Graphcore негізін қалаушы Найджел Тунның көзқарасы арқылы жасанды интеллектің болашағы, аппараттық шешімдердің маңызы және жаһандық технологиялық бәсекелестікке рефлексиялық шолу.
Қазіргі AI әлемі және Найджел Тунның феномені
Бүгінгі таңда жасанды интеллект (AI) туралы айтқанда, біз көбіне ChatGPT немесе кескін жасаушы алгоритмдерді көз алдымызға келтіреміз. Алайда, осы «сиқырдың» артында тұрған күрделі аппараттық архитектура мен оны жасаушы тұлғалар тасада қалып жатады. Найджел Тун — дәл осы тасадағы әлемді жарыққа шығарған, Британияның технологиялық намысын әлемдік деңгейде қорғап жүрген санаулы тұлғалардың бірі.
Ол жай ғана кәсіпкер емес, ол — машиналардың қалай ойлайтынын іштей түсінетін және сол ойлау процесін жеделдететін «кремний сәулетшісі». Оның Graphcore компаниясы бүгінде Nvidia сияқты алпауыттарға бәсекелес бола алатын жалғыз еуропалық күш ретінде бағаланады. Тунның көзқарасы бізге AI-ды жай ғана құрал емес, адамзат өркениетінің жаңа кезеңі ретінде көруге мүмкіндік береді.
Кремний мен код: Неге бізге жаңа архитектура керек?
Найджел Тун өзінің «AI қалай ойланады» атты еңбегінде мынадай маңызды ой тастайды: «Біз AI-ды графикалық процессорларға (GPU) негіздеп жасап жатырмыз, бірақ бұл — жарыс машинасымен егін егуге тырысқанмен бірдей». GPU бастапқыда ойындар мен бейнелерді өңдеуге арналған, ал жасанды интеллектке мүлдем басқа — байланысқа бағытталған есептеулер қажет.
Осы мәселені шешу үшін Тун Intelligence Processing Unit (IPU) концепциясын ұсынды. Бұл чиптер нейрондық желілердің жұмыс істеу принципіне, яғни ақпаратты параллельді және өзара тығыз байланыста өңдеуге бейімделген. Бұл — AI-дың дамуындағы бағдарламалық емес, іргелі аппараттық революция.
Бристольден шыққан идея: Graphcore-дың алғашқы қадамдары
Найджелдің жолы Лондонның шулы көшелерінде емес, Британияның инженерлік жүрегі — Бристольде басталды. Бұл қала бүгінде «Ұлыбританияның AI астанасы» деп аталуының басты себепкері де дәл осы Тун мен оның серіктестері. Graphcore құрылған алғашқы жылдары инвесторларға «біз жаңа чип жасаймыз» деу — ессіздікпен тең болатын, өйткені бұл сала миллиардтаған доллар инвестицияны және ондаған жылдарды талап етеді.
Бірде Найджел кофе ішіп отырып, блокнотына болашақ IPU-дың алғашқы сұлбасын сызған екен. Сол сәтте ол бұл чиптің әлемдік деректер орталықтарының негізіне айналатынын білді ме? Мүмкін. Оның басты қаруы — академиялық білім мен өндірістік тәжірибенің ұштасуы болды.
Ақша бәрін шешпейді: Британиялық стартаптардың басты кедергісі
Financial Times жақында жариялаған материалда Найджел Тун маңызды мәселені көтерді: «Британиялық AI стартаптарына тек ақша ғана емес, стратегиялық қолдау мен нарықтық экожүйе қажет». Оның айтуынша, инвестиция — бұл тек отын, ал қозғалтқышты (инфраструктураны) мемлекет пен бизнестің бірлесіп жасауы тиіс.
Бұл рефлексия бүгінгі жаһандық нарықтағы Британияның АҚШ пен Қытайдың арасындағы орнын айқындайды. Тунның пікірінше, егер біз тек сыртқы инвестицияға сенсек, ертеңгі күні өз технологиямыздың қожайыны бола алмай қаламыз.
«AI қалай ойлайды?»: Күрделі дүниені қарапайым түсіну әдісі
Тунның кітабынан бір қызықты сюжет: «Егер машинаға мысық пен итті ажыратуды үйретсеңіз, ол олардың құлағын немесе құйрығын зерттемейді. Ол миллиондаған пиксельдердің арасындағы статистикалық заңдылықты табады». Бұл — AI-дың адамнан басты айырмашылығы: ол мағынаны емес, математикалық ықтималдықты түсінеді.
Оқырман үшін бұл не береді? Біріншіден, AI-дан қорықпауды, екіншіден, оның шектеулерін түсінуді үйретеді. Тун «машиналық ойлауды» түсіну — болашақтың базалық сауаттылығы деп есептейді.
Үндістанға бетбұрыс: Бенгалурудағы 1 миллиард фунттың мәні
2025 жылдың соңында Graphcore-дың Үндістан нарығына 1 миллиард фунт стерлинг инвестиция салып, Бенгалуруда 500 жаңа жұмыс орнын ашатыны туралы жаңалық технология әлемін дүр сілкіндірді. Бұл жай ғана кеңею емес, бұл — жаһандық таланттарды қайта бөлу стратегиясы.
Найджел Бенгалуруды «екінші Бристоль» деп көреді. Ол жердегі жас инженерлердің потенциалы Graphcore-дың келесі буын чиптерін жасауға серпін бермек. Тун үшін бұл — географиялық шекарадан аттап өтіп, интеллектуалдық капиталды біріктірудің жолы.
