. Әзірлеу әдісі бойынша ысталған шұжықтарды қалай бөледі?

_______________________________________________________________ 7. Жартылай ысталған шұжық өндірісінің ерекшеліктері қандай?

8. Қандай кемшіліктері бар шұжықтар пайдалануға жіберілмейді?

9. Шұжық өндіру кезінде шұжық қабықтарының қандай түрлері пайдаланылады?

4.4. ҚАҚТАЛҒАН ЕТ ТҮРЛЕРІ

1. Еттің сыртқы сипатына қарай ысталған ет түрлерін қалай жіктейді?

_______________________________________________________________ 2. Қақталған ет түрлерін өндіру қандай шаралардан тұрады?

3. Жылумен өңдеу әдісі бойынша қақталған ет түрлерін қалай бөледі?

_______________________________________________________________ 4. Сан ет пен қақтаманы мал етінің қай бөліктерінен өндіреді?

_______________________________________________________________ 5. Сан еттің рулеттен қандай айырмашылығы бар?____________

_______________________________________________________________ 6. Төстік пен төс етінің айырмашылық белгілері қандай?______

_______________________________________________________________ 7. Қақталған өнімдердің сақтау мерзіміне жылумен өңдеу қандай әсерін береді?

_______________________________________________________________ 8. Қақталған ет өнімдерін сақтаудың шарттары мен мерзімдері қандай?___________________________________________________

4.5. ЕТ КОНСЕРВІЛЕРІ

1. Ет консервілерін өндіру қандай негізгі шаралардан тұрады?

2. Ет консервілері қалай жіктеледі?

__________________________________________________________ _________________________________________________________________________________________________ 3. Консерві банкілерінің сыртқы түріне қойылатын талаптар қандай?

4. Ет консервілерін сақтаудың шарттары мен мерзімін атап көрсетіңіз.

Температурасы_________°С; ауаның салыстырмалы ылғалдығы___________%;
сақтау мерзімі________тәулік.

5 ТАРАУ СҮТ ЖӘНЕ СҮТ ӨНІМДЕРІ

5.1. СИЫР СҮТІ

1. Сүттің жоғары жұғымдылығының себебі неде?____________

2. Сүтті дайындау технологиясына, оның қоспа түрлері мен тағайындалуына қарай, сұрыптамаларын қарастырыңыз.

Пастерленген,________________________________________________

3. Сүттің сапасына қандай талап қойылады?_________________

4. Сүтті сақтау шарттарын көрсетіңіз.______________________

5.2. КІЛЕГЕЙ

1. Кілегей ұғымына түсінік беріңіз.

2. Кілегейдің химиялық құрамының ерекшелігін көрсетіңіз.____

3. Кілегей сапасына қандай талаптар қойылады?_____________

4. Кілегейді сақтау шарттары мен мерзіміН көрсетіңіз. ________

5.3. ҚҰРҒАҚ СҮТ ЖӘНЕ ҚҰРҒАҚ КІЛЕГЕЙ ӨНІМДЕРІ

1. Құрғақ сүт өнімдерінің түрлерін атап беріңіз. _____________

2. Құрғақ сүт өнімдерінің сапасына қойылатын талаптарын атап өтіңіз.____________________________________________________

5.4. ҚОЙЫТЫЛҒАН СҮТ ЖӘНЕ КІЛЕГЕЙ

1. Қойытылған сүт консервілерінің түрлерін атаңыз.__________

2. Қойытылған сүт консервілерінің сапасына қойылатын талаптарын атап өтіңіз.__________________________________________

5.5. АШЫМАЛ СҮТ ӨНІМДЕРІ

1. Ашымал сүт өнімдерін алудың негізі неде?________________

2. Ашымал сүт өнімдері қолданылатын ашытқылар түріне қарай қалай бөлінеді? ____________________________________________

3. Майлы айранның басқа да ашымал сүт өнімдерінен айырмашылығы?_________________________________________________

4. Асқазан-ішек жолдарына айранның тигізетін әсері мен пайдасы?

5. Қандай ашымал сүт өнімдерінде спирт қосындысы бар?_____

6. Неліктен ашымал сүт өнімдерінің диеталық және емдік қасиеті бар?

7. Қаймақ түрлерін атаңыз.________________________________

8. Сүзбе шығару әдістерін атап өтіңіз.______________________

9. Сүзбе тағам құндылығының сипаттамасы?________________

5.6. ІРІМШІКТЕР

1. Ірімшік дайындау үдерісі қандай кезеңдерден тұрады?______

2. Ірімшіктердің тағам құндылығы неде?____________________

3. Ірімшіктерді жіктеу түрлері?____________________________

4. Жұмсақ мәйек ірімшіктері мен қатты ірімшіктер арасындағы айырмашылықтарды түсіндіріңіз

6 ТАРАУ ЖҰМЫРТҚА ЖӘНЕ ЖҰМЫРТҚА ӨНІМДЕРІ

6.1. ТАУЫҚ ЖҰМЫРТҚАСЫ

1. «Тауық жұмыртқасы" материалын зерттеу барысында тауық жұмыртқасының жалпы химиялық құрамын талдаңыз, адамның ас үлесінде тауық жұмыртқасының мағынасы туралы қорытынды жасаңыз 6.1 кестені толтырыңыз.

