Көне түркі жəне қазақ жазба əдеби мұралары 6 том

1. tngrisi burxanta öngräräk yalnguq 8. ät′özin ïdalap tužit tngri 9. yirintä tuγdï..andata bärü tužit 10. tngri yirintäki yïl sanïn sanasar tük11. äl tört mïng yïl ärtdi..yalnguqlar sanï12. nča büksär älig yiti kolti altï yüz 13. tümän yïl ärtmiš ärür..ötür sntušiti 14. tngri inčä tip tiyür..ayaγqa tägimlig 15. maitri bodiswtnïng yirtünčükä inip 16. tüzgärinčsiz tüzü köni burxan qutïn 17. bulγusïn otγuraq uqarmu siz.. ötrü diwa 18. arži inčä tip tiyür..otγuratï uqarmn 19. siz sizik sa(qïnč örit)mäng.. ingü ödi 20. yaγumïš… … tngri quwraγïnga 21. ülgüsüz… …sözläyür ötrü 22. ayaγqa tägimlig maitri bodiswt ol oq 23. orunta olurup (ilkidä ärt)tmiš (ra)tnašiki 24. (artadaršda ulatï bü)gü biliglig burxan25. (larnïng alqamïš alqïšlarïn) öp saqïnïp onunč (ülüš i)ki ptr 2a 1. oγlanï yoq kim mäning ögüm qangïm qam 2. qadašïm bolmadïlar ärsär alqu mäning ädgü 3. öglilärim boltïlar..mn ymä olarnïng 4. ögläri qanglarï boltum..antaγ uγrï boltï 5. yänä ymä isig özlärintä öngi ödür6. düm alqunïng qarïnlaγ qowuqlarïnta yat7. dïm alqunïng sütin ämtim antaγ 8. uγrï boltï ol oq tïnlγlarnïng 9. isig qanlarïn ičtim anïn amtï 10. alqu tïnlγlar mäning yatïm ärmäzlär.. 11. oγulta qïzta amraq mäning öz kišilärim 12. ärürlär..yänä ök ayaγqa tägimlig 13. bodiswt yrlïqančučï biligin inčä saqïnč 14. saqïnur..amtï mäning qamaγ sansar ičintä 15. tolu uluγ bädük ät′özüm blgülüg bolz16. un ärdi..ol ät′özüm qowuqum ičintä 17. qamaγ biš ažun tïnlγlarïγ sïqurayïn 18. ärdi..azu säkiz tümän tüü tübüm sayu tal19. uy ögüz ošuγluγ (sütlär aq)zun ärdi.. ol 20. (sü)tlärning küčint(ä qop qama)γ tïnlγlarïγ 21. ämgäksiz mängilig qïlayïn (ärdi munč)ulayu 22. saqïnu yänä alqu sansar ičintäki tïnlglarïγ 23. yrlïqančučï bilig(lig qolïn qoy)numta (quč)a 24. tutarmn tip saqï(nur anïng ara) artu25. qta artuq (biš ažun tïnlγlar) üzä 26. (isig amraq köngüli turur.. qaltï) bir oxša27. (γu biliglig išilärning amraq oγul)qïasïn

1. qïzsïz tälim … … qoluda maitri 20. atlγ köni tüzün … yirtinčüdä 21. bälgürayin qu(rtγarγuluq alqu tïn)lγ22. larïγ ozγurayïn … … 23. biš türlüg … …-lar..adan 24. taq biš türlüg …burxan 25. qutïnga … -lar …ötrü(?) 26. kök-(?)… … ang(?) … 27. nä üčün tip (tisär sä)kiz tü(män yïlta) 28. örü tïnlγlar uzun yašlïγ bol(sarlar) 29. ol oγurda mängilig tongalïγ (bolurlar .. alp) 30. qorqïtγuluq sarp qurtγarγuluq (bolurlar) 3b 1. yüz ygrmi yïlta äksük yašasarlar.. artuq 2. ämgäklig tolγaqlïγ bolurlar..anïn ädgül3. üg tataγnïng ïdïšï bolu umazlar.. amtï 4. čap säkiz tümän yašlïγ tïnlγlar ärürlär 5. anïn amtï manga burxan qutïn bulγuluq 6. yaγumïš ärür..inčip ymä säkiz tümän yašlγ 7. tïnlγlarnïng ödintä wipaši atlγ 8. burxan yirtinčüdä bälgürmiš ärdi.. 9. yiti tümän yašta šiki burxan 10. blgürmi ärdi..altï tümän yašta wiš11. wabu burxan bälgürmiš ärdi.. tört tümän 12. yašta krkasunti burxan bälgürmiš ärdi.. 13. üč tümän yašta kanakumuni burxan 14. bälgürmiš ärdi..iki tüman yašta kašip 15. burxan bälgürmiš ärdi..yüz ygrmi yïl yašlγ 16. tïnlγlarnïng uγrïnta šakimuni tükäl bilgä 17. burxan bälgürmiš äedi..amtï mäning ödüm 18. ol burxan qutïn (bulγuluq y)änä ök inčä 19. saqïnur..öng(räki ärtmiš) burxanlar qanta 20. burxan qu(tïn bultïlar) kin kältäči bur21. xanlar (burxan qutïn qan)ta bulïrlar 22. ötrü (titrü uqar.. tngr)i yirintä burxan 23. qutïn (bulγalï bolmaz.. üč) tamu yirintä 24. (ymä burxan qutïn)bulmazlar.. ü(č 25 ulušlarda ymä burxan) qutïn bulmazlar..čambudwip 26. uluš(taqï matyadi)š ulušta tuγup burxan 27. qutïn bulurlar anïn mn ymä ortun 28. (matyadiš)ulušta tuγup burxan qutïn bul29. (mïšïm krgä)k yänä ymä inčä saqïnur 30. (matyadiš ulu)šlarda qayu balïqta tuγayïn on(unč ülüš tört) ptr

1. yigädmiš..maxa nagni tonga küčingä 16. tägmiš ärür..yänä ymä tägimlig ärür.. on 17. küč tört türlüg qorqïnčsïz bilgä bilig 18. üč türlüg örüg ornanmïš ög turuγ 19. uluγ yrlïqančučï köngülning ïdïšï bolγuluq 20. iki qïrq irü blgün itiglig säkiz on 21. nayraγïn (yarataγla)γ burxan qutïn bulγuluq 22. ät′özüg on ay töni aγrïqlamatïn 23. … …-gäli..taqï ymä … qunčuylar igintä 24. … …ödrülmiš ärür..täwsiz kürsiz 25. … …qïlïnčlγ ärür..äzük armaq sawaγ 26. … … bägining köngülin 27. … … tïnlγlar üzä ädgü 28. … …inčä saqïntï..anïn manga braxmawa29. (ti qunč)uy ög(?) bolγalï tägimlig ärür.. 30. … …ayaγqa tägimlig maitri bodiswt onunč ülüš biš ptr 5a 1. bu biš türlüg burxan qutïnga yiwig bolmïš 2. törülärig bütmiš bolu tükäl bolmïšïn 3. uqup yrlïqančučï biligin qop qamaγ tïnlγlarqa 4. ädgülügin üč mïng uluγ mïng yir suwuγ 5. yangqurtï säwiglig äzrua ünin tngri quwr6. aγïnga inčä tip yrlïqayur ..bärü išidding7. lär alqu tngri quwraγï tuγmaq qarïmaq 8. iglämäk ölmäk bu tört türlüg 9. nidan(?) adqanmïš tïnlγlarnïng 10. (ämgä)kin körü umadïn yirtinčükä 11. qodï inärmn anta burxan qutïn bulup 12. mängülüg nirwan balïqqa täggülük säkiz 13. türlüg tüzün yoluγ ayu birürmn anïn 14. amtï sizlär qorqïnčïγ sansarqa ulanmïš ärsär15. sizlär mini birlä yirtinčükä ininglär..ol 16. sawaγ išidip uluγ küčlüg tngrilär ayalarïn 17. qawšurup aγar ayamaqïn maitri bodiswtqa 18. inčä tip tiyürlär ..tüzün tïnlγ az särini19. ng amtï yirtinčükä ingülük öd ärmäz 20. utrakauruk uluštaqï yalnguqlar osuγluγ ürk21. mäksiz qorqmaqsïz yalnguqlar ärürlär..taqï 22. ymä säkiz tümän tört mïng altunluγ 23. kümüšlüg waidurilγ spirlγ balïq mängi24. ligin mungsuz taqsïz ärür q- … g25. ilärindä olurup adruq … … 26. tngridäm aš ašayurlar … … 27. -un küsäyürlär..tngri … … 28. mängi mängiläyürlär ..mängi … … 29. qowmaz samaγu köngüllüg … …(amtï)

1. yirtinčükä ingülük öd ärm(äz .. külčirä) 5b 1. yüzin maitri bodiswt inčä tip tiyür 2. ..anïn amtï küčlüglär tärkin barïnglar 3. näčä altï qat tngri yirintäki mängi ögr4. ünčüdä ätizgülük oyununguzlar ärsär ..anï 5. alqu yïγïp tirip tužit tngri yiringä kälü6. rünglär..anï išidip tngridäm küč küsünin 7. ärngäk soqïγïnča ödtä altï qat 8. tngri yirintäki ülgüsüz sansïz 9. oyunlarïγ alïp bodiswt üskintä 10. yïγïlurlar ..ötrü ayaγqa tägimlig 11. bodiswt inčä tip tiyür..näčä sizlär12. ning tngridäm küč küsününgüzlär ärsär 13. anï alqu üntürüp barča oyun ätizinglär 14. bu munča saw sözlädüktä ötrü asanki 15. sanïnča ärüš öküš tngrilär barča altun16. luγ köwrüklär toqïyurlar ..borγu tartarlar 17. labay ürärlär..biš türlüg oyun ätiz18. ürlär .. … …oyun üningä yir 19. täpräyür … ordu titräyür 20. qamšayur … … (on) yïngaq yangqurar 21. antada … … özi (labay) ürä 22. yrlïqa(yur) … …qamaγ tngrilärning 23. ätizmiš (oyun)larïnta utar yigädür.. anï 24. (körüp maitri) bïdoswt qamaγ tngri quwraγï25. (nga inčä tip tiyür) körünlär küčlüglär 26. (qaltï sizlär asank)i sanïnča tngrilärning 27. (mängilig tïltaγ turγur)γuluq oyun ïr oynu28. (nguzlarda mäning) ürmiš bir labay üni 29. (yigädti utdï ärsär) ančulayu ymä mn yir30. (tinčükä inip) burxan qutïn bulγaymn onunč ülüš altï ptr 6A 1. tört türlüg tätrülmäklig (törükä iyin) 2. bolmïš tïnlγlarïγ äwirip köni (yolqa uduz3 γaymn inčip ymä šakimun (burxan šazin-) 4. nïnta buyan (ädgü qïlïnč qï)lmïš… 5. qut qol(mïš tïnlͻlar alqu tngri yirintä) 6. yalnguq ät′özintä tuγmïš … … 7. mängilig tongalïγ ärsär(lär ymä) 8. mäning nomumïn išidip sansar9. dan ozγay qutrulγaylar 10. tngri quwraγï inčä tip tiyürlär … 11. birök antaγ oq ärsär bu tužit tngri 12. yirintän ök burxan qutïn bulup munta bizingä 13. nom nomlang nä üčün tod tolwï qodï14. qï yawaz yirtinčüdäki qunčuylar qarnïnta

1. ažun tutarbiz ..ötrü ayaγqa tägiml16. ig maitri bodiswt inčä (tip tiyür) 17. näng tngri yirintä bodis(wt tuγγuluq) 18. törü yoq otγuraq (tngridäm özüg ïdalap) 19. yirtinčükä inip ažun (tutarmn anïn) 20. sizlär ymä mäning (udu qodï yirtinčükä) 21. ininglär säkiz tümän (tört mïng balïq-) 22. larda säwdükingizlärčä (ažun tutunglar) 23. mn sizlärkä mängülüg (mängig ülüš) 24. biräyin anta ötrü (maitri bodiswt) … … 6b 1. …(t)übi sayu(?) qutrulγalï küsäsär 2. … …-ingä inzünlär 3. … …-ning küčintä 4. … …antaγ ünün 5. … …-glär qamaγ 6. … …-ning ilki ažunta 7. … … drmuruči atlͻ il8. (ig xan) ärdi ..burxan qutï9. (nga ä)dgü uruγ tarïγ sačtï.. 10. uzun ödtä … … uluγ bädük bodi 11. burxan qutïn bulup nirwan qapïγïn ača12. (y)ïn tip qut qoltï.. baš bïčγalï töš 13. s(änč)gäli qïrtïšïn soyγalï közin oyγa14. lï ilgin adaqïn bïčγalï amraq kiši 15. …oγulïn äwin barqïn ordusïn 16. … (yir) suw baγ borluq uluγ uluγ 17. … …tip bušï birdi..arïγ 18. … …-dti alp särgülük ämgäk 19. … …q(atï)γlanγuluq išlärdä 20. … …(kašip) burxantïn šakimun 21. (burxantïn) … …burxanlardïn 22. … …tïnlγlar(ïγ) urunčaq tutdï 23. … …asanki ödtäki lakšanawi24. (bag atlγ ädgü qïlïnč buyan b)ügtäg 25. … … burxan 26. … … … (onunč ülüš yiti ptr) 7a 1. braxmawati atlγ (qatun) 2. tünlä ažun … … 3. ornïnta olurup … … 4. ödün ulγadur … … 5. toyïn bolur … … 6. -aq nizwanilarï … … 7. tüzgärinčsiz yig burxan (qutïn) 8. bulur burxan qutïn (bulduqta) 9. kin nomluγ tilgän täwirär.. … 10. nayut sanïnča tïnlγlarnïng… 11. -ngi qïz ya(γ)ïlarïγ … üč 12. (ta)mu …tuyur tngri yiringä nirwanqa 13. barγuluq yoluγ ačar ayu birär.. anïn 14. sizlärning apamuluγ ämgäkintin ozγu(ru qurt-) 15. ulγu küsüšüngüzlär bar ärsär.. amtï a(yaγqa) 16. tägimlig tüzün maitri bodiswt b(irlä) 17. yirtinčükä ininglär..bu muntaγ… 18. -ning mangïrt mangramïš üs(tün akan-)

1. ištabawan tngri yiri(ntin) altïn (awiš tamu-) 20. qatägi ulatï üč mïng (uluγ mïng yir) 21. (suw)larda alqu ištilür … 22. prit yïlqï ažunta … 23. tolγaqlïγ tïnlγ(lar) ärsärlär … 24. yawlaq … ozup qutrulup 25. …-q ät′öz … … … … 7b 1. … …(braxmawa)ti qatunnung 2. … … tngridäm tataγ 3. … … yiti kün yiti 4. (tün)… … ol tïltaγïn 5 … … ošuγluγ ät′öz 6. … …-w ayaγqa tägimlig maitri 7. (bodiswt) … … tïnlγlar oγlanïnga 8. … … tužit tngri yiri 9. (in) … ïdalap qodup 10. …krptin tamγa krp sučïlur11. ča säkiz on nayraγïn yarataγlγ iki 12. qïrq irü bälgün itiglig ät′özin 13. …ygrmi čikin turqï yüzlüg tilgänin 14. (säki)z tümän tüü tüübisi sayu yaruq ïdu 15. (üč) mïng uluγ mïng yirsuwlarïγ 16. (yaltrïyu?) tužit tngri yirintin qodï 17. …inä yrlïqar ..antada basa 18. (ayaγqa tä)gimlig wasumaitri singi sanga19. …-tida ulatï tört yüz 20. (toquz on ar)tuqï biš tükämiš buyanlγ 21. …(bodiswt)lar yirtinčükä inärlär 22. …öztä yašta irinč 23. šakimun burxan šazinin24. …(ä)mgäkin qazγanmïš äd tawar 25. … birgäylär … ädgülük (?) … … onunč ülüš säkiz ptr 8a 1. olar ymä sansïz tümän tngrilär tngri 2. qatunlarï qutrulmaqlaγ ädgü töz yïltïz kü(čin-) 3. tä altï qat tngri yirintän tüzün 4. maitri bodoswt iyä qodï yirtinčükä 5. inärlär ..kim ymä ayaγqa tägimilig 6. maitri bodiswtnïng sumanda 7. ulatï säkiz tümän tört mïng 8. qunčuy qatun qïz qïrqïn 9. bolγuluqlar..säkiz tümän tört 10. mïng iš tuš bolγuluqlar säkiz tümän 11. tört mïng tapaγčïlar bolγuluq12. lar säkiz tümän tört mïng bodiswt13. nïng at bolγuluqlar ..alqu olar učar 14. yultuz ošuγluγ käntü käntü ordularïntïn 15. tngrilär tngri qatunlarï nirwan bulmaq 16. küsüšin yalnguqlar yirin suqlanïp 17. tüzün maitri udusïnta yirtinčükä 18. inärlär .. 19. waybašiki aryačantri bodiswt kši ačari 20. (änät)käk tilintin toxrï tilinčä 21. (yaratmï)š pratnarakšit ačari toxrï

1. (tilintin) türk tilinčä aγtarmïš 23. maitrisimit nom bitigdä maitri-i 24. (bodis)wt tužit tngri yirintin yirtinčükä 25. (inmäk) atlγ onunč ülüš tükädi .. 26. (namo) but..namo drm .. namo sang 8b 1. (mn čuu) taš ygän tutuq maitri burxan2. qa tuš bolayïn tip bitidtim .. 3. namo but namo drm namo sang 4. yükünürmn wipaši burxan qutïnga 5. namo but namo drm namo sang 6. …yükünürmn yükünürm yükünürmn 7. yükünürmn 8. (yükünür)mn yükünürmn wipaši burxan 9. (qutïïnga) 10. mn waptsun šäli bitidim(.) užik 11. äksük boltï ärsär kim qutluγ (tïnlγ) 12. oqïsar münämäzün kšanti bolzun ..

1. түмен6 жыл болады. Содан Сантұшити7 14. тəңірі былай деді: «Аяулы 15. Майтри буддсаттың (адамзат) дүниесіне түсіп 16. теңдессіз тура Бұрхан құтына 17. қол жеткізетінін білесіз бе?». Онан кейін, Диуа 18. Аржи8 былай деді: «Əрине білемін. 19. Сіз(дің бұған) күмəніңіз болмасын. (Адамзат ортасына) түсу уақыты 20. жуықта ... ...». Тəңірі жамағатына 21. сан-санақсыз ... ... айтқаннан кейін, 22. аяулы Майтри буддсат 23. орнында отырып, əуелі өткен Ратнашики, 24. Артадаршда9 жəне білге кемеңгер бұрхандардың 25. алқаулы мадақтарын ойлап ... ... 2А 1. ұлы жоқ, менің əке-шешем, қан 2. қарындасым10 болмаса да, баршасы менің жақсы 3. ақылшым болды. Мен де олардың 4. əке-шешесі(ндей) болдым. Сондай болып еді – 6 Жалпы мəтін барысында мұндай қомақты сандар көптеп кездеседі. Біз əсілгі жазылғаны бойынша алдық. Мұндай сандар негізінен мол, шексіз – деген мағынада қолданылған. 7 Тəңір есімі. 8 Осы тараудың 1А, 21-жолында «тиуа аржи» (tiwa arži) болып кездеседі. 9 Бұрхан есімдері. 10 Ет жақын, бауыр, туыс мағынасында. 5. жəне де ыстық жандарынан айырдым, 6. барлығының құрсағында 7. жаттым. Барлығының сүтін емдім. Сондай 8. болып еді – адамдардың 9. ыстық қандарын іштім. Сондықтан, қазір 10. барлық адамдар маған жат емес. 11. Ұлынан, қызынан(да) сүйікті өз кісілерім 12. болды. Жəне аяулы 13. буддсат жарылқаушы білігімен мынадай ой 14. ойлады: «Қазір менің барлық сансар іші 15. толды, ұлығ тəні белгілі 16. болды. Сол тəннің ішіне 17. барлық бес дүниелік11 пенделерді сыйдырайын. 18. Болмаса, сегіз түмен түк түбі сайын 19. телегей теңіздей сүт ағатын болсын. Сол 20. сүттердің күшінде барша адамдарды 21. жапа-машақатсыз қуанышқа бөлейін», – деп 22. ойлады жəне: «Барлық сансар ішіндегі адамдарды 23. жарылқаушы парасатты қолыммен қойныма (басып) 24. құшақтайын», – деп ойлады. Сол аралықта 25. барынша бес дүние адамдарына болған 26. ыстық көңілі оянды. Дəл бір 27. мейірімді ананың сүйікті ұлын 11 Күллі он сегіз мың ғаламды, жер-ғаламды меңзейді.

1. Лакшанауйбаг17 атты жақсылық (амалдарым) əзірленген. 13. Ратнашики бұрхан бастаған сан 14. мыңдаған бұрхандар алқау 15. тапты. Шакимұни бұрханнан барша адамдар 16. (атынан) аманат қабылдадым. Күллі бұрхандар 17. заманында мынадай құт тіледім: «Сегіз 18. түмен жастағы адамдар дəуірінде аштық болмас, 19. еш нəрседе кем болмай, мол ... ... кезде, Майтри 20. атты тура түзүн ... адамзат арасында 21. пайда болып, барша адамзатты 22. құтқарады ... ... 23. бес түрлі ... ... басқа 24. бес түрлі ... ... бұрхан 25. құтына ... ... кейін (?) 26. көк (?) ... ... ... 27. не үшін десеңіз, сегіз түмен жылда 28. адамдар ұзақ жасап, 29. сол сəттерде ержүрек батыр болар. 30. Құтқарылу да аса қиын болар. 3Б 1. (Олар) жүз жиырма жылдан кем жасаса, ерекше 2. азап шегетін болады. Сол себепті (олар) тамаша 3. тəтті дəм бола алмайды. Қазір 17 32 жақсы амалдың бірі. 4. сегіз түмен жас жасайтын адамдар болып, 5. сол үшін енді маған Бұрхан құтына жетуге 6. аз қалды. Осылай сегіз түмен жастағы 7. адамдардың (уақытында) Уйпаши18 атты 8. бұрхан (адамзат) дүниесінде пайда болады. 9. Жеті түмен жаста Шики19 (атты) бұрхан 10. (адамзат дүниесінде) пайда болады. Алты түмен жаста Уйшуабұ20 (атты) 11. бұрхан пайда болады.Төрт түмен 12. жаста Кркасұнти21 (атты) бұрхан пайда болады. 13. Үш түмен жаста Канакұмұни22 (атты) бұрхан 14. пайда болды. Екі түмен жаста Кашип23 (атты) 15. бұрхан пайда болды. Жүз жиырма жастағы 16. адамдардың кезінде Шакимұни (атты) аса кемеңгер 17. бұрхан пайда болды. Ендігі менің Бұрхан 18. құтына ие болар сəтімде (ол) жəне де былай 19. ойлады: «Бұрынғы өткен бұрхандар қайдан 20. бұрхан құтын тапқан? Кейінгі келуші бұрхандар 21. бұрхан құтын қайдан тапты? 18 Бұрхан есімі. 19 Бұрхан есімі. 20 Бұрхан есімі. 21 Бұрхан есімі. 22 Бұрхан есімі. 23 Бұрхан есімі.

1. Сонан соң былай түсінді: «Тəңірі мекенінде Бұрхан 23. құтына жетуге болмайды. Үш тамұқ мекенінде де 24. Бұрхан құтын таба алмайды. Үш 25. Ұлыста24 да Бұрхан құтына жетуге болмас. Тек Чамбұдуип 26. ұлысындағы25 Матиадиш ұлысында26 туып Бұрхан 27. құтына жетуге болады. Сол себепті мен де 28. Матиадиш ұлысында туып Бұрхан құтына ие 29. болуым керек». Жəне де былай ойлады: 30. «Матиадиш ұлысында қайсы балықта (қалада) туылайын?». 4А 1. (ол назар аударып) қараса, Чамбұдуип ұлысында сегіз түмен 2. төрт мың бай-бақуатты асыл балықтар бар. 3. Бой созған сол балықтар арасында телегей теңіз ортасындағы Сүмір 4. тауына ұқсайтын, баршадан 5. өзгеше құтты, жер тəңірінің тəжіне ұқсайтын, қалың 6. жақсы адамдарға толған, 7. Чамбұдуип ұлысының кіндігі іспетті 24 Үш дүние – адамзат дүниесінен тысқары дүниені меңзейді. 25 Будда іліміндегі адамзат ортасындағы ұжмақ мекен. Осы ұжмақ жерді өрлей көктегі ұжмақ тəңірі мекендері, төмендей сегіз тозақ орналасқан. Аңыз бойынша бұл үнді жерінде орналасқан деп сипатталады. Ұжмақтан адамзат арасына түсетін бұрхандар осы мекенде дүниеге келеді. 26 Үнді жеріндегі ұлыс аты. 8. Китұмати кент ұлысы бар. 9. Енді сол ұлыс балығында дүние 10. (есігін) ашуым керек. Не үшін десеңіз, 11. барлық Сансар ортасында Саб27 атты үш мың 12. ұлығ мың ғалам бар. Сол 13. үш мың ұлығ мың ғалам ортасында 14. Чамбұдуип ұлысы тұрар. Чамбұдуип ұлысы ортасындағы 15. мекенде Матиадиш ұлысы тұрар. Матиадиш ұлысы ортасында 16. Китұмати балығы бар. Сондықтан, мен сонда дүние 17. (есігін) ашуым керек». (Ол) жəне былай ойлады: «Екі түрлі 18. əулет тегі болып, кейінгі Бұрхан құтына жетер буддсаттар 19. сонда дүниеге келеді. Бірі, бек əулетті; 20. Екіншісі, Браман əулетті. Егер де, бек əулетті 21. құрмет тұтсаң, ол кезде бек əулетінде 22. туыласың. Егер де Браман əулетін құрмет тұтсаң, ол 23. кезде Браман əулетінде туыласың. 24. Қазір қайсы əулет тегін құрмет етесің? 25. түсінді ... ... əулеті 26.... ... төрт ұлысты ... ... 27. ел ханы сегіз түмен төрт мың ... 28. үнемі Брамандар (əулетін) аялап құрметтер ... 27 Сансардағы бір ғаламның аты.

1. арасында ... ... жұлдыз ортасындағы ай тəңіріндей 30. көрікті, жеті қабат ... ... 4Б 1. тегі таза Брхмайұ28 браман делінеді. 2. (Ол) төрт түрлі Уит29 атты шастарлар (жəне оның) 3. қосымша, грамматика, толықтырма білімдерінің 4. білгері еді. Сегіз түмен төрт мың шəкірттерге 5. Уйакрн30 атты шастарды (үйретеді). Хормұзта 6. тəңіріндей шоқ-жалынды брамандар арасындағы 7. Əзрұа (тəңіріндей) аялап құрметтер. 8. Сол себепті маған Брхмайұ браман əкемдей 9. болған-ды». Сонан кейін, 10. тағы ойланды: «Анамдай болатын ханша кім 11. болар екен?». Сонан ұғып білді: Бұл Брхмайұ браманның 12. ханшасы31 Брахмауати атты қатын барша 13. ханшалардан текті, көрікті 14. келбетті, бай-бақуатты, тиым əдебін сақтаған, ақыл білігі 15. озық еді. (Ол) батыр жауынгер күшіне 16. ие болды. Бұл сөзсіз (болатын іс) еді. Он 17. күш, төрт түрлі қорқынышсыз білімді ақылдылық, 28 Майтридың əкесі. 29 Будда іліміндегі шастар аты. 30 Будда іліміндегі шастар аты. 31 Ханша – бұл сөз мəтінде қатын, əйел мағынасында қолданылған. 18. үш түрлі парасатты орын тұрақ, 19. ұлы жарылқаушы көңілінің ыдысы болатындай32, 20. отыз екі болмыс, сексен 21. жақсылық жаратылысына ие, бұрхан құтына ие боларлық 22. тəні дəл он ай ауыратын 23.... ... тағы да ... ханшалар ауыруына 24.... ... ерекше еді. Таза кірсіз 25.... ... қимылды еді. Өтірік айтпайтын 26.... ... бегінің33 көңілін 27.... ... адамдарға жақсы 28.... ... осылай ойлады. Сондықтан, маған Брахмауати 29. ханша ана болады. 30.... ... аяулы Майтри буддсат 5А 1. Бұл бес түрлі Бұрхан құтына (жетер) əзірлік 2. қағидасын аяқтап, бəрін 3. ұғып жарылқаушы парасатын барша адамдарға 4. үш мың ұлығ мың əлемге 5. жаңғырған сүйікті Əзрұа үнімен тəңірі 6. қауымына былай деді: «Естіңдер 7. барша тəңірі қауымы. Тумақ, қартаймақ, 8. ауырмақ, өлмек – бұл төрт түрлі 9. себеп-салдардан адамдардың 32 Ұлы жарылқаушы көңілінің ыдысы болатындай – ұлы жарылқаушы, таянышсүйеніші мағынасында. 33 Бегі – бұл арада ерінің, күйеуінің деген мағынада қолданылған.

1. жапасын көруге шыдамай, адамзат ортасына 11. түстім. Бұнда бұрхан құтына жетер 12. мəңгілік Нируан балығына жетудің сегіз 13. түрлі түзүн жолын айтып беремін. Сол себепті 14. қазір қорқынышты Сансар (ішінен) 15. сіздер менімен (адамзат) дүниесіне түсіңдер». Бұл 16. сөзді естіп ұлығ күшті тəңірлер (алақан) аяларын 17. қауыштырып, аса құрметпен Майтри буддсатқа 18. былай деді: «Түзүн адамдар сəл шыдаңдар, 19. қазір (адамзат) дүниесіне түсетін уақыт емес. 20. Ұтракаұрұк ұлысындағы34 адамдар 21. сияқты сескенбейтін, қорықпайтын адамдардан. Тағы да 22. сегіз түмен төрт мың алтынды – 23. күмісті, жасыл жаһұтты, кристалды балық шаттығын, 24. мұңсыз – қамсыз ... 25. отырып, айырықша ... ... 26. тəңірлік ас дəмнен татып ... ... 27. көксеп, тəңірі ... ... 28. шаттығына кенеліп, қуаныш ... ... 29. іздемес ... ... самғау көңіл ... ... қазір 30. (адамзат) дүниесіне түсетін уақыт емес пе? Күлімсіреген 34 Ұлыс аты. 5Б 1. жүзбен Майтри буддсат былай деді: 2. «Сол үшін, қазір күштілер тезірек барыңдар. 3. Алты қабат тəңірі мекеніндегі қуаныш, сүйінішті 4. үрлемелі ойын (аспаптары) болып, соның 5. барлығын жинап, теріп Тұжит тəңірі мекеніне келтіріңдер». 6. Бұны естіп тəңірдей күшқуатпен 7. қас-қағым сəтте алты қабат 8. тəңірі мекеніндегі сан-санақсыз 9. ойын (аспаптары Майтри) буддсаттың алдына 10. жиналды. Сонан кейін, аяулы 11. буддсат былай деді: «Сіздердің 12. тəңірлік күш-қуаттарыңмен 13. барша ойын аспаптарын ойнаңыздар». 14. Осыншама айтылған сөзден кейін, Шанки 15. санындай мол тəңірлер барлық алтынды 16. барабандарын ұрып, аспаптарын тартып, 17. сырнайларын үрлеп, бес түрлі ойын аспаптарын 18. ойнады. ... ... ойын үніне жер 19. тебіренді, орда тітіреп 20. шайқалды ... ... он тараптан (жаңғырық) жаңғырды, 21. сонда ... ... (Майтридың) өзі сырнай үрледі. 22.... ... барша тəңірлердің 23. ойынын (үнін) басып түсті. Бұны

1. көріп Майтри буддсат барлық тəңірі қауымына 25. былай деді: «Көріңдер күштілер, 26. сендер аШанки санындай (мол) тəңірлердің 27. шаттықтан ойнаған жыройындарынан 28. мен үрлеген жалғыз сырнай үні 29. басып озды. Осылай мен 30. (адамзат) дүниесіне түсіп, Бұрхан құтына ие боламын. 6А 1. Төрт түрлі теріс қағидаға ілескен 2. адамдарды тура жолға бастаймын. 3. Осылай жəне Шакимұни бұрхан(ның) тəлімінде 4. бақытты жақсылық жасадым... 5. құт тілеген адамдардың барлығы тəңірі мекенінде 6. пенде тəнімен туылады ... ... 7. шат қуанышта болады. Жəне 8. менің номымды естіп 9. сансардан құтылады. 10. Тəңірі қауымы былай деді: «... 11. ондай болғанда, бұл Тұжит тəңірі 12. мекенінде Бұрхан құтын тапса, онда бізге (осында) 13. ном номда. Не үшін лас төмендегі 14. жауыз (адамзат) дүниесінде ханшалар құрсағында 15. дүниеге келеді». Онан кейін, аяулы 16. Майтри буддсат былай деді: 17. «Əсте тəңірі мекенінде буддсат туылатын 18. қағида жоқ. Сөзсіз тəңірлік өзімді тастап35, 19. (адамзат) дүниесіне түсіп, туыламын. Сондықтан 20. сіздерде менімен ілесіп төменгі (адамзат) дүниесіне 21. түсіңдер. Сегіз түмен төрт мың балықтар (арасынан) 22. ұнатқан (жерлеріңнен) дүние есігін ашыңдар. 23. Мен сіздерге мəңгілік шаттықтан үлес 24. берейін». Сонан соң Майтри буддсат ... ... ... 6Б 1.... əр қайсы құтылуды көксер 2. (адамзат) дүниесіне түсер. 3.... ... күшінде 4.... ... сондай үнін 5.... ... барлығы 6.... ... əуелгі дүниеде 7.... ... Дрмұрұчи атты ел 8. ханы еді. Бұрхан құтына 9. тамаша ұрық шашты. 10. Ұзақ уақыт ... ... ұлы Боди 11. бұрхан құтын тауып, Нируан қақпасын ашайын 12. деп құт тіледі. Басын кескелі, төсін 13. шаншығалы, терісін тілгелі, көзін ойғалы, 14. қол-аяғын кескелі ... сүйікті əйелін 15.... ... оғылын, үйін, ордасын 16.... жер-су, бау-бақшасы, ұлы да ұлы 35 Тəңірлік өзімді тастап – тəңірлік болысымызды, тəңірлік жаратылысымызды, тəңірлік бітімімізді тəңір жеріне қалдыру, сонда тастау деген мағынаны білдіреді.

1. ötrü tngrilär iligi xormuzta 19. tngri tört maxarač tngrilärkä 20. inčä tip yrlïqayur..körünglär sizlär 21. tüzünlär.. bu maitrilaͻ qut tngri 22. burxan qutï küsüšin tužit 23. tngri yirin qodup braxmawati qatun24. nung qaranlaͻ tünärigintä olurur(.)näčä 25. ymä uluͻ küčlüg tngrilär tört26. din yïngaq ayayu aͻarlayu yükünsär27. lär.. sizlär ymä barïp kntü käntü quwraͻ28. ïngïzlar birlä tünlä küntüz tört 29. yïngaqtïn küyü küzädü (barïn)glar(.)xor 30. muzta tngri (yrlï)ͻïn išidip ög- (bir ygrmiinč ülüš tört ptr) 4a 1. rü säwinü tört maxarač tngrilär 2. ärdinilig yarïq kädip iliglärintä 3. bïï bïčͻu qïlïč ur(u)ngu učruͻ yadïp 4. käntü käntü quwraͻlarï birlä öz(?) 5. yïngaqlarïnta turup bodiswtnïng 6. anasïnga yäk ičkäk yik yilpik 7. yawlaq saqïntačï yaqïn tägmäz8. ün tip qop adadïn küyü 9. küzädü ärürlär ..anta 10. ötrü brxmawati qatun adaqï aͻ11. arlaͻ bolup qop qamaͻ tïnlaͻlarqa 12. üzüksüz bušï birür.. alqu irinč 13. yarlaͻ tïnlaͻlaraͻ säwär amrayur.. biš 14. türlüg upasanč čxšaputïn araͻ 15. silig küzädür.. ančaͻïnča ymä amran16. maq köngül öwkä biligi busuš 17. qadͻu ämgäk täw kür adïnaͻuͻ ämgät18. mäk äzük (b)atut sözlämäkin 19. alqu tarqarur.. tngri qatunï(nta) 20. yimišliktä ögrünčüläyürčä yalng21. uqlar ara ögrär säwanür.. ayaͻ 22. qa tägimlig bodiswt ymä qamaͻ 23. ödün örüg amïl könglin yirti24. nčüdäki tïnlïͻ(larïͻ)mün qadaͻ söz25. lämäktä küzädkälir üčün ög 26. qarnïnta olurup qaltï munčuq 27. äridni kaš atlaͻ äršidä urmïš osuͻ28. luͻ qalïn q(an) kir yamqa arïtï yuqul29. maz.. qaltï ymä waytur ärdni üzäki am(ali)(?) 30. munčuq biš boduͻluͻ yipkä samïš 4b 1. (ošuͻlu)ͻ ög qarnïnta olurup bäkiz 2. blgülüg turqaru közinür ..tngrilär 3. iligi xormuzta tngri on ay kö4. (ni) tngridäm tataͻ bodiswt...... ning 5. ...tübintin ätͻözingä kirgürür 6. anï üčün yalnguq ašïn ašamadïn 7. on ay köni ögrüčülügin 8. ärtürür.. bodis wt ymä 9. tört maxarač tngrilär10. ning küyü küzädü tutmïšlarïnga

1. yänä sögüt tübintä 8. čäčäklik ö(rgün) üzä 9. yarïm baͻdašïnmaqïn oluru qačïͻ 10. larï süzülmiš ärür.. qayu 11. qayu täring saqïnč saqïnur ärki(.) 12. ötrü äzrua tngri inčä tip 13. yrlïqayur.. bodiswtnïng küč küs14. ünintä basa basa tört 15. türlüg apramani atlͻ ülgüsüz 16. saqïnčlar saqïnur.. äng ilki qop 17. qamaͻ tïnlaͻlar adïrtsïz könglin 18. ädgü ögličä saqïnur.. antada 19. basa qamaͻ tïnlaͻlaraͻ mängilig 20. bolzunlar tip saqïnur.. tumluͻ 21. qa tongmïš budmïš tïnlaͻlaraͻ 22. käntü ätͻözin xua yawïšͻü töltäk23. lig ädgü yïdïn toͻmïš äw barq24. ča saqïnïp ol tïnlaͻlaraͻ 25. kigürüp isinü olururča saqïnur 26. isig qowuqqa ünmiš tïnlaͻ27. larnïng ämgäkin tarqarqalïr ü28. čün käntü ätͻözin b- ... 29. budïqlïͻ//p köligälig.. (čin)tan (bir ygrminč ülüš yiti ptr) 7a 1. sö(güt) ... ... 2. qatmïš yi- ... ... 3. tïnlaͻlaraͻ ... ... 4. –nu olurur ... ... 5. suwsamïš tï(nlaͻlaraͻ) ... 6. körüp tolp (ät) ͻözin sud 7. at(lïͻ aš-) ča uluͻ 8. bädük///inip olarqa 9. üläyürčä saqïnur ti-... –g aqanaq10. lïͻ yirlärdä öz ätͻözin bantatu 11. käbäzin töšäyürčä saqïnur ärti12. nčsiz täring qoͻuzlarda ätͻözi(n) 13. köprüg qïlmïš saqïnur.. uluͻ täring 14. (su)wlarda käntü ätͻözin kimičä 15. (sa)qïnur.. ününčsüz uzun yollarda 16. ... ... munmïš tïnlaͻlaraͻ ädgü yol17. (larï)ͻ körkitürčä saqïnur.. közsüz 18. körmäzlärig közlärin ača 19. saqïnur aͻuqmïš tïnlaͻlaraͻ talïm 20. qara quš yügi üzä äm örüntäg 21. qïlu saqïnur.. alqu ämgäklig tïnlaͻ22. laraͻ ämgäklärintä ozͻuru qutͻaru 23. ayïͻlarïnta tïda ädgü törükä 24. yaratï saqïnč saqïnur.. muntaͻ türl25. üg äzrua tngrining sawïn iši26. dip santušiti tngri inčä tip tiyür.. 27. ančama mungadïnčïͻ bodiswtlarnïng 28. küči küsünläri.. analarï inčip bu 29. muntaͻ türlüg titrüm täring 7b 1. ... ... saqïnmïš 2. ... ... (äzrua tn)gri inčä 3. (tip tiyür)... ...ičintä 4. ... ... yirlärdä(?)

1. öngi(?) kim ol (tï)nlaͻnïng saqï6. nmïš saqïnčïn ...-an uqsar7. lar. Inčip ...-rintä 8. ärkän ök ... ... -lar 9. karunavit(?) ...-da ulatï ängäyük 10. dyan saqïnčlar üzä ärk türk 11. bolmïš bolurlar.. anïn mungadïnčïͻ 12. ärür bodiswtlarnïng čoͻlarï yalïn13. larï.. santušiti inčä tip tiyür.. munačï 14. tün yaruqalïr.. ötrü äzrua tngri 15. inčä tip tiyür.. bükün ikinti (ay) 16. säkiz yangï ärür.. otͻuratï ayaͻqa 17. tägimlig maitri bodiswt... 18. ög qaranlaͻ ordudïn ünä yrlï19. qar.. nä üčün tip tisär.. qamaͻ 20. burxanlar ikinti ay (sä)kiz yangïda 21. puš atlaͻ yultuzqa kün burunï 22. toͻa käli maitar atlͻ muxurt 23. üdintä toͺa yrlïqar.. ötrü 24. santušiti inčä tip tiyür.. uqtum 25. uqtum ayaͺqa tägimlig tngrim 26. anï üčün biš qat šudawas tngri 27. yirintäki asanki sanïnča tngrilär 28. bodiswtnïng toͺͺusïn küdä 29.körünčläyü ayalarïn qawšurup kök (bir ygrminč ülüš säkiz ptr) 8a 1. ... ... 2. čambu sögütü(g) (itär yaratïr) 3. santušiti tng- (ri inčä tip) 4. tiyür ... muna (kün burnï) 5. toͺa kälti (äzrua tn)gri inča 6. tip yrlïqar.. bükün ymä ay tngri7. kä turͺaq biš yultuz turur.. xormuz8. ta tngri inča tip tiyür.. munačï 9. bu braxwati qatunluͺ qut tngri 10. ol qutluͺ čambu sögütkä yaqïn 11. tägdi.. mn ymä barïp yašru ätͺöz12. in yaqïn turayïn(.) šaži qatun 13. inčä tip tiyür.. mn ymä barïp... 14. üskintä turayïn.. ötrü santusu15. ti tngri čintamanilaͺ (köligä)lig 16. kušatar braxmawati qatunnung bašïnta 17. tägzintürür.. anta ötrü braxmawati 18. qatun ol qutluͺda qutluͺ čambu 19. sögütüg körüp mungadïp adïnïp 20. inčä saqïnč saqïnur.. ančama.. 21. adruq adïnčïͺ bu sögüt ärdini ärür.. 22. altunluͺ ïͺačï kümüšlüg budïp 23. larï.. waydri ärdinilig yawïšͺularï 24. čïbïqlarï.. ičintä körü qanïnčsïz 25. altunluͻ čäčäkläri qop tngri 8b 1. ... ...ol (altu)n2. (luͻ paričatr sögüt-) 3. (alqu sögüt-)lärning 4. b(ägi ošuͻluͻ) budïq čïbïq 5. yap yawïš(ͻu xua čäč)äklärin 6. tägriklämiš čambu sögüt tapa 7. bardï.. ötrü äzrua tngri inčä 8. tip tiyür.. ol sögüt altïnïnta 9. braxmawati qatun ayaͻqa tägimlig

1. bodiswtaͻ toͻurur.. anï üčün 11. tükäl yaqïn bardï.. inčip ymä 12. ol oq čambu sögüt ünmiš yir 13. orunta öngrä ödtä ašok 14. atlaͺ sögüt ünmiš ärti(.) kim 15. öngrä tübintä šakimun burxan 16. toͺa yrlïqadï.. ol oq qutluͺ 17. yir orunta tngri tngrisi kašip 18. burxan kanakamuni burxan krkasun19. ti burxan ög qarïnlaͺ wimanïntïn 20. ünä yrlïqadïlar.. anïn amtï 21. tüzün maitri bodiswt ymä 22. ol qutluͺ orunta toͺa yrlïqar(.) 23. bilgä kiši ol yirig orunuͺ 24. ayamïš aͺïrlamïš krgäk.. anta 25. ötrü tngrilär iligi xormuzta (bir ygrminč ülüš toquz otr) 9a 1. i(nčä tip tiyür?)... ... 2. –miz ... ... 3. turur... ... yaqïn(?) 4. barïp inčä tip tityür.. nä üčün 5. mn b- ... ... bir budïq 6. sïp almaz (?) 7. oq sansaz ažunda bärü 8. ädgü dintarlarqa äsir9. gänčsiz köngülin bušï 10. birür.. qutluͺlarnïng iligi üzä 11. xormuzta tngri anga birmiš 12. čambu sögüt budïnqïn sïp alïr(.) 13. ötrü ol budïq yïlïnčͺa yumšaq 14. ärdni körklüg mïng yapïrͺaqlaͺ 15. körü qanïnčsïz körtlä linxua čäčäk 16. yarïp ilgintä bälgülüg bolur.. anï 17. körüp äzrua tngri ulatï kök 18. qalïqdaqï tngrilär qodï inärlär(.) ayal19. arïn qawšurup braxmawati qatunqa 20. yükünü inčä tip tiyürlä.. yükünür 21. biz tngrim qop qamaͺ yirtinčüdäki ädlär 22. tawarlarda yigätmiš utmïš qïz 23. qunčuylar ärdiningä.. trk ödün 24. ünzün si-..-da yrlïqančučï bilig25. lig burxanlaͻ kün tngri qop qamaͻ 26. tïnlaͻlarnïng ämgäklig taluy ögüz27. lärin suͻuru birzün.. ötrü braxma28. wati qatunnung soltïn yïngaqïnta 29. tngri qatunlarï birlä šaži qatun 30. turur.. ongtïn yïngaqïnta önglüg (bir ygrminč ülüš toquz ptr) 9b 1. ... ... 2. –nčs(z) ... ... 3. ning(?) ... ... birlä santu4. šuti tngritä mïng(?)...üzäki kö5. ligälik t- ... ... –rur... 6. öng- ... ... (xormuz)ta tngri 7. ängitä ätͻözin tngridäm-m 8. kaš atlͻ ton tutar(.) 9. anta ötrü braxmawati qatun 10. öz iligin čambu sögüt11. nung budïqïn tuta antaͻ türlüg 12. ätͻözintä mängi ögrünčü toͻar kim 13. säkiz tümän tüü tübintä altun

1. önglüg yaruq sačrayu ünür.. ol yaruq15. lar ara qaltï upašäti ilig xan16. nïng töpüsintä murtagati ilig 17. xan bälgülüg bolmïšča ongtun 18. yïngaq ködrümintin otuz iki qut 19. buyanïn tükällig säkiz on nayraͻïn 20. yarataͻlaͻ körklä körkin körü 21. qanïnčsz üč mïng uluͻ mïng 22. yir suwuͻ yaltrïtï ayaͻqa tägimlig 23. maitri bodiswt bälgülüg bolur .. ötrü 24. tört bulung yïngaq yaruyur(.)kök 25. qalïqda oyun ïr üni ištilür(.) ul26. uͻ küčlüg luular yumšaq amraq 27. ünin kökräyürlär.. kök qalïqdaqï 28. tngrilär yïparlaͻ suwïn yirig öli29. tü xua čäčäklig yaͺmur yaͻïtur30. lar.. taqï ymä kök qalïqda küč- (bir ygrminč ülüš on ptr) 10a 1. (lüg) ... ... 2. ... ... 3. tägzinür t- … … (qaš) 4. qawšutïnta … …ärngäklärin5. tin ät(ͻözintin kökü)š önglüg 6. yürüng (önglüg qïlïz öng) lüg 7. yipün önglüg altun öng8. lüg biš türlüg yaruqlar 9. ünärlär üč mïng uluͻ 10. mïng yir suwdaqï (qar)arïͻ tünärig 11. ädlärig alqu yoqatdurur.. uluͻ 12. küčlüg tngrilär bodiswtaͻ körüp 13. ayalarin qawšurup mungadu adïnu 14. inčä tip tiyürlär.. körünglär ädgü 15. tïnglaͻlar.. bu yalnguq ätͻözlüg 16. čintamani ärdini yoͻant ödtäki yalïn17. larïn yörgänmiš kün tngri sumir taͻ 18. singirintin ünä kälirčä biš 19. boduͻluͻ yaruqlarïn tägrikläp ög 20. qarnïntïn ünti.. anïng adïnčïͻ 21. adruq yaruqïnga üč mïng uluͻ 22. mïng yir suw yalïnayu turur.. sansar23. daqï ämgäk alqu alqïntï.. ang 24. mïntïn üč tamuluͻlar ämgäklärintä 25. inčkä tä(g)dilär.. anta ötrü ayaͻ26. qa tägimlig maitri bodiswt 27. araͻ süzük saprir(?) ärdini ošuͻluͻ 28. yaruq yaltrïq birlä tägrikläp ög 29. qarnïntïn üntüktä xormuzta tngri30. ning tngridäm tonïnta turͻalï unamadïn 10b 1. ...(yirdä turur.. ötrü) bodiswt2. (ning qut buyanïnta yir)ig irkläm3. išingä üč mïng uluͻ mïng 4. yir suw täbräyür qamšayur.. taluy ö5. güz suwlarï yayqanur.. sumir taͻlar tit6. räyür.. šudawas tngri yirintäki

1. tngrilär ordularï ïrͻal8. ur oyun ïr üni yangq9. urur.. tngri qatunlarïnïng uršlïšmaq 10. külüšmäk ünläri čambudwip ulušta 11. tolu bolur.. ilaptri pingali pntu šnki 12. ulatï luu xanlarï ärdini yinčü munčuq 13. xua čäčäk birlä qatï qarï yaͺïtur14. lar qut qolu alqïš alqayu yangï 15. toͺmïš bodiswtqa yükünürlär(.)ötrü 16. ayaͺqa tägimlig maitri bodiswt 17. yirdä turup ülgüsüz sansïz asanki 18. klptä bärü adnaͺuqa ädgü asaͺ 19. tusu qïlmïšïn öp saqïmïp ikilä 20. ätͺözintä altun önglüg yaruq 21. ïdu käyiklär bägi kisar arslan ošuͺ22. luͺ törtdin yïngaq titrü körüp 23. čkr swstik nantikawrt 24. irü bälgülärin itiglig qutluͺ 25. adaqïn arslanlar yangalar buqalar 26. yorïqïnča yaͺïž yirig adlayu yiti 27. mang manglayu yrlïqap täring 28. ätinlig säwiglig köwšäk äzrua 29. ünin qamaͺ üč mïng uluͺ mïng (bir ygrminč ülüš bir ygrmi ptr) 11a 1. yir(suwuͺ yangqurtï incä t)ip saw 2. sözläyür.. bu mäning äng kinki ažunum 3. ärür.. taqï ikinla ög qarnïnta 4. olurͺum yoq(.) toͺͺay mäning köngülüm5. tä kögüzümtä alqïnču biliglig 6. kün tngri(.) bol (ͺay) mn qop 7. qamaͺ tïnlaͺlarnïng tüz8. gärinčsiz dintarï(.) ädgü nom 9. nomlap asanki sanïnča 10. tïnlaͺlarïͺ qop munglarïnta 11. qutͺarͺay mn(.) burxanlar išin 12. tüzü tükäti išläp qalïsïz nirwan13. laͺ ulušqa barͺay mn(.) bu muntaͺ 14. ayaͺqa tägimlig bodiswt15. nïng üni yüz kolti lokadatu uluš16. larda alqu ištilür.. ol tïltaͺïn 17. üč tamuluͺ özlärdä toͺmïš 18. tïnlaͺlar alqu ozalar qutrulur19. lar.. taqï ymä ol ünüg išidip 20. üstün tngri altïn yalnguq 21. sadu sadu tip iliglärin qawšurup 22. bodiswt tapa körüp inčä tip 23. tiyürlär.. körünglär körünglär ädgü 24. tïnlaͺlar ayaͺqa tägimlig 25. maitri bidiswt qač yalnguq kört26. lä qač yalnguq säwaiglig ärür.. 27. taqï ymä inčä tip tiyürlär.. bulï28. tdïn ünmiš yašïn ošuͺluͺ 29. altunluͺ bodïͺča yaltrïyu ög 30. qarnïntïn ünti.. kisar arslan 11b 1. xanï oš(uͺluͺ) ... ... 2. közin tö(rtdin yïngaq ti)trü 3. kördi.. yitikän yultuz ošuͺluͺ 4. yiti mang manglap.. altun yar5. uqïn yarutdï yašutdï .. ätinlig 6. yumšaq ünin qop yir suwlaraͺ 7. yangqurtdï.. bu muntaͺ sawlar

1. sözläp üstün kök 9. täki altïn yaͺïztaqï 10. tngri yalnguq uluͺ aͺar ay11. amaqïn maitri bidiswtqa yükü12. nür.. ötrü bodiswtnïng qangï 13. braxmayu purohit uluͺ ögrünčü 14. mängikä äsürmiš munmïš ošuͺluͺ 15. bolup tngrilär iligläringä 16. oq täginč birmišläringä bodiswt17. aͺ körgäli küsüšin ürkmiš 18. bälinglämiš ošuͺluͺ bodiswtqa 19. yaqïn barïr .. ötrü bodiswtnïng 20. ädgü qïlïnčlaͺ qut buyannïng 21. küčintä tngridäm aqan suwlar 22. kök qalïͺdïn yaͺarlar.. birisi 23. yïlïͺ birisi soͺuq(.) ol suw üzä 24. bodiswtaͺ yuyurlar arïturlar.. turq25. aru bašinta yürüng köligälig 26. tägzinü turur.. tngridäm linhualar 27. kumut suman puntarikta ul28. atï xua čäčäklär ädgü yïd 29. yïpar birlä qatï qarï yaͺarlar(.) 30. uluͺ küčlüg tngrilär ikitin (bir ygrminč ülüš iki ygrmi ptr) 12a 1. (sïngar)(?) ... ...ögir(ü) 2. säwinü ... ... ötrü brx3. mayu purohit iki iligin bodiswt 4. üzä xua yawïšͺu sača iki tiz5. in sökütip köküš önglüg čar 6. toqïrïn yaratïͺlïͺ bašïn bodiswt 7. adaqïnga sunup inčä 8. tip tiyür(.) oͺul atlͺ 9. qut tngri yaͺïz yir üzä 10. yiti mang manglap irkläding 11. tngri yalnguq ögdilär.. altunluͺ 12. yirkätägi alqu titrädi.. qamša13. dï.. amtï birökin atayïm qangïčïng14. qa amranmaq köngüling bar ärsär 15. bašïm üzä irklägil.. qop öz qonuq16. larïm ögirzün.. ötrü üč qïrq 17. tngri yiri üzä ärklig xormuzta 18. tngri uluͺ aͺar ayamaqïn ayaͺ19. qa tägimlig bodiswtaͺ kač atlͺ 20. tonta yörgäp yirdin öri kötü21. rüp wišwakrmi uz tngri yaratmïš 22. ärdinilig singäklik ičintä kigür23. ürlär.. adruq aͺar ayaͺ qïlur24. lar.. qayu küntä bodiswt toͺsar 25. ol oq kün säkiz tümän (tört) mïng 26. purohitlarnïng oͺlanï toͺar.. 27. säkiz tümän tört mïng uluͺ 28. qutluͺ bramanlarnïng sumanta 29. ulatï säkiz tümän tört mïng 30. qïzlar(ï) (t)oͺarlar.. säkiz tümän tört 12b 1. mïng yanga(lar..säkiz tümän tör)t 2. mïng atlar (säkiz tümän tö)rt mïng 3. ingäklär qoduzlar.. toͺarlar.. säkiz 4. tümän tört mïng bodiswtqa 5. yonglaͺlaͺuluq aͺïlïqlar bälgülüg 6. bolurlar.. anta ötrü bišinč 7. kün bodiswtaͺ uluͺ aͺar 8. ayamaqïn kitumati balï9. qqa kigürürlär(.) anï-ï