Таланттардың жылыстауы: Ұлыбритания өз мамандарын қалай сақтап қалады?
The Guardian басылымы көтерген «таланттардың АҚШ-қа кетуі» мәселесі Найджелді қатты толғандырады. Ол Британияның зейнетақы қорлары мен ірі инвесторларын технологиялық секторға көбірек көңіл бөлуге шақырады. «Егер біз өз мамандарымызға жағдай жасамасақ, біз тек технологияны тұтынушы ел болып қала береміз», — дейді ол.
Бұл мәселе біздің еліміз үшін де өзекті. Тунның тәжірибесі көрсеткендей, талантты ұстап тұру үшін тек жалақы емес, оның идеясын жүзеге асыратын «үлкен алаң» (Scale-up) қажет.
AI дәуіріндегі стартапты басқару: Құрылтайшыларға кеңес
Найджел Туннан 3 маңызды кеңес:
- Мәселенің өзегіне үңіліңіз: Егер бәрі бағдарлама жазып жатса, сіз сол бағдарлама жұмыс істейтін темірді зерттеңіз.
- Ұзақ мерзімді ойлаңыз: Технологиялық революциялар бір түнде болмайды. Graphcore-дың алғашқы чипі жылдар бойы дайындалды.
- Этиканы ұмытпаңыз: Технология адам өмірін жеңілдетуі тиіс, оны алмастырмауы керек.
Ол стартап басқаруды марафонға теңейді. Мұнда бастысы — жылдамдық емес, төзімділік пен бағыттың дұрыстығы.
Интеллектуалды процессорлар (IPU): Технологиялық бәсекедегі соңғы сөз
IPU (Intelligence Processing Unit) — бұл машиналық оқыту алгоритмдеріне арнайы жасалған жаңа буын процессоры. Кәдімгі CPU немесе GPU-дан айырмашылығы — оның жады (SRAM) чиптің дәл ішінде орналасқан, бұл ақпарат алмасу жылдамдығын мыңдаған есе арттырады.
Тун бұл технологияны «мидың архитектурасына жақындау» деп сипаттайды. Бұл тек жылдамдық қана емес, сонымен қатар энергия тиімділігі. Болашақта AI-ды қолдану арзан әрі қолжетімді болуы үшін дәл осындай шешімдер қажет.
Бристоль – Британияның AI астанасы: Қаланың қайта түлеуі
Бристоль24/7 хабарлағандай, қала ресми түрде Ұлыбританияның AI орталығы деп танылды. Бұл — Найджел Тунның еңбегінің жанама жемісі. Бір кездері портымен аты шыққан қала бүгінде кодын жазған инженерлердің мекеніне айналды.
Тун Бристольдің осы деңгейге жетуіне зор үлес қосты. Ол жергілікті университеттермен жұмыс істеп, жас мамандарға жағдай жасады. Бұл — бір тұлғаның бүтін бір қаланың экономикалық бағытын қалай өзгерте алатынының жарқын мысалы.
Жасанды интеллект этикасы: Машина шынымен ойлай ала ма?
«Машинаның ойлай алуы — бұл теңіз астындағы қайықтың жүзе алуы сияқты. Ол балық сияқты жүзбейді, бірақ мақсатына жетеді». Найджел Тун бұл цитата арқылы AI-дың табиғатын дөп басады. Оның ойынша, біз машинаға адамдық қасиеттерді таңбалауды (anthropomorphism) доғаруымыз керек.
Тун «саналы машиналар» дәуірінде адамның рөлі қандай болатыны туралы сұрақ қалдырады. Егер машина бізден жылдам есептеп, шешім қабылдаса, бізге тек «бақылаушы» болу ғана қала ма? Бұл — оқырманды терең ойға батыратын сауал.
Болашақ көшбасшыларға: Нарық өзгерісіне қалай бейімделу керек?
Найджел Тунның «AI қалай ойланады» кітабын оқу барысында мына 3 сұраққа жауап іздеп көріңіз:
- Менің кәсібімде AI қай жерде тиімсіз жұмыс істеп тұр?
- Мен деректерді қалай басқарамын?
- Технологиялық құралдарды таңдағанда оның архитектурасына мән беремін бе?
Автордың айтуынша, ертеңгі күннің жеңімпазы — AI-ды жай ғана қолданушы емес, оның ішкі жұмыс механизмін түсінетін маман болмақ. Ол бізді «цифрлық таңданудан» «цифрлық түсінуге» көшуге шақырады.
Түйін: Саналы болашақты бірге жасау
Найджел Тун — технология әлеміндегі философ әрі инженер. Оның Graphcore арқылы жасап жатқан жұмысы мен «AI қалай ойланады» кітабындағы ойлары бізге болашақтың картасын сызып береді. Бұл картада чиптер — жолдар, ал біздің санамыз — сол жолмен жүретін жолаушы.
Сіз қалай ойлайсыз, жасанды интеллект адамзаттың соңғы өнертабысы бола ма, әлде жаңа дәуірдің бастамасы ма? Технологиялық өзгерістерден қалыс қалмау үшін бүгіннен бастап оның негіздерін зерттеуді бастаңыз. Найджел Тунның еңбектері — осы жолдағы ең сенімді темірқазық.
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру