Майлыбаев Бағлан, кеңес төрағасы
Асқаров Әлібек, жауапты хатшы
Абдрахманов Сауытбек
Атабаев Қамбарбек

Аяған Бүркітбай
Әбжанов Хангелді
Әбусейітова Меруерт
Әжіғали Серік

Әлімбай Нұрсан
Байпақов Карл
Байтанаев Бауыржан
Балықбаев Тахир

Дүйсембаев Еркін
Есім Ғарифолла
Жақып Бауыржан
Жұмағалиев Асқар

Жұмағұлов Бақытжан
Қасқабасов Сейіт
Қозыбаев Ілияс
Құл-Мұхаммед Мұхтар

Құрманбайұлы Шерубай
Мұхамадиұлы Арыстанбек
Мыңбай Дархан
Нысанбаев Әбдімәлік

Салғараұлы Қойшығара
Самашев Зейнолла
Сұлтанов Қуаныш
Тұяқбаев Қанат

М.О. Әуезов атындағы Әдебиет және өнер институты «Мәде­
ни мұра» Ұлттық стратегиялық жобасы аясында жарық көретін
«Бабалар сөзі» сериясының жүз томдық ғылыми басылымын
әзірлеуді аяқтайды.

Серияның бұған дейін баспаға ұсынылған тоқсан тоғыз
то­мы ұлттық фольклорымыздың аса бір көркем де көлемді
бөлігі болып саналатын эпостық шығармаларға, ертегілерге,
шет­елдердегі қазақ фольклорына, қара өлең, жұмбақтар мен

мақал-мәтелдер, аңыздар, шежірелер т.б. жанрларға арнал­
ды. Дәлірек айтқанда, «Хикаялық дастандардың»—он үш,
«Діни дастандардың»—жеті, «Ғашықтық дастандардың»—он
бір, «Тарихи жырлардың»—он бір, «Батырлар жырының»—

жиырма, «Мақал-мәтелдердің»—бес, «Қара өлеңнің»—екі,
«Шежірелік
жыр-аңыздардың»—үш,
«Ертегілердің»—бес

то­мы, «Тарихи аңыздардың»—төрт томы, Ауызекі әңгіме­
лер­дің»—үш, «Ғұрыптық фольклордың»—екі томы және
«Жұм­бақтардың», «Балалар фольклорының», «Қазақ миф­
те­рінің», «Моңғолия қазақтарының фольклорының», «Топо­

ним­дік аңыздардың», «Күй аңыздың», «Аңыздық шежіре­лер­
дің», «Аңыздық жырлардың», «Өтірік және мысалдардың»,
«Магиялық фольклордың», «Түс жору және ырымдардың»,
«Хикаяттардың»,

«Ән-өлеңдердің»—бір-бір
томы
баспаға
дайын­­далып, басылым көрді. Бұл жинақтардың он екі томында

Қы­тайдағы, біреуінде Моңғолиядағы қазақтардың фольк­лор­
лық мұралары қамтылды.

Серияның соңғы 100-томы фольклорлық мұралардың ара­
сында өзіндік орны бар, халық жадында аса мол сақталған—­ән-
өлеңдерге арналды. Топтаманың 99-томында музыкатану­шы-
жинаушылар: А.Затаевичтің, Б.Ерзаковичтің, Б.Ғизатовтың,

В.Дернованың және Л.Хамидидің, Ғ.Құрманғалиевтың, сон­
дай-ақ 1960-1970 жылдарда ел ішіне шыққан ғылыми экспе­
дициялар барысында жазылған ән-өлеңдер үлгілері енген болса,
бұл томға аталған жинаушылардың еңбектерінде аз қамтыл­ған

аймақтардың, әсіресе Оңтүстік Қазақстанның, Жетісу өлке­
сінің, Шығыс Қазақстанның, Моңғолия Республикасының
Баян Өлгий өлкесі мен Қытай Халық Республикасының Шың­
жаң өңірі қазақтарының ән мұралары топтастырылды.

Халықтың мәдени мұралары, өнері саясатқа, шекараға
тәуелді бола бермейтінін Қазақстанның көрші елдермен
жүргізіп отырған қазіргі қарым-қатынасы, мәдени байланыс­
тары көрсетіп отырғаны баршаға мәлім. Әсіресе, көршілес

жатқан Қытай-Қазақ елдері өздерінің ішкі-сыртқы саясатта­
ры бар жеке мемлекеттер болғанымен, Тәңір тауы мен Алтайға
дейінгі аралықты бойлай шекаралас, қоныстас отырған жұрт—
бір халық, біртұтас ұлт екендігі, әлі күнге шейін шекара­

ның екі жағында бір рудың, тіпті олардан тараған бір ата­ның
ұрпақтары мекендеп жүргендігі, сондықтан олардың рухани
жақындастығы, ән-өлеңдердегі сақталған бірегей дәстүр үзіле
қоймағаны да белгілі. Сондықтан кейбір ән мәтіндерінің нұс­

қалары қазақтар тығыз қоныстанған жерлердің бәрінде кез­десе
беретіндігін заңдылық деп есептеуге болады. Мысалы, Қазақ­
стан өңірлерінде қалыптасқан ән-өлеңдердің лирикалық, тари­
хи, философиялық сипаты басым болса, шетелдік қазақтарға

тән музыкалық мұраларда көшпелі тұрмыс-салт, туған жер мен
өскен елге деген сағыныш, баянсыз махаббат, орындалмаған
аңсар-арман, дархан көңіл, табиғат тынысы т.б. тақырыптар
басым болып келеді.

«Бабалар сөзі» жүзтомдық сериясын түйіндеп отырған 100-
том зерттеуші З.Керееваның әнші-ақын М.Байбатыровтан
жазып алған «Жетісу қазақтарының 54 халық әні» қолжазба
жинағы (1957), сондай-ақ М.Бестібаевтың «Қазақ әндері»

(1957), К.Төлеутаевтың «Балқаш өңірінің әндері» (1989),
Р.Темірбаевтың «Қазығұрт әуендері» (1991), С.Медеубекұлы
мен Б.Мүптекеевтің «Жетісу әуендері» (1998), Қ.Ақмерұлының
«Моңғолия қазақтарының әндері» (1983), Ә.Бафинаның «Синь­

цзян қазақтарының халық әндері» (1959), Д.Кенешұлы­ның
«Алтай-Тарбағатай өңірінің халық әндері» (1,2-кітаптар, 2008),
А.Әнуарбекұлы, Н.Қиясбекұлы т.б. құрастырған «Қоңыр әуен»
(2009) жинақтарында жарияланған халық әндері мәтінде­рінің

негізінде дайындалды.
Бұл ретте қалың оқырманның назарына салатын бір мә­
селе—ең алдымен, халық әндерін жинау, жариялау осы екі
томдық басылыммен шектелмейтіндігін ескерту, құлаққағыс

ету. Себебі 2012-2013 жылдары М.О.Әуезов атындағы Әдебиет
жә­не өнер институты ұйымдастырып, Моңғолиядағы, Ресейдегі,
Өзбекстандағы, Қарақалпақстандағы, Қытайдағы қазақтар ты­
ғыз қоныстанған өлкелерді аралап қайтқан экспедициялар­

дың жинаған мәліметтеріне, материалдарына қарағанда, әлі де
халық жадында сақталғанмен, хатқа түсірілмеген музыка­лық
мұралар аз емес. Тіпті, Қазақстан көлемінде де сарқыла жина­
лып болған жоқ. Мәселен, Шыңжаңда жарық көрген «Қазақ

ауыз әдебиетінің қазынасы» көптомдығының «Халық әндері»
(17-том. 2011) жинағына енген 683 ән мәтіні жүйеленіп, бұл
томда қамтылмады.
Екіншіден—халық әндерін жүйеге түсіру, текстологиялық

сараптаулар жүргізу, хронологиялық тұрғыда мерзімдеу т.б.
жұмыстардың өте күрделі екендігін қаперге салу. Себебі бүгінгі
таңда ән мұраларды ешбір ғылыми дәлелсіз ХІХ ғасыр мен
ХХ  ғасырдың басында өмір сүрген халық композиторлары­

ның, әнші-ақындардың, сал-серілердің авторлығына телу үр­
дісі белең алғандықтан, оларды бір-бірінен ажырату, тұжы­
рымды пікір айту ұзақ уақытты, зерделі зерттеулерді талап
етеді. Сондықтан бұл томды дайындауда жинаушылардың мә­

ліметтері ғана назарға алынды.
Топтаманың ұстанымдарына сәйкес, томға енген мәтіндер
әліпби бойынша жүйеленіп, реттік санмен нөмірленді. Томның
ғылыми қосымшасына: томға енген мәтіндерге түсініктеме,

мәтіндерде кездесетін тарихи, діни есімдер және ру атаулары,
сөздік, жер-су атаулары, томға енген мәтіндерді жинаушылар
мен жариялаушылар туралы мәлімет, шартты қысқартулар,
пайдаланылған әдебиеттер, мұрағат және қолжазба қорлары

және томның орыс, ағылшын тіліндегі түйіндемесі енді.
Томның көлемі—27,5 б.т.

Дәйім менің мінгенім Шұбалаңкер,
Қос сақина қолыңда бұрама зер.
Қайырмасы:
А, күнім, бұлбұлым,

Қалайша сәулем көңілім.
Алыс ауылың кеткенде, қалқатайым,
Көзге күйік болады ойнаған жер.
Қайырмасы.

Дәйім менің мінгенім қарала тай,
Неге міндім, шіркін-ай, тағаламай.
Қайырмасы.
Кәмшат бөрік шекеме қырын киіп,

Жүруші едім мен-дағы жан жаратпай.
Қайырмасы.

А, қалқа-ау,
Ғашық болдым әуел баста.
Ғашық оты мағлұм,
А, қалқау, кәрі жасқа.

Әйи-яю-ай.
Бірге өстім кішкентайдан біте қайнап,
Көңіліңде бар ма,
Уәде, а, қалқа-ау, менен басқа?

Әріптес сен дегенде қуанамын,
Еңкейіп жез шәйнекпен су аламын.
Кеткенде ауылы алыс, ей, қарағым,
Мойнында асасы жоқ дуанамын.

Есік алды қара су бойламадым-ей,
Бұл жалғанның өтерін ойламадым.
Қайырмасы:
А, құрбым, айдай-ау.

Бұл жалғанның өтерін білген болсам-ай,
Құлын-тайдай айқасып ойнамадым.
Қайырмасы.

Ат жақсы арғымақтан, шабыс болса,
Жат жақсы ағайыннан, а, шіркін,

таныс болса-ай.
Дұшпаның досыңменен табалайды,
Аяғың бір нәрседен, а, шіркін, шалыс басса-ай.
Жүгірсе аттың бәрі бурылдай боп,

құрбыдай боп-ай.
Дауысың бесенеден беп-белгілі,
Сайраған таңертеңгі, а, шіркін,

Ақша қарда жорытқан қояндайсың-ей,
Шөп-шөп сүйсем бетіңнен, оянбайсың.
Қайырмасы:
А, шіркін, жанай-ау.

Екі көзің күн нұры жарқыраған-ей,
Қандай жанға өмірлік баяндайсың.
Қайырмасы.
Ары өтейін аулыңнан, бері өтейін-ей,

Ақ алмасын арудың тере өтейін.
Қайырмасы.
Шын пейіл, шын көңілің менде болса-ей,
Алтын қобыз қолға алып әндетейін.

Ертісте емес, ауылым Шеміршекте,
Қыздарда емес көңілім, әй, гигой,

келіншекте-ай.
Ойнап-күліп жүруші ем қыз-келіншекпен,
Әттең, шіркін, қалыпты еріншектеп-ай.
Қайырмасы:

А, шіркін, құралай көз қалдың кейін,
Өкінбе өткен іске деген дейін-ай.
Ендеше сусыл сары, сусыл сары,
Жүргенде сусылдайды-ай, гигой,

аттың жалы-ай.
Түскенде сен есіме, әттең, қалқа-ау,
Құриды саған деген ынтызарым-ай.
Қайырмасы:

А, шіркін, құралай көз, қалдың кейін,
Өкінбе өткен іске деген дейін-ай.

Қалам алдым қолыма, ей, өрнекпенен,
Бір ғанибет жақсыны көрмек деген.
Қайырмасы:
Абай, күнім-ай,

Ай—күнім-ай,
Апыма (ай) ой, айгагай

Бір белгісі өнердің, ей, көрінеді,
Жіп тартатын мәшине шөлмекпенен.
Қайырмасы.
Мына сөздің келпеті, ей, келген жері,

Бәрі де анық адамға өлмек деген.
Қайырмасы.
Бағаң артық баласың, ей, әуес қылар,
Кімдер мініп жорғаны терлетпеген.

(1-нұсқа)
Бойында бұл Қобданың ши бар ма екен,
Оюда шебер ойған мін бар ма екен?
Қайырмасы:

Ей, Абайкөк,
Жерің шалғай-ей,
Амал жоқ.
Ант ішкен айрылмастай екі қалқа,

Көретін қайта айналып күн бар ма екен?
Қайырмасы.
Немене өлең деген ермек деген,
Саудагер ел ішінде көлбектеген.

Қайырмасы.
Кеткенде ауылым алыс, ей, қарағым,
Зар болдым көлеңкеңе елбектеген.
Қайырмасы.