1. körüp kök qalïqda sumati atlaͺ 11. šmnu tngri inisi subaxuqa inčä 12. tip tiyür.. körgil inim(.) qač yanglaͺ 13. qutluͺ ülüglüg ärür.. maitri-i 14. bodiswt(.) tört maxarač tngri15. lär.. ärdinilig singäkliki tägrä 16. tägzinürlär.. ongtïn soltïn 17. yïngaqïntä äzrua xormuzta 18. ulatï tngrilär qut qolu yorïyur19. lar.. wčrarpan tngrilär wčirin 20. oynayu öngtün yïngaq uduzurlar 21. santušiti tngri ärdinilig kušatar 22. bašïnta tägzintürür..šanki čkrwrt 23. ilig xan tapïnur.. bägläri birlä 24. öngtün uduzu xua yawïšͺu köli25. gälig pra asͺuq tuta öngtün 26. uduzur.. säkiz tümän tört mïng 27. purohitlar adlaͺ manggallaͺ alqïš 28. alqayu iliglärin qawšurup tägrä 29. yorïyurlar.. ögi braxmawati qatun 30. ärdinilig wiman i(čuntä qunčuy) (bir ygrminč ülüš) üč ygrmi ptr 13a 1. larïn(?) (tägriklä)p yor...(.) tngri2. däm ... yalnguqlar süüsi ärdinilig 3. yarïq kädip urungu učruq yadïp tör4. tdin yïngaq yorïyurlar.. üstün 5. köktä altïn yaͺïzta oyun 6. ïr altunluͺ küwrüglär üni yang7. qurar.. ara ara namo but 8. qïlmaq ünlär ištilür.. öt9. rü subaxu inčä tip 10. tiyür.. ol kim kitumati känt 11. ulušluͺ uluͺ kičig yalnguqlar 12. ögrünčüllüg säwinčlig quwraͺïn 13. toyïn iliglärintä xua čäčäk yänä ärdini čaš 14. qaš tuta idiz ordu qaršïlarïnta 15.inip bodiswtqa yükünü aͺar ayaͺ 16. qïlurlar.. amarïlarï ärdinili sarwaͺ 17. qaršilarda olurup üstürti qodï 18. bodiswt üzä xua sačarlar.. anta 19. ötrü bodiswtaͺ kitumati känt 20. ulušqa kigürüp altunluͺ qayda 21. braxmayu bramannïng äwingä tägür22. üp üstün tngri altïn yalnguq 23. adruq adruq aͺar ayaͺ qïlurlar.. an24. tada basa braxmawati qutun yiti25. nč küni tükätüktä ätͺöz qodup 26. tngri yiringä barïr.. ötrü braxmayu 27. purohit yig yig ödürmiš talula28. mïš säkiz tümän tört mïng 29. ičräkilärin yïͺïp bodiswtqa awant 30. ... ... ötrü yultuz biltäči 13b 1. bälgü uqïtčï(lar)... (ayaͺqa) 2. tägimlig bodiswtnïng adruqta 3. adruq burxan qutïn bulͺuluq 4. bälgülärin körüp braxmayu purohit5. qa inčä tip tiyürlär.. uluͺ 6. ögrünč köngül öriting bilgä

1. baxšï sizing oͺulluͺ 8. ärdiningizning qutïn buyan9. ïn sizingtä artuq näčük 10. uqͺay biz.. inčip ymä iki qïrq 11. qut buyanlaͺ irü bälgülärin säkiz 12. on türlüg nayraͺïn yarataͺlaͺ 13. körgäli bäkiz bälgülüg közünü 14. tururlar.. čkrwrt ilig xanlar15. da utmïš yigädmiš qutï nayanï-ï 16. ärür.. nang bu orduda qaršïda ol17. urͺu ärmäz.. otͺuratï äw barq 18. qodup siziksiz burxan qutïn 19. bulͺay.. tört köni kirtü nomluͺ 20. ulušlar üzä ärk tartͺay(.) üš 21. ängim sansaraͺ ïntïn yoͺuč 22. käčgäy.. mängülüg mängi mänglägäy(.) 23. ol sawaͺ išidip braxmayu purohit 24. ögirü säwinü yultuzčï bramanlar25. qa tälim öküš ögdir anču birip 26. yiti yiti kün uluͺ ögrünč 27. säwinč bišik... yangï kün 28. qïlur.. maitri bodiswt ymä kntü 29. qut buyannïnta körü qanïnčsïz kö30. rtlä üčün tišining... (bir ygrminč ülüš tört ygrmi ptr) 14a 1. ... (ošuͺ)luͺ... aq bolur.. 2. qaltï küz ödtäki linhua čäčäk 3. ošuͺluͺ közin arïtï yum (m)az.. taͺ 4. yïš tam äwlärindäki äd tawarlaraͺ 5. tïdïͺsïz tutuͺsuz körür.. üni sawï 6. qïlïnčï ärigi säwiglig bolur.. titrüm 7. täring yiti sikiz bilgä 8. biliglig bolur.. yürüng 9. toluntaqï ay tngri osuͺ10. luͺ.. kün küningä qutï qïwï kör11. ki mängizi asïlur ükliyür.. suwdaqï 12. linxua čäčäk ošuͺluͺ trk 13. tawraq ulͺadur bädiyür.. ötrü bir 14. oͺurda brxmayu braman ayaͺqa 15. tägimlig bodiswtaͺ bitig užik 16. bošͺunu uͺuča bolmïšïn uqup 17. bodiswtqa inčä tip tiyür.. qop qamaͺ 18. bilgä bilig bošͺunmaqqa užik 19. bitig baxšï ošuͺluͺ ärür.. titrüm 20. täring yörüglärig užik ïnaͺïnga 21. bilgäli bolur.. bilgälärning bilgä 22. biligläri bitig užik oͺrïnta 23. yitmäz.. yoqadmaz.. qayu kišikä bilig 24. ärdäm krgäk ärsär.. ol kiši bitig 25. užik bošͺunmïs krgäk.. külčirä 26. yüzin ayaͺqa tägimlig bodiswt 27. qangï braxmayu purohitqa inčä 28. tip tiyür.. qayu qayu bitig užik 29. bošͺunͺalï saqïnur sän azu puškaras30. (ari a)tlͺ užikaͺ mu bošͺunͺlaï 14b 1.azu urukit(?) ... (azu kant-) 2. ari.. azu karošti.. azu yoxin(?) užik

1. azu braxmi atlͺ užik bitigig mu 4. bošunͺalï saqïnur siz.. bitig užik 5. ymä qač türlüg bolur.. bodiswt 6. sawïn išidip braxmayu purohit mungadïp 7. adïnïp inčä tip saqïnč 8. saqïnur.. mungadïnčïͺ adïnčïͺ 9. nä sawlar išidür mn(.) 10.tümänlig yïllarda bärü šastar 11. bilgä bilig bošͺumïš ikintisiz bax12. šï mn ärür mn.. alqu yirtinčüdä 13. baxšïlar ayaͺïn čiltägin altačï mn 14. ärür mn.. bu muntaͺ türlüg užik15. lar bitiglär atïn išidmišim arïtï 16. yoq ärdi.. qanta taqï bilgäy mn.. 17. amtï sawlaraͺ bodiswtqa oq ayïtayïn(.) 18. anta ötrü braxmayu purohit bodiswt19. qa inčä tip tiyür.. mn ärsär bir 20. karošti atlͺ užikaͺ alqu šastar21. lar bošͺunup adnaͺuqa bošͺurur mn(.) 22. sän bägičügüm qač türlüg bitig 23. užiklar bilir sn.. ötrü maitri 24. bodiswt känč kičig ärkän torl25. uͺ iligin altunluͺ kägdä tutup 26. bir užik bitimištä yüz užik 27. bitimiš bolur.. bir ök(?) k (a)lam qodï čïz28. mïšta mïng užiklar čïzïͺïn 29. čïzar.. ol kägdä atasïnga (birip) 30. inčä tip tiyür.. bu muntaͺ t(ürlüg) (bir ygrminč ülüš biš ygrmi ptr) 15a 1. užik(?) bitiglär ...-ning anutïš 2. itmiš yaratmïš užik bitiglär ärür.. 3. kim nirwan birlä yarašï yörüglärin 4. sawlaraͺ yarutdumuz tamdurtumuz üčün 5. užik sanïnga kirmäzlär.. mungadu 6. adïnu braxmayu braman inčä tip tiyür(.) 7. bu munča türlüg bitiglär už8. iklar.. užik sanïnga kirmäz 9. ärsärlär.. qayu užik ärki 10. kim užik sanïnga kirgüči.. ötrü 11. bodiswt ikinti kägdätä altmïš 12. artuqï tört sanlaͺ braxmi atlaͺ 13. užik bitip qangïnga birip inčä 14. tip tiyür.. bu bitig užik ärür qop 15. qamaͺ nomlaraͺ uqïtmaqqa uz ongay 16. ärür.. anïn bu užik sanïnga kirür.. 17. ötrü brxmayu purohit užak tapa 18. körüp inčä tip tiyur.. bu ymä uluͺ19. lup ol.. užaklarqa oxšayur.. inčip 20. amtï yirtinčüdä bu užak yoq ärür.. 21. ötrü kök qalïqdan turup äzrua 22. tngri iligin qawšurup inčä tip 23. tiyür.. bärü išiding siz braxmayu.. qop 24. qamaͺ užaklarda qutluͺda qutluͺï 25. bu užak ärür.. gang ögüzdäki 26. qum sanïnča burxanlar kntü iligin 27. bitimiš bu qutluͺ užak ärür.. inčip

1. ymä ilkidä ärtmiš burxanlarnïng 29. nomlarï törüläri alqu bu užankin 30. (bitilmiš) bolur.. kin käligmä burxan15b 1. larnïng ymä nom aͺïlïqlarï 2. bu užakin bitilmiš bolur.. ötrü 3. brxmayu purohit inčä tip tiyür.. 4. antaͺ ärsär.. bu užaking atï-ï 5. nägü ärür .. ötrü tüklüg tümänlig 6. kök qalïqda turmïš tngrilär inčä 7. tip tiyür.. brxma tisär 8. tükäl bilgä burxanlar9. nïng atï-ï bolur.. brxma 10. tisär örüg amïl nirwannïng 11. atï bolur.. taqï ymä braxma atlaͺ 12. ädgü qïlïnč qïlmaqqa ï(y)at bolur(.) 13. yänä ymä äzrua tngri bu užakqa 14. özi tanuq boltï.. anï üčün bu-u 15. užak atï braxmi tip titir.. anï iši16. dip braxmayu puroihit mungadu adïnu-u 17. inčä tip tiyür.. muntada öngrä bu 18. užak qanta ärki..ötrü äzrua 19. tngri inčä tip tiyür.. näčäkätägi burxan 20. šazani tursar ančaqatägi yirtinčüdä 21. bu užak turur.. qayu ödün burxan 22. šazani alqïnsar bu užak ymä yitli23. nür. ötrü braxmayu purohit bodiswt 24. tapa körüp inčä tip tiyur.. bägim 25. tngrim sn bu užakaͺ kimtädä bošͺun26. tung(.) ötrü bodiswt inčä tip 27. tiyür.. išiding qangïm bäg ratnašiki 28. dipankar kšmankar prbankar wipaši šaki29. munida ulatï tüklüg tümänlig 30. burxanlar bu braxmi užakin.. (bir ygrminč ülüš altï ygrmi ptr) 16a 1. ... –dïlar ta-... ... užakin 2. oq sansaz tüman tïnlaͺlarqa nomladï3. lar.. olardïn bu užakaͺ bitiyü ögräntim(.) 4. anï išidip braxmayu purohit uluͺ aͺar 5. ayamaqïn ornïnta yoqaru turup säkiz 6. tümän tört mïng titsilarïn 7. alqunï yïͺïp tirip ayasïn 8. qawšurup ayaͺqa tägimlig 9. maitri bodiswtqa inčä 10. tip tiyür.. baxšïlarnïng baxšïšï ata 11. qanglarnïng ata qangï tägimlig sn(.) 12. yirtinčüdäki qamaͺ užik bilir baxšï 13. larqa baxšï bolͺalï sini birlä 14. tängäši užak bilir kiši yoq(.) anïn 15. amtï säkiz tümän tört mïng tisti16. laraͺ sanga urunčaq tutuzur mn(.) 17. bularqa užak bošͺurͺïl.. kim ol 18. tïltaͺïn adnaͺuqa tägzünlär.. anta

1. ötrü ayaͺqa tägimlig maitri-i 20. bodiswt baxšïlarnïng baxšïšï bolup 21. säkiz tümän tört mïng titsilarqa 22. yangï bälgürmiš braxma užakta ulatï 23. biliglärig ögrätir(.) taqï ymä asanki 24. kalp ödtä bärü ögrätinmiš san 25. saqïš urmaq tamͺa uͺrïn bilmäk 26. danurwit ulatï ärdämlär käntü ögränür 27. bošͺunur.. taqï ymä yultuz körüm bilmäk 28. ïrq sačmaq wyakirt čantowičiti ulatï 29. šastarlaraͺ braxmayu agrašiwida ulatï 30. ...-lüg bramanlar bilgäläringä 16b 1. (a)raͺ(?) ot- ... –üklärig ... 2. kingürü ayu birür.. ol tïltaͺïn säkiz 3. ygrmi kolti sanï äwdin barqtïn ünmiš 4. dintarlar bilgä bramanlar.. alqu bodiswt5. aͺ baxšï taplayurlar.. qop (qama)ͺ uzanmaq 6. al altaͺ bilmiš üčün ... -ͺučï-ï 7. yalunguz baxšï bolur... äzrua 8. tngridä ulatï tngrilär bilgä9. lärining braxmayu purohiti10. da ulatï yalnguq bilgälärining 11. baxšïšï bolur.. atï küsï bilgä biligi 12. asïlur qop qamaͺ yalnguqlar anïng 13. tägrä tägzinürlär.. ymä bir oͺurda 14. šanki čkrwrt ilig xan kntü qutadmïš 15. quwraͺï birlä braxmayu purohitïͺ körg16. äli yrlïqar.. iliglärning xanlarnïng 17. antaͺ törüläri bolur.. birär ödün 18. aͺï barïm altun kümüš aͺïlïqta 19. yïͺarlar.. birär ödün qunčuy qatun 20. birlä amranmaq yirtinčü mängisin mängi21. läyürlär.. bir ödün buyan ädgü qïlïnč 22. qïlurlar.. qut buyan qazͺanͺu-u 23. ödtä bilgä kišilär otͺuratï ädgü24. lük yalnguqlarqa aͺar ayamaqïn 25. yaqïn barïrlar.. ayïturlar istäyür26. lär.. nägü qïlsar ädgü bolur.. nä qïlsar 27. ayaͺ bolur.. nä yanglaͺ ädgü törü28. lär üstälür(.) anïn ol orunqa 29. … … -qa yaqïn (barïr-) 30. (l)ar(.) (brax)mayu purohit …

1. мың брамандармен бірге бұрханнан 14. именгендіктен Брахмауати қатынға 15. құрмет білдірді. Тағы да оғылы 16. үшін ұлы садақа атап, 17. брамандарға мадақ айтты. 18. Сонан соң, тəңірлер ханы Хормұзта 19. тəңірі төрт Махарач тəңірлерге 20. былай деп айтты: «Көріңдер сіздер 21. түзүндер, бұл шапағатшыл құт тəңірі 22. Бұрхан құтын көксеп, Тұжит 23. тəңірі мекенін тастап, Брахмауати қатынның 24. қараңғы түнегінде отырды. Қаншама 25. ұлұғ күшті тəңірлер төрт 26. төңіректен аялап, құрмет тұтып жүгінеді. 27. Сіздерде (онда) барып, өздеріңіз жамағаттармен 28. бірге күндіз-түні төрт 29. тараптан күзетуге барыңдар». Хормұзта 30. тəңірінің жарлығын естіп, 4А 1. қуанып сүйінген төрт Махарач тəңірлері 2. асыл сауыт киіп, қолдарына 3. өткір қылыш (ұстап), жауынгерлік туын желбіретіп, 4. əр жамағатпен бірге өз 5. бағыттарында42 тұрып, буддсаттың 42 Өз бағыттарында – өз иеліктері, өз мекендері. 6. анасына жын-сайтан, 7. жат ниетті жақын тимесін 8. деп бар қауып-қатерден 9. күзетті. Сонан кейін, 10. Брахмауати қатын аяғы 11. ауыр болып, барша адамдарға 12. үздіксіз садақа үлестірді, барлық жоқ-жітік 13. мүсəпір адамдарды есіркеп, бес 14. түрлі əйел сенушінің тиым қағидасын таза 15. сақтады. (Ол) жəне соншалық нəпсілік 16. көңіл, ашу-ыза, абдырап 17. абыржушылық, жапа-миһнат, қаскүнемдік, 18. титығына тиюшілік, өтірікөсек (сияқты жаман қасиеттердің) 19. бəрінен ада. Тəңірі қатынынша 20. жеміс бақшасында сауықсайран салғандай, 21. адамдар арасында да қуанышқа батты. 22. Аяулы (Майтри) буддсатта барлық 23. уақытта тыныштық көңілмен (адамзат) 24. дүниесіндегі адамдардың қылмысты 25. сөздерін күзеткені үшін ана 26. құрсағында дəл бейне моншақ 27. асылды Каш43 атты жауһармен көмкерілген сияқты 28. қалың қан кірі мүлде жұқпас. 29.Тағы дəл Уайтұр44 асылының үстіндегі Амали45 30. моншағы бес түсті жіпке 43 Асылдың түрі. 44 Асылдың түрі. 45 Асылдың түрі.

1. деді: «Түзүнім, Тұжит 27. тəңірі мекенінде қандай 28. шаттық қуаныш бар еді, сол 29. (адамзат) дүниесіне түсу ... 30.... ... ... 6Б 1. ... ... ... 2. ... ... күмəн 3. ... ... адамдар 4. ... ... ұқсайтын құнарлы 5. жемістікте тəңір қуанышына 6. бөленді. Түзүн Брахмауати қатын 7. ағаш түбінде, 8. гүл шешекті тақ үстінде 9. жартылай малдас құрып отырып 10. осындай таза көңіліңіз, қандай 11. қандай терең ойларға батты?». 12. Сонан Əзрұа тəңірі былай 13. деді: «Буддсаттық күш 14. қуатта қайта-қайта төрт 15. түрлі Апрамани48 атты ұзақ 16. ойларды қиялдар. Ең əуелі 17. барлық адамдар айырғысыз көңілмен, 18. парасатты кемеңгерлікпен ойланар. Онда 19. жəне барша адамдар шатшадыман 20. болсын деп ойлар. Суықтан 21. жаураған адамдардың 22. өз тəнін гүл жапырақпен көмкерген, 23. жақсы жұпар шашқан 24. үй (ішін) сағынып, сол адамдар 48 Теңдессіз, шексіз, өте терең мағынада. 25. кіріп жылынуды ойлар. 26. Ыстық ұяға енген адамдардың 27. машақатын жоғалту үшін 28. өз тəнін ... ... 29. Чинтан бұтағының көлеңкелі ... 7А 1. ағаш ... ... 2. ... ... ... 3. адамдар ... ... 4. отырып ... ... 5. сусаған адамдардың ... 6. көріп, бүкіл тəнін Сұд49 7. атты ас-тамақтай 8. үлкейтіп, оларға 9. бөліп беруді ойлады. Ақанақты50 10. мекенде өз тəнін мақта 11. гүліндей төсеніш (етуді) ойлады. 12. Өткелсіз терең ойпаттарда тəнін 13. көпір қылуды ойлады. Ұлығ терең 14. суларда өз тəнін кемедей (етуді) 15. ойлады. Үшы-қиырсыз ұзын жолдарда 16.... ... адасқан адамдарға жақсы 17. жолдарды көрсетуші (адаммын деп) ойлады. Көзсіз 18. көрмейтіндердің көзін ашуды 19. ойлады. Уланған адамдарға 20. Қара құс қауырсыны арқылы ем дауа 21. болуды ойлады. Барлық азаптағы адамдарды 49 Тамақ аты, дəлме-дəл білдіретін мағынасы «қасиетті ас». 50 Тəңір мекені.

1. азабынан құтқарып, 23. жамандықтан тиятын жақсы қағида 24. жаратуды ойлады». Осындай əр алуан 25. əзрұа тəңірінің сөзін естіп, 26. Сантұшити тəңірі былай деді: 27. «Соншама ғажаптанарлық буддсаттардың 28. күш-қуаты. Аналарда осындай 29. түрлі тым терең 7Б 1. ... ... ойлады. 2. Əзрұа тəңірі былай 3. деп айтты: «... ... ішінде 4. ... ... жерлерде (?) 5. ұқсамаған, кім сол (Брахмауати қатынның) 6. ойлаған ойын ұқса, 7. осылай ... ... 8. сол уақытта ... ... 9. қайғырып (?) ... қатарлы арнайы 10. Диан ойлар арқылы еркіндік 11. табуға болады. Сондықтан, ғажайып 12. еді буддсаттың шоқ жалындары». 13. Сантұшити былай деді: «Осылай 14. таң атты». Сонан Əзрұа тəңірі 15. былай деді: «Бүгін екінші айдың 16. сегіз жаңасы. Сөзсіз 17. аяулы Майтри буддсат ... 18. Ана(ның) құрсақ ордасынан 19. туылатын күн. Не үшін десеңіз, барлық 20. бұрхандар екінші айдың сегіз жаңасында 21. Пұш атты жұлдызда, күні бұрын 22. туған Майтар атты Мұхұрт51 23. уақытында туылады». Сонан 24. Сантұшити былай деді: «Ұқтым, 25. ұқтым аяулы тəңірім. 26. Сол үшін бес(інші) қабат Шұдауас тəңірі 27. мекеніндегі сансыз көп тəңірлер 28. (Майтри) буддсаттың тууын күткен 29. көріністері, (алақан) аяларын қауыштырып көк 8А 1.... ... ... 2. (Олар) Чамбұ ағашын52 безендірді. 3. Сантұшити тəңірі былай 4. деді: «Күн əлде қашан 5. көтерілді». Əзрұа тəңірі былай 6. деді: « Бүгінде ай тəңірімен бірге 7. бес жұлдыз күзетте тұрар». Хормұзта 8. тəңірі былай деді: «Қарашы, 9. бұл Брахмауати қатынның құт тəңірі 10. сол құтты Чамбұ ағашына жақын 11. барды. Менде барып жасырын тəніммен 12. (оған) жуықтайын». Шажи53 қатын 51 Майтар, Мұхұрт – мезгіл өлшемдері. 52 Будда дініндегі қасиетті ағаш. 53 Хормұзта тəңірдің қатыны.

1. былай деді: «Менде барып ... 14. алдында тұрайын». Сонан Сантұсұти54 15. тəңірі мони маржанды көлеңкелі 16. шатырын Брахмауати қатынның басынан 17. айналдырды. Сонан кейін Брахмауати 18. қатын сол құтты да құтты Чамбұ 19. ағашын көріп таңғалып, 20. мынадай ойға батты: «Соншама 21. ерекше ғажайып ағаш асылы екен. 22. Алтын діңі, күмісті бұтақтары, 23. ақық асылды жапырақтары 24. (мен) жіңішке бұтақтары. Ішінде көріп қанғысыз 25. алтынды гүл шешектері. Барша тəңірі ........................................................ ............. 8Б 1.... ... ол (Брахмауати) алтынды 2. (асыл) ағаш 3. барлық ағаштардың 4. бегіне ұқсайтын, бұтақтары 5. көлегейлеген жапырақ, гүлшешектермен 6. көмкерілген Чамбұ ағашы жаққа 7. барды. Сонан Əзрұа тəңірі былай 8 .деп айтты: «Ол ағаш астында 9. Брахмауати қатын аяулы 54 Тəңір есімі. 10. буддсатты туар». Сол үшін 11. жақын барды. Онда 12. Чамбұ ағашы өнген жер 13. орында, бұрынғы кезде Ашок 14. атты ағаш өнген еді. 15. Ертеде (осы ағаш) түбінде Шакимұни бұрхан 16. дүние есігін ашқан еді. Сол құтты 17. жер орында тəңірдің тəңірі Кашип 18. бұрхан, Канакамұни бұрхан, Кркасұнти 19. бұрхан ана құрсағынан 20. туып дүниеге келді. Енді қазір 21. түзүн Майтри буддсатта 22. сол құтты орында туылмақ. 23. Кемеңгер кісі сол жер орынды 24. аялап құрметтеуі керек. Сонан 25. кейін, тəңірлер ханы Хормұзта ...................................................... 9А 1. былай деп айтты (?) ... ... 2. ... ... ... 3. тұрып ... ... (Брахмауати қатын) жақын (?) 4. барып былай деді: «Не үшін 5. мен ... ... бір бұтақ 6. сындырып алмаймын? 7. Сан-санақсыз дүниеден бері55 8. жақсы діндарларға 9. мүсіркеусіз көңілмен садақа 10. берді. Құттылардың ханы 11. Хормұзта тəңірі оған 12. Чамбұ ағаш бұтағынан сындырып берді. 13. Сонан, сол бұтақ жұмсақ, 14. асылды көрікті мың жапырақты, 55 Бағзыдан, ежелден, атам заманнан бері.

1. көріп қанғысыз көрікті тұңғиық шешек 16. атып, (оның) қолында пайда болды. Бұны 17. көріп Əзрұа тəңірі қатарлы көк 18. аспандағы тəңірлер төменге түсті. (Алақан) аяларын 19. қауыштырып Брахмауати қатынға 20. жүгініп былай деді: «Жүгінеміз 21. тəңірім, барша (адамзат) дүниесіндегі 22. ең қымбат қыз 23. ханшалар асылына. Тез арада 24. жарылқаушы кемеңгер 25. бұрханды күн тəңірі барша 26. адамдардың азапты телегей теңіздерін 27. құрғатып (құтқар). Сонан Брахмауати 28. қатынның сол бағытында 29. тəңірі қатындарымен бірге Шажи қатын 30. тұрды. Оң жағында өңді 9Б 1. ... ... ... 2. ... ... ... 3. ... ... бірге Сантұшұти 4. тəңірі ... үстідегі 5. көлеңкелі ... ... 6.... ... Хормұзта тəңірі 7. денесін иіп тəңірлік 8. Каш атты тонды ұстар. 9. Сонан кейін, Брахмауати қатын 10. өз қолы(мен) Чамбұ ағашының 11. бұтағын ұстап, сондай бір (ғажап) түрлі 12. тəнінде қуанышты (күй кешті), 13. сегіз түмен түк түбінен алтын 14. түсті жарық шашырап шықты. Сол жарықтар 15. арасында дəл Ұпашəти56 ел 16. ханының төбесінде Мұртағати57 ел 17. ханы ап-анық белгілі болғандай оң 18. жағынан отыз екі құт 19. (белгісі) түгел, сексен жақсылықпен 20. жаратылған көрікті келбетті, көріп 21. қанғысыз, үш мың ұлығ мың 22. жер ғаламды нұрға бөлеп аяулы 23. Майтри буддсат пайда болды58. Сонан 24. төрт төңірек жарқырады. Көк 25. аспаннан ойын-жыр үні естілді. Ұлығ 26. күшті айдаһарлар жұмсақ, жағымды 27. үнмен күркіреді. Көк аспандағы 28. тəңірлер жұпарлы сумен жерді суландырып, 29.гүл-шешекті жаңбыр жаудырды. 30. Тағы да көк аспандағы күшті 56 Ертедегі хан есімі. 57 Ертедегі хан есімі. 58 Пайда болды – туды, адамзат дүниесінің есігін ашты мағынасын білдіреді.

1. клптан бергі басқаларға (жасаған) жақсылық 19. пайдалы істерін ойлап, қайтадан 20. тəнінен алтын түсті жарық 21. төкті. Хайуанаттар бегі Кисар арсыландай 22. төрт төңірегіне назар сала қарап, 23. Чкр, Сустик, Нантикаурт 24. белгілерін62 бедерлеген құтты 25. аяғымен арсыландар, пілдер, бұқалар 26. жүргендей қоңыр жерді басып жеті 27. қадам аттады. Тереңде 28. зор, сүйкімді, жұмсақ Əзрұа 29. үні күллі үш мың ұлығ мың 11А 1. жер əлемді жаңғырта былай деп 2. сөйледі: «Бұл менің ең кейінгі63 дүниеге 3. келуім. Тағы қайтара ана құрсағынан 4. туылмаймын. Менің көңіл 5. көзімде ап-айқын белгілі 6. күн тəңірі туылсын. Барша 7. адамдардың теңдессіз 8. діндəрімін. Жақсы ном 9. номдап сан-санақсыз 10. адамдарды күллі мұңдарынан 11. құтқарайын. Бұрхандар ісін 12. түгел істеп, қалдықсыз Нируан 13. ұлысына барайын». Міне осындай 62 Буддадағы сексен жақсылықтың түрлері. 63 Ең кейінгі – ең соңғы, ең ақырғы. 14. аяулы буддсаттың 15. үні жүз колти64 Локадатұ ұлысына 16. (дейін) түгел естілді. Осы себепті, 17. үш тамұқтың өзінде туылған 18. адамдар(дың) барлығы құтқарылды. 19. Тағы да осы үнді естіп 20. үстіде – тəңірі, астыда – адамдар 21. «сабыр, сабыр» деп, қолдарын қауыштырып 22.буддсатқа былай деді: 23. «Көріңдер, көріңдер жақсы 24. адамдар. Аяулы 25. Майтри буддсат қаншама көрікті, 26. қаншама сүйкімді еді». 27. Тағы да былай деді: «Бұлттан 28. шыққан жасындай 29. алтынды денесі жалтырап ана 30. құрсағынан туды. Кисар арсылан 11Б 1. ханындай ... ... 2. төрт төңірегіне көз төңкеріп 3. қарады. Жеті Қарақшыдай 4. жеті қадам басты. Алтын 5. жарығын жалтыратып төкті. 6. Зор, жұмсақ үні күллі жер ғаламды 7. жаңғыртты». Міне, осындай сөздер 8. айтылып, үстіде – көктегі тəңірлер, 64 Колти – жүз миилион. Жалпы алғанда мəтін барысында көптік, шексіздік мағынасын білдіреді.

1. астыда – қоңыр (жердегі) 10. адамзат аса құрметке ие 11. Майтри буддсатқа жүгінді. 12. Сонан, буддсаттың əкесі 13. Брахмайұ Пұрохит ұлығ шаттық 14. қуанышқа мастанып, 15. тəңірі хандарының 16. рұқсат беруімен, буддсаты 17. көру арманы(мен) шошып, 18. қорыққандай буддсатқа 19. жақын барды. Сонан буддсаттың 20. жақсылық жасау құт баянының 21. күшінде тəңірлік сулар 22. көк аспаннан жауды, бірде 23. жылы, бірде суық болып. Осы сумен 24. буддсат жуынатын еді. 25. Үнемі басында аппақ көлеңке 26. айналып тұрады. Тəңірлік тұңғиықтар, 27. кұмұт, сұман, пұнтарикта қатарлы 28. гүл-шешектер жағымды 29. жұпар иісімен бірге жауар. 30. Ұлығ күшті тəңірлер екі 12А 1. жағынан (?) ... ... қуанып 2. сүйініп ... ... сонан Брахмайұ 3. Пұрохит екі қолымен буддсатқа 4. гүл, жапырақ шаша, екі тізесін 5. бүгіп, көк түсті чар 6. тұлымды басын буддсат 7. аяғына ұсынып, былай 8. деді: «Оғыл атты 9. құт тəңірі, қоңыр жерде 10. жеті қадам басып жүргеніңді 11. тəңірі, адамдар алқады. Алтынды 12. жерге дейін барлығы тітіреді, тебіренді. 13. Қазір əкеңе (деген) 14. сүйінерлік көңілің бар болса, 15. (онда) басыма шық. Бар 16. ниет пейіліңмен қуан! Сонан отыз үш 17. тəңірі мекенін билейтін Хормұзта 18. тəңірі аса ұлы құрметпен 19. буддсаттық Кач атты 20. тонға оранып, өрге көтеріліп, 21. Уишуакрми шебер тəңірі жасаған 22. асыл күйме ішіне енді. 23. Əр түрлі құрмет ілтипат білдірді. 24. Қай күні (Майтри ) буддсат туылса, 25. сол күні сегіз түмен төрт мың 26. (Брахмайұ) Пұрохиттардың оғыланы туар. 27. Сегіз түмен төрт мың ұлығ 28. құтты брамандардың Сұманта 29. қатарлы сегіз түмен төрт мың 30. қыздары туар. Сегіз түмен төрт 12Б 1. мың пілдер, сегіз түмен төрт 2. мың аттар, сегіз түмен төрт мың 3. (сауын) сиырлар, қодастар туар. Сегіз 4. түмен төрт мың буддсаттар қолданатын

1. дүние-байлық пайда 6. болар. Сонан кейін бесінші 7. күні (Майтри) буддсат ұлығ 8. құрметпен Китұмати балығына 9. кірді. Бұны 10. көріп көк аспандағы Сұмати атты 11. жын тəңірі інісі Сұбахұға былай 12. деп айтты: «Майтри буддсат 13. қаншама бақытты еді. 14.Төрт Махарач тəңірлері 15. асылды күймені65 қаумалап қоршап 16. айналды (келеді). Оң-сол 17. бағыттарынан Əзрұа, Хормұзта 18. қатарлы тəңірлер құт тілеп ілесті. 19. Учрарпан66 тəңірлері Учирин67 20. (аспабын) ойнатып алдында жол бастады. 21. Сантұшити тəңірі асылды шатырын 22. (буддсаттың) басына айналдырды (ұстады). Шанки Чкрут 23. ел ханы иіліп жүгінді. (Буддсат) бектермен бірге 24. гүл, жапырақты, көлеңкелі 25. Пра (жалауын) көтере ұстап алға 26. жылжыды. Сегіз түмен төрт мың 27. Пұрохиттер құтты алқау 28. айтты. Қолдарын қауыштырып айнала 65 Күйме – «singäk» деп таңбаланған. Күйме немесе бесік мағынасын білдіреді. 66 Тəңір есімі. 67 Учирин – бір басы жуан, бір басы жіңішке таяқ сияқты аспап. 29. жүрді. Анасы Брахмауати қатын 30. асыл шатыр ішінде ханшалардың 13А 1. қоршауында жүрді. Тəңірлік ... ... 2. Адамдар қосыны асылды 3. сауыт-сайман киіп, туларын желбіретіп төрт 4. төңірекке бет түзеді. Үстіде, 5. көкте, астыда қоңыр (жерде) жыр 6. ойын, алтынды барабан үні 7. жаңғырды. Ара-арасында «намо бұт»68 8. қылған үндер естілді. Сонан 9. Сұбахұ былай деп 10. айтты: «Китұмати кент 11. ұлысындағы ұлығ-кішік адамдар 12. қуанып сүйінді, жамағат 13. тойындар қолдарына гүлшешек, 14. қас тасын ұстап, зəулім ордасарайлардан 15. шығып, (Майтри) буддсатқа жүгініп құрмет 16. көрсетті. Кейбірі асылды 17. сарайларында отырып жоғары-төмен 18. буддсатқа гүл шашты. Сонан 19. кейін, буддсатты Китұмати кент 20. ұлысына кіргізіп, алтынды көшедегі 21. Брахмайұ браманның үйіне жеткізді. 68 Намо бұт, яғни, буддаға сиыну, буддадан тілек тілеу мағынасында қолданылған.

1. Үстіде – тəңірі, астыда – адамдар 23. айырым-айырым құрмет қылды. 24. Онда Брахмауати қатын 25. жетінші күні69 дүниеден озды, тəнін тастап 26. тəңірі мекеніне көшті. Сонан Брахмайұ 27. Пұрохит жақсылап сұрыптап талдап алды – 28. жиналған сегіз түмен төрт мың 29. (отбасының) ішінен. Буддсатқа ... себебі 30. ... ... кейін жұлдызнамашы, 13Б 1. (нысан) белгі жорушылар аяулы 2. буддсаттың əр түрлі 3. Бұрхан құтына ие болған 4. нысандарын көріп, Брахмайұ Пұрохитқа 5. былай деді: «Ұлығ 6. қуанышты көңілдегі білге 7. ұстаз, сіздің асыл 8. ұлыңыздың құт-баянын 9. сізден асып қаншалық 10. ұғар дейсің? Осылай жəне отыз екі 11. құт-баянды нысандарын, сексен 12. түрлі жақсылық жаратылысы 13. ап-анық көрінді. 14. Чкрурт ел хандарында 15. ұтып жеңер құт жақсылық 16. болды. Бұл орда-сарайда отыра 69 Майтри туылғаннан кейінгі жетінші күн айтылып отыр. 17. алмас. Қоныстанған үй-жайын 18. тастап, күмəнсіз Бұрхан құтына 19. ие болғай. Төрт нағыз шындық номды 20. еркін білгей. Үш 21. бөлімді Сансарлық жағалаудан 22. өткей, қуанышқа кенелгей». 23. Бұл сөзді естіп Брахмайұ Пұрохит 24. шаттанып сүйініп, жұлдызшы брамандарға 25. көптеген мақтау мадақтау білдіріп, 26. жеті жеті (қырық тоғыз) күн ұлығ қуаныш сүйінішпен 27. бесік ... ... жаңа күнді 28. тойлады. Майтри буддсатта өзінің 29. құт-баянында көріп қанғысыз 30. көркі үшін əйелінің ... ... 14А 1. ... ұқсайтын ... ... 2. дəл күз күніндегі тұңғиық шешегіндей 3. көзін əсте жұмбас. Таулы 4. ормандық, там үйлердегі дүние заттарды 5. еш кедергісіз көрер. Сөйлеген үні, 6. қылған қимылы сүйкімді болар. 7. Өте терең жеті-сегіз білге 8. білікті болар. Аппақ 9. (болып) толған ай тəңіріндей 10. күн-күн (сайын) құт көркі, 11. келбеті жайнап, судағы

1. тұңғиық шешегіндей лезде 13. ұлғайып үлкейді. Сонан, бір 14. кезде Брахмайұ браман 15. аяулы буддсаттан бітік 16. үйренуге келген кезінде, 17. буддсатқа былай деді: «Барша 18. білге білікті үйренуде, 19. ең əуелі əріпті үйрену керек. Өте 20. терең мағыналарды жазу арқылы 21. сеніп, білуге болады. Кемеңгерлердің білім 22. парасаттары бітік жазу арқылы 23. өшпес, жоғалмас. Қайсы кісіге білік 24. əдебі керек болса, сол кісі бітік 25. жазуды үйренуі керек». Күлімсіреген 26. жүзімен аяулы буддсат 27.əкесі Брахмайұ Пұрохитқа 28.былай деді: «Қандай бітік жазуды 29.үйренуді ойлайсыз? Əлде Пұшкарасари 30.атты жазуды үйренуді ме, 14Б 1. əлде Ұрұкит (?), əлде Кантари, 2. əлде Карошти, əлде Йохин жазу, 3. əлде Брахми атты жазу бітік пе 4. үйренуді ойлайтын? Жəне бітік 5. жазу қанша түрлі болар?» 6. Буддсат сөзін естіп Брахмайұ Прохит 7. таңғалып, іштей былай 8. ойлады: «Таңғаларлық 9. сөздер естідім. 10. Түмендеген жылдардан бері шастар 11. білім білігін игеруде үздік 12. ұстаз болдым. Барша (адамзат) дүниесіндегі 13. ұстаздардың құрмет қошаметіне 14. бөлендім. Бұндай түрлі бітік 15. жазулар атын естімеген 16. едім, қайдан білейін? 17. Қазір буддсаттан сұрайын. 18. Сонан кейін, Брахмайұ Пұрохит (Майтри) 19. буддсатқа былай деді: «Мен бір 20. Карошти атты жазудағы барлық шастарларды 21. үйреніп, басқаларға үйреттім. 22. Бегім сен қанша түрлі бітік 23. жазуды білесің?» Сонан Майтри 24. буддсат кішкене торлы 25. қолымен алтынды қағазды ұстап 26. бір əріп жазғанда, жүз əріп 27. бітік (пайда) болды. Қаламмен бір 28.сызық сызса, мың əріп сызығы 29.сызылар. Ол қағазды əкесіне беріп 30.былай деді: «Осындай түрлі 15А 1. жазу бітіктер... əзірлеп, 2. жазу бітіктер жаратқан еді. 3. (Біз) Нируан(мен) бірге үйлесімді мағыналы

1. сөздермен жарықтандырғанымыз үшін 5. жазу (деп) саналмайды». 6. Ғажаптанып Брахмайұ браман былай деді: 7. «Бұл Осыншама түрлі бітіктер, 8. əріптер жазу (болып) 9. есептелінбесе, қайсы əріп 10. жазу (деп) саналады?» Сонан, 11. буддсат екінші қағазға алпыс 12. төрт сан (əліппе) «Брахми» атты 13. əріпті жазып əкесіне беріп, 14. былай деді: «Бұл бітік жазу(мен) 15. барлық номдарды түсіндіру 16. оңайға түседі, сондықтан жазу (болып) есептелінеді». 17. Сонан Брахмайұ Пұрохит жазуға қарап 18. былай деді: «бұл да ұлығ 19. жазуларға ұқсайды. Бірақ 20. қазір жер үстінде бұндай жазу жоқ». 21. Сонан соң, көк аспанда тұрып Əзрұа 22. тəңірі қолын қауыштырып былай 23. деді: «Тыңдаңыз Брахмайұ, барлық 24. жазулардың (ішіндегі) құтты да құтты 25. осы жазу. Ганг өзеніндегі 26. құм санындай бұрхандар өз қолдарымен 27. бітіктеген осы құтты жазу еді. Жəне де 28. алдыңғы өткен бұрхандардың 29. номдары, қағида заңдарының бəрі осы жазумен 30. жазылған-ды. Кейінгі келетін бұрхандардың 15Б 1. ном жауһарлары да 2. осы жазумен бітіктелетін болады». Сонан 3. Брахмайұ Пұрохит былай деді: 4. «Ондай болса, бұл жазудың аты 5. не еді?» Сонан кейін, көктегі 6. түмендеген тəңірлер былай 7. деді: «Брахми» деген 8. бəрін білуші бұрхандардың 9. аты еді. «Брахми» 10. деген тыныштық Нируанның 11. аты болар. Тағы да «Брахми» аты 12. жақсылық жасаудың негізі. 13. Жəне де Əзрұа тəңірі бұл жазуға 14. өзі куə болды. Сол үшін бұл 15. жазу(дың) аты «Брахми» деп аталады». Бұны 16. естіп таңданған Брахмайұ Пұрохит 17. былай деп сұрады: «Бұдан ілгері 18. бұл жазу қайда еді?». Сонан Əзрұа 19. былай жауап қатты: «Қашаннан Бұрхан 20. шазаны болса, содан бері жер дүниеде 21. бұл жазу болған. Қайсы уақытта Бұрхан 22. шазаны аяқталса, бұл жазуда (сонда) 23. жоғалар». Сонан кейін, Брахмайұ Пұрохит

1. (Майтри) буддсатқа қарап былай деді: 25. «Бегім, тəңірім. Бұл жазуды кімнен 26. үйрендің?». Сонан буддсат былай жауап 27. берді: «Тыңдаңыз, əке бегім. Ратнашики, 28. Дипанкар, Кшманкар, Прбанкар, Уйпаши, 29. Шакимұни қатарлы сансыз көп 30. бұрхандар бұл «Брахми» жазуын (білетін). 16А 1. ... ... жазуын 2. сансыз түмен адамдарға ном (насихатын жүргізді). 3. Олардан бұл жазуды үйрендім». 4. Бұны естіп Брахмайұ Пұрохит ұлығ аяулы 5. құрметпен орынынан көтеріліп, сегіз 6. түмен төрт мың шəкірттерінің 7. барлығын жинап, (алақан) аясын 8. қауыштырып аяулы 9. Майтри буддсатқа былай 10. деді: «Ұстаздардың ұстазы, 11. əкелердің əкесі. Дүниедегі 12. барлық жазуды білер ұстаздардың 13. ұстазы болғандар (арасында) сенімен 14. теңесетін жазуды білер кісі жоқ. 15. Қазір сегіз түмен төрт мың шəкірттерді 16. саған аманаттаймын. 17. Бұларға жазу үйрет. 18. Олар басқаларға үйретер». 19. Сонан кейін, аяулы Майтри 20. буддсат ұстаздардың ұстазы болып, 21. сегіз түмен төрт мың шəкірттерге 22. жаңа жарыққа шыққан «Брахми» жазуы жəне (басқа) 23. білгелерді үйретер. Тағы да аШанки 24. калп уақытынан бері үйренген 25. сан санау, жұдырықтасу, тамға, нысана 26. ату өнері сынды қабілеттерін өзім 27. үйрендім. Тағы да жұлдыз жорушы, 28. балшы, тіл маманы, өлеңші қатарлы 29. шастарларды Брахмайұ, Аграшиуйда қатарлы 30. брамандар біліктеріне 16Б 1. таза (?) ... ... ... 2. жан-жақтылы айтып берді. Сол себепті, 3. он сегіз колти санындай үйжайларынан шығып 4. діндарлар, білге брамандар барлығы буддсат 5. ұстазға табынды. Барша шеберлік 6. əдісті білу үшін ... ... 7. бірден бір ұстаз болар. Əзрұа 8. тəңірі қатарлы тəңірі білгелерінің,

1. Брахмайұ Пұрохит 10. қатарлы пенде білгелерінің 11. ұстазы болар. Ат-атағы, білге білігі 12. артар, барша адамдар оның 13. айналасын қоршап айналар. Тағы бір кезде 14. Шанки Чкрурт ел ханы өзінің құтты 15. қауымымен бірге Брахмайұ Пұрохитты көргелі (келді). 16. Ел басыларының, хандардың, 17.сондай қағидасы болған – əр қашан 18. (елдің) байлығы алтын-күміс қазынасымен 19. толатын. Əр қашан ханша қатынмен 20. бірге сүйікті дүниеде шаттыққа кенелді. 21. Əр қашан жақсы амал-əрекет 22. қылатын. Құт-баянға құлшынған 23. уақытта білімдар кісілер сөзсіз жақсы 24. адамдарға құрмет ілтипатпен 25. жақын барар, (былай деп) сұрады: 26. «Не істесе жақсы болар? Не 27. қылса жаман болар? Қандай қылғанда 28. жақсылық қағидасы күшейеді?». Сондықтан сол орынға 29. ... ... жақын барды. 30. Брахмайұ Пұрохит ... ...

