Мазмұнға өту
telegei
Қалмақан Әбдіқадыров
Қазақ әдебиетінің көрнекті тұлғасы · Проза

Қалмақан Әбдіқадыров

Қалмақан Әбдіқадыров (15 сәуір 1903, қазіргі Қызылорда облысы Шиелі ауданы Шиелі кенті — 30 сәуір 1964, сонда) — ақын, жазушы, аудармашы.

1 Кітаптары
0 Әңгіме мен мақала
1 Зерттеу мен эссе
7 Ғаламтор дерегі

Шығармалары

Қалмақан Әбдіқадыров қаламынан туған кітаптар, повестер мен әңгімелер

1 туынды

Өмірбаяны және шығармашылық жолы

Энциклопедиялық деректер, өмір кезеңдері мен әдеби мұрасы

Толық энциклопедия ↗

Қысқаша мәлімет

Уикипедия / Telegei ↗

Қалмақан Әбдіқадыров (15 сәуір 1903, қазіргі Қызылорда облысы Шиелі ауданы Шиелі кенті — 30 сәуір 1964, сонда) — ақын, жазушы, аудармашы.

Қыпшақ тайпасының Ұзын руының Алтыбас бөлімінен шыққан.

Алғашқы “Сырдария” деген өлеңі “Еңбекші қазақ” газетінде жарияланған (1925). Тұңғыш өлеңдер жинағы “Жалшы” деген атпен 1928 ж. жарық көрді. 30-жылдарда өлеңді өндірте жазып, “Екпін”, “Шахтер”, “өлеңдер” жинағын баспадан шығарды. Ақынның 1935 — 51 ж. аралығында жазған “Май”, “Батыр”, “Сәтбаев”, “Еділ-Дон”, “Келес қызы” поэмалары нақты өмір шындығынан алынып, қазақ азаматтарының ерлігі мен өнегелі істерін бейнелеуге арналған. Әбдіқадыровтың “Қажымұқан” повесі 1954, 1956, 1959 ж. қайта басылды, 1970 ж. орыс тілінде жарық көрді. “Алатаудың бауыры” (1935), “Амантай” (1936), “Тапқыш” (1937), “Тәтті қауын” кітаптары республикада балалар әдебиетін дамытуға айтарлықтай үлес қосты. “Серт” жинағына 1941 — 45 ж. Ұлы Отан соғысы жылдарында майданда жүріп жазған өлеңдері топтастырылған.

Әбдіқадыров аударма саласында да жемісті еңбек етті. Ол Шығыс әдебиетінің классиктері Әбілқасым Фердоуси, Әлішер Науаи өлеңдерін (1948), қырғыз А. Тоқомбаев, орыс жазушысы В.М. Кожевников шығармаларын аударған. Ол тікелей парсы тілінен тәржімалаған “Мың бір түннің” 4 кітабы үш рет —1949, 1955, 1962 ж. қайта басылды. Әбдіқадыров аудармасы әлемдік әдебиеттің алтын қазынасына жататын осы шығарманың ең үздік нұсқаларының бірі болып табылады. Жазушы жауынгерлік Қызыл Жұлдыз орденімен марапатталған.

Шығармашылығы

Уикипедия / Telegei ↗

Әдеби қызметін 1920 жылдары «Сырдария» поэмасын 1925 жылы «Еңбекші қазақ» газетінде жариялаудан бастады. «Жалшы» (1927), «Темперлер» (1932), «Шахтер» (1934), «Өлендер» (1935), «Өлеңдер жинағы» (1948) бірқатар поэзиялық жинақтардың авторы. Шығармалардың негізгі мотиві – қазақ халқының социализм кезіндегі өмірі, социалистік қайта құруларға қатысуы. Майданда жазған өлеңдері жинақталған «Серт» жинағы (1945) Ұлы Отан соғысына арналған.

Ол прозалық шығармалар да жазды, оның ішінде балаларға арналған «Амантай», «Тәтті қауындар» (1936) кітаптары, сондай-ақ «Комсомольская звено» (1948), «Повестер» (1952) және т.б әңгімелері ерекше көзге түседі. «Қажымұқан» хикаяты 1954, 1956, 1959 жылдары қайта жарияланған, 1970 жылы орыс тілінде жарияланған. Әбдіқадыров Шығыс әдебиетінің классиктері – Фирдауси, Науаидың (1948) өлеңдерін, қырғыз жазушысы Аалы Тоқамбаевтың, орыс жазушысы Вадим Михайлович Кожевниковтың шығармаларын қазақ тіліне аударған.

Әбдіқадыров «Мың бір түн» (1949, 1955, 1962 ж. жарияланған) араб ертегілерінің аудармашысы.

Зерттеу мақалалары, эсселер мен монографиялар

Қалмақан Әбдіқадыров шығармашылығы мен тұлғасы хақында жазылған ғылыми еңбектер, эсселер мен талдаулар

1 зерттеу
Өмірбаян

Қалмақан Әбдіқадыров: шығармашылық өмірбаяны мен таңдаулы туындылары

Қалмақан Әбдіқадыров — қазақ әдебиеті мен рухани мәдениетінің дамуына өзіндік қолтаңбасымен үлес қосқан көрнекті қаламгер. Автордың әдеби мұрасы ұлттық сөз өнерінің дәстүрлі арналарын жаңа заманның көркемдік ізденістерімен ұштастыра білуімен ерекшеленеді.

Қалмақан Әбдіқадыров · 11.10.2026

Ғаламтордағы жарамды материалдар

Қалмақан Әбдіқадыров туралы ашық дереккөздердегі, әдеби порталдар мен басылымдардағы материалдар

7 дереккөз
Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Мың бір түн

беттерінде жарық көрді. Бұл аудармалар орыс тілінен жасалынды. 1949 жылы Қалмақан Әбдіқадыров отыз жыл бойы жасаған "Мың бір түннің" еркін аудармасын аяқтады.

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Ұзын

Мәриям Хакімжанова (15.11.1906 - 1995) Омар Шипин (1879 – 1963) Қалмақан Әбдіқадыров (15.4.1901 - 30.4.1964 Әбілахат Ысмағұлұлы Есбаев Бақтияр Байқараұлы

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Қажымұқан Мұңайтпасұлы

Мәуленов, Төлеген Айбергенов, Қадыр Мырзалиев, Ғафу Қайырбеков, Қалмақан Әбдіқадыров , Сәуірбек Бақбергенов, Жайық Бектұров, Әди Шәріпов, Зейтін Ақышев

Зерттеу мақала Әдебиет порталы (Adebiportal.kz) ↗

Қалмақан Әбдіқадыров — Әдебиет порталындағы шығармалары, өмірбаяны және зерттеулер

«Әдебиет порталы» қорындағы Қалмақан Әбдіқадыров туралы әдеби-зерттеу мақалалар, сын-пікірлер және мұрағаттық деректер.

Эссе / Талдау Abai.kz порталы ↗

Қалмақан Әбдіқадыров — Abai.kz ақпараттық-танымдық порталындағы мақалалар мен эсселер

Abai.kz сайтында жарияланған Қалмақан Әбдіқадыров шығармашылығы мен тұлғасы хақындағы эсселер, зерттеулер мен танымдық жазбалар.

Эссе / Талдау Қазақ әдебиеті газеті ↗

Қалмақан Әбдіқадыров — «Қазақ әдебиеті» газетіндегі әдеби сын мен эсселер

«Қазақ әдебиеті» басылымында жарық көрген Қалмақан Әбдіқадыров мұрасы туралы зерттеулер, естеліктер мен әдеби талдаулар.

Өмірбаян Қазақша Уикипедия ↗

Қалмақан Әбдіқадыров — Қазақша Уикипедия энциклопедиялық деректері

Қазақша Уикипедиядағы Қалмақан Әбдіқадыров өмірбаяны, шығармалар тізімі және энциклопедиялық мақалалар.

Басқа танымал авторлар

Есімін басып, келесі автордың шығармалары мен зерттеулеріне өтіңіз