Сағыныш

• * Мен әйелмін, жанымда қырық шырақ, Ешкімге енді бармаймын үміт сұрап. Саналыға салмағы батпан өмір, Ақымаққа, шіркін-ай, қызықтырақ.

Мен әйелмін жылайтын күліп тұрып, Жүрекке ауыр жүк артар біліп тұрып. Ай мен Күндей ажарлы, дертті жүрек, Хан қызындай салынған қырық құлып.

Мен әйелмін жанардан жылу күткен, Айна алдында сырластым сұлулықпен. Кеше неге, білмеймін, жери бердім Пешенеме бұйырған бір үміттен.

Мен әйелмін, таусылмас аңсар әнім, Мөлдірлікке мөлт етіп тамса жаным, Тазалыққа талпынған барым деп ұқ. Құшағына қапсырып алса жалын, Өртке оранып жатып та тамсанамын.

• *

Құр ауаны кескілейтін сұрақтар, Ештеңені естімейтін құлақтар. Ауыздар бар сөйлейтұғын жақ талмай, Ал, ақиқат үнсіз жатыр ақталмай.

Қалағанын көре алмаған қарашық, Қарашы әне, көшеде отыр бал ашып. Көріпкелдің кейпіне енген көлгірлік Адастырмақ дүниені данасып.

Аяқтар жүр жүрісінен жаңылып, Жаңылудан табамын деп жаңа үміт. Екі қол да болып шықты алаған, Қандай жаза тарттырасың ал оған?!

Ал қарындар... қарын жайлы білем не? Не жақсылық жасады екен бұл елге? Салмақтасақ мұның бәрін байыпты, Осы күймен өмір сүру лайықты мүмкін емес, сондықтан да, адамдар, Сырқат емес сау мүшеңді түгенде.

• *

Тұрса да әлі сағынышы басылмай, Сілкілеген сілбі шаққа бас ұрмай, Құс қанаты суылынан шашылған жапырақтар – күздің селдір шашындай.

Қыркүйектің құшағында сарғайған Сары қыздың көкейінде сарнайды ән – Самайына ақ түсіріп, ертең-ақ Сорап жолдан күтеді деп сан майдан.

Шаңырақтың тоғынындай толған Ай, Үркер неге үрпиеді? Тоңғаны-ай. Керекпін деп күпісі жоқ жандарға, Теректің кеп бұтағына қонды арай.

Жер бауырлап жатып алды сұр тұман, Қажет болса, мақтасынан жыртып ал. Қыс қарақшы қалт жібермей торып жүр Қамсыз көшкен күз-керуен сыртынан.

• *

Тарпаң ойға тасталғанда бұғалық, Бұғалықтың буған жібін құп алып, Қылқұйрықтан қалған шаңдай шұбалып, Бұлаң қағып бара жатты жыл ағып.

Көкшұланға кез болғанда көкбет күн, Көнбістіктен құралайдай боп кеттім. Аша тұяқ арашаға жарар-ау, Кіндігімнен, бірақ, қайда кетпекпін.

• *

Қауырсыным қардай аппақ, Бауырым, ол да ақ түсті болса деп ем ақ тілеп. Ақ дүние сипатпастан сауырын, Ұшқан құстай ұзап кетті бақ тілеп.

Аш белімде ақ семсерім бар еді, Қылпылдаған қыланы жоқ кешегі. Аңсау болған ақтың салған әлегі, Сірә, бүкіл ғұмырыма жетеді.

Ақ орамал бұлғап едім ақ бұлтқа, Көзін ақ шел қаптаған ба, көрмеді. ... Енді апара жатқанында ақтыққа, Қара мені емдеді.

• *

Расында өмірдің несі жалған? Әлі талай ашылар есік алдан. Неге екенін, сонда да аласұрам Кербұғыдай мүйізін кесіп алған.

Олжашыл жұрт екен ғой о да айлалы, Тоғайған көңіл қайда тоғайдағы?! Ауырдың астында жүр аз ғана топ, Жеңілдің үсті барда оңай бәрі.

Шағыр бұлт емес екен басқамыздай, Шақшиып өте шықты жас тамызбай. Миығынан күлетін мына тірлік Ақ мысығын жүгірткен Мақта қыздай.

(Болар ма екен мерейі мың күнімнің), Түнеп шыққан түбіне кіндігімнің турашыл ой туғаншыл емес екен, Ойып алды бір көзін ындынымның.

Былғадың деп несіне Құрбаның боп жазғырам,

деп келетін тәубеме, кек көметін кезім мың. Қараңғыны жарыққа жалғап жатып көз ілдім.

• *

Менің жаным - сезімдердің шырағы, Менің жаным - төзімдердің тұрағы. Газдар түзген Галактика төсіндей Сан мың түрлі толқындардан тұрады.

Керек етіп кесіп алса етімді, Етімде де сезім тұрар не түрлі. Менің бүтін болмысымның кішкентай көрінбейтін ядросы секілді.

Аспан мен жер - қас пен көздің арасы, Көздерімнің шүпілдеп тұр шарасы, Метеориттей мезгілсіз кеп құлаған, Соның салған дақтары ғой, қарашы.

• *

Бұлт жылауық, Ай менмен, күлегеш Күн, Жел жүгірді соңынан бір елестің. Қасиетінен қара Жер айнымасын, Одан өзге бақытты тілемеспін.

Қарсы алдымнан бір есік жабылғасын, Төрт бұрыштың ұрамын қабырғасын. Дөңгеленген дүниемен бірге айналдым, Тар қалыпқа басымды сан ұрғасын.

Маған місе болмады шеңбер деген, Жанымдағы дертімді емдер деп ем. Білем, мендей сыя алмай жүрсіңдер ғой Неге жасырасыңдар сендер менен?

«Рас» дейтін жан бар ма, Тәңір-ау, бір? (Қан базардай қайнаған өмір-ау бұл). Көп аңсаған кеңістік, саған барар Мен түбінде табармын саңылау бір.

• *

Біліп өстім биік барын, тау барын, Көктесем деп көк шалғында аунадым. Келер күннен күттім-дағы кәде-сый, Бағзы күннен бақытымды дауладым.

• *

Дерт-азабын теңестіріп ләззатқа, Сүйдім, сосын бел байладым қазатқа. Сосын тағы бытырадай бөліндім, Мен осында, армандарым о жақта.

Ойларымның басы тағы бірікпей, Әр жерімнен қаным сорды сүліктей. Жердей ауыр тартқан сайын аңсарым, Армандарым түсті тіпті биіктей.

Биік, рас, айналдырар басыңды, Қарсы алдымнан қанша қақпа ашылды. Тік қарап ем, тағдырым да тайсақтап, Жалт-жұлт еткен жанарларын жасырды.

Жақсылықтың жылы лебі сезілгенде арманым қуаныштан жүгіреді тастай салып балдағын.

Күңгірт тартқан кеудесінде шөккен шабыт шырқап ән. Жүдеу жанын емдесін деп Біреу шығар жұмсаған.

Алақанын соғып аспан, Төкті-ай бүгін ақ нұрын. Еш ырымға жорымастан Жүрек тулап жатты мың.

Білсем, сонда миымдағы мың клетка оянып, Қайта өзіме бұйырғаны бағым шығар, ол анық.

• *

Бір аунап түсті Күн тағы, Тыраулап кетті түндерім. Қылаулап қардың ұнтағы Сыр аулап тұр ма, білмедім.

Тоңдырып тұрып қолына Қондырып жатыр қараша. Соңғы үміт демей, сорыма Сендірші мені балаша.

Көз ілгім келмей сандалам, Сезімнің жерлеп мүрдесін. Болармын қалай тәнге алаң. Жаныма балап жүргесін.

Дәл солай, мыңның ішінде Менікі болар жоқ ешкім. Мұнара мұңның ішінде, Тұра алар енді емеспін.