1. nïng raxuli-i (atlïg ogulï 11. ärdi .. ančulayu (oq maitri bodi12. swtnïng sumani atlïg ogulï bolur … 13. tüzün bodiswt qunčuyï suman birlä 14. yirtinčü törüsintä qatalqalïr üčün 15. ärdinilig orunluqqa agtïnu yrlïqap 16. … yrlïqar .. anï körüp oyunčï qïzlar 17. … (y)arutmïš törüsinčä yinčkä oyun 18. (oynay)urlar .. anta ötrü šudawasiki tngri19. (lär) tört tugum biš yoltaqï tïnlïglarïg 20. bürdä(?) qop … … 21. körkitü kök qalïqta … … 22. -up bodiswt inčä (tip yrlïqadï .. äd) 23. tawar kördüm … … 24. … … ) 2b 1. … … -lar .. tamudïn tayïp 2. … … tugarlar .. bu 3. … … qutrulguluq 4. … … -mazlar .. tamuda tugsar5. (lar … …y)alan ičintä küyä örtänü6. (rlär ämgäk ämgän)ürlär .. prit ažunïnta tug7. (sarlar) ačmaq suwsamaq ämgäk täginürlär … 8. (yïlqï) ät´özintä tugsarlar inčsiz 9. … … (ärk) türk äd tawar 10. … … ämgänürlär.. tngri 11. (ažunïnta tugsar)lar tngri mängisintä 12. (mängiläyürlär .. tn)gri yirintin taymaq ämgäk 13. ämgänürlär .. bu muntag sansar ičintäki tïnlïg14. (lar) ämgäklig tilgänin bašqa toqïtïp 15. (… …-)ngä umunčlagïn ulïyur sïgtayur16. lar .. alqu sizni birlä tusušqalïr üčün 17. bögtäg bögtäg ädgü qïlïnč qïlur(lar siz-) 18. ing burxan qutïn bulgunguznï küdärlär m19. unča agïr ämgäk äm(gänü)barïrlar .. amtï 20. … … tiläng 21. … … -ïnta qutgaru 22. … … (ayag)qa tägimlig 23. … … ančama 24. … … üč ygrminč ülüč (tört? ptr) 4a? 1. -lang nä tül tüšädingiz .. ötr (ü su)man 2. qatun bodiswtnïng yumšaq … 3. tüšämiš tüllärin öp saqïnïp inčä tip 4. tiyü .. altunlug orunluq yirdä tüšär bolur 5. äw qutï waxšiki ünüp barïr bolur .. bašïm6. taqï itiglig toqïrïm yublunup yirdä 7. tüšär bolur .. agzïmtaqï üstün altïn 8. tišlärim tüšär bolur .. ät´özümtäki

1. tonum itigim yoqadur bolur .. anï 10. išidip ayagqa tägimlig bodiswt 11. qatunï sumanïg ögirtürü säwintürü 12. qawïra quča inčä tip tiyür .. yawašïm 13. artuq qorqmang ärür ärmäz tüllär tüšä14. miškä sizinmäng .. nä ymä inčä tip 15. tiyür siz orunluqum tüšär bolur .. munačï bu 16. (orunluq) orunluqunguz bu ärmäz mu .. bašïngïz17. taqï toqïrïngïz ymä tükäl turur .. yinčü tiz18. (miš) täg bir äksüksüz tišläringiz agzïngïz19. ta turur .. tonunguz ätüküngüz itigläringiz 20. bir äksüksüz ät´özüngüztä turur .. ordu 21. qaršïda čoglug yalïnlïg qut waxšiklar 22. tükäl tururlar .. yawašïm qorqmang 23. inč udung .. ötrü (suman)qatun inčä 24. tip tiyür .. bägim (?) qoduru … 25. … … 4b 1. ymä … körklüg(?) qïlgay mn .. anï 2. išidip (suman) qatun ögirü säwinü 3. ikilä süčig udïyur .. anta ötrü bodiswt 4. käntü ät´özi birlä inčä tip saqïnč 5. saqïnur .. munung tüšämiš tüllärin qoduru 6. qolulasar mn otguratï ordug qaršïg qodup 7. tašgarü üngäy täg mn .. kim äw tngrisi 8. ordu waxšiki ünmiš tüšämiši antag 9. ärür .. mn munüng qutï waxšiki 10. rür mn .. otguratï mn ordu 11. aršï qodup dintar bolgay mn nä 12. išläri tüšä tüšämišining tüšä ant13. g ärür .. kičmädin ara mintädä adrïlïp 14. išin körkitü külmägü yalmaguqa 15. örür .. kim orunluq yirgä tüšä t(oqïr) 16. ublinup tüšä tül kördi .. otguratï 17. mintädä adrïlïp orunluq üzä olurup 18. toqïr tügüp itingüsi arïtï yoq .. nä 19. ymä ton kädimtä adrïlmïš kördi mint20. ädä kin … …-ngäši körtlä 21. ton ätük … … yoq bolmagay .. 22. bodiswt … … biš türlüg 23. ulüg tüllär körür inčä qaltï yitinčsiz 24. … … töšäkinčä töšänür 25. (bolur … ) … … üč ygrminč ülüč (biš ? ptr) 5a ? 1. yïngaqtïn tüü tü(rlüg önglüg …) 2. ät´özlüg quš quzgun(lar bodiswtqa) 3. yaqïn kälip alqu bir önglüg mängiz-

1. lig bolup turur bolur .. törtünč 5. tüli bu ärür .. qap qara bašlïg qušgač6. lar bodiswtqa yaqïn kälip agar 7. ayamaqïn qorgunlar üzä adaqïn 8. qučar bolur .. bišinč tüli antag bolur .. 9. idiz ulug aragsïzlag 10. tag üzä čankirmit qïlu 11. yorïp ät´özingä aragsïz yuq12. ulmaz bolur .. ötrü bodiswt usïntïn 13. udunup inčä saqïnč saqïnur .. mäning 14. tüšämiš tülüm sumana qatunnïng 15. (tül)i birlä oxšatï bolur .. otguratï mn 16. (or)du qaršïg qodup burxan qutïn 17. bulmïšïm krgäk tip angsïz ogrünčülüg 18. säwinčlig bolur .. anta ötrü šudawasik 19. tngrilär ayagqa tägimlig bodiswt – 20. qa qolïn(?) birmiš …-aragu qanagu 21. tiläryürčä äwdin barqtïn üngüsingä 22. basutčï bolu yinčkä qïrqïnlarïn čopa 23. yalïng yaq(?)r bälgürtir amarïlarïn24. (ïng … … )yatar .. sač 25. … … …-larïnta 26. … … …-ta aqa 27. … … …amarï 28. … … … 29. … … … 5b 1. … … ..tängrilik osug2. lug ulug(?) qorïgïm ičintä tngri qatun3. larïnga oxšatï qunčular yinčkä qïzlar 4. külä qatgura ilinčüläyü mängiläyü 5. ärür ärdi .. anïng ara amtï sïn sub6. urganlar ičintä ürülmiš ölüg kiši7. lär yatïrča tüšüp qamïlïp manga inčä 8. uqïtïrlar .. qačan nang ärsär .. bu 9. muntag türlüg ölgümüz yitgü10. müz bar .. ton ätük kädip 11. itip yaratïp bäk(?) amranmaq köngül 12. öritgü täg suqlangu täg bolur biz 13. qayu ödün tonsuz yalïng bolsar biz 14. yarsïgu täg qorqgu täg bolur biz .. inč15. ip ymä näčä ür ödün amranmaq 16. mängi mängiläsär tüpintä todmaq (qanmaq) 17. bultuqmaz .. anïn amtï mn bu tört 18. ödlärdä olurguluq altunlug äwlärimin 19. qaršïlarïmïn qodup alqïnčsïz agï barïmï20. mïn ïdalaq alqu ämgäkning tïltagï bol21. mïš amranmaq köngülin titip arïgqa 22. sämäkkä barïr mn bu muntag saqïnč saqï23. nïp ayagqa tägimlig bodiswt tülük-

1. länü orunluqïntïn turup yirdä inär .. yirdä 25. inip otguratï sözlär .. bu mäning ang 26. kinki amranmaqïm … … 27. … ärür .. … 28. –lär birlä … … 29. bu munča … … 30. suwlar … … 31. tngri … … 32. … … üč ygrminč ülüč (yiti ? ptr) 7a? 1. burxan qutïnga … … 2. ratnašiki atlïg burxan täg burxan 3. qutïn bulayïn tip inčä saw söz4. lädingiz .. antada bärü yüz kalp üč 5. asanki uzun ödlärdä burxan qutï6. nga ädgü qïlïnč yïggalï ämgäk ämgäntin7. giz .. yana šakimuni burxantïn qop qamag 8. tïnlïg oglanïn urunčaq tuta 9. tägintingiz .. amtï tngrim sansïz ö10. küš tïnlïglar sizing atïngïz11. qa ädgü qïlïnč qïlurlar .. sizing 12. burxan qutïn bulgunguznï öyürlär 13. saqïnurlar .. sizing atïngïznï atayur14. lar .. tärk tärk ordug qaršïg qodup-p 15. burxan qutïn bulung asanki sanïnča 16. tïnlïglarïg qop ämgäkintä qutgaru bir17. ing .. anta ötrü bodiswt ordusïntïn 18. ünüp saritïg oqïp inčä tip yrlïqar ya 19. mingü kölüküg kälürüng mn minip yimišlik20. kä ünäyin .. ötrü sariti inčä bolzun 21. tngrim tip antag saqïnč saqïnur nä 22. sawlar ol bu basa basa yir täpräyür .. 23. kök qalïqda qut waxšiklarnïng 24. yoqaru qodï ärtmiš tawïšlarï ištilür 25. xua čäčäk yagar .. yana ymä bodiswt 26. … … mingü kölükü 27. … … täg bälgü 28. … …qarïn 29. … … 30. … … 31. … … 32. … … 33. … … 34. … … tngrim 7b 1. at … … turur .. anta 2. ötrü bodiswt örtänü tururčä äwdin 3. isig öz … kiši täzärčä käntü 4. qaršïsïntïn iligsiz tutugsuz köngülin 5. yugantar tagdïn kün tängri ünärčä 6. ünüp inčä tip yrlïqayur .. bu mäning 7. ang kinki ordu qaršï äw barqta 8. olurmïšïm ärür .. ol sawag išidip 9. qop yïngaqtïnqï qut waxšik-

1. lar angsïz ögrünčülüg säwinčlig 11. bolurlar .. luular altunlug qayda 12. yïparlïg suw sačarlar .. yäklär iligläri 13. čäčäklig yagmur yagïturlar .. kumbant14. lar iligläri yïparlïg tütsük tamturur15. lar .. kantirwilar adruq adruq oyun ätizür16. lär .. anta ötrü bodiswt tonï … 17. itigi yaratïgï birla uday tag töpüsintä 18. kün tngri tururča .. ärdinilig qanglïsïnga 19. agtïnïp suryakant ärdinilig 20. wiman ičintä olurup inčä tip saw 21. sözläyür bu mäning ang kinki kölükü 22. üzä atlanmaqïm ärür .. ötrü braxmalok 23. tngri yirintäki tngrilär öngtün yorïp 24. ayayurlar kidinintä tužit tngri yir25. intäki tngrilär yorïyu üstün šuta26. wašik tngri yirintäki tngrilär strayas27. triš tngri yirintäki tngrilär yorïyu al28. tïn sïngarqï 29. iligläri … … 30. kužatri(?) 31. oyun … … 32. … … 33. … … 34. körki … … üč ygrminč ülüš sä(kiz? ptr) 8a? 1. yorïyur .. bodiswtag körüp (kök qalïqta) 2. tïqmïš täg ulug küčlüg tngrilär turur3. lar .. altïn yagïzda idiz ... 4. kurikarlarda toranlarda tüglüklärdä 5. qutlug ülüglüg kišilär olurup xua 6. yawïšgun tütsükin ögirü säwinü ayayur 7. agïrlayur .. anta ötrü bodiswtnïng 8. ordu qaršï küzädtäči qut waxš9. iklar bodiswtnïng äwrilä 10. äwrilmägü täg otguraq saw 11. sözlämišin išidip yašlïg köz12. in yïglayu bodiswt tapa körü inčä 13. tip tiyürlär .. ayagqa tägimlig tngrim 14. bu sizni üčün itmiš yaratmïš yazlag 15. küzlüg .. yaylag qïšlag altunlug kümüš16. lüg wayturlug saprirlïg tört ärdinilig 17. qaršïngïznï kimkä qodup barïr siz.. taqï 18. ymä ärdinilig qapïglarïngïz tüglük19. läringiz .. taqï ymä ärdinin itmiš qalag20. larïngïz ïsïrqalarïngïz .. yaruq yaltrïqïn 21. yašuyu turur .. taqï ymä ärdinilig 22. orunluqlar .. örgünlär üzä kim olurup 23. mängilägäy ärki .. taqï ymä säkiz tümän

1. tört mïng tapagčï qïzlar sizingtin 25. adrïlïp qayu qayu qalgaylar ärki ..nä 26. ymä ... ... qangïngïz 27. ... ... ödün 28. ... ...-lar ärdi .. amtï 29. ... ... siz 8b 1. ... sizing ünüp barmïšïngïz2. qa (ögrünčülü)g säwinčlig ärürlär .. bir 3. sizing ordunguz qaršïngïz sizingtin 4. adrïlmaqqa angsïz qoduru titräyür qamšayur 5. biz ymä sizingtin ödrülmäklig otïn 6. örtänür biz .. ädgüdä ädgüsi ol ärmiš kim 7. sizni osuglug qutluglar birlä tusuš8. maq ayïgda ayïgï ol ärmiš 9. kim amraqlardïn adrïlmaq 10. amtï inčä ök äwrilmätin barïr 11. ärsär siz .. küsämiš küsüšüngüz qanmaqï 12. bolzun .. anta ötrü bodiswt altunlug 13. qayča yorïyu kitumati känt ulušnung 14. öngtün qapïgïnga tägir ..bodiswtag körüp 15. balïq waxšiki kümüš sagarda tolu sütüg 16. bodiswtqa tuzgulayu inčä tip tiyür 17. qop qamag adlïg adlarnïng adlagusï bodiswt 18. tngrim .. sizingä yükünür mn .. kümüš 19. sagardaqï sütüg tuzgu ašayu yrlïqap 20. üč asanki ödtä bärü küsämiš küsüš21. üngüz tolmaqï bolzun .. ärüš öküš tïnlïg22. larqa nomlug noš suwsuš ičürmäkingiz bolz23. un .. külčirä yüzin bodiswt ong 24. iligi üzä balïq waxšikining sagïrïn 25. bürtüp inčä tip tiyür .. siz ymä balïq 26. uluš bodun boqun ... ... 27. ögrünčülüg säwinčlig ... 28. bodiswt kitumati känt uluštïn ünüp 29. säwinč ... ... (üč ygrminč ülüš toquz? ptr) 9a? 1. tiyürlär .. qayu ödün tngrim siz tužit 2. yirintin inip bu uluš balïqta ažun 3. tutdunguz .. sizing udunguzta altï qat 4. tngri yirintäki tngrilär käzikčä inip 5. bu balïqta tugdïlar .. sizing qut buyan6. ïngïzta tngri yirintäki čog yalïn mängi 7. tonga alqu yirtinčükä inti .. kitumati 8. känt uluštaqï yalnguqlar .. tngri 9. mängisin mängiläyur ärdi .. amtï

1. sizingtä basa äwig barqag 11. qodup aragag simäkag säwgäylär 12. amragaylar .. biz ymä bu balïq ulušug küyü 13. küzädü ärmišimizkä küwänür säwinür ärdimiz 14. amtï sizingtin adrïlïp balïq uluš birlä čogsuz 15. yalïnsïz bolgay ärki biz .. anta ötrü ayag16. qa tägimlig bodiswt yolta ulug türlüg 17. tngrilär iliglärintä čalaparbasi patmaparbasi 18. ulatï luu xanlarïntïn ayag čiltäg täginü 19. supušpit yimišlikkä tägir .. anta tägdük20. tä inčä saqïnč saqïnur .. amtï nätäg 21. türlüg körk mängiz qïlïnïp mängülüg mängi 22. tiläyin ärki .. ötrü šudawasik tngrilär 23. bodiswtnïng köngülintäki saqïnmïš saqïnčïn 24. uqup köz tägšiki yirdä kraža ton kädmiš 25. iligintä patar čïngratgu tuta örüg 26. amal qačïglarï (toyin)ïg blgürtürlär .. ol 9b 1. ... ... qanglïčïsï sariti inčä 2. tip ötünür tngrim bu äwdin barqtïn 3. ünmiš toyin dintar atlïg ärür .. yana oq 4. ögirü säwinü bodiswt saritiqa ayïtur 5. nä türlüg kiši toyin bolur .. ötrü šuda6. wasiki tngrilär .. sözlätmišingä sariti 7. inčä tip ötünür .. tngrim bu är qop nizwani8. lag tosïnglanmaq törülärdin turulmïš 9. yawalmïš ärür .. yana özingä 10. ädgülük adnaguqa ädgülük 11. asag tusu üčün sačïn saqalïn 12. yülip kraža ton kädip dintar išin išl13. äyür .. anï išidip bodiswt ulug agar ayam14. aqïn .. ol toyinqa yaqïn barïp inčä 15. tip tiyür .. kim siz tüzünüm .. nä türlüg 16. kiši siz .. iligingiztä patar čïngratgu 17. tuta sačïngïz saqalïngïz yülimiš bodugl(ug) 18. ton kädmiš ärür siz .. ančama amal yumul 19. ärigingiz barïgïngïz qačïgïngïz örüg amal 20. ärür .. mäning ymä sizing täg yang 21. osug tutgalï küsüšüm turdï .. ötrü ol 22. toyin bodiswtqa inčä tip tiyür .. 23. äwin barqïmïn ogulumïn kišimin 24. ögümin qangïmïn qamïn qadašïmïn ärk 25. türk čog yalan mängi tonga alqu tit-

1. ip ïdalap qarïmaq iglämäk ölmäk bu 27. üč türlüg … … 28. qolgučï törü … … 29. ötrü bodiswt … … törüsin 30. toqusïn … … 31. bolmïšča … … 32. -qa inča tip tiyür … … 33. bolmaqïn … … 34. nä … … üč ygrminč ülüš (on? ptr) 10a? 1. inča tip tiyür .. titrü tingling … 2. tïnlïͺ qanta qarïmaq iglämäk ölmäk 3. amraqtïn adralmaq aqlayu qawïšmaq 4. toqïmaq tonlamaq bamaq čomaq arïtï yoq 5. ärsär .. ol nirwan atlïͺ törü uluͺ küs6. üšin tiläyür mn .. anta ötrü ayaͺ7. qa tägimlig bodiswt örüg amal nir8. wannïng atïn küüsin 9. išidip nirwan bulmïš ošuͺluͺ 10. ögirü säwinü tärk tawraq mingü kölü11. küsintin qodï inip tip saqïnč 12. saqïnur .. ürdä bärü küsäp krgäk bulmaduq 13. qarïmaq ölmäkning qaršïsï yörüntägi-i 14. toyin dintar bolmaq törüg tuštum .. amtï 15. otͺuratï toyin dintar bolayïn .. munčulayu 16. saqïnïp ötrü baštïnqï ätͺözintäki itigin 17. yaratïͺïn tonïn köligäligin ärdnilärin 18. öngi qïlïp qanglïčïsï saritiqa inča 19. tip tiyür .. sn mini kičigdä bärü qamaͺ 20. ödün tapaͺ uduͺ qïltïng .. amtï ang 21. kin manga bir tapaͺ uduͺ qïlͺïl .. otrü 22. ayasïn qawšurup sariti inča tip ötünür 23. tngrim nägü qïlu täginäyin .. bodiswt inča 24. tip yrlïqayur .. bu mäning ärdnilig qanglïmïn 25. išlärim ïnallarïmqa .. ärdnilig 26. morwant … … sumanqa birgil 10b 1. … mängisi üčün at küü 2. üčün toyin dintar bolmaz mn .. siz3. lär ymä … amraqta amraq siz4. lär .. inčip ölümlüg ayïͺ ögli yaͺï5. qa qorqup sizlärni ïdalayur mn .. bu 6. mäning ang kinki bäläk ötügümin 7. yirmänglär .. näčä ür kič yašasar ol 8. oq kinintä ölmäk bar .. 9. mängü kinming yašamïš yoq 10. anïn mini üčün bušanmang11. lar .. arïͺda simäkdä ärip burxan 12. qutïn bulsar mn .. yana sizlärni

1. istäyü körgäli kälgäy .. säkiz türlüg tüz14. ün yol ayu birgäy mn .. ölümlüg 15. adadïn ozͺurͺay mn .. örüg amal 16. nirwan balïqqa uduzͺay mn tip 17. ötüngil .. ol sawaͺ išidip sariti ïͺlayu 18. bodiswtnïng adaqïn quča inčä 19. tip tiyür .. tngrim sizing mingü kölükü 20. ton itigingizni sizingtä öngi iltü 21. barsar mn sizing kälgüngüzni küsäyü 22. küdügli tuzͺučïlar .. ayïtu utru kälsar23. lär .. balïq uluš körki bägimizni qanta 24. qodup kälting tisärlär .. sizlärni titi25. p qodtï ïnaͺsïz qïltï tip näčük tiyin 26. taqï ymä sizing (ög qangïngïz)qa täg27. särmn .. … … to(nïngïz) 28. ätüküngüzni … … üč ygrminč ülüš bi(r ygrmi ? ptr) 11a? 1. qowï qul nägü tiyü tägäyin 2. qangïngïz braxmayu purohitqa nägü 3. ötüg ötünäyin .. nägü(?) 4. tägäyin .. iliglär iligi šanki čkrwrt 5. ilig xanqa sizingtin öngi ödrül6. üp nä yüzin tägäyin mini üzä ymä 7. yrlïqančučï köngül turͺurung bükünta 8. ïnaru kimni tapïnayïn kimni kör9. üp ögiräyin kimning udu 10. yorïyïn kimning mingüsin 11. kölüngüsin tutayïn ädär ädärtä12. yin sizintin adrïlïp umuͺsuz ïnaͺsïz 13. qanča barayin .. anïn amtï tngrim .. qan14. gïngïz purohitaͺ šanki čkrwrt ilig 15. xanïͺ sumana qatunuͺ qalïn qara 16. bodunuͺ öng saqïnïng .. yazuqsuz … 17. … titip ïdalap barmang anï išidi18. p bodiswt saritining iligin tutup 19. inčä tip yrlïqayur .. turͺïl turͺïl sari20. ti qamaͺ sansar ičintäki tïnlïͺlar qang21. lï atlar yanga näčä amranmaqlarï 22. ärsär .. antada taqï artuqraq yalunguz 23. mäning qangïm braxmayu purohit üzä 24. amranmaqïm ärür .. šanki čkrwrt ilig 25. xanqa ymä antaͺ … .. ïdalamaͺay 26. mn näčäkätägi … … uluš üzä27. ki angsïz … … 11b 1. … ymä ädgümä (?) alartmadï 2. … näčä säkiz tümän 3. tört mïng qunčuylar üzä amranmaqïm 4. ärsär .. yalunguz bir sumani qatun üzä

1. amranmaqïm ärür .. balïq ulušluͺ bodun 6. boqun üzä ymä uluͺ ïnaͺïm bar kim 7. olarnïng qarïmaq igmäk ölmäk 8. ämgäklärin tarqarqalïr üčün 9. altunluͺ kümüšlüg äwlärimin 10. qodup araͺqa sämäkqa barïr 11. mn (.) sanga ymä mn sariti 12. artuqraq säwinčlig mn .. kim mini kičig13. dä bärü burtarmadïn tapïntïng uduntung 14. amtï nägülük čökär sn batar sn .. bu-u 15. qanglïmta ulatï bäläglärig ilitü 16. ädgü ögli qadašlarïmqa birgil .. kičmädin 17. ara mn säning adrïlmaqlaͺ ämgäkingni 18. apamuqatägi tarqarͺu birgäy mn 19. anta ötrü bodiswt qïzïl linxua 20. čäčäkning yalpïrͺaqïnga oxšatï 21. körtlä iligin yiti yüligü tutup kök22. üš önglüg töqïrïn bïča inčä tip 23. tuyür .. qayu küsüšin ilkidä ärtmiš 24. burxanlar bašlarïntaqï čarlarïn bïčïp 25. dintar bolu … …-dilär ärsär .. ol 26. antaͺ … … köngülin 27. karti körki … … 28. körkin … 29. -läp kö- … … 30. toqïrïn(?) 31. anïng … … üč ygrminč ülüš iki ygrmi ? ptr 12a? 1. ün ištilür .. anta ötrü xormuzta 2. tngri ögirü säwinü … maitri 3. bodiswtnïng sačï saqalï …uluͺ 4. aͺar ayamaqïn altunluͺ saͺarda (?)urur 5. ötrü sariti bodiswtnïng sač saqal 6. yülimišin körüp üč yolï ongaru tägz7. inip qanglïsïn itigin yaratïͺïn tuta 8. kitumati känt uluš tapa 9. barïr .. ötrü xormuzta 10. tngri ärüš öküš tngrilär 11. birlä tägrikläp bodiswtnïng 12. sačïn strayastriš tngrigä ilitip 13. suduram atlïͺ šalnïng törintä uluͺ 14. örgün üzä urup .. säkiz yangï 15. biš ygrmidäki qutluͺ bačaͺ künlärdä 16. xua čäčäkin yïdlïͺ yïparlïͺ tütsükin 17. ayayu aͺarlayu yükünü tägzinü čutamaki 18. uluͺ yangï kün qïlurlar .. anta 19. ötrü ayaͺqa tägimlig maître bodis20. wt sačïn saqalïn yülip karti21. lar itigin yaratïͺïn ïdalap inčä 22. saqïnč saqïnur .. amtï manga oxšatï 23. ärmäz .. kim karti körkin ïdalap yana 24. … … ton kädü 25. … … kraža … … …

1. атты оғылы бар. Шакимұни атты бұрханның 10. Рахұли-и атты оғылы 11. бар. Ондай болса Майтри буддсаттың 12. Сұмани атты оғылы болады. 13. Түзүн буддсат ханшайы Сұман(мен) бірге 14. (адамзат) дүниесіндегі қағида бойынша 15. асылды орынға көтеріледі. 16. Бұны көріп ойыншы қыздар 17. ... жарықтандыру қағидасымен жағымды ойын 18. ойнады. Сонан кейін, Шұдауасики тəңірі 19. төрт Туу бес жолдағы адамдар 20. ... ... ... 21. көк аспанда көрінген ... 22. ... буддсат былай деді: 23. «Дүние-мүлік көрдім ... ... (шамамен он шақты жол сақталмаған) 2Б 1. ... ... тамұқтан құтылып 2. ... ... туар. Бұл 3. ... ... құтыла алмас 4. ... ... тамұқта туылса 5. ... ... жалын ішінде күйіп өртеніп 6. азап көреді. Прит дүниесінде 7. туылса аштық, шөл азабын көреді. ... 8. айуан тəнінде туылса алаңды 9. ... дүние-мүлік иеленіп 10. ... ... азаптанар. Тəңірі 11. дүниесінде туылса тəңірі шаттығына 12. кенеледі, (бірақ та) тəңірі мекенінен (кету) азабын 13. арқалайды. Осындай сансар ішіндегі адамдар 14. азап доңғалағын басына ұрып, 15. ... үміттеніп жылап сықтайды, 16. барлығы сізбен жолығу үшін 17. жақсылық ісін жасайды. Сіздің 18. Бұрхан құтын табуыңызды күтіп, 19. осыншама ауыр азапқа барады. Енді 20. ... ... ... міне 21. ... ... ...құтқарып 22. ... ... ... аяулы құрметті 23. ... ... ... соншама 24. ... ... ... (шамамен он шақты жолы сақталмаған) (осы арада үш парақ кем) 4А 1. (буддсат сұрады: ) «... не түс көрдің?». Сонан Сұман 2. қатын буддсаттың жағымды (сөздерін естіп), 3. көрген түсін ойлап былай деп 4. айтты: «(Түсімде) алтынды орын мекеннен түсетін болар, 5. үйдің құт əулиесі шығып кетер болар, басымдағы 6. безенген тұлымым жұлынып жерге 7. түсер болар. Ауыздағы астыүсті 8. тістерім түсер болар. Тəнімдегі 9. тоным жоғалар болар». Бұны 10. естіп аяулы буддсат (өз)

1. қатыны Сұманды қуаныш шаттықпен 12. қаусыра құшақтап былай деді: «Сүйіктім, 13. артық қорықпа, жаман түс көрдім 14. деп сезінбе. Орынымнан түсем 15. деп əлде нелерді айтпа. Міне, бұл 16. орын орнықты емес пе? Басыңдағы 17. тұлымыңыз да түгел тұр. Інжудей тізілген, 18. бір ақаусыз тістеріңіз аузыңызда 19. тұрар! Тоныңыз, етігіңіз, (басқада) жасау жабдығыңыз 20. бір ақаусыз тəніңізге (құп жарасып) тұрар! Орда21. сарайда шоқты, жалынды құт əулиелері 22. түгел тұрар! Сүйіктім, қорықпа, 23. алаңсыз ұйықта». Сонан Сұман қатын былай 24. деді: «Бегім(?) жан-жақтылы ... 25. ... ... ... 4Б 1. жəне ... көрікті(?) қыламын». Бұны 2. естіп Сұман қатын қуанып сүйініп 3. қайтадан тəтті ұйқыға батты. Сонан кейін, 4. буддсат іштей мынадай ой 5. ойлады: «Бұл көрген түсті жанжақты 6. бағамдасам, сөзсіз ордасарайды тастап 7. шығатын сияқтымын. Сондай үй тəңірісі 8. орда əулиесі (шығып) кеткенін түсімде (көрдім), 9. демек бұл құтты əулие 10. болуымның (аяны). Сөзсіз мен орда(ны) 11. тастап діндар боламын. 12. Түсінде (тісі) түскенін 13. көруі, көп ұзамай меннен айырылған 14. əйелімнің (тіссіз) күле алмай қалатынын 15. білдіреді. Орынынан жерге құлап, тұлымы 16. тарқатылған түс көрді, (бұл) сөзсіз 17. менен ажырап, орынға отырып 18. тұлымын тарауға (көңілінің соқпайтынын білдіреді). 19. Тон-киімнен айырылған (түс) көруі, 20. меннен кейін ... ... əдемі 21. тон-етік ... ... жоқ болмағы. 22. Буддсат ... ... бес түрлі 23. ұлығ түс көруі, дəл шексіз 24. ... ... төсенішше төсенер 25. болар ... ... ... 5А 1. (үшінші түс:) Жан жақтан түрлі түсті ... 2. құс құзғындар буддсатқа 3. жақындап, барлығы бір түсті келбетте 4. болып тұрады. Төртінші 5. түсі: Қап-қара басты торғайлар

1. буддсатқа жақын келіп, құрметпен 7. тырнағы арқылы (буддсаттың) аяғын 8. құшар болар. Бесінші түс: 9. Зəулім лас 10. тауда серуен құрып 11. жүріп тəніне лас кір 12. жұқпас болар. Сонан кейін, буддсат 13. түсінен оянып былай ойға батты: «Менің 14. көрген түсім Сұман қатынның 15. түсімен бірдей ұқсас болар. Сөзсіз мен 16. орда-сарайды тастап, Бұрхан құтын 17. табуым керек, – деп өте қуаныш 18. шаттықта масайрады. Сонан кейін, Шұдауасик 19. тəңірі аяулы буддсатқа 20. өтініш жасап ... тілегін 21. қандырып, үй-жайынан шығып кетуіне 22. бастамашы болып, нəзік қырқындарды 23. жалаңаш көрсетіп, кейбіреулерін 24. ... ... шаш 25. ... ... ... 26. ... ... ... 27. ... ... кейбірі 28. ... ... ... 29. ... ... ... 5Б 1. ... ... тəңірлік (ордаға) ұқсайтын 2. ұлығ бөлмелердің ішінде тəңірі қатындарындай 3. ханшалар, нəзік қыздар 4. ойнап-күліп қуанышқа 5. бөленді. Дəл сол кезде маған қабір 6. ішіне түсіп қамалып жатқан 7. мəңгілікке өлген кісілерше 8. ұғылды. Қашан болмасын, бұл 9. осындай түрлі өлімнің 10. жетпегі бар. Тон, етік киіп 11. жасанған тым сүйіспеншілік көңіл 12. орнатқандай сұқтанған ниетте боламыз. 13. Тонсыз, жалаңаш болған кезде, 14. жарлы-жақыбай, қорқыншты (пенде) боламыз. 15. Осылай қанша (жерден) ұзақ уақыт қызықты 16. шаттыққа шомсақ та, түбінде толып қану 17. болмақ емес. Сол үшін енді мен бұл төрт 18. уақытта отырған алтынды үйлерімді, 19. сарайларымды тастап, сарқылмас байлықтарымды 20. таратып, күллі азаптың себебі 21. болған нəпсілі көңілімді тастап, 22. орманға72 барамын. Осылай ойлағаннан (кейін), 23. аяулы буддсат қайратына мініп 24. орынынан тұрып жерге түсті, жерде 25. түсіп сөзсіз сөйлер: «Бұл менің ең 72 Орман – мəтін барысында кездесетін «орманға бару», «орманға кіру» деген сөздердің мағынасы дін жолын қуу, дінге беріліп сену, жападан-жалғыз дін ілімін іздеу мағыналарын білдіреді.

1. кейінгі сүйіспеншілігім ... ... 27. ... еді ... ... 28. ... бірге ... ... 29. Осыншама ... ... 30. сулар ... ... ... 31. тəңірі ... ... ... 32. ... ... ... (бұдан кейінгі бір парақ сақталмаған) 7А 1. Бұрхан құтына ... ... 2. Ратнашики атты бұрхандай Бұрхан 3. құтына жетейін деп осындай сөз 4. сөйледіңіз. Содан бері жүз калп үш 5. аШанки ұзақ уақытта Бұрхан құтына 6. жақсылық қылуды жиғалы азап 7. шектіңіз. Жəне Шакимұни бұрханның 8. барша адам оғыландарынан аманат 9. қабылдадыңыз. Қазір тəңірім, сансыз 10. көп адамдар сіздің атыңызға 11. жақсылық қылуды істер. Сіздің 12. Бұрхан құтына ие болғаныңызды 13. ойлар, сіздің атыңызды атайды. 14. Тезден орда-сарайды тастап 15. Бұрхан құтын тауып, аШанки санынша 16. адамдардың барша азабынан құтқарыңыз. 17. Сонан кейін, буддсат ордасынан 18. шығарда Саритиды шақырып былай бұйырды: 19. «Мінер көлік келтір, мен мініп жемістікке 20. шығайын». Сонан Сарити: «Болсын, 21. тəңірім», – деді, (бірақ) мынадай ойға қалды: «Не 22. сөз бұл! Қайта-қайта жер тебіренді, 23. көк аспанда құт əулиелердің 24. жоғары-төмен сабылған дыбыстары естілер, 25. гүл-шешек жауар. Жəне де буддсат 26. ... ... мінер көлігі 27. ... ... дей ... белгі ... 28. ... ... ... 29. ... ... ... 30. ... ... ... 31. ... ... ... 32. ... ... ... 33. ... ... ... 34. ... ... ... тəңірім 7Б 1. ат ... ... тұрар. Сонан 2. кейін, буддсат өртеніп тұрған үйден 3. өмірін алып қашқан кісіше, өз 4. сарайынан алаңсыз көңілмен, 5. Йұғантар тауынан шыққан күн тəңіріндей 6. көтеріліп, былай деді: «Бұл менің 7. ең ақырғы орда-сарайдағы үйжайымда

1. отыруым». Бұл сөзді естіп 9. əр тараптағы құт əулиелері 10. шексіз қуаныш-сүйініште 11. болды. Айдаһарлар алтынды көшеге 12. жұпарлы су шашты. Жын бектері 13. гүлді жаңбыр жаудырды. Кұмбант 14. бектері жұпарлы тұтандырғыш тамызды. 15. Кантируйлар ұқсамаған ойын (күйлерін) ойнады. 16. Сонан кейін, буддсат(тың) тоны ... 17. жасанумен бірге Ұдай73 тауының төбесінде 18. тұрған күн тəңіріндей, асылды арбасына 19. шығып, Сұриакант74 асылды 20. шатыр ішінде отырып мындай сөз 21. сөйледі: «Бұл менің ең соңғы рет көлік 22. арқылы (сыртқа) аттануым». Сонан Брахмалок75 23. тəңірі мекеніндегі тəңірлер алдыда76 жол бастап, 24. соңынан Тұжит тəңірі 25. мекеніндегі тəңірлер ілесті, үстіде 26. Шұтауашик77 тəңірі мекеніндегі тəңірлер, Страйастриш78 27. тəңірі мекеніндегі тəңірлер жүрді, астыдағы 73 Күн шығатын тау. 74 Асыл, киелі, қасиетті деген мағынада. 75 Тəңір есімі. 76 Алдыда, яғни, шығыс бағытқа. 77 Тəңір есімі. 78 Тəңір есімі. 28. бағытта ... ... ... 29.бектері ... ... ... 30. көлеңкелеп ... ... ... 31. ойын ... ... ... 32. ... ... ... 33. ... ... ... 34. көркі ... ... ... 8А 1. жүрер. Буддсатты көріп, көк аспанда 2. лық толып ұлығ күшті тəңірлер 3. тұрар. Астыда қоңыр (жерде) биік ... 4. ғимараттарда, терезелерде 5. құтты, бақытты кісілер отырып, гүл, 6. жапырақ, тұтанғышты (қолдарына ұстап), қуанышсүйініште 7. құрмет көрсетті. Сонан кейін, буддсаттың 8. орда-сарайын күзетуші құт əулиелер 9. буддсаттың оралу, 10. оралмауы (туралы) нақтылы сөз 11. сөйлемдерді естіп, жасты көзін 12. бұлап, буддсатқа қарап былай 13. деді: «Аяулы тəңірім, 14. сіз үшін салынған жаздық, 15. күздік, көктемдік, қыстық – алтын, күміс, 16. əйнек(?),ақық төрт асылдан 17. (қаланған) сарайларыңызды кімге қалдырып барасыз? Тағы да 18. (сарайдың) асылды есіктері, терезелері,

1. тағы да асыл(мен) көмкерілген құрлыс20. сарайларыңыз жалтырап жарық 21. шашады. Тағы да асылды орын 22. тағыңызға кім отырып 23. игілігін көрмек? Тағы да сегіз түмен 24. төрт мың табынушы қыздар сізден 25. айырылып қалай, қалай қылады екен? Неге 26. жəне ... ... əкеңіз 27. ... ... уақытта 28. ... ... еді. Қазір 29. ... ... ...сіз ... (Бұдан кейінгі бес жол анық танылмады) 8Б 1. сіздің аттанып кетуіңізге 2. (олар) шад-шадыман болысты. 3. Сіздің орда-сарайыңыз, сізден 4. айырылу (себебінен) қатты тебіреніп сілкінді. 5. Біз де сізден айырылысудың ерекше отына 6. өртендік. Жақсының жақсысы – бұл 7. сіздей құттылармен кездесу, 8. жаманның жаманы – бұл 9. ет жақыныңнан айырылу. 10. Қазір осылай қайырылмастан бара 11. жатырсың. Көксеген арманыңыз қанатын 12. болсын». Сонан кейін, буддсат алтынды 13. көшемен жүріп Китұмати кент ұлысының 14. алдыңғы79 қақпасына жетті. Буддсатты көріп 15. балық əулиесі80 күміс ыдыс толы сүтті 16. буддсатқа ұсынып былай деді: 17. «Барша атақтылардың атақтысы буддсат 18. тəңірім, сізге жүгінеміз. Күміс 19. ыдыстағы сүттен дəм татыңыз да, 20. үш аШанки уақыттан бергі көксеген арманыңыздың 21. толмағы болсын! Сансанақсыз 22. адамдарға номды балзам суын ішкізуіңіз 23. болсын!». Күлімсіреген жүзбен буддсат 24. оң қолымен балық əулиесінің ыдысын 25. сипап былай деді: «Сіз бен балық 26. ұлыстың бұқара тұрғыны ... ... 27. қуанып-сүйініп ... ... 28. буддсат Китұмати кент ұлысынан аттанып 29. сүйініш ... ... 9А 1. (олар) айтты: «Тəңірім, сіз Тұжит 2. мекеннен шығып бұл ұлыс балықта дүние 3. есігін аштыңыз. Сізге ілесіп алты қабат 79 Алдыңғы қақпасы, яғни, шығыс қақпасы. 80 Балық əулиесі, яғни, қаланың киесі, қаланың əулие иесі.

1. тəңірі мекеніндегі тəңірлер кезек-кезегімен түсіп, 5. бұл балықта туды. Сіздің құтбаяныңызда 6. тəңірі мекеніндегі шоқ-жалын, көңілді 7. қуаныштың барлығы жер үстіне түсті. Китұмати 8. кент ұлыстағы адамдар тəңірі 9. қуанышынан лəззаттанды. Қазір 10. сіздің артыңыздан (ілесіп), үй-жайларын 11. тастап, орман-тоғайды ұнатып сүймек81. 12. Біз де бұл балық ұлысты күзетіп 13. қарағанымызға қуанып, мақтанамыз. 14. Енді сізден айырылып, балық ұлыспен бірге шоқ15. жалынсыз боламыз». Сонан кейін, аяулы 16. буддсат жол бойы ұлығ түрлі 17. тəңірі бектері (мен) Чалапарбаси, Патмапарбаси 18. қатарлы айдаһар хандарының құрметіне бөленіп, 19. Сұпұшпит82 (атты) жемістікке жетті. Онда жетіп 20. былай ой ойлады: «Енді қандай 21. түрлі көрік келбетке келіп мəңгілік көңілді 22. қуаныш тілейін?». Сонан Шұдауасик тəңірлер 81 Орман-тоғайды ұнатып сүймек – дін жолына өзін арнау, дін жолын қуу. 82 Қасиетті жеміс бақшасы. 23. буддсаттың көңіліндегі ойлаған ойларын 24. ұғып, көз жетер жерде Кража тон киген, 25. қолына патар83 (мен) аса таяқ ұстаған 26. көңілі мамыражай тойын көрінді. Ол ... ... ... 9Б 1. ... ... арбашы Сарити былай 2. деп өтінді: «Тəңірім, бұл үйжайынан 3. аттанған тойын діндар». Жəне 4. буддсат қуанышты түрде Саритиға айтар: 5. «Қандай кісі тойын болады?». Сонан Шұдауасики 6. тəңірлер сөздерінен (кейін) Сарити 7. былай деді: «Тəңірім, бұл ер барша 8. ашу-ызадан (арылтатын) қағидалы 9. (кісі). Жəне өзінің 10. жақсылығы, өзгелердің жақсылық 11. пайдасы үшін шаш-сақалын 12. сыпырып, кража тон киіп, діндар ісін 13. істейді». Бұны естіп буддсат ұлығ 14. құрметпен, ол тойындарға жақын барып 15. былай деді: «Түзүнім, кімсіз, қандай 83 Тақуа, сопылардың садақа тамағын жейтін ыдысы.

1. кісісіз? Қолдарыңызға патар (ыдысын), аса таяқ 17. ұстап, шаш-сақалыңызды сыпырып, денесіне 18. тон кигенсіз. Қаншама əрекетқимылыңыз 19. тыныштықта, көңіліңіз 20. мамыражай. Менің де сіздей 21. болғым келетін ойым бар». Сонан ол 22. тойын буддсатқа былай деді: 23. «Үй-жайымды, ұрпағымды, əйелімді, 24. əке-шешемді, қан қарындасымды, 25. билігімді, арманымды, қуанышымды – барлығынан 26. уаз кешіп, қартаймақ, ауырмақ, өлмек – осы 27. үш түрлі ... ... 28. өтінуші қағидасы (бойынша) ... ... 29. сонан, буддсат ... қағидасын, 30. салтын ... ... 31. болса ... ... 32. болуын ... ... 33. ... былай деді: ... ... 34. не ... ... ... 10А 1. (Тақуа) былай деді: «Назар салып тыңда ... 2. Адамдар қартаю, ауыру, өлу, 3. ет жақыныңнан айырылу, жек көргеніңмен жолығу, 4. тоқпақтап ұру, құрсауланып қамалуды əсте 5. еш жерден таба алмайды. (Мен) нируан атты қағиданың ұлығ 6. аңсауын тілеймін». Сонан кейін, 7. аяулы буддсат тыныш 8. нируанның атын 9. естіп, нируанға жеткендей 10. қуанып шаттанып, дереу мінген 11. көлігінен түсіп, (қайта) мініп мынадай 12. ойға батты: «Ұзақтан бері көксеп таба алмаған 13. қартаю мен өлудің дауасы – 14. тойын діндар болу қағидасына жолықтым. Енді 15. сөзсіз тойын діндар болайын». Осындай 16. ой ойлап, сонан денесіндегі етік, 17. тон сынды əр түрлі асылдарын 18. шешіп, арбашысы Саритиға (беріп), 19. былай деді: «Сен менің кішкене шағымнан бері, 20. барлық уақытта қызметімде болып келесің. Қазір ең 21. ақырғы рет маған қызмет қыл». Сонан 22. аясын қауыштырып Сарити былай деп өтінді: 23. «Тəңірім, не істейін?». Буддсат былай 24. деп жарылқады: «Менің бұл асылды арбамды 25. жұмысшы сенушілерғе, асылды 26. мерует (?) ... ... Сұманға бер (əрі былай деп айт ... ...)

1. көрсе, менде тіптен өзімнің 23. əкем Брахмайұ Пұрохитты 24. артық көрем, Шанки Чкрурт ел 25. ханын да ... ... аттанбаймын 26. қаншалықты ... ... ұлыстағы 27. ең ... ... ... 11Б 1. ... тағы ашуланбады. 2. ... ... сегіз түмен 3. төрт мың ханшаларға (деген) ынтығым, 4. тек ғана Сұмани қатынға деген 5. жақсы көріп ұнатуыммен бірдей. Балық, ұлыстағы 6. бұқара халыққа да ұлығ сенімдемін. 7. Олардың қартаю, ауыру, өлу 8. азаптарын тарқату үшін, 9. алтынды, күмісті үйлерін 10. тастап, ормандыққа барамын. 11. Сағанда да, Сарити 12. артығырақ сүйінемін. Мені кішкене күнімнен 13. бері ренжітпей, қызмет еттің, 14. енді неліктен (сары уайымға) батасың? 15. Арба қатарлы бұл тартуымды алып 16. жақсы парасатты қандастарыма бер. Көп ұзамай 17. мен сенің айырылу азабыңды 18. мəңгілік тарқатып беремін». 19. Сонан кейін, буддсат қызыл тұңғиық 20. шешегінің жапырағына ұқсайтын 21. көрікті қолымен өткір пышағын ұстап, 22. көк түсті тұлымын кесіп, былай 23. деді: «Қандай арманмен ілгерде өткен 24. бұрхандар бастарындағы тұлымын кесіп, 25. діндар болып ... ... ... 26. сондай ... ... көңілін 27. жай көркі ... ... 28. көркін ... ... 29. ... ... ... 30. тұлымын(?) ... ... 31. оның ... ... 12А? 1. үн естілер. Сонан кейін, Хормұзта 2. тəңірі қуанып сүйініп ... Майтри 3. буддсаттың шаш-сақалын ... ұлығ 4. құрмет ілтипатпен алтынды ыдысқа салар. 5. Сонан Сарити (Майтри) буддсаттың шаш-сақалының 6. жұлынғанын көріп, үш рет оңға айналып 7. арбасын, етік жабдығын ұстап, 8. Китұмати кент ұлысына қарай 9. барды. Сонан Хормұзта 10. тəңірі көптеген тəңірлердің 11. қошаметтеп ортаға алуымен буддсаттың 12. шашын Страиастрит тəңіріне жіберіп, 13. Сұдұрам атты ғибадатхананың төрінде, ұлығ 14. орынға қойып, (айдың) сегіз жаңасынан

1. он бесіне (дейінгі) құтты ауыз бекіткен күндерінде, 16. гүл-шешегін шашып, жұпарлы тұтанғышын 17. (тұтатып), құрметпен жүгініп Чұтамаки 18. ұлығ жаңа күн өткізер. Сонан 19. кейін, аяулы Майтри буддсат 20. шаш-сақалын жұлып, қарапайым 21. кейіпке енгеннен кейін, былай 22. ойға батты: «Қазір ешкім мен 23. секілді қарапайым көркін тастап, қайта 24. ... ... тон киіп 25. ... ... кража 12Б 1. номды ... ... сонан кейін, буддсат 2. былай деді: «Сіздің ойлағаныңыздай 3. болсын, істелсін!». Сонан 4. ол, сегіз түмен төрт мың ұлдар 5. шашын ... қарапайым келбетін 6. жоғалтар. Сонан кейін, Хормұзта 7. тəңірі буддсаттың кража тон қажет 8. ететінін ұғып, ілгерде өткен 9. бұрхандардың киген 10. Саңати кража тондарын 11. келтіріп, буддсатқа былай 12. деді: «Барлық жақсы қағиданы тілеушілерге, 13. барлық айыпты тарқатушыларға, жақсы парасатты 14. ой ойлаушы, жарылқаушы 15. білікті адамдар (жөнінен), бұл кража 16. тон желпілдеген ту белгісіне ұқсайды. 17. Бұрынғы бұрхандар бұл тонды киіп 18. ашу-ызалы жауларын ұтты, (жеңді). Сізде бұл 19. тонды киіп төрт топтағы албасты қосынын 20. ұтып жеңесіз». Күлімсіреген жүзбен 21. аяулы буддсат қағидамен 22. безенген оң қолымен кража тонды 23. Хормұзта тəңірден алып былай 24. деді: «Жақсы, жақсы 25. берген ... ... ...

1. körtlä sögüt ärdni budïqlag 8. iligin xua čäčäk sača 9. örgün tapa mini oqïyur .. 10. waytur ärdni önglüg bu sumir 11. tagqa yöläši wižirlag örgün adruq 12. adruq itigin yaratïgïn yaratmïš burxan 13. qutïn töpüsintä kötürgäli anuq tutur 14. ötrü bodiswt wačrazan örgüngä 15. yaqïn barïr .. anïng ara tngrilär iligi 16. xormuzta tngri gantamadan tagdïn 17. öngi yïdï säwiglig yïlïnčga (kü)miš aq 18. waytur ärdini önglüg ot kälürüp 19. bodiswtqa tutar .. otug körüp 20. inčä tip ayïtur .. nä atlïg ot ol 21. bu.. ötrü xormuzta tngri inčä tip 22. tiyür.. suwastik atlag ot ärür .. yana 23. ymä bodiswt inčä tip tiyür .. ančama 24. ädgü atlag ot ärmiš . qop qamag yirti25. nčüdäki tïnlag oglanïnga inčgü äsängü 26. tilädäči mn ärür mn bu otnüng atï 27. ymä inčgü äsängü birdäči ärmiš .. mäning 28. ymä bu ot üzä olurup inčgüm äsän29. güm bolgay .. ötrü bodiswt xormuzta 30. tngridin ol suwastik otug alï yrlï 7b 1. qap wčrazan örgün üzä töšägäli 2. köngülin inčä saqïnč saqïntï apam 3. birök bu ot üzä olurup tüz4. gärinčsiz yig burxan qutïn bulgum 5. ärsär.. amtï bu otug örgün üzä 6. qodayïn nätäg törü ärsär antag uz 7. tösämiš bolzun anta ötrü 8. ayagqa tägimlig bodiswt 9. ol otug wačrazan örgün 10. üzä sača ïdur bodiswtnïng 11. qut buyanï küčintä köngüllüg 12. tïnlag osuglug ot tübläri tašgaru 13. učlarï ičgärü yüülük antag uz

1. töltämiš tösämiš bolur.. qaltï wišwa15. karmi tngridä ulatï tngridäm uzagut16. lar töšäyü umagu täg.. anta öt17. rü bodiswt artuqta artuq süzülüp 18. ol wačrazan örgünüg nagapušp sög19. ätüg üč qurla ongaru tägzinip 20. ulug agïr ayamaqïn bäk qatag 21. köngülin wasuki atlag luular iligi22. ning ät´özlüg bag tügüningä oxšatï 23. adaqï üzä urup wižir örgün üz24. ä bagdašïnu olurup yrlïqar.. ötrü 25. antag bäk qatag saqïnč saqïnur anča 26. qatägi mn bu oruntïn turmagay mn 27. näčäkätägi tüzgärinčsiz yig burxan 28. qutïn bulmagïnčaqatägi ol antag tür29. lüg bodiswtnïng yüz klp (üč) asanki uzun 30. ödtä bärü amraq ät´öz isig özlüg

1. жерде өнген алмас тақты 5. көріп, мынадай ойға қалды: «Барша 6. ағаштар бегіне ұқсайтын көріп қанғысыз 7. көрікті ағаштың асыл бұтақтары 8. гүл-шешек шашып, 9. (өз) тағына (отыруға) мені шақырар. 10. Уайтұр асыл түсті бұл Сүмір 11. тауына ұқсайтын алмас тақ орынын 12. əр түрлі ерекше безендіріп, 13. Бұрхан құтын төбесіне көтеруге дайын тұрар». 14. Сонан буддсат алмас тағына 15. жақын келді. Сол арада тəңірлер ханы 16. Хормұзта тəңірі Гантамадан тауынан 17. ерекше иісті, қызығарлық-ақ 18. Уайтұр асыл түсті шөп əкеліп 19. буддсатқа ұсынар. Шөпті көріп 20. (буддсат) былай сұрады: «Бұл не деген шөп?». 21. Сонан Хормұзта тəңірі былай 22. деп айтты: «Сұуастик86 атты шөп еді». Жəне де 23. буддсат былай деді: «Соншама 24. тамаша атты шөп! Барша 25. дүниедегі адам оғыландарына тыныштық, 26. есендік тілеймін. Бұл шөптің аты да 27. тыныштық, есендік берсін. Менде 28. бұл шөп (үстінде) отырып тыныштық, есендікте 29. болайын». Сонан буддсат Хормұзта 30. тəңірінен сол Сұуастик шөбін алып, 7Б 1. алмас тағына төсегелі 2. көңілінде мынадай ой ойлады: «Егерде 3. бұл шөпте отырып (теңдессіз) тура 4. Бұрхан құтына ие болсам, 5. онда бұл шөпті тақ (үстіне) 6. қоямын, сондай қағидамен ерекше 7. төсеніш болсын». Сонан кейін, 8. аяулы буддсат 9. сол шөпті алмас таққа 86 Дəрі шөптің аты.

1. шашып (төседі), буддсаттың 11. құт-баян күшінде көңілді 12. адамдай, шөп түбі сыртқа, 13. (шөп) үштері ішке (қарай) сондай ретті 14. төселді. Уйшуакарми 15. тəңірі қатарлы тəңірлерде 16. бұндай шеберлікпен төсей алмады. Сонан соң, 17. буддсат ерекше адалдықпен 18. сол алмас тақ (пен) Нагапұшп ағашын 19. үш рет оңға айналып, 20. ұлығ құрметпен, бек қатты 21. көңілін Уасұки87 атты айдаһар 22. тəнін байлап түйгендей, 23. аяғымен алмас таққа 24. малдасын құрып отырды. Сонан 25. сондай қатаң ойға бекіді: 26. сондай ұйып: бұл орыннан тұрмаймын, 27. (егерде) ерекше туралықты Бұрхан 28. құтына жетпесем. Сондай түрлі 29. буддсаттың жүз калп үш аШанки ұзын 30. уақыттан бері аяулы тəні, ыстық өмірі ... ... ... 87 Айдаһар ханының есімі.