(2-нұсқа)
Қараойда ма аулың, боз талда ма, Абайкөк,
Қарай-қарай артыңа, көз талды ма, Абайкөк?
«Әй-ау» десем артыңа қарамайсың, Абайкөк,

Шыныменен көңілің бек қалды ма, Абайкөк?
Қайырмасы.
Есік алды монша сай,
Басына бұлбұл қонсашы-ай.

Күнде жиын, күнде той,
Заман сондай болсашы-ай.

(3-нұсқа)
Берейін әнге салып жамағатқа, үй Абайкөк,
Бұл өлең мұра болған азаматқа, ей.
Жерің шалғай, ей, амал жоқ.

Абайкөк,
Көрсем да артық болмас саламатпа-ай,
Жерің шалғай, ей, амал жоқ.

Абайкөк,
Елімнің мерекесін құтқа балап-ей!
Жерім шалғай-ей амал жоқ.
Өсе бер ортақ дәулет күнде мыңнан, үй,

Абайкөк,
Мәпелеп еңбекті елім тұр аймалап, ей,
Жерім шалғай, ей, амал жоқ.

(4-нұсқа)
Күміс те алтын, мыс та алтын, алтын да алтын,
Сыр болмайды жақсыда айтылмайтын.
Қайырмасы:

Абайкөк, гүлім-ай деп,
Өтті-ау жалған, қайтейін,
Дүние-ай деп.
Бәрі бірдей сыртынан алтынмын дер,

Отсыз, ойсыз жел сөзбен сарқылмайтын.
Қайырмасы.
Досым жайлы, ей, қалқа, досым жайлы,
Ынтымағы жаманның қосылмайды.

Қайырмасы.
Алды-артын ойлайтын ер-азамат,
Дүниеге мастанып отырмайды.
Қайырмасы.

Елім кетіп аңырап-а, ай, жерім қалды,
Асқар асу, шұрайлы белім қалды.
Қайырмасы:
Ағажан, Алтайдай жер қайда-ай.

Өр Алтайдан дүркіреп ел көшті ғой,
Ақ даланың бойынан оқ есті ғой.
Қайырмасы.
Қара арғымақ сүрініп қу томарға,

Қара нардың бұйдасын жау кесті ғой.
Қайырмасы.

Өлең де өнер, жігітке өнер де өнер, жан сәулем,
Өрге шапса, шын жүйрік өршеленер.
Қайырмасы:
Ай қараңғы, таң жарық,

Ей, құрбылар ойнашы-ай.
Осындайда құрбылар күл де ойна, жан сәулем,
Жанып тұрған шырағың бір күн сөнер.
Қайырмасы.

Ұстағаным қолыма қалам еді-ай,
Бәрімізден бұл жалған қалады енді-ай!
Қайырмасы:
Ай, бұлбұл,

Қызыл гүл,
Өтіп дәурен барады,
Тіршілікте ойнап-күл.
Сен сұрасаң өлеңді, мен айтайын-ай,

Жазып алғын осылай, балам, енді-ай!
Қайырмасы.
Өлең деген, ендеше, өлең деген-ау,
Өлең десе, құлағым елеңдеген-ау.

Қайырмасы.
Өрнегіне келтіріп әуен қоссаң-ау,
Өлеңің өзгермеген, көнермеген-ау.
Қайырмасы.

Басы еді өлеңімнің сексен сегіз,
Шықпайды тауға бидай екпесеңіз.
Қайырмасы:
Ай, жаным, қалар көңілің,

Кез болған қиуада қимас қалқам-ау,
Берейін өлең айтып сөкпесеңіз.
Қайырмасы.
Басынан қара таудың қарай жаттым-ау,

Беліме күміс белбеу орай жаттым.
Қайырмасы.
Кез болған қай ауылда-ей, құрбылар-ау,
Жол тосып жолаушыдан сұрай жаттым.

Асыл құмған, ендеше, асыл құмған-ай,
Айналайын көзіңнен, ай, күнім-ай,

ашып жұмған-ай.
Әкең сұңқар болғанда, шешең—тұлпар-ай,
Неге жаман боласың, ай, күнім-ай, содан туған-ай.
Әруағына сиынған Биекенің-ай,

кім екенін-ай.
Қайда жүрсе жақсының жаттығы жоқ, ай,
Жақсы болсаң боларсың, ай, күнім-ай,

Жарапсың ғой, жаным-ау, сірә, зерек,
Замандасым, басқадан жөнің бөлек.

Қайырмасы:
Ай, қара көз,
Қалмасын айтылмаған
Ойдағы сөз.

Күндіз ойдан кетпейсің, түнде түстен,
Тал бойыңда мінің жоқ жасыл желек.
Қайырмасы:
Ай, бұлбұлым,

Жүрмісің сау-сәлемет
Қызыл гүлім.
Айналайын қарағым, қара қасым,
Қос иықта бұралған қолаң шашың.

Қайырмасы.
Өзіңменен бір болсам бұл өмірде,
Болады ғой бақытты менің басым.
Қайырмасы.

Барады көшіп аулым Көлме көлге,
Көлме көл алыс дейді.
Ай-ай, сәулем-ай, көрмегенге-ай.
Түскенде сен есіме, ей, қарағым,

Жүремін әрең шыдап,
Ай-ай, сәулем-ай, өлмегенге-ай.

Қалқатай етің аппақ қояндайсың,
Ән салсам үй сыртынан,
Ай-ай, сәулем-ай, оянбайсың-ай.
Бірге өскен кішкентайдан, замандасым,

Дәм тартып әлдекімге,
Ай-ай, сәулем-ай, баяндайсың-ай.

Қалқаның сағынғанда салған әні,
Үзілтіп, үлбіретіп толғағаны.
Келешек өмір ісін болжаймын деп,
Езілтіп, ет жүректі қозғағаны.

Қалқатай, айым да сен, күнім де сен,
Қасқа тісің көрінер, күлімдесең.
Бойыма ішкен асым тарамайды,
Көзіме жарты сағат көрінбесең.

(1-нұсқа)
Айт дегенде өлеңді-ай, аяйын ба,
Жаңа келдім жақсының, айдай, маңайына-ай.
Ән салайын құрбының-ай көңілі үшін,

Бір серпілмей мұндайда, айдай, қалайын ба-ай.
Қайырмасы:
Айдай, айдай,
Атқан таңдай.

Екеуің айдай,
Жаққан шамдай-ай.

Етігімнің өкшесі-ай айнала жез,
Айналайын көзіңнен, айдай, дөңгелек көз-ай.
Екі ауылдың екеуіміз-ай ардағы едік,
Жел айдаған қаңбақтай, айдай, болдық қой кез-ай.

(2-нұсқа)
Жоғартыннан келеді бесті мінген,
Ұзақ жерге кетеді кешке жүрген.
Бағаласам, бағаңа жан жетпейді,

Жақсы ауылдың баласы есті білген.
Қайырмасы:
Ат байладым шарбаққа,
Ауылыңа бармаққа.

Суда балық сен болсаң,
Ілінерсің қармаққа.
Жоғартыннан келеді бие мінген,
Құйысқанын салмайды, түйе мінген.

Бағаласам, бағаңа жан жетпейді,
Жақсы ауылдың баласы жүйе білген.
Қайырмасы.

(3-нұсқа)
Аулым көшіп барады Алмалыға,
Ой бөлмеймін шын істің, айдай,

Бір кетпейтін есімнен есіл, қалқам,
Жетер ме екен қол созған, айдай,

Арманына-ай.
Аулым көшіп барады Алмалыға,
Кім көнбейді Алланың, айдай,

Салғанына-ай.
Бір кетпейтін есімнен есіл, қалқам,
Кетер ме екен біреудің, айдай,

(4-нұсқа)
Айтагенің айтайын ән баяулы,
Жарлы болар жігіттің айдай жаны, аяулы-ай.
Тіршілікте қалайық күліп-ойнап,

(5-нұсқа)
Шәлкөденің басында алмалы едім,
Қымыз емес ашыған саумал едім-ай.
Қалың шөбің, Шәлкөде, бір көрінсе,

Шәй көрпеде жатқандай аунар едім-ай.
Қайырмасы:
Арқадан соққан жасыл жел, айдай,
Торғайдай тозған қайран ел қайда-ай?!

Елім барды-ай кейінгі Көлме көлге,
Алыс дейді Көлме көл көрмегенге-ай.

Артта қалған Сәбетте-ау, қайран елім,
Ұшар қанат менде жоқ сен дегенде-ай.
Қайырмасы:
Арқадан соққан самалың,айдай,

(1-нұсқа)
Сен сен еді, сен еді сен кеткен соң,
Сеңгір таудан ит үрмес ел кеткен соң.
Ат тұяғын тай басар дегендейін,

Сендей болар ма ер жеткен соң.
Қайырмасы:
Айдай-айдай,
Қаршыға алған шығады,

Қоян аулай.
Базардан алып келген күміс қасық,
Емілдің өте алмадым суы тасып.
Аулың алыс кеткенде, алыс сәулем,

Жүрейік ақ қағазбен амандасып.
Қайырмасы.

(2-нұсқа)
Айналайын атыңнан, орта бойлым,
Сары майдан айырып, сәулем, торта қойдым-ай.

Жаңа ғана өзіңді көрсем-дағы,
Күлім көз деп атыңды, сәулем,

жорта қойдым-ай.
Қайырмасы:
Айдай, айдай,
Ұйқым шайдай

Ашылды, сәулем,
Бір сені ойлай.
Ертелі-кеш ән салсам, жалықпаймын,
Тоқсан түрлі даусыңды, сәулем,

анықтаймын-ай.
Кәрісің деп қу қыздар күледі екен,
Күледі деп оларға, сәулем, қамықпаймын-ай.
Қайырмасы.

Мен істеймін жұмысты өндірісте, ахау,
Маман тауып келемін әрбір іске.
Айдай, тамаша!
Озып шығып қатардан жүлде аламын, ахау,

Мен сенемін бойдағы қайрат, күшке,
Айдай, тамаша!

(1-нұсқа)
Басың биік, Алатау, жарқырады, ахау,
Шалғыныңды ел басып жапырады-ай.

Қайырмасы:
Айнам-ау,
Алғаным жоқ сырыңды-ау,
Әлдеқандай, қайдам-ау.

Оралыңның барында ойна да күл,
Өтіп жалған барады қапияда-ай.
Қайырмасы.
Басың биік, Алатау, қарың кетпес, ахау,

Ақ жүзінен сұлудың әрі кетпес.
Қайырмасы.
Сен есіме түскенде, беу, қалқатай, ахау,
Тамағымнан титімдей тары да өтпес.

(2-нұсқа)
Аулым көшіп барады лай көлге,
Дүрия бешпент жарасар қынай белге.
Қайырмасы:

Алғаным жоқ сырыңды,
Әлдеқалай қайдам-ау.
Айырылысқан адамның қосылмай ма,
Айналайын көзіңнен, жылай берме.

Ұшып жүрген әуеде көгілдірік,
Көк дөненге жарасар өмілдірік.
Қайырмасы.
Жиын, сауық, мәжіліс бас қосқанда,

Өлеңдерді шырқайын төгілдіріп.
Қайырмасы.

Мінгенім астымдағы жетім шұбар, Ақерке-ау,
Қайқайып бұл асудан көшім шығар.
Айрылдым, құрбым, арманда.
Ойласам, ауылың алыс кеткен шақта, Ақерке-ау,

Сағынып, сарғаюдан есім шығар.
Айрылдым, құрбым, арманда.

Алыс жерден біз келдік жер Қабаға-ей, ел-ай,
Соғысуға дұшпанмен осы арада.
Қайырмасы:
Айхай, ел, туған жер,

Туысқандар бізге кел.
Киер киім, мінер ат, бәрі де жоқ-ей, ел-ай,
Гоминдаңның қолында жан баға ма?
Қайырмасы.

Гоминдаңдық үкімет бермес пайда-ей, ел-ай,
Пайда етсе, кешегі ерлер қайда?!

Қайырмасы.
Талай жақсы халықтың ұлдарының-ей, ел-ай,
Қалды емес пе бастары талай сайда.
Қайырмасы.

Айхай жалған дегенде, айхай жалған-ей, ел-ей,
Орындалмай кеткеннің бәрі де арман.
Қайырмасы.
Өз мекенің, өз елің өсіп-өнген-ей, ел-ай,

Кіндік кесіп, кір жуып, сайран салған.
Қайырмасы.

Айхай! Заман өтіп барады-ай!
Біздің ауыл Шәлкөде шұқырында, оу-ай,
Мін болмайды сұлудың мықынында, айхай,
Заман өтіп барады-ай.

Әріп танып, мінекей, балаларым, оу-ай,
Еш жамандық жоқ екен тұқымыңда, айхай,
Заман өтіп барады-ай.
Біздің ауыл Шәлкөде иегінде оу-ай,

Мін болмайды сұлудың иегінде, айхай,
Заман өтіп барады-ай.
Жасөспірім жас бала, келдің қайдан, оу-ай,
Еш жамандық жоқ екен сүйегінде, айхай,

Ұшып жүрген әуелде өңкей ұзақ, оу-ай,
Құрдым енді ұзаққа мен де тұзақ, айхай,
Заман өтіп барады-ай.
Ата-анаңнан айналдым сені баққан, оу-ай,

Болсын енді, балалар, жасың ұзақ, айхай,
Заман өтіп барады-ай.

