Мазмұнға өту
telegei
Бақтыбай Жолбарысұлы
Қазақ әдебиетінің көрнекті тұлғасы · Поэзия · Мемуар және деректі проза · 1842–1902

Бақтыбай Жолбарысұлы

Бақтыбай Жолбарысұлы (1842, Алматы облысы, Текелі — 1902, Ескелді ауданы, Өтенай ауылы, Балдырған жайлауы) — айтыс ақыны. Жалайыр тайпасының Сиыршы руынан шыққан. Жеті жасында жетім қалып, бірнеше жыл Балқаш, Сексеуіл, Шұрық жақтағы нағашыларының қолында болады. Кейін еліне қайтып келіп, бай ағайындарының малын бағады. Жиын-тойларда өлең құрастырып, ақындығын танытады. Ақыры өнері жалшылықтан құтқарып, өлеңнің соңына біржола түседі. Әсіресе, атақты Тезек төремен айтысы (1861) Бақтыбайдың ақындық даңқын бүкіл Жетісу өңіріне әйгілі етеді. Төренің айбынынан ықпай, оның әлсізге жасаған зорлық-зомбылығын бетіне басады. Ақынның өзге де әділетсіз бай, болыс, т.б. мықтыларды әшкерелеген өлең, айтыстары көп. Бақтыбайдың жекелеген толғау, сықақ, жоқтау өлеңдері көп болғанымен, айтыс өнері оны биікке көтерді. Мәйке қызбен, Арыстан, Жүсіпбек, Әсет, Бәйімбет, Қыпшақбай, т.б. ақындармен айтысы суырып-салма шеберліктің, тапқырлық пен батылдықтың айқын үлгісі. Ақынның “Едіге — Нұран” көлемді дастаны да сақталған. Бақтыбайдың шығармалары 1987 жылы “Жел қобыз” деген атпен жеке кітап болып шықты.

6 Кітаптары
0 Әңгіме мен мақала
12 Зерттеу мен эссе
11 Ғаламтор дерегі

Шығармалары

Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған кітаптар, повестер мен әңгімелер

6 туынды

Өмірбаяны және шығармашылық жолы

Энциклопедиялық деректер, өмір кезеңдері мен әдеби мұрасы

Толық энциклопедия ↗

Қысқаша мәлімет

Уикипедия / Telegei ↗

Бақтыбай Жолбарысұлы (1842, Алматы облысы, Текелі — 1902, Ескелді ауданы, Өтенай ауылы, Балдырған жайлауы) — айтыс ақыны.

Жалайыр тайпасының Сиыршы руынан шыққан. Жеті жасында жетім қалып, бірнеше жыл Балқаш, Сексеуіл, Шұрық жақтағы нағашыларының қолында болады. Кейін еліне қайтып келіп, бай ағайындарының малын бағады. Жиын-тойларда өлең құрастырып, ақындығын танытады. Ақыры өнері жалшылықтан құтқарып, өлеңнің соңына біржола түседі. Әсіресе, атақты Тезек төремен айтысы (1861) Бақтыбайдың ақындық даңқын бүкіл Жетісу өңіріне әйгілі етеді. Төренің айбынынан ықпай, оның әлсізге жасаған зорлық-зомбылығын бетіне басады. Ақынның өзге де әділетсіз бай, болыс, т.б. мықтыларды әшкерелеген өлең, айтыстары көп.

Бақтыбайдың жекелеген толғау, сықақ, жоқтау өлеңдері көп болғанымен, айтыс өнері оны биікке көтерді. Мәйке қызбен, Арыстан, Жүсіпбек, Әсет, Бәйімбет, Қыпшақбай, т.б. ақындармен айтысы суырып-салма шеберліктің, тапқырлық пен батылдықтың айқын үлгісі.

Ақынның “Едіге — Нұран” көлемді дастаны да сақталған. Бақтыбайдың шығармалары 1987 жылы “Жел қобыз” деген атпен жеке кітап болып шықты.

Зерттеу мақалалары, эсселер мен монографиялар

Бақтыбай Жолбарысұлы шығармашылығы мен тұлғасы хақында жазылған ғылыми еңбектер, эсселер мен талдаулар

12 зерттеу
Өмірбаян

Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» еңбегінің рухани маңызы

Қазақ қаламгері Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысы — ұлттық сөз өнеріндегі мазмұндық тереңдігімен және көркемдік шешімімен дараланатын шығармалардың бірі. Бұл зерттеу мақалада туындының «оқырман тағылымы және әдеби сын» қырынан ашылатын идеялық желісі...

Бақтыбай Жолбарысұлы · 11.10.2026
Өмірбаян

Бақтыбай Жолбарысұлы және «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар»: тіл шұрайы мен рухани сабақтастық

Қазақ қаламгері Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысы — ұлттық сөз өнеріндегі мазмұндық тереңдігімен және көркемдік шешімімен дараланатын шығармалардың бірі. Бұл зерттеу мақалада туындының «тіл кестесі және ұлттық дүниетаным» қырынан ашылатын идеялық...

