Мазмұнға өту
telegei
Мархабат Байғұт
Қазақ әдебиетінің көрнекті тұлғасы · Проза · Тарих · Сатира және мысал

Мархабат Байғұт

Мархабат Байғұт (25 мамыр, 1945 жылы Түркістан облысы, Түлкібас ауданы, Пістелі ауылында туған) — жазушы, журналист, аудармашы. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2004). «Алаш» Халықаралық сыйлығының лауреаты (1996). Түркістан облысының Құрметті азаматы (2007). Қазақстанның Құрметті журналисті (2009).

9 Кітаптары
4 Әңгіме мен мақала
25 Зерттеу мен эссе
10 Ғаламтор дерегі

Шығармалары

Мархабат Байғұт қаламынан туған кітаптар, повестер мен әңгімелер

13 туынды

Әңгімелері мен шағын туындылары

4 материал
Әңгіме / Туынды

Дауыстың түсі

Мархабат Байғұт — «Дауыстың түсі» (Көркем әңгіме). «По разному гибнет душа...» В. Шукшин...

10.10.2026
Әңгіме / Туынды

Ақпандағы мысықтар

Мархабат Байғұт — «Ақпандағы мысықтар» (Көркем әңгіме). Кейінгі күндері Шуақты кентінің тұрғындары мауыққан мысықтардың жан түршіктіре шыңғыратын дауыстарынан шошып оянатынға айналды. Үй-жайлары басқашалау бәдізделген «Шалғын» мөлтек ау...

10.10.2026
Әңгіме / Туынды

Әкімнің әйелі

Мархабат Байғұт — «Әкімнің әйелі» (Көркем әңгіме). Екі мың он бірінші жылыңыздың қарашасында жер жүзінің жеті миллиардыншы тұрғыны туды.

09.10.2026
Әңгіме / Туынды

Аршакие

Мархабат Байғұт — «Аршакие» (Көркем әңгіме). Кеше ғана келместің кемесіне аттанған Мархабат Байғұт – қазақ әдебиетінің қоржынын қоңыр әңгімеге толтырған майталман жазушы еді. Қаламдастарына және қалың оқырман қауымға көңіл айта отырып, жазушының жылы туындыларының бірін ұсынамыз.

09.10.2026

Өмірбаяны және шығармашылық жолы

Энциклопедиялық деректер, өмір кезеңдері мен әдеби мұрасы

Толық энциклопедия ↗

Қысқаша мәлімет

Уикипедия / Telegei ↗

Мархабат Байғұт (25 мамыр, 1945 жылы Түркістан облысы, Түлкібас ауданы, Пістелі ауылында туған) — жазушы, журналист, аудармашы. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2004). «Алаш» Халықаралық сыйлығының лауреаты (1996). Түркістан облысының Құрметті азаматы (2007). Қазақстанның Құрметті журналисті (2009).

Дулат тайпасының Жаныс руынан.

ҚазМУ-дың филология факультетін бітірген.

Әскери борышын өтеген соң Түлкібас ауданының «Шамшырақ» газетінде, облыстық «Оңтүстік Қазақстан» газетінде көп жылдар бойы әдеби қызметкер, мәдениет, әдебиет және өнер бөлімінің меңгерушісі болды, облыстық партия комитетінде жауапты қызметтер атқарды.

1985 – 2001 жылдары Қазақстан Жазушылар одағының облыстық бөлімшесінің жетекшісі, облыс әкімшілігі аппаратында ішкі саясат бөлімінің меңгерушісі, облыстың тіл басқармасының бастығы (1993 – 97). Ақпарат және қоғамдық келісім министрлігінің, облыстық басқармасы бастығының орынбасары қызметтерін атқарды.

2001 жылдан басқарма бастығы. «Шілде», «Сырбұлақ», «Интернаттың баласы», «Нәуірзек», «Қорғансыз жүрек», «Дауыстың түсі», «Машаттағы махаббат», «Серт пен сенім», «Ақпандағы мысықтар», тағы басқа кітаптары жарық көрді. Шығармалары орыс, украин, өзбек, түрік, қарақалпақ, саха тілдеріне аударылған. Ол В.Шукшиннің, Ю.Покальчуктің, Ш.Айтматовтың шығармаларын, У.Ирвингтің Мұхаммед пайғамбар туралы кітабын аударған.

Республикалық «Жалын» баспасы белгілеген сыйлықтың екі дүркін, «Қазақ әдебиеті» газеті сыйлығының үш дүркін иегері.

1996 жылы «Құрмет ордені»

1996 жылы «Алаш» халықаралық әдеби сыйлығының лауреаты

2004 жылы Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағы берілді

2007 жылы «Ерекше қызыметі үшін» медалі

2007 жылы Қазақстан Мәдениет және ақпарат министрлігінің құрмет грамотасы

2007 жылы Түркістан облысының Құрметті азаматы (құрметті атағы берілді).