1. tïnqï küzäd ödintä törtünč dyan18. taqï öngräki ažunuγ ömäk saqïnmaq 19. bilgä bilig üzä sansïz tümän ilki20. dä ärtmiš ažunlarïn öyür saqïnur 21. inčä qaltï tngri yirintä yalnguq 22. ät’özintä tamuda yïlqïda ač yäk 23. ažunïnta tuγmïš taqï ymä tört 24. tuγum biš yol ičintä bir bir ažun 25. larda asanki sanïnča tuγmïšïn öyür 26. saqïnur .. taqï ymä yüz kalp üč 27. asanki kin ödtäki ädgü qïlïnč qut 28. buyan qïlmïšïn qalïsïz öyür saqïnur .. 29. taqï ymä üstün bawagar altïn 30. awïš tamuqatägi altï qïrq ... (bi)š ygrmіnč ülüš iki ptr 2a 1. ( )-kirdä kolti asanki sanï2. (nča )ölmišin mängü ämgäk 3. ( )nä türlüg aš ašamïšïn 4. ( )näčä yaš yašamïšïn 5. (näčä atlïγ bol)mïšïn alqu öyür saqïnur 6. (taqï ymä іnčä) saqïnč saqïnur alqu 7. (sansar ičintä) ärngäk učï8. (n sančγuča yir) orun yoq 9. (kim mn ol) yir orunta 2b 1. nomumïn išidgülük küsüš 2. yoqmu .. ötrü ayaγqa tägimlig 3. maitri bodiswt iki küzäd (oγrïnta) 4. tngridäm bögülüg qulγaqïn išidmäk 5. ädgü ärdäm yügärü qïlïp (ïraqtïnqï) 6. yaγuqtïnqï qop qamaγ tïnlγlarnїng 7. sözlämiš (sawlarïn iši-) 8. dür .. taqï (ymä tngri) 9. yalnguq tamuluγ (yïlqï ažunïn-) 10. taqï prit ažun(ïntaqï tïnlγlarnïng) (biš ygrminč ülüš üš ptr) 3a 1. ( )s tüšmiš ärürlär tämir2. (lig )tamularda tuγup sïzγur3. (mïš qïzïl) baqïr іčärlär .. qïzartmïš 4. (tämir yu)mγaqlar yiyürlär .. ol ämgäk 5. ( )sïzïlur örtänür .. 6. ( )lärkä aγtïnurlar 7. ( )lar közlärintä , 8. ( )yüräklärintä 9. ( )adaqlarïnta 10. ( ) sansïz 11. … … 12. ( )-larïn örtlüg 13. ( )ičintä töpün 14. ( )p örtäyürlär .. 15. ( )otluγ yollarda 16. ( )-tïrlar .. amarïlarïn 17. (qadï)r(?) azaγlaγ ayaγ 18. ( )buza budarlayu .. 19. ( )-lar .. amarïlarï ot 20. ( ) täzip .. asipatrawan 21. (atlïγ arïγq)a(?) sïγunrlar .. anta 22. basa irinčlärning bašlarï üzä 23. bïčγuluγ yaγmur yaγar .. örtlüg 24. tämirlig yirlärkä yapïšurlar .. bodulur-

1. lar amarï tamuluγlaraγ irig. irpäkin 26. irpäyürlär .. kärkin yonarlar .. baltun yar27. arlar .. ančaqatägi isig özlärin 28. ( )-maz näčäkätägi qïlmïs ötäkläri tük29. (ämäk)inčäkätägi(?) uluγ ünin ulïyurlar .. 30. ( ) .. amr(aq[?] )tip 3b 1. ayïγ qïlïnč qïltïlar.. ... 2. ozmadïlar .. külä yala( ) 3. qïltïlar .. ulïyu sïγtayu ... 4. täginürlär .. birökin olar tip (ötün- ) 5. tilär ärsär ayïγ qïlïnč ... 6. muntaγ utlïsïnga ... 7. biz tip yaš ... 8. qurïγaylar... 9. ärdi.. ayïγ ... 10. qïlmaγaylar … 11. ( yïlqï až-) 12. unïnta quš quz(γun ... tuγ-) 13. mïš tïnlïγlar.. … 14. ät qan kön qï(rtïš ...) 15. azaγlarï üčün ... 16. ötürürlär .. amarïlarïn ... 17. ötürüp аγаr yük... ... 18. ...toqïyu ... 19. yaγïlarïnta qurt... 20. ögüzüg käčtürü... 21. ämgäk körkitirlär .. ymä (ač yäk prit) 22. ažunïnta tuγmïš tïnlaγlar .. bir 23. ikintiškä ägri tarmaqïn yiti (az-) 24. aγïn budarlašu yišürlär ölürüšür25. lär... suwdaqï tïnlaγlar .. quruγda quruγ26. daqï tïnlaγlar suwda ödsüz qolusuz 27. isig özlärintin öngi ödrülür28. lär .. olar ymä az almïr yapïšmaq 29. saranlanmaq köngül küčintä аč yäk 30. pirit ažunïnta tuγmïš tïnlaγlar 4a 1. (taγ sängiri tä)g uluγ bädük ät’öz2. (läri ignä) örtükinčä inčkä boγüz3. (larї ač)maq suwsamaq ämgäkin qurїp 4. (qatїp küy)ük töngürkä ošuγluγ ö5. (rtänür yararlar) ymä amarї pirit6. (lar kntü sačlarї) üzä örtülüp .. 7. (yörgänip yašlїγ) közin їγla8. (yu sїγtayu) suw ičgäli 9. (küsüšin uzun körtük10. (lärdä yügürürlär qa)čarlar .. 11. (ауїγ qїlїnč küčintä ot)luγ qozluγ 12. (yaγmur yaγar .. uluγ u)luγ ögüz suw13. (їnga tägsärlär ögüz suwlarї tä)bäzingä qurїp 14. (suγulup barїr .. bi)rökin olar іnčä 15. (uqtїlar ärsä)r .. čїγtїn yarsїq 16. (qїlїnčnїng)bu muntaγ türlüg ayaγ 17. (utlї ärmiši)n .. ötrü käntü ät’öz18. (lärintäki ät)lärin bїčїp bušї birgäy19. lär ärdi.. isirkänmäk) кöngül turγur20. (maγaylar ärdi.. ol) ymä qaranlaγ qararaγ

1. (tünärig) buqaγu ičintä bäklänmiš 22. (ya)lnguq ažunta tuγγuluq tїnlaγlar 23. ög qarnї ičintä yig aš bїšaγ 24. aš ornї ikin ara sїqїlїp tämir25. lig olїγїn olїnmїš ošuγluγ toquz 26. ay on kün ämgäk körürlär .. qayu 27. üdin ög qarnїnta tuγsarlar .. qїz28. їl ät tanču ošuγluγ awartarlar іrig 29. äligläri üzä bičäkin bičärčä tutar30. lar qarwayurlar .. ol ämgäkkä кänč 4b 1. oγlan ögsüz köngülsüz qatїγlanїp(?) 2. čаrlауur їγlayurlar .. anta basa 3. täng türlüg yörgäyü tolγayu küyü 4. küzädü igidürlär .. ačїnur aγrїnur 5. ärkän ök iglämäk qarїmaq ölmäk 6. ämgäklär quwa їdaru yidip amraq7. tїn adralmaq (ačїγ ämgäk-) 8. kä täginürlär .. ol ymä 9. ädgü qїlїnč küčintä tngri – 10. yirintä(tuγmїš tngrilär qamaγ) 11. üzä todunčsuz qanїnčsїz tngri mängi12. sin mängiläyü arїtї todmaz qanmaz13. lar .. qayu üdün tngri yirintin tayγu 14. ödläri yaγusar yiti küntä öngrä 15. ät’özlärintäki itig yaratїγlarїnїng 16. ün tawїšї itlinür .. ät’özlärintä17. ki yaruqlarї öngsüz öläz bolur .. 18. ät’özläringä öl ödüš yuqulur .. bir 19. yirdä köngülläri turulmaz .. tonlarї 20. itigläri kirlig bolur .. xua čäčäk21. läri qawrїlur in bolur .. qoltuqlarїnta 22. tär ünär .. ät’özlärintä yїdїγ sasїγ 23. yїd ünär ..käntü orunlarїnta oluru 24. ögirmäz säwinmäzlär .. idiz ordularїnta 25. tayarlar ... tälmirä közin tngri 26. qatunlarїn körürlär .. tuta yarman27. γalї saqїnurlar näng tїdїlu tutulu 28. umazlar .. tngri qatunlarї ymä käntü 29. bägläri tngrilärig taymїšlarїn körüp 30. isig özlärin yüräklärin poolarїn üzüp biš ygrminč ülüš biš ptr 5a 1. ( )adralmaq ämgäkkä 2. (köküzläri)n böksäglärin toqїyur3. (lar .. yüz)lärin mängizlärin tarmay4. (urlar ..) itiglärin yarataγlarїn 5. (üzärlä)r.. tonlarїn yїr(ї)tarlar .. 6. (yorїtmїš bolzu)n ol tngri mängisi 7. (tübintä) antaγ ačїγ 8. (ämgäk) tägürür säkiz 9. (tümän maxa) kalp uzun 10. (ödün tngri) mängisin mängi11. läyür ärsär ymä tübintä adralγusї

1. (bolur .. anїn bilgä y)lnguq oγlї 13. (tngri mängisingä y)mä artuq yapїšγu 14. ärmäz .. taqї ymä tamuluγlarnїng 15. örtänmäk küymäk ämgäkläri yїlqї 16. ažunїnta tuγmїš tїnlїγlarnїng 17. bir ikintiškä yišmäk ämgäkläri.. 18. pirit ažunїnta tuγmїš tїnlaγlarnїng 19. ačmaq suwsamaq ämgäkläri .. yalnguq 20. ažunїnta tuγmїš tїnlaγlarnїng 21. tїnlaγ krgäklämäk ämgäkläri tngri 22. yirintä tuγmїš tngrilärning tngri 23. (män)gisintä adralmaq ämgäkläri .. ol 24. antaγ türlüg biš ažun tїnlaγ25. larnїng ilkisizdä bärü ämgäklig 26. tilgän ičintä aγa tägilü k(a)tali 27. sögüt ošuγluγ bäksiz mängüsüzin 28. uqup іnčä saqїnč saqїnur .. amtї – 29. mn qop qamaγ tїnlaγlarnїng köngül 30. (lärin)tä saqїnmїš saqїnčlarїn uqγalї 5b 1. qataγlanayïn ..amtï qayu (saqïnč saqï-) 2. nur... kim ol saqïnč(ïn nä tü-) 3. rlüg qïlïnč qïlurlar .. ötrü 4. ayaγqa tägimlig maitri bodiswt 5. üčünč küzäd ödintä t(örtünč) 6. dyantaqï adïnaγu köng(ülintäkilärig) 7. uqmaq bilgä (bilig ärdäm) 8. yügärü qïlur (ötrü qamaγ 9. tïnlaγlar (larnïng köngül-) 10. lärintäki saqï(nmïš saqïnčlarïn) 11. amranmaq kön(güllärintä ...) 12. -lärintä ödrül(mišlärin öwkä) 13. biligsiz köngüllüg (bolmïšlarïn) 14. öwkä biligsiz bili(gdä öngi öd)r15. ülmišlärin alqu uqar .. taqï 16. ymä nizwanïlaγ bolmïšlarïn nizwanï17. da öngi arïγ turuγ bilgä köngül18. lüglärin adïra uqar .. ol antaγ 19. türlug biš uluγ bilgä biliglig 20. biš ažun tïnlaγlarïn titrü uq21. tuqta ötrü bodiswtnïng uluγ 22. yrlïqančučï biligi qop qamaγ sansar 23. ičintäki tïnlaγlar üzä yadïlur 24. antada basa tört mахаrаč tngri 25. yirintin öng alqïnčusï tngri yiri26. ngätägi üč otuz orunlarda ärig27. mä uluγ küčlüg tngrilär iligläri .. 28. ayaγqa tägimlig maitri bodiswt29. nïng tätrüm täring pratityasamut30. apat nomuγ saqïnγuluq öd qolu biš ygrminč ülüš altï ptr 6a 1. (уаγumїšїn u)qup ayalarїn qawšurup 2. (örüg amї)l köngülin іnčä saqїnč 3. (saqїnur)lar .. аnčаmа qutluγ bu öd

1. (qolu qutluγ)da taqї qutluγ bu yir 5. (orun ärür ..) kim gang ögüztäki 6. (qum sanїnča i)lkidä ärtmiš bodiswt7. (lar bu qolu)da bi yir .. 8. (orunta ti)trüm täring 9. (ulaγ sapaγ) nomuγ saqїntї10. (lar uqtїlar ..) inčip ymä kim 11. (qayu qutluγ tїnlїγ pratity)asamutpat 12. (nomnung atїn iši)dgäli bolsar ol 13. (kišining közünür) ažuntaqї quts14. (uz buyansїz bolmaq) adasї ärtär t(a)rїqar 15. qutї (qїwї asї-)lur .. titrüm täringin 16. qoduru uqmasar ymä qutrulmaq 17. yolqa tїltaq bolur ažun ažunta 18. bilgä biliglig čadisamar bolur .. 19. ädgü tїnlaγlarda azmaz öngi bol20. maz .. аnčа bilgä yalnguq oγlї bu 21. nomuγ išidgäli uluγ küsüš örit22. miš krgäk .. anta ötrü bodiswt23. nїng pratityasumutpatlaγ taluy 24. ögüz ičintä ingülük üčünč 25. küzäd ödtä bodiswtnїng qut 26. buyanїnta üč mїng uluγ mїng 27. yir suwlar раnčаl sintu osuγluγ 28. örüg amal ünsüz čoγїsїz bolur .. 29. ötrö ayaγqa tägimlig maitri 30. bodiswt wižir örgün üzä olur6b 1. up üčünč küzäd öd(tä qolu-) 2. ta artuq уrlїqаnčučї kö)ngülin) 3. inčä saqїnč saqїnur.. anča (anča) 4. irinč уаrlїγ tїnlaγ о(γlаnї ) 5. quwraγ mung taγqa (tägmiš ärurlär) 6. kim basa basa tu(γarlar qarїyurlar) 7. ölürlär.. (tayarlar iki-) 8. lä bälgülüg (bolurlar) 9. inčip tuγa (täglük kišї) 10. ošuγluγ bu tuγmaq ölmäk) 11. uluγadadїn (ozγu qurtulγu bulu-) 12. ng yїngaq arї(tї uqmazlar ötrü) 13. yana іnčä saqїn(č saqїnur qayu qayu törü14. lär bolmїšqa q(arїmaq ölmäk b)olur 15. ärki.. nä tїltaγda ö(tkürü qarїma)q 16. ölmäk bälgülüg bolur .. qarїmaq ymä 17. antaγ ärür .. ät’özdäki küč küsünüg 18. osar köngüldäki yiti q(ataγlan)maqaγ 19. tölüklänmäkig qura(tї)r .. ög kön20. gül aqrušlanmaq körtlä körküg 21. yigit türk ät’özüg qaltї tolї 22. toqїmїš linxua čäčäкlіg araγ osuγ23. luγ yod yodun qїlur .. taqї ymä 24. ötül tїn bušї ulatї iglär turγu25. rur .. alqu küsüšüg artatur . 26. alqu busuš qadγu blgülüg qїlїr .. 27. alquqa aqlaγuluq tod tolїlaγ qїlur .. 28. ölüm ymä antaγ ärür .. qop qamaγ 29. ödüš özlüg tїnlaγ oγlanїn .. 30. yogant ödtäki ot ošuγluγ ...

1. äsinig basutčї iš bulup (ükliyür) 22. bädiyür .. аnčulауu ymä az qїlїnč 23. tїltaγїnta alqu nizwanїlar 24. ükliyür .. asїlurlar .. ötrü bodi25. swt іnčä saqїnč saqїnur az 26. qїlїnč ymä nä bašlїγїn qayu 27. basutčїn bälgülüg bolur ... antaγ 28. ongalї bügüš urup otγuratї u(qar) 29. täginmäk tїltaγїnta ažunlarqa 30. äd tawarqa ärkkä türkkä (bi)š ygrminč ülüš säkiz ptr 8a 1. azlanmaq turur ötrü bodiswt іnčä 2. saqїnč saqїnur .. nä tїltaγїn nä 3. üčün täginmäk bolur ärki .. otγu4. raq bilgä biligin adartlayu uqar 5. qačїγ atqanγu törü bilig köngül 6. birlä qawїšїp bürtmäk titir .. ol 7. bürtmäk tїltaγїnta tägin8. mäк bolur ..qaltї otluγ 9. їr quruγ qawaγu ärning čaq10. mїšї ürmiši bu üč türlüg 11. tїltaγda ötkürü ot bälgülüg 12. bolur .. ančulayu ymä qačїγ yol adqanγu 13. törü bilig köngül bu üčtä 14. ötkürü bürtmäk bolur .. bürtmäk 15. tїltaγїnta mängi täginmäk ämgäk 16. täginmäk ikin araqї täginmäk bälgü17. lüg bolur ..ötrü bodiswtnїng 18. inča saqїnčї bolur .. qayu tїltaγda 19. ötkürü bürtmäk bälgülüg bolur 20. ärki .. anї titrü saqїnu bilgä. bilig21. in titirü uqar .. altї qačaγ orun22. lar tїltaγїnta bürtmäk bälgülüg 23. bolur .. qačaγ orunlar bolur ärür іnčä 24. qaltї köz qulγaq burun til ät’öz 25. ärtmiš(?) ödki köngül bilig qaltї köz26. i körmäz kiši körmäzi üčün közünü.. 27. at öng mängizig adїrtlayu кörü 28. umaz .. köz biligi ymä turmaz .. közi 29. körür kišining taštїn sїngar öng 30. ičtin sїngar köz bilig turur .. anї 8b 1. üčün qačaγlar tїltaγїnta bürtmäk 2. blgülüg bolur .. ötrü bodiswt іnčä 3. saqїnč saqїnur nä tїltaγda 4. ötkürü qačaγ orunlar bälgülüg bolur5. lar .. antaγ qoduru qolulap titirü uqar 6. at öng tїltaγїnta altї qačїγ 7. orunlar bälgülüg bolur . 8. qaltї uruγ äwin uγut9. lanmїšїnga ( budїq) 10. ulatї їγač tüš tam 11. bälgülüg bolurlar .. ančulayu ymä 12. at öng bolsar .. altї qačїγ orun13. lar bolurlar .. ötrü bodiswtnїng 14. inčä saqїnčї bolur .. nä tїltaγda ö15. tkürü at öng bolur ärki .. antaγ 16. ongalї köngülgärip bilgä biligin

1. otγuraq uqar .. köngül tїltaγїnta at 18. öng bolur .. ažun tutγu ödtä 19. qamaγda öngräki biš yapaγlїγ 20. öd ol köngül titir qaltї yirdä 21. sačmїš uruγ äwin äng ilki uγutlanur ... 22. ančulayu ymä ögning qangnїng k(ala-) 23. ll(ï)ͺ kir ičintä kirmiš köngül at 24. öngüg turγurur .. alqu ämgäkning 25. uruγї bolmїš qop ädlärning t(їlt-) 26. aγї bolmїš bir kšan ödtäki köngül 27. bilig at öngning tїltaγї bolur .. 28. anї tidrü uqup ayaγqa tägimlig 29. maitri bodiswt inčä saqїnč saqїnur.. 30. nä tїltaγda nä üčün bilig köngül (biš tgrminč ülüš toquz ptr) 9a 1. ( )lar kimig(?) 2. nätäg ... antaγ oq qaltї 3. qїzartmїš tämir yumγaqї ot otunguγ 4. örtäyür ärsär .. qaltї ot otu5. ng otї ikiläyü tämirig isitür 6. аnčulауu ymä bilig köngül at 7. öng birlä bir ikintiškä awant 8. tїltaγ tüš tam bolur .. antaγ 9. türlüg bilig köngül tїltaγїnta 10. at. öng bolur .. at öng tїl11. tataͺïnta altï qačaͺ orunlar bolurlar 12. altї qačaγ tataͺïnta bürtmäk 13. bolur .. bürtmäk tїltaγїnta tägin14. mäk bolur .. täginmäk tїltaγїnta az 15. qїlїnč bolur .. az qїlїnč tїltaγїnta 16. tutunyaqlanmaq bolur .. tutunyaq tїlt17. aγїnta qїlїnč bolur .. qїlїnč tїltaγїn18. ta tuγmaq bolur .. tuγmaq tїltaγїnta 19. qarїmaq ölmäk bolur .. busuš qadγu ämgäk 20. tolγaq sїqїγ tangїγ uluγ ämgäklig ... ... ... 9b 1. bürtmäk bolmasar täginmäk bolmaz .. 2. altї qačїγ orunlar bolmasar bürt3. mäk bolmaz .. at öng bolmasar 4. altї qačaγ orunlar bolmasar .. bilig 5. köngül bolmasar at öng bolmaz.. 6. tawranmaq bolmasar bilig köngül bolmaz 7. biligsiz bilig bolmasar tawranmaq 8. bolmaz .. biligsiz bilig öčsär tawr9. anmaq öčär .. tawranmaq öčsär bilig 10. köngül öčär .. bilig köngül öčsär 11. at öng öčär .. at öng öčär 12. altї qačїγ orunlar öčär.. altї qačїγ 13. orunlar öčsär bürtmäk öčär аmrї14. lur .. bürtmäk öčsär täginmäk öčär

1. täginmäk öčsär amrїlsar az bilig 16. öčär amrїlur .. az bilig öčsär amrїl17. sar tutunyaq öčär .. amrїlur .. tutunyaq 18. öčsär amrїlsar qїlїnč öčär amrїlur .. 19. qїlїnč öčsär amrїlsar tuγmaq öčär 20. amrїlur .. tuγmaq öčsär amrїlsar (biš ygrminč ülüš on ptr) 10a 1. qarїmaq ölmäk öčär amrїlur .. ol 2. antaγ türlüg ayaγqa tägimlig 3. maitri bodiswt yüz kalp üč asanki 4. ödtä bärü qazγanmїš qut buyan 5. bilgä bilig küčintä özi taršančariti 6. ärsär(?) ymä yiti sikkiz bilgä biligin 7. ulaγ sapaγ nomuγ titrü 8. körüр quruγ körmäk oγr9. їn tüzün yolta inär.. 10. yaz oγurda ikinti ay säkiz 11. yangїqa tang ta käli tört 12. qїrq kšan ödtä qop qamaγ nizwani13. laraγ idi yoqї birlä tarqarїp üz14. üp qop ädgükä tükällig bilgä 15. biliglig yaruqїn qop qamaγ yir 16. suwlaraγ yarutur .. yašutur burxanlїγ kün 17. tngri yirtinčüdä bälgülüg bolur .. öt18. rü yaγїz yir täpräyür qamšayur .. sumir 19. taγ titrilür їrγalur .. taluy ögüz 20. suwї yayqalur tašar .. balїq uluš ї 21. їγač yaš otqa tägi säwintüklärintä 22. bädizämiš ošuγluγ bolurlar on 23. sїngar bulung yїngaq yaruyur yašuyur 24. tngridäm oyun їr üni köwrüklär 25. ünі yangqurar säwiglig yїdlaγ äsin 26. äsnäyür .. yїpar suwluy уіnčkа äwin27. lig bulїtsїz küntä yaγmur yaγar 28. altunluγ kümüšlüg wayturluy saprirlїγ 29. kužišay mantarak ulatї xua čäčäk30. lär yaγar kök qalїqda pra asγüq 10b 1. ( ) kužatar ongaru 2. (täzinü) tururlar tngrilär 3. (tngri qatunlarї) tngri tngrisi burxanaγ 4. (aγїr ayaγ qїlγalї qodї inärlär.. 5. (tngri tngri)si maitri burxan yüz üč 6. ( tür)lüg ädgülüg čoγ yalїn - 7. ( ) .. čikin idiz ät8. (‘özi ) ti tal sögüt 9. ( )yirdä kök qalїq10. da turup säkiz tümän yaruqїn 11. on sїngar yir suwlarda їdu yrlїqar 12. ol yaruq yaltrїqqa bürtülüp qop 13. qamaγ tїnlaγlar az öwkä biligsiz 14. biligläri küčsüz bolur .. ämgäksiz

1. tolγaqsїz bolurlar .. qop ayїγ yawlaq 16. (qїlїnč)larїn qodurlar .. burxanlaγ yangї 17. küntä ögrünčülägäli anuq bolur18. lar .. tamuluγ tїnlaγlarnїng otta 19. örtänmäk qїn qїzγut ämgäkläri 20. sönär.. inčkä tančqa tägirlär .. 21. prit ažunїntaqї tuγmїš tїnlaγlar22. nїng ačmaq suwsamaq ämgäkläri tarqar 23. yїlqї ažunїnta tuγmїš tїnlaγlar mai24. tri saqїnč turγurmїš ošuγluγ bolup .. 25. bir ikintiškä yišmäk ičišmäk tük26. ärlär ... ačmaqsїz suwsamaqsїz .. 27. ... ...säwinč1ig ärürlär .. 28. ... ... -k atlγ qararїγ 29. (tünärig . . . ...)-tä bärü 30. ... ... tїnlaγlar biš (ygrmіnč ülüš bir ygrmi ptr)

1. (ötrü) sumati šmnu tngri ayaγqa täg7. (imlig) maitri burxannїng 8. (burxan) qutїnga tägmišin 9. (ča)turmaxaračik tngri yirintin 10. akaništawan tngri yirintäki ; 11. qop qamaγ tngrilärkä inčä tip iš12. türür tuyuzur .. asanki kalp sanїnča 13. uzun ödlärdä ädgü ögli saqїnč14. їn bušї čaxšaput särinmäk qataγlan15. maq dyan saqїnč bilgä bilig ulatї 16. paramitlar üzä turqaru tїnlaγ17. larqa saγ tusu qїltї.. ratnašiki-i 18. burxanta ulatї sansїz tümän burxan19. lardїn sansїz tümän qamaγ tїnlaγ 20. laraγ urunčaq täginti.. amtї wčrazan 21. örgünlüg uday taγnїng töpüsintä 22. maitri burxanlaγ kün tngri tuγmїš 23. ärur .. amtї sizlär sїmtaγ köngüllüg 24. ( ) odununglar .. kim ymä ämgäkkä 25. ( )sizlär .. ilkisizdä 26. (bärü )tilgän ičintä.. 27. ( )sönmiš ärsär siz 28. ( )baγ buqaγudїn 29. ( )sizlär.. 30. ... ... biš ygrminš ülüš iki (ygrmi ptr)

1. ärdi .. toyïn bolayïn tip .. amtï balaq 21. uluš il ornïn ordu qaršï ïdalap 22. toyïn bolayïn ol anča saw sözläp .. 23. qodï yirkä irkläyür ötrü yaγïz yir 24. altï türlüg täpräyür qamïšäyur kök 25. qalaqda xua čäčäк yaγar ... 26. känt ulušta ... ... 27. yangqurar .. ötrü... säkiz tümän 28. tört mïng ... ... 29. ilig qawšurüp … … 30. ötünü... … 13b 1. ... maitri burxan nomїnta 2. (toyin)bolalїm .. ötrü šanki čkrwrt 3. ilig xan käntü bašїntaqї didimin kö4. (türüp) sinki atlγ uluγї oγlїnїng 5. (bašїng)a urup inčä tip yrlїqayur.. 6. (oγlum) sän taluy ögüz qїdїγїnga tägї 7. yir suw uluš balїqlaraγ 8. nomča törüčä ötläyü ärig9. läyü tutγїl.. ilkidäki čkrwrt 10. ilig xanlar .. turγurmїš čaxša11. putluγ törü yang buzma artatma 12. tngri yiringä barγu yoluγ ač .. üč 13. tamu yolїn toγїl .. mn barїp toyin.. 14. dindar bolup nirwan yolїn tiläyür mn 15. ol sawaγ išidip üstün tngri altїn 16. yalnguq adїnurlar mungadurlar.. ötrü 17. šänki čkrwrt ilig xan säkiz tümän 18. tört mїng tägräki bäglär birlä wayč19. ayant sarwaγda xormuzta tngri inärčä 20. käntü ärdinilig qaršїsїnta qodї inip san21. saz tümän balїq uluštaqї bodun boqüntїn 22. ayaγ čiltäg tuzγulamaq artut .. 23. anču yrlїqap bir otuz küntä kin 24. timin ök supušpit yimišlikkä 25. barїr .. anta ötrü ayaγqa tägimlig 26. maitri burxan wižir örgün 27. ... ...kün qurul28. ... mängiläyu ... äng 29. (ašnuqї küntä ol oq )iki.. 30. (ygrmin bölük ulaγ sapaγ nomuγ) qaltї biš ygrminč ülüš tört ygrmi ptr

1. qamaγ yalnguqlar üč öngi bölär .. 18. adїrar .. bir ongalї otγuraq ulušta 19. turmїšlar .. ikinti titrülmiš ulušta 20. turmїšlar .. üčünč otγuraqsїz ulušta 21. turmїšlar .. bišinč yiti küntä 22. ilkidäki burxan qutїnga köngül 23. turγurmїš qut qolmїšїn öyür saqїnur 24. altїnč yiti küntä käntününg 25. ilkidäki čadik qїlmїš mungadїnčїγ 26. sawlaraγ öyür saqїnur .. yitinč yiti 27. küntä ärtmiš ... ..öyür 28. saqїnur .. qaltї ol ... ... 29. -lar tїltaγlar ... ... 30. ... ... 14b 1.( )tїnlaγlaraγ ämgäktin oz2. (γuru)p qutγarїp nirwanqa barї .. 3. (yr)lїqadїlar .. ančulayu oq mn 4. ymä asanki sanїnča tїnlaγlaraγ oz5. γuru qutγarїp nirwanqa barmїšїm .. 6. krgäk .. … … 23. maitrisimit nom bitigdä tüzkärinč24. siz burxan qutїn bulmaq atlaγ 25. b(iš ygrmin)č ülüš tükädi .. 26. (namo but .. namo d)rm .. namo sang

1. адамдардың жақсы қағидасына кедергі 13. қауып қылсам, қазір мен неге 14. Пұруениуас атты ежелгі дүниені 15. ойлайтын жақсы қағиданы қазір 16. қылмаймын? Сонан буддсат бастапқы 17. күзет88 уақытында төртінші диандағы 18. ежелгі дүниені еске алмақ 19. білге білігімен сансыз түмен ілгерде 20. өткен өмірді ойлар, 21. өстіп дəл тəңірі мекенінде, адамдар 22. тəнінде, тамұқта, аюан (мен) аш албасты 23. дүниесінде туылған, жəне де төрт 24. Туу бес жол ішіндегі əрбір дүниеде 25. аШанки санындай туылғанын 26. ойлар, тағы да жүз калып үш 27. Шанкиден кейінгі уақыттағы жақсылық қылу 28. құт-баян қылғанын ақаусыз ойлар. 29. Тағы да үстіде Бауагар, астыда 30. ауиш тамұқтағы отыз алты ... 2А 1. ... ... колти аШанки санындай 2. өлімнен, мəңгілік тартқан азабын, 88 Бір түн бес күзет уақытына, яғни, бес реткі дабыл уақытына бөлінген. Бұл жерде соның алғашқы уақыты айтылап отыр. Төменде де осындай мағынада қолданылады. 3. ... қанша түрлі ас жемісін, 4. ... неше жас жасамағын, 5. қаншалық атақты болуын – барлығын ойлар. 6. Тағы да былай ойлар: Күллі 7. сансар ішіндегі саусақ үшін 8. шаншарлық жер-орын жоқ, 9. мен сол жер-орында ... ... ... (бұдан кейінгі шамамен 21 жол сақталмаған) 2Б 1. Номын тыңдарлық көксеу 2. жоқ па? Сонан аяулы 3. Майтри буддсат екі күзет уақытында 4. тəңірлік парасатты құлағымен естімек. 5. Жақсы əдеппен қазір алыс6. жақындағы барша адамдардың 7. сөйлеген сөздерін естір. 8. Тағы да (естір) тəңірі, 9. адамзат, тамұқ, аюан дүниесіндегі, 10. тағы албасты дүниесіндегі адамдардың ... ... ... (бұдан кейінгі шамамен 20 жол сақталмаған) 3А 1. ... ... (олар) түсер. Темірлі 2. тамұқтарда туып, балқыған 3. қызыл бақыр ішер, қызарған 4. темір шарлар жер. Сол азабын (көріп) 5. ... ... балқиды, өртенеді. 6. ... ... көтерілер 7. ... ... көздерінде,

1. ... ... жүректерінде 9. ... ... аяқтарында 10. ... ... сансыз 11. ... ... ... 12. ... ... өртті 13. ... ... ішінде, төбесінде 14. ... ... өртенер. 15. ... ... отты жолдарда 16. ... ... кейбіреулерін 17. қатігез (?) азғынды қылмыс 18. ... ... бұзып ... 19. кейбіреулері оттан 20. ... ... қашып, Асипатруан 21. атты орманға бой тасалар. Онда 22. жəне аянышты бастарына 23. пышақты жаңбыр жауар. Өртті, 24. темірлі жерлерге жабысар, 25. кейбіреулер тамұқтағы (адамдарды) арамен 26. кесер, шотпен жонар, балтамен жарар. 27. Соншалық ыстық өмірлерін 28. ... (емес), қаншалық қылғандары түгемес, 29. Осындай ұлығ үндері жаңғырар. 30. ... ... сүйікті ... деп 3Б 1. (олар) жаман қылық қылды ... ... 2. құтқарылмады. Күліп ... ... 3. қылды. Күрсініп жылап ... 4. десе де, олар былай өтінер: 5. жамандық істеу ... ... 6. осындай (жақсылықтың) қайтарымына ... ... 7. жас ... ... ... 8. құрғайды. ... ... 9. еді. Жаман ... ... 10. қылмаңдар ... ... 11. аюан дүниесінде 12. құс, құзғын ... туылған 13. адамдар ... ... 14. ет, қан, тері ... ... 15. азулары үшін ... ... 16. өткеріп, кейбіреуі ... ... 17. өткеріп ауыр жүк ... ... 18. ... ... тоқылдатып 19. жауларында құрт ... ... 20. өзенді кешіп ... ... 21. азабын көрсетер. Жəне аш албасты 22. дүниесінде туылған адамдар 23. өзара қисық тырнақтарын, азулы 24. тістерін батырып қырқысты. 25. Судағы жандылар құрлықта, құрлықтағы 26. жандылар суда өмір 27. сүруден қалар. 28. Олар жəне қараниет, 29. сараңдық көңіл күшінде аш 30. албасты дүниесінде туылған жандылардың 4А 1. тау тұмсығындай ұлығ биік 2. денелерін, ине көзіндей жіңішке 3. тамақтары аштық, шөл азабынан кеуіп 4. қатып, маздаған оттай 5. өртенер, жаралар. Жəне кейбір албастылар 6. өз шаштарымен жылап сықтаған

1. жасты көзін бүркеніп, 8. қалқалайды. Су ішу 9. үмітімен байтақ қу иенде 10. жүгірер, зулар. 11. Жамандық қылу күшінде отты, 12. көмірлі жаңбыр жауар. Ұлығ, ұлығ өзен 13. суларға жеткенде өзен суларының табанына (дейін) құрғап, 14. тұзданып кетер. Олар осылай 15. ұқты: осындай түрлі 16. жамандықтың қайтарымы. 17. Сонан кейін, өз денесіндегі 18. еттерін кесіп садақа берген еді. 19. Тойымсыздық көңіл тұрғызбағайсыз. 20. Жəне қараңғы қапас 21. түннің бұғауы ішінде бекіген, 22. адамдар дүниесінде туылған адамдар 23. ана құрсағында шикі еттен пісі 24. ет арасында89 сығылып, темірлі 25. арқанға көгенделгендей, тоғыз 26. ай он күн қиындық көрер. Қай 27. сəтте ана құрсағынан туса, 28. қызыл ет паршасын (кескендей), туыт анасы 29. ебедейсіз қолдарымен (кіндігін) пышақпен кесіп 30. ұстар. Сол қиналудан сəби 4Б 1. оғылан анасыз (жетім), көңілсіз тырбыңдап (?) 2. шырқырап жылар. Сонан 89 Шикі ет пен пісі ет арасында – шикі өкпеден сəбиге айналу барысы. 3. (жөргекке) орап, бағып 4. баптап өсірер. (Оны) аялап көңіл бөлген 5. кезде, ауыру, қартаю, өлу 6. (қатарлы) азаптар қуа келмек, 7. аяулыдан айрылудың ашты азабы да 8. жетпек. Сонда 9. жақсылық жасаудың күшінде, тəңірі 10. мекенінде туылған тəңірлердің бəрі 11. тойып қанғысыз тəңірі шаттығынан 12. мəңгілікте əсте тоймас, қанбас. 13. Қай сəтте тəңірі мекенінен таяр 14. мезгіл таяса, жеті күн ілгері 15. денесіндегі жаратылған 16. үн жоғалар. Денесіндегі 17. жарықтар өңсіз, нұрсыз болар. 18. Денесіне сулы (заттар) жұғар, бір 19. жерде көңілдері тұрмас. Тондары, 20. етіктері кірлі болар. Гүлшешектер 21. қуарып солар болар. Қолтықтарынан 22. тер шығар. Денелерінен сасық 23. иіс шығар. Өз орындарында отырып 24. қуанбас, сүйінбес. Зəулім ордаларынан 25. таяр. Телмірген көзімен тəңірі 26. қатындарын көрер. (Олар) тəңір 27. қатындарын ұстауды ойлар, 28. бірақ ұстай алмас. Тəңірі қатындары да өзінің

1. бектері, тəңірлерінің тайғанын көріп, 30. ыстық өмірін, жүректерін үзіп 5А 1. ... азаптан арылу (үшін) 2. кеуделерін, іштерін соққылар, 3. жүздерін, келбет-кескіндерін тырнар, 4. жабдықтан жасаған 5. (заттарын) бұзар, тондарын жыртар. 6. (Олар – қатындар айтты): «Тəңір шаттығы да аяқталатын болады! 7. Түбінде сондай ащы 8. азаптың жетпегі бар, сегіз 9. түмен маха калп ұзақ 10. уақыт тəңірі шаттығынан 11. лəззаттанса да. Жəне ақырында (шаттықтан) ажырайтын 12. болар. Сондықтан, білге адам оғылы 13. тəңірі шаттығына артық дəметпесін. 14. Тағы да тамұқтардың 15. өртемек, күйдірмек азаптары, аюан 16. дүниесінде туылған адамдардың 17. бір-бірін жеу азаптары, 18. албасты дүниесінде туылған адамдардың 19. ашығу, шөлдеу азаптары, адамзат 20. дүниесінде туылған адамдардың 21. өз керектерін90 (табу) азаптары, тəңірі 90 Өз керектерін, яғни, ішер ас, киер киім т.б сияқты заттық керектерін айтып отыр. 22. мекенінде туылған тəңірлердің тəңірі 23. шаттығынан ажырау азаптары – осындай 24. түрлі бес дүниедегі адамдардың 25. ежелден бері азапты 26. дөңгелек ішінде өзгерген катали91 27. ағашындай баянсыздық, өтпелілікті 28. ұғып, мынадай ойға батты: «Қазір 29. мен барша адамдардың көңіліндегі 30. ойлаған ойларын білуге 5Б 1. құлшынайын! Енді кім (қандай) ойды 2. ойлайды, ол ойлар қандай 3. істеуге бастау болады?». Сонан 4. аяулы Майтри буддсат 5. үшінші күзет уақытында төртінші 6. диандағы ұқсамаған көңілдерін 7. білу білге білік əдебін 8. қылды. Сонан соң, барша 9. адамдардың көңіліндегі 10. ойлаған ойларын, 11. ыстық көңілдерін, 12. ... ... ерекшеліктерін, ашулы 13. біліксіз көңіл болымыстарын, 14. ашулы біліксіз біліктегі бөлекше 15. өзгешеліктерінің барлығын ұғар. Тағы да 16. ашу-ызалы болымыстарын, ашу-ызадағы 91 Ағаш түрі.

1. ұқсамаған пəк білге көңілдерін 18. айыра ұғар. Ол сондай 19. түрлі бес ұлығ білге білік (арқылы) 20. бес (түрлі) дүниедегі адамдарды 21. білгеннен кейін, буддсаттың ұлығ 22. жарылқаушы білігі күллі сансар 23. ішіндегі адамдарға таралар. 24. Сонан Төрт Махарач тəңірі 25. жерінен өңі жоңалған тəңірі 26. мекеніндегі жиырма үш орындарда 27. еркі ұлығ күшті тəңір бектері, 28. аяулы Майтри буддсаттың 29. телегей терең Пратитиасамұтапат 30. номды ойлар сəт-сағаты 6А 1. жақындағанын біліп, аяларын қауыштырып, 2. тыншыған көңілмен мынадай ой 3. ойлады: « Соншама құтты бұл уақытта, 4. құтты да құтты осы жер 5. орын еді. Ганг өзеніндегі 6. құм санындай, ілгеріде өткен буддсаттар 7. бұл уақытта бұ жер 8. орында өте терең 9. ұласпалы номды ойларын 10. түсінеді. Осылай қайсы 11. құтты адам Пратитиасамұтапат 12. номның атын естіген болса, ол 13. кісінің көрінген дүниеде92 құтсыз 14. баянсыз болмағы, (тап болар) қатері өтер, тарқар, 15. құт-қуаты артар. Телегей терең, 16. жан-жақтылы білмесем де, құтқарылу 17. жолына (жеткен) себебінен дүниеден дүниеге 18. білге білікті Чадисамар93 болар. 19. Жақсы адамдарда азбас өңді болмас. 20. Осындай білге адам оғылы бұл 21. номды тыңдауға ұлығ көксеуді 22. орнату керек. Сонан кейін, буддсаттың 23. Пратитиасамұтапатты телегей 24. теңіз ішіне енген үшінші 25. күзет уақытында буддсаттың құт 26. баяны да үш мың ұлығ мың 27. жер əлем Панчал, Синтұ94 сияқты 28. үнсіз, шоқсыз болар. 29. Сонан аяулы Майтри 30. буддсат алмас тағына отырып, 6Б 1. үшінші күзет уақытында 2. артық жарылқаушы көңілде 92 Кісінің көрінген дүниеде – адамның өмір сүрген дүниесі, пенденің тіршілік кешкен ортасы мағынасын білдіреді. 93 Чадисамар – дүниені меңгеруші, кемеліне келушы, кемеңгер парасатты. 94 Панчал, Синтұ – айдаһар хандары.

1. былай ой ойлады: «Соншама 4. бейшара жарлы адам оғыланы 5. тауға жеткендей мұңға жетер,95 6. қайтадан туар, қартаяр, 7. өлер. Таяр, қайтадан 8. пайда болар. 9. Осындай туып соқыр (болған) кісідей 10. бұл тумақ, өлмек 11. ұлығ қатерден құтылар 12. бағытты96 əсте ұқпас». Сонан 13. тағы мынадай ойға батар: «Қандай, қандай 14. қағидаларды тапқанда қартаймақ, өлмек болады, 15. қандай себептерді (бастан) өткеріп қартаймақ, 16. өлмек пайда болады? Қартаймақ 17. мынадай еді: Тəндегі күш қуат 18. өшер, көңілдегі құлшыныс күштері құрыр, 19. парасатты көңіл 20. ақырын-ақырын көрікті əсем 21. түркі жігіт кезінде97 толған тəні, 22. тұңғиық шешекті ормандай 23. (солып) жоғалар. Тағы да 24. іш өту, тынысы тарылу (?) сынды ауырулар туар. 25. Бүкіл арманды тас-талқан етер, 26. барлық көңілсіздік қозданар, 27. (пенде баласы) көзге ілгісіз бейшараға айналар. 28. Өлім мынадай болар еді: Барша 95 тауға жеткендей мұңға жетер – таудай мұң арқалар, соңында мұңға батар. 96 Бағыт – амал, айла, тəсіл. 97 Түркі жігіт кезінде – жастық шақ, жігіттік кезең мағынасында қолданылған. 29. уақыт (аясындағы қысқа) ғұмырлы адам оғыланы, 30. Йогант заманындағы отқа ұқсас ... 7А 1. ... болмаса жігіт түркі 2. тəнін, не болмаса көріп қанғысыз 3. көрікті көркінен айырар. Бұл екі 4. ... қартаймақ, өлмек қайдан пайда 5. болар? Буддсаттың үш 6. аШанки уақыттан бергі көрген азабы (себебінен), 7. ... ... тура көңілі 8. дереу ұғар: Туу 9. себебінен қартаймақ, өлмек 10. (салдары) болар. Тууы (жəне) осындай 11. еді: Дүниенің ұласпалы (өзгерістеріндегі) 12. ең алдыңғы қас-қағым сəттегі Бес Йапагдар98, 13. бұл туу еді. Осы туудың 14. себебінде қартаймақ, өлмек (салдары) пайда болар. 15. Дəл бас ауырудың себебі 16. бас болғандай, ағаштардың (қирап) құламауының себебі 17. ... ағаштың өніп өсуі еді. Сондықтан, 18. қартаю, ауырудың себебі 19. деп тууды айтамыз. Сонан буддсат 20. былай ойлады: Жəне сол тумақ 21. не себеп арқылы пайда болды? 98 Бес Йапагдар – будда дініндегі арнаулы атау – термин.

1. (Ол) егжей-текжейлі ойланып, (оған көзі жетіп) білді: «Болмақ»99 23. себебінен туу болады; «Болмақ» 24. мынадай еді: дүние (жаратылғаннан) бері, 25. тəндегі, жүректегі, тілдегі 26. іс-амалдар «болмақ» атанар. 27. Іс-амалдар арқылы дүние болар, махишуаридин 28. (себебінен) болмас. Дəл Пұрнита сынды 29. азғын номдағылар айталы: «Себепсіз 30. өзі пайда болады», – деп. 7Б 1. (Олардың) айтқандары дұрыс емес. Жақсы, 2. жаман екі түрлі іс-амал (себебі) арқылы 3. туу дүниеде белгілі болар. 4. Кім (бұның тууына) көмекші болады? Тура көңілмен 5. (ойланып) дереу түсінер: «Тұтиақ» 6. себебінен «іс-амал» болар. «Тұтиақ» 7. үш бөлекті сансардағы 8. ашу-ыза себебінен 9. төрт түрге айырылар. 10. Дəл құрғақ отын себебінен 11. от жалындап, биік күйіп 99 «Болмақ» – будда дініндегі бір-бірімен себеп-салдарлық байланыстағы «он екі себеп салдардың» бір түрі. Мағынасы мəтінде айтылғандай «дүние (жаратылғаннан) бері, тəндегі, жүректегі, тілдегі іс-амалдар «болмақ» атанар». Осы мəтінде кездесетін «он екі себеп салдардың» əр біріне тоқталып, түсіндіріп отырмаймыз – аудармашыдан. 12. өртенгені сияқты «Тұтиақ» ашу-ызалы 13. отын себебінен «іс-амал» 14. оттары өртенер, жалындар. 15. Сонан буддсат былай ойлады: « Ол «Тұтиақ» 16. ашу-ызасы қандай себептен пайда болар?». 17. Тура көңілмен ойланып айыра 18. ұғар: «Аз қылыныш» себебінен «Тұтиақ» 19. ашу-ызасы пайда болар. Дəл 20. кішкене от ұшқыны желдің 21. көмегімен ұлғаяр, 22. биіктер. Сол сияқты «Аз қылыныш» 23. себебінен барлық ашу-ызалар 24. ұлғаяр, артар. Сонан буддсат 25. былай ойлады: ««Аз қылынышқа» 26. не бастайды, қандай 27. көмекпен пайда болар?». Осындай 28. тура парасатпен (ойлап), дереу ұғар: 29. «Тəгинмəк» себебінен лас дүние, 30. мал-мүлік, билікке 8А 1. азғындаудан тұрар. Сонан буддсат былай 2. ой ойлады: «Не себептен, не 3. үшін «Тəгинмəк» болар екен?». Дереу 4. білге білігімен ажырата ұғар: 5. «Негіз, күй, таным (сынды) білік көңіл 6. бірге қауышып «Бүртмəк» аталады.

1. Сол «Бүртмəк» себебінен «Тəгинмəк» 8. болады. Бейне оттыққа 9. құрғақ қауырсын (салып) көсеп, 10. үрлеген сияқты, бұл үш түрлі 11. себептен от пайда 12. болады. Сол секілді Негіз, Күй, 13. таным (сынды), Білік көңіл, осы үшеуі 14. себебінен «Бүртмəк» болар. «Бүртмəк» 15. себебінен «көңілді Тəгинмəк», «азапты 16. Тəгинмəк» (болып бөлініп), екеуінің аралығынан 17. «Тəгинмəк» пайда болады. Сонан буддсаттың 18. мынадай ойы болды; «Қайсы себеп 19. арқылы «Бүртмəк» белгілі болар?». 20. Мұқият ойлап, білге білігімен 21. ұғар: «Алты қачаг орындар» 22. себебінен «Бүртмəк» пайда 23. болар. «Алты қачаг орындар» деп: 24. «Көз, құлақ, мұрын, тіл, тəн, 25. түйсік (айтылады)». Бейне көзі 26. көрмейтін кісінің көз алдындағыны көрмегені сияқты, 27. ат, өң түсін ажырата көре 28. білмес, көз білігі де болмас. Көзі 29. көрер кісінің сырттан өң (түсін), 30. іштен көз білігі болар. Сол 8Б 1. үшін «Қачаг» себебінен «Бүртмəк» 2. пайда болар. Сонан буддсат мынадай 3. ой ойлады: «Не себеп 4. арқылы «Қачаг орындар» пайда 5. болады?». Сондай жанжақтылы ойлап ұғар: 6. «Ат, өң келбет» себебінен «Алты қачаг 7. орындар» пайда болар. 8. Бейне тұқым көктеп, 9. бұтақ жайып 10. ағаш жемісі 11. пайда болғандай, 12. «ат, өң келбет» болса, «алты қачаг орындар» 13. болады. Сонан буддсаттың 14. мынадай ойы болды: «Не себептен 15. «ат, өң келбет» болған еді?». Сондай 16. тура көңілді білге білікпен 17. дереу білді: «көңіл» себебінен «ат, 18. өң (келбет)» болар. Дүниеге келген шақта, 19. ілгергі «Бес Йапагты» 20. сəтте, ол «көңіл» делінер. Дəл жерге 21. шашылған тұқымның ең əуелі көктейтіні 22. сияқты, ананың, əкенің 23. калалалық100 кір ішіне кіргенде көңілдерінде 24. «ат, өң (келбет)» туады. Барлық азаптың 100 «Kalal» деп таңбаланған. Мағынасы анық емес.

1. тұқымы болып, барша заттың себебі 26. болған, бір сəттік мезгілдегі «көңіл» 27. білігі «ат, өң (келбет)» себебі болар. 28. Бұны жан-жақтылы білгеннен (кейін) аяулы 29. Майтри буддсат былай ойға батты: 30. «Не себептен, не үшін біліктік «көңіл» 9А 1. ... ... ... 2. қандай ... дəл сондай 3. қызарған темір доңғалағы шөп отынды 4. өртейді, дəл шөп отынның 5. оты қайтадан темірді қыздырады. 6. Сол сияқты «білік көңіл» «ат, 7. өң (келбетпен)» бірге өзара себеп 8. салдар нəтижесі болады. Сондай 9. түрлі «білік көңіл» себебінен 10. «ат, өң (келбет)» болар. «Ат, өң (келбетпен)» 11. себебінен «алты қачаг орындар» болар. 12. «Алты қачаг орындар» себебінен «Бүртмəк» 13. болар. «Бүртмəк» себебінен 14. «Тəгинмəк» болар. «Тəгинмəк» себебінен 15. «Аз қылынш» болар. «Аз қылынш» себебінен 16. «Тұтұниақ» болар. «Тұтұниақ» себебінен 17. «Іс-амал» болар. «Іс-амал» себебінен 18. «туу» болар. «Туу» себебінен 19. «қартаймақ, өлмек» болар. Осылай алаңдаушылық, 20. азапты қасырет, жаншылу (сынды) ұлығ қасыреттер (туар) .......................................................... 9Б 1. «Бүртмəк» болмаса «Тəгинмəк» болмас, 2. «алты қачаг орындар» болмаса «Бүртмəк» 3. болмас. «Ат, өң» болмаса 4. «алты қачаг орындар» болмас. «Білік көңіл» 5. болмаса «ат, өң» болмас. 6. «Тауранмақ» болмаса «білік көңіл» болмас. 7. «Біліксіз білік» болмаса «тауранмақ» 8. болмас. «Біліксіз білік» өшсе 9. «тауранмақ» өшер. «Тауранмақ» өшсе 10. «білік көңіл» өшер. «Білік көңіл» өшсе 11. «ат, өң» өшер. «Ат, өң» өшсе 12. «алты қачаг орындар» өшер. «Алты қачаг орындар» 13. өшсе «Бүртмəк» өшер, тынышталар. 14. «Бүртмəк» өшсе «Тəгинмəк» өшер. 15. «Тəгинмəк» өшіп тынышталса, «Аз білік» 16. өшіп тынышталар. «Аз білік» өшіп тынышталса, 17. «Тұтұниақ» өшер, тынышталар. «Тұтұниақ»

1. өшіп тынышталса, «Іс-амал» өшіп тынышталар. 19. «Іс-амал» өшіп тынышталса, «Туу» өшер, 20. тынышталар. «Туу» өшіп тынышталса ... ... ... 10А 1. «қартаю, өлу» өшіп тынышталар. 2. Осындай түрлі (себептерден) аяулы 3. Майтри буддсат жүз калп үш аШанки 4. уақыттан бері құлшынған құтбаян 5. білге білік күшінде өзі назар аударады, 6. тағы жеті-сегіз білге білігімен 7. жалғасты номды зерделеп, 8. бекер босқа көрмегенімен 9. тура жолға енер. 10. Көктем (маусымы) мезгілінде, екінші айдың сегіз 11. жаңасы таң ағарған отыз 12. төрт сəт-мезетте, күллі ашуызаны 13. үзілді-кесілді тарқатып үзіп, 14. бар жақсылық, барша білге 15. білік нұрын күллі жер 16. əлемге төгіп, бұрхандық 17. күн тəңірі жер дүниеде пайда болар. Сонан 18. қоңыр жер сілкінер, Сүмір 19. тауы тітірер. Теңіз, өзен 20. суы шайқалып тасыр. Балық, ұлыс, 21. ағаш, қаулаған шөпке дейін қуанышқа (батып), 22. (құлпырып) безеп гүлдегендей болар, 23. он бағыт тараптан жарық құйылып, 24. көктен ойын-жыр үні, барабан 25. үні жаңғырар, жағымды иісті 26. (жаңбыр) сіберлеп, жұпар сулы 27. бұлтсыз күнде жаңбыр жауар. 28. Алтынды, күмісті, əйнекті, ақықты, 29. тұңғиық, маржан сынды гүлшешектер 30. жауар, көк аспаннан Пра жалауы 10Б 1.... ... шатыр оңға 2. айналып тұрар, тəңірлер, 3. тəңірі қатындары Тəңірдің Тəңірі бұрханға 4. құрмет қылғалы төмен түсер. 5. Тəңірдің Тəңірі Майтри бұрхан жүз үш 6.түрлі жақсылықты шоқ-жалын 7. ... ... биік 8. денелі тал ағашы 9. ... жерде, көк 10. аспанда тұрып, сегіз түмен жарығын 11. он бағыттан жер əлемге төгер. 12. Сол жарық шуаққа шомылып 13. күллі пенделердің ашкөздік, ашушаңдық, 14. білімсіздігі күшсіз болар, қасыретсіз, 15. қайғысыз болар. Барлық жамандық, жаулық 16. іс-амалдарын тастайды. Бұрхандық жаңа

1. күнде куанып шаттануға əзірлігі 18. болар. Тамұқтағы адамдардың отқа 19. өртенген жазалы азаптары 20. сөнер, тынышталып басылар. 21. Албасты дүниесінде туылған адамдардың 22. ашыққан, сусаған азаптары тарқар. 23. Аюан дүниесінде туылған адамдар 24. шапағатшыл ой орнатқандай болып, 25. бірі екіншісіне ішпек, жемегі 26. аяқталар101 ... тоқ, сусамаған ... 27. ... ... сүйкімді болар 28. ... ... атты қараңғы 29. түнектен ... ... бері 30. ... ... адамдар 11А 1. олардың барлығы аяулы 2. Майтри бұрханның жарық нұрына 3. жетіп, өзара кеңесіп, 4. үстідегі тəңір шаттығын 5. қиып, (адамзат) дүниесіне енер. Астыдағы 6. дүниедегі адамдар тəңірі шаттығына 7. бөленер. Барша түрлі 8. қағида артып ұлғаяр. 9. Номсыз, қағидасыз 10. сөздер жер астына кірер. 11. Көптеген Раша, Тиуа, Брахман 12. əулиелер, əулие бектері Майтри 101 Ішпек, жемегі аяқталар – бір-бірін тістемейді, өзара жұлыспайды мағынасын білдіреді. 13. бұрханды көруге келді, аяғына 14. бас ұрып жүгінді. Тағы да 15. сегіз түрлі түзүн жолға, тура 16. нируанға жету, ном тыңдау арманын арқалап 17. сегіз түмен тəңірлер, тəңірі қатындары 18. Тəңірдің Тəңірі Майтри бұрханға 19. гүл-шешек шаша жақын келіп, 20. ілтипат құрметпен былай деп өтініш 21. өтінді: «Ежелгі заманнан бері, Ұдұмбар 22. шешегіндей əрең кездесетін 23. бұрхан жер əлемінде пайда болдыңыз. 24. Қазір бізге нируанға баратын 25. жолды айтып, көрсетіп беріңіз. 26. Бүгінде аяулы тəңірім, бұрхан 27. құтына жетіп жарылқандыңыз. 28. Бүгін Шанки Чакруарт ел ханы 29. алтын тірек ... ... 30. жəне ... ... ... 11Б 1. Сұмати атты албасты тəңірінің 2. атасы көріксіз жауыз амал 3. қылар. (Оның) оғылы Сұмати 4. албасты тəңірі жақсылық қылатын, 5. сенімді көңілді, түзүн жуас болар. 6. Сонан кейін, Сұмати албасты тəңірі аяулы

1. Майтри бұрханның 8. бұрхан құтына жеткенін, 9. Чатұрмахарачик тəңірі мекенінен 10. Акаништауан тəңірі мекеніне (дейінгі) 11. барша тəңірлерге былай деп 12. естіртіп түйсіндірді: «Асанки калп санындай 13. ұзақ уақыттарда жақсы ниетті ойларын, 14. садақа, тиым, құлшыну, 15. диан ой, білге білік қатарлы 16. Парамиттер арқылы үнемі 17. адамдарға пайдасын тигізеді. Ратнашики-и 18. бұрхан сынды сансыз түмен бұрхандардан 19. сансыз түмен барша адамдар (атынан) 20. аманат қабылдады. Қазір алмас 21. тақты Ұдай тауының төбесіне 22. күн тəңіріндей Майтри бұрхан 23. көтеріледі. Қазір сіздер бейжай көңілді 24. ... (адамдар) ояныңыздар. Тағы азапқа 25. ... ... сіздер ...есте жоқ ескіден 26. бері доңғалақ ішінде ... 27. ... ... ... сөндіресіздер 28. ... ... ... бау бұғаудан 29. ... ... сіздер ... ... 30. ... ... ... 12А 1. тездетіп жақындап барып 2. естіп, аШанки колти санындай тəңірлер, 3. тəңір қатындары қайтадан ұлығ ... 4. Көңіліндегі тəңірі шаттығын қиып, 5. (адамзат) дүниесіне енер. Сонан Сұмати албасты 6. тəңірі (бұл жаңалық) сөзді барлық Чамбұдуип 7. ұлысындағы сегіз түмен төрт 8. мың балықтардағы 9. адамдарға естіртіп, 10. білдіріп былай деді: «Ояныңдар 11. тезірек! Қуанышты көңіл 12. орнатыңдар! Жеті бөлек құттан құралған 13. асылды, теңдессіз бұрхан 14. Чкруарт ел ханы дүниеде көрінді. 15. (Басына) құтқарылу тəжін 16. киіп, алмас тағына отырып, 17. төрт ақиқат номды ұлыстарға 18. билік жүргізер. Қазір сіздер 19. сансардағы азапқа ілініп тұрсыңдар. 20. Төрт ақиқат номды ұлыстарды 21. көруді көксесеңдер, сіздер шапағатшыл 22. Чкрурт ел ханы жаққа барыңдар, 23. үш қабатты сансарлық телегей теңізді 24. кешіп өтіп, жағаға (жетіңдер)! 25. Сонан Сұмати албасты тəңірі мынадай 26. ойға қалды: «Шанки Чкрурт ел ханы 27. Ратнашики бұрханға ... ... 28. шазанында ... ... 29. қылады ... ... 30. ... ... ...

1. атадым. Үнемі солай тойын 20. болайын деген көксеуім болды. Қазір 21. балық, ұлыстағы хандық орын (мен) орда-сарайлардан 22. аттанып, тойын болайын». Ол осыншалық сөз сөйлеп, 23. төменде жерге түсті. Сонан қоңыр жер 24. алты түрлі тебіреніп сілкінді, көк 25. аспаннан гүл-шешек жауар ... 26. кент ұлыста ... ... 27. жаңғырар. Сонан ... сегіз түмен 28. төрт мың ... ... 29. қолын қауыштырып ... ... 30. өтініп (сөйледі) ... ... 13Б 1. Майтри бұрхан номында 2. тойын болайын». Сонан Шанки Чкрурт 3. ел ханы өз басындағы тəжін 4. көтеріп, Синки атты үлкен ұлының 5. басына кигізіп, былай деп айтты: 6. «Оғылым, сен телегей теңіз шегіне дейінгі 7. жер əлеміндегі ұлыс, балықтарды 8. ном, қағида үгіт əрекетімен 9. ұстадың102. Ілгергі Чкрурт 10. ел хандары орнатқан тиым 11. қағидасын бұзба, аттама. 12. Тəңірі мекеніне баратын жолды аш, үш 102 Ұстадың – биледің, билік еттің. 13. тамұқ жолында ту. Мен барып тойын, 14. діндар болып, нируан жолын тілеймін». 15. Бұл сөзді естіп үстіде тəңірі, астыда 16. адамдар, таңғалды, ғажаптанды. Сонан 17. Шанки Чкрурт ел ханы сегіз түмен 18. төрт мың төңірегіндегі бектермен бірге 19. Хормұзта тəңірінің ерекше сарайынан (аттанып) шыққандай, 20. өзінің асылды сарайын тастап шығып, 21. сансыз түмен балық, ұлыстағы бұқараның 22. құрмет ілтипəтін, ас суын жəне тартуын 23. қабылдап, жиырма бір күннен кейін, 24. дереу Сұпұшпит жемістігіне 25. барар. Сонан кейін, аяулы 26. Майтри бұрхан алмас тағына (жайғасып) 27. ... ... ... 28. ... ... шаттанып ... ең 29. алдымен, сол он 30. екі бөлекті ұласпалы (себеп салдарлы) ном, дəл 14А 1. Картахаст атты пілдің үлкен 2. өзен суынан кешіп өткеніндей, 3. Паратитиасамұтпатды103 терең 4. өзен түбіне жетер. Екінші 103 Паратитиасамұтпат, яғни, будда дініндегі діндік атау «он екі себеп салдар».

1. жеті күнде104 бұрхандардың он 6. күш, төрт түрлі қорқынышсыз 7. білге білік, үш түрлі 8. парасат тұрағы, ұлығ 9. жарылқаушы көңіл, он сегіз 10. түрлі дара теңдессіз 11. жақсылықтарын ойлар. Үшінші 12. жеті күнде, есте жоқ заманнан бері адамдардың 13. бес дүниелік (сансар) доңғалағы ішінде 14. үздіксіз жоғары-төмен айналып, 15. ашты азап көргендерін 16. ойлар. Төртінші жеті күнде 17. барша адамдар үш түсті болар: 18. Бірі, дұрыс тұрақты ұлыста 19. тұрар. Екінші, қозғалыс ұлыста 20. тұрар. Үшінші, тұрақсыз ұлыста 21. тұрар. Бесінші жеті күнде, 22. ілгергі бұрхан құтына көңіл 23. тұрғызған құт тілеуін ойлар. 24. Алтыншы жеті күнде өзінің 25. ілгергі басынан өткерген, қылған ғажайып 26. сөздерін ойлар. Жетінші жеті 27. күнде өткен ... ... ойлар. 28. дəл ... ... ... 29. ... себептер ... ... 30. ... ... ... 104 Екінші жеті күнде – екінші аптасында деген мағынада қолданылған. Төменде үшінші, төртінші ... жеті күнде болып кездеседі, бұл да реті бойынша апталарды көрсетеді. 14Б 1. ... адамдарды азабынан 2. құтқарып нируанға жеткізер. 3. Сөйтіп менде 4. аШанки санындай адамдарды 5. құтқарып нируанға баруым 6. керек. ... (бұл арада шамамен 16 жол бос қалған) 23. «Майтри симит ном бітіктегі» «Теңдессіз 24. бұрхан құтын табу» атты 25. он бесінші бөлім түгеді. 26. Намо бұт. Намо дрм. Намо саң.

1. (öt)rü tükä(l bil)gä (mait)ri burxan 27. qamaͺ toyïnlarqa tört kirtü nom 28. nomlayur.. ämgäk ämgäkning tïltaͺï 29. öčmäki amralmaqï.. ämgäk öčmäkingä 30. barͺuluq tüzün yol(.) qayu tört 2b 1. kirtü nomuͺ körmäk ärsär ol oq 2. säkiz türlüg tüzün yol ärür.. ol oq 3. nomluͺ tilgän titir.. qaltï (qanglï qoͺï) 4. äningüsi tilgäni tükäl ärsär.. očuz t(ägz-) 5. inür.. täwrilü yorïyu(r) (..) ančulayu ymä 6. nomluͺ tilgänning ongalï körümlüg 7. ongalï böküš.. urmaqlïͺ 8. ongalï qataͺlanmaqlaͺ 9. äningüläri (ärü)r (..) ongalï saw 10. sözlüg ongalï iš k(ö)düklüg 11. ongalï öz iltinmäkklig qoͺï kinti12. ki ärür..ongalï ög köngül(l)üg ong13. alï dyan saqïnčlaͺ ulï qïdïͺï ärür.. 14. tört türlüg ög turuͺlarï üzä 15. bärü tartïp yir (suwda) baštïnq(ï nomta) 16. oqsuz üzüksüz ängil(ki iki kšn) 17. ödlärdä amranmaq (ulu)šdaqï (on tü) 18. rlüg nizwanïlar.. tägmäkin (üzär) 19. bičär… ..ikinti iki (kšn öd-) 20. lärdä (önglüg öngsüz tngri yirintäki) 21. säkiz ygrmi (nizwanilar tägmäkin bulmaqïn) 22. (üzärä käsär.. üčünč iki kšn ödlärdä) 23. (amranmaq uluštaqï yiti nizwanïlar tägmäkin üzär käsär) 24. (törtünč iki kšn) ödlärdä (önglüg) 25. öngsüz tngri (yir)intäki (ik)i ygrmi n(iz-) 26. wanïlar tägmäkin bulmaqïn üzär.. 27. käsär.. bišinč iki kšn ödlärdä 28. amranmaq ulušdaqï yiti nizwanïlar.. 29. tägmäkin üzär käsär.. altïnč iki altï ygrminč ülüš üč ptr 3a 1. kšn ödtä önglüg öngsüz tngri.. 2. yirintäki iki ygrmi nizwanïlar.. täg3. mäkin üzär käsär.. yitinč iki kšn 4. (öd)lärdä amranmaq uluštaqï säkiz niz5. (wan)ïlar tägmäkin üzär käsär.. säkizinč 6. iki kšn ödlärdä önglüg öngsüz 7. tngri yirintäki tört ygrmi niz8. wanilar tägmäkin bulmaqïn 9. üzär käsär.. ol (mu)ntaͺ tür10. lüg altï (y)grmi kšn ödtä 11. sanki toyïn bašlap altï ygrmi tümän 12. (säk)iz mïng toyïnlarnïng taqï ymä

1. (san)sz tümän tngrilärning säkiz on 14. (artuq)ï säkiz körüp üzmä(lä)gülük niz15. (nizwanïlarïn tarqarïp sort)apan qutïn bul16. urlar(.) ötrü t(ükä)lbilgä maitri.. 17. (burxan) öngrä kisräki ödlärin 18. (bilgä bili) gin qoduru qolulap sanki 19. (toyïnqa in-)čä tip yrlïqayu(r)(.)(u)qt20. (ungmu sän sanki,yüz kalp) üč (asa)nki 21. (ödtäki mäning ämgänmiš kšan ödlärim anča öküš ärtmädi) 22. …(täbräyür qamša(yur)… … 23. …tngri yirintäki… 24. …-lar ol t25. …sanki … … 3b 1. ödtäki kšn ödlärdä taqï artuq2. raq awïš tamuda toͺͺ ay ärtim.. anču3. layu oq adan tamularda yïlqï až4. unïnta prit ažunïnta toͺͺ ay är(tim)(.) 5. tngri yirintä yalnguq ažunïnta 6. anča oq toͺͺ ay ärdim.. sizing ädgü 7. nomunguznï išidmiškä 8. üč tamudïn ozdum qut9. ruldum.. ötrü ayaͺqa tägim10. lig maitri burxan antaͺ 11. saqïnč saqïnur.. qačan mn b(ur)xan 12. qutïn bulup bir kiä tïnlaͺaͺ ozͺ(urdum) 13. qutͺardum ärsär.. mäning üč asanki 14. ämgänmiš ämgäkim.. tüšlüg tumlaͺ (tük-) 15. äy ärdi.. taqï nä (ayï)tmïš krg(äk)… 16. tümän tïnlaͺlaraͺ ozͺurm(aq)… 17. ančama adruq ärür.. burxan q(utï)(.) 18. kim qop qamaͺ ayaͺ yawlaq (törülär-) 19. ig (yïdï) yoqï birlä üz(mälämiš) 20. bolur(.)(qop) (ä)d(g)ülärning (turuͺï ornï) 21. bolmïš qop (qa)maͺ nomlar ü(zä) 22. (ikintisiz ärklig) türklüg qamaͺ tïnlï(ͺ-) 23. (lar üzä )uluͺ yrlïqančučï 24. (biliglig ärür.. anča) s(a)w y(rlïqaduqta) 25. (yitinčsiz yitiz yaͺïz yir täbräyür) altï ygrminč ülüš tört ptr 4a 1. mangart mangrayurlär.. tükäl bilgä 2. maitri burxan tüzkärinčsiz.. burxan 3. čkrwrt ilig xan nomluͺ tilgän.. 4. täwirdi.. altï ygrmi tümän säkiz mïng 5. toyinlar taqï ad(ïn) kolti sanïnča tïnlaͺ6. lar.. tngrilär kirtü nom uqtïlar.. 7. nirwanqa.. barͺuluq yol

1. ačïltï.. üč tamu yolï tun9. dï bäkländi.. nizwanïlaͺ 10. tuͺ yomuz/ͺ tükü//yoqaru 11. turdï.. a(mt)ï sizlär ädgü tïnlaͺlar ol ädgü 12. nomuͺ išidinglär mängülüg mängikä 13. täggäysizlär..anta ötrü sanki 14. (toyïn)ta ulatï altï ygrmi tümän 15. (säki)z mïng toyinlar qop qamaͺ nizwa(nï-) 16. (larïͺ) tarqarïp arxant qutïn bulurlar(.) 17. (alqunï)ng ätͺözlärintäki öngläri 18. (qïrtïšla)rï altun önglüg bolur.. 19. (anï körüp) qop qamaͺ yalnguq(larn)ïng 20. (antaͺ sizik)läri turur.. bu (san)ki tiyïn 21. (nä ädgü qïlï)č qïltï (ärdi..) kim säkiz 22. (tümän) tört mïng yaš (lͺ tïnlͺlar-) 23. (nïng) ödintä čkrwrt ilig xan 24. (boltï..) säkiz tümän (tört mïng tapï25. (nur bäglärdin) taqï (adïn san)sïz tümän 26. (tngr)i yalngu(qtïn) tapïͺ uduͺ alï yrlï27. qap äng (kin)intä tükäl bilgä maitri 28. burxan nominta toyïn bolup arxant 29. qutïn bultï ärki.. ötrü tngri tngrisi 30. burxan inčä tip yrlïqayur..öngrä 4b 1. ärtmiš sön ödün bu č(a)mbudiwip uluš2. ta iki uluͺ türlüg ilig xanlar 3. ärdi..birisi wasawi atlͺ..ikintisi 4. danasamti altͺ(.) wasawi xan gang ögüz 5. sintu ögüz suwïn (iš)lätir iš birür.. 6. ärk tartar ärdi.. danasamti ilig xan 7. wakšu ögüz sit ögüz suw8. ïn išlätir ärk tartar 9. ärdi.. ötrü ol iki ilig10. lär bir ikintiskä inčä tip 11. (yanͺarï)šu bk qataͺ saw sözlädilär(,) 12. biz ikigüning balïq ulušumuzta är13. dini tözlüg äd tawarlar bälgülüg 14. bolsar bäläg ïdïšalïm.. anta ö(trü) 15. bir ödün danasamti i(lig) xann(ïng) 16. ulušïnta raynašiki a(tlͺ tükäl bilgä) 17. burxan bälgülüg boltï..(wasawi ilig) 18. xannïng ymä ulušïnta balïq(ïnta) 19. waytur(i är)dini olunluͺ wižir (kisarlͺ) 20. ming yapraqlaͺ ärdinilär üzä (linxua) 21. čäčäk blgü(lüg)boltï..ötrü (wasa-) 22. wi ilig (xan bu) ärdinilig linxua (čäčäkig) 23. drmasamati (ilig) xanqa bäläg (ïtdï)(.) 24. drmasamti (ilig xa)n ol linxua čäč(äk)

1. (bunï) manga ayu biring(.) ol xan 18. (inčä ti)p yrlïqadï.. ögrünč säwnč19. (in) (iši)tkil tüzünüm… …-k 20. …(iši)dgil sözläyü bi(räyi)n(.) 21. …(ni)zwanilaraͺ üzmälämiš 22. …alqu ädgüg tükäl bulmïš 23. …-luͺ bälgülüg nom törülärig qalï24. (sïz u)qmïš bilmiš… -či.. 25. …qut buya(n)…sang bälgülüg 26. …üstün tngri altïn yalnguq27. nung baxšïšï burxan burxan atlͺ 28. ärdini bolur.. anï išidip ol yalawač 29. är köngülintä inčä saqïntï(:) ärtingü 30. törüsüz toqusuz il xan ärmiš mäning 5b 1. ilim xanïm bu ilig xanqa ärdinilig 2. linxua bäläg ïdtï.. bu iyin yalnguq3. lar ärdinisin bäläg ïdmaz.. ötrü ol 4. yalawač är tngri tngrisi burxanaͺ körüp 5. tärk tawratï ol uluš balïqtïn ünüp 6. käntü ulušïnga bardï.. ol (s)awlaraͺ tüz7. ü tükäti (iligkä aydï)(.) wasawi ilig xan iki8. lä tärk tawraq arqïš älgi9. nta danasamati ilig xanqa 10. äsängü bitig ïdtï.. il xan 11. bäg iši bolup qataͺ ïnaͺ s(aw) sözlämi12. šin unïtïp tükäl qïlmasar törüdä 25. bäläg kälü(rdäči arq)ïš birlä (ratnašiki) 26. burxan tapa ilitip uluͺ aͺar aya27. maqïn inčä tip ötünti.. ayaͺqa 28. tägimlig tngrim.. wasawi ilig xan 29. birlä ïnaͺ saw sözläštimiz ärti.. 30. qayusïnïng uluš balïqïmïzta ärdini.. altï ygrminč ülüš biš ptr 5a 1. bälgülüg bolsar.. bir ikintiškä bäläg 2. ïdïšalïm tip.. amtï manga ärdinilig 3. linxua čäčäk bäläg ïdmïš(.) mn amtï.. 4. tngrim sizingä ötünürmn ärdini 5. ärdini birlä yarašur.. yrlïqančučï bili6. gin alï yrlïqazun(.) anta öyrü wasa7. wi ilig xantïn kälmiš 8. yalawač ärdinilig otruq 9. ošuͺluq körü qanïnčsïz ratnaši10. (ki) burxan ärdinig körüp munga11. (dï)p adïnïp danasamati ilig xan(qa) 12. inčä tip ötüg ötünti.. čintamani 13. ärdinilär üzäki ükmäk ošuͺluͺ 14. kün (ay) tngrilig yar(ata)ͺlaͺ altun 15. (l)u(ͺ) taͺ (ošuͺluͺ) körü qanïnčsïz išid16. (gäli üni) sawï nä atlͺ ärdini ol(.)

1. ärtsär öz ätͺözintä isig özintä 14. ärtmiškä sanur.. mn törüdä ärtmädi(m).. 15. sizingä linxua ärdini (bäläg ï)dt(ïm)(). 16. amtï siz manga yalngu (q ärdinisin).. 17. ïdïng..ïdsarsïz ilkidä… d… .. 18. yig isigläšgäy biz.. apam bir (ök ïdmas-) 19. ar t(ört) türlüg aͺar süü (birlä) 20. ünip barïrmn(.) süü urung(ut)… 21. ot suw anutung(.) anï iš(idip danasamati) 22. ilig xan ärtingü čöküp batïp (inčä tip) 23. saqïnč saqïntï ärür(.) bar mäning ulu(šumta) 24. yalnguq ärdinisi… mn nä aͺzïn 25. tilin tngri tng(risi) burxanaͺ ö-… 26. qa barͺalï ötünäyin… tarqa… 27. qa tägdim…anta ötrü ratnašiki tükäl 28. bilgä tngri tngrisi burxan danasamati 29. ilig xanning köngülintäki saqïnčïn 30. bögülänip inčä tip yrlïqadï.. könglänür.. (altï ygr)minč ülüš altï ptr 6a 1. mn uluͺ ilig wasawi ilg xannïng 2. ulušïnga b(a)rͺalïr mn(.) bu sawaͺ siz uq3. mïš bolung(.) anï išidip danasamati ilig 4. xan ögintin qangïntïn adralmïš oš5. uͺluͺ ïͺlayu tngri burxan adaqïnta 6. yükünüp inčä tip ötgü ötünti.. 7. antaͺ ärsär tngrim yarašï 8. kün bursang quwraͺ ärdini 9. birlä mäning ordamta pin10. but ašanu yrlïqazun.. ötrü 11. rt(na)šiki tngri burxan šük olurup 12. ilig xannïng ötügin alï yrlïqadï(.) 13. ikinti t(ün) bašïnta tngri burxan bašïn 14. toyïn quwraͺaͺ yüz türlüg tataͺqa 15. tükällig ašïn ičgün tapïntï uduntï(.) 16. … atlaͺ aͺï ton bušï birdi.. aš 17. (tükädü)kintä kin tngri tngrisi burxan18. (qa inčä ti)p otüg ötünti…barmu ärki.. 19. (tngrim,i)liglär bäglär kim alqu iliglär 20. (xanlarda i)kintisiz ärklig türklüg 21. (bolsar..öt)rü ratnašiki burxan 22. (inčä tip yrlïqadï.. tört yïngaq) üzä 23. (ärklig türklüg)… …-ta 24. … (tükäl)… …iliglär 25. iligi xanlar xanï čkrwrt ilig xan 26. (bolur.. anï išidip danasa)mati ilig xan 27. (labay ürä tngri) burxanaͺ ayap čkrwrt 28. ilig xan ornïnga täg(g)lük qut qoltï(.)

1. ratnaši(ki) tngri tngrisi burxan alqïš 30. birü yrlïqadï(:) bolͺaysiz.. siz muntada 6b 1. kin säkiz tümän tört mïng yašlaͺ 2. tinlaͺlarnïng ödüntä säkiz tümän tö3. rt ming bäglär üzä ärklig türklig 4. sanki atlaͺ čkrwrt ilig xan yänä 5. ymä yiti ärdiningiz tükäl bolͺay.. tört 6. türlüg yalnguq čoͺïnga yal(ïnïnga) tägäy7. siz(.) taluy ögüz qïdïͺïnga tägi 8. uluš balïq(aͺ) bašlap böläp 9. ang kin (mait) -tri burxan nom10. ïnta toyïn bolup arxant qutïn 11. bulͺaysiz(.) anï išidip dansamati ilig 12. xan küsämiš küsüši tolmïš ošuͺluͺ 13. bolup ögrünčlüg säwinčlig boltï(.) 14. anta ötrü ratnašiki tngri tngrisi 15. burxan danasamati ilig xan ulušïntïn 16. ünüp uluš balïq sayu tïnlaͺlar(aͺ) 17. qutͺaru wasawi ilig xannïng ul(ušïnga) 18. tägdi.. wasawi ilig xan ymä i(nčä) 19. išidti.. ratnašiki tngri tngrisi (burxan) 20. danasamati ilig xan ornïnga (alqïš birü) 21. yrlïqap (wasawi ulušinga käli yrlï-) 22. qamïš(.) (anta ötrü wasawi ilig xan) 23. itip (yaratïp tört türlüg aͺïr) 24. süsi b(irlä utru barïp ratnašiki tngri) 25. tngrisi (burxanïͺ ayap aͺïrlap ayasïn) 26. qawšurup (inčä ötüg ötüntti.. tngrim,) 27. mn inčä išidü tägi(indim:) danasamati 28. ilig xan čkrwrt ilig ornïnga qut 29. qolmïš(.) tngri burxan ymä alqïš birü 30. yrlïqamïš.. amtï tngrim(,bu) yir suwda antaͺ altï ygrminč ülüš yiti ptr 7a 1. yalnguq barmu ärki kim (čkrwr)t ilig 2. xanda yigädmiš utmïš.. ötrü 3. tngri tngrisi burxan inčä tip yrlïqadï(:) 4. bar bar uluͺ ilig(,) bärü išiding söz5. läyin.. bu yir suwda yiti türlüg 6. tüzkärinčsiz qut bulmaq ülüšlüg 7. tört kirtü nomluͺ ulušlar 8. (ü)zä ärk tartdačï üč 9. q(a)t yir suwluͺ taluy ögüz 10. suwïn intin yiͺuč käčmiš 11. ärüš öküš adnaͺuͺ käčürdäči nomluͺ 12. tilgän täwirdäči on küčlüg tngri yaln13. guqnung baxšïšï yrlïqančučï biliglig

1. uluͺ arzi tüklüg tümänlig čkrwrt 15. ilig xan ärür.. anï išidip wasawi ilig 16. xan qop qamaͺ tïnlaͺlar üzä yrlïqanč17. učï bilig ädgü (ög)li saqïnč turͺurup 18. ratnašiki burxan adaqïnta töpün 19. sunu tüšüp burxan qutïnga.. 20. q(ut) qoltï.. biligsiz biliglig.. 21. …toͺmïš umuͺsuz ïnaͺsïz irinč 22. (yrlïͺlar)da burxan kün tngri toͺu.. 23. …-(1)arqa yolčï yirči bolayïn(.) 24. … …ünmädüklärin ämgäklärintin 25. … …-duqlaraͺ qutͺardačï 26. … …(tïnl)ͺlarnïng özintä 27. … …bolayïn(.) ädgü 28. … …(no)mlayïn(.) anta 29. (ötrü)…(tngri)tngrisi burxan wasa30. (wining)…-qa qataͺ könglin 7b 1. uluͺ ädgükä kösüš öritmišin körüp 2. külčirä yrlïqadï.. altun önglüg 3. yaruqïn qop ulušlarda ïdu yrlïqap 4. ilig xanqa inčä tip yrlïqadï(.) turung 5. turung uluͺ bäg otͺuratï muntada 6. kin säkiz tümän yašta tïnlaͺlarïng 7. ödintä maitri atlͺ arïͺïn 8. kälmiš ayaͺq(a tägimlig) 9. köni tüz tuyuͺlï qop (qamaͺ) 10. nomlaraͺ uqtačï biltäči tngr(i tngr-) 11. si burxan bolͺaysiz(.) ol yrlïͺ yrlïqadup12. ta altunluͺ yirkä tägi yir (suw)… 13. täbrädi qamšadï(,) kök qalïͺdïn xua čäčäk 14. yaͺdï.. bulung yïngaͺ yarudï yašudï… 15. tngridäm köwrüklär (üni yangq)urdï(.) tngri 16. burxannïng äzrua (üni) qop bulung 17. yïngaqta išitil(di. mai)tri burxan blg(ür-) 18. güsingä alqu (tïnlïͺlar) uluͺ umu(unč-) 19. (luͺ)… (ögrünčülüg säwinčlig)… 20. …(danasama)ti (ilig x)an ymä (maitri) 21. burxa)n birlä tušͺuluq qut (qïwïsïnga) 22. (täggäy)sizlär.. toyïnlar kim ol… 23. danasamati ilig xan ärdi rat(našiki) 24. …tapïnïp udunup čkrwrt (ilig xan) 25. ornïnga qut qoltï ni(rwan)… (čkr-) 26. wrt ilig xanaͺ uqm-… … 27. labay üni üzä tngri… 28. tapanmïš udunmïš üč… 29. kim ymä ol ödtä 30. xan ärdi.. anï (išidip ayaͺqa tägi-) altï ygrminč ülüš säkiz ptr

1. burxan šazaninta sudur wanay abid(a)rim 18. üš aͺlaͺ nom bošͺunmïš säkiz ygrmi 19. oͺušlar.. iki ygrmi orunlarnïng 20. öz tözin qamaͺlaͺ tözin adart21. layu uqtačïlar.. maitri burxan birlä 22. tušup s(a)nsardïn ozar qutrulurlar.. taqï 23. ymä iliglär bäglär atlaͺ yüzlüg buy24. ruq bütrük ïnanč tayanč äw idisi 25. bolup balaq uluš bodun boqunuͺ qul 26. küng yrlïͺ išidtäčilärig öwkäsiz 27. äymänčsiz nomča törüčä ačïnu aͺrïnu 28. tutsarlar olar alqu maitri burxan 29. šazanïnta qop qamaͺ ämgäktin ozar 30. qutrurlar.. kim ymä yrlïм išidtäči altï ygrminč ülüš toquz ptr 9a 1. qul küng ažunïnta toͺmïš ärksiz 2. türksüz tïnlaͺlar.. bäglärin išilärin 3. köni köngülin tapansar udunsar.. 4. olar adqu maitri burxan šazanïnta 5. qop munglarïntïn ozar qutrulurlar.. 6. anta ötrü kitumati känt uluštaqï 7. äršidati puranida ulatï säkiz 8. tümän tört mïng buyruq 9. bäglär suryakant ärdinidä 10. äksük krgäk.. suwarnasutr mor11. wanti munčuq ošuͺluͺ sanki čkrwrt 12. ilig xanta äksük krgäk ärdinilig 13. kitumati känt uluš čoͺsuz yalansuz 14. bolmïšïn uqup buyruqlar čoͺïn yalan15. ïn qunču qatun äw barqlarïn qodup 16. ïdalap mingü kölükkä minip ülgüsüz 17. sansaz balïqlͺ boduntïn tuzͺu ašayu 18. kitumati uluštïn ünüp supušpit 19. yimišlik tapa barïrlar.. yimišlikkä 20. tägdüktä mingü kölüklärintin inip 21. toyïn bolmaq kösüšin tngri burxan22. qa yaqïn barïrlar.. ol oͺurda ayaͺ23. qa tägimlig maitri burxan sansaz tü24. män quwramïš quwraͺqa äzrua ünin 25. (no)m nomlayur ärkän buyruqlaraͺ körüp 26. (to)yïnlarqa inčä tip yrlïqayur.. 27. (kö)rdüngüzlärmu sizlär toyïnlar(,) iki 28. (qa)dašlarï qalïn quwraͺaͺ yitikän 29. uduz qan buyruqlar bärü lälmišlärin(.) 30. ayalarïn qawšurup toyïnlar inčä tip

1. qalmïš buyruqlar.. ymä öküš ažun17. larda üč ärdini ögüg qangaͺ tapanmïš 18. udunmïš üčün burxan körkin itip wr19. xar yirin sïpïrmïš üčün nom išidip 20. nom bitig bitmiš üčün ton ätük aš 21. ičgü bušï birmiš üčün qars čikin ätͺöz22. l(üg) uluͺ ärdämlig arxantlar bolurlar.. 23. anta basa braxmayu purohit inčä 24. išidür(:) mäning oͺul(l)uͺ ärdinim burxan 25. qutïn bulup nomluͺ tilgän täwirmiš(.) 26. sanki čkrwrt ilig xan bašïn säkiz 27. (tü)män tört mïng iliglär bäglär.. 28. (ars)idati purani bašlap säkiz tümän 29. tört mïng bramanlar alqu.. ilädmäk 30. bägädmäk ärk turk äw barqaͺ ïdalap 10b 1. qodup toyïn bolmaqaͺ taplap arxant 2. qutïn bulmïšlar.. mn yänä nä iškä 3. prohit ornïn qodup oͺul(l)uͺ ärdinim 4. nomïnta toyïn bolmazmn(.) inčip ymä 5. mn igidmiš tikmiš burxanlaͺ paričatir.. 6. sögüt qut bulmaq ülüšlüg xua 7. čäčäk yirtinčüdä yaͺïtur.. 8. ada tuda tïnlaͺlar 9. anïng köligäsintä olurup 10. ögirürlär.. säwinürlär(.) mn 11. yana nizwanilaͺ kün tngri čoͺïnga 12. qïwïsïnga isirkänsärmn yaramaͺ(a)y.. 13. ötrü maitri burxan qangï braxmayu 14. purohit säkiz tümän tört mïng 15. purohit bramanlar.. ärkin türkin 16. ärdinilig äwlärin qodup ïdalap uluͺ 17. tikin čoͺïn balaq uluš bodun boqun18. tïn aͺar ayaͺ täginü kitumati balïq19. tïn ünüp supušpit yimišlikkä 20. barïr.. anta ötrü tükäl bilgä maitri 21. burxan inčä saqïnč saqïnur(.) ilkidä 22. ärtmiš burxanlar maxasamač atlͺ sudu23. ruͺ nomladïlar.. kin käligmä burxanlar 24. ymä inčä ök nomlayurlar..mn ymä 25. amtï nomlamïšïm krgäk.. ötrü säkiz 26. tümän tört mïng tü tübüsintä 27. yaruqlar ïdïp wižirlaͺ örgün üzä 28 olurup maxasamač sudur nomlaͺalï köng29. ül öritip.. anïng ara yir täbräyür.. 30. tngrilär ordularï ïrͺalur yarup yaltaltï ygrminč ülüš bir ygrmi ptr

1. lär tngri qatunlarï yïͺïlïp quwralïp 19. tüklüg tümänligin toylap tngri 20. tngrisi burxan tägrä olurup nom 21. tïnglayurlar(.) anïn sän nom tïnglaͺ22. alï ada qïlma.. öngi tur(.)braxmayu 23. purohit sän kim sän tip ayur.. 24. wirutuki maxarač inčä tip tiyür(.) mn 25. kün ortudïn yïngaq ulušlar balïq26. lar kügüči küzätči kumbantilar 27. üzä ärklig türklüg wirutuki atlͺ 28. tngri iligimn(.) tngri tngrisi burxan29. nïng qapaͺčïsï bolup tapaͺ uduͺ 30. täginürmn.. anï išidip braxmayu pur(ohit) (altï ygrminč iki ygrmi ptr) 12a … … … … 10. (-mäksiz köngülin ayalarïn qawšurup 11. tngri tngrisi burxan yüzi tapa 12. körü nomluͺ noš suwsuš ašayur… 13. anïn sn tägimsiz sn tngri quwraï14. nïng nom išidmäkingä ada qïlͺalï. 15. braxmayu purohit kim sn tip 16. ayïtur.. wirupaksi mxarač 17. inčä tip sözläyür… 18. kün batsïqtïnqï uluš balïq19. larïͺ küyü küzädü tutͺalï luular) 20. üzä ärk türk21. lüg wirupaksi atlͺ tngrilär 22. iligimn.. tngri tngrisi burxan23. nïng qapïͺïn küzädür mn.. ötrü 24. braxmayu purohit artuqta artuqraq 25. tngri tngrisi burxanaͺ körgäli küsäyü 26. kärgäyü.. antaran tägzinip supušpit 27. yimišlikning taͺdïn qapïͺnga yaqïn 28. barïr.. anta ymä wayširawani maxarač 29. yäklär urungutlarï birlä tägrik30. läp tngri tngrisi burxan qangïn tïda 12b 1. (inčä tip tiyür.. tur tur purohit(,) tngri-i 2. tngrisi burxan sansiz tümän uluͺ 3. küčlüg tngrilärkä maxasmač 4. suduruͺ nomlayu yrlïqar.. anïn sn 5. ada qïlma kitä tur.. anï išidip 6. brxmayu purohit umuͺï üzülnmiš 7. ošuͺluͺ ämgäklig bolup inčä tip 8. tiyür.. tngri tngrisi bäg oͺlum, qop 9. qamaͺ tïnlͺlarnïng umuͺï ïnaͺï oͺ10. lum, sini körgäli küsäyü qarï qangïng 11. linxua čäčäk tägrä tägzinür 12. arï ošuͺluͺ yimišlik tägrä

1. tägzinür.. alquqa tüp tüz yrlï14. qančuči biliging ärür.. inčä ökmu 15. körü tutarsn, anï išidip tang16. ͺaru uqa yrlïqadačï tngri 17. tngrisi burxan äzrua ünin 18. wayširwan maxaračïͺ oqïp 19. inčä tip yrlïqar: kubiri tngri tngrisi) 20. burxan atasïn yimišliktä (kirgäli) 21. ïdïng manga yaqïn kälzün nom 22. išidzün.. anï išidip braxmayu puro23. hit isig özin bulmïš ošuͺluͺ 24. ögirü säwinü säkiz tümän tört 25. mïng purohitlar birlä yimišliktä 26. kirür.. ötrü ol tngri quwraͺï tngri 27. tngrisi burxanqa äymänmäkin qangïnga 28. yol birürlär.. anta ötrü braxmayu 29. purohit uluͺ aͺar ayamaqïn tngri 30. tngrisi burxan adaqïnga yinčürü altï ygrminč ülüš üč ygrmi ptr 13a 1. (yükünüp aya)sïn qawšurup inčä ötüg 2. (ötünü)r.. tngrim siz yalnguq ažunluͺ 3. (öz bi)rdäči qangïngïzqa sawlaͺ öz 4. (biring)(.) ätlig qanlaͺ ät(ͺözi)ngiz5. (ni i)gidtäči bältdürtäči atan(gïzqa) 6. (nom)luͺ ädgülüg ätͺöz biring(.) (a)mtï 7. sizing nomunguzda to(yïn) 8. bolayïn araͺ čxšaput 9. küzädäyin(,) tngri tngrisi 10. burxan inčä tip yrlïqayur.. 11. kälinglär sizlär toyïnlar.. araͺ 12. čxšaput küzädinglär(.) ol inčä yrlͺ 13. yrlïqaduqta braxmayu purohit bašlayu 14. (sä)kiz tümän tört mïng purohit15. (larnïng kär)ti körkläri mängizläri yitli16. (nip toyin körkin)bälgülüg bolur17. lar.. (ämgäk tö)zlüg biš yapaͺaͺ 18. …t(ö)zlüg biš yapaͺaͺ 19. üzmäläp nirwanaͺ tanuqlap säkiz tü20. rlüg tüzün yoluͺ bïšurup toquz on 21. artuq säkiz nizwanïlaran kirlärin 22. köngüllärintä arïtïp altun öng23. (lüg) altun qïrtïšlaͺ üč türlüg 24. (bö)gülüg ädrämkä tägmiš uluͺ küč 25. (lüg) arxant qutïn bulurlar.. kim 26. (qayu) amtï šakimun burxan šaz-anïnta 27. (bra)manlar nomïn törüsin körümin 28. qodup.. bur(xan no)mïnta süzük köngül29. (in bušï b)irip čxsput küz30. ädip b(ilgä bilig) bošͺunsarlar.. üč

13b 1. ärdinig tapaͺïn tapïnïp wrxar (säng-) 2. räm lin prryan itsär.. irinč (yrlͺ) 3. tïnlaͺlaraͺ säwsär amrasarlar.. i(glig) 4. aͺraͺlaͺ tïnlaͺlaraͺ tapïnsar(lar udunsar-) 5. lar.. alqu tïnlaмlar üzä ädgü (ög-) 6. li saqïnč saqïnsarlar.. adnaͺuͺ 7. (ay)ïͺ yawlaq törüdin tïdïp 8. ädgü bilgä bilig bošͺur9. sarlar.. ol tïnlaͺlar.. 10. alqu maitri burxan qangï 11. braxmayu purohitning säkiz tümän 12. tört mïng quwraͺlarï bolup arxant 13. qutïnga tägirlär.. ymä ol ödün 14. tngri tngrisi maitri burxannïng oͺlï 15. säkiz tümän tört mïng brm(an-) 16. lar urïlarïnga šastr (bilgä bilig) 17. bošͺurdačï közünür äz(rua tngri os-) 18. uͺluͺ.. sumani atlͺ (ï)nal… (i)ši19. dür.. mäning qanglïͺ ärdinim burxan 20. burxan qutïn bulup nomluͺ tilgän 21. täwirmišingä sanki čkr)wrt) ilig 22. xanda ulatï ärüš öküš ärklig 23. türlüg yalnguqlar.. toyïn dint(ar) 24. bolmïšlar.. ämtï mn ymä nägülüg 25. toyïn bolmaz mn.. ötrü sumani ïnal 26. säkiz tümän tört mïng titsï[larï] 27. urïlar birlä ardinilig äwlärin barq28. larïn qodup tälim ök(üš tïn)lͺlardïn 29. aͺar ayaͺ täginü ki(tumati) känt 30. uluštïn ünüp supuš(pit yimišlikaltï ygrminč ülüš tört ygrmi ptr 14a 1. kä barïrlar.. tngri burxan adaqïnta 2. (yinčür)ü töpün yükünüp ädgü nom išidip 3. (toyin) bolup arxant qutïnga tägi(r)lär(.) 4. (tngri m)aitri burxannang araͺ čaxšap5. (ut)ïn küzädtäči titsïlar ärsär.. 6. alquda baštïn sumani arxant bolur(.) 7. kim qayu bu ödün šakimuni 8. burxan šazanïnta araͺ 9. čaxšaput küzädsär.. bušï 10. birsär bilgä bilig bošͺunsar 11. yol itsär.. yir sïpïrsar wrxar sängräm 12. sal čozal itsär.. sapsar suwasar yörü13. ng topïraq toqïsar bäd(i)zäsär.. burxan 14. körkin suwqa kigürsär.. yïdïn tüt15. (sükin) tapïns(ar).. kimbaͺ yapšursar ig 16. (aͺrïͺlïͺ kišig) sataͺsïz tärsiz ičgü 17. ot (öntürüp) ämläsär otasar ayaͺ

1. qa č(iltägkä) tägimlig tïnlaͺlaraͺ 19. ayaͺsïz tod tolïï qïlmasar ögüg 20. qangaͺ tapansar udunsarlar ol ädgü 21. qïlïnč küčintä munta ätͺöz qodsar 22. tngri yirintä toͺarlar.. tngri mängisin 23. mängiläyürlär.. qayu ödün maitri 24. burxan yirtinčüdä bälgürsär tngri 25. yirintä qodï inip sumani ïnal birlä 26. tušup altun önglüg altun qïr27. tïšlïͺ arxantlar bolur.. anta 28. ötrü (kitumati) känt uluštaqï sanki 29. čkr(wrt ilig x)annïng yašowati atlͺ 30. (qunčuilar ärdinis)i inčä išidür.. tngri 14b 1. tngrisi maitri burxan yirtinčüdä 2. bälgürmiš(i)ngä sanki čkrwrt ilig (xan) 3. yiti ärdinisin їdalap maitri bur(xan) 4. nomїnta toyїn bolmїš.. ötrü i(nčä) 5. saqїnč saqїnur.. manga ymä oγ(šatї) 6. ärmäz.. kim sanki čkrwrt ilig xanda 7. öngi ödrülüp orduta qaršї8. da olursarmn(.) anїn 9. mn ymä smnanč bolayїn(.) 10. ötrü yašowati qunčular ärdini11. si säkiz tümän tört mїng čkrwrt 12. ilig xannїng qunčui qatunlarїn yїγїp 13. inčä tip yrlїqayur.. inčä uqunglar.. 14. sizlär tüzünlärim.. ayaγqa tägi15. mlig maitri bodiswt burxan q(utїn) 16. bulmїš(.) ol oγurqa san(ki) č(krwrt) 17. ilig xan bizni qodup (їdalap toyїn) 18. boltї.. ymä mn (bazasї)nta 19. ordu qaršї qodup smnanč bolurmn(.) 20. sizlär ymä ät´özüngüzlärkä ädgü21. lügin körü iš їšlänglär.. qatunlar 22. inčä tip tiyürlär.. biz ymä sizingtä 23. ödrülür öngi munta qalmaz biz(,) sizni 24. birlä smnanč bolur biz.. ötrü yašowati 25. qatun linxua čäčäklig otruqlarїn 26. täkriklämiš qut tngrisi ošuγluγ säkiz 27. tümän tört mїng qunčuy qatunlar 28. birlä idiz qaršїdїn inip (yawaš) mingü29. lüklärkä minip sansїz (tümän kitu)mati 30. känt uluštaqї yalngu(qlardїn ayaγ) altï ygrminč ülüš biš ygrmi ptr

1. t(ä)gi otïn suwïn ačïnsar aͺrïnsar.. 15. (qï)lmïš ayaͺ qïlïnč ačsar yadsar.. 16. blgü(rsär).. bu (mun)ča türlüg tïnlaͺlar 17. mu… (ätͺö)z qodup tngri yirintä toͺar18. lar.. (mängülüg mängi)sin mängiläp maitri 19. burxan (bäl)gürmiš ödtä yirtinčükä 20. inip yašowati qatun tïltaͺïnta 21. birlä äwdin barqtïn ünüp arxant 22. qutïnga tägir(lär).. anta ötrü ol 23. tüklüg tümänlig smnnč quwraͺ 24. tngri tngrisi burxantïn nom 25. yrlaͺ išidip käntü käntü ärgüsingärü 26. barïrlar.. nyanusarida ulatï šastar27. laraͺ adartlayu uqtačï aryačantari 28. bodiswt kši ačari änätkäk tilin29. tin toxrï (tilin)čä yaratmïš prtnara30. kšit ačari (yana toxr)ï tilintin türk 16б 1. (tilinčä) aͺtarmïš maitrisimit 2. nom bitigdä maitri burxannïng 3. nomluͺ tilgän täwirmäki atlͺ 4. altï ygrminč ülüš nom tükädi 5. namo but.. namo drm.. namo sang 6. …-m-… tngri tngrisi(?) 7. bu nom taš ygän tutuq kösüšingä 8. bitidimiz.. 21. lär bäglär buyruq bramanlarnïng 22. kišiläri tüklüg tümänlig kolti 23. sanïnča adan qunčular ayaͺqa t(ä)gim24. lig maitri burxan tapa kälirlär.. 25. alqu smnanč bolup bu arxant qutïn 26. bulurlar .. altun önglüg altun 27. qïrtïšlaͺ bolurlar.. kim qayu šakimuni 28. burxan šazanïnta toyïn (smnanč) 29. srmari srmaranč šaksama(ni bursang) 30. quwraͺ tüzünlär tawsï(z körsüz araͺ) altï ygrminč ülüš altï ygrmi ptr 16a 1. turuͺ köngülin čxšapt küzädsärlär(,) kim 2. ymä bačaͺ čaxšapatïn upasilarnïng 3. biš čaxšapatïn arïͺ turuͺ küzädsär(,) kim 4. (ymä) äw barq tutup qadan qadnaͺut ög 5. (qang) köngülin bartmadïn tapïnsar udun(sar) 6. adïn ärän išilärning köngülintä 7. künilig oot tamturmasar ädg(ü) 8. ögli köngülin äsirkänčsiz buš(ï) 9. birsär(,) qanïmlaͺ todumluͺ köngülin 10. qunčular (to)qusïn törüsin küz11. ädsär.. qutrulmaq kösüšin bilgä 12. bilig bošͺut bošͺunsar nom išidsär 13. (ang)mïntïn iglig kämlig yïlqïqa

1. кейін, түгел білге Майтри бұрхан 27. барша тойындарға төрт ақиқат номды 28. номдады: Азап, азаптың себебі, 29. өшіп тынышталу, азапты өшіруге 30. баратын тура жол. Қайсы төрт 2Б 1. ақиқат номды көрмек болса, ол 2. сегіз түрлі түзүн жол болады, ол 3. номды доңғалақ делінеді. Дəл арбаның білігі, 4. шарбағы, доңғалағы түгел болса, оңай 5. айналар, домалап жүрер. Осылай 6. номды доңғалақтың тура көру, 7. тура ойлау, 8. тура құлшыну 9. (доңғалақ) шарбағы делінеді. Тура сөз, 10. сөйлем, тура іс, 11. тура ғұмыр (ном доңғалағының) – білік 12. кіндігі делінеді. Тура парасатты көңіл, 13. тура диан ой негіз (жəне) – жиек (яғни, номды доңғалақ) делінеді. 14. Төрт түрлі парасат тұрағы арқылы 15. жер əлемде алғашқы номда, 16. тікелей ең əуелі, екі кшан 17. уақыттарда Амранмақ ұлысындағы 18. он түрлі ашу-ызаны үзер, 19. кесер. Екінші екі кшан уақыттарда 20. өңді, өңсіз тəңірі мекеніндегі 21. он сегіз (түрлі) ашу-ызаны үзер, 22. кесер. Үшінші екі кшан уақыттарда 23. Амранмақ ұлысындағы жеті (түрлі) ашу-ызаны үзер, кесер. 24. Төртінші екі кшан уақыттарда өңді, 25. өңсіз тəңірі мекеніндегі он екі (түрлі) 26. ашу-ызаны үзер, кесер. 27. Бесінші екі кшан уақыттарда 28. Амранмақ ұлысындағы жеті (түрлі) ашу-ызаны 29. үзер, кесер. Алтыншы екі 3А 1. кшан уақыттарда өңді, өңсіз тəңірі 2. мекеніндегі он екі (түрлі) ашуызаны 3. үзер, кесер. Жетінші екі кшан 4. уақыттарпда Амранмақ ұлысындағы сегіз (түрлі) 5. ашуызаны үзер, кесер. Сегізінші 6. екі кшан уақыттарда өңді, өңсіз 7. тəңірі мекеніндегі он төрт (түрлі) 8. ашу-ызаны үзер, 9. кесер. Осындай түрлі 10. он алты кшан уақыттарда 11. Шанки тойын бастаған он алты түмен 12. сегіз мың тойындардың, тағы да

1. сансыз түмен тəңірлердің сексен 14. сегіз (түрлі) үзуге, кесуге тиісті 15. ашу-ызаларын тарқатып, Сортапан құтына 16. жетті. Сонан түгел білге Майтри 17. бұрхан ілгергі, кейінгі уақыттарда 18. білге білігімен жан-жақтылы (ойланғаннан кейін), Шанки 19. тойынға былай деді: «Ұқтың ба 20. сен, Шанки? Жүз калп үш аШанки 21. уақытта, мен азаптанған кшан уақыттарым онша көп өтпеді 22. ... тебіреніп шайқалар ... 23. ... тəңірі мекеніндегі ... 24. ... ... ... 25. Шанки ... ... ... (Бұл арада бес жол кем) 3Б 1. «... кезіндегі кшан уақыттарда тағы 2. ауиш тамұқта тудым. Сөйтіп 3. басқа тамұқтарда – аюан дүниесінде, 4. албасты дүниесінде тудым. 5. Тəңірі мекенінде, адамзат дүниесінде 6. тудым. Сіздің жақсы 7. номыңызды тыңдаумен, 8. үш тамұқтан арылып 9. құтылдым. Сонан аяулы 10. Майтри бұрхан сондай 11. ойға батты: «Мен бұрхан 12. құтына жеткен кезде, бір ғана адамды 13. құтқарған едім, менің үш аШанки 14. (уақыт аясында) тартқан азабым бүкілдей 15. түгеді. Түмен адамды құтқару 16. үшін соншама көп бұрхан 17. құтын айтудың не керегі бар? 18. Сол шақта барлық жаман жаулық қағидаларды 19. кетіріп жоғалтумен қоса (түгелдей) 20. аластатылатын болады. Барша жақсылықтардың тұғыр орыны 21. болған барлық номдармен, 22. қайталаусыз күллі ерікті адамдармен 23. ұлығ жарылқаушы 24. білігі болар». Соншама сөз сөйлеген (сəтте), 25. шексіз кең қоңыр жер тебіренді ... (Бұл арада бес жол кем) 4А 1. (Олар) айғайлап дауыстады: «Түгел білге 2. Майтри бұрхан, теңдессіз бұрхан 3. Чкрурт ел ханы, номды доңғалақ 4. айналды. Он алты түмен сегіз мың 5. тойындар, тағы басқа колти санындай 6. адамдар, тəңірлер нағыз номды ұқты.

1. Нируанға баратын жол 8. ашылды. Үш тамұқ жолы жабылып 9. бекіді. Ашу-ызалы 10. кедергі (?) түгеді. 11. Қазір сіздер, жақсы адамдар, сол жақсы 12. номды естіңіздер! Мəңгілік қуанышқа 13. жеткейсіздер». Сонан кейін, Шанки 14. тойын жəне он алты түмен 15. сегіз мың тойындар барлық ашу-ызаны 16. тарқатып, архант құтына жетті. 17. Барлығының денесіндегі тері 18. түстері алтын түске өзгерді. 19. Бұны көріп барша адамдардың 20. мынадай күмəні болды: «Бұ Шанки тойын 21. қандай жақсы амалдарды қылды, сегіз 22. түмен төрт мың жасты адамдардың 23. кезінде Чкрурт ел ханы 24. болды. Сегіз түмен төрт мың табынушы 25. бектер, тағы басқа сансыз түмен 26. тəңірі, адамдардың құрметіне 27. бөленді. Ең соңында түгел білге Майтри 28. бұрхан номында тойын болып, архант 29. құтына жетті. Сонан Тəңірдің Тəңірі 30. бұрхан былай деді: «Ілгеріде 4Б 1. Өткен заманда, бұ Чамбұдиуип ұлысында 2. екі ұлығ ел ханы болды. 3. Бірісі, Уасауй атты, екіншісі 4. Данасамти атты. Уасауй хан Ганг, 5. Синтұ105 өзендерінің суын іске жаратып, іс беріп, 6. билік тартқан еді. Данасамти ел ханы 7. Уакшұ106 өзені, Сит107 өзен суларын 8. іске қосар, билік тартар. 9. Сонан ол екі хандар 10. бір-бірімен былай деп 11. уəде байласты: 12. «Біз екеуіміздің балық ұлысымызда 13. асыл текті дүние зат белгілі 14. болса, (өзара) сыйлық етіп ұсынайық». Сонан кейін, 15. бір күндері Данасамти ел ханының 16. ұлысында Райнашики атты түгел білге 17. бұрхан пайда болды. Уасауй ел 18. ханыныңда ұлысын да, балығын да 19. қара қоңыр алмас түсті өзекті 20. мың жапырақты асылды тұңғиық 21. шешегі пайда болды. Сонан Уасауй 105 Ганг – үндістандағы Ганг өзені, Синтұ – үнді өзені. 106 Уакшұ – «wakšu» деп таңбаланған. санскритше «vakša» деп белгіленеді. Бұл өзен «охұс» (oxus), яғни Аму дəриясы. 107 Сит – «Sit» деп таңбаланған. санскритше «šitä». Бұл Тарым өзенін көрсетеді.

1. ел ханы бұ асылды, тұңғиық шешегін 23. Дрмасамати ел ханына тарту етті. 24. Дрмасамати ел ханы ол тұңғиық шешек 25. сауғасын əкелген елшімен бірге Ратнашики 26. бұрханға аттанып, ұлығ құрметпен 27. былай деді: «Аяулы 28. тəңірім, Уасауй ел ханмен 29. бірге уағдаласқан сөзіміз еді – 30. қайсымыздың ұлыс, балығымызда асыл 5А 1. пайда болса, өзара тарту 2. етеміз – деп. Қазір (ол) маған асылды 3. тұңғиық шешек тарту етті. Мен енді, 4. тəңірім сізге өтінерім, асыл 5. асылмен жарасар, жарылқаушы 6. білігіңізбен қабылдап жарылқаңыз». Сонан кейін, 7. Уасауй ел ханынан келген 8. елші асылды аралға 9. ұқсаған, көріп қанғысыз 10. Ратнашики бұрхан асылын көріп, 11. ғажаптанып, Данасамати ел ханына 12. былай деп өтініш өтінді: «Мони маржан 13. асылы төбе болып үйілгендей, 14. Күн, ай тəңірі жаратқан алтын 15. тауға ұқсаған, көріп қанғысыз, естілген 16. үн, сөз не атты еді? 17. Бұны маған айтып бер». Ол (Данасамати) хан 18. былай деді: «Қуаныш сүйінішпен 19. естіңіз, түзүнім ... ... 20. ... ... естігенді сөйлеп берейін. 21. ... ... (бұрхан барлық) ашуызаны үзіп (жоғалтушы), 22. ... барлық жақсылықты түгел табушы, 23. ... белгілі ном қағидаларын қалытқысыз 24. ұғатын, білетін ... 25. ... ... құт баян ... (будда) қауымы 26. ... ... үстіде – тəңірі, астыда – адамдардың 27. ұстазы, (бұл) Бұрхан атты 28. асыл болар». Бұны естіген елші 29. ер іштей былай ойлады: «Өте 30. қағидасыз, əдепсіз ел ханы екен. Менің 5Б 1. елім, ханым бұл ел ханына асылды 2. тұңғиық шешегін тарту етті. Бұл (хан) адамдар 3. асылын тарту етпеді». Сонан ол 4. елші ер тəңірдің тəңірі бұрханды көріп, 5. дереу ол ұлыс балықтан аттанып, 6. өз ұлысына барды. Ол көрген жағдайын 7. түгел ханға айтты. Уасауй ел ханы

1. қайтадан дереу елші қолына 9. Данасамати ел ханына (арналған) 10. хат (ұстатып) жіберді. Хатта: «Ел ханы 11. бек кісі бола тұра, уəделескен сөзін 12. ұмытып, бəрін істемей, қағиданы 13. артқа тастаса, (бұл) өз тəніндегі ыстық жанын 14. қиғанмен бірдей. Мен қағидадан таймадым, 15. сізге тұңғиық асылын тарту еттім. 16. Енді сіз маған адам асылын 17. жібер. Жіберсеңіз қайтадан ... ... 18. жақсы татуласамыз. Егерде жібермесеңіз 19. төрт түрлі ауыр қол 20. аттандырамын. Қолыңды, сарбазыңды (сайла), 21. от пен судай (болайық)». Бұны естіп Данасамати 22. ел ханы артықша шөгіп, батып, былай 23. ойға қалды: «Менің ұлысымда 24. адам асылы бар. Мен қалайша 25. Тəңірдің Тəңірі бұрханға (ол ұлысқа) 26. бар деп ауыз ашайын. (Қиындыққа) 27. тірелдім». Сонан кейін, Ратнашики түгел 28. білге тəңірдің тəңірі бұрхан Данасамати 29. ел ханының көңіліндегі ойларын 30. біліп, былай деді: 6А 1. «Мен ұлығ хан Уасауй ел ханының 2. ұлысына барайын. Бұл сөзді сіз 3. түсінетін болыңыз». Бұны естіп Данасамати ел 4. ханы əке-шешесінен айырылғандай 5. еңіреп, тəңір бұрхан аяғына 6. жүгініп, былай деп өтініш өтінді: 7. «Ондай болса, тəңірім. Сəтті 8. күні будда жамағат асылдарымен 9. бірге менің ордамда садақа 10. (тамағын) жеңіздер». Сонан 11. Ратна шики тəңірі бұрхан үнтүнсіз отырып 12. ел ханының өтінішін қабылдады. 13. Екінші түн басында (яғни кешқұрым мезгіл), бұрхан бастаған 14. тойын жамағаттар жүз түрлі дəмі 15. толық ас-судан (дəм татты). 16. ... атты асыл тонды садақаға берді. Ас 17. түгегеннен кейін, тəңірдің тəңірі бұрханға 18. (Данасамати хан) былай деп өтініш білдірді: «Тəңірім, 19. барлық хандар, бектерден (күшті) 20. билеуші бектер бар ма 21. екен?». Сонан Ратнашики бұрхан 22. былай деді: «Төрт төңірекке 23. билік құратын ... ...