Бақтыбай Жолбарысұлы · 11.10.2026
Өмірбаян

Бақтыбай Жолбарысұлы шығармашылығындағы «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысының көркемдік табиғаты

Қазақ қаламгері Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысы — ұлттық сөз өнеріндегі мазмұндық тереңдігімен және көркемдік шешімімен дараланатын шығармалардың бірі. Бұл зерттеу мақалада туындының «көркемдік әлем және авторлық қолтаңба» қырынан ашылатын идеялық...

Бақтыбай Жолбарысұлы · 11.10.2026
Өмірбаян

Бақтыбай Жолбарысұлы: шығармашылық өмірбаяны мен таңдаулы туындылары

Бақтыбай Жолбарысұлы — қазақ әдебиеті мен рухани мәдениетінің дамуына өзіндік қолтаңбасымен үлес қосқан көрнекті қаламгер. Автордың әдеби мұрасы ұлттық сөз өнерінің дәстүрлі арналарын жаңа заманның көркемдік ізденістерімен ұштастыра білуімен ерекшеленеді.

Бақтыбай Жолбарысұлы · 11.10.2026
Өмірбаян

Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысындағы адам тағдыры: Бақтыбай Жолбарысұлы мұрасына талдау

Қазақ қаламгері Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысы — ұлттық сөз өнеріндегі мазмұндық тереңдігімен және көркемдік шешімімен дараланатын шығармалардың бірі. Бұл зерттеу мақалада туындының «заман шындығы және кейіпкерлер психологиясы» қырынан ашылатын...

Бақтыбай Жолбарысұлы · 11.10.2026
Өмірбаян

Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» еңбегінің қазіргі қазақ руханиятындағы орны

Қазақ қаламгері Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысы — ұлттық сөз өнеріндегі мазмұндық тереңдігімен және көркемдік шешімімен дараланатын шығармалардың бірі. Бұл зерттеу мақалада туындының «оқырман тағылымы және әдеби сын» қырынан ашылатын идеялық желісі мен мәтіндік...

Бақтыбай Жолбарысұлы · 11.10.2026
Өмірбаян

Бақтыбай Жолбарысұлы: шығармашылық өмірбаяны, көркемдік ізденістері және таңдаулы туындылары

Бақтыбай Жолбарысұлы — қазақ әдебиеті мен рухани мәдениетінің дамуына өзіндік қолтаңбасымен үлес қосқан көрнекті қаламгер. Автордың әдеби мұрасы ұлттық сөз өнерінің дәстүрлі арналарын жаңа заманның көркемдік ізденістерімен ұштастыра білуімен ерекшеленеді.

Бақтыбай Жолбарысұлы · 11.10.2026
Өмірбаян

Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» шығармасындағы уақыт тынысы мен адам тағдыры: Бақтыбай Жолбарысұлы мұрасына үңілу

Қазақ қаламгері Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысы — ұлттық сөз өнеріндегі мазмұндық тереңдігімен және көркемдік шешімімен дараланатын шығармалардың бірі. Бұл зерттеу мақалада туындының «заман шындығы және кейіпкерлер психологиясы» қырынан ашылатын идеялық желісі...

Бақтыбай Жолбарысұлы · 11.10.2026
Өмірбаян

Бақтыбай Жолбарысұлы шығармашылығындағы «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысының идеялық-көркемдік табиғаты

Қазақ қаламгері Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысы — ұлттық сөз өнеріндегі мазмұндық тереңдігімен және көркемдік шешімімен дараланатын шығармалардың бірі. Бұл зерттеу мақалада туындының «көркемдік әлем және авторлық қолтаңба» қырынан ашылатын идеялық желісі мен...

Бақтыбай Жолбарысұлы · 11.10.2026
Өмірбаян

Бақтыбай Жолбарысұлы және «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар»: тіл шұрайы, бейнелілік пен рухани сабақтастық

Қазақ қаламгері Бақтыбай Жолбарысұлы қаламынан туған «Шағын айтыстар немесе әр қилы ақындармен әр түрлі жағдайлардағы тіл қағысулар» туындысы — ұлттық сөз өнеріндегі мазмұндық тереңдігімен және көркемдік шешімімен дараланатын шығармалардың бірі. Бұл зерттеу мақалада туындының «тіл кестесі және ұлттық дүниетаным» қырынан ашылатын идеялық желісі мен...

