TELEGEI

Home

Ұзақ мерзімді ойла

Thibaut Meurisse

Оқылуы: 0%

Жазылымсыз режим: 20-беттен кейін жазылым беті ашылады, әрі қарай әр 10 бет сайын (ең көбі 5 рет).

20 px
1.85
0.30 px
0.95 em

ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ ОЙЛАУ

УАҚЫТ ӨТЕ КЕЛЕ ӨЗІҢІЗ СҮЙЕТІН ӨМІРДІ ҚҰРУҒА АРНАЛҒАН ҚЫСҚАША НҰСҚАУЛЫҚ

2004 жылдың жазында мен қызығушылықпен жапон тілін үйрене бастадым. 2007 жылы Жапонияның үздік университеттерінің бірінде саясат, экономика және философия бойынша дәрістерге қатыстым — мұның бәрі жапон тілінде өтті. Он жылдан кейін, 2015 жылы Токиодағы консалтингтік фирмада жұмыс істеп жүрдім.

2014 жылы мен жеке тұлғаны дамыту туралы блог бастадым. 2018 жылы өзімнің ең көп сатылған «Master Your Emotions» (Эмоцияларыңды басқар) кітабымды шығардым. Он жылдан соң, 2024 жылы кітаптарымның бір миллионнан астам данасы сатылды.

Өткенге көз жүгіртсек, бұл керемет нәтижелер болып көрінгенімен, бәрі бірден сәтті басталған жоқ. Керісінше, қысқа мерзімді кезеңде көңіл қалу сәттері көп болды. Мен нәтижелер тезірек келеді деп күттім, бірақ олай болмады. Жапон достарыммен кештерге барғанда, олардың айтқандарының аз ғана бөлігін түсінетінмін. Мен ондаған мақала жаздым, оларды тек санаулы адам ғана оқыды, ал басында кітаптарым жақсы сатылмады.

Шындығында, жаңа істі бастағаннан кейін бір жыл өтсе де, нәтижелерім өте төмен болды. Егер «бір түнде табысқа жетудің» (ешқандай күш жұмсамай, тез арада танымал болу не байып кету) формуласы болса, мен оны әлі тапқан жоқпын. Артқа қарасам, мен күткен нәтижелерге қол жеткізу үшін бір жыл өте аз уақыт болғанын көремін. Алайда, он жыл — менің күткенімнен де асып түсетін нәтижелерге жету үшін жеткілікті уақыт болды.

Бәрін өзгерткен нәрсе — табыстың нышаны аз болса да, тұрақтылықты сақтап, өте ұзақ уақыт бойы алға жылжуға деген ниетім еді. Қысқасы, табыстың кілті — менің ұзақ мерзімді ойлай білу қабілетімде болды.

Ал сіз ше? Егер мақсаттарыңызға жету үшін өзіңізге он жыл уақыт берсеңіз, қайда болар едіңіз? Мүмкін емес болып көрінген қандай нәрселер сіз үшін мүмкін болар еді? Қандай ерекше нәтижелерге қол жеткізе алар едіңіз?

Бұл кітап ұзақ мерзімді ойлаудың өміріңізді өзгертуге арналған ең қуатты құрал екенін түсіндіреді және ең бастысы, бұл дерексіз ұғымды мақсаттарыңызға жетуге көмектесетін нақты дағдыға қалай айналдыру керектігін көрсетеді.

СІЗДІҢ ҚАДАМ-ҚАДАММЕН ОРЫНДАЛАТЫН ІС-ҚИМЫЛ НҰСҚАУЛЫҒЫҢЫЗ

Сізге не тиімді екенін түсінуге көмектесу үшін мен осы кітапқа қосымша ретінде іс-қимыл нұсқаулығын жасадым. Оны мына сілтеме арқылы жүктеп алыңыз:

[LINK url=”https://whatispersonaldevelopment. org/workbooks”]https://whatispersonaldevelopment. org/workbooks[LINK]

«Өзіңді таны» (Know Thyself) сериясымен танысыңыз

Бұл кітап «Өзіңді таны» сериясындағы үшінші кітап. Сіз бірінші кітапты — «Focus on the Process» (Процеске назар аудар) — төмендегі сілтеме арқылы көре аласыз:

Image segment 14

І БӨЛІМ. ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ ОЙЛАУДЫҢ ПАЙДАСЫ

Біз барлық жағдайды бақылай алмасақ та, күн сайын не істейтінімізді шеше аламыз. Біздің іс-әрекеттеріміз қысқа мерзімді перспективада кейде мағынасыз болып көрінгенімен, ұзақ мерзімді перспективада олар жағдайымызды қайта қалыптастыруға және өмірімізді өзгертуге күш береді.

Ұзақ мерзімді ойлау бізге жеке қанағаттануды (ләззатты кейінге қалдыра алмау) кейінге қалдыра алмайтын қарапайым адамдардан басымдық беретін көптеген артықшылықтар береді. Бұл бөлімде осы артықшылықтардың әрқайсысын талқылайық.

1. Математиканы өз пайдаңызға жұмыс істету

Он жылдан астам уақыт бұрын мен жеке тұлғаны дамыту бойынша сарапшы болуды және мыңдаған адамның өміріне әсер етуді мақсат етіп қойдым. Мәселе мынада: өзін-өзі дамыту индустриясы өте бәсекеге қабілетті. Ешқандай тәжірибесі, ерекше дағдылары немесе байланыстары жоқ, оның үстіне екінші тілінде жазатын жаңадан келген адам ретінде табыс күту — тым оптимистік және мүлдем шындыққа жанаспайтын сияқты көрінді. Дегенмен, мен мәселеге бұлай қараған жоқпын. Оның орнына мен мұны ықтималдықтар ойыны (белгілі бір нәтиженің жүзеге асу мүмкіндігін есептеу) ретінде көрдім. Мен өзімнен сұрадым:

Егер мен алдағы отыз жыл бойы мақсатыма жету үшін жұмыс істей берсем, табысқа жетпеуім мүмкін бе?

Басқаша айтқанда, менде құштарлық пен қажырлы жұмыс істеуге деген ниет болғандықтан, менің табысқа жету мүмкіндігім айтарлықтай артты. Мен он жыл немесе одан да көп уақыт сәтсіздікке ұшырауым мүмкін еді, бірақ егер мен өз ісіммен үздіксіз айналыссам, ерте ме, кеш пе табысқа жетпес пе едім? Құнды дағдыларды үйренбес пе едім? Әрине, кедергілер болады, бірақ олар жолдың бір бөлігі ғана.

Осы ықтималдықтарды ескере отырып, мен қалаған нәтижеге жеткенше тоқтамадым.

Мен сізге барлық мақсаттарыңызға жетесіз деп уәде бере алмаймын. Бірақ мен сізге ауқымдырақ қарап, өзіңізге көбірек уақыт беру арқылы табысқа жету мүмкіндігіңіздің айтарлықтай артатынын көрсеткім келеді.

Қорыта айтқанда, ұзақ мерзімді ойлағанда, сіз математиканы өз пайдаңызға жұмыс істетесіз. Нәтижесінде, сіздің көптеген «шындыққа жанаспайтын» мақсаттарыңыз орындала бастайды.

Іс-қимыл нұсқаулығын пайдаланып, төмендегі жаттығуды орындаңыз: - Негізгі мақсаттарыңыздың бірін таңдаңыз. - Оған жету үшін сізде он жыл уақыт бар деп елестетіңіз. Ұзақ мерзімді ойлау сіздің көзқарасыңызды қалай өзгертетіні туралы ойланыңыз.

2. Болашаққа саяхат жасау

Ұзақ мерзімді ойлау — біздің қиялымыз арқылы он немесе жиырма жылдан кейінгі мінсіз өмірімізді елестете алуымыздың арқасында ғана мүмкін болады. Содан кейін біз қазіргі уақытқа оралып, бүгін не істеу керектігін сұрап, сол жауаптар бойынша әрекет ете аламыз.

Сондықтан болашаққа саяхат жасап, өзіңіздің денсаулық, бизнес немесе қарым-қатынас мақсаттарыңызға жеткеніңізді көріңіз. Сіз жолда міндетті түрде кедергілерге кезігесіз. Салмақ тастауға тырысқанда сәтсіздіктер болуы мүмкін немесе шет тілін үйренуде қиындықтар туындауы мүмкін, бірақ егер сіз тоқтамасаңыз, беріле салғаннан қарағанда мақсатыңызға жету ықтималдығыңыз әлдеқайда жоғары болады. Жағдайлар қысқа мерзімде нәтижелеріңізге әсер етуі мүмкін. Алайда, мұндай қиындықтардың әсері ұзақ мерзімді перспективада азаяды.

Болашағыңызды көру үшін қиялыңызды пайдаланыңыз. Керемет нәрселердің болып жатқанын көріңіз. Содан кейін қазіргі уақытқа оралып, әрекет етіңіз. Көптеген жылдар бойы күн сайын мақсаттарыңызға жақындауға ұмтылу арқылы сіздің «жолыңыз болады».

Ойыңызды ашып, жиырма жылдан кейінгі өзіңізді елестетіңіз. Не көріп тұрсыз? Не істеп жатырсыз? Өзіңізді қалай сезінесіз? Қасыңызда кім бар? Сіздің әдеттегі күніңіз қалай өтеді? Егер бұл сіз күткен нәрсе болмаса, оның орнына не көргіңіз келетінін сұрап, өз пайымыңызды жаңартыңыз. Содан кейін сол бағытта қозғалуды бастау үшін жасай алатын екі-үш нақты нәрсені жазыңыз.

3. Өкінішті азайту

Лездік қанағаттануды (бірден рахат алуға ұмтылу) іздеу арқылы болашақ өзіңізге неғұрлым көп опасыздық жасасаңыз, соғұрлым өкінішіңіз көп болуы мүмкін. Болашаққа саяхат жасау арқылы сіз өзіңіздің егде жастағы нұсқаңыздың орнына өзіңізді қойып, оның сізден не қалайтынын көре аласыз. Осылайша, кейінірек қажетсіз ауырсынудан аулақ бола аласыз.

Көптеген адамдар қалаған нәрселерін істеп көрмей қартаяды. Мүмкін бұл олардың өздеріне сенбегендігінен болар. Мүмкін олар теріс пікір айтушылардың (адамның талпынысына күмәнмен қарайтындар) айтқанына ерген шығар. Мүмкін олар бұл іске кейінірек кірісемін деп өздерін алдаған болар. Жұмысты кейінге қалдыруға әрқашан жақсы себептер табылады. Иә, мақсаттарымызға жету үшін уақытымыз көп, бірақ бұл прокрастинациямен (істі кейінге қалдыра беру) айналысу керек дегенді білдірмейді. Неғұрлым ерте бастасақ, уақытты соғұрлым өз пайдамызға жұмыс істете аламыз.

Мақсаттарыңызға жету үшін жұмыс істеуді бастаудың ең жақсы уақыты — дәл қазір. Болашақты көптеген жылдарға алдын ала ойлаңыз, бірақ әрекетті қазір бастаңыз. Бұл өкінішті азайтудың және табысқа жету мүмкіндігіңізді арттырудың ең жақсы стратегиясы.

Іс-қимыл нұсқаулығындағы келесі сұрақтарға жауап беріңіз: - Егер бүгін өмірден өтетін болсаңыз, нені істеп көрмегеніңізге өкінер едіңіз? - Кейін өкінбеу үшін бүгіннен бастап не істей аласыз?

4. Ойлауды бағыттау

Өмірде біз көптеген бағытта жүре аламыз. Егер нақты межелі жерді белгілемесек, жағдайлар бізді қалаған жерімізге емес, кез келген басқа жаққа апаруы мүмкін. Мысалы:

- Егер зейнетке шыққанда өміріңіз қандай болатынын шешпесеңіз, сізге қанша ақша керек екенін білмейсіз және ай сайын жеткілікті ақша жинай алмауыңыз мүмкін. - Егер қаншалықты ширақ және сау болғыңыз келетінін шешпесеңіз, формада қалу үшін жаттығу жасамайсыз немесе дұрыс тамақ ішпейсіз. - Егер жиырма жылдан кейін некеңіз қандай болғанын қалайтыныңызды шешпесеңіз, некелік қарым-қатынасты нығайтатындай әрекет етпейсіз.

Басқаша айтқанда, ұзақ мерзімді ойлау күнделікті іс-әрекеттеріңізді бағыттайтын компас сияқты жұмыс істейді. Сіздің ұзақ мерзімді көзқарасыңыз неғұрлым кең болса, соғұрлым сіз дана бола түсесіз және болашақ өзіңіз соғұрлым бақытты болады.

Болашақты алдын ала ойлаңыз, сонда болашағыңыз жарқын болады.

Іс-қимыл нұсқаулығында келесі жаттығуды орындаңыз: - Жиырма жылдан кейінгі өміріңіз қандай болғанын қалайтыныңыз туралы ойланыңыз. Мысалы, денсаулығыңыз қандай болғанын қалайсыз? Қандай мансапты қалайсыз? Қандай дағдыларды меңгергіңіз келеді?

5. Процеске назар аударуға көмектесу

Ұзақ мерзімді ойлайтын адамдар қазіргі уақытта жақсырақ шешім қабылдайды, өйткені олардың болашаққа арналған жоспары бар. Анық көзқарастың болуы оларға тиімді стратегия құруға және тұрақты ілгерілеуге мүмкіндік береді. Олардың ілгерілеуі басында елеусіз болып көрінгенімен, ұзақ уақыт ішінде олар өз өмірлерін — көбінесе тіпті армандамаған жолдармен өзгертеді.

Мықты көзқарас болған кезде, күн сайын не істеу керектігі айқындалады және әрекет ету оңайырақ болады.

Сонымен, мінсіз болашағыңызға жақындау үшін қазір қандай процесті іске қосасыз?

Іс-қимыл нұсқаулығында келесі жаттығуларды орындаңыз: - Алдыңғы пайымыңызға қайта оралыңыз. - Осы пайымға жету үшін бағындыру керек бірнеше межелерді (аралық нәтижелер немесе маңызды кезеңдер) жазыңыз. Мысалы, жылдың соңына дейін, алдағы бес жыл ішінде және алдағы он жыл ішінде нені аяқтауыңыз керек? - Енді сізді өз пайымыңызға жақындататын бүгін немесе осы аптада жасай алатын бір нақты әрекетті жазыңыз.

6. Ауқымдырақ қарауға мүмкіндік беру (Zoom out)

Алыс көкжиекке қараған кезде, сіз иығыңыздағы қысымды түсіресіз. Кенеттен сізге өміріңізді отыз күнде, алты айда немесе бір жылда өзгертудің қажеті болмай қалады. Кез келген сәтсіздік — уақытша кедергі мен үйрену тәжірибесіне айналады. Сіз үздіксіз өзін-өзі жетілдіру жолында екеніңізді түсінесіз. Өзіңіздің мінсіз емес екеніңізді және мінсіз болудың қажеті жоқ екенін ескеріңіз. Сізге тек бір қадамнан кейін екінші қадамды жасау керек, сонда сіз алға жылжисыз.

Көптеген адамдар шындыққа жанаспайтын күтулердің кесірінен мақсаттарына жете алмайды. Әлеуметтік желілердегі инфлюенсерлер (белгілі бір ортаға ықпалы бар танымал тұлғалар) мен маркетологтардың әсерімен олар табыс оңай келеді деп күтеді. Олай болмаған жағдайда, олар өздерінде бірдеңе дұрыс емес деп ойлайды. Мүмкін олар жеткілікті ақылды емес шығар. Мүмкін олардың жолы болмаған шығар. Мүмкін оларға көбірек коучинг керек шығар. Дегенмен, шындық көбінесе олардың тым ерте берілуінде немесе тым көп нәрсені күтуінде жатыр. Бұл адамдар өз ісімен айналысуды жалғастыру керектігін түсінбейді. Табыс — түзу сызық емес. Ол көптеген өрлеу мен құлдыраудан тұрады және уақытты қажет етеді.

Мысалы, мен он жылдан астам уақыт бойы жазып келемін. Бұл ұзақ уақыт болып көрінуі мүмкін, бірақ егер мен ауқымдырақ қарасам, олай емес. Менің жасым қырықта, мен жетпіс немесе сексен жасымда да жазуым мүмкін. Қысқасы, мен жаңа ғана бастап жатырмын.

Мәселе — барлық нәрсеге кеңірек қарау керек. Уақытыңыз бар. Тек алға жылжуды тоқтатпаңыз. Көптеген адамдар табысқа кейінгі өмірінде жетеді. Кейбіреулер жаңа хоббиді немесе мансапты елу, алпыс, кейде одан да кеш бастап, бәрібір үлкен табысқа жетті — сіз де жете аласыз.

Іс-қимыл нұсқаулығында келесі жаттығуды орындаңыз: - Мақсаттарыңызға жету үшін қанша уақытыңыз қалды деп ойлайтыныңызды жазыңыз. - Енді нақты жоспар құрып, күн сайын қадам-қадаммен мақсаттарыңызға қарай жылжи берсеңіз, не нәрсеге қол жеткізе алатыныңыз туралы ойланыңыз.

7. Өзіне деген сенімділікті арттыру

Сенімділік — бұл тек жақсы сезіну немесе өзін жеткіліксіз сезінуден құтылу емес. Біз бәріміз өзімізге күмән келтіреміз және бұл пайдалы. Өзіне деген күмән біздің тәсілімізді сұрақ астына алуға, ойымызды нақтылауға және соңында жақсы нәтижелерге қол жеткізуге итермелейді. Сенімділіктің түпкі белгісі — кез келген мақсатқа жету үшін қажетті кез келген дағдыны меңгере алатынымызды іштей білу.

Басқаша айтқанда, сізге міндетті түрде «сенімді» болудың қажеті жоқ. Сенімділікті қолдан жасаудың да қажеті жоқ. Сізге тек пайым болуы керек және қандай дағдыны үйрену керек болса да, оны үйренетініңізді түсінуіңіз керек. Бұл тек уақыт, табандылық пен қайталау мәселесі. Өзіңізге сенімді болсаңыз да, болмасаңыз да, өз ісіңізбен айналыса беріңіз. Содан кейін өз пайымыңызды еске түсіріңіз. Мақсаттарыңызға қарай жылжып, жол бойында аралық межелерді бағындырған сайын, шынайы сенімділік (яғни, жаңа дағдыларды үйрену қабілетіңіз) пайда болады.

- Негізгі мақсаттарыңызға жету үшін дамыту керек екі-үш дағдыны жазыңыз. - Енді сол дағдыларды үйренудің мүмкін екенін еске түсіріңіз. Бұл тек уақыт пен табандылыққа байланысты.

8. Шеберлікті қалыптастыруға мүмкіндік беру

Ешкім шебер болып туылмайды. Дегенмен, мақсаттарыңызға жету үшін сізге белгілі бір дағдыларды меңгеру қажет болады. Жапонияда балықпен жұмыс істеуге рұқсат берілмес бұрын, шәкірттер суши шеберіне түрлі тапсырмалар бойынша көмектесіп, бірнеше жыл өткізуі керек. Каратэде бастапқыда тек ақ белбеу мен қара белбеу болған. Ақ белбеулілер додзёны (жапон жекпе-жек өнерімен шұғылданатын орын) тазалау, жабдықтарды күту немесе жаттығу алаңдарын дайындау сияқты көптеген қара жұмыстарды істеуі керек еді. Мұндай мәдениет суши шәкірттері мен каратэшілердің бойына төзімділік пен кішіпейілділік сезімін ұялатты. Олар шеберлікке жету үшін уақыт пен көптеген қажырлы еңбек қажет екенін түсінді.

Мәселе мынада: бұл шеберлік жылдар мен мыңдаған сағаттық жаттығуларды қажет етеді. Бұдан қашып құтыла алмайсыз. Сұрақ — сіз бірдеңені меңгере аласыз ба, жоқ па дегенде емес, мақсатыңызға жету үшін қандай дағдыларды меңгеру керек дегенде. Егер өзіңізге жеткілікті уақыт берсеңіз, кез келген дағдыны үйрену мүмкін екенін ұмытпаңыз.

- Өзіңіз жоғары деңгейде меңгерген бір немесе екі дағдыны анықтаңыз. - Жаңадан бастаушыдан сарапшыға дейін көтерілу үшін сізге қанша уақыт пен күш қажет болғаны туралы ойланыңыз. - Қазіргі уақытта қиындық тудырып жүрген дағды немесе мақсат туралы ойланыңыз. Сол дағдыны үйрену немесе мақсатқа жету үшін шынымен қажетті жұмысты істедіңіз бе?