Қортынды:___________________________________________________
_______________________________________________________________

2. Тауық жұмыртқалары қандай сапа және белгілер бойынша бөлінеді?

3. Берілген "Тауық жұмыртқасы" материалдарын зерттеп 6.2-кестесін толтырыңыз.

4. Тауық жұмыртқасы қандай кемшіліктер болғанда сатылымға өтпейді?

______________________________________________________________ 5. 6.3. кестесін толтырыңыз.

6.2. ЖҰМЫРТҚА ӨНІМДЕРІ

1. Жұмыртқа өнімдерінің азық-түлік өнеркәсібінде кеңінен қолдану себебін түсіндіріңіз. ________________________________

___________________________________________________________ 2. Тоназытылған жұмыртқа өнімдерін сипаттап беріңіз.

Жұмыртқа мұздағы - ___________________________________

Аспаздықта қолданылуы_________________________________
_________________________________________________________

Жұмыртқа ақуызы (сарыуызы) - _________________________

Аспаздықта қолданылуы_________________________________
__________________________________________________________

3. Тоңазытылған жұмыртқа өнімдерінің сапасына қойылатын талаптарын төмендегі 6.4 кестесін толтыра отырып, көрсетіңіз.

4. Бірнеше рет тоңазытылған мұздағын қалай анықтап табуға болады?

_______________________________________________________________ 5. Тоңазытылған және құрғақ жұмыртқа өнімдерінің жалпы химиялық құрамы мен энергетикалық құндылығын салыстырып, 6.5-кестесін толтырыңыз. Қорытынды жасаңыз.

Қорытынды:________________________________________________
______________________________________________________________
____________________________________________________________________

6. 6.6. кестесін толтырыңыздар.

7 ТАРАУ ТАҒАМ МАЙЛАРЫ

7.1. ТАҒАМ МАЙЛАРЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ АДАМНЫҢ ТАМАҚТАНУЫНДАҒЫ МАҢЫЗДЫЛЫҒЫ

1. Тағам майларының пайда болуын қандай топтарға бөледі?

7.2. ӨСІМДІК МАЙЛАРЫ

1. Өсімдік майы дайындалған өсімдік дақылдарының тізбесін атаңыз.

2. Өсімдік майын өндірудің негізгі жалпы процесстерін қосымша толықтырып атап өтіңіз.

Тұқымдарды кірден тазалау;_____________________________;

3. Майларды мезгадан алатын тәсілін атаңыз?________________

4. Майды сығу тәсілі арқылы шығарылатын майдың мөлшері, %, қандай?________________________________________________

5. Сығу тәсілі арқылы алынған майдың атауын көрсетіңіз?_____

6. Өсімдік дақылдарынан экстракция жолымен май өндіру неге негізделген?_______________________________________________

7. Ерітіндіде еріген өсімдік майының ертіндісі қалай аталады?_

8. Мына сөйлемнің бос орындарын толықтырыңыз.

Майды тазарту тәсілі бойынша өткен шақта бөлу тек механикалық тазартуға тәуелді,_________,_______талқыға салынған және_______________________,_____және____________________.

9. Өсімдік майының шартымен сақтау мерзімін көрсетіңіз.

Ыдыс________; температура________°С; салыстырмалы ауа ылғалдылығы__________%; сақтау мерзімі______________айы.

7.3. СИЫР МАЙЫ

1. Сиыр майын қандай түрлерге бөледі?

2. Сары май ұғымына түсініктеме беріңіз.

3. Сары майдың химиялық құрамын көрсетіңіз.

Майлылығы -___%, ақуыз -___%, көмірсулар -___%, күлі -__%.

4. Сары майдың түрлерін атап өтіңіз._______________________

5. Ұғымға түсініктеме беріңіз.

Тоң майы —____________________________________________

7.4. МАЛДЫҢ ЕРІТІЛГЕН МАЙЫ

1. Малдың ерітілген майының түрлерін атап өтіңіз.___________

2. Малдың ерітілген майларын өндіріп шығаратын шикізатты атаңыз?

3. 7.2.-кестесін толтырыңыз.

7.5. МАРГАРИН

1. Мына түсініктемені аяқтаңыз.

Маргарин — бұл майлы эмульсиялы_______________________

2. Маргаринді өндіру кезінде қандай негізгі және қосымша шикізатты қолданады?______________________________________

_____________________________________________________________ __________________________________________________________________________________________________ 3. Маргаринді қолдану мақсатына қарай жіктелуін жалғастырыңыз. Бутербродты,______________________________________________

4. Маргаринді сақтау мерзімін және шарттарын көрсетіңіз.

Температурасы____°С; салыстырмалы ауа ылғалдылығы____%; Температураға байланысты сақтау мерзімі____________тәул.

АСПАЗДЫҚ ЖӘНЕ КОНДИТЕРЛІК МАЙЛАРЫ

1. Аспаздық және кондитерлік майлары ұғымдарына түсініктеме беріңіз.

2. Аспаздық майларын өндіру кезінде қолданылатын майлар?

3. Аспаздық майларының химиялық құрамының ерекшелігін көрсетіңіз.

4. Жебелі сызықтарымен аспаздық майлардың атаулары және олардың сипаттамаларын логикалық жүйелілікпен байланыстырыңыз.

4. Аспаздық майларды сақтау шарттарын көрсетіңіз.