1. ... түгел ... бектердің 25. бегі, хандардың ханы Чкрурт ел ханы 26. болар». Бұны естіп Данасамати ел ханы 27. Лабай108 үрлеп, бұрханға ілтипат көрсетті, Чкрурт 28. ел ханының орынына құт тіледі. 29. Ратнашики Тəңірдің Тəңірі бұрханға алқау 30. білдіріп былай деді: «Боласыз, сіз мұнан 6Б 1. кейін сегіз түмен төрт мың жасты 2. адамдардың заманында, сегіз түмен төрт 3. мың бектерді билейтін 4. Шанки Чкрурт ел ханы. Тағы да 5. жеті қазынаңыз түгел болғай. Төрт 6. түрлі адамдардың (мейірім) шоқ-жалынына 7. жетіңіз. Телегей теңізге дейінгі 8. ұлыс, балықты билеп, 9. ең соңында Майтри бұрхан номына 10. тойын болып, архант құтын 11. тапқайсыз». Бұны естіп Данасамати ел 12. ханы көксеген арманы орындалғандай 13. болып, қуаныш-шаттыққа кенелді. 108 Лабай – теңіз ұлуы. Будда дінінде буддалық жөн-жоралғы, іс-амал алып барғанда, осы теңіз ұлуынан жасалған сырнайды тартады. 14.Сонан кейін, Ратнашики тəңірдің тəңірі 15. бұрхан Данасамати ел ханының ұлысынан 16. аттанып, ұлыс, балық сайын адамдарды 17. құтқарып, Уасауй ел ханының ұлысына 18. жетті. Уасауй ел ханы да былай 19. естіген: «Ратнашики Тəңірдің Тəңірі бұрхан 20. Данасамати ел ханының орнына алқау білдіріп 21. жарылқап, Уасауй ұлысына келді». 22. Сонан кейін, Уасауй ел ханы 23. төрт түрлі ауыр қолын сайлап, 24. қарсы ала шығып, Ратнашики Тəңірдің 25. Тəңірі бұрханға құрмет көрсетіп, аясын 26. қауыштырып былай өтініш өтінді: «Тəңірім, 27. мен былай естідім: Данасамати 28. ел ханы Чкрурт хан орнына құт 29. тіледі, тəңірі бұрхан да алқау білдіріп 30. жарылқады. Қазір тəңірім, бұ жер əлемде сондай 7А 1. адам барма екен, Чкрурт 2. ел ханын жеңетін, ұтатын?». Сонан 3. Тəңірдің Тəңірі бұрхан былай деді:

1. «Бар, бар, ұлығ хан. (Жақсылап) есті, сөйлейін. 5. Бұ жер əлемде жеті түрлі 6. теңдессіз құтқа жеткен, 7. төрт ақиқат номды ұлысты 8. билеуші, үш 9. қабатты жер əлемде телегей теңіз 10. суын кешіп жағаға жетуші, 11. басқа көптеген (адамдардан) мойыны озық, номды 12. доңғалақ айналдырушы, он күшті тəңірі, адамдардың 13. ұстазы, жарылқаушы білікті 14. ұлығ əулиелер, сан мыңдаған (адамдарды 15. билеуші) Чкрурт ел ханы еді». Бұны естіп Уасауй ел 16. ханы барша адамдарға жарылқаушы 17. білік, тамаша парасатты ой тұрғызып, 18. Ратнашики бұрхан аяғына басын 19. иіп, бұрхан құтына 20. құт тіледі. Біліксіз, 21. ... ... туылған үмітсіз бейшараны 22. жарылқауда, бұрхан күн тəңірі туылып ... 23. ... ... жолшы, жерші болайын. 24. ... ... азаптарын 25. ... ... құтқарушы 26. ... ... адамдардың өзінің 27. ... ... болайын. Жақсы 28. ... ... номдайын. Сонан 29. кейін, ... Тəңірдің Тəңірі бұрхан Уасауйдің 30.... қатты көңілмен 7Б 1. ұлығ жақсылыққа көксеуін көріп, 2. күлімсіреп жарылқады. Алтын түсті 3. сəулесін күллі ұлыстарға төгіп, 4. (Уасауй) ел ханына былай деді: «Тұрыңыз, 5. ұлығ бек, мұнан кейін 6. сөзсіз сегіз түмен жастағы адамдардың 7. уақытында, Майтри атты адалдықпен, 8. аяулы құрметке жеткен, 9. тура түйсікті, барлық 10. номдарды ұғушы, біліуші тəңірдің 11. тəңірі бұрхан болғайсыз. Осы сөзді сөйлеген 12. шақта, астыда жерге дейін 13. тебіренді, шайқалды. Көк аспаннан гүл-шешек 14. жауды. Əр тарап нұрға шомды ... 15. тəңірлік барабан үні жаңғырды. 16.Тəңірі бұрханның əзрұа үні күллі тараптан 17. естілді, Майтри бұрханның пайда 18. болуына барша адамдар ұлығ үмітпен 19. ... қуанып сүйінді ... 20. ... Данасамати ел ханыда Майтри 21. бұрханмен кездесіп, құтқуанға 22. жеткейсіздер. Тойындар ... ол ...

1. Данасамати ел ханы Ратнашики (Тəңірдің Тəңірі 24. бұрханға) табынып, Чкрурт ел ханының 25. орынына құт тілеп, нируан ... 26. Чкрурт ел ханы ... ... 27. Лабай үні тəңірі ... ... 28. табынып құрметпен үш ... ... 29. жəне ол уақытта 30. хан еді». Бұны естіген (адамдар) аяулы 8А 1. Майтриды ұғуы керек. 2. Себебі, ол кезде ол барлық адамдарға 3. парасатты жақсы ойларда болды, 4. (жəне) аманатты бұрхан құты алқауына 5. бөленгені үшін, оны Майтри деп айтады. 6. Тағы да Данасамати ел ханы Шакимұни 7. бұрхан шазанында Ачити109 атты 8. тойын болды. Таза қағиданы 9. ұстанып, білге білік əдебін 10. үйреніп, Майтри бұрханмен 11. жолығудың құтын тіледі. 12. Сондықтан, қазір Чкрурт ел ханының билігінен 13. уаз кешіп, тойын болып, архант 14. құтына жетті. Бұл сегіз түмен төрт 15. мың хандар, бектер, сегіз түмен төрт 16. мың брамандар Шакимұни бұрхан шаэанында 109 Будда монағының есімі. 17. жақсы парасатты асқан 18. көңілмен садақа берді. Сол үшін 19. енді бай-бақуатты отбасында туылар. 20. Жəне (олар) ауырусыз, бірбіріне күмəнданып 21. алдамайтын, таза көңілмен тиым қағидасын 22. ұстайды. Сондықтан енді таза текті 23. əулетте туылып, көріп қанғысыз көрікті 24. болады. Тағы тəкəпарсыз 25. көңілмен білге білік, əдеп үйренер. 26. Бес Йапағ, Он Екі Орындардың110 түп 27. негізін ұғар. Сондықтан енді 28. тойын болып, архант құтына жетеді. 29. Осылай түмендеген калп уақыттарда, 30. Ілгерде қылған, жиналған жақсы-жаман 8Б 1. екі түрлі амалдары (өздігінен) жоғалмас. 2. Сəт сағаты жеткенде адам баласына 3. қайырымы тиер. Тағы да Шакимұни 4. бұрхан шазанында, жолда жауыннан (ықтасын) жасаушылар, 5. буддхана, тойын құжырасын салушылар, 110 Бес Йапағ, Он Екі Орындар – буддалық атау терминдер.

1. жақын барды. Сол сəтте аяулы 23. Майтри бұрхан сансыз 24. түмен жиналған қауымға əзрұа үнімен 25. ном номдайды. Уəзірлерді көріп 26.тойындарға былай деді: 27.«Көрдіңіздерме сіздер, тойындар. Екі 28.ағайынды бастаған қалық 29.қауым, уəзірлер осында келді». 30.Аяларын қауыштырып тойындар былай деп 9Б 1. өтінді: «Көрдік тəңірім,тəңірім». (Осы 2. кезде), Тəңірдің Тəңірі Майтри бұрхан 3. былай деді: «Бұл 4. екеуі менің оң-сол қолдарым 5. сияқты. Бірі, білге білікті шəкірттерім 6. арасындағы жеңімпаз. Екіншісі, сыйқырлы 7. əдеп амалға жеткен шəкірттер ішіндегі 8. ең үздігі. (Бұлар менің) ұлы 9. шəкірттерім еді. 10. Дəл Уйпаси Тəңірдің Тəңірі 11. бұрханның Канти, Дарни атты екі 12. ұлығ шəкірті сияқты, Шики бұрханның 13. Абибұ, Санбауй атты екі ұлығ 14. шəкірті сияқты. Уйсбабұ бұрханның Сорони, 15. Утари атты екі ұлығ шəкірттері 16. сияқты, Кркасұнти бұрханның Санчиуй, Ұтари 17. атты екі басты шəкірті сияқты. 18. Канакамұни бұрханның Бұчиси, Ұтари 19. атты екі ұлығ шəкірті сияқты, Кашип 20. бұрханның Тиси, Барадиуачи атты екі 21. ұлығ шəкірті сияқты. Шакимұни бұрханның 22. Шарипұтұри, Мотгалаиан атты екі 23. негізгі шəкірттеріндей 24. менің де – Əрсидати, Пұрни (атты) 25. екі ұлығ шəкіртім бар. Сонан 26. кейін, олар – екі уəзір ұлығ 27. ілтипатпен аяулы Майтри 28. бұрханнан тойын діндар болуды 29. өтінді. Тəңірдің Тəңірі Майтри бұрхан 30. былай деді: «Келіңдер, келіңдер 10А 1. тойындар. Киген тондарың краза111 тон 2. болсын. Тиым қағидасын таза ұстаңдар». 3. Осындай сөз айтылғанда (жамағаттың) жай пенделік көркі 4. ғайып болып, тойын көркі белгілі болды. 5. Сансыз түмен калп уақыттардан бері 111 Будда дініндегі діндік киім болып, жоғары өреге көтерілгендер киетін болған.

1. Майтри бұрханның жақсы амалдарына көмекші 7. болымыстарың үшін, ілгерде 8. өткен бұрхандардың номында 9. діндар болып, үш асылды 10. ном үйренгені үшін, он екі 11. жіктеліс, бес Йапағды ажырата 12. ұққаны үшін, Майтри бұрханнан 13. төрт ақиқат номды естігендеақ 14. алтын өңді, алтын терілі 15. ұлығ түрлі арханттарға айналды. Тағы 16. қалған уəзірлер талай-талай дүниеде 17. үш асыл, əке-шешесін құрметтеп 18. табынғаны үшін, бұрхан (мүсін) көркін жасап, 19. буддхананы тазалағаны үшін, ном естіп, 20. ном тəпсірін уағыздағаны үшін, тон-етік, 21. ас-су садақа бергені үшін гүлді торқа денелі 22. ұлығ əдепті арханыттарға айналар. 23. Сонан кейін, Брахмайұ Пұрохит 24. былай естіді: «Менің оғылым бұрхан 25. құтына жетіп, номды доңғалақ айналдырды». 26. Шанки Чкрурт ел ханы бастаған сегіз 27. түмен төрт мың хандар, бектер, 28. Арсидати, Пұрани бастаған сегіз түмен 29. төрт мың брамандар барлық 30. мансаптарын, биліктерін, үйқоныстарын 10Б 1. тастап, тойын болуға талпынып, архант 2. құтына жетті. (Сонан былай деді): «Менде неліктен 3. Пұрохит112 орнымды тастап, ұлымның асыл 4. номына тойын болмаймын? Жəне де 5. мен егіп, тіктеген бұрханды Паричатир113 6.ағашы құт болып, шоқ-шоқ гүл7. шешегін жер дүниеге жаудыртар. 8. Қиындықта қалған адамдар 9. оның көлеңкесінде отырып 10. қуанышқа кенелді. Мен 11. əлі де ашу-ызалы күн тəңірі шуағына, 12. құтына тойымсызбын, қомағаймын». 13. Сонан, Майтри бұрхан əкесі Брахмайұ 14. Пұрохит, сегіз түмен төрт мың 15. Пұрохит брамандар билік, құқығын, 16. асылды үйлерін тастап, ұлығ 17. дауыс, салтанатпен балық, ұлыс бұқарасымен 18. құрметпен (қоштасып), Китұмати 19. балығынан шығып Сұпұшпит жемістігіне 112 Пұрохит – ел ұстазы, мемлекет атасы, ел ағасы мағынасын білдіреді. 113 Буддистер қадірлейтін ағаш.

1. барды. Сонан кейін, түгел білге Майтри 21. бұрхан мынадай ойға батты: «Ілгерде 22. өткен бұрхандар «Махасамач»114 атты сұдұрды 23. номдаған, кейін келер бұрхандарда 24. осы (сұдұрды) номдайды. Мен де 25. енді номдауым керек». Сонан сегіз 26. түмен төрт мың түк түбінен 27. нұр құйылып, алмас тағына 28. отырып «Махасамач сұдұрды» номдағалы көңіл 29. орнықтырды. Сол арада жер тебіренді, 30. тəңір ордалары ырғалар, жарық нұр 11А 1. он тараптан ұлыстарға құйылар. 2. Үстіде өңі жоғалған тəңірі 3. жері, (астыда тамұқ) билеушісі хан ордасына дейін, 4. ұлығ күшті тəңірлер Сұпұшпит 5. жемістігіне жиналар. Сонан түгел 6. білге Майтри бұрхан көптеген 7. тойын жамағатына, тəңір қауымына 8. «Махасамач сұдұрды» номдауды 9. бастады. Сол арада 10. Брахмайұ Пұрохит сансыз түмен 11. адамдардың қаумалап ортаға алуымен Сұпұшпит 114 Буддалық ілім түрі. 12. жемістігінің шығыс қақпасына жақындады. 13. Сонан Тритраштри махарач (тəңірі) 14. көптеген Кнтруйлар сарбаздарының 15. ортаға алып (қошаметтеуімен) Брахмайұ Пұрохиттың қарсы алдында 16. тұрып былай деді: «Тұр, тұр 17. түзүнім. Ақырын, ақырын тіл қат! 18. Тыңдаушы құттыларға кедергі 19. болма». (Осы кезде) ұлығ күшті Əзрұа, Хормұзта 20. тəңірлер, албасты тəңірі сынды алты қабат 21. тəңірі мекеніндегі Хормұзта тəңірі бастаған Ұринтри 22. тəңірі, Уйшну, Махишуари, Хұма, Саси парасат 23. анасы, күн, ай тəңірлері, Ұсұрилар бектері, 24. жыртқыш қарақұс бектері, айдаһар хандары, Сакари 25. Бəгитдер ханы, (тамұқты) билеуші хандар (болып) барлығы 26. осында жиналды. Осылай зор қиындықпен, 27. Ұдұмбар шешегіне ұқсас бұрхандар (адамзат) дүниесінде 28. пайда болды. Онда тағы артықрақ 29. ном асылын тыңдауға болатын еді. 30. Сондықтан, енді тəңірі қауымдары тыныш

1. Тəңірдің Тəңірі бұрханды көруді көксеп 26. армандайды. Ол арадан айналып Сұпұшпит 27. жемістігінің солтүстік қақпасына жақын 28. барады. Онда жəне Уайширауани Махарач (тəңірі) 29. жын сардарлардың ортаға алуымен 30. Тəңірдің Тəңірі бұрхан əкесін тосып 12Б 1. былай деді: «(Тоқтай) тұр, (тоқтай) тұр Пұрохит Тəңірдің 2. Тəңірі бұрхан сансыз түмен ұлығ 3. күшті тəңірлерге «Махасмач 4. сұдұрды» номдап жарылқауда. Сондықтан сен 5. кедергі жасамай кете тұр». Бұны естіп 6. Брахмайұ Пұрохит үміті үзілгендей 7. болып, қайғыланып былай деп 8. айтты: «Тəңірдің Тəңірі (менің) оғылым, барша 9. адамдардың үміт арманы (болған) 10. оғылым. Сені көруді көксеп кəрі əкең 11. тұңғиық шешегін төңіректеп ұшқан 12. ара сияқты жемістікке шыр айналып 13. жеттім. Барлығын жарылқаушы тура негізді 14. білігің бар еді, осындай өкінішті 15. көріп (шыдап) тұрасың ба?». Бұны естіп, таңғалып 16. ұққан жарылқаушы Тəңірдің 17. Тəңірі бұрхан əзрұа үнімен 18. Уайшируан Махарач (тəңірді) шақырып 19. былай деп жарлық етті: «Кұбири, Тəңірдің Тəңірі 20. бұрхан атасын жемістікке кіргізіп 21. жібер, маған жақын келсін, ном 22. естісін». Бұны естіп Брахмайұ Пұрохит 23. қайтадан өмірге келгендей 24. қуанып шаттанып, сегіз түмен төрт 25. мың Пұрохиттармен бірге жемістікке 26. кірді. Сонан сол тəңірі қауымы Тəңірдің 27. Тəңірі бұрханнан именіп, əкесіне 28. жол берді. Сонан кейін, Брахмайұ 29. Пұрохит ұлығ аяулы Тəңірдің 30. Тəңірі бұрхан аяғына жығылып, 13А 1. жүгініп, аясын қауыштырып мынадай өтініш 2. өтінді: «Тəңірім, саған адамзат дүниесіне 3. өмір беруші əкеңізге сөзді жан 4. бер115. Ет пен қанды тəніңе 5. сыйлаушы атаңа 6. номды тамаша тəн бер. Қазір 115 Сөзді жан бер – номды сөз, уағызды сөз сила.

1. сіздің номыңызға тойын 8. болайын, тиым қағидасын таза 9. ұстанайын». Тəңірдің Тəңірі 10. бұрхан былай деді: «Келіңдер 11. сендер, тойындар. Тиым қағидасын 12. таза ұстаңдар». Бұл жарлықты 13. бұйырғанда, Брахмайұ Пұрохит бастаған 14. сегіз түмен төрт мың Пұрохиттердің 15. жай пенделік көріктері ғайып 16. болып, тойын көріктері белгілі 17. болды. азап негізі Бес Йапагты 18. ... негізі Бес Йапагты 19. үзіп, нируанды дəлелдеп, сегіз 20. түрлі түзүн жолды (пысықтап) пысырып, тоқсан 21. сегіз ашу-ыза кірлерін 22. көңілдерінен арылтып, алтын 23. өңді, алтын терілі үш түрлі 24. парасатты əдепке жетіп, ұлығ күшті 25. архант құтына ие болар. Кімде 26. кім енді Шакимұни бұрхан шазанына (еніп), 27. брамандар ном қағидасын, көзқарасын 28. тастап, бұрхан номы (бойынша) таза көңілмен 29. садақа беріп, тиым қағидасын ұстанып, 30. білге білік үйренсе, үш 13Б 1. асылға табынып, буддхананы 2. жөндесе, жарлы-жақыбай 3. адамдарды сүйсе, аяласа, ауыру4. сырқау адамдарға көңіл бөліп 5. қараса, барлық адамдарды жақсы 6. кемеңгерлікпен ойласа, басқалардың 7. жаман жаулық қағидасын тиып, 8. жақсы білге білік үйренсе, 9. осы адамдардың 10. барлығы Майтри бұрханның əкесі 11. Брахмайұ Пұрохиттың сегіз түмен 12. төрт мың қауымының қатарына қосылып, архант 13. құтына жетеді. Тағы ол кезде 14. Тəңірдің Тəңірі шапағатшыл бұрханның 15. ұлы, сегіз түмен төрт мың брамандар 16. ұлдарына шастар білге білігін 17. үйретуші – Əзрұа тəңірі сияқты 18. көрінген, Сұмани атты сенуші ... 19. естір, (былай ойлар): «Менің əкем асылды бұрхан 20. бұрхан құтына жеткен (себебі), номды доңғалақты 21. айналдыруда, Шанки Чкрурт ел 22. ханы сынды көптеген құқықты 23. билеуші адамдар тойын діндар

1. болды. Енді менде неге 25. тойын болмаймын?». Сөйтіп Сұмани сенуші 26. сегіз түмен төрт мың шəкірт 27. ұлдармен бірге асылды үйқоныстарын 28. қиып тастап, көптеген адамдардың 29. құрметіне бөленіп, Китұмати кент 30. ұлысына еніп, Сұпұшпит жемістігіне 14А 1. барды. Тəңірі бұрхан аяғына 2. бас ұрып, жүгініп, жақсы ном естіп, 3. тойын болып, архант құтына жетті. 4. Тəңірі Майтри бұрханның тиым қағидасын таза 5. ұстаушы шəкірттерін 6. бастаушы Сұмани архант болар. 7. Кім қай уақытта Шакимұни 8. бұрхан шазанында тиым қағидасын 9. таза ұстаса, садақа 10. берсе, білге білік үйренсе, 11. жол жөндесе, жер сыпырса, буддхана 12. салса, кем-кетігін сылап, 13. ақтап безендірсе, бұрхан 14. бейнесін сумен жуып тазаласа, 15. тұтанғыш жағып табынса, (алтынды) қағаз шаптаса, 16. ауыру кісіге сатусыз тегін ішетін 17. дəрі беріп дауаласа, 18. құрметті сыйлы адамдарға 19. əдепсіздік қылмаса, əке20. шешесін аялап құрмет тұтса, осы (істеген) жақсылық 21. амалдардың күшінде, мұнда денесін тастап, 22. тəңірі мекенінде туылады. Тəңірі шаттығына 23. кенеледі. Қай кезде Майтри 24. бұрхан (адамзат) дүниесінде пайда болғанда, (оларда) 25. тəңірі мекенін қиып, Сұмани тақуамен бірге 26. түсіп, алтын өңді, алтын терілі 27. арханыттардан болады. Сонан 28. кейін, Китұмати кент ұлысындағы Шанки 29. Чкрурт ел ханының Йашоуати атты 30. ханша (қатыны) былай естіді: «Тəңірдің 14Б 1. Тəңірі Майтри бұрханның жер дүниеде 2. пайда болуымен, Шанки Чкрурт ел ханы 3. жеті қазынасынан уаз кешіп, Майтри бұрхан 4. номында тойын болыпты». Сонан 5. мынадай ойға бекіді: «Менде бұндай 6. істей алмаспын, Шанки Чкрурт ел ханынан (кейін), 7. бұл əлем-жəлем орда сарайымда

1. отырып. Сол үшін 9. менде əйел бүбі болайын». 10. Сонан Йашоуати (қатын) ханшалар асылы 11. сегіз түмен төрт мың Чкрурт 12. ел ханының ханша қатындарын жинап 13. былай деді: «Былай ұғыңдар, 14. сендер түзүндерім. Аяулы 15. Майтри буддсат бұрхан құтына 16. жетті. Осы кезде Шанки Чкрурт 17. ел ханы бізді тастап, тойын 18. болды. Менде сəулетті 19. орда-сарайымды тастап, əйел бүбі боламын. 20. Сіздер де осындай іс 21. істеңдер». Қатындар 22. былай деді: «Бізде бөлектеніп 23. ордада – мұнда қалмаймыз, сізбен 24. бірге бүбі боламыз». Сонан Йашоуати 25. қатын тұңғиық шешектерімен 26. көмкерілген құт тəңірі сияқты сегіз 27. түмен төрт мың ханша қатындармен 28. бірге, зəулім сарайларынан шығып, жуас көліктеріне 29. мініп, сегіз түмен Китұмати 30. кент, ұлысындағы тұрғындардың құрметіне 15А 1. кенеліп, балықтарды басып өтіп Сұпұшпит 2. жемістік қақпасына жетті. Өз 3. өздерінің мініс көліктерінен түсіп, 4. тұңғиық шешегі (көмкерген) көлдей 5. Тəңірдің Тəңірі бұрхан 6. тұрған жаққа жақын 7. барды. (Онда) жеткеннен кейін, 8. Тəңірдің Тəңірі бұрхан 9. аяғына жүгініп, бас 10. ұрып, жұп-жұмсақ аяларын 11. қауыштырып былай деп өтінді: 12. «Барша жан иесін жарылқаушы 13. білікті, жүз калп үш асанки уақыт (аясында): 14. Жақсы амалдарды жинадыңыз, тəңірім. 15. Соның қайтарымына теңдессіз бұрхан құтын 16. таптыңыз. Енді барлық адамдарға 17. номды үлес бересіз. 18. Егерде, ханша (қатындар) тəніне 19. сіздің жақсылық бақытыңызға 20. ие боларлығы болса, бізге діндар 21. болудың үлесін беріңіз. Сіздің жарылқаушы 22. тиым қағидасын таза ұстаймыз». 23. Сонан кейін, түгел білге Майтри 24. бұрхан Йашоуати ханша бастаған 25. сегіз түмен төрт мың 26. қатындарға дінге кіріп, бүбі 27. болуға жарлық етті. Сонан мынадай ном

1. номдады: «Бұл дененің ішінде шаш, түк 29. ет ... ... қол-аяқ, сіңр, тамырдан 30. топтасып ... тері, ми, жуан15Б 1. жіңішке ішкі құрлыстары,бүйрек, 2. жүрек, көк бауыр, өкпе, бауыр, 3. жабысқақ қою-сұйық кір сұйыұтыұтар сынды 4. барлық лас заттардың 5. орыны, ұясы бол,ан болып ... ... 6. Сондықтан, сіздер – сіңілдерім дене 7. өзегіндегі байланған көңілді 8. жіберіңдер, сегіз 9. түрлі түзүн жолда 10. пысыңдар, сансарлық бұғауды 11. кесіңдер, үзіңдер. Күллі дүниедегі 12. үш бөлімді сансарды тастап, мəңгілік 13. шаттық табуға құлшыныңдар ...». 14. Бұл ном жарылқауды естіп қатындардың 15. барлығы ашу-ызаны өшіріп, архант құтын 16. тапты. Алтын өңді ... ... 17. жарық шашқан тəндері ... 18. қатындардың үйқоныстарынан аттынып 19. бүбі болған ат-атақтары барлық Чамбұдуип 20. ұлысына тарады. Бұны естіп хандар, 21. бектер, уəзірлер, брамандардың 22. қатындары, мыңдаған, түмендеген колти 23. санындай басқада ханша (қатындар) аяулы 24. Майтри бұрхан тарапқа келді. 25. барлығы бүбі болып, бұл архант құтын 26. тапты. Алтын өңді алтын 27. терілі болды. Əр қайсысы Шакимұни 28. бұрхан шазанында тойын, бүбі 29. срмари, срмаранч, шаксамани, тақуа, 30. түзүндер еш алдаусыз таза 16А 1. көңілмен тиым қағидасын ұстанды. 2. Жəне тиымды ұпасилардың 3. бес тиымын бұлжытпай таза атқарды. 4. Тағы отбасын ұстап, қайын ата-ене, 5. əке-шешесінің көңіліне қаяу түсірмей құрметтеді. 6. Басқа ердің əйелінің көңіліне 7. күншілдік отын тамызбай, жақсы 8. парасатты көңілмен есіркеусіз садақа 9. берер, қанып тойған көңілмен 10. ханшалар əдебін, қағидасын 11. ұстанар, құтқарылу аңсауымен білге 12. білікті үйреніп, ном естір, 13. ең болмағанда, ауыруға көңіл аударып, 14. дəрі суын берсе,

1. қылмыс, айыбына өкінсе, 16. бармағын шайнаса – осы пенделер 17. (өлгенде) денесін тастап, тəңір мекенінде 18. туылар, мəңгілік шаттыққа кенеліп, Майтри 19. бұрхан (адамзат арасына) пайда болғанда, жер үстіне 20. түсіп, Йашоуати қатынның себеп болуында, 21. (онымен) бірге үй-қонысынан аттанып архант 22. құтына жетеді. Сонан кейін, сол 23. мыңдаған, түмендеген бүбі жамағаттар 24. Тəңірдің Тəңірі бұрханның ном 25. жарлығын естіп өз-өздерінің тұрақтарына 26. кетті. «Нианұсарида» сынды шастарды 27. ажырата ұғушы Ариачантари 28. буддсат Кши Ачари Əнəткəк тілінен 29. Тохар тіліне аударды. Пртнаракшит 30. Ачари қайтадан Тохар тілінен түрк 16Б 1. тіліне аударған «Майтри симит 2. ном бітіктің» «Майтри бұрханның 3. номды доңғалақты айналдыруы» атты 4. он алтыншы бөлім номы түгеді. 5. Намо бұт. Намо дрм. Намо саң. 6. ... ... Тəңірдің Тəңірі 7. бұ ном Тас игəн тұтықтың (тілек) үмітімен 8. жазылды.

1. ät´özin .. amarï örtlüg (yalïn)lag 10. xua čäčäk ät´özin amarï yimiš 11. ät´özin amarï otung ät´özin 12. (örtä)nü küyä amarï sögüt (ät´özin) 13. amarï äw barq ät´özin amarï (agïz)- 14. larïntïn ot yalan (ünä amarïlarï) 15. qara(qlarï sačrayu örtänü kälirlär .. ) 16. anï körüp kukutapat tagdïn yïgïlmïš 17. (quwrag) qorqup bälingläp tükäl bilgä 18. maitri burxanqa ayïtu ötünürlär 19. ayagqa tägimlig tngrim.. bu tïnlaglar 20. nä ayïg qïlïnč qïlmïšlar ärki .. kim 21. bu muntag ažunta tugup adruq adruq 22. ät´özläri kiši yalnguq täg yüzläri-i ygrminč ülüš üč ygrmi ptr 13a 1. –lag agazlarda örtl(üg yalïnlïg) 2. t(ö)ngürgä ošuglug örtän(ürlär .. wiž) 3. ir tumšuqlug qušlar qargalar (kälip) 4. töpürä soqup qaraqïmïznï sačratur5. lar..örtlüg yalïnlag tämirlig 6. torlar baglar ičintä yörg(äp tolg) 7. ap ulug bädük toqïmaq8. ïn yanča toqïyurlar 9. yig bolgay arïgda 10. simäkdä yorïp otïn suwïn ät´öz 11. iltinmäk näng käyikig ölür(üp) 12. ätin yimäzün bizni ošuglug 13. ämgäkkä ymä tägmäzün(..) 14. amarï inčä tip tiyürlär biz ö(ngrä) 15. ažunta ogrï igidlär yol tuz(um)- 16. čïlar ärdimiz.. yol yorïdačï yalnguq17. larnïng ädin tawarïn qunup 18. qarmalap özlärin ölürür ärdimiz (..) 19. ol ayag qïlïnč küčintä anta 20. ölüp tamuda tugdumuz tamudïn qurt(u) 21. lup bu kičig tamularda tugmïš

1. rr biz .. munta tugup bašsaz köz23. süz iligsiz adaqsïz ät´özümüz är(ür) 24. turqaru bu bïčgu qïlïč oq ät´öz25. ümüzni bïčar ušar yirär … 26. ymä umaz biz.. ämgäkimiz ymä alqï(nmaz) 27. amarïlarï inčä tip tiyürlär biz (öng-) 28. rä yalnguq ažunïnta ärkän (ud) 29. soqgučï qoyün üzguči ärdimiz..(ol) 30. ayag qïlïnč küčintä anta (ät´öz) 13b 1. (qodup) tamuda tugdumuz.. tamudïn qutrulup 2. (bu) partikanarak kičig tamularda 3. (tuͺmïš) ärsär biz .. körünglär ädgü tïnlaͺ4. lär.. ud ät´özlüg qoyun ät´öz5. lüg kiši bašlïg yorïyur biz .. oqsuz 6. täginčsiz ba(šïmïzn)ï bïčarlar özümüz7. ni üzärlär birökin 8. bičäkin özäküläyür9. lär ol ämgäkkä qatïg 10. (ü)nin müngrämäktä öngi umu11. (gï ïnag)ï yoq .. amarï inčä tip tiyür12. (lär b)iz ilkidä kiši ažuninta 13. … …ärkän ärän išilär birlä 14. (adïn) amraqïn amradïmïz ol ayag 15. (qïlï)nč küčintä tamuda tugdumuz 16. (tamu)dïn ozup qutrulup bu kičig 17. (tamu)larda tugmïš ärür biz .. munta 18. tugup yüz yüzgärü tiši ärkäk 19. tämirlig qïzartmïš ïšïglarïn yörg20. äp biz bičäkin bir ikintiškä täglä21. šür biz .. ät´özümüzdäki ätimizni .. 22. yinimiz(ni) üzüšür biz agzïmïzdïn 23. (ört) yalïn ünüp tolp ät´özümüz24. (ni) yörgäyür .. agulug yïlanlar kälip 25. (ätimizni) yinimizni tikärlär .. ulug 26. (bädü)k bölär kälip tolp ät´özümüzni 27. (sorar)lar.. köwrä ošuglug ät´özümüz 28. (örtayü)r yalar .. amarïlai inča

1. (tip tiy)ürlär biz öngrä yalnguq 30. (ažunïnta) ärkän qamlar bögüygrminč ülüš tört ygrmi ptr 14a 1. längüčilär.. bälgü sözlädäčilär (ärdimiz) 2. tapag udug bulunč alïnč (üčün) 3. yoq ärmäz äzüg saw sözlädimiz 4. yoqug bar .. bar yoq tip tidimiz kör5. mädük išidmädük sawlarag kördüm tip 6. tidimiz .. ol ayag qïlïnč küčintä ulug 7. tamularda tugdumuz antran 8. qutrulup bu kičig tamu9. da tugdumuz munta tugup 10. örtlüg yalïnlïg sačïmïz tolp ät(öz)- 11. ümüzni yörgäyür.. közümüzni täg(lärür) 12. tilimizni bïčarlar .. učugma q(uš) 13. kälip tämirlig yiti tarmaqlar(ï) 14. üzä tanču tanču ätmizni üz(üp) 15. iltirlär .. ičimizni ičägümüzni 16. üzüp bïčïp yiyürlär.. aru ölü 17. ymä umaz biz.. ötäkimiz ymä 18. tolmaz .. amarï inčä tip tiyür(lär) 19. biz öngrä kiši ažunïnta t(iši) 20. tïnlag bolup qarantaqï oglug 21. tüšit qïlqalïr üčün qarnïmïz22. nï üwädimiz qaran ara toqïdïmïz 23. idiz yirlärdin säkridimiz bilip 24. uqup qaršï aš ičgü ašadïmïz (ogul) 25. tüšzün tip ot ičtimiz (adïn-) 26. nïng oglïn tüšürgäli qaran27. larïn üwäp qaranta ärkän yig 28. oglïn ölürdümüz .. amarï yangï 29. tugmïš känč oglanag ölürdümüz 30. ol ayag qïlïnč küčintä anta

1. inčä saqïnč saqïnurlar inčä 7. bilmäzünlär .. bizing yazuqumu(z-) 8. nï maitri burxan bašin yïgïlmïš 9. quwrag uqsar bilsärlär o(l saqïnč) 10. saqïnduqlarï üčün ayag qïlïnč11. larï üstälür .. ol tïltagïn (ayïg) 12. qïlïnčlag yil toqïp ulug ulu(g) 13. tamularda kämišür .. ol i(rinč?) b 1. … … 2. … … 3. … … yarlïqamïš 4. … wiyak(a)randa ulatï wyak(a)ran 5. (šastarlar) bošgunmïš aryačantri 6. bodiswt kši ačari änätkäk 7. tilintin toxrï tilinčä yaratmïš 8. pratnarakšit ačarï toxrï tilintin 9. (türk) tilinčä äwirmiš maitrisi10. (mit) nom bitigdä igil karti kiši11. (lär körklüg) kičig tamulug ät´özlärin 12. (körkitmä)k atlg ygrminč bölük 13. (tükädi) taš ygän tutuq üčün .. 14. (bitit )timiz

1. жаншып ұрар. 9. Жақсы болғай, орман10. тоғайда жүріп отын, суда тəнін 11. жібермегі, əсте айуандарды өлтіріп 12. етін жемейді, бізге ұқсас 13. тағы да азап көрмейді». 14. Кейбірі былай деді: «Біз (өмір сүрген) бұрынғы 15. дүниеде ұры, өтірікші, жол торушы, 16. жол жүруші адамдардың 17. дүние-мүлкін тонап, 18. өздерін өлтіретін еді. 19. Сол жамандық қылудың күшінде, онда 20. өліп тамұқта тудық, тамұқтан 21. құтылып бұл кішік тамұқтарда тудық. 22. Мұнда туып бассыз, көзсіз, 23. қолсыз, аяқсыз тəніміз болды. 24. Үнемі пышақ, қылыш, оқ(пен) 25. тəнімізді кесер, жонар, қадар ... 26. Жəне (өлмеспіз), азабымызда аяқталмас». 27. Кейбіреулері былай деді: «Біз бұрынғы 28. адамдар дүниесінде (өмір сүрген) кезде, сиыр, 29. қой союшы (қасапшы) болғанбыз. Сол 30. жамандық қылудың күшінде, онда тəнімізді 13Б 1. тастап, тамұқта туылғанбыз. Тамұқтан құтылып 2. бұл Партиканарак кішік тамұқтарда 3. тудық. Көріңдер жақсы адамдар! 4. (Біз) сиыр денелі, қой денелі, 5. кісі басты (болып) жүрміз. Бірден 6. басымызды кесер, өзімізді 7. өлтірер, əрі 8. пышақпен тамағымызды 9. (орар), бұл азап (себебінен) қатты 10. үн шығарамыз, басқалай үмітіміз 11. болмас». Кейбірі былай 12. деді: «Біз ілгергі кісі дүниесінде 13. ... кезде, танымал əйелдермен бірге 14. өзгеше аймаласып лəззаттандық, сол жамандық 15. қылық күшінде тамұқта тудық,

1. тамұқтан құтылып бұл кішік 17. тамұқтарда тудық. Мұнда 18. туып, көз алдымызда ер-əйел 19. қызарған темірлі арқанға маталып, 20. пышақпен бір-біріне сұғар. 21. Тəніміздегі етімізді, 22. (дене) мүшелерімізді кесер. Аузымыздан 23. өрт жалын шығып, тұла бойымызды 24. (шарпып) орайды. Улы жыландар келіп 25. етімізді, (дене) мүшелерімізді шағар. 26. Ұлығ зор өрмекшілер келіп тұла бойымызды 27. сорар. Қаңқа сүйектей тəніміз 28. өртенер». Кейбірі былай 29. деп айтты: «Біз бұрынғы адамзат 30. дүниесіндегі кезінде, бақсы, 14А 1. сиқыршы, балшы болдық. 2. Табынушыларымыздан көбірек алу үшін, 3. өтірік сөз сөйлеп, 4. жоқты – бар, барды – жоқ деп айтып, 5. көрмегенді, естімегенді – көрдім, (естідім) деп 6. айттық. Сол жамандық қылығымыздың күшінде үлкен 7. тамұқтарда тудық, онан 8. құтылып, осы кіші тамұқта 9. тудық, мұнда туып 10. өртті, жалынды шашымыз тұла бойымызды 11. орап алды. Көзімізді ойып, 12. тілімізді кесті. Ұшқан құс 13. келіп темірлі өткір тырнақтарымен 14. етімізді парша-парша үзіп 15. жұлды. Ішіміздегі ішегімізді 16. үзіп, кесіп жейді. Арығаннан өле де 17. алмаспыз. Өтеуімізде 18. толмас». Кейбірі былай деді: 19. «Біз ілгергі кісі дүниесінде əйел 20. адам болып, құрсағымыздағы ұлды 21. түсіру үшін, құрсағымызды 22. қысып, құрсақ арасын тоқпақтап, 23. биік жерлерден секірдік, біліп,

1. ... ... toyin šmnanč karti 8. ... ... -lar.. aͻulüͻ 9. (ylanlar ?) SYRYP urmïš 10. ... ... YͻQW kädmišlär .. 11. ... ...-larïn tikitip uluͻ ot 12. ... ... töpün yatïp ... ... bir otuzunč ülüš üč ptr 3a 1. ätͻözintä ažun tut(.... kič-) 2. mädin ara tngri yalng(uq) 3. mäning nomumïn uqup ... 4. ozͻay qutrulͻaylar .. (anï išidip) 5. ol tamuluͻlar ikilä qoll(arïn) 6. örü kötürüp uluͻ ünin ïͻla(yu) 7. maitri burxanqa inčä 8. tip ötünürlär inčä 9. ök ärdi .. bägimiz (antaͻ) 10. oq ärdi qangïmïz .. sängräm (sanlïͻ) 11. sangik tültin töšäkin (ätimizkä) 12. yinimizkä tägürü töšäd(imiz ..arïͻ) 13. (arïͻ)sïzaͻ közädmädimiz .. yam (išin) 14. (išlämädimiz ..) yoqsuz sawlar söz(läp) 15. (ärtürdü)müz .. amtï ol yazuqlarïmïzni 16. (kšanti) qolu ötünür biz .. tärk ödün 17. (bu äm)gäktin qutrulup sizing 18. (nomu)nguznï uqmaqïmïz bolzun ötrü 19. (tamu)luͻlar tükäl bilgä maitri 20. (burxan) yaruqïnga bürtülüp tamu(luͻ-) 21. (lar antran) qurtulurlar .. ... 22. ... ... tuͻarlar .. ... 23. ... ... 3b 1. ... ...qïlïčïn bičäkin baltu(?)- 2. (larïn ?)käsä ančaͻïnča ikilä 3. (tirilürl)är .. ulayu müngräyü tükäl 4. (bilgä maitri) burxanaͻ körgäli yaqïn 5. (tägirlär ..)kim ymä olarnïng ara 6. (äyrig?) sarsïͻ köngüllüg körksüz qïlïn7. (člïͻ) täwlig kürlüg ärsär8. (lär) tälim öküš yaz9. (uql)arïnga qorqïnčsïz äy10. (mänčsiz är)särlär .. olar ol oͻurda 11. (ačïͻ ämg)äkkä tägmiš ärsär ymä 12. (ilkidäki yaw)az ögrätigläringä 13. (inčä) saqïnč saqïnurlar .. tükäl 14. (bilgä) maitri burxanaͻ (körmälim ärdi) 15. bu tngri yalnguq quwraͻï (ymä bizni) 16. körmäzünlär ärdi ..bizing (münümüz-) 17. ni yazuqqumuznï maitri burxan (uqup) 18. yïͻïlmïš quwraͻqa yrlïqamaz(lar ärdi) 19. bu munča saqïnč saqïntuqlar(ïnta) 20. ayïͻ qïlinčlaͻ yil yanturup (äwirip) 21. (kičig) tamularda kämišür (tükäl)

1. (bilgä ma)itri burxan ... 23. ... ... bir otuzunč ülüš tört (ptr) 4a 1. ol oͻurda ilkidä ö(grätigläri) 2. üčün inčä saqïnč saqï(nurlar tükäl) 3. bilgä maitri burxan biz(ni körüp biz-) 4. ing yazuqumuznï uqup (tïnlïͻlar?) 5. qa nomlayu yrlïqazunlar ärdi.. 6. qop ayïͻ qïlïnčtïn tïdïlzunla(r ärdi) 7. munča saqïnč saqïntuqta 8. (maitri)i buxan tapa yaqïn 9. (tä)girlär qollarïn örü (kötürü) 10. uluͻ ünin ïͻlayu maitri b(urxan tapa) 11. adaqïnta töpün tüšärlär .. (inčä tip) 12. (ö)tüg ötünürlär ayaͻqa (tägimlig) 13. (tngrim) biz ilkidä (kiši ätͻözin) ... ... 4b 1. ... ärdi(lär) .. biz ädgü atlͻ 2. ... KLYK bolalïm tip adan 3. (adan šamnanč)larnïng yoq bar mün4. (lärin yazuq)larïn adan adan igil 5. (karti kišilrk)ä ayaͻlayu yongadïlar .. bu 6. (ymä) karti körklüg tamuluͻlar (toyïn) 7. (šamna)nčlarnïng körmiš išidmiš 8. (siz)inmiš münlärin 9. (yazuq)larïn köngülčä tïd10. (ïͻsïz tutu)ͻsuž köngülin turqaru toyin 11. (šamnančl)arnïng münin qadaͻïn söz12. (lädilär .. o)l ayïͻ qïlïnč küčintä sansïz 13. (tümän yïl tamu)da tuͻdïlar (.. tamu) ... ... bir otuzunč ülüš biš ptr

1. (ärkliglä)ri örtlüg tämirlig čom6. (aqlarïn) töpürä urup örtlüg ... 7. (tö)pün(?) yatͻurup ... 8. ... inčä tip ... 9 ... ärdi sizlär šamnanč 10. (tngri) tngrisi burxanaͻ altï 11. ... illärdä ïdaͻu (?) bardïngïz 12. ... šazan artatdačïlar .. ol 13. ...-madï taqï ... ?a 1. ... 2. ...qïlͻalï ... 3. ...-mïšïnggïžlarqa alpïn (ämgäkin) 4. šamnanč bolmaq ädgükä tägdingiz(lär) 5. nä üčün sizlär uwutsuzlar .. 6. törüsüz küzädmädingizlär nä üčün 7. toyinlar šamnančlaraͻ münädingizlär 8. ayaladngzlar .. tz ... 9. üčün čaxšaput tamͻa ... 10. ... ... ?b 1. ... ... 2. ... sözlär ...(ol) 3. (ayïͻ qïlïnč) küčintä anta ölüp uluͻ 4. (tamular)da tuͻdumuz sansaz tümän yïl 5. anta (?) bizni tamu ärkligläri-i 6. (ört)lüg yalïnlaͻ sabanlarïn tilimiz7. (ni sïyu)rlar aͻtarurlar täpärlär qïz8. (artarlar ärdi .. ) ol ämgäktä alpïn ämgä9. (kin ozup qutrulu)p bu pratikanarak kičig 10. (tamularda t)uͻmïš ärür biz.. anta 11. (qop qamaͻ? tsuyda yazuqta boš(un)u 12. (ötünür biz kšanti qo-)lu ötünür biz ..

1. жазығымызды біліп, адамдарға 5. (соны айтып) номдап жарылқады. 6. Барша жамандық қылғанымызды шектеді». 7. Мұншалық ой ойлап, 8. Майтри бұрханға жақын 9. келіп, қолдарын өрге көтеріп, 10. зор үнмен (өксіп) жылап, Майтри бұрханның 11. аяғына бас ұрып, былай деп 12. өтініш өтінді: «Аяулы 13. тəңірім, біз əуелгі кісі тəнін ... ... ... Ескерту: қолжазбаның сақталмаған тұстарындағы мазмұны неміс нұсқасында мынадай: «Біз көптеген қылмыстарды істедік, қайтарымы ретінде тамұқта жазамызды тарттық. Қазір біз осы қылмыстарымызды таныдық, жазадан кешірім етуді өтінеміз, тамұқтан құтқарып босат!». Сонан бұны көріп, жамағаттар Майтри бұрханға өтініп былай деді: «Тəңірім, сіз бізге осы тамұқтағы жазалыларды айтып беріңіз». Майтри бұрхан былай деді: 4Б 1. « ... еді. Біз жақсы атты 2. ... ... боламыз деп, басқа 3. бүбілердің бар-жоқ 4. жаза қылмыстарын басқа 5. қарапайым кісілерге бүкпесіз айтар. 6. Жəне қарапайым көріктегі (адамдар) тамұқтағы тойын, 7. бүбілердің көрген, естіген, 8. күмəнданған айыптарын, 9. жазаларын көңілді, 10. еш именбестен 11. үнемі сөйлейтін. 12. Сол айып қылығы күшінде сансыз 13. түмен жыл тамұқта туды. Тамұқ ... ... Сақталмаған беттердің неміс нұсқасындағы мазмұны мынадай: «Тəңірі Йамаража оларды жерге лақтырып, тілдерін кесіп алады, ауыр жазаға тартады. Осындай жазадан құтылғаннан кейін жəне кішкене тамұқта туды». 5А 1. (Тамұқтағы адам былай деді:) Жарылқаушы білікті тəңір 2. Шакимұни бұрханның шазанында тойын 3. болдық. Ие болған алым ... 4. атақ-абырой үшін басқа тойындардың айып 5. жазасын қарапайым адамдарға, бүбілерге 6. айтып жайдық. Тағы ... 7. ... ... ... сіздің (?) 8. табыныңыздар, ес жиыңыздар, 9. аялаңыздар, құрметтеңіздер, 10. жаман, əдепсіз, тиым қағидасыз ішер, 11. жер, қолданар ... ... 12. тойын, бүбілердің ... ... 13. ... айып жазаларын

1. ičintä örtänür biz.. ätͻözümüz 8. üzä örtlüg yalïnlaͻ bïï 9. bïčͻu (yaͻar) qolumuznï … … 13b 1. üčün …ätͻöz2. ümüzni itär bäzäyür ärd(imiz …) 3. yapïͻïmïznï ämigimizni … 4. köngüllärin täprät(ür) ärd(imiz bir ärän?)- 5. kä inčä tip tiyür ärdimiz (mäning) bu 6. ätͻözüm yalunguz sini (üčün) b(älgürmiš) 7. ärür .. adan … … 8. tip tiyür ärdimiz … … 9. … … 10. … … üč otuzunč ülüš tört ygrmi ptr 14a 1. anta ölüp tamuda tuͻdumuz tamudïn 2. qutrulup amtï pratikanarak kičig tsamu3. (lar)da tuͻmïš ärür biz .. munta tuͻup uz4. (un ört) lüg yalïnlïͻ tülarimiz käntü 5. sačïmïzta (batïlïp) (oqsuz) täginčsiz örtänü yala 6. qop ätͻözümüztä qurt qïwsap yïdïͻ 7. … … iring aqa bar8. ïnur … amtï tngrim 9. qïlmïš münümüz yazuq(umuznï) 10. bilinür biz uq(unur biz.. qop tsuyda) 14b 1. waybažiki arya(čantri bodiswt kši) 2. ačari yaratmïš .. toxrï tilintin pratnara3. kšit ačari türk tilinčä (äwirmiš) 4. maitrisimit nom bitigdä adruq 5. adruq körklüg kičig tamuluͻlarïͻ 6. körmäk atlͻ üč otuzunč 7. ülüs tükädi

1. көріңдер біліктілерім! Бассыз, 5. мойынсыз, кеудемізде жүз келбеті (бар) тəнді 6. едік. Жалғасты от жолы 7. ішінде өртенеміз. Тəнімізді 8. өртті, жалынды пышақ 9. кесіп, қолымызды ... ... ... 13Б 1. үшін ... тəнімізді 2. сəндеп жасаймыз ... 3. (бітім) мүшелеріміз, емшегіміз ... 4. (еркектердің) көңілдерін қозғаймыз. 5. (Біз) еркектерге былай дейміз: «Менің бұл 6. тəнім бір сен үшін ғана арналған. 7. басқа ... ... ... 8. деп айтамыз ... ... ... 9. ... ... ... 10. ... ... ... 14А 1. Онда өліп (үлкен) тамұқта тумақ, тамұқтан 2. құтылып, қазір Пратиканарак (атты) кішкене тамұқта 3. тумақ. Мұнда туып көп өтпей 4. өртті, жалынды (ыстықты) өз 5. шашымызға батырып, жалғасты өртеді. 6. бүкіл тəнімізді құрт құрсап, (сасық) иіс мүңкіді. 7. ... ... ірің ағып 8. ... ... енді тəңірім, 9. қылмыс мін жазығымызды 10. білеміз, ұғамыз. Барлық қылмысымызға ... ... ... 14Б 1. Уайбажики Ариачантри буддсат Кши 2. Ачари тохар тіліне аударды. Пратнаракшит 3. Ачари түрік тіліне аударған 4. «Майтри симит ном бітіктегі» «Кішкене 5. тамұқтағы əр түрлі (жазалылардың) көріністерін 6. бейнелеу» атты жиырма үшінші 7. бөлімі түгеді.

