— Алматыда кездесіп, азды-көпті әңгімелескен адамдарымның ішінде ерекше әсер қалдырған, әрі үміт күттірген Ермұқан Бекмаханов болды. Сіз оны танитын ба едіңіз?

— Жоқ.

— Бұл көрікті жас жігіттің (менің шамалауымша жуық арада) нағыз ғалым, тарихшы болатынына әбден көзім жетті, — деп өз сөзін дәлелдеп, көп сыр шертті.

— Ермұхан Бекмаханов — осы жігіт. Ол бәрін дұрыс айтып тұр, бірақ байқаған боларсыз, аздап толқу үстінде, — деді сыбырлап.

— Меніңше, Анна Михайловна, сіз одан да гөрі толқу үстіндесіз, — дегенімде ол шынтағымды қысып, жымиып күліп қойды. Сол сәт есіме Қаныш Имантайұлының Ермұхан туралы:

— Ол жігіт — талапты, білімді жастарымыздың бірі. Болашақта одан күрделі еңбек күтуге болады, — деген сөзі түсті.

— Жақсы қорғады. Сөз жоқ, тақырыбын ұлғайтып үлгергенін оппоненттері де, басқа сөйлеушілер де мойындай бағалады,— деді жолда академик Кәрім Мыңбаев.

— Мүдіріп қалар ма екен деп қорқып едім. Оңай дейсіз бе, Москвалық өңкей азулы, ірі ғалымдардың алдында, — деді химия ғылымдарының докторы Ерден Әзірбаев.

— Ол мүлде қағазға қарамай сөйледі, шешен екен, — деді РСФСР-дың еңбек сіңірген өнер қайраткері Вера Павловна.

— Анна Михайловна, Ермұхан Бекманов қорғауын атап өтпек пе?

— Сіз естіпсіз ғой.

— Менің қосқаным, — деп үш мың сомдық карточкамды және бір жарым мың сом ақша бердім. Анна Михайловна қатты қуанды.

— Бауыржан, маған «Кавказ жазбалары» блокнотыңды қалдырып кетші. Ертең қайтарамын,— деді Анна Михайловна. Мен сол кісіге әскери командирлік дәптерімді тапсырып, қош айтыстым.

— Мен сіздің жазбаларыңызбен толық танысып шықтым. Ермұханға да оқып бердім. Оған сіздің рұқсатыңсыз оқығаныма кешірім өтінемін. Ол өткенде сіздің тез кетіп қалғаныңызға қатты өкінді.... Мен Тәуке хан, Бірінші Петр, Цеван Рабдан, Галдан Церен, Абылай хан туралы екеуіміздің арамызда болған әңгімені айтқанымда, тыңдап, таң қалды.

— Анна Михайловна, мен Ермұханның XVІІ—XVІІІ ғасырлардағы қазақ халқының тарихы жөніндегі біліміне таң қаламын,— дедім.

— Мұның дұрыс. Ол өте адал, білуге құмар... материалдарды өте мұқият, тиянақты зерттейді... Өкінетініміз сол, архивтік документтердің бәрі қолымызға тие бермейді,— деп күрсінді.

— Әй, сен мынаны неге шақырдың?! — дегендей сұрланып, тыжырына қалды. Төрге шық деген ешкім жоқ. Қасымда Тілеш Шойынбаев отыр еді.

— Тілеш, қарағым, орныңнан тұр, — деп, Ермұханды қасыма отырғыздым. Бұл қылығым тыжырынғандарға ұнаған жоқ. Намысым, ашуым қозып, рұқсатсыз сөз сөйледім.

— Қарағым, профессор, — дедім орнымнан тұрып, Ермұханға қарап.

— Мен Тынық мұхиттан Орта теңізге, Шығыстан Батысқа дейінгі аралықты шарлап шыққандардың біреуімін. Ойлы-қырсыз, тау-тассыз, жыра-жылғасыз жерді мен көргенім жоқ. Бұл айтылғанның астарына түсінерсің, шырағым. Сен тарихшысың. Қазақ халқының да өз заманында өзіне жарастық қару-жарағы, қолбасшылары болғаны рас. Ол өткен заманды сен менен гөрі жақсы білесің... Біздің заманда Әліби Жангелдин деген кісі болған. Оның ықпалымен Амангелді Иманов қол бастап, майданға шыққан.

— Әй, Бауыржан, сен бізге лекция оқып тұрсың ба, ей?! — дейді Сәбит маған жақтырмай.

— Сәбе, кешіріңіз, лекцияны сізге оқып тұрғам жоқ, профессорға оқып тұрмын. Мен атаған кісілер туралы сіздің пікіріңіз елдің бәріне мәлім ғой. Оны профессор да оқып шыққан. Ал, менің пікірлерімді оқып шыққан жоқ. Естісін деп әдейі айтып тұрмын.

— Ей, шырағым доктор, Ермұханды мына тойыңа мен шақырғам жоқ, сен шақырғансың. Бұл жігіт жаламен жабылған қара жаулығынан құтылдым ба, құтылмадым ба деп арамызға жаңа қосылып отыр.

— Бауке, бұл не дегеніңіз, өзім шақырғаным рас, — деді сасқалақтап. — Ең құрметті қонақтарым сіздерсіздер.