Температурасы_____°С; салыстырмалы ауа ылғалдылығы___%;
сақтау мерзімі___________ай.

7.7. СПРЕДТЕР ЖӘНЕ ЕРІТІЛГЕН ҚОСПАЛАР

1. Мына ұғымдарға анықтама беріңіз.

Спред —_______________________________________________

Ерітілген қоспа —______________________________________

_______________________________________________________________ 2. Жалпы майдың массалық үлесіне қарай спредтердің бөлінуі_

_______________________________________________________ 3. Ертілген қоспалар қандай топтамаларға бөлінеді?__________

8 ТАРАУ

БИДАЙ ЖӘНЕ ОНЫ ӨҢДЕГЕННЕН КЕЙІНГІ ӨНІМДЕР

8.1. ДӘНДІ ДАҚЫЛДАР ТҮРЛЕРІ. БИДАЙДЫҢ ҚҰРЫЛЫСЫ

1. Қандай дәнді дақылдар астық тұқымдастардың қатарына жатады?

2. Бидай қандай бөліктерден тұрады?_______________________

3. Бидайдың қандай қабатының құрамын көптеген жасұнық және минералдық тұздар құрайды?

4. Бидайдың қандай қабатын құнарлы заттарды өзіне тартып алуын қиындататындықтан бидайды тазарту барысында алып тастайды?

5. Бидайдың қандай бөлігі негізгі құнарлы қабаты болып табылады?

6. Бидайдың қай бөлігінде май бар?________________________

7. Неліктен қарақұмық жармасы ең құнарлы жән диеталық болып саналады?___________________________________________

8.2. ЖАРМА

1. Неліктен жарма — тағам өнімдерінің негізі болып саналады?

2. Жарманың химиялық құрамының ерекшеліктерін атап көрсетіңіздер._________________________________________________

3. Күріш жармасының түрлерін оны өңдеу әдісіне байланысты атап шығыңыздар?

4.Жарманың қандай түрлерін бидайдан өңдейді?_____________

5. Сұлы жармасының қандай түрі 20 минут аралығында пісіріледі?________________________________________________________________

6. Жарманың сапасына қандай талаптар қойылады?___________

7. Жарманың құрамы оларды сақтау кезінде қалайша өзгереді?_

8. Жарма қандай жағдайда сақталады?______________________

8.3. ҰН

1. Ұнды өндіру қандай кезеңдерден тұрады?_________________

2. Ұнды ұнтақтау түрлеріне сипаттама беріңіздер.

Жай ұнтақтау - ________________________________________

Сұрыппен ұнтақтау - ___________________________________

3. Ұнның түрі неге байланысты? __________________________

4. Ұнды өндірудің технологиялық үдерісінің реттілігін толықтырыңыздар.

Тартылған ұнның топтамасын құрастыру,_________________

5. Бидайды ұнтақтау кезінде өндірілетін амал түрлерін атап шығыңыздар.

1)__________________________;4)__________________________

2) _________________________;5) _________________________

3)_________________________

6. Ұнның сапасын қандай көрсеткіштер арқалы бағалайды?____

7. Қандай көрсеткіш ұнның құрамында кебектің барын сипаттайды?

8. Ұнның нан пісіруге және бидайды сапасына қарай қандай түрлерге бөледі____________________________________________

9. Макарон бұйымдарына арналған ұнды қандай бидайдан алады?____________________________________________________

10. Құймаққа арналған ұн құрамындағы ингредиенттерді атап шығыңыз?_________________________________________________

11. Келесі ұғымдарға анықтама беріңіздер.

Балауыз _______________________________________________

Ұнның күші ____________________________________________

Эластикалық дән маңызы_______________________________

Дән маңызының созылмалылығы_________________________

12. Ұнды сақтау кезінде қандай өзгерістерге ұшырауы мүмкін?_

13. Ұнды сақтаудың шарттары және мерзімі туралы көрсетіңіздер.

Температура______°С; ауаның салыстырмалы ылғалдылығы______%; сақтау мерзімі_________тәулік.

8.4. МАКАРОН БҰЙЫМДАРЫ

1. Макарон бұйымдарының химиялық құрамын көрсетіңіздер.__

2. Макарон бұйымдарын алу технологиясының реттілігін жалғастырыңыз .

Қамырды илау;____________;______________;______________;

3. Макарон бұйымдарына арналған қамырды дайындау кезінде қандай байытқыш заттарын қолданады?_______________________

4. Макарон бұйымдары қалай жіктеледі?____________________

5. Макарон бұйымдарының сапасына қандай талаптар қойылады?

6. Макарон бұйымдары қандай жағдайда сақталуы қажет?_____

8.5. НАН ЖӘНЕ НАН ӨНІМДЕРІ

1. Көмбе нан ұғымана анықтама беріңіздер.

2. Нанды алатын негізгі және қосымша шикізаттарын атап шығыңыздар.

Негізгі шикізат _________________________________________

Қосымша шикізат_______________________________________

3. Нан өндірісі технологиясының реттілігін жалғастырыңыздар.

Шикізатты дайындау және мөлшері;___________; _________;

4. Нан түрлерінің топтарын көрсетіңіз:

ұнның түрі бойынша___________________________________ ;

пісіру әдісі____________________________________________ ;

бұйымның түрі________________________________________ ;

қамырының рецептурасы бойынша_______________________ ;

5. Қара бидай нанын қандай ұннан пісіреді?_________________

6. Қара бидай нанының жақсартылған сұрпына сипаттама беріңіздер.

7. Нанның сапасына қойылатын талаптарды көрсетіңіз. _______

8. Нанның сақтау жағдайын және қаптама жасау түрлерін атап көрсетіңіздер.

Температура____°С; ауаның салыстырмалы ылғалдығы_____%;

сақтау мерзімі_____ай; қаптау түрлері_____________________.

9 ТАРАУ

КРАХМАЛ. ҚАНТ. КОНДИТЕРЛІК БҰЙЫМДАР

9.1. КРАХМАЛ

1. Крахмал ұғымына түсініктеме беріңіздер.

2. Крахмалды қолданатын саланы атап шығыңыз.____________

3. Крахмалдан алынатын өнімдерді атап шығыңыздар. ________

9.2. ҚАНТ

1. Қанттың түрлерін атап шығыңыздар:

тазарту деңгейі бойынша — _____________________________

кристаллдардың мөлшері бойынша — ______________________

2. Қан қызылшасын өңдеудің технологиялық өндіру жұмыстарын атап көрсетіңіз. ________________________________

3. Қант-шекерді және қант-рафинатын сақтау шарттарын атап көрсетіңіздер. _____________________________________________

9.3. КОНДИТЕРЛІК БҰЙЫМДАР

9.3.1. Кондитерлік бұйымдардың түрлері

1. Кондитерлік бұйымдар ұғымына анықтама беріңіздер.

2. Кондитерлік бұйымдардың түрлерін атап көрсетіңіздер._____

9.3.2. Тосап, джем, қайнатпа, цукаттар

1. Келесі өнімдерге сипаттама беріңіздер:

тосап -________________________________________________

джем — _______________________________________________

қайнатпа — ____________________________________________

2. Мына ұғымға анықтама беріңіздер.

Цукаттар - ___________________________________________

9.3.3. Какао-ұнтағы

1. Какао-ұнтағының химиялық құрамының ерекшеліктері қандай?

2. Какао-ұнтағының органолептикалық сапасын атап шығыңыздар.

3. Какао-ұнтағын сақтау шарттары мен мерзімін көрсетіңіз.

Температура______°С; ауаның салыстырмалы ылғалдығы_________%; сақтау мерзімі__________ай.

10 ТАРАУ

ДӘМДІК ӨНІМДЕР

10.1. ШАЙ

1. Дайындау технологиясы бойынша шай түрлерін атап шығыңыздар.

2. Қара шайды өндірудің технологиялық үдерісін жалғастырыңыздар. Шай жапырағы ысталады,__________________________

3. Жасыл шайды өндіру үрдесінің ерекше өзгешіліктерін көрсетіңіздер.

4. Шайды сақтау шарттарын көрсетіңіз.

Температура______°С; ауаның салыстырмалы ылғалдығы___________%; сақтау мерзімі____________ай.

5. Шайды сақтау кезінде неліктен тауардың аралас болу жағдайын ескеру қажеттігін түсіндіріңіз?______________________

10.2. КОФЕ ЖӘНЕ КОФЕ СУСЫНДАРЫ

1. Кофенің дәмдік сапасына әсер ететін факторларды тізіа шығыңыз.

2. Табиғи жарма кофесінің ассортиментін атап шығуды жалғастырыңыз:

Дақылдарында, _________________________________________

3. Кофе сусындарын алу үшін қандай шикізат қолданылады?___

4. Кофені қандай жағдайда сақтайды?______________________

10.3. ДӘМДЕУІШТЕР

1. Дәмдеуіштер қалай жіктеледі?___________________________

2. Келесі дәмдеуіштерді сипаттап беріңіздер:

тұқымдық_____________________________________________

жапырақты____________________________________________

гүлді________________________________________________________

жемістік____________________________________________________

тамырлы______________________________________________

бұршақ______________________________________________________

тұқымдас______________________________________________

3. Дәмдеуіштерді сақтау кезінде қандай шарттарды сақтау қажет?

10.4. ТҰЗДЫҚТАР

1. Тұзықтарға қандай тағамдық өнімдер жатады?_____________

2. Майонездің сапасына қандай көрсеткіштермен бағалайды?__

10.5. АС ТҰЗЫ

1. 10.1. кестесін толтырыңыз.

10.6. ТАҒАМДЫҚ ҚЫШҚЫЛДАР

1. Тұздықтар ретінде қандай тағамдық қышқылдар қолданылады?_____________________________________________________

_______________________________________________________________ 2. Лимон қышқылының сақталу тәртібін көрсетіңіз. Температура______°С; ауаның салыстырмалы ылғалдылығы______%; сақтау мерзімі_______ай.

Сірке қышқылының сақталу тәртібін көрсетіңіз.

Температура______°С; ауаның салыстырмалы ылғалдылығы______%; сақтау мерзімі_______ай.

10.7. АЛКОГОЛЬДІ СУСЫНДАР

1. Жүзім шарабын сапасы мен сақталу мерзіміне қарай қалай бөлінеді?

2. Коньяк спирті спирт-ректификаттан айырмашылығы неде?__

3. Қандай сусындар коньяк деп аталады?____________________

10.8. НАН КВАСЫ ЖӘНЕ НАН ӨМІНДЕРІНЕН ЖАСАЛҒАН СУСЫНДАР

1. Нан квасының өнідісі негізінде қандай үдеріс бар?_________

_______________________________________________________________ 2. Нан квасының сапасын бағалауда органолептикалық бағасын беріңіз.____________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________

11 ТАРАУ

НАН ӨНІМДЕРІНІҢ АШЫТҚЫЛАРЫ, ХИМИЯЛЫҚ ҚОПСЫТҚЫШТАР ЖӘНЕ ТАҒАМДЫҚ БОЯҒЫШТАР

11.1. Нан өнімдерінің ашытқылары

1. Қоғамдық тамақтандыру өнеркәсібінде қамыр қопсытқыштары қандай мақсатта қолданылады? ________________________

2. Қамыр қопсу үшін қандай заттар қолданылады? ___________

3. Қантты спиртпен ашытудың жасалу мәні? ________________

4. Кестені толтырыңыз.

11.2 Химиялық қопсытқыштар

1. «Химиялық қопсытқыштар» туралы оқып, мәлімет алған соң 11.2- кестені толтырыңыз.

11.3. Дірілдекті заттар

1. Ас тағамдарында қолданылатын дірілдекті заттарды тізіп шығыңыз.___________________________________________________________

_______________________________________________________ 2. Дірілдекті заттардың сақтау шарттарын сақтау мерзімін көрсетіңіз.

11.4 Тағамдық бояғыштар

1. «Тағамдық бояғыштар» туралы оқып, мәлімет алған соң 11.3 кестені толтырыңыз.

2. Қандай нормативтік құжатқа сәйкес тағамдық бояғыштардың түрлері және мөлшері реттеледі? _____________________________

Қосымша

«Біздің айналамыздағы құпия» білгірлер сайысы

Бұрынғылар дүние туралы көп білген сайын, оның құпиясына үңілгің келе беретінін ақиқат етіп қалдырды. Сондықтан да аталған сайыс ізденіске, тапқырлыққа толы, жаңалық ашуға, өнертабысқа, белгілі бір анықталған дәрежеде ықпал болатындай турнир. Қалыптыны ірі етіп көрсету үшін, әдетте қарапайымды жұмбақтап көрсете білу керек. Осы сайыстың ойын тапсырмаларының мазмұны да тапсырмалар дестесінен құрастырылған, сонымен бірге турнирге қатысушылардың мүдделері мен дайындығына есептелген. Бұл тапсырмалар қатысушылардың қызығушылығы мен дайындығын арттыруға негізделген.

1-жүргізуші:

Біздің турнир – білгірлердің қатысатын алаңы. Аталған сайысқа Ғылымның серілері мен патшайымдары, Білімнің ханшайымдары жиналып отыр. Бұл сайыста тапқыр шешімдер мен өткір міндеттерді ортаға сала отырып, қарсыластар бір-бірімен қылыштың сабындай өткір қырымен емес, мылтықпен атыспай, қоян-қолтық білекпен алыспайды, бұл сайыс ұтқыр сұрақтарға қитұрқылықпен мерген жауаптар айтылатын жарыс алаңы болады.

2-жүргізуші:

Сайыстың сұрақтары мен тапсырмалары қатысушылардың қалыптан тыс ой-пікірлерімен тапқыр жауап беруіне логикалық ойлауға негізделген.

1-жүргізуші:

Жеңіс - асықпай тыңдап, саралап, көп оқып білгендікі! Және теле –радио жаңалықтарынан тыс қалмайтын, көп оқып өз ой-өрісін дамытатын білімқұмар, қызыққұмар жандардың ізденістері бар жандарға қамтамасыз етлімек.

2-жүргізуші

Сіздер де танымдық сұрақтар, ойды дамытатын жұмбақтар, бас қатырғыш тапсырмалардың талайын құрастырады деген үміт бар. Ал әзірше ... жадымыздың бар күшін, ұшқыр қиялымызды іске қосайық.

1-жүргізуші

Сұрақтар кейде көз ілеспей, жабысады кенедей,
Кей кездері арадай шағар мазаңды алып дес бермей.

2-жүргізуші

Кене менен арадан құтыларсың сен қашсаң,
Ызасы кетер сұрақтың, дұрыс жауап сен тапсаң.

1-жүргізуші

Біздің ойын алаңында «Көшбасшы үстелінде» алты сектор бар. Айналма зырылдауық арқылы тапсырма салынған пакетінен ұтқыр-шытырман сұрақты таңдайсыздар. Түрлі-түсті қағаздан жасалған сұрау белгісімен сұрақ тапсырмаларының саны көрсетілген. Ең қызықты әсерлі сәті пакеттің сыртында қанша сұрақ салынған болса, соншама сұраққа жауап беретін болады.

2-жүргізуші

Сонымен, 1-кезеңді алғашқы команда бастайды (команда әзілді өлең жолдарымен таныстырылады)

1-тапсырма. Бұл жеміс ежелгі Грецияда киелі деп саналған. Жемісті ғаламдық белгі ретінде қабылдаған. Орман мен дала қорғаушысы Пан құдай аңызға сәйкес Зевс құдай мен Онеис перінің ұлы (бірлік) Ол-қозғалыстың орталығы, барлық аспан денелері сол орталыққа әлгі жемістің қабығы сияқты жабысады. Панның құрметіне орай жасалатын мерекелерде оның мүсіндері әлгі көкеніспен көмкеріледі. Дельфте ұйымдастырылатын қасиетті тойларда әркім оның ірі түрін әкелуге тырысатын және сол ең ірі түрін әкелген адамға құрметпен сыйлық берілетін

Жауабы: пияз (жуа)

2-тапсырма. ХVІғ . бастап жазба ескерткіштерінен бастап, «ерін» деген атауы бар. Бірақ бұл сөздің мағынасы беттің бір бөлігі ретінде емес, тағам ретінде түсіндіріледі. Тағамның ерін атауы күні бүгінге дейін көптеген славян тілінде сақталған. «Ерінді» өңделетін құрамына қарай қайнатпа, сулау, тұздау деп бөлген.

Жауабы: саңырауқұлақтар

3-тапсырма. Біздің «ойын қобдишамызда» бәріне белгілі зат бар. Ол- заттың құрамдас бөлшегі. Жер бетіндегі өсімдіктердің құрамында болады. Өйткені ол хлорофил түзуге өте қажет.Сонау 1707ж. француз химигі кіші Луи Лемер бұл затты өртенген шөптердің құрамынан тапқан. Сонымен, кіші Луи Лемердің ашқан жаңалығын кім қайталап жұмбақ затты атайды? Жауапты ойын қобдишасын ашып көре аламыз.

Жауабы : Назар аударамыз! «Ойын қобдишасының» пломбасын шешеміз. Ішінен арнайы ыдысты қауіпсіз жерге апарамыз. Қақпақты ашып қараймыз. Көз алдымызда «сүйкімді» шеге шығады. Ал оның құрамында өсімдіктер құрамына кіретін темір бар. Көріп отырғандарыңыздай біздің «сандықша» өте қарапайым болып шықты.

4-тапсырма. Біздің атақты саяхатшы Прежевальский Гималай тауларынан өтіп бара жатып, тау бөктерінде бидайды егіп өсіріп жатқанына таң қалған. Ең соңғы егіндік алқаптары теңіз деңгейінен 5 мың метр биіктікте өсіп тұрғанын байқаған. Жергілікті тұрғындардың жегені ерекше нан еді. Ол нан қатқылдау, тәттілеу, кепсе үгітілетін және тез кебетін болған. Табиғат дәнді-дақылдардың әлемдік жарысын ұйымдастырғандай: қайсыбірі алып биіктікте өсе алар ма екен, тірі қалып дегендей. Солардың ішінен біреуі жеңіп қана қоймай, тез өсетін болып шықты. Кейбір дақылдардың пісуіне бар-жоғы 48 күн жетеді, яғни 1,5 айдан сәл-ақ көбірек (тау бөктерінде жаз мезгілі дәл сонша уакытқа созылады). Бұл қандай дақыл?

Жауабы: Әліпбиге жүгінер болсақ барлық дақылдарды еске түсіріп, ең алғашқы «а» әрпіне тоқталамыз яғни - арпа

5-тапсырма. Құпия зат. Екі элементті жеке-жеке алғанда адам ағзасына өте зиян заттар, ал екеуінің қосындысы негізінде туындаған затсыз адам өмірін көзге елестету мүмкін емес. Ол қан қысымының қалыпты айналымына және қызыл денелер эритроцитттердің түзілуіне жағдай жасайды. Сондай-ақ тамақтың сіңуі мен қорытылуына өте қажет. Бұл заттың қоры жерде шексіз. Ал оны күнде планетаның тұрғындары қолданады, тіпті жабайы және үй жануарларына дейін мұқтаж. Шамамен бір адамға керекті «тәуліктік қажет мөлшері» мына қалташада тұр. Оны ашпас бұрын дұрыс жауабын беріңіз. Жауаптың дұрыстығына көз жеткізу үшін бұл затты иіскеп, қолмен ұстап, дәмін көрулеріңізге болады.

Жауабы: біреуі –натрий, екіншісі-хлор. Бұл – ас тұзы.

6-тапсырма. «Жұмбақ өсімдік». Баяғы заманда адам өзін «табиғат падишасы» сезінген уақытта осы өсімдікке аңыз шығарып, өлең арнаған. Біздің заманға жеткен мынадай бір оқиға бар. Махаббат құдайы Афродита, өз сүйіктісі Адонистің аңшылық кезінде қайтыс болғанын естіп , сол хабарды жеткізген жаушы артынан тұра жүгіреді. Тікенек бұталар оның терісін сыпырды. Қан тамшылары бұтақтарға тамып, алқызыл гүл түйнегіне айналып, таңертең олар гүл болып ашылатын. Халық даналығы бұл өсімдікті жеті дәрігерден де артық деп білген. ХVІ ғасырда сұсты Иван Грозный патшаның заманында, осы өсімдіктің жемісін жинауға арнайы жасақ дайындапты. Жемісті соғысқа ала кететін болған. Өсімдік жемісі бархыт, парша, құндыз терісімен бағаланатын. Ертеректе оттегі тотығы да, йод та болмаған. Сондықтан жараланған жерді тазалап, іріңді қанды тоқтату үшін, осы жеміс тұнбасымен жуған. Теңізшілер ұзақ сапарға шығарда осы жемісті ала кететін болған. Сондықтан болар, бұл жеміс ағылшындардың ұлттық символына айналды. Біздің қысқа, бірақ өте нақты берілген ақпараттан, бұл өсімдікті бірден табуға болады. Дегенмен, 60 секунд ішінде осы аталғандарды әбден салмақтай отырып, өсімдік атауын атаңыз.