Айналайын, қарағым, асыл айым,
Мінезімді несіне жасырайын.
Расыңмен көңіліңді берер болсаң,
Балапандай жем беріп асырайын.

Қайырмасы:
Мінген атым торыдай,
Жалтарады қояндай.
Татулықтың белгісі—

Қозы-Көрпеш, Баяндай.
Аяңда, сәулем, аяңда,
Аяңдашы, ей, аяңдай.
Сен қалайсың, қарағым, мен дегенде,

Ұшар қанат мен де жоқ сен дегенде.
Тигізетін құрбыңа пайдаң бар ма?
Сені ойлаймын күндіз-түн шөлдегенде.
Қайырмасы.

Аулым көшіп барады, тау аралап,
Кеттің ғой жүрегімді сен жаралап.

Кеткенде жерің шалғай, қимас қалқам,
Жүрейін суретіңді мен паналап.
Қайырмасы:
Ақ Алма, мен кеткенде сен қалма,

Алма мойын ақ сұңқар,
Біз құрбыңа қол жалға.
Сен де ғашық, қалқатай, мен де ғашық,
Нені алданыш етерміз мауық басып?

Кеткенде жерің шалғай, қимас сәулем,
Ақ қағазбен жүрелік амандасып.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
«А» дегенде дауысым бір саңқылдар, ақ бидай,
Қатпа түйе жел соқса үйге аңқылдар, ірку жай.
Жан-жар-ей,

Үкілі Бағлан-ай.
Алған жары жігіттің болса жақсы, ақ бидай,
Үйрек ұшып, басыңнан қаз қаңқылдар,

ірку жай.
Жан-жар-ей,
Үкілі Бағлан-ай.
Айт дегенде өлеңді іркілмеймін, ақ бидай,

Өлең айтқан жігітті, шіркін, деймін, ірку жай.
Жан-жар-ей,
Үкілі Бағлан-ай.

Өлең айт деп көпшілік бұйырған соң, ақ бидай,
Жолға түскен жорғадай бүлкілдеймін, ірку жай.
Жан-жар-ей,
Үкілі Бағлан-ай.

(2-нұсқа)
Жоғарыдан келеді бір топ тана, ақ бидай,
Бір топ тана су ішер ұрттап қана.
Қайырмасы:

Игаужан, жан, жан-ай,
Дәурен екі келмейді-ай.
Көп ішінде сағымды сындырмадың, ақ бидай,
Төсегіңде ойнайсың бір топ бала.

Қайырмасы.
Сырлы қасық, жаным-ау, сырлы қасық, ақ бидай,
Сылқымдықпен сындырдым сабын басып.
Қайырмасы.

Күнде мұндай кезіміз келе бермес, ақ бидай,
Бес-алты ауыз өлең айт көңіл ашып.
Қайырмасы.

Баяны жоқ дүние бұл бір жалған-ей, ей,
Бұрынғыдан сұм жалған бізде қалған-ау.

Тіршіліктің барында ойна да күл, ей,
Еркін қолға тимейді, көңілге алған-ау.
Қайырмасы:
Ақ бөдене-ай,

Ауылың бірге болсашы,
Әттеген-ай.
Мына жалған қай жалған, белгісі жоқ-ей,
Белге соққан жыландай өлгісі жоқ-ей.

Гүл жазыңның барында ойна да күл, ей,
Қайта айналып бұл заман келгісі жоқ-ау.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
Ай болмаса аспанда адасады-ай,
Көтермесе, көңілді кір басады-ай.
Қайырмасы:

Ақ ерке,
Әніңе сал,
Жанерке-ай.
Жақсылардың кеудесі алтын сандық-ай,

Кілт болмаса, сандықты кім ашады-ай.
Қайырмасы.
Қудым сені дүние бала жастан-ай,
Аз-көбіне шаруаның қарамастан-ай.

Қайырмасы.
3-0262

Гүл жазыңның барында күл де, ойна-ай,
Өтіп жалған барады ғазиз бастан-ай.
Қайырмасы.

(2-нұсқа)
Қош болғайсың, ей, қалқа, қош болғайсың,
Боз жорғаның шылбырын бос салғайсың.
Қайырмасы:

Іңкәржан, ақ ерке, аман бол.
Ауылың алыс кеткенде, беу, қарағым,
Мен құрбыңды қалды деп, еске алғайсың.
Қайырмасы.

Ойнап-күлген жерімде сұңқар қалды,
Бозбалалар ауылы алыс қалды.
Қайырмасы.
Алыс қалған ауылыңа қараймын деп,

Қаршығадай қайрылып, көзім талды.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
Сөйлеп, сөйлеп берейін сөз келгенде-ау,
Тоқтау болмас жүйрікке сар желгенде-ау.

Ақ жайқын көл
Жайлайды біздің ел.
Мұнда айтпаған өлеңді қайда айтамыз-ау,
Іздегенің алдымнан кез келгенде-ау.

Ақ жайқын көл
Жайлайды біздің ел.

(2-нұсқа)
Су ағады арықтан шыр айланып-ай,
Өлмегенге мал бітер бір айланып-ай.
Қайырмасы:

Ақ жайқын көл
Жайлайды-ау біздің ел.
Оралыңның барында ойна да күл, ей,
Кім бар, кім жоқ көргенше жыл айланып, ей.

Қайырмасы.
Аулым көшіп барады Сарымсаққа, ей,
Қой айдаттым базарға алымсаққа, ей.
Қайырмасы.

Аулың алыс кеткенде, ей, қалқатай, ей,
Шықпайды екен шыбын жан сағынсақта, ей.
Қайырмасы.

Сүйген жардың алдынан жарқылдайын-ей,
Өле-өлгенше көңіліңді қалдырмайын-ей.
Өзің көңіл бергенде әттең, қалқам-ей,
Бір өзіңе ерттеулі атым дайын-ай.

Қайырмасы:
Ақ Жайлақ пен сұр Жайлақ,
Мен сағындым сізді ойлап.
Өрмегейті, Қаракөл жердің туы-ей,

Алтын бұлақ секілді аққан суы-ай.
Ән дауысын сағынып жүргенімде-ей,
Қай жеріңнен келеді әннің туы-ай.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
Үстімде ақ көйлегім, ахау, бүрмелеген,
Жігіттің несі жігіт, ақ көйлек, көңіл жай,

бір күлмеген, еу, айдай.
Жақсыға айтар сөзің, ахау, өтер деген,
Жаманға назар салма, ақ көйлек, көңіл жай,

сөз білмеген, еу, айдай.
Үстімде ақ көйлегім, ахау, желбіреген,
Жігіттің несі жігіт, ақ көйлек, көңіл жай,

ел білмеген-ау, айдай.
Кеткенде ауылым шалғай, ахау, қалқатайым,
Ешбір жан дәл өзіңдей, ақ көйлек, көңіл жай,

Үстімде ақ көйлегім, ахау, ноқталаған,
Айдасам, жылқым өрге ақ көйлек, көңіл жай,

жоталаған-еу, айдай.
Жетемін уағдалы, ахау, айтқан сертке,
Құр бояу мен емеспін, ақ көйлек, көңіл жай,

(2-нұсқа)
Мінгенім дәйім менің, ахау, құла қасқа,
Қалқатай, сүйгенім жоқ.
Ақ көйлек, көңіл жай,

Сенен басқа, еу, айдай.
Кеткенде ауылың алыс, ахау, қимас қалқам,
Беріп кет орамал шыт.
Ақ көйлек, көңіл жай,

Өлеңді мен айтамын, ахоу, қызбайын деп,
Айтылған уәдені, ай, ақ көйлек, көңіл жай,

бұзбайын деп, беу айдай.
Аққудай көлде жүзген, ақ көйлекпен,
Алдымнан шықса сәулем, ай, ақ көйлек, көңіл жай,

біз дайын деп, беу айдай.
Жан сәулем жүрген шығар, ахоу, мен келед деп,
Өрнектеп ою сызып, ой, ақ көйлек, көңіл жай,

Көйлекті ақ жібектен, ахоу, киген сәулем,
Алдымнан шыға келсе, ой, ақ көйлек, көңіл жай,

«не керек» деп, беу, айдай.
Салдырдым сал қараға, ахоу, жез тағаны,
Қалқатай, ақылың артық, ой, ақ көйлек, көңіл жай,

ең бағалы, беу, айдай.
Үстіңде ақ көйлегің, ахоу, көлбең қаққан,
Бес бие, алты атқа алған, ой, ақ көйлек, көңіл жай,

Айт десеңіз айтайын, ей, айдай он бес,
Асауынан үйреткен тайдай он бес.
Қайырмасы:
Ақ саусақ, қима бел,

Сағынсаң, сәулем, мұнда кел.
Тіршіліктің барында, ей, ойна да күл,
Қайта айналып оралмас қайран он бес.
Қайырмасы.

Сен дегенде сәулежан, ей, ойым бөлек,
Он жасымнан өлеңге болдым зерек.
Қайырмасы:
Ақ саусақ, қыпша бел,

Бағаласам, бағаңа жан жетпейді,
Айналайын көзіңнен дөп-дөңгелек.
Қайырмасы.
Дәйім менің мінгенім қара ала тай,

Неге міндім шіркінді тағалатпай.
Қайырмасы.
Камшат бөрік шекеме қырын киіп,
Жүруші едім мен-дағы жан жаратпай.

Тіл—бұлбұл, көңіл—бақша, ой—тас қорған,
Жігітке қиын екен ғашық болған-ай.
Қайырмасы:
Ой, ақ сия-ай,

Ақ сұңқар,
Екі-ай бала-ай.
Сыртыңнан дидарыңа болдым ғашық,
Мен емес қолдан тартып, тілін сорған.

Гүл бәйшешек оранған жерім еді,
Көптен бері көзіме көрінбеді, ақ толғай.

Қайырмасы:
Барайын десем, жер шалғай,
Бармайын десем, ел қандай.
Әл-дәрменім құрып тұр,

Құрбыларды көп ойлай.
Дәулеті мол ырысты, несібені.
Қанша халқым өзіңнен теріп жеді, ақ толғай.
Қайырмасы.

Қалды кейін қайран ел, туған жерім,
Аман да бол, қайыр қош, асқан белім, ақ толғай.
Қайырмасы.
Ата-ананың көзінде ізі қалып,

Ең алғашқы кіндік қан тамған жерім, ақ толғай.
Қайырмасы.
Жайнап өскен жас шыбық доланасы,
Бал татыған шекерлі ақ алмасы, ақ толғай.

Қайырмасы.
Жатсам-тұрсам есімнен бір кетпейді,
Ақ бастаулар сылдырап сай-саласы, ақ толғай.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
Талға байлап күреңді мінсем қандай-ау,
Күліп-ойнап қалқамен жүрсем қандай.

Қайырмасы:
Ой, ақ торғай,
Біз баруға жер шалғай.
Осы жолы ауылыңа бармап едім-ау,

Армандаймын, қайтейін, ауылың шалғай.
Қайырмасы.
Күн шығады шашырап алтын арай-ау,
Құрбыда да құрбы бар талай-талай.

Қайырмасы.
Жатсам, ұйқым келмейді сені ойлаумен-ай,
Көзім талды жолыңа қарай-қарай.
Қайырмасы.

(2-нұсқа)
Еңбекпенен Ногооннуур, нұрын төккен-ей,
Жаңа өмірге жайнатып гүлін еккен.
Қайырмасы:

Ой, ақ торғай,
Біз баруға жер шалғай.
Егістікке бөленген байтақ жерім-ей,
Ардагер боп атанған еңбеккерім.

Бес жылдықтың планын орындауға-ей,
Күш-жігерін арнауда барлық елім.
Қайырмасы.

Ақ шоқы бауырың жазық, басың биік,
Сен сонда мекендеген,
Әй, гигой ерке киік ри-яи-ай.
Көрінген көз ұшында сағымдайсың,

Жете алмай арманыма,
Әй, гигой тарттым күйік ри-яи-ау.
Қайырмасы:
Ақ тамағын үлбіреп,

Шытыра көйлек желбіреп.
Күлімдейсің, қарайсың,
Қара көзің мөлдіреп.

(1-нұсқа)
Көзіңнен айналайын, қалқатайым,
Келмейді сенсіз жерде менің жайым-ай.
Гүл жайнап көз алдымда сен тұрғанда,

Басқаның күн мен айын не қылайын-ай.
Қайырмасы:
Ақау, ақау, айым,
Алгідігайым.

Келмейді сенсіз жерде,
Менің жайым-ай.

Қалқаның көзі күлген мен дегенде,
Құриды ынтызарым сен дегенде-ай.
Қуаныш бойды кернеп, ойды алған,
Жүргенде мен сағынып кез-келгенде-ай.

(2-нұсқа)
Қудым сені дүние он жасымнан,
Денем ауыр тартады қорғасыннан.
Қайырмасы:

Ақау бойдай талай-ай.
Су төгілмес үстінен майда қоңыр,
Қартайған соң таймай ма жорғасынан.
Қайырмасы.

Жүргенде қараңғыда-ей қабанымыз,
Ауырар жаяу жүрсек табанымыз-ай.
Бозторғай қой үстінде-ей жұмыртқалайт,
Дейтұғын енді туды заманымыз-ай.