1. az almïr saqïnč köngüllüg ärdilär ol 2. tïltaͻïn amtï bu čadar suwluͻ ögüztä 3. tuͻmïš ärürlär.. ilkidä yalnguq ažunïnta 4. (ärkän) qïlmïš tsuylarïn irinčülärin 5. (tižit) kšanti qïlmadïlar .. ökünč köngül 6. (öritmädi)lär ol antaͻ öngräki ögrätig 7. (üč)ün amtï mini körüp ymä artuq 8. (kälmäd)ilär .. bir ymä ämgäktin ozmatïn 9. (ikilä) yirkä kirdilär .. amarïlarï kada10. (sudur sa)ngat rurap maxarurap tapan 11. (pratapan awïšta) ulatï säkiz uluͻ örtlüg 12. (tamularqa bardï)lar .. anï išidip ärüš 13. (öküš qut) bulmaduq toyinlar qop ilik 14. (tutuq az-)lanmaq köngüllärin tarqarïp 15. (alqu) nizwanilarïͻ öčürüp arxant qutïn 16. bulurlar .. maitrisimit nom bitigdä ХХIV ТАРАУ Латын қарпіндегі транскрипциясы

1. ... tamuluͻlarïͻ körüp ... 19. ... tanglayu mungadu antaͻ ... 20. oqïyurlar.. kimlär ärki bolur nä a(yïͻ) 21. qïlïnč qïltïlar ärki .. kim muntaͻ yüräk 22. yarïlïnčïͻ ämgäk tolͻaq täginürlär.. ötrü 23. tükäl bilgä maitri burxan ätinlig 24. säwiglig äzrua ünin küü kälig 25. ädrämlig titsilarï ara ögütmiš 26. purni arxantaͻ oqïp inčä tip yrlï3a 1. (anta bolur ymä na türlüg ämga)k 2. (täginürlär .. ötrü pur) ni arxant 3. (ayasïn qawšur-) up tükäl bilgä 4. (maitri burxan-) nïng čakar 5. (lakšanïn) itilmis adaqïnta inčürü 6. yükünüp inčä tip ötüg ötünür .. 7. (inčä) bolzun tängrim.. nätäg siz 8. (yrlïqasa)r siz .. antaͻ oq qïlu täginayin 9. (ötrü) ayaͻqa tägimlig purni arxant 10. (yir)dä yitlinip kök qalïqda bälgülüg 11. bolur.. adruq adruq küü kälig adräm q(ïlïp) 12. (bä)kiz bälgülüg barčanïng közintä ... 13. ... sumir taͻ töpüsintä turup alquqa(?) 14. (ištürü) altunluͻ köwrüklär üni ištilür 15. (yangq) uluͻ ünin qamaͻ čambudwip uluš16. (taqï t)ïnlaͻlaraͻ üntäyü inčä tip saw 17. (söz)läyür .. išidinglär qamaͻ čambudwip uluš18. (taqï tï)nlaͻlar .. bu säkiz uluͻ (örtlüg) 19. (tamular) aͻïr tsuyluͻ yazuqluͻ tïnlaͻ20. larqa qïn qïzͻut ämgäk tolͻaq 21. qïlͻuluq üčün bälgülüg bolmïš 22. ärür .. bularnïng ara äng üstün 23. mïng yüz artuqï tört älig bärä 24. sančip atlaͻ tamu ärür .. kim qayu ayaͻ 25. qïlïnčlïͻ tïnlaͻlar küčsüz küsünsüz tïn- ... ... 3b 1 .................. 2. öwkälätdäči(lär yirintürdäčilär) 3. irinčlig qarïnč- (lïͻ qïltačïlar) 4. burxanlarqa (yazmïš yangïlmïš) 5. tïnlaͻlar alqu sanč(ip tamu-) 6. da tuͻarlar .. anta tuͻup irinčlär altï 7. ygrmi tümän iki mïng kolti sanï y(ïl) 8. öz yaš yašayurlar .. nä tuͻa (birlä?) 9. ... öwkälig otïn örtänür(lär qa-) 10. (tïͻ?) köngüllüg bolur .. oq ya qïlïč s(üngü) 11. (šakti) čakar badruq čomaq iliglärintä 12. bälgülüg bolur.. bir ikintiška bïčïš(ur-) 13. (lar) käsišürlär.. toqïšurlar sančïšurlar 14. yančïšurlar öčäšürlär.. boͻušurlar ölrü(š-)

1. ürlär.. nä ölsärlär anta oq (ün) 16. ištilür.. tirilinglär tirilinglär tip 17. ikilä tirilip kälirlär.. qačan ta(munïng) 18. qapïͻï ačïlsar tikišü sančïšu ta(muluͻlar?) 19. ünärlär.. tašͻaru ünüp tizčä t(äring) 20. qozluͻ yollarda yügürürlär.. qačarlar 21. bïrïqlïͻ köllärdä tüšärlär örtlüg 22. yalïnlïͻ arïͻlarda kirürlär.. bu ymä 23. ikinti mïng altï yüz artuqï toquz on 24. bärä uluͻ qadasudur atlͻ tamu ärür 25. kim qayu tïnlaͻ ilkidä kiši ažunïnta 26. ärkän čašut saw sözläp amraqlaͻu ... ... 4a 1. (saw sözläsär ang mintin učuͻ)ma 2. (quš quzͻunlarïn) asïntaqï(?) balasïn 3. (yumurtͻasïn) ögintä öngi 4. (ödir)sär.. burxan titsilarïn 5. čašut saw sözläsär.. bu munča 6. türlüg (tïn)laͻlar ätͻöz qodup ölsär7. (lär alqu) kadasudur tamuda tuͻarlar anta 8. (tuͻup t)ükäl iki otuz tümän tört 9. mïng kolti sanï yïl öz yaš yašayur 10. (yr)lïqančsïz tamu ärkligläri ört(lüg) 11. (yir)kä bodïyu čalarlar.. örtlüg ... 12. (kär)kinlär bikinlär üzä yonarlar.. yiti baltu13. (lar)ïn käsärlär.. uluͻ bädük irpäk14. (lärin) irpäyürlär.. ikila qawšurüp 15. (y)mä yararlar.. örtlüg yalïnlïͻ 16. (yïpïn) tana toqïp örtlüg yïp (üz)ä 17. (töpün) kämišip üčkil törtkil säkiz qïr18. lïͻ altï ygrmi qïrlïͻ yonarlar.. yana 19. örtlüg yalïnlaͻ tämirlig yïplarïn 20. tolp ätͻözlärin yörgäyürlär.. ol ämgäk21. kä ät qïrtïš süngük yiliklärkä22. tägi örtänür yalar ärüyür sïzar.. bu ymä 23. üčünč iki mïng iki yüz artuqi biš 24. qïrq bärä uluͻ sangat atlͻ tamu 25. ärür.. qayu yalnguq ilkidä qoyun ud ...... 4b 1. ätͻöz (qodup sangat tamuda tuͻar) 2. anta tuͻup (tört yüz tümän) 3. tört ygrmi (kolti sanï) 4. yalnguqlar araqï yï(llar) 5. ärtsär .. sangat tamuda bir kün bir 6. tün bolur.. ol anta(ͻ uzun) tün(üg) 7. künüg iki ming yïl yaš yašayurlar.. (ilkidä) 8. qïlmïš ayïͻ qïlïnčlarïnïng t(üšintä)

1. awda buruqmïš 10. käyik ošuͻluͻ örtlüg yalïnlaͻ 11. yir üzä yiti bï bïčͻun oqsuz tägi12. nčsiz ölürürlär.. uzatï ulïmaq müngrämäk 13. ünläri ištilür kim qayu tïnlïͻ kiši 14. ätͻözintä ärkän yoq yoq irt 15. birt asïp üstäp öd(süz q)olusuz 16. tartïp asïp irt birt qolsarlar 17. bilgä bilig bošͻunmïš bilgälärig 18. (tod) učuz qïlsarlar .. küniči köngli küč19. (lüg) bolup tïnlaͻlaraͻ ämgätküči ärsär20. (lär ol tïnlï)ͻlar sangat tamuda 21. (tuͻarlar) qara taͻ täg uluͻ ätͻöz22. (lüg) yangalar qoptïn sïngar kälip 4b/5a tört otuzunč ülüš säkiz ptr (бұл арадағы «säkiz ptr» деп қате жазылған болуы мүмкін) 1. öküš yïl čirxoštaqï üzüm ošuͻ2. luͻ täpärlär yančarlar ol ämgäkkä ölüp 3. ikilä tirilürlär.. ötrü tämirlig 4. qïsͻačlarïn luularïn künčit ikšu 5. qamïš ošuͻluͻ sïqarlar tangarlar kim 6. ymä kiši ažunïnta ärkän kišig 7. toqïͻučï tonglaͻučï ärsär.. oͻrï 8. igid ärsärlär ol tïnlaͻ9. laraͻ sangat tamuda örtlüg 10. yalanlaͻ tämirlig čomaqïn bärkin 11. toqïyular.. tültürürlär.. kim ymä 12. qïn qïzͻut qïltačï ärsärlär küniči 13. yaͻïčï könglin irinč yarlaͻ tïnlaͻ14. laraͻ yazuq yangluqqa tüšürdäči ärsär15. lär.. äzük yalͻan(sa)wïn tïnlaͻlaraͻ 16. örlätgüči ärsärlär.. ögüg qangïͻ 17. burxan titsilarïn ämgätküči ärsär18. lär.. tamuda ol tïnlaglarqa tört19. din yïngaq örtlüg yalïnlaͻ tämirlig 20. čakarlar kälip tanču tanču ätͻöz(lärin) 21. bïčar osalar.. antaran qutrulup qar22. laͻ taͻqa kirürča saqïnïp tamudaqï 23. widar atlͻ taͻ qïsïlïnga kirürlär 24. anta ätͻözläri üzä isig tašlïͻ(?) 25. yaͻmur yaͻar.. antada basa ... ... 26. lar.. täkä qočungar ošuͻluͻ süsüp ol 27. tamuluͻlarïͻ qamïšča yančarlar (antada) 28. basa örtlüg tämirlig (baͻlar) 29. üzä yatͻururlar adïn (baͻlarïͻ) 30. ätͻözläri üzä örtüp y(örgäp) uluͻ 5b 1. bädük käkdäkig oqaqlar ičintä soqar2. lar.. antada basa uluͻ bädük bazqan3. larïn toqïyurlar örtlüg tämirlig

1. torlar ičintä yörgäyürlär.. ämgäkkä 5. ölürlär.. yana ymä tirilürlär körüng6. lär sizlär sangat tamunïng qorqïnčïͻ7. ïn kim bu muntaͻ türlüg tsuyluͻ 8. yazuqluͻ tïnlaͻlarïͻ qïn qïzͻut 9. tägintürür yig bolͻay bilgä 10. kiši qurïp qatïp turu ölzün nang 11. sangat tamuda tuͻͻuluq ayïͻ qïlïnč 12. qlmazun.. yana oq purni arxant 13. küügälig ärdämin qamaͻ čambudwip uluš14. taqï tïnlaͻlarqa ištürü inčä tip 15. sözläyür.. bu ymä törtünč iki 16. mïng yiti yüz artuqï säkiz on bärä 17. uluͻ rurap atlaͻ tamu ärür.. kim qayu ki18. (ši a)dïn kišining ayïͻïnga ämgä(kingä) 19. (qïčur)ͻučï taplaͻučï ärsärlär sarsïͻ sawïn 20. ...qqučï ärsärlär.. taplamaͻu täg sawlar21. ïͻ sözlägüči ärsär.. ädgü utru a(yïͻ) 22. (yawlaq) qïlͻučï ärsärlär kim ymä tï(nlïͻ-) 23. laraͻ baͻda buqaͻuda kärigdä bäkläp 24. ämgäk tolͻaq kütkürsärlär.. kim ymä 25. yrlïqančsïz biligin ädgü qutluͻ tïnlaͻ26. laraͻ münsüz yazuqsuz mün qadaͻ yapšur27. ͻučïlar.. uwutqa tüšürgüčilär.. kim 28. ymä küwänčäng säwinčäng köngüllüg ärsär29. lär.. kim ymä adan kišining tapïͻïn 30. taywasïn alïp iš bütürmäsärlär bütmiš 31. išig artatͻučïlar.. bu munča türlüg 6a 1. ....................... 2. (yašayurlar anta) tuͻup tämirlig 3. (örtlüg tün)ärig äwlärdä 4. (bäkläyür)lär künin tünin 5. örtänürlär küyürlär.. antïran ört6. lüg yalïnlïͻ arïͻlarda qowarlar 7. (yayarlar.. yi)ti qïlïčïn ätlärin bïčar8. (lar oša)rlar.. örtlüg yalïnlïͻ baͻlarda 9. (yör)göp uzun bädük tamanlarïn tayar10. lar.. amarïlar ymä örtlüg yalïnlïͻ 11. (yi)ti orͻaqlar üzä qowsayu yörgänür 12. üstün örtüki altïn yiri t(ört) 13. tamï alqu tämirlg örtlüg qamaͻ 14. ödün irinč yarlaͻ tamuluͻlaraͻ 15. (oqsuz) täginčsiz örtäyür küyür.. (näčä-) 16. (kä) tägi ötägläri tolmaͻinčaqa(tägi) 17. ... ančaqatägi ölürürlär.. ikilä yana 18. (ymä) tirilürlär.. nang antran oz19. u qutrulu umazlar.. bu ymä bišinč

1. (bi)r tün bolur.. ol antaͻ uzun künin 14. (tü)nin bir tümän altï mïng yïl yaš 15. (yašï)p ämgäk ämgänürlär.. üč adrï šïš16. (lärig) täwip qozluͻ oylarda südrüyür17. (lär) tämirlig örtlüg yalïnlïͻ 18. (kürin) tämirlig qozlarïn ülüglägäli 19. ayurlar.. örtlüg yalïnlïͻ ütin 20. ütläyürlär tolp ätͻözlärin ol ägmäk21. kä basa basa ölüp basa tirirlür22. lär.. bu ymä yitinč tört mïng 23. tört yüz altï ygrmi bärä uluͻ 24. pratapan atlͻ tamu ärür.. kim qayu tïn25. laͻlar.. arïͻ čaxšaputluͻ dintarlaraͻ ... ... 7b 1. köng(ül).............. 2. bolup.............. 3. öküš tïnlaͻ ......... 4. qangïtin ......... 5. ntïn adïntïn ......... 6. larïntïn adrïlsar ........ 7. (la-)r.. qïlmasarlar(?).. äw barq 8. ...sarlar .. ïsïn ïͻačïn ärk ...... 9. ... lar.. baͻ bašï otaͻ oluqlarïn 10. ... intin täwitip ärklärin ....... 11. (türklär)in qunsarlar irinč čïͻay 12. (tinlïͻ)laraͻ tod tolwï qïlsar.. bu 13. munča türlüg tïnlaͻlar alqu prata14. (pan) tamuda tuͻarlar.. ol ymä pratapan 15. (tamu)da nandi upanandi atlͻ iki ir(k)- 16. (lik)lär bar birisi älig bärä tä(ring) 17. (yüz?) älig bärä king ikintii (älig) 18. bir bärä kingi iki yüz bärä t(äringi) 19. čadar suwïn tolu qawïn čoqrayu uluͻ 20. bädük ärgäčlänmäkin sučïyu säkräyü 21. qap qara tägzinčlärin kökräyü 22. tururlar.. uluͻ uluͻ tigi kögi ünär23. lär ištilür.. pratapan tamuda tuͻmïš 24. tïnlaͻlaraͻ tüklüg tümänlig yïl 25. küčä(?) ošuͻluͻ čoqraturlar.. antada ... ... 8a 1. ................üzä 2. ...............örtlüg ... 3. ................bïï bïčͻu 4. ...............taͻlarda 5. ..............kalp ödün 6. .............ämgänürlär.. bu ymä 7. ............tamularnïng bägi 8. ..........osuͻluͻ qop ämgäk tolͻaq9. larnïng ornï ͻWYNSY bolmïš iki... 10. ........kingi awiš atlͻ .... 11. (tamu...)Q täg(? (ärü)r(?).. kim ymä ög qangïͻ

1. ölürdäčilär wrxar sängräm sanlaͻ... 13. (sang)ik yidäčilä tärs tätrü körüm 14. turͻurdačïlar toyïn šamnančlarnïng 15. (čaxša)putlarïn sïͻučlar nom tö(rüg) 16. (artatd)ačïlar.. baštïnqï yazuq ärtdä(či-) 17. (lär..)bu munča tïnlaͻlar alqu awiš 18. (tamu)da tuͻarlar.. anta tuͻup oqsuz 19. tägincsiz ämgäk ämgänürlär.. taqï ymä 20. awiš tamuda tuͻmïš tïnlaͻ bir anantriš 21. tsuy ayïͻ qïlïnč qïlmïš ärsär.. bir 22. bärä uluͻ ätͻözï bolur.. iki anantriš 23. tsuy ayïͻ qïlïnč qïlmïš ärsär.. iki 24. bärä uluͻ ätͻözi bolur.. üč 25. anantriš tsuy ayïͻ qïlïnč qïlmïš ärsär.. ... ... 8b 1. qayu (ayïͻ qïlïnč ärki.. kim tïnlïͻ-) 2. lar.. ol ayïͻ (qïlïnčïͻ qïlïp) 3. awiš tamuda (tuͻarlar ärki..) 4. ötrü sumir (taͻ töpüsintä) 5. turup purni arxant (inčä tip söz-) 6. läyür.. išidinglär sizlär t(ïnlïͻlar qayu) 7. ärsär tsuy irinčü qïlïp (tïnlïͻlar awiš) 8. tamuda tuͻarlar ärsär anï sizlärkä 9. (ayu)biräyin kim qayu tïnlaͻlar burxan10. (ïͻ ö)lüräyin tip saqïnčïn ätͻözintä 11. (qan) üntürsär.. azu burxannang 12. (münin) sözläsär.. azu arxant d(intar-) 13. lar üzä yala yangqu ursar ögüg 14. qangïͻ ölürsär.. azu arxant toyin 15. ölürsär.. qamaͻ bursang quwraͻïͻ 16. (iki) yartïm qïlsar bodiswtlaraͻ (öl-) 17. ürsär nom törüg artatsar sangik (äd) 18. tawaraͻ yisär yunglasar tärs körüm 19. turͻurup ädgülüg töz yiltizig 20. üzsär kässär bu munča türlüg 21. tïnlaͻlar alqu awiš tamuda tuͻarlar 22. anta tuͻup turqaru šasïlïq(?) qumrataqï 23. täg oqsuz täginčsiz örtänürlär küyür24. lär.. ätͻözläri üzä qozluͻ yaͻmur yaͻar 25. örtlüg tämirlig qïsͻačlar kälip ... ... 9a 1. ................... 2. (yüdürüp tartï) turlar.. taqï 3. (ymä tämirlig) örtlüg biš 4. (qazͻuqlar)ïn örtlüg yir üz5. ä ätͻözlärin bo (dïyu) toqïp aͻazlarïnta

1. tillärin (tartï)p (üntü)rüp yiti yülügü 7. (täg sapanlarïn) sansïz tümän yïl til8. (lär)in sapanlayurlar.. inčip ymä toquz 9. türlüg tïnlaͻlarnïng ilki ä(čüläri) 10. (ya)ͻuru qanglarïnïng äwläri barq(larï) 11. (ošuͻ)luͻ awiš tamu orunlarï äwläri (ärür) 12. (bu toq)uz türlüg tïnlaͻlarïn awiš tamu 13. (qačan) nang quruͻ qalmaz.. anï išidip ol 14. ( tiril)miš quwraͻ inčä saqïnč saqïnur 15. (qayu) ärki ol toquz türlüg tïnlaͻlar 16. (kim turqa)ru awiš tamuda tuͻarlar ötrü 17. (kök) qalïqda turup purni arxant 18. (inčä) tip sözläyür.. išidingläšr sizlär 19. tïnlaͻlar.. kim ol toquz türlüg tïnlaͻ20. lar ärsär .. sizlärkä ayu biräyin äng 21. ilki sangik yigüčilr .. ikinti warxar 22. sanlaͻ yigüčilär .. üčünč ögin ölür23. güčilär .. törtünč qangïn ölürgüčilär 24. bišinč arxant dintar ölürgüčilär 25. altïnč tüz baz bursang quwraͻïͻ iki ... ... 9b 1. bu to(quz türlüg tïnlïͻlar awiš tamuda) 2. tuͻup tükäl (bir antarakalp ämgäk) 3. ämgänürlär.. taqï (ymä adïn) 4. biš türlüg (t)ïnlaͻlar (ärürlär) 5. kim pratikanarak kičig tamularda tuͻar6. lar.. antaran ozup uluͻ bädük ätͻöz7. lüg ač yäk ažunïnta (tuͻsarlar) 8. ötrü ol quwraͻ inčä tip ayïturlar 9. (qayu) ärki biš purni arxant inčä tip 10. (sözläyü)r.. äng ilki bursang quwraͻ11. (nïng) ädin tawarïn törüsüz oͻ(urlasar) 12. (azu) küčäyü qunup alsar.. ikinti b(ursang-) 13. (lar)qa yigülüg ašin ičgüsin 14. öngräräk yisär yunglasar.. üčünč 15. bursang quwraͻnïng bušïlap ta(war-) 16. larïn alsar qunsar.. törtunč ädgü 17. tïnlaͻlarnïng bulunč alïnč (ayaͻ) 18. čiltäglärin üzsär kässär.. bišinč 19. tärs azaͻ dintarlarnïng nomïn törüsin 20. yarutsar tamtursar .. bu biš türlüg 21. tïnlaͻlar.. otͻuratï paratyakanarak 22. tamularda tuͻarlar.. antaran qutrul23. up uluͻ bädük ätͻözlüg prit až24. unïnta tuͻarlar.. nä üčün tip tisär

1. kim qayu kiši wrxar sängräm sanlaͻ bir ... ... 10a 1. (........bïčͻuluq(?) quduͻ)lar 2. (bir? kalp ödün qïza)rtmïš tämir 3. (yumͻaqlar y)iyürlär sïzͻurmïs 4. (qïzïl baqar-) ïn ičä qayïna 5. ............ ämgäk ämgänür6. (lär ...) bï bïčͻuluq tikim ört7. (lüg taͻqa) qowa aͻtururlar.. tolp 8. ätͻözi örtänür söklänür.. antada 9. basa örtlüg tämirlig baͻlar 10. (ič)intä yörgayürlär.. antada basa 11. (boynïn)ta qara süngükingätägi qadïš 12. (tilär)lär.. üzäsintä qozluͻ yaͻmur 13. (yaͻï)turlar.. antada basa qanglïn 14. (yanča)rlar.. ol antaͻ ämgäktin alpïn 15. (ämgäkin) ozup qutrulup taluy ögüztä 16. (yüz bärä) uluͻ ätlig taͻ täg kičig 17. (tamuluͻ) ažünïnta bälgülüg bolur.. anta 18. (ymä s)ansïz tümän suwdaqï tïnlaͻlar 19. (buza) butarlayu yiyürlär.. suwarlar.. tikärlär 20. sančarlar.. aͻar uluͻ ämgäk täginür21. lär.. antaran ozup qutrulup öng 22. kürtük yirdä taͻ singiri ošuͻluͻ 23. uluͻ ät yumͻaq blgülüg bolur.. anta 24. ymä tört sïngardïnqï aušlar käyik25. lär.. kälip buza butarlayu.. tumšuqïn ... ... 10b 1. ažunïnta tuͻar.. uluͻ 2. bädük t(aͻ täg ätͻözi bolur) 3. qïsïl täg (king alqïͻ) 4. qarnï bolur.. (örtükin-) 5. čä boͻzï bolur.. b(ädük? töngürgä) 6. ošuͻluͻ käntü sačïnta (yörgänip ačmaq) 7. (su)wsamaq ämgäkin öng k(örtük-) 8. lärdä yügürü sansïz tümän yïl ämgäk 9. (täginü)r.. antaran ozup qutrulup burxan10. lar (blgü)rtmädük öddä qanta tört 11. türlüg tirin quwraͻ yoq ärsär (türk) 12. (yu)čul bodun boqun ara 13. (al)pïn ämgäkin kiši ažunïnta 14. (tuͻ)ar.. ög qarnïnta tuͻa t(äglük) 15. (tuͻ)ar irinč čïͻay körgäli (körksüz) 16. alquqa aq bolur.. umuͻsuz (ïnaͻsïz) 17. közi körmädük yalanguq ätͻöz(in) 18. ač yäk ošuͻluͻ ämgäklig (tïn-) 19. laͻ yorïyur.. anïn bilgä kiši

1. ätͻözintäki ätin qanïn yizün 21. ičzün azu isig qoz ot yiz22. ün.. sängräm sanlaͻ ädin tawarïn 23. ašïn ičgüsin yimäzün.. kim antaͻ 24. alp ö(d)ün tamuluͻ ämgäkkä tägmägäy 25. ol anča saw sözlädüktä ol tamuluͻ ... ... biš (otuzunč ü)lüš bir ygrmi ptr 11a 1. –li körüm ongalï (bö)güš urmaq ongalï 2. söz saw ongalï is ködüg ongalï 3. iltinmäk ongalï qataͻlanmaq ongalï 4. ög köngül ongalï dyan saqïnč .. bu 5. säkiz türlüg tüzün yoluͻ ... 6. säwmiš taplamïš krgäk.. ol yrlïͻ išid7. ip sansïz tümän quramïš quwraͻ 8. tört kirtü nomuͻ (alïp?) 9. šordapan sakardagam a(nagam) 10. qutqa tägirlär.. asanki sanïnča tïnlaͻ11. lar.. upasi upasanč bolup bačaͻ olurur12. lar.. üč ïnaͻ alïrlar.. amarïlarï uš13. magat murt kšanti laukikagriyadaram 14. atlaͻ ädgü törüka köngül öritirlär 15. amarïlarï üč türlüg mingün kölikin 16. sansardïn ozͻuluq qutruluq ädgü 17. töz yiltiz öritirlär.. ol antaͻ türlüg 18. üstün tängri altïn yalnguq luular 19. asurlar iliglär bäglär širištilar dani20. lar bramanlar bayaͻutlar.. upasi up21. (as)ančlar.. tükäl bilgä (maitri burxan) 22. .................... 11b 1. waybažiki aryačantri bodiswt kši 2. ačari änätkäk tilintin toxrï tilinčä 3. (yarat)mïš pratnarakšit ačari toxrï tilin4. (tin türk) tilinčä äwirmiš maitrisimit 5. (nom biti)gdä uluͻ tamuluͻlaraͻ körkit6. (mäk at)lͻ biš otuzunč ülüš tükädi 1. üč ärdinikä sanlïͻ tawarïn 2. alsar yisär ičsär ornïnta nomlaͻu(?) 3. awiš tamuta tuͻar qamaͻ ///// qulutï 4. nom ärdinig bašïn adaqqatägi 5. kin oqïyu tägintim qayu bäglär 6. isinsär qulutqa kšanti birü yarlïqazun 7. tižit kšanti bolzun

1. ... тамұқтарда көріп ... 19. ... сондай таңданып таңырқап 20. айтар: «Кімдер болар, қандай айып 21. қылмыс істеген екен, кім мұндай жүрек 22. жарылатындай азап тауқыметіне жеткізген?». 23. Сонан түгел білге Майтри бұрхан ашық та зор, 24. жағымды, əзрұа үнімен айбарлы 25. əдепті щəкірттерінің арасынан мақтаулы 26. Пұрни архантты шақырып былай деді: ... ... ... Неміс нұсқасының негізіндегі қалған жолдарының мазмұны мынадай: «Пұрни архант жиналған қауымға қылмысы қандай адамдардың сегіз үлкен тамұқта туып, қандай түрлі азап шегетінін жан-жақтылы баяндап береді». 3А 1. Қайда болар жəне осындай түрлі азаптарды 2. арқалауы?». Сонан Пұрни архант 3. аясын қауыштырып түгел білге 4. Майтри бұрханның Чакар, 5. Лакшан(мен) безенген аяғына 6. жүгініп былай деп айтты: 7. «Осылай болсын, тəңірім! Қандай 8. бұйырсаңыз, сондай қылып орындайын». 9. Сонан аяулы Пұрни архант 10. жерде ғайып болып, көк аспанда пайда 11. болар, əр түрлі сиқыр қылып, 12. баршасы ап-анық бұл белгілерді көрді. 13. ... Сүмір тау төбесінде тұрып, бəрі де 14. естір алтын барабанның 15. жаңғырған зор үнімен Чамбұдуйп 16. ұлысындағы адамдарға былай деп 17. сөз сөйледі: «Тыңдаңдар барлық Чамбұдуйп 18. ұлысындағы адамдар, бұл сегіз үлкен өртті 19. тамұқтар ауыр күнə өткізген адамдарға 20. жазасын тартқызбақ, қинағаны 21. үшін дайындаған еді. 22. Бұлардың арасындағы, ең үстіде 23. мың бір жүз қырық төрт бəрə 24. (қашықтықта) Санчип118 атты тамұқ болады. 25. Қылмыс (өткізген) адамдар күшсіз, қуатсыз ... ... ... 3Б 1. ... ... ... 2. өкпелеушілер, жазғырушылар, 3. мүсіркеп жаны ашушылар, 4. бұрхандарға (қылмысты болып) жаза басушы 5. адамдардың барлығы Санчип тамұқта 118 Сегіз үлкен тозақтың біріншісі.

1. туар. Онда туылған бақытсыздар 7. он алты түмен екі мың колти119 жыл 8. ғұмыр кешеді. Олар бірлікте туып, 9. ... ыза отына өртенер, қатты 10. көңілді болар. Қылыш-сүңгі, 11. дөңгелек шоқпар, байрақжалаулар қолдарында 12. пайда болар. Бір-бірін пышақтар, 13. кесер, ұрар, шаншар, 14. жаншып өшірер, бауыздап өлтірер. 15. Өлгенде сондай үн 16. естілер – «Тіріліңдер, тіріліңдер», бұл үнмен 17. олар қайтадан тіріліп келер. Тамұқтың 18. қақпасы ашылған сəтте, тігінен шаншылып 19. шығар. Сыртқа шығып тізедей терең 20. көмірлі жолдарда жүгірер, қашар, 21. нəжісті көлдерге түсер. Өртті, 22. жалынды ормандарға кірер. Бұл 23. екінші, мың алты жүз тоқсан 24. бəрə (қашықтықтағы) үлкен «Кадасұдүр» атты тамұқ еді. 25. Қай адам ілгергі кісі дүниесіндегі 26. кезінде, жалалы сөз айтып, нəпсілі ... ... ... 119 Бұл арада көптік мағынада қолданылған. 4А 1. сөз сөйлер ... ұшатын 2. құс құзғындардың астындағы балапанын, 3. жұмыртқасын (жəне) енесімен 4. айырылысар. Бұрхан шəкірттері 5. (арасында) қаралаған сөздер айтылар. Бұл мұнша 6. түрлі адамдар тəнін қалдырып 7. өлсе, барлығы Кадасұдүр тамұғында туар. Онда 8. туып жиыны жиырма екі түмен 9. төрт мың колти саны жыл ғұмыр сүреді. 10. Рақымсыз тамұқ билеушілері өртті 11. жерге тəнін лақтырар, өртті ... 12. айбалтамен жонар, өткір 13. балтамен кесер, үлкен арамен 14. аралайды. Қайтадан қауыштырып 15. қайтадан айырар. Өртті, жалынды 16. жіптен бұғау тоқып, өртті жіпті 17. төбесіне лақтырып, үшкіл, төрткіл, сегіз 18. қырлы, он алты қырлы (белгі) жонар. Жəне 19. өртті, жалынды темір жіптермен 20. тұла бойлары байланған. Сол 21. азаптардан ет, тері, сүйек, жіліктеріне 22. дейін өртенер. Бұл 23. үшінші, екі мың екі жүз қырық бес 24. бəрə (қашықтықтағы) «Саңат» атты тамұқ

1. еді. Қайсы адам ілгерде қой, сиыр ... ... ... 4Б 1. тəнін тастап «Саңат» тамұқта туар. 2. Онда туып төрт жүз түмен 3. он төрт колти санындай 4. адамдар арасында өткен 5. жылдар, «Саңат» тамұқта бір күн бір 6. түнге (тең) болар. Осындай ұзақ түн 7. (мен) күнде, екі мың жыл ғұмыр жасайды. Ілгергі 8. қылмыс, айып қылулардың 9. зардабынан, ауға түскен 10. аң сияқты өртті, жалынды 11. жерде өткір пышақпен бірден 12. өлтірілер. Бақырған мұңды 13. дауыстары естілер. Қайсы адам кісі 14. тəніндегі кезінде120, жоқ алман-салықты 15. артық алып, мезгілсіз шақта 16. алман-салықты арттырып, кемітсе, 17. білге білік үйретуші ақылдыларды 18. құрметтемесе, күншіл көңілі күшті 19. болып, адамдарға азап арқалатса, 20. ол адамдар «Саңат» тамұқта 21. туар. Қара таудай ұлкен денелі 22. пілдер барша тараптан келіп ... ... ... 120 Кісі тəніндегі кезі – адамзат дүниесіндегі кезінде, адамдар арасында өмір сүрген шағында. 4Б/5А121 1. көп жыл жүзім шарабы жүзім ошағында 2. тапталып, жаншылған (сияқты), сол азаптан өліп, 3. қайта тірілер. Сонан (тамұқ билеушілері) темірлі 4. қысқыштар, шақтастармен күнжітті екшеп 5. қысқандай, (оларда) сығылар, таңылар. 6. Жəне кісі дүниесіндегі кезінде, кісі 7. тоқпақтаса, ұрса, ұрлық істеп, 8. өтірік айтса, ол адамдарды 9. «Саңат» тамұғында өртті, 10. жалынды темір шомбал таяқпен 11. ұрар, соғар. Жəне 12. қылмыс өткізіп күнəлі болса, күншіл 13. жау көңілмен жарлы-жақпай 14. адамдарды жазалы адамдарға айналдырса, 15. жалған жала сөзбен адамдарды 16. ашуландырса, əке-шешесін, 17. бұрхан шəкірттерін қинаса, 18. тамұқта ол адамдарға төрт 19. төңіректен өртті, жалынды темір 20.доңғалақтар келіп тəндері парша-парша етіп 21. кесер. Ол тамұқтан құтылып 22. қарлы тауға кірер, тамұқтағы 23. Уйдар атты тау қысаңына енер. 24. Онда тəндеріне ыстық тасты 121 Бұл мазмұн нақтылы қай бет екені белгісіз.

1. жаңбыр жауар. Онда тағы ... ... 26. теке, қошқар сияқты сүзісіп, ол 27. тамұқта қамыстай жаншылар. Онда 28. тағы өртті темір бұғауға 29. жатқызар, басқа бұғау 30. тəндерін шырмап, орап, 5Б 1. үлкен қағаз келі ішінде жаншылар. 2. Онда тағы үлкен базғандармен 3. соғар, өртті темір 4. торлар ішіне қамар, (осы) азаптардан 5. өлер, қайтадан тірілер. Көріңдер 6. сендер, «Саңат» тамұқтың қорқынышын. 7. Мұндай түрлі қылмысты 8. жазалылар өз айып 9. жазасын шегер. Білге кісі (жөнінен) 10. құрғап, қатып өлген артық еді, 11. «Саңат» тамұқта туып айып қылмысты 12. болғаннан. Жəне Пұрни архант 13. сыйқырлы амал əдебімен күллі Чамбұдуйп ұлысындағы 14. адамдарға естірте былай деп 15. сөйлейді: «Бұл төртінші, екі 16. мың жеті жүз сексен бəрə (қашықтықтағы) 17. «Рұрап» атты тамұқ еді. Қай 18. кісі басқа кісінің айыбына, азабынан 19. лəззаттанып ұнатушы болар. Дөрекі сөзбен 20. балағаттар болар, табалаған сөздермен 21. сөйлеуші болар. Жамандық, жаулық 22. қылушыларды жақсы қабылдар болса жəне адамдарды 23. бау-бұғауға, кергіге матап, 24. азап-миқанат тарттырса жəне 25. рақымсыздықпен мін, айыпсыз, 26. жақсы құтты адамдарға мін, күнə 27. жапсырар, ұятқа түсірер, (өздері) 28. жəне тəкəппар сүйінішті көңілде 29. болар. Тағы да, кісінің құрметін 30. қабылдағанмен ісін бітірмеушілер, тіптен 31. ісін бүлдірушілер. Осындай 6А 1. ... ... ... 2. өмір сүрер. Онда туып өртті 3. қараңғы темір үйге 4. бекітіп қамар, күндіз-түні 5. өртер, күйдірер. Одан 6. өртті, жалынды ормандарға қуар. 7. Өткір қылышпен еттерін 8. турап кесер. Өртті, жалынды бұғауға 9. байлап, ұзын, үлкен тебенмен 10. түйрер. Кейбірі жəне өртті, жалынды 11. орақтармен құрсаулап қоршаған. 12. Үстіде – қапас, астыда – жер, төрт

1. (жақтағы) тамның барлығы темірлі, өртті, барлық 14. уақытта соншама сорлылықпен тамұқтарда 15. үздіксіз өртеніп күйер. 16. Қашанға дейін, өтеулері толмайынша, 17. ... соншалық өлер, қайтадан 18. тірілер. Ол тамұқтан өздері 19. құтыла алмас. Бұл бесінші, 20. үш мың үш жүз жиырма бес 21. бəрə (алыстағы) «Махарұрап» атты үлкен 22. тамұқ еді. Қайсы адамдар басқа 23. кісінің дүние-мүлкін ұрласа, 24. қағидасыз күшпен бұлап алса, 25. жəне аманаттап сақтаған байлығын (иемденсе), ... ... ... 6Б 1. түрлі қылмыс жазалы адамдардың 2. барлығы «Махарұрап» тамұғында 3. туар. Жəне адамдар (дүниесінде) өткен 4. екі жүз отыз колти 5. төрт жүз түмен жыл «Махарұрап» 6. тамұғында тек ғана бір күн бір түн 7. болар. Олар осындай ұзақ күн мен түн 8. сегіз мың жыл жасап, азап 9. шегер. Үздіксіз өртті, жалынды 10. пышақ тəндеріне жауар. 11. (Тамұқ билеушісі) пышақты үйге қамап, 12. қармақты найза, сүңгімен шаншып, 13. жауған (жаңбырдай) атып ұрар. Тұла бойын 14. кесіп тілер. Кейбіреулері 15. басы жарылып, сүңгіге ілінер. Бұл 16. алтыншы, сегіз жүз 17. жетпіс бəрə (алыстағы) «Тапан» атты үлкен тамұқ еді. 18. Қайсы (бір) еркектің əпкесіңілдері, қыздары, 19. аналары, (əйел) діндарлар жауыз іс істеп жаза басар: 20. Кейбір əйелдер өзінің оғылы, 21. інісі, немересі, діндары болып бірлікте 22. жамандық істер. Кейбірі жақсы құтты адамдардың 23. орынын басқандай (айла) қылып, 24. зорлықпен тартып алар жəне дүние25. мүлік үшін адамдарды өлтірер ... ... ... 7А 1. Құтты адамдарға күмəн тұрғызар, 2. жоқ мін күнəні 3. сөз етіп, бар мін күнəні 4. асырып, үстеп сөйлейді. 5. Жəне тойын, бүбі тыиымында отырған 6. адамдарды бүлдірер 7. жəне діндарларды ұрып соғар. 8. Бұл осындай түрлі (күнə өткізген) адамдардың барлығы 9. «Тапан» тамұғында туар. Тағы

1. адамдар арасындағы (өткен) тоғыз жүз жиырма бір 11. колти алты мың түмен жыл 12. «Тапан» тамұғында бір күн 13. бір түн болар. Олар сондай ұзақ күн мен түнде 14. бір түмен алты мың жыл 15. жас жасап, азап шегер. Үш айырлы 16. қармақ сүңгісін сілтеп, отты ойпаңдарға қуар, 17. өртті, жалынды темір 18. күре (өлшеуішпен) темір көмір оттарын (бөліп) айыруға 19. бұйырық берер. Өртті, жалынды істікті 20. басар, бұл азаптан бүкіл тəні 21. қайта-қайта өліп, қайта-қайта тірілер. 22. Бұл жетінші, төрт мың 23. төрт жүз он алты бəрə (алыста) 24. «Пратапан» атты үлкен тамұқ еді. Қайсы 25. адамдар тиым қағидасын таза ұстап, діндарлар ... ... ... 7Б 1. көңіл ... ... 2. болып ... ... 3. көп адамдар ... ... 4. əкесін ... ... 5. басқалар ... ... 6. айырылсар ... ... 7. ... қылмаса ... үй-қоныс 8. ... ағашын ... ... 9. ... бау бақша шөпті отырықтарын (қонысын) 10. ... арамдықпен, зорлықты 11. күшпен бұлап тонар, мүсəпір кедей 12. адамдарды қорлайтын болса, осыншалық 13. түрлі (қылмысқа батқан) адамдардың барлығы «Пратапан» 14. тамұғында туар. Жəне «Пратапан» 15. тамұғында Нанди жəне Ұпанади атты екі 16. (үлкен) қазандық бар. Бірі, елу бəрə терең, 17. жүз елу бəрə кең. Екіншісі, 18. елу бір бəрə кең, екі жүз бəрə терең. 19. Күл суы толы (қазандық) 20. бұрқылдап, сарқылдап қайнап секірер, 21. қап-қара көбіктер иіріліп, 22. тұрар. Ұлығ, ұлығ үндер шығып, дауыстар 23. естілер. (Тамұқ билеушісі) Тратапат тамұқта туылған 24. адамдар мыңдаған, түмендеген жыл 25. ... ұқсайтын қайнаулар, онда ... ... . ... 8А 1. ... ... арқылы 2. ... ... өртті 3. ... ... пышақ 4. ... ... тауларда 5. ... ... калп уақыт 6. ... ... азап тартар. Бұл 7. ... ... тамұқтардың бегі 8. ... ... ұқсайтын, барлық азаптозақтардың

1. орыны, ... болған жиырма (түмен бəрə) ... 10. ... кеңі ауиш атты ... 11. тамұқ еді ?). Жəне əкешешесін 12. өлтірушілер, пұтхана мүлкін иемденгендер ... 13. жамағатқа (үгіт) жүргізуде теріс көрініс 14. тудырушылар, тойын, бүбілердің122 15. тиымын бүлдіріп, ном қағидасын 16. бұзушылар, алғашқы жазасын істегендер, 17. осы адамдардың барлығы ауиш 18. тамұқта туар. Онда туып жалғасты 19. азап шегер, тағы да 20. ауиш тамұқта туған адамдар бір Анантриш123 21. күнəлі айып амал қылса, 22. бір бəрə үлкен тəнді болар. Екі Анантриш 23. күнəлі айып амал қылса, 24. екі бəрə үлкен тəнді болар. 25. Үш Анантриш күнəлі айып амал қылса, ... ... ... 8Б 1. Қандай айып қылмыста адамдар 2. ол айып күнəні істеп 3. ауиш тамұқта туар?». 4. Сонан Сүмір тау төбесінде 122 Бүбі – будда дініне сенетін тақуа əйел. мəтін барысында осылай аударылды – аудармашыдан. 123 Тозақтағы азаптың ең ауыр түрі. 5. тұрып Пұрни архант былай деп сөйлейді: 6. «Тыңдаңдар сендер, адамдар. Қандай 7. қылмыс істегенде адамдар ауиш 8. тамұқта туады? Мұны сіздерге 9. баяндап берейін. Кез-келген адамдар бұрханды 10. өлтірейін деп ниеттеніп, денесінде 11. қан ақса немесе бұрханды 12. ғайбаттаса, не болмаса архант діндарды 13. қараласа, əке-шешесін 14. өлтірсе немесе архант тойынды 15. өлтірсе. Барша будданың жолындағы жамағат қауымын 16. екі айырса, буддсаттарды 17. өлтірсе, ном қағидасын бұзса, пұтхананың 18. дүние-мүлкін иемденсе, бұрыс көзқарасты 19. таратып, жақсылықтың түп негізін 20. үзсе, кессе. Осыншалық түрлі 21. адамдардың барлығы ауиш тамұқта туар. 22. Онда туып үнемі құмдандағы күбі құмырадай 23. тоқтамай өртенер, күйер. 24. Тəндеріне көмірлі жаңбыр жауар, 25. өртті темір қысқыштар келіп ... ... ...

1. адамдардың ие болған құрмет, 18. ілтипатын үзсе, кессе. Бесінші, 19. теріс, азғын діндарлардың номын, қағидасын 20. жарықтандырса, тамызса124. Бұл бес түрлі 21. адамдар сөзсіз «Паратиаканарак» 22. тамұқтарында туар, ол тамұқтан 23. құтылып, ұлығ биік тəнді албасты 24. дүниесінде туар. Не үшін деп айтсаңыз, 25. олар пұтхананың дүниемүлкін қолданып ... ... ... 10А 1. ... ... пышақты(?) құдықтар ... 2. Бір (?) калп уақытта қызарған темір 3. домалақтарын жер, лаулаған 4. қызыл (жармақ) бақырларды ішіп 5. ... ... азап шегер. 6. (Бұдан басқа, тамұқ билеушілері) пышақ кескендей тік 7. өртті тауға қуып ағытар, тұла 8. бойы өртенер, сөгілер. Одан 9. басқа өртті темір бұғаулар 10. ішінде бұғауланар. Бұдан сырт, 11. мойнынан қара сүйегіне дейін қадап 12. тілер. Үстіне көмірлі жаңбыр 13. жаудыртар. Тағы да, арбамен 124 Үгіттесе, насихаттаса. 14. жаншыр. Сондай зор қиындықтан 15. құтқарылып, телегей теңіздегі 16. жүз бəрə биік етті таудай кішкене 17. тамұқ дүниесінде белгілі болар. 18. Онда сансыз түмен судағы жандылар 19. (олар) бұзып бұтарлап жейді, сорады, қадап 20. шаншиді, ауыр зор азап тартар. 21. Ол жерден құтқарылып қу медиян 22. жердегі тау тұмсығындай 23. үлкен ет домалағы (болып) белгілі болады. 24. Онда тағы төрт төңіректен құстар, аюандар 25. келіп (оларды) бұзып, бұтарлайды, (құс) тұмсығында ... ... ... 10Б 1. (Олар тағы албасты) дүниесінде туар. Ұлығ 2. Биік таудай тəндері болар. 3. (Тау) аңғарындай кең көсілген 4. қарыны болар. (Жіңішке) құбыр сынды 5. тамағы болар. Биік ағаш үйіндісіндей (?) 6. өзінің шашына оралып, аштық, 7. сусаған азаппен қу далада 8. жүгірер, сансыз түмен жыл 9. азап арқалар. Бұл жерден құтқарылып 10. (олар) бұрхандар жоқ заманда, (онда) төрт

1. түрлі қауым жамағат жоқ, түрік 12. аумағында125 бұқара жұрт ортасында 13. аса қиындықпен кісі дүниесінде 14. туар. Ана құрсағынан туса көрмес (болып) 15. туар, мүсəпір, бейшара, көріксіз, 16. бəрі көзіне ілмес болар. Үмітсіз, 17. еш пенде көзге ілмейді, 18. аш албасты (аруақтай) азаппен 19. жүрер. Сондықтан, білге кісі 20. тəніндегі етін, қанын жесін, 21. ішсін немесе ыстық көмір отын жесін, 22. (бірақта), пұтхананың дүниемүлкін 23. тамағын ішпейді, жемейді. Сондай 24. қиын кезде, тамұқтық азап шекпейтін болады». 25. Ол сонша сөз сөйлегенде, ол тамұқтағы ... ... ... Неміс нұсқасынан толықтырма: «Адамдар ғайып болып көрінбей кетеді. Сөйтіп олар Кұкұтпад тауындағы Майтри бұрханға көрісуге келіп, құтқарылады. Осылай Майтри бұрхан қауым жамағатқа сегіз түзүн жол, төрт ақиқат туралы баяндайды». 125 Түрік аумағында – алыс, шалғай, қиыр. 11А 1. (Сегіз түзүн жол): Тура көзқарас, тура ақыл, 2. тура сөз, тура іс, тура ғұмыр, 3. тура ынта құлшыныс, тура 4. парасатты көңіл, тура диан ой. 5. Бұл сегіз түрлі түзүн жолды 6. (адамдар) ұнатып табынуы керек». 7. Бұны естіп сансыз түмен діндар қауымы 8. төрт ақиқат номды қабылдап, 9. Шордапан, Сакардагам, Анагам126 10. құтына жетер. АШанки санындай 11. адамдар Ұпаси, Ұпасанч127 болып тиымға отырар, 12. дін қабылдар. Кейбіреулері 13. «Ұшмагат», «Мұрт», «Кшанти», «Лаұкикагрииадарам» 14. атты жақсылық қағидасына көңіл құлатар. 15. Кейбіреулері үш түрлі Миңүн көликин128 16. сансардан құтылып, жақсы 17. негіз орнатар. Сондай түрлі (əулие-əнбиелер): 18. үстіде – тəңірі, астыда – адамдар, айдаһарлар, 19. асұрлар, хандар, бектер, мансаптылар, байлар, 20. брамандар, ақсүйектер, ұпаси, үпасанчтар 21. барлығы білге Майтри бұрханға (құрмет көрсетер) 22. ... ... ... 126 Буддистердің көкейіндегі ең ұлығ құттардың түрі. 127 Ұпаси – еркек тақуа. Ұпасанч – əйел тақуа. 128 Будда іліміндегі термин.

1. namo but namo drm namo sang 2. amtï bu nomluγ sa(waγ) kukutpad 3. (taγnïng) quzd(ïn) yïnagaqïnta 4. (uqmïš kärgäk) 1a 1. (anta ötrü ayaγqa tägimlig tükäl) 2. (bilgä maitri burxan kündüz) altï ödün 3. (qutrultačï tïnlïγlarnung) köngül kög4. (üz qïlïnč äriglärin barïγlarïn) inčä 5. (saqïnč saqïnur) üküš üküš 6. (ažunlarda) bärü mini birlä 7. … bolmïš mäning šazïnïmta 8. qutrulγuluq tïnlaγlar olar alqu mäning 9. (nomlu)γ tilgän täwirmišimtä qutrulmaq10. (qa) tägdilär .. anta taqï qalmïš 11. (ku)kutapat taγ singirin toqïmaq(taqï) 12. (küü)gälig ädrämlärig körüp kolti asanki 13. (sanïnča) tïnlaγlar ädgükä t(ägip) 14. (sansartïn) oztï qutrultïlar .. taqï ymä 15. (mäning šaza)nïmta qutrulγuluq ärüš üküš 16. (tïnlïγ)lar bar ärürlär .. inčip käntü (käntü) 17. (mängilär)kä ilinip yapïšïp sïmtaγ (tïnlïγ) 18. (lar ärsär?) olarnï ozγurγalï (qutγarγalï) 19. (angsïz uluγ) küügälig äd(räm üntürmiš-) 20. (im kärgäk ärdi) inčip ymä qamaγ … 21. (önräki) burxanlar nizwani(larïγ) 22. (utqalï yi)gädgäli küügälig ädräm (üntürüp) 23. qutluγ yangï kün qïlurlar .. amtï ymä 24. mn küügälig ädrämlig yangï kün turγu25. rup biš ažun tïnlaγlaraγ ögürtürmišm 26. säwintürmišim krgäk .. anča saqïnč 27. saqïntuqta üč mïng 28. yir suwlar altï türlüg täpräyür qamšayur .. 1b 1. q … … … … 2. (täng)ridäm (oyunlar //// yangqurar kök) 3. (qalïq)dïn kuž(išay mantarak ulatï) 4. (tängri)däm xua čäčäk(lär yaγar) 5. kümüš čintan (igiši birlä qatïγlïγ) 6. yïparlaγ yaγmur (yaγar .. ötrü tükäl) 7. bilgä maitri (burxan olur-) 8. γuluq yir orunuγ i(tär) 9. yaratur .. üstün tngri altïn 10. yalnguq birlä yïγïlurlar .. anta (ötrü) 11. sumati atlaγ šmnu tngri ögirü säwinü ХХVI ТАРАУ Латын қарпіндегі транскрипциясы

1. (pari)nirmita-wašawart tngri yirin(täki) 13. (tng)rilär quwraγï birlä taqï ymä 14. (sunirmit) santušiti suyami xormuzta 15. (tngrilär) tört maxarač tngrilär k′s… 16. (tngridäm) quwraγï birlä ol yirtä orunta 17. (yïγïlu)rlar .. taqï ymä luular asurlar 18. (yäklä)r kumbandilar .. kantarlar g(andarwi-) 19. lar käntü käntü quwraγlarï birlä 20. (burxan küčin)tä (?) yïγïlurlar .. taqï (ymä) 21. säkiz tümän tort mïng ärdni(lig) 22. (balïqlarlarta)qï ärigmä bay bayaγut 23. yi(git) yalnguqlar kitumati känt uluš(taqï) 24. kolti sanünča tïnlaγlar .. tükäl bilgä 25. maitri burxan küčintä qutïnta alqu 26. kukutapat taγnïng quztïn yïngaqïnta 27. yïγïlurlar .. anta ötrü tükäl bilgä 28 maitri burxan ärüš üküš üstün 29 tngri altïn yalnguq quwramïšïn uqup 8a 1. t(ïnlïγ) 2. lar(nïng qïlmïš t)suy irinčününg 3. tüšin utlïsïn tïnlaγlarqa … 4. körkitä közünürlär .. anta ötrü 5. ol sinhi ilig xan artuqta 6. artuq süzülüp tikä közin 7. tükäl bilgä maitri burxan 8. ät′özintäki körü qanïnčsïz körklüg 9. ädlärig titirü körü ongaru tägzi10. nip kidirti arqasïn körür .. arqasïnta 11. purwawidi čambodwip gauyanandwip utarakur12. up bu tört ulušlar közünür .. 13. očasi otrasïnta yiti ärdinilig 14. kurekar közünür .. ol kurkar üzä wasu15. maytrida ulatï tört yüz toquz on 16. biš badrakalptaqï bodiswtlar qop qamaγ 17. tïnlïγlaraγ säwä amrayu közünürlär 18. čkrwart ilig (xan yi)ti ärdinisi 19. … tonga …säkiz tümän 20. tört (mïng) iliglär .. 21. bäglär birlä tngri(lär?) uluš22. taqï tïnlaγlaraγ (on) ädgü qïlïnčlaγ 23. yolta turγurur .. közünürlär (.)taqï adan 24. säkiz tümän iliglär bäglär buyruq25. lar .. šireštilar danilar .. bayaγutlar 26. upasi upsančlar wirxar sangramlar 27. lin pryan (šal čožal) čantak P′QYN′(?) 28. šal itä (yaratu bušï birü panč warš)ik(?) 8b 1. … … 2. …is berü dyan (… köz-)

1. ünürlär .. upasi upasančlar pra asγuq 4. köligälig kužatari xua čäčäk 5. yïd tütsük yaruq yula 6. yünmäktä tägzinmäktä 7. ulatï .. tapïγ uduγïn üč 8. ärdinig ayayu aγarlayu közünürlär 9. kim ymä adan atlaγ ädlär labay änät10. kk ′′L′ML′LYQ’WKWRWC yeti türlüg 11. ï-ï tarïγ ičgü otlar qut tngri tarïγ 12. tngri taqï ymä arïγlar .. yimišlik13. lär xua čäčäklä .. patil pundarik 14. siriš udumbar karikar nigrod udumbar 15. ašwat nagapušp ulatï uluγ türlüg 16. sögütlär kïzünürlär .. anupadat yul17. tïn tört uluγ (ö)güz suwlar ünä 18. pundarik či(mpak war)šik yutik atimak19. tikda (ulatï adarq) adraq xua čäčak20. lär aržilar (amar)larï čankirmit qïlγu21. luq orunlar közünür ..anï körüp sinhe 22. ilig xan antaγ saqïnč saqïnur bu 23. topraqlaγ yirdä altïn tämirlig 24. yir üzäki awiš tamuqa tägi 25. tört tümän b(ä)rä täring ärür mun 26. tada üstün öng alqïnčusï tngri 27. yiri iki ming kolti b(ä)rä idiz ïraq 28. ärür .. (bu muntaͻ ö)ng alqïnču- (29. sï tngri yiri … …) 9a 1. … … 2. (ät′öz)intä bäkiz bälgü- … … 3. (lüg bolur) muntada ymä munga4. dinčïγ nägü bolγay .. anta ötrü tükäl 5. bilgä maitri burxan sinhe 6. ilig xannïng artuqta 7. artuq süzük könglin asq8. alïr üčün uluγ yrlïqančučï könglin 9. sinhe ilig xanqa inčä tip yrlïq10. ayur .. bögü biliglig burxanlarnïng 11. iki türlüg ät′özläri ärür .. bir ög12. din qangtïn blgürmiš ät′öz ikinti 13. nomluγ ät′özlär(i) .. ögdin qangtïn 14. blgürmiš at’özläri antaͻ ärür .. iki 15. qïrq qut buyanïn itilmiš irü blgü16. kä tükäl(l)ig säkiz on nayraγïn 17. yaratïγlïγ wižirda qataγ süngüki 18. sansïz tümän ar(ži) tngrilärning 19. küčingä tükällig (ät′öz)läri titir 20. ol at′öztä alqu (…) körgülük 21. äd tawarlar ägsüksüz krgäksiz bäkiz 22. blgülüg közünürlär .. nomluγ ät′öz23. läri antaγ ärür .. on küči tört 24. türlüg qorqïnčsïz bilgä bilig 25. üč türlüg ürük ornanmïš ög 26. turuγ uluγ yrlïqančučï bilig bu säkiz 27. ygrmi türlüg ädlär nomluγ ät′öz titir28. lär .. bu iki türlüg ät′öz ič(intä)

1. ymä tüzgärinčsiz burxan qutïn 21. bulmaqïm bolzun ..(anta) oq ikilä 22. ušnir lakšaninta ulatï iki qïrq irü 23. blgüsin titirü körüp muntaͻ saqïnč 24. saqïnur ..nä ymä tükäl bilgä maitri 25. burxan öngrä öküš ažunlarda 26. on ädgü qïlïnčlaͻ yollaraͻ biš türlüg 27. tïltaͻïn araͻ turuͻ küzätdi ..anïn 28. kösüši qantï bu muntaͻ (iki qïr)q irü 11b 1. … …mängi ………. 2. äng ilki (on kar)maputlaͻ yol(uͻ) 3. … araͻ küzäd(mäk) .. ikinti sïͻalï 4. artatͻalï qataͻlan(maq)ta tïdïlïp araͻ 5. süzük bolmaqï .. üčünč karmaput araͻ 6. küzädür ärkän trs tätrü saqïnč7. lar saqïn(ma)maq törtünč qamaͻ 8. ödün ornaͻlïͻ öglüg köngül9. lüg bolmaq ..bišinč karmaput araͻ 10. küzädmiš ädgü qïlïnčïͻ qutrulmaq yolqa 11. täwirmäk (,) qaltï ölüt ölürmäk 12. karmaput araͻ küzädmäk uͻrïnta biš 13. türlüg tïltaͻïn tükällig ärdi ärsär 14. ančulayu oq oͻrï oͻurlamaq adïn amraq15. ïn amramaq äzüg čašut sarsïͻ 16. saw sözlämäk .. asqanču taͻun saw 17. sözlämäk az öwkä tärs tätrü kö18. rüm turͻurmaq bu on karmaptlarda 19. birdä biš türlüg tïltaͻïn araͻ 20. küzädmäk tükällig ärdi .. bular on 21. qata bišlär qamaͻ birlä älig bolur22. lar .. bu muntaͻ älig türlüg tïltaͻ23. larïn tükäl bilgä maitri burxan 24. araͻ turuͻ on ädgü qïlïnčlïͻ yollarïͻ 25. küzädti .. qaltï tükäl maitri burxan 26. älig türlüg tïltaͻïn araͻ čaxša27. pt küzädti ärsär .. ančulayu ymä 28. mn araͻ turuͻ könglin küzädäyin 29. qaltï tükäl bilgä maitri burxan 12a … …(tamuluͻlarnïng) 1. ämgäklärin körüp yänä ymä bodiswt2. larnïng (qop qa)maͻ tïnlaͻlarqa asaͻ 3. tusu qïlmïšlarïn körüp .. ötrü säkiz 4. türlüg tamulardaqï säkiz buzluͻ tamular5. daqï kičig tamulardaqï yïlqï ažunlardaqï 6. pret ažunlardaqï .. tört ulušlarda 7. ärigmä amranmaq uluštaqï altï qat

1. tngri yirintä ärigmä(öngsüz uluštaqï?) tört (qat) 9. tngri yirintä ärigmä (älig yir-?) 10. lärdä tuͻmïš tirig 11. tïnlaͻlar üzä angsïz y(rlïqančučï biligi) 12. turup inčä saqïnč (saqïntï) 13. … bir ymä … 12b … … 1. tiläyür mn mn sizni ošuͻluͻ burxan 2. qutïn bulup qop qamaͻ quwraͻlarnïng 3. umuͻï ïnaͻï bolmaqïm bolzun .. anta 4. ötrü ayaͻqa tägimilig maitri bur5. xan sinxe ilig xannïng yrlïqanču6. čï bilig birlä qatïͻlïͻ baštïnqï 7. könglin uqup yana ymä yüz kalp üč 8. (asanki) uzun ödtä ädgü qïlïnč qop 9. (qamaͻ wi)žirlaͻ örgün üzä 10. … …-tin bolͻusïn äsän 11. … …-laraͻ uz qurͻusïn 12. … … tïnlaͻlarqa 13. … … yrlïqar .. 13a 1. … … PWL 2. …(ol yaltraqlarqa) börtül3. (üp? örtänmäk) ämgäk(lär-) 4. (intin ozarlar qutrulur)lar .. yïlqï ažun5. (ïnta tuͻmïš tïnlïͻ)lar bir ikintiškä yas6. (mäk ämgäktin) pret ažunïntïnqï tïnlaͻ(lar) 7. (ačmaq suwsa)maq ämgäktin qutrulurlar 8. (tïnlïͻlar) öz öz ämgäklärtin ozup qut9. (rulup) antaͻ saqïnč saqïnurlar (kimning) 10. (ärkin)tä(?) küčintä biz inčkä (mängikä) 11. tägdimiz ärki ..ötrü ol yaruq(lar ičintäki?) 12. burxanlar inčä tip (ayïtu yrlïqayurlar?) 13. …-p tawranmaqlar … 14. … -ar mn mäning … 15. …(ür)ük amïl ärür …… … … 13b 1. … … 2. … 3. … 4. (anï) išidip … 5. … ädgü qïlïnčlarïn …(qïlmïš-) 6. lar altïnqï yalnguqlar ymä (üstün) 7. (ki tngrilär buyan) bügtäg (qïlurlar) 8. ikilä ol yaruqlar … 9. tükäl bilgä maitri burxan (nïng ätͻözin) 10. (…)lï ongalï tägzinip ušnir(ïnta) 11. kirürlär .. anta ötrü tngri (tngrisi) 12. (maitri) burxan sinxe ilig (xanqa) 13. (inčä tip) yrlïqayur .. tur tur 14. (amraq oͻlum) muntada kin .. 15. … … ödtä ädgü qïlïnč … …

1. Намо бұт. Намо дрм. Намо саң. 2. Бұл номды сөзді Кұкұтпад 3. тауының солтүстігінен 4. ұғу керек129. 1А 1. Сонан кейін, аяулы түгел 2. білге Майтри бұрхан күндіз алты мезгілде 3. құтқарылушы адамдардың көңіл көкірегін, 4. амал-əрекеттерін былай 5. ойлайды: «Көптен көп 6. дүниеден бері менімен бірге 7. ... болған, менің буддалық тəлімімде 8. құтқарылатын адамдар, олардың барлығы менің 9. номды доңғалақ айналуында құтылуға 10. жетер. Сонан тағы Кұкұтапат 11. тау тұмсығын тоқпақтаған 12. сыйқырлы амал-əрекеттерін көрген (кезде), Колти асанки 13. санындай адамдар жақсылыққа жетіп, 14. сансардан босап құтылар. Тағы да 15. менің (буддалық) тəлімімде құтқарылар көптеген 16. адамдар бар еді. Өз өздерінің 17. шаттығына ілініп, жабысып, (ештеңені) кəперіне алмаған 18. адамдар еді. Оларды құтқарғалы 19. шексіз ұлығ сыйқыр амалəдеттерін 129 Неміс нұсқасынан толықтырылған. 20. шығару керек еді. Өстіп жəне барлық .... 21. бұрынғы бұрхандар ашуызаны 22. ұтқалы, жеңгелі сыйқыр амалəдеп шығарып, 23. құтты жаңа күн өткізер. Қазір 24. менде сыйқыр амал-əдеппен жаңа күн 25. өткізіп, бес дүние адамдары қуанышқа 26. сүйінішке (бөленуі) керек. Сонша ойларды 27. ойлаған (шақта) үш мың 28. жер əлем алты түрлі тербеліп, сілкінер ... 1b 1. ................................ 2. (бұл кезде) тəңірлік ойындар жаңғырар, көк 3. аспаннан Кұжишай, Мантарак қатарлы 4. тəңірлік гүл-шешектер жауар. 5. Күміс, чинтан ағашы араласқан 6. аңқыған жұпарлы жаңбыр жауар. Сонан түгел 7. білге Майтри бұрхан отырарлық 8. жер орын жабдықтап 9. жасар. (осы кезде) үстіде – тəңірі, астыда – 10. адамдар бірге жиналар. Сонан кейін, 11. Сұмати атты албасты тəңірі қуаныш-сүйініште болып, ХХVI ТАРАУ Қазақша жолма-жол аудармасы

1. Паринирмита – Уашауарт тəңірі жеріндегі 13. тəңірі қауыммен бірге тағы да 14. Сұнирмити, Сантұшити, Сұнами,Хормұзта 15. тəңірлері, төрт Махараге тəңірлері .... 16. Тəңірлік қауымдармен бірге ол жер орынға 17. жиналар тағы да Айдаһарлар, 18. жындар, кумбандилар, кантарлар, гандаруилар 19. өз өз қауымдарымен бірге 20. бұрхан (Майтри) күшінде жиналар. Тағы да 21. сегіз түмен төрт мың асылды 22. балықтардағы бай-бақуатты 23. адамдар, Китұмати кент ұлысындағы 24. колти санындай адамдар түгел білге 25. Майтри бұрхан күшінде, құтында барлығы 26. Кукұтапат тауының солтүстік беткейіне 27. жиналар. Сонан кейін түгел білге 28. Майтри бұрхан көптеген үстіде (2-7 парақтары сақталмаған) 8a 1. .... .... .... адамдардың 2. қылған күнə қылмыстарының 3. (қайтарым) жемісі (нəтижесін), ұмтылысын 4. көрсетті. Сонан кейін, 5. ол Санхи130 ел ханы артықтан 6. артық таза (көңілмен), көзін тігіп 130 Ертедегі ел ханының есімі. 7. түгел білге Майтри бұрхан 8. тəніндегі көріп қанғысыз көрікті 9. белгілеріне назар салып, оңға 10. айналып арт жақтағы131 арқасын көрер. Арт жағынан 11. Пұруауиди, Чамбодуип, Гаұианандуип, Чтаракуруп – 12. бұл төрт ұлыстар көрінер. 13. Осылардың ортасында жеті қазыналы 14. мұнара көрінер, осы мұнарада Уасұмайтрида 15. қатарлы төрт жүз тоқсан бес 16. Бадракалп тағы буддсаттар барша 17. адамдарды сүйетін, ұнататын: 18. Чкрурт ел ханының жеті қазынасы 19. .... батыр .... сегіз түмен 20. төрт мың хандар, 21. бектер(мен) бірге тəңірлер ұлыстағы 22. адамдар мен (барлығы) он жақсылық қылу 23. жолында тұрар, көрінер. Тағы басқа 24. сегіз түмен ел билеушілері, бектер, сардарлар 25. бай саудагерлер, бақуаттылар 26. Чпаси, Чпасанчтар пұтхана 27. тойын үйі, сарай 28. салып садақа жасар. 8b 1. .... .... .... 2. .... бері Диан .... 3. көрінер. (осы кезде) Чпаси, Чпасанчтар Пра жалауы, 131 Арт жақ – батыс жақ.

1. көлеңкелі шатыр, гүл-шешек 5. жұпарлы тұтандырғыш, 6. жарық шырақ 7. қатарлыларды айналып, 8. тағызым етіп, үш асылға құрмет көрсетер. 9. жəне басқа заттардан: Əнəткəк ұлуы, 10. каұ кұрұч, жеті түрлі 11. астық, сусындық, дəрілік шөптер, құт тəңірі, астық 12. тəңірі, тағы да ормандар, жемістіктер, 13. гүл-шешектер, Патил, Пұндарик, 14. Сириш, Ұдұмбар, Карикар, Нигрод Ұдұмбар, 15. Ашуат, Нагапушп қатарлы көп түрлі 16. ағаштар көрінер. Анұпадат 17. бастауынан төрт ұлығ өзен сулар ағар, 18. Пұндарик, Чимпак, Уаршик, Йұтик, Ати мактикада 19. қатарлы ерекше гүл-шешектер 20. (өзен бойында гүлдеп), əулиелер серуен қылатын 21. орындардан көрінер. Бұны көріп Синхи 22. ел ханы сондай ой ойлады: 23. «Бұ топырақты жерден астыдағы темірлі 24. жер өзегіндегі аулы тамұққа дейін 25. төрт түмен бəрə тереңділік. Ал мұнда үстіде өңі жоғалған тəңірі 26. мекені екі мың колти бəрə биік. 27. Бұл осындай өңі жоғалған 28. тəңірі мекені .... 9a 1. .... .... .... 2. денесіне анық белгілер 3. (пайда) болар. Жəне мұнанда ғажайып 4. не болсын? Сонан кейін, түгел 5. білге Майтри бұрхан Синхи 6. ел ханының артықта 7. артық таза көңілі 8. үшін, ұлығ жарылқаушы көңілмен 9. Синхи ел ханына былай деді: 10. парасатты білікті бұрхандардың 11. екі түрлі тəндері болады: 12. əке-шешесінен пайда болған тəн, екіншісі, 13. номды тəн. Əке-шешесінен 14. пайда болған тəндері былай болар: отыз 15. екі құт баянды нысан белгісі 16. түгел, сексен жақсы амалəдеттерден 17. жаратылған, алмастан қатты сүйекті, 18. сансыз түмен əулие тəңірлердің 19. күшіне тұла бойы ие. 20. Сол денесінде барлық .... көрінетін 21. дүние-заттар толық 22. ап-анық көрінер. Номды денелері 23. былай болар: «он күші, төрт 24. түрлі қорқынышсыз білге білік, 25. үш түрлі мəңгілік орнаған 26. парасат тұрағы, ұлығ жарылқаушы білік – бұл он

1. сегіз түрлі заттар номды тəн 28. делінер. Бұл екі түрлі тəн ішінде 9b 1. .... .... .... 2. барлық бұ тəні .... 3. қазір (көз алдыда) болар. Сондықтан .... 4. түрлі ерекше жақсы болар. Бұрхан 5. құтты орыны былай, бірі 6. отыз екі нысан белгімен 7. безенген тəн, екіншісі, он 8. сегіз түрлі жақсылық ғажайыпты 9. номды тəн. Бұ екі түрлі заттар 10. бірлікте елу түрлі жақсылық 11. ғажайыптар (болады). Жүз калп үш аШанки уақыттан 12. бері жиналған құт-баян күшінде 13. пайда болған екі 14. түрлі тəндері «Бұрхан» 15. атқа ие болар. Сонан Синхи ел 16. ханы аясын қауыштырып былай 17. деді: «Ұғып жеттім, аяулы 18. тəңірім, ұғып жеттім, 19. жарылқаушы көңілді тəңірім. 20. Сонан Синхи ел ханы түгел білге 21. Майтри бұрханның тəніндегі 22. отыз екі құт-баянды нысан белгісі, 23. (оның ішінде) əр бірінің жүз түрлі құт 24. баян ғажайып жаратылысты көрер. Ең 25. əуелі, ойсыз, шұңқырсыз түптүзу аяғының 26. табанын көрер. Екінші аяқ табанында 27. мың білікті доңғалақ көрінер. 28. Үшінші, жемістей ұзын (қолдың саусақтарын көрер. Төртінші), 10а 1. (бесінші), мақта шешегіндей (жұмсақ) қол, 2. аяғын көрер. Алтыншы, қыздар ханындай 3. торлы қолын, аяғын 4. көрер. Жетінші, көтерілген 5. аяғының жүзін көрер. 6. Сегізінші, айналасы түп-түзу 7. жотасын көрер. Тоғызыншы, қисаймаған 8. денесі, аясы, екі тізесін 9. көрер. Оныншы, 10. пілдің еркегі, аттың айғырына 11. ұқсас ұятты жерінің 12. жасырынып тұрғанын көрер. Он бірінші, 13. Нигрот ағашындай допдомалақ денелі, 14. кіндігінен төмен аяғына дейін 15. неше болса, кіндігінен өрге төбесіне 16. дейінде сонша болар. Жəне де 17. денесі қанша, құлашы қанша болса, 18. сонша денелі. Он 19. екінші, жұмсақ, көк 20. түсті денесіндегі түгін көрер. 21. Он үшінші, бір тал (денесінің) түгі

1. жоғары иіріліп, үш рет оңға 23. ширатылғанын көрер. Он төртінші, 24. алтын түсті таза терісін 25. көрер. Он бесінші, терісі 26. пəк, таза, майда (болғаны) үшін тозаң-топырақ 27. жұқпағанын көрер. Он (алтыншы, жеті жері түп-түзу: екі аяғы, екі қолы, екі иығы жəне) 10b 1. бір мойны. 2. Он жетінші, жаурынын жаба 3. жаратылғандай түп-түзу болмысын көрер. 4. Он сегізінші, айуандар бегі 5. арсыландай кең жалпақ 6. белінен жоғары денесін 7. көрер. Он тоғызыншы, көріп қанғысыз 8. жұлындай өте дұрыс (біткен) денесін көрер. 9. Жиырмасыншы, түп-түзу кең біткен иығын 10. көрер. Жиырма бірінші, түгел қырық 11. тісін көрер. Жиырма екінші, еш жамау-жасқаусыз 12. түп-түзу, інжудей тізілген тістерін 13. көрер.Жиырма үшінші, іштен, сырттан 14. кірмеген, шықпағандай тізілген 15. тістерін көрер. Жиырма төртінші, 16. аппақ тістерін көрер. Жиырма 17. бесінші, арысландай кең, 18. доп-домалақ жағын көрер. Жиырма 19. алтыншы, дəм сезуде артық дəмді 20. ұға білер. Жиырма жетінші, 21. кең, жалпақ, жұмсақ (тілінің) 22. жүзін жапқан тілін көрер. 23. Жиырма сегізінші, үннің жаңғырығы 24. көк бұлттардың күркіреген 25. гүрілінен жақсы, көңіл 26. көкірегінің қуанышын естігелі, 27. жақсы Брахмандардың үнін естір. жиырма тоғызыншы, көк түсті көзін 11а 1. көрер. Отызыншы, қодас бұқасындай 2. ерекше ғажайып кірпігін көрер. 3. Отызы бірінші, айдарлы төбесін көрер. 4. Отыз екінші қас арасында 5. көріп қанғысыз, ұлудай 6. аппақ, ұзындығы жеті чикин, 7. шиыршықталып тұратын Чрұн 8. атты түгін көрер. Бұ осындай 9. отыз екі құт-баянын, он 10. күшін, төрт түрлі қорқынышсыз 11. білге білік, үш түрлі мəңгілік 12. орнаған парасат тұғыры, ұлығ жарылқаушы 13. білге қатарлы жақсылықтарды жіберуші болған 14. көріп қанғысыз Майтри бұрханның 15. денесін көріп, телегей терең

1. таза көңілмен мынадай ойға 17. батты: «Дəл бұ жер дүниеде алғашқы 18. адамдардың көріп қанғысыз денесі болса, менің де 19. сондай денем болсын. Мен де 20. теңдессіз бұрхан құтын 21. табатын болайын». (Ол) тағы 22. қайтадан айдары қатарлы отыз екі (төбесіндегі) 23. нысан белгілерін жан-жақтан көріп мұндай 24. ойлады: «Түгел білге Майтри 25. бұрхан ілгергі көптеген дүниелерде 26. он жақсылық қылу жолында бес түрлі 27. себеп-салдарды таза адал ұстанды. Сондықтан, 28. арман аңсауы қанды. Осындай отыз екі нысан (белгі) .... 11b 1. .... .... шаттық .... 2. (бес түрлі себеп-салдар:) ең əуелі: он кармапұтты жолдады 3. .... таза ұстау. Екінші, бұзып, 4. бүлдіруге құлшынысқа шектеу салып, 5. пəк, таза болу. Үшінші, кармапұт (жолын) таза 6. ұстанып, теріс ойларды 7. ойламау. Төртінші, барлық 8. уақытта орнықты, парасатты көңілде 9. болу. Бесінші, кармапұт (жолын) таза 10. ұстанып, жақсылық қылып құтқарылу жолына 11. айналдырып, дəл кармапұт (жолын) 12. таза ұстау себебінен бес 13. түрлі себеп-салдар түгел болды. 14. (он түрлі жамандық жолы:) өлтіру, ұрлау, басқалардың əйелімен 15. ауыз жаласу, өтірік айту, жалақорлық, дөрекі 16. сөйлеу, жағымпаздық 17. сөз. Ашкөздік, ызақорлық, теріс 18. пиғылды көзқарас. Он кармапут (жолының) 19. əр бірінде бес түрлі себепсалдарды таза 20. ұстану түгел болады. Бұлар онды 21. беске қаттағанда (көбейткенде) барлығы елу болар. 22. Осындай елу түрлі себепсалдар (нəтижесінде), 23. түгел білге Майтри бұрхан 24. он жақсылық қылу жолдарын таза ұстанды. 25. Дəл түгел білге Майтри бұрхан 26. елу түрлі себеп-салдарын (буддалық) 27. тиымды таза ұстанды. Солай болғандықтан, .... тамұқтардың 12а 1. (жандылардың) азаптарын көріп, жəне де буддсаттардың барша адамдарға (жаған) пайдалы 2. амал-əрекеттері көргеннен кейін, сегіз

1. түрлі (отты) тамұқтарда, сегіз мұзды тамұқтарда, 4. кішкене тамұқтарда, айуан дүниесінде, 5. албасты дүниесінде, төрт ұлыстардағы 6. амранмақ ұлысындағы алты қабат 7. тəңірі мекенінде елу жер 8. (тұрақта) туған тірі 9. адамдар ерекше жарылқаушы биікте 10. тұрып мынадай ой ойлады: 11. «.... бірде .... 12b 1. (Синхи ел ханы былай деді:) тілер едім, мен сіздей бұрхан 2. құтына жетіп, барша жамағаттың 3. үміт аңсауы болуға». Сонан 4. кейін аяулы Майтри бұрхан 5. синхи ел ханының жарылқаушы 6. білгемен бірге алғашқы қатты 7. көңілін ұғып, жəнеде жүз калп үш 8. аШанки ұзын уақытта жақсылық қылу (үшін), 9. барлық алмас тағына (отырып) 10. .... есен .... 11. .... керемет тұрмысын 12. .... адамдарға 13. .... жарылқат 13а 1. .... .... .... 2. .... ол жарық нұрларға бөленіп, 3. өртенген азаптарынан 4. арылып құтылар. Айуан дүниесінде 5. туған адамдар өзара бір-бірін 6. жеу азабынан, албасты дүниесіндегі адамдар 7. ашығу, сусау азабынан құтылар. 8. Адамдар өз-өз азаптарынан құтылып, 9. мынадай ой ойлар: «Кімнің 10. ерік күшінде, біз қуанышқа 11. жетеміз?». Сонан ол жарық ішіндегі 12. бұрхандар былай деп жауап берер: 13. .... асыққандар .... 14. .... мен .... менің .... 15. .... тыныштық .... 13b 1. .... .... .... 2. .... .... .... 3. .... .... .... 4. оны естіп .... 5. .... жақсылық істеулерін .... атқарар. 6. астындағы – астыдағы адамзатта, үстідегі – 7. тəңірлер парасаттылық қылар. 8. Қайтадан ол жарық нұрлар .... 9. түгел білге Майтри бұрханның денесін 10. .... оңға айналып, (төбе) айдарына 11. кірер. Сонан кейін тəңірдің тəңірі 12. Майтри бұрхан синхи ел ханына 13. былай деді: «Тұр, тұр 14. сүйікті ұлым! Мұнан кейін 15. .... уақытта жақсылық жасау ....

1. … tigitlär birlä taqï adan (on) 16. tümän kolti sanï uluγ küčlüg tängri17. lär birlä timburi pančašiki čitrasini 18. (natara )čida ulatï tängridäm oyunčïlar 19. birlä wišwakarmi tängridä ulatï uz uzaγut20. lar birlä dritirašti wirutski wirupakši 21. wayširwanida ulatï (yir suw küzädtäči) 22. [tängridäm tängrilär iligläri birlä] 23. [tägriläp tükäl bilgä maitri burxan] 24. [tapa kälir .. anï körüp satiwi///] 25. [tängritin …-zi tängrikä inčä] 26. [tip aytur nä saw lar ärki ..qop] 27. [qamaγ tängrilär ögrünčülüg säwinčlig] 28. [(ärür) lär .. qayusï mungadu adïnu oynayu] 29. [külä yorïrlar .. amarïlarï qačïγ-] 30. [larïn süzüp amïrtγurup paričtr] 31. [sögüt tapa körürlär .. …] [ … bulmaduq qut …] [bälgülüg bolmïš …] [tängri inčä tip …] [… tängri yir(intä)] [qodï yirtinčükä (inip) …] [qatun qarnïnta (on ay)] [olurdï proxit … (ärkin) [ türkin qodup arïγ sïm(taγ) …] [ amtï ol tükäl bilgä maitri burxan] [bizni tapa küdän (kälmiš ärür)] [ötrü tängrilär iligi …] [yiti otuzunč iki ptr] 1. [uluγ aγr ayamaqïn tükäl bilgä] 2. [maitri burxan adaqïnta yinčürü] 3. [yükünüp inčä tip ötüg ötünür] 4. [tükäl bilgä tängrim sizing] 5. [munta kälmišingizkä strast-] 6. [riš tängri yiri qutï qïwï] 7. [ašïlur .. sizingä čakr] 8. [lakšanïn yarataγlaγ] 9. [adaqïngïzqa börtürüp bu strays-] 10. [triš tängri yiri šudawas tängri yiri-] 11. [ntäki tängrilärkä suqlanγu…]

1. [täg boltï(.) ymä yrlïqančučï bilgä] 13. [biliglig tängrim adan … tängri] 14. [yirlärin qodup munta kälgäli yrlï-] 15. [qadïngïz .. biz sizni küdän bulmïš-] 16. [qa tängridäm čoγumuz yalïnïmïz] 17. [ašïltï üklidi uluγ bulunč 18. [qïlïnčqa tägdimiz .. anta] 19. [ötrü wayčanwat orduda …] 20. [ … maytri burxan …] 21. [… tängri qatunï maitri] 22. [burxannïng qïlmïšïn išidip] 23. [ … ötrü titsi] 24. [qïrq tümän] 25. [… tümän] 26. [tängri qatunlarï] 27. [ymä ikapuntrak] 28. [ärdäči .. šazi qatun iki] 29. [-t sanï tängri qatunlarï] 30. [-i tümän oyunčï tängri] 31. [ … birlä tängrikläp ] [yiti otuzunč üč ptr] 1. [braxmawati qatun birlä qawïšïp] 2. [tükäl bilgä maitri burxanaγ] 3. [ayaγalï aγïrlaγalï kälirlär …] 4. [anta ötrü tängridäm quwraγ] 5. [braxmawati qatunuγ] 6. [körüp maitri burxan-] 7. [qa äymänmäkin orun-] 8. [larïnta turup ayalarïn] 9. [qawšurup ängitä ät′özin] 10. [braxmawati qatunqa yükünü inčä 11. [tip tiyürlär qutluγda qutluγ siz ] 12. [ärür siz kim muntaγ türlüg oγul13. [luγ ärdinig on ay töni qarnïnta] 14. [kötürü tutdunguz siz …] … … Yiti(?) otunzunč ülüš üš ptr

3a 1. üklidi uzadï .. sudaram šal kängrilti … 2. nantak čitrak mošak maxošak 3. tört uluγ yimišliklär .. yïlayu 4. itmiš täg yaratmï ošuγluγ boltï5. lar .. mantakini yul kök linxua čäčäk6. lig közin tükäl bilgä burxanaγ 7. körür tngridäm sögütlär xua 8. čäčäk yaγïturlar(.) anï(n) amtï 9. siz tükäl bilgä burxantïn nom10. luͻ öng ülüš bulmaqïngïz bolzun(.) 11. ötrü braxmawati tängri qatunï tängri 12. quwraͻlarïnga yol bulmïšlarïnga 13. uluͻ aͻïr süzük köngülin aqru aqru 14. manglayu tükäl bilgä maitri 15. burxanqa yaqïn tägip adaqïnta 16. inčürü yükünüp aya(sïn) 17. qawšurup ïͻlayu inčä tip ötüg 18. (ötünür asankiliͻ yïlt)a yorïyu [burxan qutïnga ädgü qïlïnč] [qazͻanur ärkän sizingdä adrïlmaqlïͻ] [isig qoz ičintä] … … … … 3b 1. qodup sizni birlä ögirürlär ïraq 2. yirdin küdän kältingiz xua čäčäk3. lig tapïͻïmïn yükünčümin birlä 4. alï yarlïqang asankilaͻ ämgäkingiz5. tin nä ärsär öng ülüš kälürdüngüz 6. ärsär ögüčüngüzkä birü yrlïqang(.) 7. anta ötrü tükäl bilgä 8. maitri burxan inčä tip 9. yrlïqayur (:) olurung (,) ögünčüm 10. bar sizingä nomluͻ öng ülüš(.) 11. ötrü ayaͻqa tägimlig maitri 12. burxan (anasï qatunta) ulatï 13. tängridäm üküš quwraͻqa 14. tuͻ(maq ölmäk tüšmäk taymaq) 15. ö(rtänmäk sïnmaqta)

1. (u)latï ämgäklärig uqït17. u yrlïqayur (,) (ämgäk tïltaͻïn äm-) 18. gäk öčmäkin ämgäk öčmäkingä bar19. (ͻuluq) säkiz tür(lüg tüzün yoluͻ) [uqïtïp iki ygrmi nayut sanï tängri quwraͻï] [birlä anasï qatunuͻ qutqa tägürü yrlïqar] [ ol ödün čambudwip uluštaqï tirit türlüg tiring quwraͻ …] yiti(?) otuzunč ülüš tört ptr 4a 1. anta ötrü kolti asanki sanïnča 2. tört türlüg tirin quwraͻ samanta3. pušp sängrämkä barïp ayaͻqa 4. tägimlig purani arxantnïng adaqïnta 5. inčürü yükünüp ayalarïn qawšurup 6. inčä tip ötünürlär(:) küügälig 7. ädrämkä tägmiš titsilär ara 8. ögütmiš alqatmïš tängrim 9. siz ärür siz anïn sizingä 10. ötünür biz .. biz inčä išidür biz tükäl 11. bilgä tängri tängrisi burxan bizni 12. qodup ïdalap strayastriš tängri yiringä 13. bakčanqa barï yrlïqamïš(.) amtï siz tört 14. türlüg tirin quwraͻnïng yalawačïmïz 15. bolung .. tükäl bilgä tängri tängrisi 16. burxan tapa barïp inčä tip ötüg 17. ötününg(:) siznitä öngi adrïlïp yalnguq18. lar yiri qutsïz ülügsüz osuͻluͻ boltï(.) 19. biz ymä nomluͻ aš bulmadïn ača 20. tägintimiz .. sizni körmäklig suwsamaq21. qa biz su(ws)alïq boltïmïz .. (bizni) 22. üzä yrlïqančučï bilig (öritingiz)(.) 23. amtï bizni körgäli käli yrl(ïqazun) 24. tužit tängri yirin qodup (yalnguq-) 25. lar ara tuͻdunguz … 26. yalnguqlar ara … 27. boltunguz .. säwinč utlï biligin tägdingiz(?) 28. yarlïqančučï biliglig tängrim (tört) 29. türlüg tirin quwraͻnïng kö(süšin) 30. qanturͻalï tärk ödün yirtinčükä

1. xormuzta tängrikä inčä tip 7. yrlïqayur .. bärü išiding yayqï 8. üč ay köni munta bkčan 9. olurup ärtürtim .. amtï mäning 10. čambudwipqa ingülük ödüm qolum 11. yaqtï(.) anïn sizingä tutuzur mn(,) 12. išidmiš bolung(!) qodï yirtinčükä 13. inäyin(.) mäntädä adrïlïp tïnglaγlar 14. irinč yarlaγ bolmazun .. (anï) iši15. dip tängri iligi xormuzta tängri 16. isig özintä adrïlγuluq (?) uluγ 17. ämgäklig busušluγ bolup ayasïn 18. qawšurüp tükäl bilgä maitri burxan19. qa inčä tip ötüg ötünür(:) tängr20. im sizni birlä tusušup qop qamaγ 21. tängri quwraγï sïmtaγ köngüllüg bolmaq22. tïn tïdïlmïš salïrmïš ärdilär amtï 23. yänä sizingtin adrïlïp ödrülüp 24. ol oq sïmtaγ köngüllüg … 25. bulïtdïn örtülgülük … 26. törüdä isilgäylär … 27. yrlïqančučï biligin saqï(nïp (?) satrayastriš) 28. tängri yirintä bolu yrlïqazun .. qodï 29. yirtinčükä inmäzün tükäl bilgä 30. maitri burxan inčä tip yrlïqayur(:) 5b 1. qamaγ burxanlarnïng törüläri ol(.) 2. analarïn qutγarγu oγurda artuq3. suz ägsüksüz strayastraš tängri yirintä 4. üč ay köni bakčan oluru yrlïqay5. urlar anïn mn amtï yirtinčü6. kä inmišim krgäk(.) ötrü xormuz7. ta tängri yrlïγïnga wiš8. wakarmi tängri sumir taγ 9. töpüsintä qodï čambudwip 10. qatägi üč türlüg šatular itär 11. yaratur otraqï šatu altunluγ ongtun 12. yïngaqtaqï šatu kümüšlüg 13. soltïn yïngaqtaqï šatu wayduri ärdi14. nilig ärür ikin ara yiti

1. ärdinin itilmiš sögütlär (bälgürär?) 16. anta ötrü maitri burxanlaγ kün 17. tängri yiti qürq tängrilär iligläri 18. taqï adan sansïz tümän strayastriš 19. tängri yirintäki tängrilär tängri qatun20. larï birlä tägrikläp sumir taγ 21. töpüsintä altunluγ šatu bašïnta 22. qutluγ ong adaqïn qodï irkläp 23. yrlïqar ötrü üč mïng uluγ mïng 24. yaγïz yirlär suw üzäki kimi osuγ25. luγ altï türlüg täpräyür qamšayurlar 26. … sumir taγlar töpüsintä 27. tükäl bilgä maitri burxan iki qïrq 28. … qut buyanïn qutadu üč 29. türlüg šatular bašïnta turmïš blgü30. lüg bolur ötrü čambudwip uluštaqï Yiti(?) otuzunč altï ptr

1. tägzintürür .. tüklüg tümänlig tängri23 däm altunluγ köwrüklär ünläri yangqu24. rar .. altïnqï tängrilärning pra 25. asγuq köligälik kužatar xua čäčäk 26. läri tägzinü uča yoqaru aͻtïnurlar 27. ikilä tägzinü inip tükäl bilgä 28. maitri burxannïng töpüsi üzä (tägz-) 29. inü tururlar .. nätäg čambudwip ulušta6b 1. qï tïnlaγlar körünčläyürlär ärsär 2. ančulayu oq üč mïng uluγ mïng 3. yir suwlardaqï yüz kolti ulušlardaqï 4. tïnlaγlar ymä inčä ök mungadïnčïγ 5. sawlaraγ körünčläyürlär .. käntü käntü 6. yalnguqlar yirintäki pra asγuq 7. koligälik kužatir xua 8. yawïšγu yïd yïpar ïr oyun 9. iliglärintä tuta tükäl 10. bilgä maitri burxannang ögdisin 11. ögä yükünü alqayu ayalarïn qawšur12. up süzül könglin inčä tip ötü13. nür .. klp ödün turung klp ödün 14. yašang ayaγqa tägimlig tängrim 15. klp ödün ašayïn arïng yrlïqančučï 16. biliglig tängrim .. bu muntaγ sizni 17. körünčlämäklig yangï künlär üz18. ülmäzün alqïnmazun ädgüdä ädgü 19. (qut) buyanlar ärdi kim üstün 20. tängri altïn yalnguq sizni birlä 21. (qutluγ ? ä)rdilär .. anta ötru tükäl 22. bilgä maitri burxan strayastriš 23. tängri yirintin yoqaru yam tängri 24. (yiringä) aγtïnur .. antaqï tängrilär 25. … … üstün tužit 26. (tängri yirintä)ki tängrilär ayamïšlarïn 27. (altïn) strayastriš tängri yirintäki 28. (tängrilär aya)mïšlarïn tört 29. (maxarač tngri)i yirintäki tängrilär 30. (ayamïšlarïn?) körünčläyürlär .. bu muntaγ türlüg Yiti(?) otuzunč ülüš yiti ptr

1. sizingtä adrïlmaq ämgäkig 9. unïtalïm(.) ötrü tükäl bilgä 10. maitri burxan ol yïγïlmïš tängri 11. yalnguq quwraγïnga antaγ türlüg 12. nom nomlayu yrlïqar .. kim ol nomuγ 13. išidip kolti nayut sanïnča tïnlaγ14. lar qutqa tägirlär.. ol oγurda … … … … [1. … ilig qan 2. … ünä yrlïqarlar 3. ang ašnu qamaqda kičig oγlanïn 4. … titsiqa ïdïp timin 5. ök özläri ünärlär ančulayu ymä 6. tükäl bilgä maitri burxan nirwan7. qa barγalï saqïnur ang ašnu 8. kičig titsisin nirwanqa 9. ïdïp kin timin ök özi nirwan 10. bulu yrlïqar.. ötrü tükäl bilgä 11. maitri burxan törtünč dyan 12. tngri yirintäki dyan saqïnčtïn inip] … … [1. ičtin sïngar burxan nomïn 2. taštïn sïngar säkiz ygrmi wit3. yatsatan šastarlaraγ adïrtlayu uq4. tačï agnidiš ulušta tuγmïš aryrančntr 5. bodiswt kši ačari änätkäk tilintin 6. toγri tilinčä yaratmïš il balïqda 7. tuγmïš prtyarakšit kši ačari toγri 8. tilintin türk tilinčä äwirmiš 9. maitrisimit nom bitigdä maitri 10. … -iš otuzunč …

1. (олармен) бірге Тамбури, Панчашики, Читрасини, 18. Натарачида сынды тəңірлік ойыншылар, 19. (олармен бірге) Уишуакарми тəңірі сынды шеберлермен 20. бірге Дритирашти, Уирутски, Уирұпакши, 21. Уайшируанида қатарлы жер əлемді қорғаушы 22. тəңірлік тəңір хандармен бірге 23. қоршалып, түгел білге майтри бұрхан 24. жаққа келер. Оны көріп Сатиуй 25. тəңірі Хормұзта тəңіріне 26. былай деп айтар: «Не сөз екен? 27. Барша тəңірлер қуанышта, сүйініште, 28. қайсысы таңғалып таңырқаса, ойнап29. күліп жүрер. Кейбіреулері (алты) қашықтардан 30. тазарып, тынышталып Паричтр 31. ағаш жаққа көруге (бет алды). белгілі болған тəңірі былай деп .... тəңірі мекенінде тастап, (адамзат) дүниесіне еніп .... қатын құрсағында он ай отырып .... билік құқығын қойып, тазартып .... қазір түгел білге Майтри бұрхан біздің жаққа қонақ болып келді. Сонан тəңірлер ханы (Хормұзта) 2 парақ 1. ұлығ зор құрметке түгел білге 2. Майтри бұрханның аяғына бас иіп 3. жүгініп, былай деп өтініш өтінді: 4. «Түгел білге тəңірім сіздің 5. мұнда келуіңізбен Страстриш 6. тəңірі мекенінің құт-қуаты 7. асты. Сіздің (құт) 8. нысанмен жаратылған 9. аяғыңызға (басымызды) тигізіп, бұ 10. Страйстриш тəңірі мекені Шұдауас тəңірлі мекеніндегі 11. тəңірге сұқтанғандай .... 12. жəне жарылқаушы білге

1. білікті тəңірім, ерекше тəңірі 14. мекенін тастап, мұнда келіп жарылқадыңыз. 15. Сіздің қонақ болуыңызбен 16. біздің тəңірлік шоқ-жалынымыз 17. асты, ұлғайды. Ұлығ жеңістерге 18. жеттік. Сонан 19. кейін Уайчануат ордада .... 20. .... Майтри бұрхан .... 21. .... тəңірі қатыны Майтри 22. бұрханның қылған (істерін) естіп 23. .... сонан інісі 24. қырық түмен 25. .... түмен 26. тəңірі қатындары 27. жəне Икапүнтрак 28. (ордасындағы) Шажи қатын екі 29. .... саны, тəңірі қатындары 30. .... түмен ойыншы тəңірі 31. .... бірге ортаға алынып, 3 парақ 1. Брахмауати қатынмен қауышып, 2. түгел білге Майтри бұрханға 3. құрмет көрсеткелі келер. 4. Сонан кейін, тəңірлік қауым 5. брахмауати қатынды 6. көріп, Майтри бұрханға 7. құрмет білдіріп 8. орнынан тұрып, аяларын 9. қауыштырып, денесін иіп, 10. Брахмауати қатынға жүгініп былай 11. деп айтты; «Құтты да құтты 12. (адамсыз). Осындай оғыл 13. асылын тура он ай құрсағында 14. көтеріп жүрдіңіз .... (жоғардағы мазмұндар неміс нұсқасынан толықтырылған)

3А 1. .... үлкейтіп ұзарды. Ном насихатын жүргізетін сарай кеңейіп .... 2. Нантак, Читрак, Мошак, Мохошак (сынды) 3. төрт ұлығ жетістіктер бірдей 4. əдемі салынғандай болды. 5. Мантакини (құс жолынан) көк тұңғиық шешекті 6. көзімен түгел білге бұрханды 7. көрер, тəңірлік ағаштар 8. гүл-шешек жаудыртар. Сондықтан қазір 9. сіз (Брахмауани) түгел білге бұрханның номды 10. өңді бөлегіне ие болдыңыз. 11. Сонан Брахмауати тəңірі қатыны тəңірі 12. қауымдарының тапқан жолы (себебінен), 13. ұлығ тура көңілмен, ақырын-ақырын 14. басып түгел білге Майтри 15. бұрханға жақын келіп, аяғына 16. бас иіп, жүгініп, аясын 17. қауыштырып, жылап отырып былай деп 18. өтінді: «АШанки (уақыт) жылдан бері жүріп, [бұрхан құтына жақсылық жасауға [құлшынған кезде, сізден айырылудың [ыстық көмірі ішінде ....] 3Б 1. (Брахмауати қатын былай дейді:) тастап, сізбен бірге қуанар. Жырақ 2. жерден қонақ (болып) келдіңіз, гүл-шешекті 3. (сыйлап) табынып құрметтеген 4. (ниетімді) алып жарылқаңыз. АШанки (уақытта тартқан) 5. азабыңыздан өңді бөлек (жақсылық) əкелсеңіз 6. анаңызға беріп жарылқаңыз. 7. Сонан кейін түгел білге 8. Майтри бұрхан былай 9. деді: «Отырыңыз, анашым. 10. «Номды өңді бөлек (жақсылық) сіздікі». 11. Сонан аяулы Майтри 12. бұрхан анасы қатын қатарлы 13. тəңірлік көптеген қауымға:

1. «Туу, өлу, түсу, таю, 15. өртену, қирау» 16. сынды азаптарды ұқтырып 17. жарылқады. Азап себеп-салдарын, 18. азапты арылудың, азаптан арылуда 19. баратын сегіз түрлі түзүн жолды [ұқтырып, он екі найдт саны тəңірі қауыммен [бірге анасы қатынды құтқа жеткізіп жарылқады. [Ол уақытта Чамбұдуип ұлыстағы төрт түрлі жиналған жамағаттар .... 4а 1. Сонан кейін, колти аШанки санындай 2. төрт түрлі жиналған жамағат 3. Самантапұшп пұтханасына барып 4. аяулы Пұрани арханттың аяғына 5. бас иіп жүгініп, аяларын қауыштырып 6. былай деп өтінді: «Сыйқырлы 7. амал-əдепке жеткен шəкірттер арасында 8. алқауға ие тəңірім 9. өзіңсің. Сондықтан сізге 10. өтінеміз: біз былай естідік, түгел 11. білге тəңірдің тəңірі бұрхан бізді 12. тастап, Страйастриш тəңір жерінен аттанып, 13. Бакчанға барыпты. Қазір сіз төрт 14. түрлі жиналған қауымның елшісі 15. болыңыз. Түгел білге тəңірдің тəңірі 16. бұрханға барып былай деп өтініш 17. айтты : «Сізден айырылып адамдар 18. жері құтсыз, ұлығсыз(ға) ұқсайтын болды. 19. бізде номды ас таба алмай, аштыққа 20. жеттік. Сізді көруді біз де 21. аңсап сағынамыз. Бізге 22. жарылқаушы білік тұрғызыңыз. 23. Қазір бізді көргелі келіп, (айтып) жарылқаңыз; 24. Тұжит тəңірі мекенін тастап, 25. адамдар отасында тудыңыз .... 26. адамдар арасында 27. болдыңыз. Сүйініш сынды білікке жеттіңіз,

1. жарылқаушы білікті тəңірлік төрт 29. түрлі жиналған жамағаттың көксеуін 30. қандырғалы, тезден (адамзат) дүниесіне 4b 1. еніп жарылқасын», – деп өтін. 2. Сонан кейін, турани архант төрт 3. түрлі жиналған жамағаттың сөзі (бойынша), 4. жетінші ай(дың) он жаңасында адамдар 5. мекенінен ғайып болып, Сатрайастриш тəңірі 6. мекенінде пайда болар. Төрт 7. түрлі жиналған қауымның 8. өтініштерін түгел білге 9. Майтри бұрханға өтін». 10. Сонан түгел білге Майтри бұрхан 11. былай деді: «Адамдарға 12. естірт. Бүгіннен бастап жетінші күн 13. тəңірдің тəңірі бұрхан Шанкиш атты 14. балыққа жақын (адамзат) дүниесіне енер. 15. .... болсын. Майтри .... 16. тəңірдің тəңірі .... Пурани 17. архант осылай .... Пурхан аяғына 18. бас иіп жүгініп, Сүмір тау төбесінде 19. тұрып, қатты дауыспен барша Чамбудуип 20. ұлысындағы адамдарға былай деп айғайлады: 21. «Естіңдер, сендер, барша Чамбудуип 22. ұлысындағы адамдар, бүгіннен бастап 23. жетінші күні түгел білге тəңірдің 24. тəңірі бұрхан Шанкиш балығына, Тұжиттегі 25. тəңірі мекенін тастап енер. 26. .... (Майтри бұрханды) көруге дайын 27. болың(дар)». Сонан кейін, ол Пұрани арханттың 28. қатты дауысын барша Чамбұдуип 29. ұлысындағы адамдар естіп 30. түгел білге Майтри 31. бұрханның тəңірі мекенінен

1. содан барып (адамзат) дүниесіне 6. түсуі керек». Сонан Хормұзта 7. тəңірі жарлығымен, Уишуакарми 8. тəңірі Сүмір тау 9. төбесінен (төмен) Чамбудуип (ұлысына) 10. түсетін үш түрлі саты жасайды. 11. Ортадағы саты алтынды, оң 12. жақтағы саты күмісті, 13. сол жақтағы саты əйнек асылынан 14. еді. Екеуара жеті 15. асылмен безенген ағаштар. 16. Сонан кейін, Майтри бұрханды күн 17. тəңірі – отыз жеті тəңір бектері, 18. тағы басқа сансыз түмен Страиастриш 19. тəңірі мекеніндегі тəңірлер, тəңір қатындарымен 20. бірге қоршалып Сүмір тау 21. төбесінде, алтынды сапы басына 22. құтты оң аяғын қойғанда, 23. үш мың ұлығ мың 24. қоғыр жер судағы кемедей 25. алты түрлі тербеліп шайқалар. 26. .... Сүмір тау төбесіндегі 27. түгел білге Майтри бұрханның отыз екі 28. .... құт-баяны құттанып, үш 29. түрлі саты басында пайда 30. болды. Сонан Чамбудуип ұлыстағы 6а 1. тойын, бүбі, ұпаси, Чпасанчылар, 2. сегіз түмен төрт мың балықтардағы 3. аШанки санындай ер4. əйелдер, үлкен-кіші адамдар, 5. Чату – Махарач тəңірі мекеніндегі тəңірлер, 6. үстідегі Йам тəңірі 7. мекеніндегі тəңірлер 8. түгел білге Майтри бұрханға 9. табынып, ортада Сатрайастриш 10. тəңірі мекеніндегі тəңірлер

1. қоршалып жарқырар саты басында 12. тұрғаны теріс көрінер. Оң 13. жағында Əзруа тəңірінің өз қауымымен 14. бірге жүрер, сол жақта Хормұзта 15. тəңірі өз қауымымен бірге жүрер. 16. Хормұзта тəңірі Майтри бұрханның 17. Патарын132, тонын көтеріп, Əзруа тəңірі 18. аясын қауыштырып тəңірдің тəңірі бұрханға 19. мақтау оқыр. Уайсируани 20. Махарач (тəңірі) алтынды шатырмен көлеңкелеп түгел 21. білге Майтри бұрхан төбесінде 22. айналдырар. Түмендеген тəңірлік 23. алтынды барабан үндері жаңғырар 24. астыдағы тəңірлердің Пра 25. жалауы, көлеңкелі шатыры, гүл-шешектері 26. айнала ұшып, жоғары көтеріліп 27. қайтадан төмен түсіп түгел білге 28. Майтри бұрханның төбесінде 29. Айналып тұрар. 6b 1. адамдар қалай көрініс қоя алар? 2. Сөйтіп, үш мың ұлығ мың 3. жер əлемдегі жүз колти ұлыстардағы 4. адамдарда осылай таңғаларлық 5. сөзді көрініс қояр. Əр бір 6. адамдар жеріндегі Пра жалауың 7. көлеңкелі шатырлар, гүл – 8. жапырақтар, жұпарлы (тұтанғыш) жыр-ойын (аспаптарын) 9. қолдарына ұстап түгел 10. білге Майтри бұрханның парасатын 11. алғап жүгініп, аяларын қауыштырып 12. тура көңілмен былай деп 13. өтінер: «Калп уақыт тұрып, калп уақыт 14. жасаңыз133, аяулы тəңірім! 132 Тақуаның ас ішетін аяғы. 133 Мəңгі жасаңыз, ұзақ өмір сүріңіз.

1. Калп уақыт жүрегің таза, жарылқаушы 16. білге тəңірім. Осындай сізді 17. көрсететін жаңа күндер үзілмесін, 18. аяқталмасын. Жақсы да жақсы 19. құт-баяндар болып, үстіде – 20. тəңірі, астыда – адамдар сізбен бірге 21. құтқа жетсін». Сонан кейін, түгел 22. білге Майтри бұрхан Страйастриш 23. тəңірі мекенінен жоғары Йам тəңірі 24. мекенін көтерілер. Ондағы тəңірлер 25. .... үстіде – Тұжит 26. тəңірі мекеніндегі тəңірлер, 27. астыда – Страйастриш тəңірі мекеніндегі 28. тəңірлер, төрт Махарач 29. тəңірі мекеніндегі тəңірлер 30. құрметтерін көрсетер. Осындай түрлі 7а 1. жəне үсті-асты, орта мекенде 2. тəңірі бектері табынып, құрметтеп, 3. Йам тəңірі мекенінен Тұжит тəңірі 4. мекеніне көтерілер, Тұжит тəңірі мекенінен 5. Хирманирит тəңірі мекеніне көтерілер. 6. Хирманирит тəңірі мекеніне жеткенде 7. үстіден – Тарнир Уирта-Уашауарт 8. тəңірі мекеніндегі тəңірлерді, астыда – 9. Тұжит тəңірі мекеніндегі 10. тəңірлерді, Йам тəңірі мекеніндегі, Страйастриш 11. тəңірі мекеніндегі, Чатур – Махарач 12. тəңірі мекеніндегі тəңірлермен көрісер 13. жəне құттанған құтты қауыммен бірге 14. өңі жоғалған тəңірі мекеніне жетер. 15. Онда кейін, астыдағы 16. тəңірлер, (адамзат) дүниесіндегі адамдар 17. астыға көз салады. 18. Ол кезде (Майтри) қайтадан айналып 19. ұлығ күшті тəңірлердің табынған 20. ілтипатын қабылдап, Сүмір тау төбесіне барар. 21. Сонан барлық тараптан акаништабауан

1. тəңірі мекеніндегі тəңірлермен, 23. тəңір бектерімен бірге қоршалып, 24. баспалдақпен өрлеуді ойлар 25. .... сегіз түмен төрт мың 26. баспалдақтарды қалдырып .... 27. .... ортадағы баспалдақ .... 28. жəне соншалық баспалдақтарды қалдырып, 29. жерге аяқ басарда ұлығ 30. жер тебіреніп, шайқалар. «Тиуауатаран» атты 7b 1. ұлығ жаңа күнді көргелі сансыз 2. түмен тəңірі адамдармен бірге 3. жиналар. Əке-шешесінен айырылған нəзік 4. оғландай адамдар түгел 5. білге Майтри бұрханның аяғына 6. жығылып, былай деп өтініш 7. өтінді: «Бізді басып өрле, тəңірім! 8. Сізден ажыраудың азабын 9. ұмытайын!». Сонан түгел білге 10. Майтри бұрхан ол жиналған тəңірі 11. қауымына сондай ... түрлі 12. номды номдады. Бұл номды 13. естіп колти найут санындай адамдар 14. құтқа жетті. Ол уақытта 1. .... ел ханы 2. .... шығып жарылқар. 3. Ең алдымен баршадан кіші оғлан 4. .... шəкіртіне жіберді, 5. дереу өздері де аттанар, сөйтіп 6. түгел білге Майтри бұрхан нируанға 7. баруды ойлайды. Алғашында 8. кіші шəкіртін нируанға 9. жіберіп кейін дереу өзі нируанға 10. кірді. Сонан түгел білге 11. Майтри бұрхан төртінші диан 12. тəңірі мекеніндегі диан ойларға еніп... (парақтың ішкі беті осымен аяқталады)

1. Əдеби жəдігерлер 11 том (Тəзкире-и Бұғра. Хорезми. Мұхаббатнаме). – Алматы: Таймас баспа үйі, – 2010. – 488 б. 20. Əдеби жəдігерлер 12 том (Əбілғазы. Түрік шежіресі). – Алматы: Таймас баспа үйі, – 2011. – 496 б. 21. Уалиханов Шоқан. Көп томдық шығармалар жинағы 2 том, – Алматы, – 2010. – 464 б. 22. Сартқожұлы Қаржаубай, Зəкенұлы Тұрсынқан. Ұйғыр ордасы жəне қазақ жеріндегі оғыздар мен ұйғырлар, Л.Н.Гумилев атындағы Еуроазия университетінің хабаршысы, – Астана, 2005 №1. – 109-119 б.б. 23. Сартқожаұлы Қаржаубай. Біріккен түрк қағанатының кейбір мəселелері, «Еуразияшылдық идеясы контексіндегі қазақстан түркітануы: мəселелері мен болашағы» (халықаралық ғылымитеориялық конференциясының ғылыми-теориялық мақалалар жинағы), – Астана, 2009. – 688 б. 24. Сартқожаұлы Қаржаубай. Қазақ қолжазбалары, 2 том (көне түркі жазба əдеби үлгілері: орхон мұралары). – Алматы: «Ел-шежіре», – 2011. – 340 б. 25. Зəкенұлы Тұрсынхан. Қазақ қолжазбалары, 3 том (тастағы тарих: көне түркі ұстындарының қытайша мəтіндері). – Алматы: «Ел-шежіре», – 2011. – 400 б. 26. Жолдасбеков М.Сартқожаұлы Қ.,. Орхон ескерткішінің толық атласы, –Астана: Күлтегін баспасы, – 2005. – 360 б. 27. Еженханұлы Б. Қазақстан тарихы туралы қытай деректемелері III том, –Алматы: «Дайк-пресс» баспасы, – 2006. – 294 б.