2009 жылы Қазақстанның Құрметті журналисті

2010 жылы Қазақстан Республикасының мемлекеттік степендиясының иегері

2014 жылы президент жарлығымен мемлекеттік марапаты «Парасат ордені» мен марапатталды.

2021 жылы президент жарлығымен мемлекеттік марапаты «Барыс ордені» мен марапатталды.

Діни көзқарасы

Уикипедия / Telegei ↗

Діни көзқарасы - мұсылман. Қазақстанның болашағы туралы болжамы - «Өркендеу».

Хоббиі - оқу, табиғат, жазу.

Жапон, ағылшын жазушыларының шығармаларын сүйіп оқыды.

Сүйіп оқитын әдебиеті

Уикипедия / Telegei ↗

Сүйіп оқитын әдебиеті – повестер, романдар, әңгімелер. Жапон, ағылшын жазушыларының шығармаларын сүйіп оқыды.

Үй жағдайы

Уикипедия / Telegei ↗

Үйленген. Жұбайы - Байғұтова Қыздаркүл (1949 жылы туған),

зейнеткер. Қызы - Ақлима Мархабатқызы (1969 жылы туған); ұлдары - Баубек Мархабатұлы(1971-1999); Нұрлан Мархабатұлы

(1974 жылы туған), Дулат Мархабатұлы (1977 жылы туған).

Зерттеу мақалалары, эсселер мен монографиялар

Мархабат Байғұт шығармашылығы мен тұлғасы хақында жазылған ғылыми еңбектер, эсселер мен талдаулар

25 зерттеу
Әдеби материал

Дауыстың түсі» әңгімесіндегі ұлттық болмыс пен кейіпкер психологиясы (Мархабат Байғұт)

Көрнекті қазақ қаламгері Мархабат Байғұт жазған «Дауыстың түсі» туындысы — адам жанының нәзік иірімдері мен өмірлік құндылықтарды көркем тілмен өрнектеген мазмұнды шығарма. Автор өз кейіпкерлерінің іс-әрекеті мен ой-толғаныстары арқылы дәуірдің рухани келбетін сомдайды.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Мархабат Байғұт әңгімешілдік шеберлігі: «Аршакие» туындысының талдауы

Қазақ прозасындағы шағын жанрдың дамуына елеулі үлес қосқан қаламгер Мархабат Байғұт шығармашылығында «Аршакие» әңгімесі ерекше орын алады. Бұл туындыда автор өмірлік детальдар арқылы кейіпкердің ішкі жан дүниесі мен заман шындығын шебер ашады.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Мархабат Байғұт әңгімешілдік шеберлігі: «Ақпандағы мысықтар» туындысының талдауы

Қазақ прозасындағы шағын жанрдың дамуына елеулі үлес қосқан қаламгер Мархабат Байғұт шығармашылығында «Ақпандағы мысықтар» әңгімесі ерекше орын алады. Бұл туындыда автор өмірлік детальдар арқылы кейіпкердің ішкі жан дүниесі мен заман шындығын шебер ашады.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Мархабат Байғұт әңгімешілдік шеберлігі: «Әкімнің әйелі» туындысының талдауы

Қазақ прозасындағы шағын жанрдың дамуына елеулі үлес қосқан қаламгер Мархабат Байғұт шығармашылығында «Әкімнің әйелі» әңгімесі ерекше орын алады. Бұл туындыда автор өмірлік детальдар арқылы кейіпкердің ішкі жан дүниесі мен заман шындығын шебер ашады.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Мархабат Байғұт әңгімешілдік шеберлігі: «Дауыстың түсі» туындысының талдауы

Қазақ прозасындағы шағын жанрдың дамуына елеулі үлес қосқан қаламгер Мархабат Байғұт шығармашылығында «Дауыстың түсі» әңгімесі ерекше орын алады. Бұл туындыда автор өмірлік детальдар арқылы кейіпкердің ішкі жан дүниесі мен заман шындығын шебер ашады.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Өмірбаян

Мархабат Байғұт: шығармашылық өмірбаяны мен таңдаулы туындылары

Мархабат Байғұт — қазақ әдебиеті мен рухани мәдениетінің дамуына өзіндік қолтаңбасымен үлес қосқан көрнекті қаламгер. Автордың әдеби мұрасы ұлттық сөз өнерінің дәстүрлі арналарын жаңа заманның көркемдік ізденістерімен ұштастыра білуімен ерекшеленеді.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Өмірбаян

Мархабат Байғұт: шығармашылық өмірбаяны, көркемдік ізденістері және таңдаулы туындылары

Мархабат Байғұт — қазақ әдебиеті мен рухани мәдениетінің дамуына өзіндік қолтаңбасымен үлес қосқан көрнекті қаламгер. Автордың әдеби мұрасы ұлттық сөз өнерінің дәстүрлі арналарын жаңа заманның көркемдік ізденістерімен ұштастыра білуімен ерекшеленеді.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Мархабат Байғұт: «Қаратау ауданы» — тарихи-әдеби талдау және деректер

Қаратау ауданы – Шымкент қаласының әкімшілік-аумақтық бірлігі. 2014 жылы құрылған. Аудан атын атақты ақын, жазушы, қоғам қайраткері Мархабат Байғұт ұсынды.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Әдеби материал

Мархабат Байғұт — Қаратау ауданы: Шекарасы

Қаратау ауданы – Шымкент қаласының әкімшілік-аумақтық бірлігі. 2014 жылы құрылған. Аудан атын атақты ақын, жазушы, қоғам қайраткері Мархабат Байғұт ұсынды.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Әдеби материал

Мархабат Байғұт — Шымкент: Өнер және мәдениет

Шымкент — Қазақстандағы республикалық маңызы бар қала, халық саны бойынша елдегі қалалар арасынан үшінші орында.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Әдеби материал

Мархабат Байғұт — Шымкент: Инвестициялық әлеуеті

Шымкент — Қазақстандағы республикалық маңызы бар қала, халық саны бойынша елдегі қалалар арасынан үшінші орында.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Әдеби материал

Мархабат Байғұт — Шымкент: Кеңестік тарихы

Шымкент — Қазақстандағы республикалық маңызы бар қала, халық саны бойынша елдегі қалалар арасынан үшінші орында.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Әдеби материал

Мархабат Байғұт — Шымкент: Ресей империясы

Шымкент — Қазақстандағы республикалық маңызы бар қала, халық саны бойынша елдегі қалалар арасынан үшінші орында.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Эссе / Талдау

Мархабат Байғұт — Шымкент: Көне және ортағасырлық тарихы

Шымкент — Қазақстандағы республикалық маңызы бар қала, халық саны бойынша елдегі қалалар арасынан үшінші орында.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Мархабат Байғұт: «Шымкент» — тарихи-әдеби талдау және деректер

Шымкент — Қазақстандағы республикалық маңызы бар қала, халық саны бойынша елдегі қалалар арасынан үшінші орында.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Мархабат Байғұт: «Фараб кітапханасы» — тарихи-әдеби талдау және деректер

2024 жылы Өзбекәлі Жәнібек және Мархабат Байғұт атындағы залдар ашылды. 480 мың данаға арналған кітап қоймасы телелифтпен жабдықталған, ал жалпы қорда шамамен 330 мың кітап бар, оның ішінде 354 сирек басылым сақталған. Қор «Кітап сыйла» акциясы және жаңа басылымдардың түсуі арқылы толықтырылып отырады.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Әдеби материал

Мархабат Байғұт — Фараб кітапханасы: Ғимарат сипаты

2024 жылы Өзбекәлі Жәнібек және Мархабат Байғұт атындағы залдар ашылды. 480 мың данаға арналған кітап қоймасы телелифтпен жабдықталған, ал жалпы қорда шамамен 330 мың кітап бар, оның ішінде 354 сирек басылым сақталған. Қор «Кітап сыйла» акциясы және жаңа басылымдардың түсуі арқылы толықтырылып отырады.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Әдеби материал

Мархабат Байғұт — Шымкент: Тарихы

Шымкент — Қазақстандағы республикалық маңызы бар қала, халық саны бойынша елдегі қалалар арасынан үшінші орында.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Әдеби материал

Мархабат Байғұт — Түлкібас ауданы: Тарихы

Түлкібас ауданы — Түркістан облысының оңтүстік-шығысында орналасқан әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 2,3 мың км². Аудан орталығы – Тұрар Рысқұлов ауылы.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Әдеби материал

Мархабат Байғұт — Түлкібас ауданы: Этимологиясы

Түлкібас ауданы — Түркістан облысының оңтүстік-шығысында орналасқан әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 2,3 мың км². Аудан орталығы – Тұрар Рысқұлов ауылы.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Мархабат Байғұт: «Түлкібас ауданы» — тарихи-әдеби талдау және деректер

Түлкібас ауданы — Түркістан облысының оңтүстік-шығысында орналасқан әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 2,3 мың км². Аудан орталығы – Тұрар Рысқұлов ауылы.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Әдеби материал

Мархабат Байғұт — Түлкібас ауданы: Табиғаты

Түлкібас ауданы — Түркістан облысының оңтүстік-шығысында орналасқан әкімшілік бөлініс. Жер аумағы 2,3 мың км². Аудан орталығы – Тұрар Рысқұлов ауылы.

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Мархабат Байғұт: «Сүндет Мұратбекұлы Сейітов» — тарихи-әдеби талдау және деректер

Сүндет Мұратбекұлы Сейітов (3 қазан 1998 жыл, Ташкент облысы, Шыназ ауданы, Өзбекстан Республикасы) — қазақстандық ақын, жазушы, аудармашы. Қазақстан Жазушылар одағының және АҚШ Авторлар гильдиясының мүшесі ( ) .

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Өмірбаян

Мархабат Байғұт: өмірбаяны, шығармашылық жолы және әдеби мұрасы

} }} Мархабат Байғұт (25 мамыр, 1945 жылы Түркістан облысы, Түлкібас ауданы, Пістелі ауылында туған) — жазушы, журналист, аудармашы. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2004). «Алаш» Халықаралық сыйлығының лауреаты (1996). Түркістан облысының Құрметті азаматы (2007). Қазақстанның Құрметті журналисті (2009).

Мархабат Байғұт · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Мархабат Байғұт: «Жаныс» — тарихи-әдеби талдау және деректер

Жаныс (758–834 жылдары) Дулат руының төрт атасының бірі, атақты би батыр болған тарихи тұлға. Ұраны - Арқар. Қазақ шежіресі бойынша, Жаныс сегіз атадан тұрады. Олар: Жарлықамыс, Шегір, Өтей, Жалмәмбет (Бөгетжайлы), Жантай, Жанту, Оймауыт (кірме) пен Жантақ. Өкінішке қарай, біздің құзырымызда Жаныс руының төрт атасы туралы мәлімет бар да, басқалары...

Мархабат Байғұт · 11.10.2026

Ғаламтордағы жарамды материалдар

Мархабат Байғұт туралы ашық дереккөздердегі, әдеби порталдар мен басылымдардағы материалдар

10 дереккөз
Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Қаратау ауданы

2014 жылы құрылған. Аудан атын атақты ақын, жазушы, қоғам қайраткері Мархабат Байғұт ұсынды. Қаратау ауданы Шымкент қаласының солтүстік-шығыс бөлігінде

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Фараб кітапханасы

орналасқан. Кітапхана 2021 жылы ашылды. 2024 жылы Өзбекәлі Жәнібек және Мархабат Байғұт атындағы залдар ашылды. 480 мың данаға арналған кітап қоймасы телелифтпен

Зерттеу мақала Қазақша Уикипедия ↗

Сүндет Мұратбекұлы Сейітов

аударған. Ақынның шығармашылығы жайлы Есенғали Раушанов, Исраил Сапарбай, Мархабат Байғұт , Аманхан Әлімұлы, Тыныштықбек Әбдікәкімұлы, Бақытжан Алдияр, Әлібек

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Түлкібас ауданы

шексіз айдынында еңбек еткен жазушы, әрі Түлкібас ауданының тумасы Мархабат Байғұт та осы пікірді ұстанады. Жергілікті халықтың аузында болса, ауданда

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Шымкент

Уәлихан Сүлейменов, Ханбибі Есенқараева, Олег Постников, Юрий Кунгурцев, Мархабат Байғұт шығармашылық шарықтау кездері. Қазақ театрлық өнерінің негізін қалаушылар

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Жаныс

Әлтайұлы Өнербаев Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев Қайрат Әбдіразақұлы Мәми Мархабат Байғұт Ақпан батыр Байсейіт Төлесұлы Бекболат Әшекеев Түлембай Дүйсебаев қасқарау

Зерттеу мақала Әдебиет порталы (Adebiportal.kz) ↗

Мархабат Байғұт — Әдебиет порталындағы шығармалары, өмірбаяны және зерттеулер

«Әдебиет порталы» қорындағы Мархабат Байғұт туралы әдеби-зерттеу мақалалар, сын-пікірлер және мұрағаттық деректер.

Эссе / Талдау Abai.kz порталы ↗

Мархабат Байғұт — Abai.kz ақпараттық-танымдық порталындағы мақалалар мен эсселер

Abai.kz сайтында жарияланған Мархабат Байғұт шығармашылығы мен тұлғасы хақындағы эсселер, зерттеулер мен танымдық жазбалар.

Эссе / Талдау Қазақ әдебиеті газеті ↗

Мархабат Байғұт — «Қазақ әдебиеті» газетіндегі әдеби сын мен эсселер

«Қазақ әдебиеті» басылымында жарық көрген Мархабат Байғұт мұрасы туралы зерттеулер, естеліктер мен әдеби талдаулар.

Өмірбаян Қазақша Уикипедия ↗

Мархабат Байғұт — Қазақша Уикипедия энциклопедиялық деректері

Қазақша Уикипедиядағы Мархабат Байғұт өмірбаяны, шығармалар тізімі және энциклопедиялық мақалалар.

Басқа танымал авторлар

Есімін басып, келесі автордың шығармалары мен зерттеулеріне өтіңіз