Еміренбе және құшпа да, Әйнектің арғы бетінен. ...Ұғатын мені құс қана, Ұнатып қалма, өтінем.

• *

Мұңым емес шығар, бәлкім, бір менің – Төгіп-шаштық шіліңгірін шілденің. Құс жолымен қайтып бара жатыр ма Қарашықтан қаз боп ұшқан күндерім.

Қалай оның бірі қалып, бірі ұшпақ?! Көкжиекке көзің тікші дұрыстап. Қадіріне жете алмаған көктемнің Қабіріне барам енді гүл ұстап.

БОПАЙ БАТЫРДЫҢ КЕНЕСАРЫ ЖАСАҒЫНА ҚОСЫЛАРДАҒЫ СӨЗІ Қайран да қайран, қайран жұрт, Адуынды жауға айлаң жоқ, Қапыда кеттің қосақта. Қайғырғаннан қайран жоқ, Белімді будым, мұрсат па? Бұрымды түйдім, дулыға кидім бұл шақта, Қопарылып қол бастауға бекіндім, Ошарылып отыратұғын кез бе бұл От орнындай ошақта.

Қозы жауырын жебесі Қойнында қалған қарт далам, Шиыршық атып шебіңде Шіреп бір тұрып тартпаған ұлың бар ма еді, мойнына атанның жүгін артпаған. Қомсынар болсаң қатын деп, Қамшыңды сілтеп, тарт маған!

• *

Тым ерекше қажет етер күтімті, Ғұмыр деген ол о баста бүтін-ді. Қылпып тұрған кездігімен уақыт Оны да енді жонып-жонып бітірді.

Ырық бермей сан айлалы күштерге, Өткір ойым, өзекті жар, іште өлме. Төреші боп тағдыр тұрар ортада Ақ пен қара итжығысқа түскенде.

Өгейсініп тебе көрмей өзекке, Әнтек қана сүйеп жібер мезетте. Сонда бетпақ тіршілікке өліспей Беріспейді мен секілді бозөкпе.

• *

Шырайы кем, шапаны да шоқпыт түн, Шипаң жоғың біліп тұрып, көп күттім. Маңайына жарық берген май шамдай, Өзімді өзім жеп біттім.

Күн болам деп көкке қолым созбаймын, Өзіме ыстық өз бақытым, өз қайғым. Шарасында шүпілдедім көздердің, Тамып кете жаздаймын.

Тама жаздап қайта өтемін өңештен, Көзге түспес көлеңкеден емес пе ем?! Ақыл-естен ажырамау үшін тек, Ел жасаймын елестен.

Сонда біздер жарысамыз жыр оқып, Өндірдей ғып өшкен күнді түлетіп. Оқырмандар, отырғандар жыр тыңдап Сонда бізге қол соғады ду етіп.

Сонда бізге қол соғады тоқтамай, Екеумізден ынтықтықты жоқтамай. Сонда ыстық ықыласқа ырза боп, Шашу етіп шашамыз біз көпке арай.

Ортақ өлең – ортақ әлем, ортақ құт, Ұсынады сыбаға етіп мол шаттық. Біз данышпан болмасақ та, бәтірі-ай, Қызғаныштан құтылатын жол таптық.

• *

Күнәмді менің отырған жандай бек біліп, «Қорлама» депсіз жазықсыз жапа шектіріп. Қорғасын сөзді қауырсын жүрек көтермей, Ішімде дауыл алай да дүлей кетті ұлып.

Сізді емес, осы сөз мені қорлап тұрды нақ, Қызғаныш салған лаңнан жаным тұр жылап. Биікке бірге қол созған қайран күндерім Көз алдымда тап барады енді құлдырап.

Жанның барына жүр едім сеніп мені ұққан, Жүгіре шықтым желдеуіт жаққа сол ықтан. Бейтаныс көше. Көтере бердім қолымды, «Тарт, - деймін – алға» таксиге бірден жолыққан.

Қалай болса да бағытымды алға белгілеп, Айтарымды айтам алғашқы және соңғы рет. Көтеріп қайтем, қуаныштан, иә, қайғыдан Атылсын жатқан жүрегімдегі зеңбірек.

• *

«Қарғам» деші, Толқын-толқын ағылсын арман көші. Жанкешті боп өтейін жалғанда осы. Демейсің бе? Ал онда: «Қарашаның қол бұлғап қалған кеші Жалған» деші.

«Тәттім» деуші ең, Аялауға жаралған ақ гүлдерше, Маңдайыма гүлдесте таққым келсе, Тосырқама тосыннан келген кім деп, жат біреуше.

Үмітті еткен, Күліп келіп, тағы да күліп кеткен, Қызық көктем. ...Ойламауым өзіңді мүмкін емес, Себебі, Сен жайлы ойлар қаныма сіңіп кеткен.

• *

Зулайды күндер зымыран, Өмірдің өзі – тым ұран. Ұпайы түгел ұраннан Сынардай миым-құмырам.

Зулайды күндер, тұрмайды, Артына мойын бұрмайды. Келешігіміз күні ертең Толғанады екен кім жайлы.

Зулайды күндер тоқтаусыз, Жоғалтқандарым жоқтаусыз. Батырады екен тереңдер, Қорқытады екен көп даусыз.

Табаны тастан таймаған, Уақытты жүйрік дейді адам. Қалып қойдым ба, білмеймін, Озып кеттім бе? Ойланам.

Ай мен Күн кезек өрмелеп, Тұрмайды Жер де дөңгелеп, Қолымыз жетпес жұлдыз да Құлайды неге Жерге кеп?

Алаңдай берем несіне, Жүрсемші мен де көсіле?! Өкшеміз батып жүр ме екен, Қара жер, сенің төсіңе? Кешіре көрші, кешіре!

• -

Берілгем жоқ жорта мұңға, Бүтінмін бе, ортамын ба? Жүрек жиі соққанымен Қуануға қорқамын ба?

Көңіл толқып, тасығанмен, Жан сырымды жасырам мен. Маңдайымнан сипап тұр ма Мен өмірге асыранды ем...

Ішіндегі бір кеменің Үміт түнеп іргеме мың. Иілгенде иім бостау, Сынып кетсем сыр беремін.

Жарылыс. Кеудемде жарылыс, Жанартау атылды. Жаныма жар болған Сағыныш, Деуші едім мен сені ақылды.

Деуші едім болаттай төзімді, Таулардай байсалды көруші ем. Мерт еткен мезгілсіз сезімді Мейірімді періште көрінсең.

Дегенмен білдірмей ішімнен, Көргім кеп ақымақ қалпыңды. Жаныңды жаныммен түсінгем, Алдыңда аттамас ар тұрды.

Осалдық бар екен сенде де, Мен де аздап шыдамға ие едім. Дәл осы күйіңді емдеме, Жанымның күйгенін сүйемін.

Күйігім күйімді білдірсін, Жасайын жаңа бір ұйғарым. Жадылап қойған ба, кім білсін, Жарығым, өзгеге қимадым.

• *

Сырнай тартты сиқыршы, Билеп тұрды бір жылан. Іс емес пе қитұрқы Оның несін жыр қылам.

Сылқым болды сылқылдап, Сипап еді басынан. Сиқыр сырын сырт ұрлап Сонадайға тасыған.

Білмей жүрген жайт па екен, Қызық боп па биі осы. Тамашалап қайтты екен, Қанша тойдың иесі.

Сырнай сазы таусылды, Төкті жылан бар уын. Сиқыршыға жау сынды Сілтеп жатыр қаруын.

• *

«Кірпігіңнен көркем емес, Көздеріңнен терең емес», - деші маған жалғанды. Сонда маған керек емес, керек емес жар мәңгі.

«Күлгеніңе татымайды, Бір меңіңе тұрмайды, - де – шартабақтай шар мына». Сонда өзімді айыптаман, Жайып салсам алдыңа.

Түннің табаны тиіп, табы қалған сәттерімде кіммін? Күбір-күбір, сыбыр-сыбыр тәтті ерінде, Шынның ақша жүзі албырайды дәптерімде.

Көктен Көкірегіме құйылады жай кеп, Еппен сығалайды сыңарымдай Ай кеп. Пеште пысылдайды пысынаған шәйнек.

Мен де айқыш-ұйқыш ойларымнан терлеп, Пенде тірліктегі тоқтығымды жерлеп, Емге толғағымды татамын кеп кермек.

Хаққа адастырма ақ жолыңнан дейтін шақта пері ме, әлде періште ме кейпім, Соны айыра алмадым. Датқа Тағы да бір мезетіңді сұрайыншы, Ей, түн!

• *

Жасандыны бүркемелеп жарнама, Жалған тұғыр соғып жатыр қарғаға. Сайтандардың сыбыры көп тірлікте Айқайлауды ар көретін Ар ғана.

• * Назарыңызға қарасам, Нұрына жаным жуынар. Базарыңызға қарасам, Тарқамаған шуы бар. Азабыңызға қарасам, Арқалаған нуы бар.

Маңдайыңызға қарасам, Бақ пенен соры алмасқан, Таңдайыңызға қарасам, Асыл сөз төккен алмастан. Аужайыңызға қарасам, Жақыбай тірлік жалғасқан.

Бишігіңізге қарасам, Бұрымындай бикештің, Түйсігіңізге қарасам, Шыңырау көрген күй кештім, Сүйсінуіңізге қарасам, Тартқан жоқ мұндай сыйды ешкім.

Қайратыңызға қарасам, Қыран қанаттық қомы бар, Айбатыңызға қарасам, Жолбарыстай жоны бар, Тайлы атыңызға қарасам, Кестелі кежім-тоны бар.

Айтып-айтпай не керек, Тірі пенде жоқ мені ұғар!

Жынды көбелекпін бе? Мұңды керек еттім бе? Оттың ойраны барда Мыңды елемекпін бе?

Жалғыз жарығым менің Сәулең қарып іргені. Таңар тәлімім нені, Маған бәрібір ме еді?!

Санам салмақтап бәрін Саған жарды аттатпадым. Өзіме өжетім жетпей, Тағы да қалбақтатқаның.

Басыма қара түнді үйіп, Қалса қанатым күйіп, Зорға шыдап та тұрам Морда тағатымды иіп.

Сөзсіз керемет құрлық, Көзсіз көбелек тірлік.

• *

Жарамсақтың қолын ап, Жылмақаймен бір жүрем. Маңдайымды соғып ап, Маңайымды күлдірем.

Ақымаққа қол соғам, Ақыл тыңдап аярдан. Боркеміктеу болса адам Бетін бұрар қай арман?

Ақсұңқар қыз - ақ домбыра айналы Асқақ үнін естіртеді асқардан.

Енді еңсесін тіктеген гүл түсі аппақ, Үзілді кенет алға ұмсынып, үш аттап, Дала төсі аялаған ақ гүлін, Қарашоқы жатыр енді құшақтап.

• *

Алтыным, сүрінгенің, құлағаның – Бекітіле бастауы бұғананың. Жер-ананың жылуын сезін солай, Сүйегені не болар бір ананың.

Құлыным, құлағаның, жылағаның – Шырқағаның қосылып бұлақ әнін. Кең даланың дауысын ұғынып өс, Тербеткені не болар бір ананың.

Анау не, мынау не деп сұрағаның – Дүниенің тетігін бұрағаның. Үлкен ұстаз өмір ғой, үлгеріп қал, Үйреткені не болар бір ананың.

Төңкерілген көк күмбез, ақ аспаным, Талпынады сен жаққа сан асқарым, Көрдім шыңның көкпенен таласқанын, Ұсақтықты сен болып аластадым.

Бауырыңда бұйра бұлт бұлқынады, Түйіліп тұр көз жасын іркіп әлі. Көңіл кірі көл болып төгіледі, Тасасынан күлімдеп Күн шығады.

Тарамыс тау алыстан мұнартады, Сүйсінді қарт қыздырып Күн арқаны. Басы биік шыңдарға басын иіп, Гүл етегін қылжақ Күн қызартады.

Күн келіп тау мойнына асылады, Жер шеңбер бәйек болып жасырады. Осылай сеземін мен, кезегімен өтеді талай-талай ғасыр әлі.

• *

Теңізге кетті балық, алаңсыз ой, Демедім ешкімге де «Саям Сіз ғой». ...Сұрап алған достықта қадір бар ма, Сұрап алған бақыт та баянсыз ғой.

• *

Ізіміз қалған іңірде, өшірме дедім, Өртенген кезім – дерт емген есімде менің. Көрместей болып көңілім қалғаныменен, кешірген едім.

Талпынып тұрса дәл мендей, түсінер едім, Жиі ене береді несіне түсіме менің?! Тәкаппарлықтың бойымда тамтығы қалмай, кішірейемін.

Шиыр да шиыр шаршаттым шақырымдарды, (Ақымақ күйге түстім-ау, ақылым бар-ды). Міз бақпай бүгін жатқан жол, жадырап мені Шақырыңдаршы.

Енді ашпас маған, не етермін, есігін қайтып, Уақыт тұрды өзінің кесімін айтып. Кететін болсам, жар салып жаһанға мынау кетермін есіміңді айтып.

• *

Менің бүкіл болмысымның айнасын – Өлеңімді өмір қайтіп байласын. Жұлдыздар да жымың қағып жыр тыңдап, Құлақ қойса керіп тұрып Ай қасын.

Менің кексіз көңілімнің пернесін, Тағдыр қалай өлтірдім деп жерлесін. Ерекше күй бар мұндалап Ерке қыз, Жырға қарай жетелесе жеңгесін.

Менің ақыл-пайымымның тұмасын, Қалай ғана өзегінен жұласың. Жадыраса жаймен жазып қабағын, Қара шалдай қатуланған құба шың.

Сөйтіп бәрін сұлу жырға құштар ғып, Дүниеден жоғалады іштарлық. Ақ парақтан тамшылатып жыр-моншақ, Құсни хатты ап кетті алысқа ұшқан құс.

• *

Махаббат дейтін мынау ұлы күштің Ұсынғаны у екен, біліп іштім. Қадамыма қапыда қарғыс айттым Ілестің деп ізіне ібілістің.

Ілестің деп, өзіммен күрескім кеп, Бүршік жарды кеудемде бір өскін кеп. Бір күнім кеп бетімді тырнап жатса, Бірі келіп үмітін үлестірмек.

Алаңдатқан, аңсатқан, торықтырған Ерке күннің жолында ерік құрбан. Сайтан азғырды деуші ем, жо-жоқ, сөйтсем, Періште екен біздерді жолықтырған.

• *

Есебін тауып, еп қылдық, Тартысты жерде тек тұрдық. Аңқауға мұрын шүйіріп, «Ауылдан келген» деп күлдік.

Жоқта да көңіл хошы ұдай, иә, біз күлдік осылай. Қамытың осы-ау қас тірлік Танытып жүрген дос рай.

• *

Түгесілмей жүрсін десең татар бақ, Демалып қайт шетелдерге сапарлап. Емделіп ал, тазарт сосын ағзаңды, Тірлігіңде тұра бермес жаз мәңгі. Жас арудай жасару ғой, жасару, Бірақ маған қолайлы емес аса бұл.

Келте көйлек, төмен тартып етегін, Таңырқайды маған қарап от ерін. «Өзің үшін өмір сүру керек қой, Білмейсіңдер демалыстың не екенін».

Білетінім, балам – емші, үй – сарай, Тыншымаймын маңдайынан сипамай. Одан артық таба алмаспын мен, сірә, Жан дүниемді тазартатын шипажай.

• *

Қадір түні – емес пенде әуресі, Жұмақтың бар есіктерін ашты Алла. Мұсылманның сансыз тілек-сәулесі, Жұлдыз болып жамырайды аспанда.

Мейірімнің мекеніне айналар, Періштеден ине шаншар жер қалмай. Ғибадаты ғафыл болып байланар, Келешегін кескіндейді кең маңдай.

Сүйенеді іргеңе кеп іңірі, Таңға дейін өзгертпейді бір өңін. Жырдай есіп күнәһарлар күбірі, Ернім емес, сөйлеп отыр жүрегім.

Айналасы жүрсе дейді тек елеп, Өзге жанның әсте жылдам жетегі. Көлеңкеде көзден таса көбелек, Күн көрінсе көлбең-көлбең етеді.

Тас лақтырар таса жақтан тұныққа, Шырын барда шырылдайды – «жанашыр». Абайсызда құлап кетсең құдыққа, Ақ жүрегі аяқ-асты қара сұр.

Өмір – біздер қатар мінген бір кеме, Өре биік болса деп ем, өріс кең. Ібілістің іні барда іргеде, Көңіліме орнығады періштем.

Табиғатпен бір соқса да тамырым, Жануардан айырмамыз тым айқын. Арыстандай жүрек бергін, Тәңірім, Түлкібұлаң тірлігіңе шыдайтын.

• *

Дегбір таппай дедектеткен күш қандай, Айырмайтын шақта ненің не екенін. Ғашық жүрек көкке қарай ұшқандай, Антын беріп, суын іштім некенің.

Ерте бастап, аяқталды неге ерте? Бүгін сағым жүрген шағым наздана. Кері айналар кассета емес, егер де Шамам келсе тоқтатар ем аз ғана.

Шымыр сөз де шағын екен, шамасы, Қысып берген бақытта да – қысқалық. Қарындаштың жаза білмес жаңасы, Өлең өрдім өмір-сынға ұшталып.

Үйренгенмен қуыс үйден құр шықпай, Бақыт қайда асығады күтпей кіл?! ...Тағдыр, мені айналдырдың ұршықтай, Жолымды енді иірілген жіптей қыл.

• *

Бөледі де бақытқа айналаны, Ай-Арудың сәулесі аймалады. Кереуетке сүйенген кірпіктерім Қазығына түндердің байланады.

Түнгі самал қытықтап тамағымнан, Тамсанудан тәп-тәтті ән ағылған. Жымың қағып жұлдыздар жадыратар, Жабырқаулы мұң көрсе жанарымнан.

Мақпал түннің тынысы - тынық ауа, Кеудеме кеп көрінбей тығыла ма? Жатқан ұдай жұбатып біздейлерді, Ақтарылмай қалатын сыры ғана.

Алмастырмас жұлдызды қала шамы, Ай орнына қалайша ол таласады. Адасуың түндерде мүмкін емес, Айыра білсең биік, аласаны.

• *

Нені аңсадым, не күттім, нені іздедім? Кеудесінен күндердің кен іздедім. Есер болған есіме ем іздедім.

Қапас түннен ағарған таң іздедім, Шабысынан жүйріктің шаң іздедім, Тоғышарлау тірліктен мән іздедім.

Ордалы оймен сезсем деп отыз демін, Ойлы жастың көзінен от іздедім. Жолаушыдай жүдеген жоқ іздедім.

Ажарынан арудың ар іздедім, Көкірегінен кереңнің ән іздедім. Айқыш-ұйқыш әжімнен әр іздедім.

Жетімектің жүзінен күлкі іздедім, Көште қалған күшіктей жұрт іздедім. Жұмбағы көп дүние, кілт іздедім.

Жеткізсін деп жырымды жел іздедім, Құтқарам деп ұсынар қол іздедім, Апаратын жұмаққа жол іздедім.

Бәрін-бәрін әлі де іздеп келем, Сабылумен қыс пен жаз, күзді өткерем. Қауышу мен тұрады жоғалтудан, Баяны жоқ дүние біз беттеген.

• *

Күрмеуге келмес келте күндерім ұзармай, Керенау өткен сол күндер үшін қызармай Жүре берер ем, қиналып-ақ жүр қу жаным, Қимастық дейтін нәзік бір қылды үзе алмай.

Сұлбасы сұлу жалмауызына жалғанның Бақыт шығар деп басымды иіп сан бардым. Жұмсақтығымнан жылпосқа қанша талансам, Құрсақты мұңнан жыр туар сонша, аңғардым.

Бұйығысың деп бетіме баспа, бес күнім, Бұйығылар да жанартау етер өксігін. Тағдырыма енген тайқы маңдайлы тарланның, Тау жақтан бүгін дауысын тағы естідім...

• *

Бақытын іздеп бес күннің, Қиялмен қырды кеземін. Сағынышы болмай ешкімнің, Сарғайып кеттім тек өзім.

Тағылық көрсең, дір етпе, Тағдырдың жолы бұралаң. Із салып кетті жүрекке, Жауап бермейтін бір адам.

Тілім болғанмен, тұншығам, Көзім бар, бірақ соқырмын. Сезімнің селін сусыған, Тізгіндей алмай отырмын.

Ағызып, мейлі әкетсін, Асау толқындар жыраққа. (Мына дүниеге жат етсін), ... Жеткізер ме екен жұмаққа.

• *

Алғашында бөлеп мені күйге ерен, Ал соңынан сүлдерімді сүйреген Сізге деген сағынышым арқылы Қашықтықтан қорықпауды үйренем.

• *

Шыбық алып барайыншы қой жаққа, Не қалыпты жар астында, ой қап па? Балалықтан тарқамаған той қап па? Шыбық алып барайыншы қой жаққа.

Балаң жүзді аптап ыстық күйдірген, Бір жақта үңгір, бір жағында бүлдірген. Сұрқы жаман біреу шыға келердей, Зәрем кетіп қорқатынмын үңгірден. Ал өмірде одан бетер қорқыныш Күтіп алда тұратынын кім білген?!

Өзіммен бір мінгізіп ап ойды атқа, Шыбық алып барайыншы қой жаққа. Алтын күнде алшаң басып жүрген қыз, Балалықтың аңсатарын ойлап па?

• *

Жер шарындай жүргенім шыр айналып, Жылдар ағып барады шырайды алып. Аң-тірлікке таса жоқ, саятшы-өмір қансонарға шыққанда құмайды алып.

Жер шарындай жүргенім дөңгеленіп, Құшағыңды аш, кеңістік, мен келемін. Кеберсіген құм болды – шөлдегенім, Тарқатылды тау болып - өрлегенім.

Жолдар, жолдар, қай жаққа алып барасың? Жақындатып батыс-шығыс арасын. Сағым болып жүгіреді жеткізбей, Жоталарға жасырынған бар асыл.

Жолдар мені шақырады неліктен? Кім біледі, қиырларда не күткен?! Тау орапты бұлт көрпесін беліне, Сен де сонау тараптардан келіп пе ең?

Жолдар, жолдар, жатыр енді жанарда, Тамырымда тасып жатыр сан арна. Шексіздікке кексіз серік шөкім бұлт, Алақанға аңсарым боп тамар ма?!

Жолдарменен жарысатын бағана тізбегі ғой түсіретін сабаңа. Саған барар жол дегенім жуытпас, Судағы айдың діріліндей ғана ма?

• *

Періште емес, пендемін, Өз жігерім сенгенім. Ай мен Күндей ауысқан, Жеңілгенім, жеңгенім.

Менің ғұмыр дерегімде өлең бар. Туған Ақсу өзенімде өлең бар. Өмірімнің өзегінде өлең бар, Дүниенің кезегінде өлең бар.

Арман ару, гүл-бұрымда өлең бар, Шашбаулардың сыңғырында өлең бар. Мейірі мол Күн нұрында өлең бар, Тұманданған түнгі мұңда өлең бар.

Көктем-көңіл шуақтарда өлең бар, Қол бұлғаған қыраттарда өлең бар, Мұнарланған жырақтарда өлең бар, Жауабы жоқ сұрақтарда өлең бар.

Сәбилердің жөргегінде өлең бар, Баба тілдің өрнегінде өлең бар. Атар таңның көрмегінде өлең бар, Татар дәмнің кермегінде өлең бар.

Ғашықтардың тағатында өлең бар, Сағыныштың қанатында өлең бар. Жүрек емі санатында өлең бар, Екі дүние жаннатында өлең бар.

• *

Есімде жоқ. Жадымда жаңғырмайтын шығар-ды. Жаңғырмасын, жаңғырса жан қинайтын шығар-ды. Думан-дүрмек жолында дәл біздейлер кездессе, Сезім деген серіңді таң қылмайтын шығар-ды.

• *

Қызығардай болса өмір дерегім, Бақ алдында келер бір күн кезегім. Уақыт деген сапарластың жүгі ауыр, Бір жағынан көтеріссем деп едім.

Көтерісем, міне менің иығым, Бетке алармын бетпақ дала қиырын, (Оралар кім?!) орамалдың шетіне Ар-ұяттың түйіп алып түйірін.

Уақытпен ұстанғанбыз бір бағыт, Қатар жүріп, бір әуенді тыңдадық. Мәре жайлы мәре-сәре сөз қылдық, Дәл сол жаққа келген дейсің кім барып.

Басып өттік бірде шаһар, бірде ауыл, Бөркімізді алып кетті бір дауыл. Құтырынған құйын қайдан ұғынсын, Тағдыр жүгі кімге жеңіл, кімге ауыр.

Ілескеннің, әрине, асқақ айбыны. Көлі қоғалы, аққулы ғой айдыны. Бұлғыр тауға тастап кеткен Тарғындай Уақыт, жолда қалдырасың қай күні?!

• *

Көз алдымда біреу шөгіп барады, Көз алдымда біреу сөніп барады. Көз алдымда біреу кеуіп барады, Көз алдымда арды теуіп барады.

Көз алдымда біреу күліп барады, Көз алдымда біреу үріп барады. Көз алдымда біреу жылап барады, Қолын жайып қауқар сұрап барады.

Бар арайын төгіп тұрса бұла Күн, Бағалайын бақытымның бұлағын. Баладайын құмартамын білуге, Бітер емес сұрағым.

Күл-сезімнің қоламтасын түн үрлеп... Күмбезім тұр Күнге қарап күлімдеп. Көрем десең мұның бәрін, Жастықтың көздеріне үңіл кеп.

• *

Сенімімді сетінетпе, Беретұғын сен емес пе ең жанға дем, Көз жанарың алдай алмас аңғал ең. Сенің сырың – қазір бейне түн-тылсым, Менің жырым – таусылмайтын таңғы әлем.

Күдігім көп көкіректе, Соның бәрін серпіп тастар қайда үнің, Үнсіз әлем. Қанатын кең жайды мұң. Мылқау мұңды пенделіктен көтеріп, Алып кетші, аспан ару, Ай-бұрым.

• *

Таусылмас тілек көп, күнде арман, Сынаққа жомарт-ақ бұл жалған. Бәрібір тірліктің тәтті екен, Жемісі шыныққан, шыңдалған. ...Алма ағаш гүлдеді.

• *

Алдыңызда жаңа кітап – күнтізбе, Күрсінбестен жыртып тастап жүрсіз бе?! Құмсағатты бітейсіз бе белінен, Қарындас боп сырымды айтсам бір Сізге?

Күлкі көрдім Сізден ғана риясыз, Күле түскін, неге езуді жиясыз? Кеңдігіңіз көшірмесі даланың, Қанағаттың қауызына сыясыз.

Сабырдың да Сізден көрдім салмағын, Аға тұтпай жүретұғын бар ма күн?! Биіксің деп бұлданбаса біреулер, Бар ма басқа тағатұғын тауға мін?!

Айнымайтын біртоғалық қалыптан, Тазалықтың табиғатын танытқан, Көлеңкені ысыруға, сірә да Сіздің жүрек жаралған-ау жарықтан?!

Алдыңызда жаңа кітап – күнтізбе, Күрсінбестен жыртып тастап жүрсіз бе?!

• *

«Арайлы таң!», «Қайырлы түн!», Қысқа ғана қайырған хаттарыңыз, Байқатады – бұрынғыдай емессіз, жат жаныңыз. Аяп мені аялау қажет емес, (Ақталыңыз демеймін, бар сырды ақтарыңыз) Мейлі мені қинасын қимас сол шақтарымыз.

Ынтық едік. Мен әлі сол қалпында биік көріп, Ақтарылып жазамын сағынышты күйімді үйіп-төгіп. Ал Сіз ... үнсіз. Қалайша үлгердіңіз аз уақытта сүйіп, көміп.

Кейде мен де ығыр ғып... Сосын Сіз жазасыз амалсыздан, (Мұны сезіп сырқырар санам сыздан), Селқос жүрген сырбаздан сөз суырып азаптымын мен, ал Сіз - алаңсыз жан...

Жүрген шақта бас аман, бауыр бүтін, Шығаратын шығарсыз мен үшін ауыр үкім. Ертең таңға тілекші мүмкін-ау хат келмеуі, ...Қайырлы түн!

• *

Шыбық ұстап бағлан баққан күндер, Ағынындай Ақсудың аққан күндер. Алтыны да, күмісі керек емес, Алқымыма тұмар ғып таққам гүлдер.

Туған жер топырағын түйгенсің бе? Ұрпақ жерін ұлықтап үйренсін де. Қамқа тоның қажет деп ойламаймын, Арқа жоным шыңдалып күйген күнге.

Кеш мені. Жоқпын әлі түк өндірген, Көсіле бір мінбедім күреңді мен. Төскейің жұмақтайын жылы тиер, Табаныма тас батып, тікен кірген.

Ақ некелі жандарға арқан керіп, Тары түйген әжеден талқан жедік. Тауың биік тұрғанда, туған жерім, Жанашыр бар жұбатар, қалқам берік.

Атамекен, ауылым – Қосағашым, Аттағам сенде өмірдің босағасын. Әженің әлдиімен тербетілген Бауырың ақ бесіктен босамасын!

• *

Алла құлы, Пайғамбардың үмбеті – Пенделердің шексіз болсын құрметі. Дүниені үйлесіммен жаратқан, Ай мен Күннің Жерге қарап тұр беті.

Рас, қашанғы қайратты боп тұрмақ қол, Сәждеге мың басын иеген - сымбатты ол. Құран оқып, табынғанмен Тәңірге, Тек әзірге жайнамазым – жыр дәптер.

Адам бүгін орныққан соң Жерге бек, Биіктерге талпынады өрмелеп. Ол да, сен де, мен де кетіп барамыз, Бір аялы алақанда дөңгелеп.

• *

Күнделікке сыр айтамын, ақыл ап, Жансыз дәптер жан досыңа татымақ. Ақтармасын. Тапталмасын табанда, Жүрек сырын жайып салған жапырақ.

Парағынан қарайды бір күліп күн, Ұмсынады, құлшынады бір ұшқын. Уақытымды кенде қалған елемей, Бақытымды бейнелеуге тырыстым.

«Бар қызық та, бар мүмкіндік қалада, Мейлің, оны қала, тіпті қалама. Мені ауылдың ауласында қалдырмай, Алғысым көп алып келген анама.

Әлі есімде, жылағаным сол күні... Зейнет болды анамның сол зорлығы. Өйтпегенде қызмет қайда бүгінгі?!» Мақтан етіп айтып тұрды ол мұны.

«Атамның да көзі тұр бұл үйімде», Осы сөзі тұздық болды түйінге. Ақ матада, ілініп тұр биікте, Құран кітап қол тимеген күйінде.

• *

Жаңа ғана тұрған бұлттар көк тіреп, Жылап жатыр қара жерді тепкілеп. Жұбатуға сергек самал ептірек, Құрғатуға тамшыларды өпті кеп.

Ай бетінде бедерленген бір сұлба, Балаларды ойландырмай тұрсын ба?! «Мама, анау Ай ішінде жүрген қыз Кетіп бара жатқандай ғой шын суға?»

Сәби сана ұшқыр қиял-байламы, Қызым сауал қойды маған жайдары. Шыныменен шелегі бар қолында, Не қылған жан жүрген сонау Айдағы?

Бұрымды қыз жерден неге жеріді? Әлде сатып кетті сүйген серігі. Жерден жырақ жүрген ару сыр айтты, Сезіп тұрмын, естілмейді тек үні.

Түнде ғана көрінетін ұрыдай Айға қарап қызықпашы, қызым-ай, Қыз туралы... Сіз туралы ойлантқан, Айдан түскен сол сәуленің сынығы-ай.

• * Анау қырда сап түзеген молалар, Кеткен жанның мекені емес оралар.

Күңкіл сөзді жүргем жоқ па күнде естіп, Іздегенім – дала - сана – үндестік. Қуанамын жүректегі жырды естіп, Өмір – мектеп қойғандайын бір бестік.

Тағдырымнан алғым келмей екілік, Өнерімді жани түсем бекініп. Дарындардан қарын басым болған шақ Бір күнімнің жабам бетін өкініп.

Болғанымен әр күнімнің жобасы, Өз дегенін істеп уақыт додасы. Еш белгі жоқ, қирап жатыр артымда Жылап өлген күндерімнің моласы.

• *

Қос жыр-жүрек Қайырбек пен Күләштай, Ғашық шумақ қанат қақса құлаштай Деген арман сен кездесіп мерт болды, Келем бірақ әлі күнге сыр ашпай.

Ұстап жүрсем де үйде мен, Күйкі тірліктің құлағын. Кезі жоқ көңіл күйреген, Отбасым – шағын жұмағым.

Естілмеу керек айқайың, Өз заңы бар-ау оның да. Пейіш деп қалай айтпайын, Періштем жүрсе соңымда.

Балапандарым, асыл жан – Тірегім, темірқазығым. Күліп тұр шыңның басында Жазығым емес, наз үнім.

• *

Ауасына ауылдың шөлдегенім, Не қимасым қалып ед елде менің. Осы маңда табаным жерге тиіп, Жылы ұяға жөнелткен жеңгелерім.

Бәрі осында - бақытты бала ғұмыр, Ойын қуып, сауықты салады бір. Өрнектеген өрісін өрген түлік, Еңбекпенен жасаған дала дүбір.

Туған жерім тербеткен, сайын далам, Сарқылмайтын сыйың бар дайындаған. Бозбалаға бейкүнә болмысыммен, Байқатпаған сырымды Ай ұрлаған.

Осында алғаш ана деп, әке дедім, Төл аймақ, түлегіңді мәпеледің. Өзек етіп өзіңнен алғанымды, Өлең етіп өзіңе әкелемін.

• *

Аға, ақыл қосыңызшы, Көп еді ғой Сізде ақыл, Пенделіктің пердесінен арылмадық біз пақыр. Өкпелетті, тепті өзекке өгей көріп мына орта, Менің жаным жаншылып жүр, Менің жаным сызда тұр.

Осы ортада болар деуші ем ұлағат та, өнеге, Сырты ғана жылтыр екен, сусып тұрған сөреде. Кезіп кеткім келуші еді кең әлемді кеше мен, Безіп кеткім келіп-ақ жүр қолды қойып төбеме.

Міншіл ме әлде, күншіл ме әлде, Мүмкін менде бар айып, Қалай жүрем мына ортада соқыршектей қарайып. Шолақ дүние, қонақ дүние, Қадіріңе жете алмай, Алакөз боп, жала көздеп күміс күнді тонадық.

Дейтіндейсіз «Көрдік талай тайталасын біз мұның», «Қайсарлығың бар еді» деп, қабырғамды сызды мұң. Жасық емес, жасын болам, найзағайдай жарқ етер, Күншілдікті қақ жарады бүгін менің ізгі үнім.

• *

Көтерілді түн пердесін түре күн, Сыр білдірмей сырғып кетті сынған Ай. Түнге ілесіп кетіп қалды жүрегім, Тоқташы деп жалынып ем тыңдамай.

Қыз келеді, кигені қызыл көйлек, Қызу тірлік жалғанды үзілмей кеп. Қызыл көйлек қыздырып көңіл отын, Кей жандардың көкейін кеміретін.

Қызыл деген от екен ойран етер, Ойран етер, салдың-ау ойға бекер. Сескенбегін, қызылдың басқы мәні, Алауға жалау болған жастық әні.

Қызыл деген құлшыныс лапылдаған, Қаймықпайтын қайсарлық, батыл қадам. Қызыл деген өмірге құштар адам, Осы түстен қуат пен күш тараған.

Қызыл кидім, несіне сөз қыласың? Басқа киіп қайсынан озды басың? Қызыл көйлек тағы да киіп келем, Өрттей болған өмірді сүйіп келем.

• *

Ерке жел есті сөзді ала қашқан, Ертеден дала аңыз, дала дастан. Қазаққа ес бола алған Ескелді би Кезеңде қара қашқан, төре адасқан.

Жабы емес, жауға мінер ат таңдаған, Бабам барда кем бе екен жаттан бағам?! Нөпір ғып батыр нөкер жинағанда, Қалмады ер азамат аттанбаған.

Белдеуде ат, белде қылыш, бекем ерің, «Әруақтап» жауға шапса, жетелер үн. Мұрат еткен азат та бірлікті елді, Бүтіндігін жусан мен бетегенің.

Атқанда жігер таңы, намыс таңы, Алаштың атқа қонған арыстары. Азатпыз, баста бүгін болашақтың даңғылына, даланың Данышпаны!

• *

Ыржаң-ыржаң күлкі көп, Күңкіл-күңкіл сөз бе екен? Жанға азық жоқ бір тілек, Жастық қалай тозды екен?

Сасық кеуде күпініп, Көкке көзін сүзеді. Жылдары оның жұтылып, Ай қарасын үзеді.

«Сұлулыққа» құштар боп, Сыланады керемет. Аласада ұшқан боп, Жер бауырлар, не керек?!

Тауды күндеп етегі, Сылп еткізді ерінен. Жә, жетеді, жетеді! Күншілдіктен жерідім.

• *

Қайда жүрсің, қай жақтың белесінде, Керуен көшіп барады, келесің бе?

Алданба жол жақын деп ұзақ күнге, Қам жаса, көш-дүбірге құлақ түр де.

Алаңдаулы күйдемін күймемде әлі, Жолға кеткен жандайын сүйген жары.

Неге үнсіз, белгі жоқ, хабар қайда? Қарайған көңіл онсыз ағармай ма?

Тоқта дедім, уақыт бағынбайды-ақ, Сусыған күн қайтемін бағын байлап.

Құлағыңа жете ме әнім жайлап, Қадамыңды қойған-ау сағым байлап.

Тірінің сағынышына таңым да айғақ, Өлгендер сағынбайды-ақ, сағынбайды-ақ.

• *

Жылжып барады жылдарым жылдам өтіп, Жанарыңнан жүргенде жыр дәметіп. Жүрегімде жақұт бар, көре алмайсың, Жіберер ем жолыңда құрбан етіп.

Сусып барады айларым сырғанақтап, (Өткенімді шықсам-ау бір парақтап). Сағыныштың салмағын сезбей жүрсің, Құшағыңа жетер ем қырдан аттап.

Көшіп барады күндерім, қайрылмастан, Қайрылмайды, асса да қайғың бастан. Жан алып жан берісер сен емессің, Болар едім сертімнен айнымас жан.

• *

Шымшық-жаным қалай тұрсын шыр етпей, Көз талдырдым кеткеніңе күн өтпей. Сен жайлы ойдан мендік жүрек-жалауым, Тыншымайды жел үрлеген жібектей.

Жерден іздеп жүргенімде жоғымды, Қыз-дәуреннің қоңырауы соғылды. Пенде екенмін, кенде екенмін сабырға, Кетсем бе екен бір-ақ сілтеп қолымды.

• *

Ауырлықтың бәрін үнсіз көтердім, Жақын бола тұра саған бөтенмін. Ақын бола тұра сақтап сырымды, Қақым болмай тұрғаны ғой, не етермін?!

Қызғаныштың басын кестім паршалап, Қалай жүрем осы жүкті арқалап. Сүйе тұра асығасың кетуге, Біле тұра күйік қалай тарқамақ?!

Үнсіздікпен үйлескенде көз жасым, Бұғып жатқан батпай ойды қозғасын. Баға қалмас, жаңаланбас қайтадан, Орта көңіл, торқа көңіл тозғасын.

• *

Бірге өткізген алты жылым мәрт екен, Сол жылдардың жанарында жарқ етем. Сенсіз кешкен қуанышым жалқы екен, Сенсіз өткен жарық күнім жарты екен.

Бірге өткізген алты жылым бұлдырап, Қимай кетті бір жадырап, бір жылап. Сол әлемге біз де беттеп барамыз, Бірде күліп, бірде әсіре тұнжырап.

Шұғыла Күн, шыр айналған шартабақ, Шуағынан қуат алған шартарап. Атам кетіп – атан кетіп барады – Алты жылым алпыс жылды арқалап.

«Қайрат етем тас қабағын осы ұлдың», - Деуші едім ғой, тұлдыр күннен тосылдым. Қара керге ер-тұрманын қалдырып, Қара жерге қара жер боп қосылдың.

• * Аясында шағалалы шақтардың, Жат біреуге жан сырымды ақтардым. Таптым сөйтіп бөгде ішінен өзімді, Сөкпе мені, атқан таң мен батқан күн.

Ал жанымда көп екен-ау сырт адам, Теріс қарар тұрғанында жұрт аман. Өзімдегі өгейлердің жанында Өгейдегі өзім жақын бір табан.

Кетті деме бізден бөлек жырылып, Сонадайдан қол бұлғайды бір үміт. Жапырақты жұлқылайды күзгі жел, Тал басында жалғыз қалған ілініп.

• *

Көңіліңе мұң сыйласам, кеш, жаным, Елгезек үн естіртеді ескі әнін. Болымсыздан жасай берме босқа мұң, Бәлкім мұным аңсауға аңсау қосқаным.

Қамықпашы қабағыңа қайғы алып, Сен мұңайсаң Күн күлмейді, Ай ғаріп. Қапелімде жат елінде адасып, Қайта оралған құс шығармын айналып.

• *

Басқаша айтам әнді мен, Басқа сенің әңгімең. Арамызда біздердің, Сан шақырым бар білем.

Мен басқаша жырлаймын, Басқа сенің бір қайғың. Ойлаппын ба туар деп, Маңызы жоқ мұндай күн.

Не айтасың, не айтамын? Сыбырлашы, сайтаным. Тілсіз қалған жандайын, Үнсіз үйге қайтамын.

• *

Болмашыға бұртиып бұлданамын, Еркелігім жасап бір жылдам адым. Өкпелі боп ендім де жанарыңа, Жылы күліп көзіңнен сырғанадым.

Қылығындай болды-ау деп тым баланың, Қабағыңды бағып бір ұрланамын. Елжірескен көңілмен бұл өмірдің Жеңе білсек болғаны шырғалаңын.

• *

Ойладым деп, сағындым, сарғайдым деп, Жүктедің-ау алдыма таудай міндет.

Алып-ұшқан болмаса менде сезім, Сөзіңе сенбес едім.

Қаңтар айым, жаңғырған жан сарайым, Сол шағымды қалайша аңсамайын.

Сары аяздан тоңғанда қала мүлдем, Жылытқансың жалт еткен жанарыңмен.

Ал шілдеде суықсың, қалтыраттың, Жарымасын білгенмін жарты бақтың.

Он бесінде ой түйіп, топқа кірген, Қара балаң бүгінде қарадүрсін. Жан-тәніммен тілерім тек Тәңірден – Баба тілдің қадірін бала білсін.

• *

Қарашаның қара суық кеші бір, Ойға оралтты сол бір жанның есімін. Жауыннан ба, қауымнан ба, Қолшатырға тығылдым, Алға аттадым... сұрап тұрып кешірім.

Алға аттадым, аттағам жоқ ала жіп, Күздің кеші сенбей тұр-ау сазарып. Жыр тілейін, сілкінейін, Жансыз жапырақтарын Желге ұшырған ағаштай боп тазарып.

Не қылайын қарашаға өкпе артып, Жапырағын жер ететін, жоқ тәртіп. Ұяңдығым, қиял-мұңым Ұрдажықтар ұқпайтын, Үйренсемші мінезіңді сотқар, тік.

Қапсырады сансыз ойлар қамалап, Жан сырымды жаяр едім саған-ақ. Жемісін де, жеңісін де Тауысып алған қарашам, Қолшатырды жинап алдым, Мұңымды шай, жаңбырыңа қанағат.

Қуаныш та қостан екен, жұт егіз, Асықпағын, бастан кешіп бітеміз. Көңіл де ояу. Қоңыр бояу Екеумізде тым басым, ... Қайтуші едік?! Аппақ қарды күтеміз.

• *

Жырым-жырым жақсылық, Түсіп қалды иықтан. Өмір, өзің бақсы ғып, Күліп тұрсың миықтан.

Жымың-жымың көкте күн, Түнмен туыс тамырым. Кімге керек өткенім, Сылдыр су боп сан ырым.

Тілім-тілім тілегім, Сіңіп селдір бұлттарға. Қайғы жонған жүрегім, Шипа таппай ұрттарға.

Мұңым, мыңым, мұнарам, Қасық мида мекенің. Тәтті тағдыр сұрағам, Білмей қатал екенін.

Бұрым-бұрым бұралаң, Батты-ау саған сан адам, Қос бәйтерек құлаған – Қайран әкем, жан ағам!

• *

Алғашында албырт оймен адастым, Қиялыммен қолтықтасып таң астым. Қол бұлғамай кете берді келмеске, Уақыт мешкей жеп бітірген қалаш-күн.

Иек артқан шақтарым-ай елеске, Мен де өшетін секілді едім ол өшсе. Бар мен жоғым, мұз бен шоғым сыналар, Қамкөңілім кешіп, көшіп сел өтсе.

Біріміз жаз, екіншіміз қыс сынды, Жаздан жаның неге сонша ышқынды?! Ұмытқан соң бірге ұшқан құс-күнді, Соның бәрі түнде көрген түс сынды.

Болдым деме сол сәттерден сан ығыр, Тілектестің Тәңірі бір, таңы бір. Бүгін нүкте. Ертең күтпе келер деп, Әйтеу бір күн мені іздейсің бәрібір. Енді маған бәрібір.

• *

Мен шаршадым, құр елестен шаршадым, Тұп-тұнық ой сыйға тартшы, таң сәрім! Әлі қанша ауар саған аңсарым, Құлдығың боп жүрем әлі қанша күн.

Қуанышым бола тұра, мұңым сен, Қайсы басым безбендеуге жүгінсем? Бақыт үшін бұралаң жол бағыт боп, Кінәлама, сезім үшін сүрінсем.

Ақталды деп мені айыпқа бұйырма, Кетіп қалсам көз көрмейтін қиырға, Сартап болған сағынышты ерттеп ап, Менің жүрген жолдарымды шиырла.

• *

Мені мүлде елемейтін кездеріңді, Жанға суық себелейтін көздеріңді Жүрек деген ғашық дүрбім көреді, Сосын сенен қашып жүргім келеді, Қашық жүргім келеді.

• *

Алты аласым жоқ сенде, бес бересім, (Ала берем жиілеу еске несін), Кілт бұрдым тез көңілсіз көш кемесін. Енді мәлім кейіннен кеш демесім, Сенің атың мен үшін өшкен есім.