Жауабы: бұл өсімдік - итмұрын

7-тапсырма. Бұл ағаш таңғажайып жеміс береді. Жемістер бұтақтарда емес, тура діңгегінде өседі, ісінген тәтті бұрышқа ұқсас, бірақ бір жартысы 1,5-2 есе дәу, жемістерінің дәндері сопақша болады. Дәндері ірі бұршаққа ұқсас. Дәмі қышқыл, әрі тәттілеу және сөліне малынғандай. Барлығы да жемістің бес ұяшығына салынған. Арнайы тазарту мен дайындау және кептіру арқасында қант қосылып, өсімдіктен жасалған пайдалы тағамға айналады.

Жауабы: Какао-шоколад, тағам –шоколад Жауаптар алынған соң, жүргізушілер байқау қорытындысын шығарып қатысушыларға алғыс білдіреді.

Мазмұны

Алғы сөз………………………………………………………………..4

1 тарау. Жалпы ұғымдар………………………………………..5

1.1 Тауартанудың заттары мен міндеттері……………………….5

1.2 Тағамдық өнімдердің химиялық құрамы…………………….6

1.2.1. Су ……………………………………………………………6

1.2.2. Минералды заттар…………………………………………..8

1.2.3. Көмірсулар…………………………………………………..9

1.2.4. Майлар………………………………………………………10

1.2.5. Ақуыз……………………………………………………….11

1.2.6. Дәрумендер………………………………………………..12

1.2.7. Ұйытқылар…………………………………………………13

1.2.8. Тағам өнімдерінің басқа да заттары………………………14

1.2.9. Тағам өнімдерінің энергетикалық құндылығы (құнарлылығы) ………………………………………………………………….14

1.3 Тамақ өнімдерінің сапасы …………………………………..15

1.3.1. Тамақ өнімдерінің сапасы және оны анықтау әді……… 15

1.3.2. Тамақ өнімдерін стандарттау………………………….….16

1.4 Өнімдерді сақтау және консервілеу негіздері………………......17

1.4.1. Тағам өнідерін сақта………………………………………17

1.4.2. Тағам өнімдерін консервілеу…………………….………..18

1.4.3. Тағам өнімдерінің табиғи кемуі…………………………..19

1.4.4. Тағам өнімдерінің жітелуі…………………………..…….20

2 тарау. Балғын көкөністер, жемістер, қозықұйрықтар және өнімдер, олады өңдеу……………………………………………….21

2.1. Балғын көкөністердің химиялық құрамы және тағамдық құндылығы ……………………………………………………….…..21

2.2 Балғын көкөністер……………………….……………………22

2.2.1 Түйнек жемістілер………………………………………….22

2.2.2 Тамыр жемістері……………………………………………23

2.2.3 Қырыққабат көкөністері……………..……………………26

2.2.4 Пиязды көкөністер…………………………………………27

2.2.5 Салат-саумалдық көкөністері………………………….….28

2.2.6 Десерттік көкөністер………………………………………29

2.2.7 Татымды көкөністер……………………………………….29

2.2.8 Асқабақ өнімдері…………………………………..………30

2.2.9 Қызанақ көкөністері………………………………………..31

2.2.10 Бұршақ тұқымдасты көкөністер…………………………33

2.2.11 Астық көкөністері…………………………………………33

2.2.12 Экзотикалық көкөністер………………………………….34

2.3 Балғын жемістер………………..……………………………34

2.3.1 Шекілдеуікті жемістер..……………………………………34

2.3.2 Сүйекті өнімдеп…………………………………………….35

2.3.3 Субтропикалық және тропикалық жемістер……………..36

2.3.4 Экзотикалық жемістер……………………………….…….38

2.3.5 Жидектер……………………………………………………38

2.3.6 Жаңғақтар……………………………………………………40

2.4 Балғын қозықұйрықтар………………………………………41

2.5 Көкөністерден, жемістерден, қозықұйрықтардан қайа жасап шығарылатын өнімдер………………………………………….41

2.5.1 Ашытқан (тұздалған) көкөністер және саңрауққлақтар…41

2.5.2 Кепкен көкөністер, жемістер, қозықұрыйқтар……..…….42

2.5.3 Көкөніс және жеміс-жидек консервілері…………………43

2.5.4 Тез мұздатылған көкөністер, жемістер және кулинариялық бұйымдар………………………………………………………..…….44

3 тарау. Балық және балық өнімдері………………………….45

3.1 Адамның тамақтануындағы балықтың және балық өнімдерінің мәні…………………………………………………………..45

3.2 Балықтың құрылысы…………………………………………45

3.3 Балықтың химиялыққұрамы және тағамдық құндылығы…45

3.4 Балық кәсіпшілігінің негізгі тұқымдастығы………………..46

3.5 Балғын балық…………………………………………………47

3.6 Салқындатылған балық………………………………………47

3.7 Мұздатылған балық………………………………………….47

3.8 Тұздалған балық……………………………………………..48

3.9 Қақталған және кепкен балық……………………………….49

3.10 Ысталған балық…………………………………………….49

3.11 Балық өнімдері………………………………………………51

3.12 Балық консервілері және пресерволар…………………….51

3.13 Уылдырық…………………………………………………...52

3.14 Балық емес теңіз тағамдық өнімдері………………………53

4.тарау. Ет және ет өнімдері……………………………………54

4.1 Соғым малдардың еті……………...…………………………54

4.1.1 Сойыс малы етінің химиялық құрамы және тағамдық құндылығы…………………………………………………………….54

