Мазмұнға өту
telegei
Сабыр Адай
Қазақ әдебиетінің көрнекті тұлғасы · Поэзия

Сабыр Адай

Сабыр Шеркешбайұлы Адай (30 қыркүйек 1960, Шоманай ауданы, Қарақалпақстан) — қазақ ақыны. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2003). Махамбет атындағы халықаралық сыйлықтың иегері (2006). Президент сыйлығының иегері (2006). Құрмет орденінің иегері (2017). Халықаралық "Алаш" сыйлығының лауреаты (2021).

2 Кітаптары
0 Әңгіме мен мақала
29 Зерттеу мен эссе
11 Ғаламтор дерегі

Шығармалары

Сабыр Адай қаламынан туған кітаптар, повестер мен әңгімелер

2 туынды

Өмірбаяны және шығармашылық жолы

Энциклопедиялық деректер, өмір кезеңдері мен әдеби мұрасы

Толық энциклопедия ↗

Қысқаша мәлімет

Уикипедия / Telegei ↗

Сабыр Шеркешбайұлы Адай (30 қыркүйек 1960, Шоманай ауданы, Қарақалпақстан) — қазақ ақыны. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2003). Махамбет атындағы халықаралық сыйлықтың иегері (2006). Президент сыйлығының иегері (2006). Құрмет орденінің иегері (2017). Халықаралық "Алаш" сыйлығының лауреаты (2021).

Байұлы тайпасы Адай руы Құнанорыс бөлімінен шыққан.

Сабыр Шеркешбайұлы Адай 1960 жылы 30 қыркүйекте Қарақалпақстан Шоманай ауданында дүниеге келген.

Алматы эстрада, цирк өнер студиясының күй класын бітірген (1981). Орал педагогикалық институтында оқыған.

1981 – 1984 жылдары Бейнеу аудандық мәдениет үйінінің көркемдік жетекшісі.

1984 – 1990 жылдары аудандық мәдениет үйінің директоры.

1989 – 1993 жылдары аралығында өткен республикалық ақындар айтысының жеңімпазы. Ақтауда Қашаған ақынның, Ақтөбеде Есет батырдың, Әбубәкір Кердерінің, Байғанинде Асау-Барақтың, Оралда Сырым батырдың, Шымкентте Үш би (Ордабасы), Көкшетауда Абылай ханның тойларында және Орта Азия – Қазақстан ақындарының айтысында жүлделі орындарға ие болған.

1991 – 1996 жылдары аудандық мәдениет бөлімі меңгерушісінің орынбасары.

1997 – 1999 жылдары Маңғыстау облыстық мәдениет басқармасы жанындағы ғылыми-әдістемелік орталықта шығармашылық бөлімінің бастығы.

1999 – 2002 жылдары облыстық мәдениет басқармасы бастығының орынбасары.

2001 - 2006 аралығында Республикалыық "Үш қиян" газетінде қызмет атқарды.

2005 - 2011 "Адай" қорының президенті. "Otpan - Отпан" газетінің құрылтайшысы.

2004 жылы "Адай Ата - Отпан тау" этно-мәдени орталығын салу идеясының авторы және ұйымдастырушысы.

Шығармашылығы

Уикипедия / Telegei ↗

"Таңғы нөсер" (1990) атты өлеңдер жинағы.

"Кетемін көкке жұлдыз боп" (1996) атты өлеңдер жинағы.

"Жұмбақ түннің жылуы" (1999) атты өлеңдер жинағы.

"Әр қазақ – менің жалғызым" (2002) атты өлеңдер жинағы.

“Адай Ата” кітабы (2005-2007) ж.ж

"Қазақстан - Жалғыз Ұлы Қазақтың" (2010) атты өлеңдер жинағы.

"Серттесу" (Таңдамалы) (2011) атты өлеңдер жинағы.

"Қарапайым қағидалар" (2013)

"Алтынзер" Мұрағатталған 24 желтоқсанның 2017 жылы. (Ұлт пен Ұл) - (2016) атты өлеңдер жинағы.

"Керуен көшеді..."(Адай ата - Отпан тау” этномәдени орталығы және деректер мен қағидалар) (2019)

"Нәзира" (2020) атты өлеңдер жинағы.

"Уыз ана" (2021) атты өлеңдер жинағы және сахналық қойылым.

"Ер Жалау" (2022) атты жыр жинағы.

"Мырзалы Хан" (2023) атты жыр жинағы. Алматы қаласы.

"Әр қазақ – менің жалғызым" (Таңдамалы) (2023) атты өлеңдер жинағы.

"Алаштың Әлімханы" (2024) атты жыр жинағы. Алматы қаласы.

Марапаттары

Уикипедия / Telegei ↗

1987 — Бүкілодақтық халық шығармалық фестивалінің лауреаты

2003 жылдан Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі

Халықаралық ЮНЕСКО-ның аясында өткен Махамбет Өтемісұлының 200 жылдық мерейтойы қарсаңындағы әдеби шығармашылық байқауының жүлдегері (2003). Поэзия номинациясы бойынша Халықаралық Махамбет сыйлығының лауреаты

2003 жылы Президент жарлығымен Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері құрметті атағы берілді.

Президент сыйлығының иегері (2006).

Бейнеу (2005), Маңғыстау (2007), Мұнайлы (2017), Түпқараған (2017) аудандарының және Ақтау (2020), Жаңаөзен (2021) қалаларының «Құрметті азаматы» мәртебесімен марапатталған.

2017 — ҚР Президентінің жарлығымен Құрмет орденімен марапатталған.

Халықаралық "Алаш" сыйлығының лауреаты (2021)

Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар жане инжиниринг университетінің Құрметті Профессоры.

ҚОСЫМША МӘЛІМЕТТЕР:

2008 — "Астанаға 10 жыл" медалі

«Қосай» Атаның 500 жылдық медалі (05.05.2010)

ҚР Тәуелсіздігіне 20 жыл мерекелік медалі (10.11.2011)

Маңғыстау облысының дамуына қосқан үлесі үшін (2013 жыл)

ҚР Тәуелсіздігіне 25 жыл мерекелік медалі (29.11.2016)

"Қашаған ақын" атындағы естелік медалімен марапатталады.

«Ақтау қаласына 50 жыл» естелік медалі

«Отпан тау» тарихи этно-мәдени кешеніне сіңірген авторлық еңбегі үшін «Адай-Ата» төс белгісі

«Төлеген Айбергеновке 80 жыл» естелік медалі

Асау-Барақ 250-270 жылдығына медалі

Маңғыстау ауданының әлеуметтік-экономикалық дамуына қосқан үлесі үшін (қазан, 2018 жыл)

"Қалнияз жырау" атаның естелік медалімен марапатталады(2019 жыл).

Халықаралық "Қазақ тілі" қоғамы мемлекеттік тілді насихаттау мен оны өмірге ендірудегі қайраткерлігі үшін "Ана тілі" айрықша белгісімен марапатталды (2020).

Қазақ әдебиетінің дамуына қосқан зор үлесі үшін “Қазақстанның құрметті жазушысы” атағы берілді (2026)

Зерттеу мақалалары, эсселер мен монографиялар

Сабыр Адай шығармашылығы мен тұлғасы хақында жазылған ғылыми еңбектер, эсселер мен талдаулар

29 зерттеу
Өмірбаян

Сабыр Адай: шығармашылық өмірбаяны мен таңдаулы туындылары

Сабыр Адай — қазақ әдебиеті мен рухани мәдениетінің дамуына өзіндік қолтаңбасымен үлес қосқан көрнекті қаламгер. Автордың әдеби мұрасы ұлттық сөз өнерінің дәстүрлі арналарын жаңа заманның көркемдік ізденістерімен ұштастыра білуімен ерекшеленеді.

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Қазақ мемлекеттігі» — тарихи-әдеби талдау

Қазақ мемлекеттігі — әр жылдарда қазіргі Қазақстан аумағында мекендеген мемлекеттер, тұтастай алғанда мемлекеттің қалыптасу кезеңдері.