9. Мағына беру

Мақсаттарымызға жетсек те, жетпесек те, алдымызға мағыналы мақсаттар қойғанда өмір мәндірек болады. Біз ұмтылатын сынақтар бізге мағына мен мақсат беруі керек. Осылайша, қалаған нәтижеге қол жеткізе алмасақ та, бұл жол білім беретін әрі жағымды болады.

Ұзақ мерзімді ойлау бізді нені көбірек бағалайтынымыз және нені көбірек қалайтынымыз туралы ойлануға мәжбүр етеді. Бұл бізге мағыналы мақсаттар қоюға көмектеседі. Пайым болмаған кезде, біз қоршаған ортаға тәуелді боламыз. Жағдайлардан жоғары көтерілудің орнына, сол жағдайлар біздің тағдырымызға айналады. Нақты мақсаттарсыз біз басқалардың бізге әсер етуіне жол береміз, шекара қоя алмаймыз және өз құндылықтарымыздан бас тартамыз. Мақсат болмаған соң, біз өз пайымымызды іске асырудың орнына, уақытымызды әлеуметтік желілерде босқа өткізуге бейім боламыз.

Басқаша айтқанда, ұзақ мерзімді ойлау — өз өмірімізді бақылауға алуға немесе мақсатымызға жету үшін қоршаған ортаны қалыптастыруға көбірек күш беретін нәрсе. Айтылғандай, егер бізде нақты мақсаттар болмаса, біз мақсаты бар басқа біреу үшін жұмыс істейтін боламыз.

Сондықтан мағыналы мақсаттар қойыңыз және оларға қарай сабырмен әрі тұрақты түрде жылжыңыз.

Іс-қимыл нұсқаулығындағы келесі сұрақтарға жауап беріңіз: - Мен шынымен қалаған нәрсемді істеп жүрмін бе? - Мақсаттарымның анық еместігі мені қалай қоршаған ортаның құрбанына айналдыруда? - Қай жерде шекара қоя алмай жүрмін? - Басқалардың маған тиісті деңгейден артық әсер етуіне қалай жол беріп жүрмін? - Қай жерде өз құндылықтарыма қарсы келіп жүрмін және неге?

Қорыта айтқанда, ұзақ мерзімді ойлау сізге мынадай артықшылықтар береді: 1. Математиканы өз пайдаңызға жұмыс істету. Үлкен бейнеге қарап, өзіңізге уақыт беру арқылы мақсаттарыңызға жету ықтималдығын арттырасыз. 2. Болашаққа саяхат жасау. Ұзақ мерзімді ойлау сізге болашақты елестетуге және мақсатыңызға жету үшін қазір не істеу керектігін түсінуге мүмкіндік береді. 3. Өкінішті азайту. Болашақты елестету арқылы сіз болашақ өзіңіздің орнына тұрып, оған қазір не қажет екенін түсінесіз. 4. Ойлауды бағыттау. Анық көзқарас арқылы мақсатқа жету үшін қандай адам болу керектігін жақсырақ түсінесіз. 5. Процеске назар аударуға көмектесу. Қайда бара жатқаныңызды білсеңіз, діттеген жеріңізге жету үшін дұрыс процесті іске қоса[! TITLE] ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ ОЙЛАУ

УАҚЫТ ӨТЕ КЕЛЕ ӨЗІҢІЗ ЖАҚСЫ КӨРЕТІН ӨМІРДІ ҚҰРУҒА АРНАЛҒАН ҚЫСҚАША НҰСҚАУЛЫҚ

ТИБО МЕРИСС (THIBAUT MEURISSE)

КІРІСПЕ

2004 жылдың жазында мен қызығушылықпен жапон тілін үйрене бастадым. 2007 жылы мен Жапонияның ең үздік университеттерінің бірінде саясат, экономика және философия бойынша дәрістерге қатысып жүрдім — бәрі де жапон тілінде еді. Он жылдан кейін, 2015 жылы мен Токиодағы консалтингтік фирмада (бизнес пен басқару бойынша кәсіби кеңес беретін компания) жұмыс істедім.

2014 жылы мен жеке даму туралы блог бастадым. 2018 жылы менің бестселлерге айналған «Эмоцияларыңды басқар» (Master Your Emotions) атты кітабым жарық көрді. Он жылдан кейін, 2024 жылы менің кітаптарымның миллионнан астам данасы сатылды.

Қазір өткенге қарасақ, бұл керемет нәтижелер сияқты көрінгенімен, бәрі бірден сәтті бола қойған жоқ. Тіпті, қысқа мерзімді кезеңде көңіл қалу сәттері өте көп болды. Мен нәтижелер тезірек келеді деп күттім, бірақ олай болмады. Жапон достарыммен отырыстарға барғанда, олардың айтқандарының тек азғантай бөлігін ғана түсінетінмін. Мен ондаған мақала жаздым, оларды тек санаулы адамдар ғана оқыды, ал басында кітаптарым мүлдем өтпеді.

Шындығында, жаңа істі бастағаннан кейін бір жыл өтсе де, нәтижелер өте нашар болды. Егер бір түнде табысқа жетудің формуласы болса, мен оны әлі тапқан жоқпын. Өткенге көз жүгіртсем, бір жыл мен үміттенген нәтижелерге жету үшін тым қысқа болғанын көремін. Дегенмен, он жыл — күткенімнен де асып түсетін нәтижелерге жету үшін жеткілікті уақыт болды.

Бәрін өзгерткен нәрсе — табыстың белгілері байқалмаса да, табандылық танытып, ұзақ уақыт бойы алға жылжуға деген дайындығым болды. Қысқаша айтқанда, табыстың кілті — менің ұзақ мерзімді ойлау қабілетімде еді.

Ал сіз ше? Егер мақсаттарыңызға жету үшін өзіңізге он жыл уақыт берсеңіз, қай жерде болар едіңіз? Сіз үшін мүмкін емес болып көрінген қандай нәрселер шындыққа айналар еді? Қандай ерекше нәтижелерге қол жеткізе алар едіңіз?

Бұл кітап ұзақ мерзімді ойлаудың өміріңізді өзгертудегі ең қуатты құрал екенін түсіндіреді және ең бастысы, бұл <span data-term="true"> абстрактілі ұғымды </span> (нақты бейнесі жоқ, жалпы түсінік) мақсаттарыңызға жетуге көмектесетін нақты дағдыға қалай айналдыруға болатынын көрсетеді.

I бөлімде: Ұзақ мерзімді ойлаудың пайдасы бөлімінде біз ұзақ мерзімді ойлаудың сәтті өмір сүру үшін неліктен маңызды екенін қарастырамыз. Болашақты бірнеше жыл алға жоспарлау табысқа жету ықтималдығын қалай арттыратынын, уақытты қалай одақтасыңызға айналдыратынын, өкінішті азайтуға қалай көмектесетінін және күнделікті іс-әрекеттеріңізге қалай бағыт-бағдар беретінін көреміз.

II бөлімде: Ұзақ мерзімді ойлау тәсілдері бөлімінде біз ұзақ мерзімді көзқарасыңызды кеңейту үшін жасай алатын нақты қадамдарды зерттейміз. Біз шын мәнінде не қалайтыныңызды және нені көбірек бағалайтыныңызды білу қажеттілігі туралы сөйлесеміз. Біз сіз үшін ең маңызды құндылықтарға сай келетін пайымдау (vision) қалыптастыру бойынша жұмыс істейміз. Сондай-ақ, жасыңызға қарамастан мақсаттарыңызға қарай ілгерілеуге көмектесетін өсу мен дамуға бағытталған ойлау жүйесін (growth mindset) қалай дамыту керектігін талқылаймыз.

Соңында, III бөлімде: Ұзақ мерзімді ойлау іс жүзінде бөлімінде өмірдің келесі негізгі салаларында: жеке қарым-қатынас, денсаулық пен фитнес, мансап, қаржы және білім алуда қалай алдын ала ойлау керектігін көреміз.

Ұзақ мерзімді ойлау — табыстың ең басты көрсеткіші. Ұзақ мерзімді көзқарасы бар адамдар ерекше жетістіктерге жете алады. Басқалар, сірә, жете алмайды.

Ендеше, ұзақ мерзімді ойлайық.

СІЗДІҢ ҚАДАМ-ҚАДАММЕН ОРЫНДАЛАТЫН НҰСҚАУЛЫҒЫҢЫЗ

Сізге не тиімді екенін анықтауға көмектесу үшін мен осы кітапқа қосымша ретінде іс-қимыл нұсқаулығын жасадым. Оны мына сілтеме бойынша жүктеп алыңыз:

https://whatispersonaldevelopment. org/workbooks

Егер нұсқаулықты жүктеуде қиындықтар туындаса, маған мына электронды пошта арқылы хабарласыңыз: thibaut. meurisse@gmail. com, мен оны тез арада жіберемін.

«Өзіңді таны» топтамасымен танысыңыз

Бұл кітап «Өзіңді таны» (Know Thyself) топтамасындағы үшінші кітап. Сіз топтаманың алғашқы «Процеске назар аудар» (Focus on the Process) кітабын төмендегі сілтеме арқылы көре аласыз:

Image segment 90

I БӨЛІМ

ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ ОЙЛАУДЫҢ ПАЙДАСЫ

Біз барлық жағдайларды бақылай алмасақ та, күн сайын не істейтінімізді өзіміз шеше аламыз. Біздің іс-әрекеттеріміз қысқа мерзімде мағынасыз болып көрінгенімен, ұзақ мерзімді перспективада олар жағдайымызды өзгертіп, өмірімізді жаңартуға күшке ие.

Ұзақ мерзімді ойлау бізге сәт сайынғы қанағаттануды (марапатты не рахатты бірден алғысы келу сезімі) кейінге қалдыра алмайтын қарапайым адамдардан басымдық беретін көптеген артықшылықтар береді. Бұл бөлімде әрбір артықшылықты талқылайық.

1. Математиканың сіз үшін жұмыс істеуіне мүмкіндік беру

Он жылдан астам уақыт бұрын мен жеке даму маманы болуды және мыңдаған адамдардың өміріне әсер етуді мақсат етіп қойдым. Мәселе мынада: өзіне-өзі көмектесу (self-help) индустриясы өте бәсекелі. Бұрын-соңды жетістігі жоқ, ерекше дағдылары мен таныстары жоқ, оның үстіне ана тілі емес, екінші тілде жазатын жаңадан бастаушы ретінде табыс күту тым оптимистік және мүлдем шындыққа жанаспайтын сияқты көрінді. Бірақ мен мәселеге бұлай қарамадым. Оның орнына мен мұны ықтималдықтар ойыны ретінде көрдім. Мен өзімнен былай деп сұрадым:

«Егер мен алдағы отыз жыл бойы мақсатыма жұмыс істей берсем, табысқа жетпеуім мүмкін бе? »

Басқаша айтқанда, менде құлшыныс болғандықтан және көп еңбектенуге дайын болғандықтан, табысқа жету мүмкіндігім айтарлықтай артты. Мен он жыл немесе одан да көп уақыт сәтсіздікке ұшырауым мүмкін, бірақ егер өз ісіммен үздіксіз айналыссам, ерте ме, кеш пе табысқа жетпеймін бе? Мен құнды дағдыларды үйренбеймін бе? Әрине, кедергілер болады, бірақ олар жолдың бір бөлігі.

Осы ықтималдықтарды ескере отырып, мен қалаған нәтижелеріме жеткенше тоқтамадым.

Мен сізге барлық мақсаттарыңызға жетесіз деп уәде бере алмаймын. Бірақ масштабты кеңейтіп, өзіңізге көбірек уақыт беру арқылы табысқа жету мүмкіндігіңіз айтарлықтай артатынын көрсеткім келеді.

Қорыта айтқанда, ұзақ мерзімді ойлағанда, сіз математиканың сіз үшін жұмыс істеуіне жағдай жасайсыз. Нәтижесінде, көптеген «шындыққа жанаспайтын» мақсаттарыңыз шындыққа айналады.

Іс-әрекет қадамы Іс-қимыл нұсқаулығын пайдаланып, төмендегі жаттығуды орындаңыз: - Негізгі мақсаттарыңыздың бірін таңдаңыз. - Оған жету үшін сізде он жыл бар деп елестетіңіз. Ұзақ мерзімді ойлау сіздің тәсіліңізді қалай өзгертетіні туралы ойланыңыз.

2. Болашаққа саяхат жасау

Ұзақ мерзімді ойлау тек қиялымызды пайдаланып, он немесе жиырма жылдан кейінгі мінсіз өмірімізді елестете алатындығымыздың арқасында ғана мүмкін болады. Содан кейін біз қазіргі уақытқа оралып, бүгін не істеу керектігін сұрап, сол жауаптар бойынша әрекет ете аламыз.

Сондықтан, болашаққа саяхат жасап, өзіңіздің спорттағы, бизнестегі немесе қарым-қатынастағы мақсаттарыңызға жеткеніңізді көріңіз. Жолда міндетті түрде кедергілерге кезігесіз. Салмақ тастау кезінде қиындықтар болуы мүмкін немесе шет тілін үйрену оңайға соқпауы мүмкін, бірақ егер тоқтамасаңыз, беріле салғаннан қарағанда мақсатыңызға жету ықтималдығыңыз жоғары болады. Қысқа мерзімде жағдайлар нәтижеңізге әсер етуі мүмкін. Алайда, мұндай қиындықтардың әсері ұзақ мерзімде азаяды.

Болашағыңызды көру үшін қиялыңызды пайдаланыңыз. Керемет оқиғалардың орын алып жатқанын көріңіз. Содан кейін қазіргі уақытқа оралып, әрекет етіңіз. Көптеген жылдар бойы күн сайын мақсаттарыңызға жақындауға тырысу арқылы сіз міндетті түрде «жолы болғыш» адамға айналасыз.

Іс-әрекет қадамы: Ойыңызды еркін ұстап, жиырма жылдан кейінгі өзіңізді елестетіңіз. Не көріп тұрсыз? Не істеп жатырсыз? Өзіңізді қалай сезінесіз? Қасыңызда кімдер бар? Әдеттегі күніңіз қалай өтеді? Егер бұл сіз күткен нәтиже болмаса, оның орнына не көргіңіз келетінін сұрау арқылы көзқарасыңызды жаңартыңыз. Содан кейін сол бағытқа қарай қозғалуды бастау үшін жасауға болатын екі-үш нақты істі жазыңыз.

3. Өкінішті азайту

Жедел рахатқа ұмтылу арқылы болашақтағы өзіңізге қаншалықты опасыздық жасасаңыз, соғұрлым өкініш көп болады. Болашаққа саяхат жасай отырып, сіз өзіңізді егде жастағы өзіңіздің орнына қойып, оның сізден не күтетінін көре аласыз. Осылайша, кейінгі қажетсіз ауырсынудан аулақ бола аласыз.

Көптеген адамдар қалаған нәрселерін байқап көрмей қартаяды. Бәлкім, бұл олардың өздеріне сенбегендіктен болар. Бәлкім, олардың не істеп, не істемеу керектігін басқалардың айтуына жол бергендіктен болар. Бәлкім, олар бәрін кейінге қалдыра береміз деп ойлаған шығар. Кейінге қалдыруға әрқашан жақсы себептер табылады. Иә, бізде мақсаттарымызға жету үшін уақыт көп, бірақ бұл прокрастинацияға (істі ертеңге қалдыру әдеті) салыну керек дегенді білдірмейді. Неғұрлым ерте бастасақ, уақытты соғұрлым тиімді пайдалана аламыз.

Мақсаттарыңызға жұмыс істеуді бастаудың ең жақсы уақыты — дәл қазір. Болашақты бірнеше жыл алға ойлаңыз, бірақ әрекетті қазір бастаңыз. Бұл өкінішті азайтудың және табысқа жету мүмкіндігін арттырудың ең жақсы стратегиясы.

Іс-әрекет қадамы Іс-қимыл нұсқаулығындағы келесі сұрақтарға жауап беріңіз: - Егер сіз бүгін қайтыс болсаңыз, нені байқап көрмегеніңізге өкінер едіңіз? - Кейін өкінбеу үшін бүгін не істеуді бастай аласыз?

4. Ойлауды бағыттау

Өмірде біз көптеген бағыттар бойынша жүре аламыз. Егер нақты межелі жерді белгілемесек, жағдайлар бізді қалаған жерімізге емес, кез келген басқа жаққа апаруы мүмкін. Мысалы:

- Егер зейнетке шыққанда өміріңіздің қандай болғанын қалайтыныңызды шешпесеңіз, сізге қанша ақша қажет екенін білмейсіз және ай сайын жеткілікті қаражат жинай алмайсыз. - Егер сіз қаншалықты сау және мықты болғыңыз келетінін шешпесеңіз, формада қалу үшін жаттығу жасамайсыз немесе дұрыс тамақтанбайсыз. - Егер сіз жиырма жылдан кейінгі некеңіздің қандай болғанын қалайтыныңызды шешпесеңіз, ерлі-зайыптылық қарым-қатынасты нығайтатын күнделікті әрекеттерді жасамайсыз.

Басқаша айтқанда, ұзақ мерзімді ойлау күнделікті іс-әрекеттеріңізді бағыттайтын компас сияқты жұмыс істейді. Ұзақ мерзімді пайымыңыз неғұрлым кең болса, соғұрлым дана бола түсесіз және болашақтағы өзіңіз соғұрлым бақытты болады.

Болашақты ойлаңыз, сонда ертеңіңіз жарқын болады.

Іс-әрекет қадамы Іс-қимыл нұсқаулығында келесі жаттығуды орындаңыз: - Жиырма жылдан кейінгі өміріңіздің қандай болғанын қалайтыныңыз туралы ойланыңыз. Мысалы, денсаулығыңыздың қандай болғанын қалайсыз? Қандай мансапты қалайсыз? Қандай дағдыларды меңгергіңіз келеді?

5. Процеске назар аударуға көмектесу

Ұзақ мерзімді ойлайтын адамдар қазіргі уақытта жақсырақ шешімдер қабылдайды, өйткені олардың болашаққа арналған жоспары бар. Айқын көзқарас оларға тиімді стратегия құруға және тұрақты ілгерілеуге мүмкіндік береді. Олардың ілгерілеуі басында елеусіз болып көрінгенімен, ұзақ уақыт ішінде олар өмірлерін міндетті түрде өзгертеді — көбінесе тіпті армандамаған деңгейге дейін.

Мықты пайым (vision) болған кезде, күн сайын не істеу керектігі анық болады және әрекет ету оңайға түседі.

Сонымен, мінсіз болашағыңызға жақындау үшін қазір қандай процесті іске қосасыз?

Іс-әрекет қадамы Іс-қимыл нұсқаулығында келесі жаттығуларды орындаңыз: - Алдыңғы пайымыңызға (vision) қайта оралыңыз. - Сол пайымға жету үшін қажет бірнеше маңызды белестерді (milestones) жазыңыз. Мысалы, жылдың соңына дейін, алдағы бес жыл ішінде және он жыл ішінде нені аяқтауыңыз керек? - Енді сізді пайымыңызға жақындататын бүгін немесе осы аптада жасауға болатын бір нақты әрекетті жазыңыз.

6. Масштабты кеңейтуге (Zoom out) мүмкіндік беру

Болашақ көкжиегі алыс болғанда, сіз иығыңыздағы қысымды түсіресіз. Кенеттен өміріңізді отыз күнде, алты айда немесе бір жылда өзгерту қажет болмай қалады. Кез келген сәтсіздік — бұл жай ғана уақытша кедергі және үйрену тәжірибесіне айналады. Сіз үздіксіз өзін-өзі жетілдіру жолында екеніңізді түсінесіз. Өзіңізге мінсіз емес екеніңізді және мінсіз болудың қажеті жоқ екенін ескертіңіз. Тек біртіндеп алға қадам бассаңыз болды, сонда ілгерілеу болады.

Көптеген адамдар мақсаттарына жетуде шындыққа жанаспайтын үміттердің кесірінен сәтсіздікке ұшырайды. Әлеуметтік желідегі ықпалды адамдар (инфлюенсерлер) мен маркетологтардың әсерінен олар табыс оңай келеді деп күтеді. Олай болмаған кезде, олар өздерінде бір кінә бар деп ойлайды. Бәлкім, олар жеткілікті деңгейде ақылды емес шығар. Бәлкім, жолы болмаған шығар. Бәлкім, оларға көбірек коучинг керек шығар. Дегенмен, шындық көбінесе олардың тым ерте берілуінде немесе тым көп нәрсе күтуінде жатыр. Бұл адамдар өз ісін шыңдауды жалғастыру керек екенін түсінбейді. Табыс — бұл түзу сызық емес. Ол көптеген өрлеу мен құлдыраулардан тұрады және уақытты қажет етеді.

