Бұл мақалада әлемге әйгілі стратегтер Стивен Кови мен Боб Уитменнің дағдарыс кезіндегі басқару принциптері мен олардың «Болжанбайтын кезеңде тұрақты нәтиже» атты еңбегінің құндылығы талданады.
Неліктен біз қазір Кови мен Уитмен мұрасына мұқтажбыз?
Қазіргі алмағайып заманда, экономикалық толқулар мен технологиялық төңкерістер белең алған тұста, тұрақтылық іздеген адамның қарар бағыты біреу – ол тексерілген принциптер. Стивен Кови мен Боб Уитменнің есімдері жай ғана автор емес, олар дағдарыс кезінде кемені қалай дұрыс бағыттау керектігін үйрететін нағыз капитан іспетті.
Бүгінгі интернет контекстінде Стивен Ковидің принциптерге негізделген көшбасшылық орталығы әлі де белсенді жұмыс істеп, жас буынды тәрбиелеуде. Бұл еңбектердің өзектілігі соншалық, Forbes сияқты алпауыт басылымдар олардың идеяларын жасанды интеллект дәуіріндегі сенім мәселесімен ұштастырып қарастыруда.
Дағдарыс кезіндегі нақты кейс: Ұлы компаниялар қалай аман қалады?
Елестетіп көріңізші, 2008 жылғы әлемдік қаржы дағдарысы кезінде көптеген компаниялар нарықтан жоғалып кетті. Алайда, Кови мен Уитменнің принциптерін ұстанған бір өндірістік фирма (ашық деректерде FranklinCovey серіктестері ретінде белгілі) өзінің шығынын азайтып қана қоймай, ішкі сенімді нығайту арқылы өнімділікті 25%-ға арттырды.
Олар не істеді? Біріншіден, олар «қорқыныштың» орнына «анықтықты» таңдады. Команданың әр мүшесі ең маңызды мақсатты білді және оған жету жолындағы өз рөлін нақты түсінді. Бұл жай ғана басқару емес, бұл – адамның ішкі әлеуетін қиын сәтте ояту өнері.
Болжанбайтын кезеңнің төрт қаупі қандай?
Стивен Кови мен Боб Уитмен кез келген ұйымды немесе тұлғаны құлдырататын төрт негізгі қауіпті атап көрсетеді: мақсаттың бұлыңғырлығы, сенімнің жоғалуы, орындау деңгейінің төмендігі және жаппай қорқыныш.
Егер сіз осы төрт «вирусты» уақытында анықтап, оларға қарсы антидене қалыптастыра алмасаңыз, сыртқы ортаның кез келген соққысы сізді құлатуы мүмкін. Авторлардың айтуынша, бұл қауіптер тек бизнеске емес, жеке өмірге де тікелей қатысты.
Стивен Кови: Принциптерге негізделген өмір қалай басталды?
Стивен Кови Юта штатында дүниеге келіп, өмірінің басым бөлігін адамның тиімділігін зерттеуге арнады. Оның «Өте тиімді адамдардың 7 дағдысы» кітабы әлемдік бестселлерге айналды. Ол тек теоретик емес, тоғыз баланың әкесі және үлкен отбасылық құндылықтарды ұстанған тұлға болды.
Оның өміріндегі басты қағида – «алдымен түсінуге, содан кейін түсінікті болуға тырысу». Бұл қарапайым ой оның бүкіл философиясының өзегіне айналды. Ол әрқашан адамның ішкі еркіндігі мен таңдау құқығын бәрінен жоғары қойды.
Боб Уитмен: Тәжірибелі стратегтің жолы мен рөлі?
Боб Уитмен (Robert A. Whitman) – FranklinCovey компаниясының бұрынғы төрағасы және бас директоры. Егер Кови идеяның генераторы болса, Уитмен сол идеяларды нақты бизнес процестерге енгізудің шебері болды.
Уитменнің тәжірибесі күрделі қаржылық жағдайларда шешім қабылдауға негізделген. Ол Breck England-пен бірге Ковидің философиясын практикалық құралдарға айналдырып, «Болжанбайтын кезеңде тұрақты нәтиже» кітабының тууына үлкен үлес қосты. Оның көзқарасы бойынша, стратегияны орындау – бұл ең қиын әрі ең маңызды өнер.
Жасанды интеллект дәуіріндегі сенім факторы неліктен маңызды?
Соңғы деректерге сүйенсек (Forbes, 2025), Стивен М. Р. Кови (автордың ұлы) әкесінің мұрасын жалғастырып, AI заманында сенімді қалай сақтау керектігін айтуда. Жасанды интеллект ақпаратты тез өңдегенімен, адамдар арасындағы сенімді алмастыра алмайды.
Сенім – бұл экономикалық көрсеткіш. Егер сенім жоқ болса, кез келген операцияның жылдамдығы төмендеп, шығыны артады. Кови мен Уитменнің пайымдауынша, дағдарыс кезінде сенім – бұл ең басты капитал.
Назарды жоғалтпау: Маңызды мақсаттарға қалай фокус жасау керек?
Көптеген адамдар мен ұйымдар бір уақытта ондаған істі тындырғысы келеді. Авторлар «Маңыздылықтың қоршауы» (Whirlwind) ұғымын енгізеді. Бұл – біздің күнделікті жұмысымыз, ол бізді нақты стратегиялық мақсаттардан алшақтатады.
Тұрақты нәтижеге жету үшін сіз өз назарыңызды тек 1-2 «Өте маңызды мақсатқа» (Wildly Important Goals) шоғырландыруыңыз керек. Барлық басқа істер тек осы мақсаттарға жетуге көмектесуі тиіс.