Қайырмасы:
Ақау, айдай, әнім қандай,
Келбеті қалқатайдың туған айдай-ай.

Көшкенде жылқы айдаймын-ей белеңменен,
Қара көк өзі-ай сұлу дөненменен-ай.
Кеткенде жерің шалғай-ей, әттең, құрбым,
Жүремін сені жоқтап өлеңменен-ай.

(1-нұсқа)
Ары өтейін аулыңнан, бері өтейін,
Шалбарымның балағын зерлетейін.
Өзің көңіл бергенде, ей, қарағым,

Не көрсем де жалғаннан бірге өтейін.
Қайырмасы:
Ақау, арман,
Іштен жанған,

Еркін қолға тимей жүр
Көңілге алған.
Айт деген соң айтайын самырсын деп,
Екеумізді ел айтар тамырсың деп.

Аулың алыс кеткенде, ей, қалқатай,
Шағи көрпе берейін жамылсын деп.
Қайырмасы.

(2-нұсқа)
Ойлап тұрсам, дүние жалған екен,
Он сегіз мың ғаламды алған екен-ай.

Қайырмасы:
Ей, ахау, арман,
Бәрімізден қалады-ау
Дүние жалған-ай.

Машинаның ізіндей қайран әнім,
Шабан аттай шалдығып қалған екен-ай.
Қайырмасы.

Көктейді, тамыр болса, жалғыз терек,
Жасыннан суландырған алып көрек-ай.
Қайырмасы:
Ей, ахау әлиләй,

Ахау әлиләй-ау.
Аулың алыс кеткенде, қалқатайым,
Сенсіз өткен өмірім неге керек-ай.
Қайырмасы.

Өлең десе дауысым, әнге келсін,
Үлкен-кіші отырған кемеңгерсің-ай.
Алдарыңа кез болдым осы үйде,
Қайырмасы:

Ақау, дүлдүл,
Сіз бір бұлбұл.
Екі көзің қап-қара,
Ал қызыл гүл-ай.

Барады көшіп аулым белден асып,
Бұлт пенен белден асқан араласып.
Кеткенде аулың алыс, ей, қарағым,
Кетерсіз әлдекімге бауыр басып.

Қайырмасы:
Ақау, керім,
Бұраң белім,
Күнде той,

Күнде жиын-ай,
Жүрген жерім-ай.
Келеді қара бұлт меңдей болып,
Қалады кескен терек жендей болып.

Кеткенде аулың алыс, ей, қарағым,
Көзіме кім көрінер сендей болып.
Қайырмасы.

Көзіңнен айналайын қой мақпалдай,
Құрбыңмен неге отырсың, ей, ойнап қалмай-ай.
Құрбыңмен аз ғана күн ойнап қалсаң,
Жабарсың қабырғаңды бойдақ малдай-ай.

Айтайын айт дегенде тау нұраған,
Етекке таудың тасы-ей саудыраған-ай.
Кеткенде аулың алыс-ей, қалқатай,
Көзіңнен айналайын жаудыраған-ай.

Есік алды қара су, қалың жиде,
Көңілім онда болса да, көзім үйде.
Ақау, лилилай-ау.
Аулың алыс кеткенде, ей, қалқатай,

Жата алмадым құлазып жалғыз үйде.
Ақау, лилилай-ау.
Ойнап-күлген жеріңде қамыс қалды,
Қалқатайдың ауылы алыс қалды.

Ақау, лилилай-ау.
Алыс қалған аулыңа қараймын деп,
Қаршығадай қайрылып мойным талды.
Ақау, лилилай-ау.

Ақау мосым, ақау мосым,
Өзің көңіл бергенде болса болсын-ай.
Сүйген сәулем, жақын досым,
Аулымыздың арасы жақын қонсын-ай.

Сен де сері, ей, қалқа, мен де сері, ахау,
Шын сүймесем, көңілімді бермес едім, дариға.
Құс аңдыған мергендей көл жағалап, ахау,
Сен болмасаң, бұл жерге келмес едім, дариға.

Қайырмасы:
Аққу едім көлдегі,
Сұңқар едім шөлдегі,

Үйрек ұшып, қаз қонған
Дария шалқар көлдегі.
Шықпай жатып бесіктен қайғы торып, ахау,
Сарғалдақтай жаңбырсыз қалған солып, дариға.

Қайда барсаң алдыңда Қорқыт көрі, ахау,
Неге тудық бақытсыз халық болып, дариға.
Қайырмасы.

Сенен сұлу, Ақтамақ, жан өтпейді,
Ақылың асқан дария көз жетпейді, Ақтамақ.
Шыққан күндей жарқ етіп бұлт астынан,
Көрген адам таң қалмай бір өтпейді, Ақтамақ.

Қайырмасы:
Айдын көлдің еркесі,
Еркін өскен ақ шабақ.
Гүл бақшада сайраған,

Бұлбұлымсың, Ақтамақ.
Оқтан өткір жарқ еткен қара көзің,
Қорғасындай балқытар айтқан сөзің, Ақтамақ.
Сымға тартқан күмістей нәзік белің,

Сәтті күні жаралған жансың өзің, Ақтамақ.
Қайырмасы.

Бойы ұзын тоғайдың миясындай-ау,
Қасың қара молданың сиясындай,

Қайтсем саған қолымды жеткіземін-ау,
Жүрген жерім сұңқардың ұясындай,

Ақтолғай.
Қайырмасы:
Барайын десем жер шалғай,
Сағынып жүр ғой бұл құрбың,

Қонасың қашан сен қолға-ай.
Сені анаң өсірді айдай қылып-ау,
Алақанға еріткен майдай қылып,

Ақтолғай.
Тал бойында тарыдай бір мінің жоқ-ау,
Жеткіземін қолымды қандай қылып,

Ақтолғай.
Қайырмасы.

Қызыл қыршын-ау, қызыл қыршын,
Ойнаған қыршылдатып ойның құрсын.
Аулыңа әдейілеп келгенімде,
Қойдың ғой сыйпалатып жүктің бұршын.

Қайырмасы:
Ақылың, әділің,
Өтеді-ау шырақ кәдірің-ау.

Салмаймын салдықпенен балағымды,
Ораймын ақ шағименен тамағымды.
4-0262

Қайырмасы:
Үй, әттәри, ахаурияй,
Ал, бұраң бел,
Өтеді дүниең, а, ей, ой.

Сағынып құрбы даусын жүргенімде,
Япырай, қайдан көрдім қарағымды?
Қайырмасы.
Ауылыңа ат терлетіп барайын ба,

Әніңе майдақоңыр салайын ба?
Қайырмасы.
Әніңе майдақоңыр салмаушы едім,
Ешкім жоқ сізден басқа маңайымда.

Жылқы айдаймын көшкенде жалбаспенен-ей,
Ортан жілік бітеді жамбаспенен.
Ал, гідіг-ай.
Көрмегелі көп айдың жүзі болды-ей,

Ауыл-аймақ аман ба, мал баспенен.
Ал, гідіг-ай.

Өлең деген немене өнерпазға-ау,
Өлең тұрмақ сөз қиын, ал, жаным-ай,

Көтерелік көңілді осындайда-ау,
Кім бар, кім жоқ ендігі, ал, жаным-ай,

келер жазға-ай
Қайырмасы:
Ал, жаным-ай,
Аман-есен болса екен

Мал-жаның-ай.
Қонған жері елімнің ой болса екен-ау,
Ойды қаптай жайылған, ал, жаным-ай,

қой болса екен-ай.
Сұрайтыным тағдырдан, ауылыңда-ай,
Күнде осындай бас қосар, ал, жаным-ай,

той болса екен-ай.
Қайырмасы.

Барады аулым көшіп сарымсаққа-ай,
Шыбын жан шықпайды екен сағынсақта-ай.
Келмеді қыста хабар, жазда хабар-ай,
Сарғайып елесіне табынсақта-ай.

Қайырмасы:
Ал, қарай көз,
Шықса сәулем ырғалып.
Торғын салын бос салып,

Санаменен сарғайдым,
Мен сәулемнен-ай құр қалып.

(1-нұсқа)
Қара тау бауырың жазық, басың биік,
Сен сонда мекендеген-әй гай-гөй,
Ерке киік риай-ау.

Қаракер болдырса да тағатым жоқ,
Айрылып бір өзіңнен ай-гай-гөй,
Тарттым күйік риай-ау.
Ал, қаракер, аяңда,

(2-нұсқа)
Көзіңнен айналайын күлімдеген,
Жаманға басқан ізің, әлигәли-гөй, білінбеген,

үрия-ай.
Ішіне дәрежемен сөздің сазын,
Салсам да алтын қармақ, әлигәли-гөй, ілінбеген,

үрия-ай.
Қайырмасы:
Ал, қаракер, аяңда,
Барар жерің таяуда.

Қолында қалқатайдың алтын пышақ,
Аулына жан қалқаның, әлигәли-гөй,

үрия-ай.
Қалқатай отыр ма екен, жатыр ма екен,
Шомылған айдын көлге, әлигәли-гөй,

Қайырмасы:
Ақ маңдай, қолаң шаш,
Үкілі камзол, қиғаш қас.

(3-нұсқа)
Ақақай, ал, қаракер, аяңдай бер,
Құрбылар екі-екіден ән сала бер-ау.
Өлеңге сен қиын ба, мен қиын ба,

Жақсының аты шығар-ау, тап жиында-ау.
Кез болған қиуада-ау, қимас қалқа,
Алдыңнан арғымақтай-ау орғиын ба-ау.
Астымда, ал, қаракер, аяңдай бер,

Алатау басың биік тақиядай,
Ел жайлап шалғыныңды жапырады-ай.
Бұл өмір басы биік тауменен тең,
Бір күні айрыласыз қапиядан.

Басында Алатаудың қос барабан,
Бойынан дария шалқып, су тараған.
Сұлу қыз, маңғаз жігіт бәрі осында,
Артық жер көргенім жоқ осы арадан.

Дәйім менің мінгенім Алкүреңім-ей,
Шілдедегі құрақтай балдыр едім.

Қайырмасы:
Алкүрең алма мойын,
Сізде еді менің ойым-ай.
Ауылыңның сыртынан қарауылдап-ей,

Құс аңдыған мергендей аңдыр едім.
Қайырмасы.

Ән салсаң, өзімдей сал баяулатып,
Бұрынғы өткен әнге таяулатып.
Сыртынан ауылыңның ән шырқасам,
Шыдайды дәтің қалай ояу жатып.

Қайырмасы:
Ахау, ахау, Алқоңырдай!
Ән салсаң Алқоңырдай-ау
Дәл осындай!

Алқоңыр ән-ақ екен баппен айтса,
Ер жігіт не болады серттен тайса?
Ән болмас Алқоңырдай қайда барсаң,
Ән білем деген адам шынын айтса.

Асыл қайрақ, ендеше, асыл қайрақ, оу,
Жүруші едік тепсеңнің басын жайлап.

Қайырмасы:
Алма жай,
Алма жай, қарғам,
Әлу-гәй.

Келемін деп бұл жерге ойлағам жоқ, оу,
Келіп қалдым бұл жерге дәм-тұз айдап.
Қайырмасы.
Көгілдірік, ендеше, көгілдірік, оу,

Қабырғамның бір жағын сөгілдіріп.
Қайырмасы.

Дәйім менің мінгенім Шұбалаңкер-ей,
Қос сақина қолымда бұрама зер-ей.
Ей, алма мойын-ай.
Аулың алыс кеткенде, ей, қарағым,

Көзге күйік болады ойнаған жер.
Ей, алма мойын-ай.
Боз аттың болды-ау талай былқылдағы,
Кетпейді қыздың даусы ұйқымдағы.

Ей, алма мойын-ай.
Жүруші ем медеу көріп мен сыртынан,
Сүмбедей қара жорға жылқымдағы.
Ей, алма мойын-ай.

Дүние өтеді тағы да, дүние өтеді, ахоу,
Оймақсыздың қолына ине өтеді, әләулім-ай.
Күлің барда күнде ойна, мынандайда, ахоу,
Сұм жалғанның түбіне кім жетеді, әләулім-ай.

Қайырмасы:
Алматы мен Қоғалы-ай!
Әркімнің көңілі жоғары-ай!
Аса байлық не керек,

Ден сау болса болғаны-ай.
Жүгіріп шықтым белеске,
Белес жақын емес пе.
Осы отырған отырыс

Бір ғанибет емес пе-ай!
Қаршыға алған, ендеше, қаршыға алған, ахау,
Қаршыға алған жерімде қамшы қалған,

әләулім-ай.
Сізді тапқан анаңа, бәрекелді, ахау,
Жауқазынның түбінен аршып алған, әләулім-ай.
Қайырмасы.

Кербез сұлу керілген, алтын Алтай,
Сайрандаған саяңда халқың, Алтай.
Күн туар ма көретін қайта айналып,
Бейне анамдай, ақ шашты жарқын Алтай.

Қайырмасы:
Ағажай, Алтайдай жер қайда-ай.

Әйгілі әлемге атың, Алтай сері,
Қазақтың ата қоныс, қарт мекені.
Өскен жер, өрбіген ел, қош аман бол,
Ұмытпас, қайда барса, халқың сені.

Кескен ағаш қалады, жеңдей болып-ей,
Қара нөсер келеді меңдей болып-ай.
Қайырмасы:
Бәтима-ай,

Алтын сабақ,
Жез түйме-ай.
Аулың алыс кеткенде-ей, қарағым-ей,
Кім көрінер көзіме сендей болып-ей.

Қайырмасы.
Қолымда бір қамшым бар алтындаған-ей,
Ажарың ақ жамбыдай жарқылдаған-ей.
Қайырмасы.

Сексен қыз серуенге шықса да-ей,
Ішінде сен қоңыр қаз қаңқылдаған-ей.
Қайырмасы.

Бір күн оңда дүние, бір күн солда-ай,
Дүние шіркін тұрмайды үнемі қолда, сәулем-ай.

Тұлпар мініп, ту алған ер болсаң да-ай,
Ажал жетсе, қалады басың жолда, сәулем-ай.
Қайырмасы:
Алтын сырға, қима бел,

Сағындым ғой, қайран ел.
Ойлап тұрсам, дүние жалған екен-ай,
Он сегіз мың ғаламы болған екен, сәулем-ай.
Машинаның жібіндей қайран әнім-ай,

Шабан аттай шалдығып қалған екен, сәулем-ай.
Қайырмасы.

Қарағым, айналайын, асыл туған-ай,
Жібектің бір тобымен белін буған-ай.
Бағаңа, бағаласам, жан жетпейді-ай,
Секілді ақ балапан тұйғын қуған-ай.

Қайырмасы:
Алтыннан аяқ, күмістен таяқ,
Жел сөзді не қылайын сіздерден аяп-ай.
Мінгенім дәйім менің бұлан керім-ай,

Жорға емес, жүйрік емес, алып керім-ай.
Көп айдың көрмегелі жүзі болды-ай,
Жүрмісің аман-есен бұраң белім-ай.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
Алтынтаудай жер бар ма жайлағанға-ау,
Асау мініп, жас құлын байлағанға, Алтынтау.
Қайырмасы:

Алтынтау,
Қыз—қаршыға,
Жігіт—бау.
Сары майдай балқырсың, ояу жатып,

Бұлбұл құстай сызылтып сайрағанда, Алтынтау.
Қайырмасы.

(2-нұсқа)
Қайран мекен қалдың-ау, туып-өскен-ай,
Ата-бабам кір жуып, кіндік кескен-ай.
Тамашасы жәннаттай, қайран жерім-ай,

Жатсам түстен кетпейсің, тұрсам естен-ай.
Қайырмасы:
Алтынтау, қайран мекен қалдың-ау.
Ертіс қыстап жүруші ек, Алтай жайлап-ай,

Қарасаз бен Үшілік бие байлап-ей.
Қайырмасы.

Кең алқапқа жарасып ақ боз үйлер-ай,
Күнде ойын, күнде той, сауық сайран-ей.
Қайырмасы.

Барады аулым көшіп Көлме-көлге,
Көлме-көл алыс дейді көрмегенге-ай.
Кетсе де аулың алыс, екі-ай, қалқа,
Жаз шығар күн күркіреп өлмегенге-ай.

Қайырмасы:
Ой, ахау, алтыным-ай, күмісім-ай,
Аман жүр қайда жүрсең, туысым-ай, ау.

Қызығы бұл жалғанның ән беретін,
Жігітке өнер артық бір жүретін.
Қайырмасы:
Аман бол, құрбым,

Көргенше қашан-ай.
«Аға—жал, іні—құйрық, бала—қанат»,—
Бұрынғы айтқан екен сөз білетін.
Қайырмасы.

Қалқатай, су түбіне-ой, қармақ салдым-ау,
Қармақты бір тістетіп балық алдым.
Ботадай еркелеген келбетіңе-ау,
Сүйініп ту сыртыңнан қарап қалдым-ау.

Қайырмасы:
Аппақ етің, қардай етің,
Құлындай едің жаңа туған-ой,
Дәл суретің-ау.

Бозторғай шырылдайды-ой, көк тұрып-ау,
Іледі тұрымтайдай құс-ой, ептеп жүріп-ау.
Тең-тұсым осы арада-ой, сен екенсің-ау,
Өтейік тату-тәтті ойнап-күліп-ау.

Өлең басы «бісміллә» деп айтады,
Жаратымсыз жаман сөз нені айтады, сәулем-ай.
Бәрімізді жаратқан Жаппар құдай,
Құдайы айтпай әуелі нені айтады, сәулем-ай.

Өлең айтқым келмейді ерінгенде,
Бойым байсал тартады керілгенде, сәулем-ай.
Жерден алтын тапқандай қуанамын,
Тақияңың төбесі көрінгенде, сәулем-ай.

Қайырмасы:
Аппақ-аппақ қояндай,
Тасқа жаққан бояудай,

Жасымда айтқан өлеңді,
Қартайғанда қоям ба-ай.
Өлеңімді айтамын өрнекпенен,
Ол да ғұмыр жақсыны көрмек деген, сәулем-ай.

Жабы, жүйрік әр жерде жатыр толып,
Жарым кезден жаясы сербектелген, сәулем-ай.
Қайырмасы.

Деуші едім ариайдай, ариайдай,
Шықпайды арпа болып өскен бидай,

аптари-ай.
Өлеңді айтпаймын деп тоқтасам да,
Өлеңнің құмары ұстар насыбайдай,

аптари-ай.
Қайырмасы:
Аптари-ай, маптари-ай,
Ари, ари, айхай, дариға,

Айдай, игигай-ай.
Қара су ойылмайды мұз қатқанда,
Шаңғауыз зар қағады қыз тартқанда,

аптари-ай.
Буының, сірә, қалай босамайды,
Өзіңе тең құрбы деп сөз қатқанда,

аптари-ай.
Қайырмасы.

Ұшады қыран бүркіт құм айналып,
Арықтан су ағады лайланып.
Адамға жақсы өлең атпенен тең,
Қазығын таппай қоймас бір айналып.

Дегенде жыңғыл шоқпар, жыңғыл шоқпар,
Жерлерге бетегелі жылқым тоқтар.
Өлеңнің жақсысы бар, жаманы бар,
Айтайын қандай өлең сылқым соқтай.

Сол жігіттің арқалы аты семіз-ай,
Қыз-жігіттің думанда аты сегіз-ей, құрбым-ай.
Күй толқытып, бұралтып ән шырқаса-ау,
Аспан асты масайрап болар теңіз-ей, құрбым-ай.

жадыраған-ей,
Жаз күні жайлау неткен-ей, тамаша.

(1-нұсқа)
Ауылым көшіп барады-ау, Талдыөзекке,
Қойбүлдірген, қарақат төңіректе.
Шіркін-ай, арман-ай,

Арманым жоқ, жалған-ай.
Асықпаған арбамен-ау, қоян ұстар,
Дәмі тартқан жетпей ме, бір кезекте.
Шіркін-ай, арман-ай,

(2-нұсқа)
Айналайын көзіңнен, бота көзім-ай,
Ойлағаным өзге емес, жалғыз өзің-ай.
Ауылың алыс кеткенде, қимас қалқа-ай,

Естен кетпес «қош болғай» деген сөзің-ай.
Қайырмасы:
Шіркін-ай, арман-ай,
Бұл дүниенің қызығы—

Ойнап-күлген дәурен-ай.
Құлағыңа таққаның күміс сырға-ай,
Күмбірлетіп шығасың күнде қырға-ай.
Сағыныштан сарғайып жүргенімде-ай,

Мен өзіңді қосамын ән мен жырға-ай.
Қайырмасы.

Дүние, дүниеден дүние өтеді,
Қолынан оймақсыздың ине өтеді-ай.
Қайырмасы:
Асығыс жалған, аял бер, угай-гай.

Барында оралыңның ойна да күл,
Түбіне дүниенің кім жетеді.
Қайырмасы.

Келдің қайдан, қалқатай-ей, келдің қайдан-ей,
Алма мойын ақ үйрек ұшар сайдан-ей.
Қайырмасы:
Асыл бекзат құрбышым-ай,

Аман-есен жүрмісің-ай.
Мекеніңді, қарағым-ей, айтып қойшы-ей,
Жат болмағы адамның осындайдан-ай.
Қайырмасы.

Бәсі қымбат базарда-ей, алашаның-ей,
Қызы сұлу болады қарашаның-ай.
Қайырмасы.
Өлең даусын сағынып-ей жүргенімде-ей,

Даусы қайдан шығады құдашаның-ей.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
Базарда бәсі қымбат бас киімнің,

Қос күрең-ай.
Өспейді мал мен басы қос күреңнің,
Асыл зат, құрбым-ай, аман бол.
Сағынып ән дауысын жүрегімде,

Қос күрең-ай.
Шығады дауысы қайдан қос күреңнің,
Асыл зат, құрбым-ай, аман бол.
5-0262

Қос күрең-ай.
Көрінер мойыны сұлу жорға аттардың,
Асыл зат, құрбым-ай, аман бол.
Сағынып ән дауысын жүргенімде,

Қос күрең-ай.
Шығады дауысы қайдан бекзаттардың,
Асыл зат, құрбым-ай, аман бол.

(2-нұсқа)
Сүйгенім қой ішінде-ай жебей саулық,
Жарасар келіншекке жібек жаулық.
Кеткенде ауылың алыс, ей, қарағым,

Жүреді күндіз-түні көңілім аулық.
Қайырмасы:
Ей, асыл затым,
Қиғаш қасым,

Шақырсаң,
Жаныңызға-ау кім бармасын?
Ақ үйден шыға келдің айдай болып,
Жылқыда қысыр емген тайдай болып.

Кетесің, қолым тисе, былқ-сылқ етіп,
Қарынға жаңа салған майдай болып.
Қайырмасы.

(3-нұсқа)
Ал, жаным, жиреншалбас, ау, жиреншалбас,
Ағашқа саясы жоқ, асыл зат, бұлбұл қонбас-ау.

Жаманға дауыс айтам, ау, жолдас болса,
Көңіліңді кейде ауласа, асыл зат,

кейде ауламас, ау.
Екі ойна ебі келсе, ау, осындайда,
Әйелі жамандарға, асыл хат, қонақ қонбас-ай.
Ау, жаным, жақсы қандай, ау, жаман қандай,

шабан қандай-ау.
Алыстан түлеп ұшқан-ау, біз ақ тұйғын,
Жасауға бізді қонақ, асыл зат, шамаң қандай-ау.
Бозторғай қой үстінде-ау, балалайтын,

Кешегі өтіп кеткен, асыл зат, заман қандай.
Жаманмен, жайды білмес-ау, болсаң жолдас,
Ішінде қараңғы үйдің, асыл зат, қамалғандай-ау.
Жақсының әні сондай-ау, қандай жақсы,

Көк ала үйрек ұшады көл дегенде,
Сілекейің бал татыр шөлдегенде-ау.
Аулың алыс кеткенде, екі-ау қалқа,
Ынтызарым құриды сен дегенде-ау.

Қайырмасы:
Асыл қиқым,
Сені ойласам, келмейді,
Жатсам ұйқым-ау.

(1-нұсқа)
Сөйле десең сөйлейді-ей Жекебайы,
Айтатұғын төреге өлең дайын-ей.
Қайырмасы:

Асыл-ай арман, асыл-ай-ау,
Осылай, төрем, осылай-ау.
Қойнауында Қобданың-ей мекендеген-ей,
Мен сөйлесем, айтармын елдің жайын-ей.

(2-нұсқа)
Жақсы болар жылқы мал күзеткенге-ей,
Қайың құрық сынбайды дүзеткенге.
Қайырмасы:

Ой, асыл-ай,
Арманда едім қосылмай.
Дәтің қайтып шыдады ояу жатып-ей,
Үй сыртынан ән тартып біз өткенде.

(3-нұсқа)
Айналайын атыңнан, Асыл айым-ай,
Мен несіне сырымды жасырайын-ей, Асыл-ай.

Шыныменен көңілін менде болса-ей,
Балапандай жем беріп асырайын-ей, Асыл-ай.
Қайырмасы:
Торғын шәлің басыңда,

Жан сүйерің қасыңда.
Ақ сұр аттай ойнақтап,
Жүрші менің-ай қасымда.

Көкше қоян қашады өзекпенен, оу,
Сөз сөйлегім келеді кезекпенен, оу.
Қайырмасы:
Асының салқын жайлауы-ай,

Өмірдің бар ма байлауы-ай.
Жай білмейтін жаманмен жолдас болсаң-оу,
Соңын күтпей сөзіңнің безектеген-оу.
Қайырмасы.

Жақсылардың жауабы неткен артық-оу,
Сөйлеседі астыртын кезекпенен-оу.
Қайырмасы.

Құнан керім, тай керім, дөнен керім-ай,
Ою салып жасайды, ахау, аттың ерін, ахахай.

Көрмегелі көп айдың жүзі болды-ай,
Аман-есен жүрмісің, ахау, бұраң белім, ахахай.
Қайырмасы:
Ау, замандас, осы әнге бас,

Қайта айналып келмес жас.
Ауылым көшіп алысқа, тұрдым жырақ-ай,
Ат шаптырым арада, ахау, біздің тұрақ, ахахай.
Жеңіл қарап жастықпен күдер үзбе,

ахахай.
Қайырмасы.

Айналайын-ай, көзіңнен-оу, күлімдеген-ай,
Тал бойынан-ай, оғаштық білінбеген-ай.
Неткен жақсы еді-ай, мінезің-ау, майда қоңыр-ай,
Көрген адам-ай, сыртыңнан күлімдеген-ай.

Қайырмасы:
Ау, қарағым-ай,
Сен дегенде-ай,
Тартады оң қабағым-ай.

Айналайын-ай көзіңнің-ай қарасынан-ай,
Хат жазайын-ай қасыңның арасынан-ай.
Асыл бешпет-ай үстіңнен-ай шешіп берген-ай,
Айналайын-ай қолыңның саласынан-ай.

Өлеңді айт дегенде іркілмеймін,
Кісіні өлең айтқан «шіркін» деймін.
Жел сөздің тағдыр берген арқасында,
Жорғадай жолға түскен бүлкілдеймін.

Қайырмасы:
Ау, Сөнкіл көл,
Мекендеген сіздің ел,
Жан рахаты сайран жер.

Өлеңді тіл бастайды, жақ қостайды,
Бәйгеден келсе жүйрік, ойқастайды.
Барында тіршіліктің ойна да күл,
Өлеңді біз тұрғанда кім бастайды?

Ау, жаным, көк өрікті-ау, көк өрікті,
Сабағы көк өріктің көгеріпті, ау-айдай.
Тартпай шап аттың басын, ау, бозбалалар,
Өткендер бізден бұрын не көріпті, ау-айдай.

Атыңнан айналайын-ау, құдай, оңда,
Жан бар ма құдай деген мұнша жанда, ау-айдай.
Болғаны ұят кімде-ау, иман сонда,
Үйі бар имандының рауаңда, ау-айдай.

Әр таудың бір ұшқын кеп-ау, басын шалған,
Бір қызын пайғамбардың Әли алған, ау-айдай.
Бір қызын пайғамбардың-ау, Әбу алып,
Мирас боп үмбетіне содан қалған, ау-айдай.

Әдемісі жылқының қасқа маңқа, ау-жаным,
Шалқасынан түседі шапқан жоңқа, ау-ай.
Қараңғы үйдің ішіне жарық болған, ау-жаным,
Асып туған атадан абзал қалқа, ау-ай.

Дүние қудым сені бала жастан,
Дәулеттің аз-көбіне қарамастан.
Ауылым қалды-ау, кейін-ай.
Барында оралыңның ойна да күл,

Не келіп, не кетеді ғазиз бастан.
Ауылым қалды-ау, кейін-ай.
Әуеде ұшып жүрген ала қарға,
Берейін өлең айтып ағаларға.

Ауылым қалды-ау, кейін-ай.
Бермесек өлең айтып ағаларға,
Кетеді кінә тағып балаларға.
Ауылым қалды-ау, кейін-ай.

Болғанда-ау үркер алтау ай қашады,
Жарлыдан жаздыгүні бай қашады,

ауылыңды-ай.
Сөйлессең-ау жақсыменен көңіл ашар,
Жаманның сөзі құрсын, дауласады,

Ендеше-ау, жусан деймін, жусан деймін,
Белімді жусанменен бусам деймін,

ауылыңды-ай.
Шын болса-ау мына айтқаның, құрбыласым,
Артыңнан қос ат мініп қусам деймін,

Сүйгенім қой ішінде ісек-тұсақ,
Турасам қойдың еті болады ұсақ,

қалилай ахауай.
Атасы атамыздың әнші дейді,
Болайық біз де өлеңші солар құсап,

қалилай ахуай.
Қайырмасы:
Шырқайық жастар,
Құрбылас достар,

Екеу-екеу болады ән салалы,
Шана шегіп тай көкке қолға алалы.
Шанасымен Тайкөкті бұра тастап,
Тойда сұлу көрінсе, көз салады.

Қайырмасы:
Ахау арман, дүние жалған,
Еркін қолға тимейді көңілге алған.
Ахау айта, үйге қайта,

Салдырдым первый тоқым сұлу атқа,
Асылдан түйме тақтым кем полатқа.
Қыздарға әйбәтләніп көрінбекке,
Ірбітке ақша салдым нар кемчатқа.

(1-нұсқа)
Айт дегенде өлеңді-ау, жөнелейін,
Бейпіл сөзден несіне бөгелейін-ау.
Құдай берген жел сөздің-ай арқасында,

Диірменнің тасындай дөңгелейін-ай.
Қайырмасы:
Ахау, айдай,
Алма мойын, ақ үйрек,

Ауылың қайда-ай.
Дәйім менің мінгенім, Ақтаң кері,
Жатсам-тұрсам ойлаймын қалқам сені.
Ауылыңнан өткенде жанасалап,

(2-нұсқа)
Бір бешпентім үстімде-ау қыналмаған,
Өлең айтып біз бұрын, шіркін, сыналмаған.
Қайырмасы:

Ахау, айдай, азат жылдай,
Еліміз, шіркін, атқан таңдай-ау.

Мұнда айтпаған өлеңді-ау, қайда айтамыз,
Үлкендерге боламыз, шіркін, тіл алмаған-ау.
Қайырмасы.

Жардың шетін баспаймын құлай ма деп-ай,
Арық суын ішпеймін лай ма деп-ай,

ой, дүние-ай.
Өткеннен де сұраймын, кеткеннен де-ай,
Ауыл-аймақ, туыстар аман ба деп-ай,

ой, дүние-ай.
Қайырмасы:
Ахау, айдай, сұр Бөрте,
Ауылың жақын, жол төте.

Жақсы болса ағайын,
Мол жетеді бір көрпе.
Жайлау жасыл болмай ма, жайламаса,
Құлын асау болмай ма, байламаса.

Өлгеннен соң жылаудың қажеті не,
Тірлігінде бір-бірін сыйламаса.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
Мінгенім дәйім менің шұбалаң кер-ай,
Қолыңда қос сақина бұрама зер-ай.

Кеткенде аулың алыс қос перизат-ей,
Болады көзге күйік ойнаған жер-ай.

Ақау-ақау-ай.
Қайырмасы:
Қоңыр қаз, үйрек,
Күлімкөз әйнек.

Кетесің жақсы болсаң,
Өзің билеп, ақау-ақау-ай.

(2-нұсқа)
Болғанда ой тошала-ай, қыр тошала-ей,
Ойпаңнан алып келдім-ей бір тошала-ай.
Көңілің шыныменен-ай менде болса-ей,

Орнымды ерте бастан-ей оңашала-ай.
Қайырмасы:
Ахау, айым, қалқатайым,
Келеді сенсіз менің қайтып жайым.

Болғанда ой бүлдірген-ай, қыр бүлдірген-ей,
Ойпаңнан теріп жедім, ей, бір бүлдірген-ай.
Бергенде өзің көңіл-ай, ей, әріптес-ей,
Кісіге сенен басқа-ей сыр білдірмен-ай.

Сөйлеп, сөйлеп берейін өлмей тұрып, ахау,
Өлгендерден бір хабар келмей тұрып, ахау, әрине.
Көз салма, құрбым, әркімге.

Тіршіліктің барында күліп-ойна, ахау,
Жеңсіз көйлек желбегей кимей тұрып, ахау, әрине.
Көз салма, құрбым, әркімге.
Сөйлеп, сөйлеп берейін сөз келгенде, ахау,

Тоқтау болмас жүйрікке сар желгенде, ахау, әрине.
Көз салма, құрбым, әркімге.
Құдай берген жел сөзді аяймыз ба, ахау,
Дәуіріміз бақытты кез келгенде, ахау, әрине,

Қозыбақтың қызы едім, атым—Ұмсын,
Серттен тайған жігітті Құдай ұрсын!
Ақбоз үйдің ішінде мен отырсам,
Мені іздеген жігіттер үйге кірсін.

Қайырмасы:
Ахау, бикем, жар-жар,
Алма мойын ақ сұңқар,
Қош, есен бол, құрбым-ай,

Құрбылықпен жүрдім жай.
Бір күн ауру, бір күн сау,
Таба алмадым бабыңды-ай.
Өткен іске өкінбе,

Ән табылмас бүрлендей бозбалаға,
Дүрия бешпент жарасар қыз-балаға.

Қыз кеткен соң ауылынан қызық кетер,
Қызығы жоқ кім барар сол араға.
Қайырмасы:
Ахау, бүрлен,

Тоғыз түрлен.
Жастық шақта, жігіттер,
Өнер үйрен.

Айт дегенде өлеңді тіл айтады,
Қандай адам тіліме мін айтады-ай.
Өлең айт деп балалар қолқа салса,
Мен айтпасам, өлеңді кім айтады-ай?

Қайырмасы:
Ахау, жалған,
Өтіп заман барады
Бұл адамнан-ай.

Не деп өлең айтайын, қарақтарым,
Құтты болсын, мінеки, талаптарың-ай.
Кейінгіге үлгі боп қала берсін,
Осылайша айтайын қалап бәрін-ай.

Ойлап тұрсаң, дүние шолақ екен-ау,
Бір-біріне адамдар қонақ екен-ау.

Қайырмасы:
Ахау, иғай,
Қоңыржай.
Айхой,

Сыңғырлаған даусыңды-ай!
Нешеу болсаң бір үйде сыйласып өт-ау,
Бұл өмірдің қызығы сол-ақ екен-ау.
Қайырмасы.

Келсең, қалқам, дәм тартып Кегеніме-ау,
Қарсы алармын шығып ап белеңіне-ау.
Қайырмасы.
Көмекейде бұлбұлдың ұясы бар-ау,

Қандырармын әнім мен өлеңіме-ау.
Қайырмасы.
Түйе сұлу көрінер тайлағымен-ау,
Жолдас болма, қалқажан, қайдағымен-ау.

Қайырмасы.
Өз ауылы әркімнің Мысыр шаһар-ау,
Болсын аман ауылың аймағымен-ау.
Қайырмасы.

Елім жайлар Сайрам су күнгейінде,
Өздеріңе айтамын білгенімді.

Талабыңа нұр жаусын, ай-ау, бала,
Аман-есен тілеймін жүргеніңді.
Қайырмасы.
Ахау, керім,

Бұраң белім.
Күнде қызық, күнде той,
Айдай, жүрген жерім-ай.

Қозғалмайтын жұлдыз бар—Темірқазық,
Жүйрік келер бәйгеден бауырын жазып-ай.
Ақ тамақтан емітіп бір иіскесем,
Қалар еді жаныма рақат тауып-ай.

Қайырмасы:
Ахау, құрбым,
Мойын бұрғын.
Тал шыбықтай бұралып,

Жолда тұрғын-ай.
Бір қамшым бар қолымда ат қамшылар,
Бауырынан атымның тер тамшылар-ай.
Сіз көйлекшең болғанда, біз жейдешең,

Жақындасып кеткенде не жан шыдар-ай.
Қайырмасы:
Ахау, сары қыз,
Піскен дарбыз.

Көлденеңдеп шығады
Көңілі бар қыз-ай.

Айт-айт десе адырдан қашар түлкі,
Қайда қалмас жігіттің жиған мүлкі.
Алма жай, ахау,
Риай-ау.

Екі атаның баласын еліктірген,
Күміс құйрық қара жал әттең жылқы.
Алма жай, ахау,
Риай-ау.

Жылқы деген мал жақсы аман болса,
Жігіт неге бағады жаман болса.
Алма жай, ахау,
Риай-ау.

Өзіңді ойлап, жан сәулем, жүргенім ғой,
Ат үстінде көңілім алаң болса.
Алма жай, ахау,
Риай-ау.

Ала үйрек алма мойын, ай, біз емес пе, ай, жалған!
Ілетін нағыз лашын сіз емес пе?

Ахау, үрия-ай.
Болғанда қыз қызыл гүл, ай, жігіт—бұлбұл,

ай, жалған!
Гүл-гүлге бұлбұл келіп түнемес пе?

Ахау, үрия-ай.
Кім еді ертең ерте, ай, қозы ағытқан, ай, жалған!
Сен бе едің боз жорғаны орағытқан?

Ахау, үрия-ай.
Түскенде сен есіме, ай, сенер болсаң, ай, жалған!
Қойныма көзім жасы сорағытқан.

Ахау, үрия-ай.
6-0262

Өнерге білім білген жеткізеді-ай,
Дариядан кеме, қайық өткізеді.

Ахау-ахау-ай.
Жақсымен зәуде ғалам жолдас болсаң-ай,
Бойыңа бір қасиет біткізеді.

Ахау, ахау-ай.
Қайырмасы:
Түлкідей бұлаң,
Аққудай сылаң.

Басасың аяғыңды,
Бұраң, бұраң, ей,
Ахау-ахау-ай.

Ахахай, ахау «сәлем» деді ағаларың,
Ән-күйге бөленсін аз қалаларың-ай.
Қартыңның, ахау, нашар жатып салған әні,
Салып жүр осы әніме балаларым-ай.

Қайырмасы:
Ахахай, ахау, арман-ай,
Жиырма бес қайта айналып
Келмес маған-ай.

Ахахай, ахау «арманда» деді аталарың,
Салып жүр осы әніме боталарым-ай.
Артымда-ай сорлы анаң қалып барады,
Салып жүр көз қиығын балаларым-ай.

Қайырмасы:
Ахахай, ахау, арман-ау,
Жетпіс бес енді мені
Меңдеттің бе-ай.

Ендеше, бес сала кер, бес сала кер,
Дегенім бес сала кер, бес қара кер.

Ахахау, айдой-ай.
Барады заман өтіп жылдан жылға,
Замандас, тең тұстасым, еске ала жүр.

Ахахау, айдой-ай.
Су құйып сырлы аяққа тұндырғандай,
Көзіңнен айналайын жаутаңдаған.

Ахахау, айдой-ай.
Қайырмасы.

Қалқатай, мінезіңе болдым асық-ай,
Сыртыңнан атыңды естіп болдым ғашық-ай,

Қайырмасы:
Аяужан, адасқан,
Аяужан, адасқан,
Шіркін-ай, таныс болмай,

Ерте бастан-ай,
Ерте бастан-ай.
Қалқатай, ой-қырың бәрі де сай-ай,
Жүруші ем анық жауап ести алмай-ай,

ести алмай-ай.
Қайырмасы.
Бір жауап өзіңізден болмаған соң-ай,
Айта алмай жүруші едім басқадай жай-ай,

басқадай жай-ай.
Қайырмасы.

Аттың бәрі тумайды-ей бурылдай боп,
Тату өсер бар ма екен құрбыдай боп, әгәгөй-ау.
Мен қалқаны сағынып жүргенімде,
Даусы қайдан шығады бұлбұлдай боп, әгәгөй-ау.

Қайырмасы:
Су ағады сайменен,
Шам жанады майменен-ай.
Екі жақсы қосылса,

Таң атады жайменен-ай.
Баян таудың басында-ей нар кескенім,
Тал шыбықтай бұралып бірге өскенім, әгәгөй-ау.

Бағаласам, бағаңа жан жетпейді,
Шекер шайнап қолымнан бал жескенім, әгәйгөй-ау.
Қайырмасы.

Ай, жаным, торы жорға, торы жорға, әгәй көк,
Басында торы жорға шәйіден дорба,

өтеді жалған, амал жоқ.
Түскенде сен есіме, сенер болсаң, әгәй көк,
Басамын аяғымды әрең зорға,

өтеді жалған, амал жоқ.
Ақтаңгер тау биігі артылар ма, әгәй көк,
Інжу тас қара пұлға сатылар ма,

өтеді жалған, амал жоқ.
Әркімнің әзілдесер құрбысы бар, әгәй көк,
Қараңға қара қарға шатылар ма,

өтеді жалған, амал жоқ.
Келеді ердің ері екі елуге, әгәй көк,
Ақ тұйғын құс қонады мекеніне,

өтеді жалған, амал жоқ.
Қашаған қашарында байқап қашар, әгәй көк,
Артынан жүйрік қуып жетерінде,

өтеді жалған, амал жоқ.
Шын ашық өз басыма болсаң, құрбым-ай,

әгәй көк,
Қамшыңды беріп кеткін кетеріңде,

Дәйім менің мінгенім мұз көк ала-ай,
Сала алмас осы әнге өзге бала, әгигай.
Қыл өтпес арамыздан тату едік-ай,
Арадағы айрылдық сөзге бола, әгигай.

Қайырмасы:
Әги-әги-әги-гәй,
Әги, қалқаш, Қазиза-ай.
Бір қамшым бар қолымда бұйра сапты-ай,

Сол қамшым бұйра сапты жұртта қапты, әгигәй.
Қыл өтпес арамызда тату едік-ай,
Қызыл тіл арадағы бұра сапты, әгигәй.
Қайырмасы.

Жылқы айдаймын көшкенде дөненменен-ау,
Мінілмеген астымда көбеңменен, әгигәй.
Алыс ауылың кеткенде, екі-ай бала-ау,
Амандасып жүрейік өлеңменен, әгигәй.

Қайырмасы:
Жылқы ішінде ала жүр,
Ұстай алмай бала жүр.
Алыс ауылың кеткенде,

Жырғылтыдай жер қайда қар алмаған-ей,
Жібек шашың желкілдеп таралмаған-ей.

Қайырмасы:
Ей-әгөй, қалқаш,
Ой, әгөй-гай.
Бағаласам, бағаңа жан жетпейді-ей,

Бұл өлкеде сіздей жан жаралмаған-ей.
Қайырмасы.

Ат байладым ақ үйдің кермесіне, әгөй,
Көз салдым біреудің бермесіне.

Әгөй-гәй, әгөй-гәй.
Оралыңның барында ойна да күл, әгөй,
Өткен өмір мен кепіл келмесіне.

Әгөй гәй, әгөй-гәй.
Ат байладым ақ үйдің белдеуіне, әгөй,
Шашақ төгер кербез қыз белбеуіне.

Әгөй-гәй, әгөй-гәй.
Оралыңның барында ойна да күл,
Өткен өмір мен кепіл келмеуіне.

Әуеде ұшып жүрген ала қарға,
Берейік өлең айтып ағаларға.

Ой, әгөйгәй, әгөйгәй.
Бермесек өлең айтып ағаларға,
Кетеді бір мін тағып балаларға.

Қонғаны ауылымның теріскей-ді,
Қалың мал теріскейде өрістейді.

Ой, әгөйгәй, әгөйгәй.
Ағалар өлең айт деп кеп отырса,
Отыру бекер қарап келіспейді.

Дауысың бұлбұл болғанда, өзің бір гүл, ахау,
Он бестегі толған-ай кезің бұл бір.
Қайырмасы:
Айдай, әугәй, Жамал-ай,

Жаным саған не амал-ай,
Бірге жүрер заман-ай.
Тал бойыңда тарыдай бір мінің жоқ, айхай,
Тас бұлақтай дауысың қаққан сыңғыр.

Қайырмасы.
Құлазиды кең жайлау ел кеткенде, ахау,
Гүл жайнайды қыз бала ержеткенде.
Қайырмасы.

Алыс аулың кеткенде, қалқатайым, ахау,
Кімге айтамын назымды сен кеткенде, айхай.
Қайырмасы.

Кегеннің біздің ауыл, ахоу, төрінде отыр-ай,
Баяғы өзің көрген, айхой, жерінде отыр,

әгугәй-угәй.
Көңілің шыныменен, ахоу, менде болса-ай,
Көзіме сағат сайын, айхой, көрін де отыр,

әгугәй-угәй.
Қайырмасы:
Па, шіркін,
Дүние-ау жалған,

Әгугәй, арман-ай.
Түспейді еркін қолға,
Айхой, қөңілге алған,
Әгугәй-угәй.

Дүние тұмандаған, ахой, мұнарланған-ай,
Білмеймін кім алдаған, айхой, кім алданған,

әгугәй-угәй.
Арманға айдап шыққан, ахой, арбасынан-ай,
Түсіріп кете ме екен, айхой, мына жалған,

әгугәй-угәй.
Қайырмасы.
Қарқара, шөбің шүйгін, ахой, басың биік-ай,
Бауырыңда ойнақтаған, айхой, арқар киік,

әгугәй-угәй.
Түскенде сен есіме, ахой, қимас қалқам-ай,
Қайғысын дүниенің, айхой, алдым жиып,

әгугәй-угәй.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
Сәлемде-ей, жан қалқа, дәрі берсін,
Дегенім дәрі берсін, өзі келсін.

Әй-әләуләйлім.
Хал нашар-ей көрмегелі көптен бері,
Шақырттым сондықтан да, келіп көрсін.

(2-нұсқа)
Мінгенім-ей дәйім менің шұбалаң кер,
Қолымда қос сақина бұрама зер,

Әй-әләуләйлім.
Көрмегелі өзіңді болды талай,
Көзге жақсы көрінер ойнаған жер.

Өтіпті жиырма бес бір сергелдең,
Бақ тайса, ерден дәулет өлгенмен тең, әй, игай.
Жігіттің алған жары болса жаман,
Алты айлық абақтыға кіргенмен тең, әй, игай.

Өлеңді кім айтпайды ән шығарса,
Сұлуды кім алмайды мал шығарса, әй, игай.
Армансыз бұл жалғаннан бұрынғы өтер,
«Кет» деген сүйгеніңмен заң шығарса, әй, игай.

Астымда қара атым бар қаржалмаған,
Әр жерде асыл пұлдар арзандаған, әй, игай.

Қолымда, тоқтылы бай, сүйіншім бар,
Жоғалттым бір топ үкі маржандаған, әй, игай.
Сөйлей бер, қызыл тілім, өлмей тұрып,
Алланың аманатын бермей тұрып, әй, игай.

Осындай әлің барда күліп-ойна,
Жер қазып, жер ошаққа көмбей тұрып, әй, игай.
Ал, жаным, керді міндім, керді міндім,
Өтерін дүниенің енді білдім, әй, игай.

Өтерін дүниенің білгеннен соң,
Салт атты, сабау қамшы ойнап-күлдім, әй, игай.

Ал, жаным, қалайы қасық, қалайы қасық,
Тұсыңа жаңа келдім жанай басып, әй, угәй.
Құмартқан жасшылықта қайран құрбым,
Бал берген су сұрасаң, міне, ғашық, әй, угәй.

Сөйлей бер, қызыл тілім, жақ барында,
Маңдайға баста дәулет, бақ барында, әй угәй.
Ойнап-күл тіршілікте, әй, балалар,
Қаламыз қара жердің жапсарында, әй, угәй.

Ал, жаным, сұрша құнан, сұрша құнан,
Көгеннің қозы ағыттым бұршағынан, әй, угәй.
Шын ашық өз басыма болсаң, жаным,
Ауылдың жолығып жүр сырт жағынан, әй, угәй.

Жарасар шашбауыңа күміс шынжыр,
Сайраған сандуғаштай сен бір бұлбұл.
Бағаңа, бағаласам, жан жетпейді,
Ішінде өз құрбыңның мен қызыл гүл.

Көзіңнің айналайын жанарынан,
Сөзіңнің қуанамын хабарынан.
Аңқыған иісің жұпар, әттең, қалқа,
Иіскелеп жатар ма еді тамағыңнан.

Тауға қара-ай, ендеше, тауға қара-ай,
Таудан бұлақ ағады төмен қарай.
Кішкентайдан бірге өскен елім, жұртым,
Сағынғаннан көз талды саған қарай.

Қайырмасы:
Әй-әй, бөпем,
Артта қалған елімді
Көрер ме екем!

Үш Қарқара, Көктөбе, Мыңжылқыдан
Түбірінен теректі кім жұлқыған?
Тамырынан айрылған мендей болар,
Ажыраған амалсыз ел-жұртынан.

Қайырмасы:
Әй-әй, бөпем,
Кейін қалған ел-жұртым
Келер ме екен?

Екі шекті домбыра, тақтым перне, әй-угәй,
Нұр жауады дейді екен талапты ерге, әй-угәй.
Оралыңның барында ойна да күл, әй-угәй,
Өлгеннен соң кіреміз қара жерге, әй-угәй.

Қайырмасы:
Жүгіріп шықтым белеске,
Белес жақын емес пе.
Осы отырған отырыс

Бір ғанибет емес пе.
Екі шекті домбыра, жеті перне, әй-угәй,
Айдай көрме жігітті арамтерге, әй-угәй.
Ат өксітіп алыстан келеміз деп, әй-угәй,

Ақын қыздың ауылына тура серме, әй-угәй.
Қайырмасы.

Басында шұбар таудың қос барабан,
Ішінен алуан әсем ән тараған.
Сұлу қыз, әнші жігіт—бәрі сонда,
Япырмай, неге келдің, ахау, сол арадан.

Қайырмасы:
Әйгигай, бап-бап, бәй бибәй, бап-бап, бап-бап,
Би-оу, би-оу, жарқ еткен күн-оу,
Әйгигай, бап-бап, бәй бибәй, бап-ай.

Ат байлап, шатыр тігіп жатқанымда,
Той қылып, шерім тарқап қайтқанымда.
Жолаушы ұзын жолға барғанымда,
Тұнжырап екі көзім, ахау, қайтқанымда.

Ақ үйдің ат байладым кермесіне,
Адамның ашты болма бермесіне.
Жігіттер, тіршілікте ойна да күл,
Мен кепіл өткен дәурен келмесіне.

Салғаным сал торы атқа сал тебінгі,
Жігіттер, дұшпаныңнан ал кегіңді.
Ат арытып алыстан келгеніңде,
Ақ тамақтың астынан ал деміңді.

А-хоу!
Қияның қызыл-қызыл қиясы бар,
Қияны шауып алсам, миясы бар, әйу-ай.
Өлеңді әжептәуір айтушы едік,

Қара өлең тамағымда ұясы бар, әйу-ай.
Иғай!
Ал, жаным, ән келгендей, ән келгендей,
Шақырар қораз, тауық таң келгенде, әйу-ай.

Жел сөзді құдай берген неге аяймын,
Алдыма айтар кісім дәл келгенде, әйу-ай.

Жылқы бақтым сары жон белесіне,
Етектегі түседі ел есіме.
Қайырмасы:
Әккигай, сары бел,

Сары белден шырқаған даусымды естіп,
Сүйген сәулем қасыма келесің бе?
Қайырмасы:
Әккигәй, сары бел,

Торы тосам, шырағым, торы тосам,
Тосаң босаң, бол тосаң, болма босаң, әккілік-ай.
Ат арылтып алыстан іздеп жүрмін,
Жүгіріп шық алдымнан адам болсаң, әккілік-ай.

Қайырмасы:
Ашу—дұшман, ақыл—дос,
Ақылыңа-ай ақыл қос.
Өлең емес, мен өзі өрнек едім,

Мәшиненің ішінде шөлмегі едім, әккілік-ай.
Ағып жатқан дария болмасам да,
Тоқтап жатқан өзінше көлмек едім, әккілік-ай.
Қайырмасы.

Кештен ұршық иірдім қорғасыннан,
Бұл өлеңді айтыппын он жасымнан, әккілік-ай.
Құдай білер қадірге жетіп жүрген,
Саған бола қалмайын жолдасымнан, әккілік-ай.

Дәйім менің мінгенім қызыл жирен-ау,
Бағар малың жоқ болса-ау, әләйлім,

Өлең үйрен-ау.
Тіршілікте дос-жаран ойнап-күліп-ау,
Бір дәм татып кетсе екен, әләулім,

(1-нұсқа)
Қолында қалқатайдың алтын пышақ,
Сол қалқа келе ме деп жайдым құшақ.
Отыр ма екен, сол қалқа, жатыр ма екен,

Шомылған айдын көлде аққу құсап.
Дәйім менің мінгенім күрең дөнен,
Қашады төстен түлкі сүмеңдеген.
Ойымда үш ұйықтасам бар ма менің,

(2-нұсқа)
Айналайын, қарағым, кекілдім-ай,
Балапаны аққудың секілдім-ай.
Қолда барда алтынның қадірі жоқ,

Қолдан шығып кеткен соң өкіндім-ай.
Қайырмасы:
Әләлім, әләлім,
Ешкімге жоқ залалым.

Қайда жүрсең аман бол,
Осынау әнге сала жүр.
Ұшып жүрген аспанда көгілдірік,
Жүйрік атқа жарасар өмілдірік.

Сұрағаның бұл тойда өлең болса,
Ән айтайын, шырағым, төгілдіріп.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
Адамзат-ай көрмесе адасады,
Көңілді көтермесе,
Ай-дай, ай-дай, кір басады.

Кеудесі жақсылардың алтын сандық,
Сандықты кілт болмаса,
Ай-дай, ай-дай, кім ашады?
Қайырмасы:

Кәлиләйім,
Әлиләйлім,
Кәләләкім-әйлім,
Аха-ха-ха-хай,

(2-нұсқа)
Жөні келсе қояйын әнге басып, ау-үй,
Талайлар-ақ осы әнге болған ашық, о-ой!

Е-ей, әләлім-ай.
7-0262

Ән салмасқа болмады бір-екі ауыз, ау-үй,
Сіздерменен қалған соң дидарласып, о-ой!

Е-ей, әләлім-ай.
Қайырмасы:
Мінген де атым ақ жабал,
Шырын да сөзім, шекер, бал.

Менің бір айтқан сөзіме,
Жастар, сіздер құлақ сал.
Осы отырған балалар,
Бірің—құйрық, бірің—жал,

Бірің де қайың, бірің—тал,
Бірің де шекер, бірің—бал,
Ей, қай түрлі әнге сал дейсің,
Түсінетін балалар, е-ей!

(1-нұсқа)
Ендеше-ай, өлеңде өнер-ай, өлеңде өнер,
Шын жүйрік өрге шапса, өршеленер-ай.
Ойнап күл тіршілікте-ай, бар кезінде,

Шырағың мың күн жанған бір күн сөнер-ай.
Қайырмасы:
Әләлім-әләлім-ай,
Алқызыл заманым-ай.

Әніне әләлімнің салайын-оу-ай.
Келеді айым туып-ай күңгірт болып,
Көктемде мал өледі-ау қылқұрт болып-ай.
Күнде ойна күлің барда-ай тіршілікте,

Қаламыз өлгеннен соң жым-жырт болып-ай.
Қайырмасы.

(2-нұсқа)
Қызыл тілім сөйлей бер шал боларсың,
Отқа жаққан қу томар тал боларсың-ей.
Қайырмасы:

Әләлім-әләлім-ай,
Әләлім-әләлім-ай.
Барында оралыңның күл де ойна,
Күніне он бестегі зар боларсың.

Қайырмасы.
Ақ тісім аузымдағы маржан тісім,
Сендей душар болар ма сүйген кісім.
Қайырмасы.

Сүйген кісім сүйкеніп өте шықса,
Қатты от жаққан қазандай қайнайды ішім.
Қайырмасы.

(3-нұсқа)
Кигенім аяғым-ей кебіс-мәсі,
Күлмеген, ойнамаған көңіл қасы, у-ай.
Кеткенде аулың алыс-ай, ей, қарағым,

Көл болды омырауға көздің жасы, у-ай.
Қайырмасы:
Әләлім-әләлім-ай,
Жан сәулем, қарағым-ай.

Әніңе майда қоңыр
Салайын ба-ай.
Мінгенім дәйім менің, ей, күрең дөнен,
Қашады төстен түлкі сүмеңдеген, у-ай.

Ойымда үш ұйықтасам-ей бар ма менің,
Айрылып қалқатайдан жүрем деген, у-ай.
Қайырмасы.

(4-нұсқа)
Тот баспас жарқылдаған алтындай-ақ,
Беріпті нұр сипатты аямай-ақ-ай.
Бағаңа, бағаласам, жан жетпейді,

Шықпаса Қалифадан некен-саяқ-ай.
Қайырмасы:
Ой, ахау сізге таяп,
Жел сөзімді ағылтам,

Өзіңді аяп,
Әләлім-әләлім-ай.

(1-нұсқа)
Ендеше ылашынды, ылашынды-ай,
Шіркін-ай, сермей салдым құлашымды.
Әккигөй, әләуләйлім-ай.

Келгенде көңіл қимас, асыл қалқам,
Шарықтап күншығыстан, күн ашылды.
Әккигөй, әләуләйлім-ай.

(2-нұсқа)
Тау нұраған ендеше, тау нұраған, ахау,
Таудың тасы етекте саудыраған, әләулім-ай.
Қиуада кез болған қимас қалқа, ахау,

Айналайын көзіңнен жаудыраған, әләулім-ай.
Қайырмасы:
Жүгіріп шықтым белеске,
Белес жақын емес пе?

Осы отырған отырыс
Бір ғанибет емес пе-ай.

Қып-қызыл қыз дегенің гүл емес пе,
Бозбала қыздан сауға тілемес пе.
Әләулім, қыздар, әләулім айдай,
Болғанда қыздар—гүл-гүл, жігіт—бұлбұл,

Біріне-бірі мейман түн емес пе?
Әләулім, әләулім қыздар, әләулім айдай,
Қыз емес, қыздың аты—қызғалдақтай,
Қапалдың ауырасың шайы жақпай.

Мен өзім босқа жүріп не бітірем,
Қыздарын осы ауылдың қойдай бақпай.

Жайлауы біздің елдің құлан өтпес,
Бөріге ит қарғысы, а дүние-ай, сірә, жетпес-ай.

Қайырмасы:
Әлигей-угай-ай.
Жігітке қыз қарғысы майдай жағад,
Ішің кепкір десе де, а дүние-ай,

Ендеше, ой, қабанымыз, оу, қабанымыз,
Ауырар жаяу жүрсек табанымыз, әлу-ай.
Халыққа тарғалаң-ай, оу, заман келді,
Болады енді қандай заманымыз, әлу-ай!

Ешдеше, ой, дүниесін, оу, дүниесін,
Ойласам дүниені, шығады есім, әлу-ай.
Бозторғай, оу, қой үстінде, ой, жұмыртқалар,
Боламыз қай уақта, қоя берсін, әлу-ай.

Берейін сөйлеп-сөйлеп сөйле десең,
Тықыршып тоқтамаймын сөйлемесем,

алгіді-гай.
Жел сөздің бір-екі ауыз арқасында,
Серкедей қой бастаған болдым көсем,

алгіді-гай.
Қайырмасы:
Кідік-ай,
Қызық-ай.

Әмірхан жерім-ай,
Ахау, асылзада,

Қалдың кейін,
Қалды-ау кейін,
Аһ, елім-ай.

Сен дегенде, қалқатай, ойым бөлек,
Текті атадан туыпсың елден бөлек.
Ән сал-ай, осындай әнге салсаң-ай.
Бағаласаң, бағаңа жан жетпейді,

Айналайын көзіңнен дөп-дөңгелек,
Ән сал-ай, осындай әнге салсаң-ай.
Қайырмасы:
Салсаң болар әніме,

Келістіріп сәніне.
Салам десең әніме,
Берірек кел жаныма.
Дәйім менің мінгенім боз көк ала,

Сіздей әнге сала алама өзге бала.
Танысым жоқ бұл тойда, тамырым жоқ,
Әдейі іздеп келіп ем сізге бола.
Қайырмасы.

Қаратаудың басынан көш келеді,
Көшкен сайын бір тайлақ бос келеді.
Айдой, ән салайық-ай.
Ауылың алыс кеткенде, қимас қалқам-ау,

Қара көзден мөлдіреп жас келеді,
Айдой, ән салайық-ай.

Бір қамшым бар қолымда, алты таспа-ай,
Өршеленер шын жүйрік өрге шықса,
Айдой, ән салайық-ай.
Ауылым шалғай кеткенде, қалқатайым-ай,

Ұнатып ем өзіңді әуел бастан-ай,
Айдой, ән салайық-ай.

Ауылың көшіп барады белден асып,
Белден асқан бұлтпенен араласып.
Ай, дой, ән салайын-ау.
Ауылың алыс кеткенде, қалқатай-ау,

Ақ қағазбен жүрейік амандасып.
Ай, дой, ән салайын-ау.
Ауылым көшіп барады Көлме көлге,
Алыс дейді Көлме көл көрмегенге.

Ай, дой, ән салайын-ау.
Алыс ауылым кеткенде, қимас қалқа,
Ынтызарым құриды сен дегенде.
Ай, дой, ән салайын-ау.

Әй, Әліп би
Екі-екі түй,
Түрлендіріп салдым күй,
Әп, Дариға-ай.

Айтайын айт дегенде-ау, әри-айдай,
Білейін қайдан сені бойдай талай.

Әй, Әліп би,
Екі-екі түй,
Түрлендіріп салдым күй,
Әп, Дариға-ай.

Сен едің—сен, сен едің, сенсін десең,
Бермес пе ең түйіп тәтті жесін десең.
Қиуадан кез болған қимас қалқам,
Ала қағаз бермес пе ең, келсін десең-ей.

Қайырмасы:
Әпти пожым,
Сырнай тожым.
Аузыңда мың теңгелік

Айтайын-ей айт дегенде, әри-айдай,
Білейін қайдан сені болдау талай-ай.
Кеткенде аулың алыс, ей, қарағым,
Бір жауап бермей кеткен мұның қалай-ай.

Ақ отауға жарасар ойған манат-ей,
Ақын салдар құрады бек салтанат-ей.
Әридай,
Даусым, халқым-ай таниды-ай.

Ақындықпен өлеңді біз айтпаймыз-ей,
Үлкендерден қалыпты ойын санат-ей.
Әридай,
Даусым, халқым таниды-ай.

Қой ішінде сүйгенім ісек-тұсақ-ей,
Қойдың еті тураса, болады ұсақ-ей.
Әридай,
Даусым, халқым-ай таниды-ай.

Атасы атамыздың өлеңші екен-ей,
Болайық біз де өлеңші солар құсап.
Әридай,
Даусым, халқым таниды-ай.

Аққу көлден ұшады балақтаған,
Не қойды екен көп сақтап қарақ маған.
Қайырмасы:
Әри-дәри даттай,

Әри-дәри даттай,
Әри-дәри-дай.
Аулың шалғай кеткенде, ей, қарағым,
Айналайын көзіңнен қарап қалған.

Қайырмасы.
Аққу көлден ұшады майпаңдаған,
Бір сөзім бар қалқаға айта алмаған.
Қайырмасы.

Аулың алыс кеткенде, ей, қарағым,
Айналайын көзіңнен жайтаңдаған.
Қайырмасы.

(1-нұсқа)
Біздің ауыл Алтайдың саласында-ай,
Күнгейті мен Үшілік арасында.
Қайырмасы:

Ай, әридәй,
Жігіттер, ән салыңдар,
Әридәй, әридәй.
Көру үшін көзіңмен сол ауылды-ай,

Шақырайын, құрбылас, барасың ба?
Қайырмасы.
Жылқым жатыр бұлақтың жағасында-ай,
Сөзіме мін, қалқатай, тағасың ба?

Қайырмасы.
Ауылыма барсаңыз, жібермес едім-ай,
Серік болып қасымда қаласың ба?
Қайырмасы.

(2-нұсқа)
Қалқатай, сен де арманда, мен де арманда,
Жылайды екі арманда айырылғанда.

Беріп кет орамал-шыт, сүйген сәулем,
Жүрейін медеу қылып сағынғанда.
Қайырмасы:
Ахау, ахау, әридәй,

А дегенде өлеңім ағытылар,
Өлгеннен соң ақынның жағы тынар.
Қайырмасы:
Ой, әрине,

Көз салма, құрбым, әркімге.
Бір-екі ауыз білгенді сөйлемесем,
Алдымда тыңдаушының сағы сынар.
Қайырмасы.

Біліп едім қарағым ақыныңды,
Отқа жағып, пәлеге жақыныңды.
Қайырмасы.
Аяғыңды аңдап бас, олай болса,

Қарт бурадай қысармын тақымыңды.
Қайырмасы.