4.1.2 Ет ұлпасы…………………………………………………..55

4.1.3 Еттің жіктелуі……………………………………………....55

4.1.4 Еттің сапасына қойылатын талаптар……………………...57

4.1.5 Жартылай дайын өнімдер………………………………….58

4.1.6 Сорпалық өнім……………………………………………..59

4.2 Шұжық өнімдері……………………………………………..60

4.3 Қақталған еттер………………………………………………60

4.4 Консервіленген еттер………………………………………...61

4.5 Ет консервілері

5 тарау. Сүт және сүт өнімдері……..…………………………..62

5.1 Сиыр сүті……………………………………………………...62

5.2 Кілегей………………………………………………………...62

5.3 Құрғақ сүт және құрғақ кілегейлер…………………………62

5.4 Қойылтылған сүт және кілегей……………………………...62

5.5 Ашымалы сүт өнімдері………………………………………62

5.6 Ірімшіктер…………………………………………………….63

6 тарау. Жұмыртқа және жұмыртқа өнімдері……………….64

6.1 Тауық жұмыртқалары………………………………………..64

6.2 Жұмыртқа өнімдер…………………………………………..65

7 тарау. Тағамдық майлар……………………………………67

7.1Тағамдық майлардың түрлері және олардың адамныңтамақтануындағы мәні…………………………………………………67

7.2 Өсімдік майлары……………………………………………..67

7.3 Сиыр майы…………………………………………………....68

7.4 Малдың ерітілген майы……………………………………...68

7.5 Маргарин……………………………………………………..69

7.6 Кулинарлық және кондитерлік майлар…………………......69

7.7 Спредтер және ерітілген қоспалар………………………….70

8 тарау. Дән және олардан өңделген өнімдер………………..71

8.1 Дәнді-дақылдардың түрлері. Дәннің құрылысы……......….71

8.2 Жарна…………………………………………………………71

8.3 Ұн……………………………………………………………..72

8.4 Макарон бұйымдары…………………………………………72

8.5 Нан және нан өнімдері…………………………………….....73

9 тарау. Крахмал. Қант. Кондитерлік бұйымдары……….....74

9.1 Крахмал…………………………………………………….....74

9.2 Қант……………………………………………………………74

9.3 Кондитерлік бұйыдар………………………………………..74

9.3.1 Кондитерлік бұйымдардың түрлері………………………74

9.3.2 Тосап, джем, варенье, цукаттар……………………………74

9.3.3 Какао-порошок……………………………………………..74

10 тарау. Дәмдік өнімдер……………………………………….75

10.1 Шай…………………………………………………………..75

10.2 Кофе және кофе сусындары………………………………...75

10.3 Дәмдеуіштер………………………………………………..75

10.4 Тұздықтар……………………………………………………75

10.5 Ас тұзы………………………………………………………76

10.6 Тағамдық қышқылдар………………………………………76

10.7 Алкогольді сусындар……………………………………......76

10.8 Нан квасы және нан өнімдерінен жасалған сусындар……76

11 тарау.Нан ашытқылары, химиялық қопсытқыштар және тағамдық бояуыштар………………………………………….......77

11.1 Наубай ашытқылары………………………………………..77

11.2 Химиялық қопсытқыштар……………………………….....78

11.3 Дірілдек заттар………………………………………………78

11.4 Тағамдық бояуыштар…………………………………….....78

Қосымша. «Біздің айналамыздағы құпия» білгірлер сайысы ...80

Оқу баспасы

Качурина Тамара Александровна,

Лаушкина Татьяна Александровна

Азақ-түлік тағамдарының тауарларын тану

Жұмыс дәптері

Оқу құралы
3-басылым, стереотиптік

Редакторы В. А. Савосик

Техникалық редакторы Н. И. Горбачёва

Компьютерлік беттеу: А. В. Бобылёва

Корректорлары В. А. Жилкина, Н.В. Савельева

басп. № 103113236. Баспаға қол қойылды 05.03.2014. Формат 70 х 100/16.
Гарнитура «Таймс». Басылым офсеттік. Офс қағаз. № 1. Шарт. бас. б. 7,8.
Тиражы 1 000 экз. тапсырыс №

ООО «Академия» Баспа орталығы. www.academіa-moscow.ru129085, Мәскеу, Мир даңғылы, 101В, бет. 1.

Тел./факс: (495) 648-0507, 616-00-29.

Санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды № РОСС RU. AE51. H16474 05.04.2013.Баспа электрондық тасымалдаушы арқылы басылған.

ОАО «Твер полиграфиялық комбинаты», 170024, г. Тверь, Ленин даңғылы, 5.
Телефон: (4822) 44-52-03, 44-50-34, телефон/факс: (4822) 44-42-15
Home page — www.tverpk.ru.Электрондық пошта (E-maіl) — sales@tverpk.ru

Пікірлер (0)

Әзірге пікір жоқ.
An error has occurred. This application may no longer respond until reloaded. Reload 🗙