Қорқыныш па, әлде әрекет пе: Психологиялық кедергілерді қалай жеңеміз?
«Болжанбайтын кезеңдегі ең үлкен қауіп – бұл болжанбайтындық емес, ескі логикамен әрекет ету», - дейді авторлар. Қорқыныш адамды параличке ұшыратады. Оны жеңудің жалғыз жолы – нақты әрекет пен бақылауға болатын көрсеткіштерге жүгіну.
Сіз нарықты немесе жаһандық саясатты басқара алмайсыз, бірақ сіз өз командаңыздың рухын, жұмыс сапасын және клиенттерге деген көзқарасыңызды басқара аласыз. Осы «бақылау аймағына» фокус жасау қорқынышты сейілтеді.
Авторлардың жеке құндылықтары: Отбасы мен әдеттердің әсері қандай?
Стивен Кови әр апта сайын балаларымен жеке уақыт өткізуді әдетке айналдырған. Ол үшін отбасы – бұл ең басты «ұйым». Ол өз кітаптарында жазған принциптерін алдымен өз шаңырағында қолданып көрген.
Бұл авторлардың өмірінен алынған ашық деректер олардың сөзі мен ісінің бір жерден шығатынын дәлелдейді. Олар адалдықты, басқаларға қызмет етуді және үздіксіз білім алуды ең жоғары құндылық деп санады.
Оларға кімдер әсер етті: Рухани және интеллектуалдық ұстаздар кім?
Стивен Ковиге Виктор Франклдың еңбектері, атап айтқанда экзистенциалды психология үлкен әсер етті. Франклдың «стимул мен реакция арасындағы кеңістік» туралы ойы Ковидің «проактивтілік» концепциясының негізі болды.
Сондай-ақ, оларға Питер Друкер сияқты менеджмент классиктерінің ойлары әсер еткен. Авторлар тек бизнес әдебиетімен шектелмей, әлемдік классикалық әдебиет пен философияны да терең зерттеген.
«Болжанбайтын кезеңде тұрақты нәтиже» – бұл кітап несімен құнды?
Бұл еңбекте авторлар 4 нақты тәртіпті (disciplines) ұсынады: фокус, жетекші көрсеткіштерге сүйену, есеп беру тақтасын жүргізу және жауапкершілік ырғағын қалыптастыру. Бұл жай ғана ақыл-кеңес емес, бұл – кез келген жағдайда жұмыс істейтін жүйе.
Кітаптың басты ойы: «Тұрақты нәтиже кездейсоқтық емес, ол – дұрыс таңдалған принциптердің заңды жемісі». Авторлар оқырманға нақты алгоритмдер мен сұрақтар жиынтығын ұсынады.
Әлемдік деңгейдегі тұлғалар бұл еңбектер туралы не дейді?
«Стивен Ковидің идеялары ондаған жылдар бойы көшбасшылықтың алтын стандарты болып қала береді», - дейді көптеген Fortune 500 басшылары. Оның еңбектерін Билл Клинтоннан бастап, ірі корпорация жетекшілеріне дейін жоғары бағалаған.
Уитмен мен Ковидің бірлескен жұмысы теория мен практиканың мінсіз ұштасуы ретінде танылды. Олардың әдістемелері бүгінде әлемнің түкпір-түкпіріндегі мыңдаған компанияларда қолданылуда.
Біздің базадағы бұл кітапты не үшін оқуыңыз керек?
Біздің базадағы «Болжанбайтын кезеңде тұрақты нәтиже» кітабы – бұл қазіргі қазақстандық кәсіпкерлер мен басшылар үшін таптырмас құрал. Ол аударманың сапасымен ғана емес, мазмұнының практикалық тиімділігімен ерекшеленеді.
Бұл кітапты оқу арқылы сіз өз жұмысыңыздағы «шуды» азайтып, ең басты мақсаттарыңызға жетудің төте жолын табасыз. Бұл тек бизнес үшін емес, жеке тиімділігін арттырғысы келетін әрбір жан үшін маңызды.
Қазіргі қазақстандық оқырман үшін практикалық маңызы неде?
Біздің нарық та өте құбылмалы. Теңге бағамы, жаһандық логистикалық өзгерістер мен жаңа трендтер бізден икемділікті талап етеді. Кови мен Уитменнің әдістемесі дәл осы «икемді тұрақтылықты» қалай қалыптастыру керектігін үйретеді.
Мақалада айтылған принциптерді қолдана отырып, сіз өз командаңыздағы сенімді нығайтып, кез келген қиындыққа дайын бола аласыз. Бұл – ертеңгі күнге деген сенімділіктің кілті.
Тұрақтылыққа барар жолдағы қорытынды ой
Стивен Кови мен Боб Уитмен бізге маңызды бір ақиқатты қалдырды: сыртқы әлем қаншалықты құбылмалы болса да, біздің ішкі принциптеріміз өзгермейтін темірқазық болуы тиіс. «Болжанбайтын кезеңде тұрақты нәтиже» кітабы – бұл жай ғана оқулық емес, бұл – сіздің табысқа барар жолыңыздағы сенімді картаңыз.
Сіз бүгін өз өміріңіз бен жұмысыңызда қандай «тұрақты принципті» бірінші орынға қояр едіңіз? Бұл сұрақтың жауабы сіздің болашақ жетістіктеріңіздің бастауы болмақ.
Пікірлер (0)
Пікір жазу үшін аккаунтқа кіріңіз. Кіру