Мысалы, мен он жылдан астам уақыт бойы жазып келемін. Бұл ұзақ уақыт сияқты көрінуі мүмкін, бірақ егер масштабты кеңейтіп қарасақ, олай емес. Менің жасым қырықта және мен жетпіс немесе сексен жасымда да жазуым мүмкін. Қысқасы, мен енді ғана бастап жатырмын.

Мәселе мынада, сіз бәріне кеңірек қарауыңыз керек. Сізде уақыт бар. Тек қозғалысты тоқтатпаңыз. Көптеген адамдар табысқа егде жаста жетеді. Кейбіреулер жаңа хоббиді немесе мансапты елу, алпыс немесе одан да кеш бастап, бәрібір үлкен табысқа жетті — сіз де солай ете аласыз.

Іс-әрекет қадамы Іс-қимыл нұсқаулығында келесі жаттығуды орындаңыз: - Мақсаттарыңызға жету үшін қанша уақытыңыз қалды деп ойлайтыныңызды жазыңыз. - Енді нақты жоспар құрып, күн сайын қадам-қадаммен мақсаттарыңызға қарай жылжи берсеңіз, не нәрсеге қол жеткізе алатыныңыз туралы ойланыңыз.

7. Сенімділікті арттыру

Сенімділік — бұл тек жақсы сезіну немесе өзіңді жеткіліксіз сезінуден құтылу емес. Біз бәріміз де өзімізге күмән келтіреміз және бұл пайдалы. Күмән біздің тәсілімізді қайта қарауға, ойымызды шыңдауға және соңында жақсы нәтижелерге жетуге көмектеседі. Сенімділіктің ең жоғарғы белгісі — кез келген мақсатқа жету үшін қажетті кез келген дағдыны меңгере алатынымызды іштей білу.

Басқаша айтқанда, сізге міндетті түрде «сенімді» болудың қажеті жоқ. Сенімділікті қолдан жасаудың да керегі жоқ. Сізге тек пайым (vision) қажет және үйрену керек кез келген дағдыны үйрене алатыныңызды түсіну жеткілікті. Бұл жай ғана уақыт, табандылық және қайталау мәселесі. Өзіңізге сенімді болсаңыз да, болмасаңыз да, өз ісіңізбен айналыса беріңіз. Содан кейін өзіңізге пайымыңызды еске түсіріңіз. Мақсаттарыңызға жылжып, жол-жөнекей белестерді бағындырған сайын, нақты сенімділік (яғни, жаңа дағдыларды үйрену қабілетіңіз) пайда болады.

Іс-әрекет қадамдары - Негізгі мақсаттарыңызға жету үшін дамыту керек екі-үш дағдыны жазыңыз. - Енді сол дағдыларды үйренудің мүмкін екенін есіңізге сақтаңыз. Бұл тек уақыт пен табандылықтың еншісінде.

8. Шеберлікті шыңдауға мүмкіндік беру

Ешкім шебер болып туылмайды. Дегенмен, мақсаттарыңызға жету үшін сізге белгілі бір дағдыларды меңгеру қажет болады. Жапонияда суши шеберінің шәкірттері балықты ұстауға рұқсат алмас бұрын, көптеген жылдар бойы шеберге көмектесіп, әртүрлі тапсырмаларды орындауы керек. Каратеде бастапқыда тек ақ белбеу мен қара белбеу ғана болған. Ақ белбеулер доджоны тазалау, жабдықтарды күту немесе жаттығу орындарын дайындау сияқты жұмыстардың көбін істеуі керек еді. Мұндай мәдениет суши шәкірттері мен каратешілердің бойына төзімділік пен кішіпейілділік сезімін ұялатты. Олар шеберлікке жету үшін уақыт пен көп еңбек қажет екенін түсінді.

Мәселе мынада: шеберлік көптеген жылдарды және мыңдаған сағаттық жаттығуды қажет етеді. Бұдан қашып құтылу мүмкін емес. Сұрақ — сіз бір нәрсені меңгере аласыз ба, жоқ па дегенде емес, мақсатыңызға жету үшін қандай дағдыларды меңгеру керек дегенде. Егер өзіңізге жеткілікті уақыт берсеңіз, кез келген дағдыны үйрену мүмкін екенін ұмытпаңыз.

Іс-әрекет қадамы - Сіз терең деңгейде меңгерген бір немесе екі дағдыны анықтаңыз. - Жаңадан бастаушыдан сарапшыға дейін көтерілу үшін сізге қанша уақыт пен күш қажет болғаны туралы ойланыңыз. - Қазіргі уақытта қиындық тудырып жүрген дағды немесе мақсат туралы ойланыңыз. Сіз сол дағдыны үйрену немесе сол мақсатқа жету үшін шынымен қажетті жұмысты істедіңіз бе? (Бұл туралы көбірек білу үшін III бөлімдегі «Білім алудағы ұзақ мерзімді ойлау» тақырыбын қараңыз).

9. Мағына беру

Мақсаттарымызға жетсек те, жетпесек те, олар мағыналы болғанда өмір қызықты болады. Біз ұмтылатын сынақтар бізге мағына мен мақсат беруі керек. Сонда, қалаған нәтижеге жете алмасақ та, бұл жол тағылымды әрі жағымды болады.

Ұзақ мерзімді ойлау бізді нені бағалайтынымыз және нені көбірек ойлайтынымыз туралы толғануға мәжбүрлейді. Ол мағыналы мақсаттар қоюға көмектеседі. Пайым (vision) болмаған кезде, біз қоршаған ортаның ығында кетеміз. Жағдайлардан жоғары көтерілудің орнына, сол жағдайлар біздің тағдырымызға айналады. Айқын мақсаттарсыз біз басқалардың бізге әсер етуіне жол береміз, шекара қоя алмаймыз және соңында өз құндылықтарымыздан бас тартамыз. Мақсат болмаса, біз уақытымызды пайымымызды іске асыруға емес, әлеуметтік желілерде босқа өткізуге бейім боламыз.

Басқаша айтқанда, ұзақ мерзімді ойлау бізге өз өмірімізді бақылауға алуға — немесе, кем дегенде, мақсаттарымызға жету үшін қоршаған ортамызды қалыптастыруға көбірек күш береді. Айтылғандай, егер біздің нақты мақсаттарымыз болмаса, біз соңында мақсаты бар біреу үшін жұмыс істейтін боламыз.

Сондықтан, мағыналы мақсаттар қойып, оларға сабырмен және табандылықпен жылжыңыз.

Іс-әрекет қадамдары Іс-қимыл нұсқаулығындағы келесі сұрақтарға жауап беріңіз: - Мен шынымен қалаған нәрсеме ұмтылып жүрмін бе? - Мақсаттарымдағы айқындықтың жоқтығы мені қоршаған ортаның құрбанына қалай айналдыруда? - Қай жерде шекара қоя алмай жүрмін? - Басқалардың маған тиісті деңгейден артық әсер етуіне қалай жол беріп жатырмын? - Өз құндылықтарымнан қай жерде және неге бас тартып жүрмін?

Қорыта айтқанда, ұзақ мерзімді ойлау сізге келесі артықшылықтарды береді: 1. Математиканың сіз үшін жұмыс істеуіне мүмкіндік беру. Ауқымдырақ қарап, өзіңізге уақыт беру арқылы мақсаттарыңызға жету ықтималдығын арттырасыз. 2. Болашаққа саяхат жасау. Ұзақ мерзімді ойлау болашаққа көз жүгіртіп, мақсатқа жету үшін қазір не істеу керектігін анықтауға мүмкіндік береді. 3. Өкінішті азайту. Болашағыңызды елестете отырып, егде жастағы өзіңіздің орнына тұрып, оған қазір не қажет екенін түсінесіз. Бұл жақсы шешімдер қабылдауға және өкінішті шектеуге көмектеседі. 4. Ойлауды бағыттау. Айқын пайым болған кезде, сол жерге жету үшін қандай адам болу керектігін жақсырақ түсінесіз. Нәтижесінде, қоршаған ортаның әсеріне берілмей, қажетті бағытта ойланып, әрекет ету арқылы оны өзіңіз қалыптастыра бастайсыз. 5. Процеске назар аударуға көмектесу. Қайда бара жатқаныңызды білгенде, межелі жерге жету үшін дұрыс процесті іске қоса аласыз. Күн сайын сол процеске назар аудара отырып, өміріңізді жақсартып, мақсаттарыңызға жақындайсыз. 6. Масштабты кеңейтуге мүмкіндік беру. Өміріңізді құру үшін алдыңызда ондаған жылдар бар екенін еске түсіру арқылы сіз қысымнан арылып, шындыққа жанаспайтын үміттерді тастай аласыз. 7. Сенімділікті арттыру. Кез келген дағдыны үйрену үшін уақытыңыз жеткілікті екенін түсінгеннен кейін, жолдағы кез келген сәтсіздікті оңай жеңе аласыз. 8. Шеберлікті шыңдауға мүмкіндік беру. Кез келген салада шеберлікке жету уақытты қажет етеді. Айлар немесе жылдар емес, ондаған жылдар тұрғысынан ойлау арқылы сіз өз дағдыларыңызды шыңдауға мүмкіндік бересіз. Беріле салудың орнына, үйрену және өсу қабілетіңізге бәс тігесіз. 9. Мағына беру. Соңында, ұзақ мерзімді көзқарасты қабылдау сізге өміріңізді мағыналы әрі қызықты ететін күрделі мақсаттарға ұмтылуға уақыт береді.

Енді уақыт көкжиегін кеңейтудің неліктен соншалықты маңызды екенін көргеннен кейін, ұзақ мерзімді ойлау қабілетіңізді жақсарту үшін пайдалануға болатын нақты құралдарға, стратегияларға және жаттығуларға тоқталайық.

II БӨЛІМ

ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ ОЙЛАУ ТӘСІЛДЕРІ

Біз ұзақ мерзімді мақсаттар қойып, оларға жету үшін сабырлы әрі табанды болу керек екенін білеміз. Бірақ бір нәрсені интеллектуалды түрде білу оны іс жүзінде қолданатынымызды білдірмейді. Шындығында, көбіміз не істеу керектігін білеміз — бірақ бәрібір оны істемейміз.

Бұл бөлімде назарымызды ұзақ мерзімді ойлауға бағыттау үшін қолдануға болатын кейбір стратегияларды қарастырайық.

1. Не қалайтыныңызды және нені бағалайтыныңызды шешіңіз

Мақсаттар қойғанда, олардың басқа біреудің емес, өз мақсаттарыңыз екеніне көз жеткізуіңіз керек. Егер болашағыңыздың қандай болғанын қалайтыныңызды білмесеңіз, оны шындыққа айналдыру үшін қазірден бастап жоспарлай алмайсыз.

Мысалы, сіз ерте зейнетке шыққыңыз келе ме? Егде жасқа дейін мықты денсаулықты сақтағыңыз келе ме? Бірнеше тіл үйренгіңіз келе ме? Мейрамхана иесі болғыңыз келе ме, әлде туындыларыңыздың галереяларда тұрғанын немесе жазушылықтан ақша тапқыңыз келе ме?

Есіңізде болсын, мақсат міндетті түрде «шындыққа жанасатын» (реалистік) болуы шарт емес. Ол сізді әрекетке итермелеуі керек. Ол сізге қуат беріп, магнит сияқты өзіне тартуы тиіс. Мақсаттарыңыз кез келген нәрсе болуы мүмкін. Олар сіз қалағандай өршіл бола алады — бірақ олар сізді жігерлендіруі және өзіңізден бастау алуы керек.

Сонымен, сіз не қалайсыз?

Іс-қимыл нұсқаулығы Іс-қимыл нұсқаулығын пайдаланып, жиырма жылдан кейінгі өміріңіздің қандай болғанын қалайтыныңызды жазыңыз. Егер жасыңыз үлкен болса, өзіңізден кейінгі ұрпаққа немесе қоғамға не қалдырғыңыз келетінін ойланыңыз.

Айқындыққа жету үшін уақыт қажет. Пайымыңызға (vision) жиі оралып, уақыт өте келе оны шыңдап отырыңыз.

- Ешқандай сөзді блоктама - Html tag керек емес - Аудару барысында аттап кетуге тисті мазмұндар: Кітап мазмұны, Баспа информациясы, Авторлық, баспа құқығы мәліметтері, Индекстер, web url жарнамалық жалғанымдары.

2. Оған не үшін ұмтылатыныңызды шешіңіз

Мақсат қоюдың өзі пайдалы болғанымен, ең маңыздысы — оның артындағы себеп. Нақты бір мақсатқа жетуді қалауыңыздың барлық себептері оның «тамырын» және сізді алға жетелеу қабілетін құрайды. Тамыры неғұрлым терең болса, соғұрлым жақсы. Мықты тамырсыз мақсаттарыңызға жете алмайсыз.

Айталық, сіз қырық жастасыз және отыз жылдан кейін сау әрі ширақ болғыңыз келеді. Бұл сіз үшін неге маңызды? Мысалы, бұл келесі себептер болуы мүмкін:

Зейнетке шыққанда уақытты тиімді өткізіп, әлемді шарлау,

Теннис ойнауды немесе жаттығу залына баруды жалғастыру,

Немерелеріңізбен ойнау немесе

Өзіңізден жиырма жас кіші адамдар сияқты сергек сезіну.

Мәселе мынада: мақсаттың өздігінен қуаты болмайды. Ол тек өзімізді көрсетуге, құндылықтарымыз бен пайымымызды айқындауға арналған құрал (идеяларды жүзеге асыру формасы) ғана. Тек мақсат қоюмен шектелмеңіз. Оның кеңірек мағынасы туралы ойланыңыз және оны қолдайтын салмақты себептеріңіз бар екеніне көз жеткізіңіз.

Себептеріңіз неғұрлым нанымды болса, әрекет ету және нәтиже шығару соғұрлым оңай болады. Көптеген адамдар мақсаттары жеткілікті түрде жігерлендірмегендіктен сәтсіздікке ұшырайды. Олар «шынайырақ» мақсаттар қою үшін өз амбицияларынан бас тартқан болуы мүмкін. Немесе айналасындағы адамдардың үмітін ақтау үшін қате мақсаттардың соңынан еріп жүрген болар. Мұндай жағдайларда олардың ынтасының болмауы таңқаларлық емес.

Эго (адамның өзіндік «мені» немесе менмендігі) да рөл атқаратынын ескеріңіз. Сіз біреуге бірдеңені дәлелдеу немесе өзіңізді басқалардан жоғары сезіну үшін мақсатқа жеткіңіз келуі мүмкін. Бұл қалыпты жағдай. Біз адамбыз. Дегенмен, эгоңызды қанағаттандыру мақсатыңызға ұмтылудың жалғыз себебі болмауын қадағалаңыз.

Неге ерте зейнетке шыққыңыз келеді? Неге табысты бизнес иесі болғыңыз келеді? Неге денсаулығыңызды сақтағыңыз келеді?

Іс-әрекет қадамдары

Өзіңіз ұмтылғыңыз келетін бір ұзақ мерзімді мақсат туралы ойланыңыз.

Енді осы мақсатқа жетуді қалауыңыздың барлық себептерін жазып шығыңыз. Олардың салмақты әрі сіз үшін маңызды екеніне көз жеткізіңіз.

3. Жас мөлшері кедергі болмасын

Көптеген адамдар жасы ұлғайған сайын мақсаттарына ұмтылуды тоқтатады. Кейбіреулер үшін бұл тіпті қырық жастан басталады. Бұл өкінішті, өйткені біз бүкіл өміріміз бойы жаңа дағдыларды үйренуді жалғастыра аламыз.

Қырық, елу немесе алпыс жасқа келгенде, біз жаңа ғана бастап жатырмыз. Кем дегенде, біз солай көруді таңдай аламыз. Жасымыз ұлғайған сайын өзімізді жақсырақ танимыз, күшті және әлсіз жақтарымызды түсінеміз және бізді не бірегей ететінін ұғынамыз. Сондай-ақ бізде көбірек дағдылар, даналық пен тәжірибе жинақталады. Сонымен қатар, армандарымызды қолдау үшін ресурстарымыз көбірек болуы мүмкін. Қысқасы, қартайған сайын талантымыз бен дағдыларымызды тиімді пайдалануға мүмкіндігіміз арта түседі.

Шындығында, көптеген адамдар өмірлеріндегі ең үлкен мақсаттары мен армандарына егде жаста жетеді. Полковник Сандерс миллиардтаған долларлық KFC фастфуд желісін елуден асқанда құрған. Гарри Бернштейн өзінің алғашқы «Көрінбейтін қабырға» (The Invisible Wall) кітабын тоқсан үш жасында жазып, оның миллионнан астам данасын сатты. Мозес әже (Grandma Moses) кескіндемемен жетпіс жасында айналыса бастап, 101 жасына дейін 1500-ден астам кенеп туындыларын шығарды. Бұл тек бірнеше мысал ғана.

Кез келген мағыналы іс орасан зор уақыт пен күш-жігерді талап ететінін есте сақтайық. Ең бастысы — тұрақты ілгерілеуді жалғастыру. Бұл бізге он, жиырма немесе тіпті отыз жыл уақыт алуы мүмкін. Тіпті түпкілікті пайымымызға ешқашан жетпеуіміз де мүмкін. Бірақ бұл әрекет етпеу керек дегенді білдірмейді. Жақсы ереже: жасамағаныңызға өкінуіңіз мүмкін кез келген істі жасап көру. Нәтижесі қандай болса да, бұл бізге ішкі тыныштық сыйлайды.

Қазіргі уақытта көптеген адамдар бірнеше мансап құруға жететіндей ұзақ өмір сүреді. Біз әр он жыл сайын өзімізді жаңадан қалыптастыра аламыз. Жаңа дағдыларды меңгеріп, басқа жерге көшіп немесе жұмысты ауыстыра аламыз. Джонни Ким бұған жақсы мысал бола алады. Navy SEAL (АҚШ Әскери-теңіз күштерінің арнайы жасағы) құрамында қызмет ете жүріп, ол Гарвард медициналық мектебінде медицина докторы дәрежесін алды, кейін 2017 жылы отыз үш жасында NASA ғарышкері болды. Джонни Ким сияқты, біз де өзімізді қайта құра аламыз.

Мұндағы басты сабақ — жасты сылтау ретінде пайдаланбауымыз керек. Өмір қысқа. Мәре сызығына жетпей берілмейік. Оның орнына, бізді жігерлендіретін мақсаттарға ұмтылуды жалғастырайық. Күшті пайымның болуы бізді өмірге құштар етеді және денсаулығымызды да жақсартуы мүмкін.

Іс-әрекет қадамдары

Іс-әрекет нұсқаулығында келесі жаттығуды орындаңыз:

Айналаңыздан немесе интернеттен сіз кейінірек жеткіңіз келетін мақсаттарға егде жасында жеткен үш адамды табыңыз.

Келесі сұрақтарға жауап беріңіз: Егер мен жасты сылтау ретінде пайдалана алмасам, бүгіннен бастап нені басқаша жасай бастайтын едім? Бұл менің өмірімді жақсы жаққа қалай өзгертер еді?

4. Сізді шабыттандыратын үлгі боларлық тұлғаларды табыңыз

Көбінесе біз ерекше істер жасап жүрген адамдарды жолықтырмайынша, не нәрсенің мүмкін екенін түсінбейміз. Мұндай жағдайда біздің шындықты қабылдауымыз өзгереді және біз бұрынғыдай болмаймыз. Мен жетпіс жастағы Эндрю Барнхардт-үлкеннің калистеникамен (өз дене салмағыңмен орындалатын жаттығулар) айналысып жатқан видеосын көргенде, қатты шабыттандым. Жетпіс жасында ол менің қырық жасымдағыдан әлдеқайда жақсы формада болды. Ол маған не нәрсенің мүмкін екенін көрсетті. Мен ешқашан ол сияқты бола алмауым мүмкін, бірақ оны өз үлгі тұтар тұлғаларымның тізіміне қостым. Енді мен отыз жылдан кейін жақсырақ формада болу мүмкіндігін арттыру үшін бүгін барымды сала аламын.