Бақтыбай Жолбарысұлы · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сүйінбай Аронұлы: «Қабылиса (Қабан)» — тарихи-әдеби талдау және деректер

15 жасынан ақындығымен танылып, айтысқа түскен. Жетісу өңірінің Сүйінбай Аронұлы, Бақтыбай Жолбарысұлы, Ү.Жапсарбаев, т.б. ақындары оны ұстаз тұтқан. Қабан жыраудың бізге жеткен шығармалары — Тұмаршамен және Тауман қызбен (Арқадағы) айтыстары. Сондай-ақ, "Бәрің-дағы тыңдаңдар", "Ырыс алды — ынтымақ", "Арғымақ - жабы көрінер", "Тамшыдан теңіз молайып",...

Сүйінбай Аронұлы · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Бақтыбай Жолбарысұлының сөз өнеріндегі даралығы: Өткір шыншылдық, ықшамдылық және заманауи әдеби тағылым

Ақынның жетімдік көрген балалық шағынан бастап, билікке қарсы айтқан өткір толғаулары мен айтыстардағы тапқырлығын талдау арқылы оқырманға артық сөзсіз шешен жазудың практикалық сабақтарын ұсынамыз.

Бақтыбай Жолбарысұлы · 03.10.2026

Ғаламтордағы жарамды материалдар

Бақтыбай Жолбарысұлы туралы ашық дереккөздердегі, әдеби порталдар мен басылымдардағы материалдар

11 дереккөз
Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Бақтыбай Жолбарысұлы ауылдық округі

Бақтыбай Жолбарысұлы ауылдық округі — Жетісу облысы Ескелді ауданындағы әкімшілік бірлік. Құрамына Бақтыбай Жолбарысұлы , Елтай, Өтенай ауылдары кіреді

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Бақтыбай Жолбарысұлы ауылы

Бақтыбай Жолбарысұлы ауылы — Жетісу облысы Ескелді ауданындағы ауыл, Бақтыбай Жолбарысұлы ауылдық округі орталығы. Аудан орталығы – Қарабұлақ ауылынан

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Өтенай (Ескелді ауданы)

Өтенай деген бетті қараңыз. Өтенай — Жетісу облысы Ескелді ауданы, Бақтыбай Жолбарысұлы ауылдық округі құрамындағы ауыл. Аудан орталығы – Қарабұлақ ауылынан

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Елтай (Ескелді ауданы)

Елтай деген бетті қараңыз. Елтай — Жетісу облысы Ескелді ауданы, Бақтыбай Жолбарысұлы ауылдық округі құрамындағы ауыл. Аудан орталығы – Қарабұлақ ауылынан

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Сиыршы (ру)

жайлауы Ешкіөлместе — Қызылжора сайы, Қараталдың оң жағы. Сиыршының ұраны мен таңбасы жалайырмен бірдей. Бақтыбай Жолбарысұлы Ескелді би Жылгелдіұлы

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Байтұрбай Бектұрұлы

Жалайыр оның ішінде Сыпатай елінде Бақтыбай ақын мен Мәйке қыз хикаясы кеңінен жайылған. Халық жырауы Бақтыбай Жолбарысұлы сол өңірдегі атақты Байғоз байдың

Эссе / Талдау Қазақша Уикипедия ↗

Сырымбет ауылдық округі (Жетісу облысы)

облысы Ескелді ауданы ауылдық округтері Ақын Сара • Алдабергенов • Бақтыбай Жолбарысұлы • Жалғызағаш • Көкжазық • Қайнарлы • Қарабұлақ • Қаратал • Қоңыр

Зерттеу мақала Әдебиет порталы (Adebiportal.kz) ↗

Бақтыбай Жолбарысұлы — Әдебиет порталындағы шығармалары, өмірбаяны және зерттеулер

«Әдебиет порталы» қорындағы Бақтыбай Жолбарысұлы туралы әдеби-зерттеу мақалалар, сын-пікірлер және мұрағаттық деректер.

Эссе / Талдау Abai.kz порталы ↗

Бақтыбай Жолбарысұлы — Abai.kz ақпараттық-танымдық порталындағы мақалалар мен эсселер

Abai.kz сайтында жарияланған Бақтыбай Жолбарысұлы шығармашылығы мен тұлғасы хақындағы эсселер, зерттеулер мен танымдық жазбалар.

Эссе / Талдау Қазақ әдебиеті газеті ↗

Бақтыбай Жолбарысұлы — «Қазақ әдебиеті» газетіндегі әдеби сын мен эсселер

«Қазақ әдебиеті» басылымында жарық көрген Бақтыбай Жолбарысұлы мұрасы туралы зерттеулер, естеліктер мен әдеби талдаулар.

Өмірбаян Қазақша Уикипедия ↗

Бақтыбай Жолбарысұлы — Қазақша Уикипедия энциклопедиялық деректері

Қазақша Уикипедиядағы Бақтыбай Жолбарысұлы өмірбаяны, шығармалар тізімі және энциклопедиялық мақалалар.

Басқа танымал авторлар

Есімін басып, келесі автордың шығармалары мен зерттеулеріне өтіңіз