Махаббатың болған соң бұйдалы ағын, Қасарыстым шығармай қимаған үн. Жаңа білдім, сол алғаш сәттен бері, Арзан күндер екен-ау сыйлағаның.

Жанарың жат боп шықты, сөзің сұйық, Күлге айналды мендегі төзім күйіп. Жалықтырды бәлкім, ор, асқақтығым, Тұрмаған соң иіліп, өзім сүйіп.

Келісе алмай, тағы да ара күдік, Жолда қалды жүре алмай жаралы үміт. Сен санамнан сызылдың, есігімді Қатты жауып кеттің де, қара жігіт.

• * Кейде өмірді келеді талқандағым, Қасқайсам-ау, міне, деп, алсаң жаным. Арқа сүйеп келмейді алшаңдағым, Арқам барда өзіме артам бәрін.

Кейде өмірді сүйемін өліп-өшіп, Күмбірлеген кеудемде желік есіп. Енді жете бергенде ардағыма, Қарсы алдымнан шығады темір есік.

Кейде отырам өмірдің мәнін ұғып, Боталарым жағады жаныма үміт. Атса деумен солардың таңы күліп, Сұр тірліктің кетеді жаны кіріп.

Солай. Жиі құбылам, қайран қалма, Жұмбағына жанымның айлаң бар ма? Мен түгілі жүр, әне, мың өзгеріп Бақыт күліп құшағын жайғандар да.

• *

Аналарым, ақ самай әжелерім, Сендердей мен де өмірге дән егемін. Еркелігім шығар тек, жетпей жүрсем, Жастықпен қадіріне дәнеменің.

Әжелерім, шежіре, әз үндерім, Сабырлы едің, не деген қажырлы едің. Жүріп өткен жолдарың шиырлаған, Әр беріп тұр жүзіңе әжімдерің.

Әжелерім жүн түткен, киіз басып, Кетіп бара жатыр-ау қиырға асып. Сарқытың бола алармын салтқа жарар, Естіртсең сыр сандықтан күйіңді ашып.

Қыз болып, келін болып көктегенің - Тамыры терең кеткен көк терегің. Жеткізген көне демін - өнегелім, Өзіңдей болсам енді деп келемін.

Аналарым, ақ самай әжелерім, Сендердей мен де өмірге дән егемін. Еркелігім шығар тек, жетпей жүрсем, Жастықпен қадіріне дәнеменің.

• *

Біле тұра күннің ертең өлтірерін дарға асып, Желдің жалбыр көйлегіне жармасып, Сонау көктен құйғыта кеп асыға Сүйіп жатыр қара жерді қар ғашық.

Ертең сені біреу тастар бір төбе ғып күретіп, Таптаса да табанымен мың етік. Жанарыңның нұры таймай жалтылдар, Қызыл күннің қызғанышын үдетіп.

Қалды ма онда сезіміңді сезер сана, сенер ес, Ақыры анық, опа бермес ерегес. Күн жоғары, ал жоғарғы қашанда Төменгіге бас имейді, теңі емес.

Шынымен-ақ құтқарушы табылмай ма тез, демде?! Арашашы аязың да безген бе?! Аяушылық, қаяу тұнып ойда, әттең... Сенің жылап кетеріңді сезгенде.

• *

Жол үстінде жолығып, Жол үстінде қоштасып, Үлгердік пе, білмеймін, Қимас жандай достасып?

Түйістіріп көзге көз Қарадық па дұрыстап, Екеумізді күтті ме Ақ қар басқан күміс бақ.

Ести алмай кеттік пе Жүректердің қағысын, іңкәрліктің тынысын, сезімдердің дауысын.

Сүйікті де демедік, Сүйе де алмай қанып бір, Сіздің жұлдыз әнекей, Жоғарыда жанып тұр.

Түсіме ене береді Сұлу, суық түсі ақ қар... Қыспай қалған құшақтар... Ұшпай қалған ұшақтар...

• *

- Бақыт деген не десе не айтар едің? - Ол менің сайын далам, байтақ елім.

- Байлығың, қазынаң не таусылмайтын? - Ана тілім, шығарған даусымды айқын.

- Дана ақылды бұл қазақ сақтамай ма? - Ақыл кені қарт қойма ақ самайда.

- Тәрбиеде ұстанған қазығың не? - Ұрпақ жолы әженің әжімінде.

- Атың қайсы қастерлеп, үкілеген? - Ар дариды ананың сүтіменен.

- Шаңырақ бағын қалай өсіріп ең? - Төрдегі тербетілген бесігіммен.

- Еңбекпенен өрлеген кім еліңде? - Күш-қайратер азамат білегінде. Халықтың ақ баталы тілегінде. Сыйып тұр мұның бәрі қазағымның Әлемнің картасындай жүрегінде.

• *

Есер ғой ол, ерік берме ерінге, Ерінбеген езулейді тегінде. Ақыл тезбен, асыл сөзбен ұғындыр, Не жатқанын ойдың алтын кенінде.

Тіл ұшында тұрған уға тосқауыл Тіс болады, жаратылмас босқа бұл. Тілге тиек, жерге үйек табылар, Кемел болса жасамыс та, жас та бір.

Тіл – қасиет, тіл – кемеңгер, киелі ол, Кие ұрмасын десең сөзге ие бол. Болашаққа бағыт сілтеп тұрған бұл – Көнелерден қалған бізге күре жол.

Әкежан, арманымнан шошынбағын, Күтіп тұр әлдеқайда тосын бағым. Қиналған кездерімде жаным жасып, Дейсің-ау: «Қызым, мен де осындамын».

От шарпып, жүректегі жалын ұрған, Қорқасың, әке, неге қарымымнан?! Ойлайсың «Қалып қояр орта жолда, Таба алмай қала ма, - деп, - бағын жырдан».

Әкежан, қуанамын сіз барына, Көміліп, жүрмін өлең ызғарына. Ақ өлеңнің құйыны құтқарады Құлап кетсем тағдырдың құз-жарына.

Өлеңсіз бұл қызыңның күні жетім, Үздіксіз жыр боп сезім тізілетін. Жаным мен өмірімді жалғап жатқан, Өлеңім - өлмейтұғын құдіретім.

• *

Айтылмаған қалды талай менде сыр, Ендігі оным жырға айналды көл-көсір. Нөміріңді мен де өшірем, сен де өшір. Көңілімнен мен де өшірем, сен де өшір.

Сен қажетсіз көрген шуақ арайлы, Жұдырықтай жүрегімнен тарайды. Көште қалған Көксеректей қыңсылап, Соқыр сезім жан жарамды жалайды.

• *

Серпіп тастап сағыныштың сағымын, Көктеміммен бірге келген жарығым. Сенен түскен сәуле көзін ұялтып, Кетті аулаққа жалғыздықтың жары – мұң.

Тыйыа тастап ой-толқынның тентегін, Кеудесін жел жұлмалаған желкенім. Көлге қара Көкпен жатқан астасып, Сезімімнің іздер болсаң өлшемін.

Сағынтарым, аңсатарым, іздерім, Қарсы алатын тырналардың тізбегін, Көктемімді кешіп келем, асықпа, Ала тұрсын қартаң тартқан күз демін.

Кемпірқосақ. Ұнатасың қай түсті? Қызыл, жасыл, маған бәрі айшықты. Жарқ етерін жанарыма сіңірген Жасыныңнан жүрегіме жай түсті.

Өртенгенмен өр жүрегім өлмеген. Ағыл-тегіл нөсерлетсін енді өлең. Тағдырыммен кезіккенде бетпе-бет, Көктеміңді көрсет десе, Сен дер ем.

• *

Кеше отырған күміс зерлі күймемде, Көңілсіздің күйін кешкен бір мен бе?! Бегімайдың жырын айтып қайтейін, Белуардан ойға батып жүргенде.