Соңғы кездері мен таңқаларлық істер жасап жүрген қарт адамдарға назар аударып жүрмін. Бәлкім, бұл мен үшін қартаю алдындағы қорқынышпен күресудің жолы шығар. Бірақ бұл сонымен бірге үлкен шабыт көзі. Егер мен бүгін қажетті нәрсені жасасам, өмірден ұзақ уақыт бойы ләззат ала алатынымды түсінемін. Қартайғанда саяхаттағым келеді, спортпен айналысқым келеді, кітап жазып, мағыналы істермен шұғылданғым келеді. Егде жастағы үлгі боларлық тұлғалар маған жол көрсетіп, өмірімді барынша тиімді өткізуім үшін ынталандырады.

Жақсы жаңалық — role model (үлгі тұтар тұлғалар) барлық жерде бар. Бізге тек оларды іздеу керек. Содан кейін, егер олардың қолынан келсе, бәлкім, біздің де қолымыздан келеді деп сенуге өзімізге рұқсат беруіміз керек. Бірнеше жыл бұрын мен Грекияға бардым. Парфенон маңында серуендеп жүріп, қарт кісі мен одан әлдеқайда жас адамның әңгімесін құлағым шалып қалды. Қарт кісі сексен төртте екен және ол Парфенон орналасқан Акропольдің шыңына шыға алатындай ширақ көрінді. Мен: «Егер мен қырық жылдан астам уақыттан кейін Парфенонға қайта келе алсам, қандай жақсы болар еді», — деп ойладым. Бұл адам мен үшін үлгіге айналды.

Жақында мен Кайлуа-Конадағы IRONMAN (жүзу, велосипед тебу және жүгіруден тұратын ең қиын триатлон жарысы) әлем чемпионатын аяқтаған ең қарт адам Хирому Инода туралы естідім. Бұл IRONMAN 2,4 миль жүзуден, 112 миль велосипед тебуден және толық марафоннан тұрады және әлемдегі ең қиын жарыс болып саналады. Хирому Инода оны аяқтаған кезде сексен бесте болған. Мен триатлонмен айналысуды жоспарламасам да, оның оқиғасы шабыттандырады. Ол бізге егде жаста да ширақ болуға болатынын көрсететін тағы бір дерек.

Шыны керек, ұзақ мерзімді мақсатқа назар аудару қиын. Үлгі тұтар тұлғалар біздің пайымымызды сақтап қалуды жеңілдетеді. Біз оларды ынта қажет болған кезде еске түсіре аламыз. Шабыттандыратын адамды жолықтырған сайын, мен оны жазып аламын. Мысалы, жазушылық жолымның басында мен ай сайын мыңдаған кітап сататын өз бетінше басып шығаратын авторларды кездестірдім. Мен оларды бірден өз ой-санамдағы «кітапханаға» қостым.

Түйіндей келе, үлгі болатын адамдар бізге не нәрсенің мүмкін екенін көрсетеді. Олар бізге кім бола алатынымыз туралы түсінік береді. Неге оларды шабыт көзі ретінде пайдаланбасқа? Басқалардың қолынан келген нәрсе көбінесе біздің де қолымыздан келеді. Бұл шабыттанудан және қолымыздан келетініне сенуден басталады.

Ал сіз ше? Сізді кім шабыттандырады және неге? Сіздің Эндрю Барнхардт-үлкеніңіз, Хирому Инодаңыз немесе Акропольді бағындырған қарт адамыңыз кім?

Жағымсыз үлгілер

Жағымсыз үлгілер де пайдалы болуы мүмкін. Жағымсыз үлгілер — бұл біз ешқашан ұқсағымыз келмейтін адамдар. Бір адамды көріп: «Мен ешқашан мына адам сияқты болғым келмейді», — деп ойласаңыз, бұл — жағымсыз үлгі. Мысалы:

Тенерифеде жағажаймен келе жатып, сыра ішіп, фастфуд жеп отырған формада емес зейнеткерлерді көргенде, мен ешқандай шабыт сезбедім. Қартайғанда ешқашан олар сияқты болғым келмейді.

Адамдарды алдап, айталық, криптовалюта шығару арқылы өз аудиториясын тақырға отырғызып жатқандарды көргенде, мен ешқашан олай жасамайтыныма көз жеткізгім келеді.

Даяшыға дөрекілік танытып жатқан біреуді көргенде, өзіме ешқашан олай әрекет етпеу керектігін ескертемін.

Қорытындылай келе, оң үлгілер біздің жақсырақ болуға деген ұмтылысымызды оятса, жағымсыз үлгілер ортаңқол болудан қорқу сезімімізбен жұмыс істейді. Жақсы өмір құру — бұл өзіміз жақсы көретін нәрсеге қарай жылжу және өзіміз қорқатын нәрседен алыс болу. Сондықтан бізге оң және теріс үлгілердің екеуі де қажет.

Үлгі болатын тұлғаларды ақылмен таңдаңыз, өйткені олар уақыт өте келе өміріңізге сіз елестете алмайтын деңгейде әсер етуі мүмкін. Және басқалардың қолынан келген нәрсе көбінесе сіз бен біздің де қолымыздан келетінін ұмытпаңыз.

Іс-әрекет қадамдары

Іс-әрекет нұсқаулығында төмендегі жаттығуды орындаңыз:

Шабыттандыратын оң үлгілердің тізімін жасаңыз. Олардың сізді не үшін шабыттандыратынын нақты жазыңыз.

Жағымсыз үлгілердің тізімін жасаңыз. Неліктен ешқашан олар сияқты болғыңыз келмейтінін жазыңыз.

5. Өз көрінісіңіз (vision) туралы үнемі ойланыңыз

Француз тілінде «loin des yeux, loin du coeur» деген тіркес бар. Оны «көзден кетсе, көңілден кетеді» деп аударуға болады, бірақ сөзбе-сөз мағынасы «көзден алыс, жүректен алыс».

Жиі ойламайтын нәрселеріміз уақыт өте келе алыстағы естелікке айналады. Қайта қарауға уақыт бөлмейтін ұмтылыстарымыз ұмытылады. Сондықтан көпшілігіміз мақсаттарымызға ешқашан жете алмаймыз. Біз олар туралы жиі ойламаймыз және оларды басымдыққа айналдырмаймыз. Қысқасы, олар біздің жүрегімізде емес.

Шындығында, егер біз мақсаттарымыз туралы үнемі ойлап, жүйелі түрде әрекет етсек, ілгерілеу болады. Олар туралы неғұрлым көп ойласақ, соғұрлым олар біздің болмысымыздың бір бөлігіне айналады. Көптеген адамдар мақсаттарына қабілетсіздіктен емес, сәйкестік (өзін кім ретінде сезінуі немесе идентификациясы) мәселесінен жете алмайды.

Олар өздерін жазушы ретінде көрмейді, сондықтан жазбайды.

Олар өздерін аудитория алдында сөйлеп тұрғанын елестете алмайды, сондықтан ешқашан ондай мүмкіндікке ұмтылмайды.

Олар өздерін шет тілінде сөйлеп тұрғандарын елестете алмайды, сондықтан құлықсыз оқиды немесе, одан да сорақысы, жаңа тіл үйренуге тырыспайды да.

Өмірдегі жетістік — бұл өзіміз армандаған адам болуға өзімізге рұқсат беру, яғни ең құнды мақсаттарымызға жетуге көмектесетін болмысты таңдау. Мысалы, адамды жазушы ететін нәрсе — оның үнемі жазуы. Бұл менің жазушылық мансабымның басындағы ұраным болды:

«Жазушы жазады».

Күмәнданған кезде мен өзіме жазушының жазатынын ескертетінмін. Дәл осындай логика басқа да көптеген мақсаттарға қатысты:

Коуч кеңес береді.

Пианист пианинода ойнайды.

Салауатты адам дұрыс тамақтанады.

Бұлшықетті адам жаттығады.

Студент оқиды.

Мақсаттарымызға жету үшін біз оларды болмысымыздың бір бөлігіне айналдырып, оларға жету үшін жұмыс істеуіміз керек. Негізінде бұл процесс қарапайым:

Мақсат таңдаңыз. Шабыттандыратын мақсатты таңдаңыз.

Оны елестетіңіз. Өзіңізді сол мақсатқа жеткен адам ретінде көріңіз.

Оның бұлжымас екенін түсініңіз. Ұзақ мерзімді перспективада оған жететініңізді біліңіз. Күмәннан арылуға тырысыңыз және нәтижеге тым алаңдамаңыз. Бұл тек уақыт мәселесі.

Ол туралы жиі ойланыңыз. Күні бойы мақсатыңызды елестетіңіз. Есіңізде болсын: «көзден кетсе, көңілден кетеді».

Оған қарай жылжуды жалғастырыңыз. Соңында, мақсатыңызға жеткенше ілгерілеуді тоқтатпаңыз.

Бұл оңай емес, бірақ өте қарапайым.

Көрініс (vision) туралы қалай ойлау керек

Болашақ көрінісіміз туралы жиі ойлану үшін не істей аламыз? «Сиқырлы таблетка» болмаса да, мен бірнеше кеңес бере аламын.

Көрінісіңізді жазып алыңыз. Ұмтылыстарымызды қағазға түсіргенде, олар басқа өлшемге ие болады. Олар мезгіл-мезгіл ойымызға келетін бұлдыр арман емес, біз әрекет ете алатын нақты мақсаттарға айналады. Басқаша айтқанда, жазбаша мақсаттардың болуы бізді тілектерімізді сөзбен айтуға мәжбүрлейді. Осы процестің өзі өте құнды. Мысалы, мен алпыс бес жасқа дейін жеткім келетін денсаулық пен фитнес мақсаттарының тізімін жасадым. Енді менің қарайтын және жадымда сақтайтын нақты тізімім бар. Нәтижесінде бұл шынайырақ болып көрінеді.

Егер сізді қызықтырса, төменде мені алпыс бес жастағы ер адамдардың үздік 0,1 пайызына қосатын KPI (Key Performance Indicators — негізгі тиімділік көрсеткіштері) берілген. Олар кардио, күш, икемділік пен қозғалғыштықты қамтиды. Олар амбициялы болуы мүмкін, бірақ мен алдағы жылдары қажетінше түзетулер енгізе отырып, оларға қарай жылжуды жалғастырамын.

Image segment 233

Мақсаттарыңызға үнемі қарап тұрыңыз. Мақсаттарыңызды неғұрлым жиі оқып, ойласаңыз, олар сіздің ой-санаңызда соғұрлым көп орын алады. Мақсаттарыңызды қағазға жазғаннан кейін, оларға үнемі қарап тұрыңыз. Тізіміңізді күн сайын, аптасына бір рет немесе айына кемінде бірнеше рет оқып шығыңыз. Қарапайым әдіс — тізімді қабырғаға іліп қою немесе жұмыс үстелінде ұстау.

Көрінісіңіз туралы жиі ойланыңыз. «Не туралы ойласаң, соған айналасың» деген сөз бар. Бұл толықтай шындық болмаса да, өз көрінісіңіз туралы неғұрлым көп ойласаңыз, оған жету үшін соғұрлым көп әрекет етесіз. Өкінішке орай, көптеген адамдар өз пайымдары туралы ойланудың орнына, жай ғана қиялдайды. Бірақ ойлану мен қиялдау — бұл екі бөлек әрекет. Көрінісіңіз туралы ойланғанда, сіздің алдыңызда нақты болашақ бар және сіз оған жетуге бел будыңыз. Басқаша айтқанда, мұнда міндеттеме сезімі бар. Керісінше, қиялдағанда сіз тек болашағым жақсы болса екен деп тілейсіз. Сіз жауапкершілік алудың орнына тек үміттеніп қоясыз. Көрінісіңіз туралы ойлану өміріңізді өзгертеді, ал ол туралы қиялдау өзгертпейді.

Сондықтан болашақ көрінісіңіз туралы жиі ойланыңыз. Мысалы, бұл оянғанда, душ қабылдағанда, серуендегенде немесе жолда жүргенде болуы мүмкін. Күні бойы өз пайымыңызға терең бойлау мүмкіндіктерін іздеңіз. Жүйелілікті сақтау үшін «триггер» оқиғасын (яғни, «X болғанда, мен Y жасаймын») анықтаңыз.

«Оянған кезде (X), мен өз көрінісім туралы ойланамын (Y)».

«Ұйқыға жатарда (X), мен өз көрінісім туралы ойланамын (Y)».

Көрінісіңіз болмысыңыздың бір бөлігіне айналғанша ол туралы жиі ойланыңыз. Тек мәре сызығын елестетіп қоймаңыз. Жол бойында жасайтын барлық қадамдарыңызды ескеріңіз. Негізгі белестерді қосыңыз, сонымен бірге ықтимал сәтсіздіктер мен ең нашар сценарийлерді де елестетіңіз. Кез келген кедергілерді жеңуге өзіңізді психикалық тұрғыдан дайындау арқылы сіз төзімдірек боласыз және уақыт өте келе өз көрінісіңізге міндетті түрде жақындай түсесіз.

Көрінісіңізге сәйкес мазмұнды тұтынуды жалғастырыңыз. Жетпіс жаста ширақ болу, бір күні кітап жазу немесе ерте зейнетке шығу болсын, ұзақ мерзімді мақсатымызды оңай ұмытып кетуіміз мүмкін. Өкінішке орай, біздің миымыз ұзақ мерзімді ойлауға бейімделмеген. Ал бүгінгі таңда ұзақ мерзімді ойлау — қалыпты жағдай емес, ерекшелік. Мысалы, бізді қазір сатып алып, кейін төлеуге итермелейді. Жиырма жасымызда миллионер болуымыз керек екені айтылады. Немесе уақыт пен күш-жігерді қажет ететін мәселелерді (арықтау, мансапты өзгерту, қарым-қатынасты жақсарту және т. б. ) тез арада шешудің жолдары ұсынылады.

Сондықтан өміріңізде еске салғыштар көбірек қажет. Соның бір жолы — сізге жақын үлгі боларлық тұлғаларды тауып, олардың кітаптарын оқу немесе видеоларын көру. Бұл сіздің пайымыңызды үнемі жадыңызда сақтауға көмектеседі. Мысалы, егер сіз ерте зейнетке шыққыңыз келсе, ерте зейнетке шығу туралы материалдарды тыңдауды жалғастырыңыз.

Қысқа мерзімді ойлауға берілу азғыруы өте күшті болатынын ұмытпаңыз. Бірақ сіз бұған қарсы тұрып, өзіңіз құрғыңыз келетін мінсіз болашақты есіңізге түсіруіңіз керек. Егер сіз жеткілікті шыдамды болсаңыз, көптеген мақсаттарыңыз шындыққа айналуы мүмкін.

Іс-әрекет қадамдары

Үш ұзақ мерзімді мақсатты жазып алыңыз.

Мақсаттарыңызды көрінетін жерге қойыңыз және оларға үнемі қарап тұрыңыз. Сондай-ақ оларды әмияныңызда немесе сөмкеңізде өзіңізбен бірге алып жүре аласыз.

Күн сайын олар туралы ойланыңыз. Жүйелілікті сақтау үшін белгілі бір уақытты белгілеңіз (мысалы, ояну, ұйықтау, душ қабылдау, жұмысқа бара жатқан жол).

Сол мақсаттарды жадыңызды жаңартып, жандандыру үшін оларға қатысты мазмұнды (контент) тұтыныңыз.

6. Дамуға бағытталған ойлау жүйесін қалыптастырыңыз

Біз кез келген нәрсені үйрене аламыз. Бірақ, өкінішке орай, біз көбінесе өзімізді «қолымнан келмейді» деп сендіру арқылы шектейміз. Бәлкім, біз тым кәріміз. Бәлкім, біз жеткілікті ақылды емеспіз. Немесе өзімізге сенімділігіміз аз. Дұрыс ойлау жүйесі — бізді қандай көрініс көбірек жігерлендіретінін шешу және оған жету үшін қажетті барлық дағдыларды үйрену.

Адамдар өз армандарынан жиі бас тартады, өйткені олар тым алыс және шындыққа жанаспайтындай көрінеді. Дегенмен, бүгін сіз үшін мүмкін емес болып көрінген нәрсе ертең мүмкін болуы мүмкін. Көріністің (vision) болуы армандарыңызға жетуге мүмкіндік береді. Онжылдықтармен ойлағанда, бәрі де оңайырақ болады. Сізге бәрін қазір білудің қажеті жоқ. Тек тұрақты ілгерілеу керек. Мақсаттарыңызға қалай жететініңізге сенімді болмасаңыз, оны жол-жөнекей анықтайсыз.

Сіз — әлі аяқталмаған жұмыссыз

Көптеген адамдар күмәнданып, өзін сенімсіз сезінеді. Олар өздерінің кемшіліктеріне бола тығырыққа тірелгендей болады. Бірақ олар мінсіз болмаудың — адам баласына тән қасиет екенін түсінбейді. Бақытымызға орай, біз мінсіз болмасақ та, мақсаттарымызға жете аламыз. Бізге жүз пайыз жүйелі болудың қажеті жоқ. Жолдың әр қадамында өзімізге сенімді сезінудің де қажеті жоқ. Growth mindset (дамуға бағытталған ойлау жүйесі — қабілеттерді еңбекпен дамытуға болады деген сенім) арқылы біз шексіз ойын ойнай аламыз — жақсару және мақсаттарымызға жақындау ойыны. Бізге мінсіздік керек емес. Бізге тек жақсаруға деген шынайы ұмтылыс қажет.

Түйіндей келе, ұзақ мерзімді ойлау — сіздің үйренуге және жақсаруға деген қабілетіңізге сенуді білдіреді. Осылайша сіз өз пайымыңызға жақындайсыз. Әзірге оған қалай жететініңізге алаңдамаңыз, тек уақыт өте келе қажетті дағдыларды үйрене алатыныңызды біліңіз.

Іс-әрекет қадамдары

Қазір өміріңіздің қай кезеңінде болсаңыз да, өзіңізге әрқашан өсе алатыныңызды және әрқашан жақсара алатыныңызды ескертіңіз. Егер өзіңізді тығырыққа тірелгендей сезінсеңіз, бұл көбінесе мәселелеріңізді шешу үшін меңгеруіңіз керек дағдылардың бар екенін білдіреді.

Өмірдің әртүрлі салаларында қойған мақсаттарыңызға қараңыз. Әрқайсысы үшін жетістікке жету мүмкіндігін арттыру үшін қандай дағдыларды меңгеруіңіз керектігін жазыңыз.

Мақсаттарыңызға жетуге көмектесетін кез келген дағдыны үйрене алатыныңызды үнемі есіңізге түсіріңіз. Егер жол-жөнекей өзіңізге күмәндансаңыз, бұл қалыпты жағдай. Сәттілік кілті — күмәннің сізді тоқтатуына жол бермеу.

7. Уақытыңыз бар екенін естен шығармаңыз

Біз ұзақ мерзімді пайымды қабылдағаннан кейін, уақыт біз үшін жұмыс істей бастайды. Қайда бара жатқанымызды білгендіктен, біздің әрекеттеріміз дұрыс бағытқа бағытталады. Уақыт өте келе олар еселеніп, таңқаларлық нәтижелерге әкеледі.

Жазуды бастағанда, менің жоспарым отыз жылдық көкжиекті қамтитын еді. Бүгін, он жыл өтсе де, мен әлі де солай ойлаймын. Бұл маған бәрі жоспарлағандай болмаған кезде де алға жылжуыма мүмкіндік береді. Мен асықпаймын. Менде уақыт бар — сізде де солай.

Өкінішке орай, біз қысқа мерзімді ойлауға басымдық береміз. Біз нәтижелердің тез келгенін күтеміз, ал олар болмаған кезде өзімізден кінә іздей бастаймыз. Қысқа мерзімді ойлау өзімізді бағалауымызды төмендетеді және болашақ жетістігіміздің негізін қалау үшін қажетті жұмысты атқаруға кедергі келтіреді. Шындығында, бірнеше ай немесе тіпті бірнеше жыл өмірімізді өзгерту үшін жиі жеткіліксіз болады. Дегенмен, егер біз он жыл алға көз жіберсек, кенеттен бәрі мүмкін болып шығады. Мысалы, он жылдың ішінде біз келесідей өзгерістерге қол жеткізе аламыз:

Жалғыздықтан өмірлік серігімізді табуға,

Ақшасыздықтан ауқатты болуға,

Нашар физикалық формадан ширақ болуға,

Белгісіз адамнан өз саламыздың негізгі ойыншысына айналуға және/немесе

Депрессиядан қанағаттану сезіміне жетуге.

Мәселе мынада: егер сіз уақытыңызды дұрыс пайдаланып, күн сайын тұрақты ілгерілесеңіз, он жылдан кейін өміріңіз мүлдем басқаша болуы мүмкін. Сондықтан апта немесе айлармен ойлауды тоқтатып, онжылдықтармен ойлай бастаңыз. Әр онжылдықты «шағын өмір» ретінде көріңіз. Айқын пайым болса, сіз бір онжылдықта көптеген адамдар бүкіл өмірінде жасай алмаған істерді тындыра алатыныңызды түсініңіз.

Іс-әрекет қадамы

Осыдан он жыл бұрын қайда болғаныңызды есіңізге түсіріңіз. Содан бері өзгерген барлық нәрселер туралы ойланыңыз. Неге қол жеткіздіңіз? Қандай дағдыларды үйрендіңіз? Кіммен таныстыңыз? Көзқарасыңыз қалай өзгерді?

Енді өзіңізді он жылдан кейін елестетіңіз. Осы жылдар ішінде болуы мүмкін барлық жақсы нәрселерді ойлаңыз. Қандай дағдыларды үйренуіңіз мүмкін? Қаржылық жағдайыңыз қандай болуы мүмкін? Қандай жолдармен өсе аласыз?

Он жыл — тұтас бір өмір деп елестетіңіз. Мағыналы өмір құру және ең маңызды мақсаттарыңызға жету үшін не істер едіңіз?

8. Тұрақты ілгерілеуге қол жеткізіңіз

Жаңа мақсат қойғанда толқу сезімінде болу оңай. Дегенмен, алғашқы құлшыныс әдетте ұзаққа созылмайды. Көп ұзамай ынтамыз басылып, біз беріле саламыз. Ұзақ мерзімді ойлау бізге дамуға және жетістікке жетуге уақытымыз бар екенін түсінуге көмектеседі. Уақыт берілсе, біз өз өмірімізді кірпіш қалағандай біртіндеп тұрғыза аламыз. Ең басты кілт — жүйелілік (consistency).

Мен бір жобамен алты айдан кейін қажып, шаршап қалғанша күніне он төрт сағаттан жұмыс істегенше, он жыл бойы күніне екі сағаттан жұмыс істегенді жөн көремін. «Өмір — спринт (қысқа қашықтыққа жылдам жүгіру) емес, марафон (ұзақ қашықтыққа жүгіру)» деген сөз бар. Біз өз қарқынымызды реттеуіміз керек. Шындығында, табыс көбінесе қарапайым нәрселерді ақылға қонымсыз ұзақ уақыт бойы жүйелі түрде жасаудың нәтижесі болып табылады. Төзімділік пен жүйелілік қана маңызды екенін түсінген соң, біз еркінсіп, мақсаттарымызға өз қарқынымызбен бет ала аламыз. Мысалы:

Жапон тілін үйренудің бірінші жылында еркін сөйлеудің қажеті жоқ. Біз енді ғана бастап жатырмыз.

Қосымша бизнесіміз табыс әкеле бастауы үшін жылдар қажет болса, бұл қалыпты жағдай. Біз іргетасын қалап жатырмыз.

Егер салмақ тастау мақсатымызға жете алмасақ, бұған алаңдаудың қажеті жоқ. Біз өміріміздің соңына дейін сақталатын жаңа салауатты әдеттерді енгізіп жатырмыз.

Түйін: Жүйелілік қарқыннан (интенсивтіліктен) маңыздырақ. Біз үшін шын мәнінде маңызды мақсаттарға жету үшін көбінесе көптеген қиындықтар мен кедергілерге толы жылдар қажет болады. Бірақ көңіл қалу мен сәтсіздіктер — біз үшін маңызды іспен айналысып жатқанымыздың белгісі.

Мен әрқашан барымды салып жұмыс істей бермеймін. Мен де әрқашан өзімді жақсы сезіне бермеймін немесе ынталы бола бермеймін. Кейде артқа кетіп бара жатқандай көрінуі мүмкін, бірақ мен күн сайын ілгерілеуге тырысамын. Және мұны мәңгілікке жоспарлап отырмын. Ілгерілеудің жарамдылық мерзімі жоқ, ал жүйелілікпен біз өміріміздің кез келген саласында қиялымыздан да асып түсетін жетістіктерге жете аламыз.

Қарқыннан (интенсивтіліктен) гөрі жүйелілікті таңдаңыз. Алға жылжи беріңіз. Соңғы нүкте жоқ, тек өмірдегі ең маңызды мақсаттарға тұрақты ілгерілеудің ішкі қанағаты ғана бар.

Іс-әрекет қадамдары

Негізгі мақсаттарыңыздың бірін таңдаңыз.

Егер бұл мақсатқа жету үшін үш жыл қажет болса, сіз бәрібір оған ұмтылар ма едіңіз? Бес жыл ше? Он жыл ше?

Соңында, өзіңізді сол мақсатқа жету жолында қанша уақыт қажет болса, сонша жұмыс істеп жатқандай елестетіңіз. Уақытыңыздың жеткілікті екенін білу қандай сезім береді?

9. Әлеуметтік желілер мен күнделікті жаңалықтардан аулақ болыңыз

Достарыңыздың қаншасы өзінің отыз жылдық көзқарасын сипаттап, оған жету үшін бүгін не істеп жатқанын айтып бере алады? Ұзақ мерзімді ойлау — сирек кездесетін құбылыс, сондықтан ол баға жетпес актив болып табылады. Өкінішке орай, көптеген адамдар біз өмір сүріп жатқан «молшылық» әлемінің тұзағына түсіп, тез нәтиже іздейді.

— Серік керек пе? Мыңдаған адамдар қолжетімді болып көрінетін танысу қосымшаларына барыңыз. — Көбірек ақша тапқыңыз келе ме? Интернеттегі сансыз «бизнес мүмкіндіктерін» және ақша табу схемаларын байқап көріңіз. — Бақытты болғыңыз келе ме? Осы тақырыптағы көптеген өзін-өзі дамыту кітаптарының бірін оқыңыз. — Салмақ тастағыңыз келе ме? Әлеуметтік желілердегі сәнді диеталардың бірін байқап көріңіз.

Мәселе мынада: бұл молшылық сезімі — жай ғана елес.

Сізге уәде етілген нәрселер — сіз қалаған өмірді құруға кедергі болатын алаңдатушы факторлар ғана. Танысу қосымшаларындағы мыңдаған әлеуетті серіктер өмірлік серік табатыныңызға кепілдік бермейді. Ақша табу схемалары тұрақты бизнес құруға көмектеспеуі мүмкін. Бақыт туралы кеңестер сізді сиқырлы түрде бақытты етпейді. Ал сәнді диета идеалды салмаққа жетуге және оны сақтап тұруға мүмкіндік бермейді.

Түйін: Қазіргі заманда барлығы дерлік алаңдатушы факторға айналды. Технология жасаған қолайлылық пен (жалған) молшылық бізді өмірдің ұзақ ойынынан алшақтатады. Ол бізге бәрі оңай әрі лезде келуі керек (және келе алады) деген сенім ұялатады. Сабырлылық, табандылық және мінез-құлықты қалыптастыру сияқты құндылықтарды ескіргендей етіп көрсетті. Соған қарамастан, мақсат қою және оған сабырмен ұмтылу қабілетіміз ұзақ мерзімді перспективада біз қалаған өмірді құруға мүмкіндік береді. Шындығында, бізге терең қанағат сыйлайтын кез келген мақсатқа жету үшін керемет уақыт пен күш қажет.

Шешім — алаңдатушы «шудан» аулақ болып, «сигналға» назар аудару. «Шу» (мақсаттан тайдыратын ақпарат) — бізді мақсаттарымыздан алшақтататын нәрсенің бәрі. «Сигнал» (пайдалы мәлімет) — оларға жетуге көмектесетін нәрсе. Міне, осы жерде нақты көзқарас (vision) көмектеседі. Егер сіз өміріңіздің қандай болғанын қалайтыныңызды білмесеңіз, күнделікті алаңдатушы нәрселер мақсаттарыңызға кедергі келтіреді. Тағдырыңызды қалыптастырушы болудың орнына, ортаңыздың құрбанына айналасыз.

Қорытындылай келе, әлеуметтік желілерде тым көп уақыт өткізбеңіз және жаңалықтардан да аулақ болыңыз. Олар көбінесе қысқа мерзімді оқиғаларды баяндайды және сізді мақсаттарыңыздан алшақтатады. Сізге көбірек ойлану уақыты мен мақсаттарыңыз бойынша нақтылық қажет.

Тұтынатын ақпаратты мұқият таңдаңыз. Тәжірибелі сарапшылардың кітаптарын оқыңыз. Бірнеше ғасыр бұрын өмір сүрген жазушылардың, ойшылдардың, өнертапқыштардың немесе философтардың еңбектерін зерттеңіз. Көзқарасыңызды кеңейтіңіз. Өзіңізге ойлануға уақыт беріңіз. Бұл уақыт көкжиегіңізді кеңейтуге көмектеседі.

Іс-әрекет қадамдары

Жұмыс дәптеріндегі төмендегі жаттығуды орындаңыз.

Күндеріңізді қалай өткізіп жатқаныңыз туралы ойланыңыз. Әлеуметтік желілерге қанша уақыт бөлесіз? Күніңіздің қанша бөлігі сіз армандаған тұлға болуға көмектеспейтін ақпаратты (шуды) тұтынуға кетеді?

Мақсаттарыңыздың біріне қарай баяу, бірақ тұрақты ілгерілеу үшін күн сайын жасай алатын бірнеше іс қандай?

Қорытындылай келе, назарыңызды ұзақ мерзімді ойлауға аудару үшін:

Не қалайтыныңызды және не нәрсені көбірек бағалайтыныңызды шешіңіз. Егер болашағыңыздың қандай болғанын қалайтыныңызды білмесеңіз, тиісті түрде жоспар құра алмайсыз. Қол жеткізгіңіз келетін нақты мақсаттар туралы ойлануға уақыт бөліңіз. Бұл уақытты, қуатты және ресурстарды тиімді бағыттауға көмектеседі.

Оны не үшін қалайтыныңызды шешіңіз. Мақсат — бұл тек өзіңізді білдірудің және құндылықтарыңыз бен көзқарасыңызды жүзеге асырудың құралы. Мақсаттарыңызды олардың астарындағы терең қозғаушы күштерді табу арқылы қуаттандырыңыз. Мықты себептер болмаса, мақсаттарыңызға жете алмайсыз.

Жас мөлшері кедергі болуына жол бермеңіз. Көптеген адамдар ең үлкен мақсаттары мен армандарына егде жаста жетеді, сіз де жете аласыз. Жасыңыз ұлғайған сайын өзіңізді жақсырақ түсінетініңізді ұмытпаңыз. Бұл өзіңіз туралы білімді мақсаттарыңызға жету үшін пайдаланыңыз.

Сізді шабыттандыратын үлгі боларлық адамдарды табыңыз. Идеалдар сізге не нәрсе мүмкін екенін көрсетеді. Олар сізге кім бола алатыныңыз туралы түсінік береді. Оларды өміріңізді өзгерту және мақсаттарыңызға жету үшін шабыт көзі ретінде пайдаланыңыз.

Көзқарасыңыз туралы үнемі ойлаңыз. Жиі ойланбайтын нәрселеріміз алыс естелікке айналады немесе мүлдем ұмытылады. Көзқарасыңызды жазып қойыңыз және ол сіздің тұлғаңыздың бір бөлігіне айналғанша жиі ойланыңыз. Тиісті контентті тұтыну арқылы оны санаңыздың алдыңғы қатарында ұстаңыз. Бұл сізге ынтаны сақтауға және көзқарасыңызға сәйкес жүйелі түрде әрекет етуге көмектеседі.

Даму менталитетін қабылдаңыз. Сіз кез келген нәрсені үйрене аласыз. Қабілеттеріңізге күмәнданудың орнына, шеберлікке жетуге тырысыңыз. Өзіңізді «даму үстіндегі процесс» екеніңізді ұмытпаңыз. «Сәтсіздіктер» болуы әбден мүмкін, бірақ бәрібір алға жылжуыңыз керек.

Уақытыңыз бар екенін өзіңізге ескертіп отырыңыз. Сіз өміріңізді бір жылда өзгерте алмауыңыз мүмкін, бірақ он жылда міндетті түрде өзгерте аласыз. Сондықтан ұзақ мерзімді перспективаны қабылдап, еркін болыңыз. Уақытыңызды стратегиялық тұрғыдан пайдаланып, өз қарқыныңызбен жүре беріңіз. Бұл болашақ табысыңыздың негізін қалауға мүмкіндік береді.

Тұрақты ілгерілеңіз. Табыс көбінесе қарапайым нәрселерді ақылға қонымсыз ұзақ уақыт бойы жүйелі түрде жасаудың нәтижесі болып табылады. Сондықтан баяу бастаңыз, бірақ жүйелілікті сақтаңыз. Бастысы — тұрақты ілгерілеу.

Әлеуметтік желілер мен күнделікті жаңалықтардан аулақ болыңыз. Әлеуметтік желілерде насихатталатын жалған молшылық пен тез нәтиже туралы уәделерге алданбаңыз. Ештеңе оңай келмейді. Сізге терең қанағат сыйлайтын кез келген мақсатқа жету үшін керемет уақыт пен күш қажет.

III БӨЛІМ

ҰЗАҚ МЕРЗІМДІ ОЙЛАУДЫ ТӘЖІРИБЕДЕ ҚОЛДАНУ

Енді ұзақ мерзімді ойлау үшін не істеу керектігін көргеннен кейін, оны өміріңіздің негізгі салаларында қалай жүзеге асыру керектігін талқылайық.

1. Қарым-қатынаста ұзақ мерзімді ойлау

Жақсы тұлғааралық қарым-қатынастарды дамыту ұзақ мерзімді дивидендтер (пайда) береді. Олар өміріміздің сапасын жақсартып, өзімізді табыстырақ сезінуімізге көмектеседі. Бірақ қарым-қатынасымыз гүлденуі үшін біз бір-бірімізді мақсаттарымызға жету құралы ретінде пайдаланбай, өсуімізге көмектесуіміз керек.

Өзара тиімді қарым-қатынас құрыңыз

Қарым-қатынасқа келгенде, ұзақ мерзімді ойлау — мақсаттарымызға жету үшін пайдаланатын жаңа адамдарды үнемі іздеудің орнына, өміріміздің соңына дейін сақталатын бірнеше қарым-қатынасты нығайтуға тырысу дегенді білдіреді.

Мысалы, көптеген адамдар мүмкіндігінше көп байланыс орнатуға тырысып, нетворкинг (пайдалы таныстықтар орнату) шараларына қатысады. Олар егер жеткілікті адаммен сөйлессе, мақсаттарына жетуге көмектесетін бірнеше тұлғаны табамыз деп сенеді. Алайда, бұл өзімшіл адамдар көбінесе басқаларға мақсаттарына жетуге қалай көмектесе алатынын ескермейді. Ондай адамдар үшін байланыс орнату тек «бұдан маған не пайда? » дегенге келіп тіреледі.

Түптеп келгенде, шынайы ұзақ мерзімді қарым-қатынастар — адамдардың бір-бірінің өмірін жақсарту үшін ерікті түрде күш біріктіруінің нәтижесі. Назарыңыз басқа адамның әлеуетін толық ашуға көмектесу жолдарын табуға бағытталған болса, сіз осындай қарым-қатынастасыз. Егер сіз ол адамды өз мүддеңіз үшін қалай «пайдалану» жолдарын ойлап жүрсеңіз, онда бұл шынайы ұзақ мерзімді қарым-қатынас емес.

Құндылықтардың сәйкестігін іздеңіз

Ұзақ мерзімді қарым-қатынастар екі тараптың ортақ құндылықтары болған кезде дамиды. Бұл — қарым-қатынастың уақыт өте келе өсуіне мүмкіндік беретін негізгі элемент. Әдетте, романтикалық қарым-қатынас, іскерлік серіктестік немесе достық болсын, қарым-қатынас үзілсе, бұл адамдардың көзқарастарының алшақтауынан болады. Олар бірге дамуды тоқтатады. Олар әртүрлі нәрселерді қалайды және әртүрлі бағытта қозғала бастайды. Уақыт өте келе алшақтық кеңейіп, олар өз жолдарымен кетуді таңдайды. Бұл үшін бір адам ғана кінәлі емес. Кейде бұл жай ғана өмір.

Бизнесте немесе өмірде болсын, құндылықтары ұқсас және сенуге болатын серіктестер іздеген жөн. Кейде бұл шынайы ұзақ мерзімді қарым-қатынас құрудың нәтижесінде болатын белгісіз, бірақ әлдеқайда үлкен олжа үшін қысқа мерзімді жеңістерден бас тартуды білдіруі мүмкін.

Демек, атақты, ақшасы бар немесе көп адамды таниды деп, сіз үшін бірдеңе істей алады деп үміттенетін адамдармен қарым-қатынасты күштеп орнатқанша, өзіңізге жақын адамдарды іздеңіз. Алдағы жылдарда бірге не құра алатыныңызды ойлаңыз. Сіз өзіңізден гөрі «табыстырақ» немесе байланысы көп адамдармен араласуға қызығуыңыз мүмкін. Бірақ бұл ретте құндылықтарыңызға нұқсан келтірмейтініңізге көз жеткізіңіз.

Мысалы, егер сіз жеңіл жолмен (арамдықпен) пайда табуды көздейтін адамдармен уақыт өткізсеңіз, ерте ме, кеш пе, өзіңіз де солай істеуге қызығуыңыз мүмкін. Егер сіз ақша табу үшін алдауға, өтірік айтуға немесе қулыққа баруға дайын адамдармен бірге жүрсеңіз, сіз де сол жолға түсуіңіз мүмкін. Не нәрсені көбірек бағалайтыныңызды білу және жағдайға қарамастан соған сәйкес әрекет ету — дұрыс адамдармен қарым-қатынас орнатудың кепілі. Әдеттегідей, сіз өз құндылықтарыңызға сай өмір сүрген сайын, кез келген адамның сізді жолыңыздан тайдыруы қиынырақ болады.

Кейбір адамдар: «Егер сіз бөлмедегі ең ақылды адам болсаңыз, онда сіз қате бөлмедесіз», — дейді. Оның орнына мен: «Егер сіз бөлмедегі ең принципшіл және құндылықтарды ұстанатын адам болсаңыз, онда сіз қате бөлмедесіз», — дер едім.

Құндылықтарыңызды нақтылауға уақыт бөліңіз. Содан кейін соларға сәйкес өмір сүруге тырысыңыз.

Көзқарасыңызды жеткізіңіз

Бір бағытқа бет алған кезде адамдармен қарым-қатынасты нығайту оңайырақ. Бірге неғұрлым көп шешім қабылдау қажет болса, қарым-қатынас соғұрлым шынайы бола түседі. Бұл жақын қарым-қатынастарға да, іскерлік серіктестіктерге де қатысты.

Романтикалық қарым-қатынаста сіз үйлену немесе балалы болу-болмауды, қайда тұруды және басқа да көптеген шешімдерді қабылдауыңыз керек. Қарым-қатынастың ұзаққа созылуы үшін сіз бірге өмірлеріңізді елестете білуіңіз керек және екеуіңіздің де бір мақсатта екеніңізге көз жеткізу үшін жақсы қарым-қатынас орната білуіңіз керек. Егер сіз бен серігіңіздің көзқарастары әртүрлі болса, ымыраға келу (компромисс) нәтиже бермейтін шешуші сәт туындауы мүмкін. Мысалы: — Серігіңіз балалы болғысы келеді, ал сіз қаламайсыз. — Сіз денсаулыққа мән бересіз, ал серігіңіз жоқ. — Сіз амбициялысыз, ал серігіңіз жоқ.

Келіспеушілік туындаған сайын, екеуіңіз де не нәрседе ымыраға келуге дайын екеніңізді шешуіңіз керек. Бұл салауатты қарым-қатынас пен сөйлесе білуді талап етеді.

Іскерлік серіктестікте сіз жаңа өнімді шығару, қызметтеріңізді қалай жарнамалау немесе бизнесті қаншалықты тез кеңейту сияқты бірқатар шешімдер қабылдауыңыз керек. Сондай-ақ әрбір мүшенің рөлін анықтауыңыз керек. Егер сіз бен серіктесіңіз бағыт бойынша келісе алмасаңыз, іскерлік қарым-қатынас та, бизнес те зардап шегеді.

Түйін: Көзқарасыңызды анықтауға және оны серігіңізбен бөлісуге уақыт бөлу — сәтті қарым-қатынас құрудың маңызды құрамдас бөлігі.

Ұзақ мерзімді қарым-қатынастарды дамыту кезінде келесі сұрақтарды ескеріңіз: — Мен сол адамның дамығанын қалаймын ба? — Мен сол адамның дамуына қалай көмектесе аламын? — Өзара тиімді қарым-қатынасты қалай құра аламыз? — Біздің қарым-қатынасымызды он жылдан кейін қалай көремін? Біз қалай өстік? — Қарым-қатынастың он жылдан кейін мықтырақ болуы үшін не істей аламын? Ал отыз жылдан кейін ше?

Қазіргі қарым-қатынастарыңыздың сапасын бағалау үшін өзіңізге мына сұрақтарды қойыңыз: — Мен дамып жатырмын ба? Сіз қарым-қатынасыңыздың өсуіңізге көмектескенін қалайсыз. Қазіргі қарым-қатынастарыңыз туралы ойланыңыз және өзіңізде қандай мінез-құлық белгілерін қалыптастырғаныңызды немесе жақсартқаныңызды, қандай шектеулерді жеңгеніңізді немесе не үйренгеніңізді сұраңыз. — Мен болашаққа қуанамын ба? Сіз қарым-қатынастың болашағына қуанышты сезімде болуыңыз керек. Сіздің қарым-қатынастарыңыз мақсатыңызға жақындауға көмектесуі керек. Егер сіз біреумен ондаған жылдар бойы бірге болуды жоспарласаңыз, саяхат жағымды болуы тиіс. — Мен өзімді бақытты сезінемін бе? Қарым-қатынас қиын болуы мүмкін, бірақ сіз күнделікті өмірде қанағаттанарлық сезімде болғыңыз келеді. Егер қарым-қатынас көп азап пен стресс әкелсе, бірақ қуаныш пен қанағат аз болса, оның сізге сәйкес келетінін қайта бағалаңыз. — Мен өз құндылықтарымды құрметтеп жүрмін бе? Сіз қарым-қатынасыңыздың өз құндылықтарыңызбен өмір сүруге көмектескенін қалайсыз. Сіз бен серігіңіз қаншалықты ұқсас болсаңыздар да, бәріміздің құндылықтарымыз әртүрлі. Бірақ сіз өз құндылықтарыңызбен өмір сүріп, оларды кез келген ұзақ мерзімді қарым-қатынаста қорғай алуыңыз керек. Егер қарым-қатынаста құндылықтарыңызды құрметтеуге орын болмаса, онда сіз өзіңіз бола алмайсыз дегенді білдіреді. Бұл өкпе-ренішке әкеледі.

Қарым-қатынасымыздың сапасы негізінен өміріміздің сапасын анықтайды. Ұзақ мерзімді ойлау болашақта кіммен бірге болғымыз келетінін сұрауды талап етеді. Бұл оңай сұрақ емес, бірақ маңызды. Отыз жылдан кейін достарыңыздың ешқайсысы сізді жас кезіңізде танымаған болса, бұл өкінішті емес пе? Біз әрқашан жаңа достар таба алсақ та, бізді бүгін танитын және бірге қартая алатын адамдар аз. Сондықтан сол қарым-қатынастардың сөнуіне жол бермей, оларды сақтауға тырысқан жөн.

Іс-әрекет қадамдары

Жұмыс дәптерін пайдаланып, келесі жаттығуды орындаңыз:

Достықта мен нені көбірек бағалаймын? Қарым-қатынастың ұзақ мерзімді болуы үшін не қажет?

Романтикалық қарым-қатынаста мен нені көбірек бағалаймын? Қарым-қатынастың ұзақ мерзімді болуы үшін не қажет?

Бірнеше онжылдықтан кейін өміріңіздің бір бөлігі болғанын қалайтын қазіргі достарыңыздың тізімін жасаңыз. Көзіңізді жұмып, өзіңізді отыз жылдан кейін елестетіңіз. Кіммен уақыт өткізіп жатырсыз? Кім бірінші болып ойыңызға келеді?

Олардың өсуіне нақты не көмектесе алатыныңызды ойлаңыз. Содан кейін олардың сіздің өсуіңізге қалай көмектесетіні туралы ойланыңыз.

Қарым-қатынасты нығайтуды жалғастыру үшін не істей алатыныңызды сұраңыз. Қалай байланыста бола аласыз? Егер екінші адам басқа қалаға немесе елге көшіп кетсе де, қарым-қатынасты мықты ұстау үшін не істер едіңіз?

2. Денсаулық пен фитнесте ұзақ мерзімді ойлау

Денсаулығымызды толық бақылай алмасақ та, сау болып қалу мүмкіндігін арттыру үшін көп нәрсе істей аламыз. Ұзақ мерзімді ойлау бірнеше онжылдықтан кейін өзімізді қалай сезінгіміз келетінін және не істей алғымыз келетінін елестетуден басталады. Мен есейгенде жүгіргім, жаттыққым және теннис ойнағым келеді. Қазір менің жасым небары қырықта болса да, мен бүгіннен бастап сол болашаққа дайындалып жатырмын.

Отыз бес жасымда мен жүрудің өте қиын екенін байқадым. Әр қадамым азапқа айналды және жақын арада мүлдем жүре алмай қаламын ба деп қорықтым. Жасөспірім кезімнен бері тізем ауыратын. Жалпы, буындарым жақсы күйде емес еді, бірақ бұл жағдай мен үшін нағыз ояну сигналы болды.

Оған дейін менің көзқарасым буындарымды қозғалтпауға тырысу болатын. Бірақ қозғалуым керектігін айтқан дәрігерге қаралғаннан кейін мен қарапайым шындықты түсіндім: пайдаланбаған нәрседен айырыламыз. Бұл біздің жадымыз бен бұлшықеттерімізге, сондай-ақ қозғалғыштығымыз бен буындарымызға да қатысты. Жеткілікті қозғалмайтын адамдар жасы ұлғайған сайын буындарының (және жалпы денсаулығының) нашарлайтынын көреді. Сондықтан мен күн сайын қозғалуды және мүмкіндігінше күшті әрі икемді болуды ережеге айналдырдым. Қазіргі уақытта мен аптасына бірнеше рет жаттығу залына барамын, теннис ойнаймын және жақында 10 шақырымдық жарысқа қатыстым. Мен бұрынғыдан да мықтырақ, икемдірекпін және шыдамдылығым да жоғары.

Сонымен, мен әрең жүруден 10 шақырымдық жарысты аяқтауға қалай жеттім?

Бұл біртіндеп болған процесс еді. Алдымен мен күн сайын біраз көбірек жаяу жүрдім. Содан кейін он бес минут велосипед тептім, жеңіл салмақтармен жаттықтым және жаттығудан кейін созылу жаттығуларын жасадым. Сондай-ақ күн сайын жиырма грамм коллаген (дәнекер ұлпаның негізі болатын ақуыз) іштім. Бұған қоса, көбірек жеміс пен көкөніс жеп, фастфудты азайттым. Осы режимді бірнеше ай ұстағаннан кейін мен жүгіру жолында бірнеше минут жүгіре бастадым. Соңында мен сыртта жүгіре алдым және алты айдан кейін 10 шақырымдық қашықтықты аяқтадым.

Жақында мен фитнес бойынша тамаша үлгі табдым — тоқсан үш жастағы Ричард Морган. Ричард Морган тоқсан үш жасында 90-94 жас аралығындағы үй ішіндегі есу бойынша әлем чемпионатын жеңіп алды. Қызығы, ол есумен тек жетпіс үш жасында айналыса бастаған. Бұл маған егер мен де жеткілікті ұзақ өмір сүрсем, мүмкін мен де әлем чемпионы бола алатынымды түсіндірді. Сондықтан мен бұл мақсатты тізіміме қостым. Енді маған болашақ бәсекелестерімнің көбінен ұзақ өмір сүру ғана қалды.

Негізгі сабақ мынада: қазір сау болсаңыз да, денсаулығыңыз туралы нақты көзқарасыңыз болмаса, физикалық қабілеттеріңіз ойлағаныңыздан ерте нашарлауы мүмкін. Сондықтан қарттық шақта не үшін жаттығу жасай алғыңыз келетінін ұмытпаңыз. Содан кейін күшіңізді, шыдамдылығыңызды және қозғалғыштығыңызды сақтауға көмектесетін нақты мақсаттар қойыңыз. Оларға жететініңізге кепілдік жоқ, бірақ қайда бара жатқаныңызды білу арқылы жетістікке жету мүмкіндігіңізді арттырасыз.

Егер сіз жақсы қартайғыңыз келсе, негізінен ауырсынусыз өмір сүріп, сүйікті істеріңізбен айналыса бергіңіз келсе, денсаулығыңыз бен фитнесіңіз үшін көп онжылдық көзқарас құрыңыз. Содан кейін бүгіннен бастап дайындала бастаңыз.

Жұмыс дәптері

Жұмыс дәптеріндегі келесі жаттығуды орындаңыз:

Өзіңізді алпыс бес жаста елестетіңіз (егер сіз алпыс бесте немесе одан үлкен болсаңыз, өзіңізді бірнеше жылдан кейін елестетіңіз).

Өзіңізді қалай сезінгіңіз келетінін және не істей алғыңыз келетінін жазыңыз. Мүмкіндігінше нақты болыңыз.

Осы көзқарастың жүзеге асу ықтималдығын арттыру үшін бүгіннен бастап не істеу керектігін ойланыңыз.

Осы көзқарасты өзіңізге мүмкіндігінше жиі ескертіп отырыңыз.

3. Мансапта ұзақ мерзімді ойлау

Бұрын адамдардың бір компанияда немесе бір жұмыс саласында өмір бойы қалуы сирек емес еді. Қазіргі уақытта бұл сирек кездеседі және тіпті кері әсерін тигізуі мүмкін. Бірнеше жыл сайын компания ауыстыратын адамдар көбінесе көбірек ақша табады. Сонымен қатар, адалдық танытып бір жерде қалатындар қаржылық жағынан да, мансаптық мүмкіндіктер жағынан да ұтылып жатады.

Мансабымызда ұзақ мерзімді ойлау — стратегиялық тұрғыдан ойлануды, дағдыларымызды шыңдауды және қажет болған жағдайда жұмысты ауыстыруды білдіреді. Бұл көбінесе пайдалы дағдыларды үйренуді талап етеді, тіпті олар сіздің қазіргі жұмысыңыз үшін маңызды болып көрінбесе де. Стив Джобс айтқандай: «Біз нүктелерді тек артқа қарай ғана байланыстыра аламыз». Дағдыларымызды баяу, бірақ сабырмен қалыптастыру арқылы біз тиісті уақытта тиісті жерде болу мүмкіндігін арттырамыз. Сондықтан өзіңіздің идеалды жұмысыңыз туралы ойланыңыз және қандай дағдылар жиынтығы қажет болатынын ескеріңіз. Содан кейін сол дағдыларды үйренуге тырысыңыз. Бұл бірнеше себептерге байланысты пайдалы болуы мүмкін:

Шабыттандыратын көзқарастың бөлігі ретінде дағдыларды үйрену арқылы сіз қуаттанасыз және сол дағдыларды меңгергенше табандылық таныту ықтималдығыңыз жоғары болады.

Оларды ешқашан пайдаланбасаңыз да, сіз өзіңізге армандаған мансапқа қадам басуға мүмкіндік бересіз, бұл болашақта өкініштің алдын алады.

Арманыңыздағы жұмыста үздік болу үшін қажетті дағдыларды дамыта отырып, сіз келесі жылы немесе келесі онжылдықта туындайтын кез келген мүмкіндікті пайдалануға дайын боласыз.

Дағдыларыңызды жетілдірген сайын, сол саладағы адамдармен байланыс орната бастайсыз. Мысалы, воркшоптарда, семинарларда немесе онлайн форумдарда пікірлес жандарды кездестіруіңіз мүмкін.

Осы факторлардың барлығы бірігіп, сіздің аңсаған мақсатыңызға жақындауыңызға ықпал етеді. Бірақ бұл үшін болашақты көре білу және уақыт өте келе тиісті дағдыларды үйренуге талпыну қажет.

Негізгі қорытынды: біз қалаған мансапқа (немесе өмірге) қол қусырып отырып қол жеткізбейміз. Біз оған бүгіннен бастап дайындалу арқылы жетеміз. Қажетті дағдыларды игере отырып, бір күні өткенге көз жүгірткенде, барлық «нүктелердің» қалайша мінсіз түйіскенін түсінетін боламыз. Мысалы, егер мен жапон тілін үйренбегенімде:

Мен досым Готьені ешқашан жолықтырмас едім және оның ізімен жүріп, MBA курсына түспес едім.

Мен «The Personal MBA» атты кітапты сатып алып, ұсынылған бөлімдегі өзін-өзі дамыту кітаптарын оқымас едім.

Мен блог бастауға және кітап жазуға шабыттанбас едім.

Сәйкесінше, сіз қазір бұл кітапты оқып отырмас едіңіз.

Басқаша айтқанда, жапон тілін үйренуге деген құштарлығымның соңы неге апарарын білмесем де, соның арқасында жазушы ретінде табысты мансап құрдым. Жапонша сөйлеудің немесе MBA дәрежесінің менің жетістігіме нақты қалай әсер еткенін білмесем де, оның септігі тигені анық.

Біз «нүктелердің» қалай түйісетінін алдын ала біле алмаймыз, бірақ бүгіннен бастап өзімізді қызықтыратын дағдыларды үйренуді таңдай аламыз. Ұзақ мерзімді перспективада бұл бізге міндетті түрде пайда әкеледі. Уақыт бәрібір өтеді, сондықтан «бір күні сәті түсер» деп күткенше, неге бүгіннен бастап мақсатымызға жақындататын пайдалы дағдыларды үйренбеске?

Ал сіз ше? Егер дәл қазір үйрене бастасаңыз, алдағы бес немесе он жылда сізге қалаған мансабыңызды құруға қандай дағды(лар) көмектесер еді?

Игеру қадамдары

Іс-әрекет нұсқаулығындағы келесі сұрақтарға жауап беріңіз:

  1. Сіздің мінсіз мансабыңыз қандай? Қандай дағдыларды қолданып жатырсыз? Қандай әсер калдырудасыз? Әлемге қандай қызметтер немесе өнімдер ұсынып жатырсыз? Қандай ерекше күшті жақтарыңыз бен таланттарыңызды пайдаланудасыз? 2. Бәрі жоспардағыдай болады деп есептеп, алдағы бірнеше онжылдыққа арналған мансап жоспарын жазыңыз. Қазірше оның қаншалықты шындыққа жанасатынына алаңдамаңыз. 3. Қазіргі тұрған жеріңізден мансабыңыздың соңына дейінгі жолды көз алдыңызға елестетуге бірнеше минут бөліңіз. Ойыңызға келген нәрсенің бәрін жазып алыңыз.
4. Қаржы мәселесінде ұзақ мерзімді ойлау

Алты ай бойы күніне 5 доллар инвестициялау қаржылық жағдайыңызды айтарлықтай жақсартпайды, бірақ мұны қырық жыл бойы жасасаңыз, нәтижесі басқаша болады. Бірнеше онжылдық бойы инвестиция салғанда, біз күрделі пайыз (пайыздан пайыз өсіп, ақшаның геометриялық прогрессиямен көбеюі) қуатын іске қосамыз және ақшамыз бізден де қатты жұмыс істей бастайды.

Көптеген адамдар күмәнді крипто-жобаларға немесе тәуекелі жоғары стартаптарға инвестиция салу арқылы немесе бар ақшасын бір ғана акцияға тігу арқылы тез байып кеткісі келеді. Олар бірнеше ай немесе жыл ішінде ақшасын 10 немесе тіпті 100 есе көбейтуден үміттенеді. Бұл сирек жүзеге асады. Инвестициялауда (кез келген басқа саладағыдай) табысқа жету мүмкіндігін арттыру үшін онжылдықтар ауқымында ойланыңыз.

Шындығында, инвестициялауға келгенде тіпті он жылдың өзі қысқа мерзім болып саналады. Сегіз пайыздық кірістілікті есепке алсақ, ай сайынғы 1 000 долларлық инвестиция он жыл ішінде «бар болғаны» 173 838 долларға айналады. Қысқасы, сіз 120 000 доллар салып, 53 838 доллар пайда табасыз. Бұл жаман емес, бірақ таңғаларлық емес. Екінші жағынан, егер сіз дәл осы соманы қырық жыл бойы ай сайын инвестицияласаңыз (дәл сол сегіз пайыздық кіріспен), барлығы 480 000 доллар (төрт есе көп) салған боласыз, бірақ пайдаңыз елу есе көп болады (53 838 долларға қарағанда 2 628 678 доллар).

Ерте бастан жүйелі түрде инвестиция салу арқылы сіз армандаған нәрселердің көбін жасауға жететін ақшамен зейнетке шыға аласыз. Тіпті сүйікті жобаларыңызға көңіл бөлу үшін ерте зейнетке шығуыңыз да мүмкін. Есіңізде болсын, ұзақ мерзімді ойлайтын адамдар өмірде үлкен жетістіктерге жетеді. Сәйкесінше, табысыңыздан аз жұмсаңыз, ай сайын ақша үнемдеңіз және шыдамды болыңыз. Уақыт өте келе мансабыңызды өсіру үшін дағдыларыңызды арттыра беріңіз. Осылайша, қаржылық болашағыңыз айтарлықтай жақсарады.

Қаржылық мәселеде ұзақ мерзімді ойлау мыналарды үйренуді білдіреді:

Ақша жинау,

Ақша табу, және

Ақшаны инвестициялау.

Шынайы өркендеу үшін сіз осы үшеуін де ұзақ уақыт бойы жүйелі түрде жасауыңыз керек.

Осы тармақтардың әрқайсысына тоқталып, нақты не істей алатыныңызды көрейік.

1. Ақша жинау

Байлығыңызды арттыру үшін ақшаны үнемдеп, инвестициялауыңыз керек. Бұл анық нәрсе болса да, көп адам мұны істемейді. Ақша үнемдеуге келгенде, біз бірнеше принциптерді есте сақтауымыз керек.

Шығындардың бәрі бірдей емес

Сіз ұсақ-түйекке келгенде сараңдық танытқанша, ірі шығындарды үнемдегеніңіз абзал. «Үнемделген тиын — табыспен тең» деген сөз техникалық тұрғыдан дұрыс, бірақ мұндай ойлау жүйесі адамдарды бірнеше долларды үнемдеу үшін тым көп уақыт жұмсауға мәжбүрлейді. Бұл назарды негізгі мәселеден алшақтатып, мыңдаған долларды үнемдеуге болатын ірі шығындарға мән бермеуге әкелуі мүмкін. Ірі шығындарға назар аударуға көмектесетін бірнеше кеңес:

Ірі шығын жасамас бұрын мұқият ойланыңыз. Қымбат зат сатып алмас бұрын, оның сізге шынымен қажет пе екенін және арзанырақ баламалары бар-жоғын сұраңыз. Сізге сол қымбат көлік керек пе? Соншалықты үлкен үй қажет пе? Қымбат сөмке керек пе? Жақсы заттар сатып алудың ешқандай айыбы жоқ, бірақ бұл сіздің ай сайынғы инвестицияңызға кедергі келтірмейтініне көз жеткізіңіз.

Ірі шығын кезінде барынша саудаласыңыз. Егер сіз қымбат зат сатып алуды шешсеңіз, ең тиімді мәмілеге қол жеткізіңіз. Үйді әділ бағамен сатып алуға тырысыңыз, ипотека мөлшерлемесін қайта қарастырыңыз, арзанырақ сақтандыруды іздеңіз немесе инвестициялау кезінде ең төменгі комиссияларды (мысалы, комиссиясы төмен индекстік қорларды) таңдаңыз.

Осы екі ережені ұстану арқылы сіз ұсақ-түйекті үнемдеуге қарағанда әлдеқайда көп ақша сақтап қала аласыз. Жеке өзім жергілікті дәмханадағы латте бағасына алаңдамаймын. Егер латте ішкім келсе, сатып аламын. Бірақ мен қымбат заттарды сатып алудан аулақ боламын, жоғары пайыздық несиелерден қашамын, ипотека бойынша ең тиімді шарттарды талқылаймын және инвестициялау кезінде жоғары басқару комиссияларын төлемеуге тырысамын. Мысалы, комиссиясы жоғары инвестициялық қорға ақша салудың өзі сізге бірнеше онжылдық ішінде ондаған немесе жүздеген мың доллар шығын әкелуі мүмкін. Бұл өте көп латтенің құны.

Есіңізде болсын:

Ірі шығындар жасамас бұрын мұқият ойланыңыз, және

Оларды жасаған кезде барынша тиімді шарттарға қол жеткізіңіз.

Өзіңіз жақсы көретін нәрселерге көбірек, ал ұнамайтындарға азырақ жұмсаңыз

Сіз сатып алған заттың бәрі бірдей қуаныш сыйламайды. Кейбір нәрселер күніңізді нұрландырса, басқалары онша әсер етпейді. Мен дәмханада латте ішкенді ұнатамын, бірақ сіз үйден кофе ішіп, сол ақшаны басқа нәрсеге — мейрамханаға баруға, пилатеспен айналысуға немесе массаж алуға жұмсағанды қаларсыз.

Сондықтан, әрбір долларыңызды ең көп қуаныш сыйлайтын жерге жұмсау арқылы оның құндылығын арттыруға тырысыңыз. Жұмсалған әр доллар тең емес. Кейбір долларлар (сіз үшін) құндырақ.

Төтенше жағдайлар қорын құрыңыз

Сіз болжау мүмкін емес төтенше жағдайларға тап болуыңыз мүмкін. Көлігіңіз бұзылуы мүмкін, күтпеген медициналық шот келуі мүмкін немесе шатырды жөндеу керек болуы мүмкін. Инвестиция салмас бұрын, төтенше жағдайлар қорын (күтпеген шығындарға арналған қор) құрыңыз. Бұл қордың көлемі сіздің жеке жағдайыңызға байланысты. Әдетте мамандар бұл қор 3 айдан 6 айға дейінгі өмір сүру шығындарын жабуы керек деп кеңес береді.

Мұндай қордың болуы сізге тыныш ұйықтауға көмектеседі және күтпеген шығындарды жабу үшін инвестицияларыңыздан ақша алудан қорғайды.

2. Көбірек ақша табу

Табысыңыз көп болғанда, ақша үнемдеу де оңайырақ. Иә, бұл таңғаларлық жаңалық! Көбірек табыс табу арқылы сіз бір оқпен екі қоянды ата аласыз. Яғни, табысыңыз жоғары болса, өзіңіз қалаған заттарды сатып ала аласыз, әрі байлығыңызды арттыру үшін көбірек инвестиция сала аласыз.

Алайда, көбірек ақша табу біздің көбірек үнемдеп, инвестиция салатынымызға кепілдік бермейді. Бұл екі бөлек дағды. Шын мәнінде, көптеген адамдар табысы артқан сайын шығындарын да көбейтеді. Олар шығындарын табыс деңгейімен бірдей қарқында арттырады. Нәтижесінде олар ай сайын ақша жинай алмайды және олардың болашағы бұрынғыдан еш қауіпсіз болмайды. Бұл тұзаққа түспеу үшін төмендегі ережені сақтаңыз:

Табысыңыз өскен сайын шығындарыңызды сол деңгейде қалдырыңыз немесе оларды аздап қана арттырыңыз. Содан кейін ай сайын инвестицияға көбірек ақша салыңыз.

Осылайша сіз жинақ мөлшерлемесін де, ай сайынғы инвестиция сомасын да арттырасыз. Мысалы, табысыңыз 10 пайызға өсті делік. Бұрын айына 4 000 доллар тапсаңыз, енді 4 400 доллар табасыз. Артық 400 долларды түгел жұмсамай, қосымша шығындарыңызды 100-200 доллармен шектеңіз де, қалғанын ай сайын инвестицияға салыңыз. Табысыңыз одан әрі өскен сайын осы логиканы қолданыңыз.

Қорыта айтқанда, ұзақ мерзімді перспективада табысыңызды арттыру жолдарын қарастырыңыз. Бұл сізге қалаған заттарыңызды көбірек сатып ала отырып, ай сайын қомақты соманы инвестициялауға мүмкіндік береді. Осы айда немесе тіпті осы жылдың соңына дейін табысыңызды арттыру міндетті емес. Бірақ алдағы бес-он жыл ішінде табысыңызды арттырудың жолдарын таба аласыз. Есіңізде болсын, бұл ұзақ мерзімді ойын.

Инвестициялау

Егер ақшаңызды банк шотында сақтасаңыз, инфляция (тауарлар мен қызметтер бағасының өсуі) салдарынан уақыт өте келе оның сатып алу қабілеті төмендейді. Егер оны ақша нарығы шотына аударсаңыз, инфляцияны өтей аласыз, бірақ байлығыңызды арттыра алмайсыз. Байлықты өсіру үшін инвестиция салу керек. Алайда уайымдамаңыз, сізге кәсіби трейдер болу міндетті емес.

Инвестициялық тәсіліңіз жасыңызға, жеке жағдайыңызға және тәуекелге төзімділігіңізге байланысты өзгеруі мүмкін, бірақ байлықты арттырудың ең жақсы жолдарының бірі — ақшаңыздың көп бөлігін комиссиясы төмен индекстік қорға (нарықтық индексті бақылайтын дайын акциялар жиынтығы), мысалы, S&P 500-ге салып, оның уақыт өте келе өсуіне мүмкіндік беру. Танымал инвестор Уоррен Баффет дәл осыны ұсынады. Ол айтқандай: «Жай акцияларға ие болудың ең жақсы жолы — ең төменгі комиссиясы бар индекстік қор арқылы. Нарықтың өз жұмысын істеуіне мүмкіндік беріп, жай ғана күткен адамдар инвестициялау саласындағы кәсіби мамандардың басым көпшілігінен озып түсуі әбден мүмкін». Ол өзі қайтыс болғаннан кейін әйеліне ақшаны мыналарға салуға кеңес берді:

Тоқсан пайызын комиссиясы өте төмен S&P 500 индекстік қорына (Vanguard).

Он пайызын қысқа мерзімді АҚШ қазынашылық облигацияларына (немесе қолма-қол ақша баламаларына).

Осы қарапайым стратегияны ұстанатын адамдар акцияларды таңдаумен айналысатын, күндізгі саудамен (day-trading) айналысатын немесе криптовалютамен спекуляция жасайтын әуесқой инвесторлардан ғана емес, сонымен қатар нарықтан ұзақ мерзімді перспективада озып кете аламын деп ойлайтын тәжірибелі инвесторлардан да озып түседі (олардың барлығы дерлік сәтсіздікке ұшырайды).

Енді, S&P 500 дегеніміз не? Бұл АҚШ-тың ең табысты 500 компаниясын (мысалы, Microsoft, Apple және Nvidia) қамтитын индекс. Комиссиясы төмен S&P 500 индекстік қоры осы индекстің нәтижесін қайталауға тырысады. Vanguard Total World Stock ETF сияқты басқа қорлар бүкіл әлем бойынша мыңдаған компанияларға инвестиция салып, одан да жоғары диверсификацияны (тәуекелдерді азайту үшін ақшаны әртүрлі активтерге бөлу) қамтамасыз етеді. Жалпы алғанда, қор неғұрлым диверсификацияланған болса, соғұрлым тәуекел азаяды, бірақ кірістілік те азырақ болуы мүмкін.

Image segment 422

Индекстік қорға инвестиция салудан бөлек, портфеліңіздің кішкене бөлігін Биткоинге бөлуді қарастыруыңызға болады. Биткоинді цифрлық алтын ретінде қарастыруға болады. Биткоин портфеліңізді көбірек әртараптандырудың бір жолы болуы мүмкін. Әрине, жаңа технология ретінде оның тәуекелдері бар және бағасы өте құбылмалы болуы мүмкін.

Сонымен, оның қанша мөлшері портфеліңізде болуы керек?

Институционалдық инвесторлар бір мен бес пайыз аралығында ұсынады. Биткоин туралы көбірек біле отырып, бірнеше долларлық сомадан бастауға болады.

Ескерту: Мен қаржылық кеңесші емеспін. Мен болашақты болжай алмаймын және кез келген инвестициядан нақты қандай кіріс алатыныңызды айта алмаймын. Сондықтан, ақша салмас бұрын, өз бетіңізше зерттеу жүргізіп, неге инвестиция салып жатқаныңызды түсініп алыңыз. Мұндағы басты мәселе — ай сайын ақша үнемдеп, уақыт өте келе құны артатын активтерге инвестициялау әдетін қалыптастыру керек. Индекстік қорлар — бұл үшін тамаша тәсіл, өйткені комиссиялар төмен, жұмыс аз және тәуекелдер спекулятивті инвестициялармен салыстырғанда шектеулі. Сонымен қатар, сіз алтын, жылжымайтын мүлік немесе мемлекеттік облигациялар сияқты басқа активтерді де қарастыра аласыз.

Төменде танымал индекстік қорлар мен Bitcoin ETF-тері берілген:

S&amp;P 500 индекстік қорлары (АҚШ компаниялары):

Vanguard S&P 500 ETF (VOO)

iShares Core S&P 500 (IVV)

Дүниежүзілік акциялар қорлары (АҚШ және әлемнің қалған бөлігі):

Vanguard Total World Stock ETF (VT)

iShares MSCI ACWI ETF (ACWI)

Bitcoin ETF-тері:

iShares Bitcoin Trust (IBIT)

Fidelity Wise Origin Bitcoin Fund (FBTC)

Bitcoin ETF -ке (биржада саудаланатын Биткоин қоры) инвестиция салғанда, сіз Биткоиннің иесі болмайсыз, бірақ Биткоинді ұстайтын қордың акцияларына ие боласыз. Егер сіз Биткоинге тікелей иелік еткіңіз келсе, оны биржалардан сатып ала аласыз, бірақ оларды өзіңіз сақтап, қауіпсіздігін қамтамасыз етуіңіз керек. Екі нұсқаның да артықшылықтары мен кемшіліктері бар.

Ескерту: тұратын жеріңізге байланысты сізде дәл осы индекстік қорларға немесе Bitcoin ETF-теріне рұқсат болмауы мүмкін. Дегенмен, көбіне балама нұсқалар табылады.

Инвестициялаудың қарапайым ережелері

Төменде байлығыңызды арттыру үшін сақталуы керек бірнеше ереже берілген.

1. Алдымен өзіңізге төлеңіз.

Инвестициялаудың жалпы ережесі — алдымен өзіңізге төлеу. Ең жақсы жолы — бұл процесті автоматтандыру, осылайша жалақы алған кезде табысыңыздың бір бөлігі автоматты түрде инвестициялық шотыңызға аударылады. Ақшаны көрмейтін болсаңыз, оны жұмсай алмайсыз. Бұл сізге ойланбастан үнемі инвестиция салуды қамтамасыз етеді.

Мұны жеңілдетудің қарапайым әдісі:

Жалақыңызға қараңыз.

Ай сайын инвестициялағыңыз келетін кез келген соманы (мысалы, оннан он бес пайызға дейін) шегеріңіз.

Шыққан сомаға қараңыз. Мұны өзіңіздің жаңа жалақыңыз (яғни, ай сайын жұмсауға болатын ақшаңыз) деп есептеңіз.

Мысалы, сіз айына 4 000 доллар табасыз және он пайыз үнемдеуді шештіңіз делік. Бұл сіз айына ең көбі 3 600 доллар жұмсай аласыз дегенді білдіреді. Бұл сіз жұмыс істеуіңіз керек жаңа бюджетке айналады. Сонымен қатар, 400 доллар ай сайын автоматты түрде комиссиясы төмен индекстік қорға салынып отырады.

Жүйені орнатқаннан кейін бәрі автоматты түрде орындалады. Сізге бұл туралы ойланудың қажеті болмайды.

Ескерту: егер сізде несие картасы бойынша қарыздар немесе басқа жоғары пайыздық несиелер болса, алдымен соларды қайтарудан бастағаныңыз абзал. Мұндағы ең жақсы стратегия — әдетте ең жоғары пайызы бар қарыздарды бірінші төлеу.

2. Инвестицияны сақтап қалыңыз

Инвестицияңыздан нәтиже алу үшін оны ұзақ уақыт бойы сақтауыңыз керек. Бұл мынаны білдіреді:

Экономикалық құлдырау кезінде де, экономикалық өрлеу кезінде де алдымен өзіңізге төлеуді және ай сайын сағат сияқты инвестиция салуды жалғастырыңыз. Нарықтың ең төменгі немесе ең жоғары нүктесі қайда екенін ешкім білмейді.

Экономикалық дағдарыс, пандемия немесе кез келген басқа себеп болғанда акцияларыңызды сатпаңыз. Ақшаңызды инвестицияда қалдырыңыз және ай сайын көбірек инвестиция салуды жалғастырыңыз.

Үлкен просадкаларды (актив құнының уақытша төмендеуі, елу пайызға дейін немесе одан да көп) қабылдаңыз. Нарықтың ауытқып тұратынын түсініңіз, бірақ инвестицияны сақтаңыз, өйткені сіз әлемдегі ең жақсы компаниялардың акцияларына иесіз.

Компанияның акциясын оны бір жылдан кейін қайта сату үшін сатып алмаңыз.

Сондықтан акцияларды таңдау (stock picking) қауіпті. Бір нақты акцияға осы ережелерді қолданасыз делік. Олар жұмыс істеуі үшін акция ондаған жылдар бойы өсуі керек. Мәселе мынада, ұзақ мерзімді перспективада компаниялардың көбі банкротқа ұшырайды. Қазіргі уақытта бұл процестер тез жүреді. 1960 жылдары S&P 500 тізіміндегі компанияның орташа өмір сүру ұзақтығы алпыс жыл болған. Соңғы зерттеулер бүгінде бұл жиырма жылдан аз екенін көрсетеді. Сондықтан, егер сіз бірнеше компанияны таңдап, ондаған жылдар бойы күтсеңіз, кейбіреулері банкротқа ұшырауы мүмкін және табысыңыз төмен болады немесе тіпті шығынға батуыңыз мүмкін.

Екінші жағынан, мысалы, S&P 500-ді бақылайтын индекстік қорды ұстағанда, сіз ең жақсы нәтиже көрсететін компанияларға инвестиция саласыз. Белгілі бір критерийлерге сәйкес келмейтін компаниялар тізімнен шығарылып, жыл сайын жаңаларымен алмастырылады. Тарихи тұрғыдан нарық үнемі өсетіндіктен, ақшаңызды көбейту үшін сізге тек инвестицияны сақтау жеткілікті.

Қорытындылай келе:

Алдымен өзіңізге төлеңіз, және

Ондаған жылдар бойы индекстік қорларда инвестицияны сақтаңыз.

Бұл қарапайым, бірақ орындалуы оңай емес инвестициялау ережелері.

Игеру қадамдары

Іс-әрекет нұсқаулығын пайдаланып, ақшаны қалай үнемдеу, табу және инвестициялау керектігі туралы жаттығуларды орындаңыз.

5. Білім алуда ұзақ мерзімді ойлау

Білім алу — өмірдегі ең үлкен қуаныштардың бірі. Адам баласы ретінде біз қалаған нәрсенің бәрін үйрене аламыз. Бұл — мақсаттылық, жүйелілік, шыдамдылық және өз-өзімізді жетілдіре алатынымызға сену мәселесі. Көбінесе біз өзімізге негізсіз шектеулер қоямыз. Бұл біздің алған тәрбиемізден, мәдени ортамыздан, мектептегі қиындықтардан немесе басқа да көптеген себептерден болуы мүмкін. Өміріміздің белгілі бір кезеңінде көбіміз өз қабілеттерімізге сенуден бас тартамыз.

Жас кезімде мен басқа адамдар бәрін біледі, олар менен ақылдырақ немесе өздеріне сенімдірек деп ойлайтынмын. Мен ол адамдарды биікке қойып, ешқашан олар сияқты бола алмаймын деп ойладым. Бұл менің тұлғалық даму жолым кез келген мақсат қойып, оған жету үшін қажетті кез келген дағдыны үйрене алатынымды түсінгенге дейін жалғасты. Кейбір дағдылар оңай берілуі мүмкін, ал басқалары үшін жылдар бойы еңбектену керек болуы мүмкін. Бірақ алдыма мақсат қойғаннан кейін бір нәрсені үйрене алмайтын ешқандай себеп болған жоқ.

Қазіргі уақытта құнды дағдыларды үйрену үшін міндетті түрде мектепке барудың қажеті жоқ. Барлық ақпарат ашық және көбімізге қолжетімді. Шындығында, біз сыныпта отырғаннан көрі іс жүзінде көбірек үйренеміз. Мен MBA дәрежесін алғаннан көрі блог пен кітап бизнесін бастау арқылы маркетинг, сату, стратегия және басқа да көптеген дағдылар туралы әлдеқайда көп нәрсе білдім. Мен ешқашан жазушылық курстарына қатысқан емеспін. Мен бұл кәсіпті жүзден астам мақала мен жиырма кітап жазу арқылы үйрендім.

Мақсаттарыңызға жету үшін қажетті кез келген дағдыны үйрене аласыз. Сондықтан алдағы онжылдықтарда қандай дағдыларды дамытқыңыз келетіні туралы ойланыңыз. Мысалы, бұл бизнесті басқару, көшбасшылық немесе көпшілік алдында сөйлеу дағдылары болуы мүмкін. Содан кейін сол дағдыларды міндетті түрде игеретініңізді біле отырып, өзіңізді болашақта елестетіңіз. Өзіңізді бизнес құрып жатқан, команданы басқарып жатқан немесе баяндама жасап жатқан күйде елестету қиын болуы мүмкін, бірақ бұл сіздің айлар ауқымында ойлап жатқаныңыздан. Оның орнына онжылдықтар ауқымында ойланыңыз. Алдағы он жыл ішінде осы нәрселерді жасау шынымен де қиын ба? Шындығында, он жыл ішінде сіз табысты бизнес құрып, үлкен команданы басқарып немесе жүздеген баяндама жасай алар едіңіз. Сондай-ақ бірнеше тілді үйреніп, әлемді аралап, өмірлік серігіңізді тауып немесе дене бітіміңізді қалыпқа келтіре алар едіңіз. Бұл — сол уақыт аралығында сіз үшін мүмкін болатын нәрселердің бір бөлігі ғана. Біз тек он жыл туралы айтып отырмыз. Ал жиырма-отыз жыл алға ойлансақ, мүмкіндіктер шексіз болады.

Есіңізде болсын, ғажайып біз қарқынды бәсеңдетіп, онжылдықтар ауқымында ойлағанда болады. Әдетте бізде қабілет жетіспейді емес, бізде өз-өзімізге сенім, шыдамдылық, жүйелілік пен перспектива жетіспейді. Ұзақ мерзімді ойлау бұл мәселелерді шешеді.

Ұзақ мерзімді перспективаны қабылдау үшін келесі сенімдерді қалыптастыру арқылы шеберлік менталитетін дамыта аласыз:

Сенім №1. Сіз әрқашан жақсара аласыз

Ұзақ мерзімді ойлайтын адамдар әрқашан жақсара алатынын түсінеді. Олар өздерінің көзқарастарына сәйкес келетін дағдылар жиынтығын шыдамдылықпен құрады — сіз де солай істей аласыз. Сіз әрқашан жақсара аласыз. Бұл негізінен қайталау мен берілгендік мәселесі. Тіпті тоқтап қалғандай немесе белгілі бір деңгейге (платоға) жеткендей сезінгенде де, әрқашан жақсартудың жолы бар. Сондықтан үнемі кері байланыс іздеңіз. Коуч жалдаңыз. Ментор табыңыз. Тұтынушыларыңызды тыңдаңыз. Басқа тәсілді қолданып көріңіз. Стратегияңызды жетілдіріңіз. Жақсарту үшін әрқашан бір нәрсе істеуге болады.

Сенім №2. Сіз әрқашан үйрене аласыз

Ұзақ мерзімді ойлайтын адамдар — өмір бойы үйренушілер. Маған онжылдықтар ауқымында ойлау ұнайды. Бұл маған асықпауға және уақытым бар екенін түсінуге мүмкіндік береді. Мысалы, маған ағылшын және жапон тілдерін үйрену үшін жылдар қажет болды. Табысты жазушы болу үшін де жылдар кетті. Ал мен мұны басқаша елестете алмаймын. Сондай-ақ білікті жазушы болу және ықпалымды арттыру үшін маған тағы да көптеген жылдар (немесе онжылдықтар) қажет болады.

Бүгінгі тұрған жеріңіз — ертеңгі болатын жеріңіз емес. Мектепті бітіргеннен кейін оқуды тоқтатпаңыз. Үйрене беріңіз. Үздіксіз білім алу — қанағаттанарлық мансап құрудың жолы. Егер сіз үйренуден бас тартсаңыз және өзіңізге талап қоюды тоқтатсаңыз, онда сіздің мансабыңыз бен өміріңіз тығырыққа тірелуі мүмкін.

Сенім №3. Егер басқа біреу істей алса, сіз де істей аласыз

3-сенім. Егер басқа біреудің қолынан келсе, сіздің де қолыңыздан келеді

Ұзақ мерзімді ойлайтын адамдар, егер басқа біреу бір істі істей алса, оған уақыт пен күш жұмсаған жағдайда, өздерінің де оны істей алатынын түсінеді. Сондықтан үлгі тұтар тұлғалардың болуы өте маңызды. Өз бетінше кітап шығарушы авторлардың үлкен табысқа жеткенін көру маған да табысқа жете алатыныма сенімділік берді. Сөйтіп, мен олардың ізімен жүрдім.

Мақсаттарыңызға ұмтылғанда, егер басқа біреу бірдеңе істей алған болса, оның сіздің де қолыңыздан келу мүмкіндігі жоғары екенін әрдайым есте сақтаңыз. Содан кейін, жетілуді тоқтатпаңыз.

4-сенім. Жүйелілік қарқындылықтан маңыздырақ

Жүйелілік (белгілі бір істі тұрақты түрде, үзіліссіз орындау) — ұзақ мерзімді ойлайтын адамдар тұрақты ілгерілеу үшін осы күшті пайдаланады. Нәтижесінде, олар қысқа мерзімде ешқайда жылжымағандай көрінгенімен, ұзақ мерзімде орасан зор жетістіктерге жетеді. Олардың бірі болу үшін жүйелілік «бұлшықетін» дамытыңыз. Мысалы:

Он жыл бойы күніне он бес минут нон-фикшн (деректі немесе танымдық әдебиет) кітаптарды оқыңыз, бұл сіздің өміріңізді өзгертуі мүмкін.

Он жыл бойы күніне отыз минут шет тілін үйреніңіз, соңында сіз сол тілде өте жақсы сөйлейтін боласыз.

Бизнесіңізге күніне үш-төрт сағат жұмсаңыз, он жылдан кейін қаржылық жағдайыңыз өте жақсы болуы мүмкін.

Қарқындылықты сақтап тұру мүмкін болмаған жағдайда, жүйелілік әрқашан жеңіп шығады. Кішкентай қадамдардан бастаңыз және жүйелі болыңыз. Содан кейін, қажет болған жағдайда қарқындылықты арттырыңыз.

5-сенім. Сіз тек жаңадан бастап жатырсыз

Ұзақ мерзімді ойлайтын адамдар өздерін бастаушы ретінде көреді. Әлемдегі ең үздік аспаздар, қылыш шеберлері немесе кәсіби спортшылар әлі үйренетін нәрселері көп екеніне сенеді. Бұл олардың өз саласының шыңына шығуының бір себебі болуы мүмкін. Олардың білуге деген құштарлығы мен жетілуге деген талпынысы шексіз. Қырық, елу, алпыста немесе одан үлкен болсаңыз да, эгоңызды (адамның өзі туралы менмендік сезімі) бір шетке ысырып қойып, әлі де үйренетін нәрсеңіз көп екенін түсініңіз. Барлық өткен сәтсіздіктеріңіз, кедергілер мен көңіл қалуларыңыз сізді сапарыңыздың келесі қадамына дайындады.

Сіз тек жаңадан бастап жатырсыз.

Негізгі сабақ мынада: біздің өмірдегі жетістіктеріміз көбінесе біздің ұстанатын сенімдеріміз бен қалыптастырған менталитетімізге байланысты. Өзімізді кез келген дағдыны үйренуге қабілетті, ұзақ мерзімді ойлайтын адам ретінде көргенде, біз солай әрекет етеміз. Өзімізді жаңадан бастаған адамдай сезінгенде, біз әлемді зерттеуге асыққан жасөспірімнің құлшынысымен алға жылжимыз. Нәтижесінде, біз үздіксіз ілгерілеп, өзіміз қалаған өмірге жақындай түсеміз.

Шеберлердің ұзақ мерзімді көзқарасы болады. Бұл оларға уақытты өз жағдайларын қалыптастыруға және мақсаттарына жетуге пайдалануға мүмкіндік береді. Әуесқойларда нақты көзқарас жоқ. Соның салдарынан олар өз өмірлерін жағдайлардың ағынына жіберіп, мақсаттарына жете алмайды.

Адамдар тез нәтиже мен лездік ләззат іздейтін әлемде, шебер болуға ұмтылыңыз.

Іс-әрекет қадамдары

Қол жеткізгіңіз келетін үлкен мақсат туралы ойланыңыз.

Енді сол мақсатқа жету үшін қандай дағдыларды дамыту керектігін ойластырыңыз.

Содан кейін, тоқтаусыз үйренуші екеніңізді еске түсіру үшін төмендегі бес сенімді мүмкіндігінше жиі қайталаңыз:

сенім. Сіз әрқашан жетіле аласыз.

сенім. Сіз әрқашан үйрене аласыз.

сенім. Егер басқа біреудің қолынан келсе, сіздің де қолыңыздан келеді.

сенім. Жүйелілік қарқындылықтан маңыздырақ.

сенім. Сіз тек жаңадан бастап жатырсыз.

6. Мазасыздық, стресс және проблемалар кезінде ұзақ мерзімді ойлау

Қысқа мерзімге назар аударғанда, кез келген кішкентай кедергі еңсерілмейтін мәселе болып көрініп, сізді мазасыздандыруы мүмкін. Ұзақ мерзімді ойлау — артық уайымның емі. Мәселеге кең ауқымда қарау арқылы сіз жағдайды байыппен бағалай аласыз және проблемаларды мүмкіндік ретінде көре аласыз.

Әрбір мәселенің шешімі бар. Шешімі жоқ мәселе — мәселе емес, ол өмірдің ақиқаты. Көпжылдық көзқарасқа ие болу және қайда бара жатқаныңызды білу арқылы сіз көптеген проблемалардан жоғары тұрып, мақсаттарыңызға қарай ілгерілей аласыз. Көптеген проблемаларды табандылық, тапқырлық, дұрыс стратегия мен дұрыс көзқарас арқылы жеңуге болатынын есте сақтаңыз.

Проблемаларыңызды шешудің стоиктік жолы

Өмірде сіз толық бақылай алатын нәрселер, ішінара бақылай алатын нәрселер және мүлдем бақылай алмайтын нәрселер болады. Стоиктік (қиындықтарды байсалдылықпен қабылдауға негізделген философия) тұрғыдан қарасақ, қандай да бір мәселеге тап болған сайын, оның қай санатқа жататынын анықтау керек.

Егер оны толық бақылай алсаңыз, тамаша. Не істеу керек болса, соны істеңіз.

Егер оны тек азғантай ғана бақылай алсаңыз, бақылау деңгейіңізді анықтап, соған сәйкес әрекет етіңіз.

Егер оны мүлдем бақылай алмасаңыз, оны жібере салыңыз.

Мысалы, мақсат қойғаннан кейін нәтижелер үшін уайымдауыңыз мүмкін, бірақ кейде сізде толық бақылау болмайды. Қызметіңіздің өсетініне, теннис матчында жеңетініңізге немесе бизнесіңізден ақша табатыныңызға сенімді бола алмайсыз. Дегенмен, сіз сол мақсатқа жету үшін жасайтын әрекеттеріңізді (яғни, процесті) бақылай аласыз. Мысалы:

Сіз менеджеріңізбен сөйлесіп, қызметіңізді өсіруге мүмкіндік беретін нақты кезеңдерді келісе аласыз.

Сіз жүйелі түрде жаттығып, әлсіз тұстарыңызды талдап, теннис дағдыларыңызды жақсарту үшін жаттықтырушымен жұмыс істей аласыз.

Сіз табысты адамдардан сұхбат алып, тиісті кітаптарды оқып, кәсібіңізде табысқа жетуге көмектесетін процесті қалыптастыра аласыз.

Мәселе мынада: біз не істейтінімізді бақылай аламыз, бірақ нәтиженің қандай болатынын, әсіресе қысқа мерзімде, жиі бақылай алмаймыз. Күмән туындағанда, бақылай алатын нәрселерімізге назар аударайық. Шамадан тыс уайымдаудың орнына, назарымызды тек бақылай алатын нәрселерімізге аударып, уақытымыз пен күшімізді тиімді пайдаланайық.

Сәтсіздік және кері байланыс

Адамдар көбінесе қысқа мерзімге тым қатты мән береді. Олардың табыс туралы белгілі бір күтулері болады, бұл оларды сәтсіздік тұрғысынан ойлауға итермелейді. Олардың ойлау жүйесі былай болады: Мен бірдеңе істедім —> Ол жоспарлағандай болмады —> Мен жеңілдім —> Демек, мен сәтсіз адаммын.

Екінші жағынан, ұзақ мерзімді ойлайтын адамдар өз қателіктерінен сабақ ала алатынын түсінеді. Олар үшін «сәтсіздік» деп аталатын нәрсе — үздіксіз өзін-өзі жетілдіру жолындағы кері байланыс (нәтижені талдап, соған сәйкес түзетулер енгізу) ғана. Олар былай ойлайды: Мен бірдеңе істедім —> Ол жоспарлағандай болмады —> Түзетулер енгізіп, қайтадан көрейін.

Қорыта айтқанда, сәтсіздік деген жоқ. Тек маңызды мақсаттарға жақындау немесе олардан алыстау бар. Біздің өмірдегі рөліміз — бір қадам артқа шегініп, не қалайтынымызды анықтап, сол бағытта даму менталитетімен (қабілеттерді еңбекпен дамытуға болады деген сенім) алға жылжу. Біз осылай үйренеміз және өсеміз.

Ұзақ мерзімді ойлаңыз және көптеген уайымдар мен сәтсіздіктерден арылыңыз. Тек үйрену мен жетілуге назар аударыңыз. «Сәтсіздік» сөзін «кері байланыс» сөзімен алмастырыңыз. Бұл кішкентай өзгеріс үлкен айырмашылық әкеледі.

Іс-әрекет қадамдары

Іс-әрекет нұсқаулығындағы төмендегі жаттығуларды орындаңыз:

Уайымдарыңызды реттеңіз

Қазіргі уақытта қандай мәселелерге тап болсаңыз да, өзіңізге келесі сұрақтарды қойыңыз:

Жиырма жылдан кейін бұл маңызды бола ма? Мен оны тіпті есімде сақтаймын ба?

Егер жауабыңыз «иә» болса, өзіңізден бұл туралы бірдеңе істей аласыз ба және қалай істей аласыз деп сұраңыз.

Дегенмен, егер жауап «жоқ» болса, оны ұмытып, алға жылжыңыз!

Сәтсіздік және кері байланыс

Өміріңіздегі «сәтсіздік» деп атайтын бір нәрсені ойлаңыз.

Содан кейін оған кері байланыс ретінде қарап, қайта бағалаңыз. Одан не үйренуге болады?

Сәтсіздік туралы ойлағанда, өзіңізге: «Мен жеңілген жоқпын. Мен бірдеңені байқап көрдім, ол іске аспады. Бірдеңені өзгертіп, қайтадан көрейін», — деп айтыңыз.

Болашаққа көз жүгіртіп, мінсіз өміріңізді елестету арқылы сіз қазіргі уақытқа оралып, болашақ өзіңіздің мүддесі үшін әрекет ете аласыз. Әрбір іс-әрекетіңіз жоспардың бір бөлігіне айналады. Нақты көзқарасқа ие бола отырып, сіз жағдайды байыппен бағалап, уақыт бөліп, сапардан ләззат ала аласыз. Сіз мақсаттарыңыздың көбіне қол жеткізе алатыныңызды білесіз. Сізге тек жүйелі болу, өзіңізге мейірімді болу және шеберлігіңізді шыңдау қажет.

Бұл — ұзақ мерзімді ойлаудың сиқыры.

Бүгінгі тұрған жеріңіз он жылдан кейінгі болатын жеріңіз емес екенін есте сақтаңыз. Бірнеше ай ішінде маңызды өзгерістер жасауға болатын болса да, ондаған жылдар тұрғысынан ойлағанда сіз ұзақ мерзімді ойлаудың сиқырын ашасыз. Сондықтан өміріңіздің негізгі салалары үшін көзқарас қалыптастырыңыз. Зейнетке шыққанда ескі достарыңыздың ортасында болу үшін қарым-қатынастарыңызды нығайта беріңіз. Жиырма жылдан кейін қаншалықты ширақ әрі дені сау болғыңыз келетінін шешіп, бүгіннен бастап өзгерістер жасаңыз. Мансабыңыздың қалай дамығанын қалайтыныңызды ойластырып, сол үшін қажетті дағдыларды анықтаңыз. Ондаған жылдар ішінде қаншалықты байлық жинай алатыныңызды елестетіп, бүгіннен бастап инвестиция жасауды бастаңыз. Өміріңізді қызықтырақ және табысты ету үшін қандай дағдыларды үйренуге болатынын ойлаңыз. Соңында, мәселеге кең ауқымда қарап, қажетсіз уайымдар мен проблемаларды жібере салыңыз.

Сіздің қаншалықты жиі ұзақ мерзімді ойлайтыныңыз және іс-әрекеттеріңіздің сіздің көзқарасыңызбен қаншалықты сәйкес келетіні өміріңіздің сапасын айқындайды. Өкінішті азайтқыңыз келсе, уақыт көкжиегін кеңейтіңіз. Лездік ләззат басымдыққа ие әлемде ұзақ мерзімді ойлау сіздің ең үлкен артықшылықтарыңыздың біріне айналады. Сіздің алдыңызда сансыз мүмкіндіктер ашылады — бәлкім, ертең емес, бірақ он жылдан кейін міндетті түрде. Қысқа мерзімді ойлайтындар қысқа мерзімде жеңуі мүмкін, бірақ ұзақ мерзімді ойлайтындар ұзақ мерзімде жеңіске жетеді.

Күмән туындағанда, ұзақ мерзімді ойлаңыз.

АВТОР ТУРАЛЫ

Image segment 539

ТИБО МЕРИСС

Тибо — 20-дан астам кітаптың авторы, соның ішінде 500 000-нан астам данамен сатылған және француз, испан, неміс, қытай, тай және португал тілдерін қоса алғанда 30-дан астам тілге аударылған Amazon-ның №1 бестселлері — «Эмоцияларыңды басқар» (Master Your Emotions) кітабы бар.

Тибоның миссиясы — қарапайым адамдарға ерекше нәтижелерге қол жеткізуге көмектесу.

Егер сізге қарапайым, практикалық және шабыттандыратын кітаптар ұнаса және өміріңізді жақсартуға бел бусаңыз, оның еңбектері сізге ұнайды.

thibautmeurisse. com thibaut. meurisse@gmail. com

АВТОРДЫҢ БАСҚА КІТАПТАРЫ

Шеберлік сериясы (Mastery Series)

Image segment 547

Эмоцияларыңды басқар: Негативті жеңуге және сезімдеріңді жақсырақ басқаруға арналған практикалық нұсқаулық.

Мотивацияңды басқар: Тығырықтан шығуға, қарқын алуға және ұзақ мерзімді мотивацияны сақтауға арналған практикалық нұсқаулық.

Назарыңды басқар: Келесі нәрсені іздеуді тоқтатып, маңызды істі аяқтағанша соған назар аударуға арналған практикалық нұсқаулық.

Тағдырыңды басқар: Өз тарихыңды қайта жазуға және қалаған адамыңа айналуға арналған практикалық нұсқаулық.

Ойлауыңды басқар: Шындықпен үйлесім табуға және нақты әлемде айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізуге арналған практикалық нұсқаулық.

Табысыңды басқар: Ішкі сенімділікті дамытуға және шынайы табысқа жетуге арналған мәңгілік принциптер.

Сенімдеріңді басқар: Өзіңе күмәндануды тоқтатып, мызғымас сенімділік қалыптастыруға арналған практикалық нұсқаулық.

Уақытыңды басқар: Өнімділікті арттыруға және уақытты мағыналы пайдалануға арналған практикалық нұсқаулық.

Оқуыңды басқар: Тереңірек үйренуге, ақпаратты ұзақ сақтауға және өмір бойы оқушы болуға арналған практикалық нұсқаулық.

Өнімділік сериясы (Productivity Series)

Image segment 558

Допамин детоксы: Зейінді бөлетін нәрселерден арылуға және миыңызды қиын істерді орындауға мәжбүрлеуге арналған қысқаша нұсқаулық.

Жедел әрекет: Прокрастинацияны жеңуге және мотивацияны қайтаруға арналған 7 күндік жоспар.

Күшті зейін: Ой анықтығын дамытуға және күшті фокус қалыптастыруға арналған 7 күндік жоспар.

Стратегиялық менталитет: Маңызды нәрселерді анықтауға және жұмыс істейтін стратегия құруға арналған 7 күндік жоспар.

Өзіңді таны сериясы (Know Thyself Series)

Процеске назар аудар: Мақсаттарыңа жетудің қарапайым «құпиясы».

Өзіңе тиімдісін істе: Әрекеттеріңді шынайы болмысыңмен үйлестіруге арналған практикалық нұсқаулық.

Басқа кітаптар

Шектеулеріңді талқанда; Мүмкін емес нәрсені істе; Мақсат қою; Қалыптасатын әдеттер; Өнімділік алыбы; Ұлылық манифесі; Жалғыз мақсат; Құштарлық манифесі; Гүлденген интроверт; Мақсат қоюдың ең үздік жоспарлағышы; Өзіңді жетілдір; Табысқа жетуден қашып құтыла алмайсың; Ояну сигналы.

ПРОЦЕСКЕ НАЗАР АУДАР - ҮЗІНДІ

Кез келген мақсатқа жетудің жалғыз жолы — процеске назар аудару.

Процестің өзі — мақсат, ал біз күткен нәтиже — оның логикалық салдары ғана. Бірақ біз бұл қарапайым шындықты жиі ұмытып кетеміз. Біз процестің өзіміз бақылай алатын жалғыз нәрсе екенін түсінбейміз. Процесті қабылдау — мақсаттарымызға жетудің ең тиімді жолы екенін жиі мойындамаймыз. Соның салдарынан біз басқа жерден тез шешімдер мен сиқырлы дәрілер іздейміз. Біз кезекті «тез байып кету» схемаларына алданамыз, жаңа сәнді диеталарды қолданып көреміз немесе сол күні танымал болған тіл үйрену қосымшасын жүктейміз. Осылайша, біз қайта-қайта көңіл қалушылыққа тап боламыз.

Бұл кітаптың мақсаты — процестің нағыз шешім екенін еске салу. Ол бізге маңызды кішкентай әрекеттерді жүйелі түрде орындау арқылы қалаған нәтижеге жететінімізді ескертеді. Жүйелілік — басты кілт, және біз оны тереңірек түсінбейінше, бізге ештеңе көмектеспейді. Процесті ұмытып, жолдан тая бастаған кезде осы кітапқа жүгінесіз деп үміттенемін. Маған сеніңіз, бұл жағдай көп рет қайталанады.

Бұл кітапта біз процестің не екенін, оның қалай жұмыс істейтінін және оның тек мақсатқа жетудің ғана емес, сонымен бірге ішкі тыныштыққа, терең зейінге және мағыналы өмірге жетудің кілті неліктен екенін зерттейміз.

I бөлім. Процесс дегеніміз не және ол неліктен маңызды? Мен «процесс» ұғымына анықтама беріп, оған назар аударудың артықшылықтарын көрсетемін.

II бөлім. Процеске қалай назар аудару керек? Біз тиімді процесті құруға қажетті әртүрлі компоненттер мен тұжырымдамаларды қарастырамыз. Сонымен қатар, біз «процесс» мақсаттары мен «нәтиже» мақсаттарының арасындағы айырмашылықты талқылаймыз. Біз кішкентайдан бастаудың маңыздылығын көреміз және бастапқы құлшыныс басылғанда не істеу керектігін үйренеміз. Біз адамдар процесті өз мақсатына айналдыруға тырысқанда жіберетін түрлі қателіктер мен тұзақтарды талқылаймыз.

III бөлім. Процесті жетілдіру Соңында біз мақсаттарымызға негізделген дұрыс процесті қалай анықтауға болатынын көреміз. Біз ерте кезеңде кері байланыс жинаудың маңыздылығын талқылаймыз және ұзақ мерзімді перспективада тұрақты болатын процесті құрудың маңыздылығына тоқталамыз. Содан кейін, мақсаттарымызға жетуді қамтамасыз ету үшін процесті оңтайландыру жолдарын қарастырамыз.

Іске сәт!

Мақсаттарыңызға жету үшін процесті қалай пайдалану керектігін білу үшін төмендегі сілтемені басыңыз:

Image segment 578

Пікірлер (0)

Әзірге пікір жоқ.
An error has occurred. This application may no longer respond until reloaded. Reload 🗙