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Шақшам» — тарихи-әдеби талдау

Шыңғыс хан 1206 жылы Алтай тауы күңгей бетіндегі найман Бұйрық ханның еліне қалың қолмен аттанды. Бұйрық хан бұрын Шыңғыс ханнан жеңілген Таян ханның ұлы болатын. Тұтқиылдан тиген сұрапыл шабуылға тап болған Бұйрық хан жеңіліп тұтқынға түсті. Оның інісі Күшлік хан қанды қырғыннан құтылып шыққан адамдарымен бірге Бесбалық атырабына 1208 жылы...

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Шымыр» — тарихи-әдеби талдау

Шымыр — Дулат тайпасының құрамындағы төрт рудың бірі. Ру атауының шығуы нақты тарихи тұлғаның есімімен байланысты. Шымыр-Ата туралы ауызша аңыздар халық арасында сақталған, оның мазары да белгілі. Шымыр-Ата Ташкент аймағында өмір сүріп, сонда жерленген. Шымыр-Ата мазары – Ташкент қаласы, Сабыр Рақымов ауданы, Фараби көшесі, мазардың жалпы...

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Құрал Көмекұлы» — тарихи-әдеби талдау

Қазақстан Республикасына еңбек сіңірген қайраткер, Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, Президент сыйлығының иегері, ақын Сабыр Адай Құралдың жырлары туралы: «Өлеңдері өзіндік өрнектерімен, Құрал ақынға тән бөлек стилімен ерекшеленеді. Өмірді өлеңмен оятқан ақын пәлсапасы да адамды ойландырмай қоймайды» дейді.

Сабыр Адай · 11.10.2026
Өмірбаян

Сабыр Адай: «Суан» — тарихи-әдеби талдау

Суан — қазақ қоғамындағы, Ұлы жүз құрамындағы көне ру. Албан, Суан, Дулат үшеуі бірге туған, Майқы би мен Домалақ ананың балалары.

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Сабыр Шеркешбайұлы Адай» — тарихи-әдеби талдау

} }} Сабыр Шеркешбайұлы Адай (30 қыркүйек 1960, Шоманай ауданы, Қарақалпақстан) — қазақ ақыны. Қазақстанның еңбек сіңірген қайраткері (2003). Махамбет атындағы халықаралық сыйлықтың иегері (2006). Президент сыйлығының иегері (2006). Құрмет орденінің иегері (2017). Халықаралық "Алаш" сыйлығының лауреаты (2021) .

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Төле би» — тарихи-әдеби талдау

Төле Әлібекұлы (1663–1756) — қазақтың қоғам қайраткері, шешен, Ұлы жүздің бас биі, Қазыбек, Әйтеке билердің қолдауымен үш жүзге төбе би болып сайланған. Артында "бүтін билікке Төле би жеткен" деген сөз қалған тарихи тұлға. "Жеті жарғыны" жасаушылардың бірі. Әлібекұлы Төле бидің атасы Құдайберді би Есім хан мен Тұрсын хан егесі кезінде Есім...

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Рауан (газет)» — тарихи-әдеби талдау

1985 жылы 1 шілдеде Бейнеу аудандық газетінің ең алғашқы саны жарыққа шықты. Газет алғашқы ашылған кезде «Ленин жолы» аталды. Бас редактор ақын Айтуар Өтегенов. Бұрын көршілес Жылыой ауданындағы газетте еңбек еткен тәжірибелі журналист, жоғарғы партия мектебін бітіріп келгеннен кейін Бейнеу ауданындағы жаңа газетті басқару қызметіне...

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Ақпан батыр Келімбердіұлы» — тарихи-әдеби талдау

Ақпан батыр Келімбердіұлы (1531–1605) — Байұлы тайпасы Адай руынан шыққан айтулы батыр, құралайды көзге атқан мерген, қыран топшылы аңшы, көңілі шалқар, жүрегі қобалжып тайсалмас, өзгелерден секем алу, сезіктену білмес, ешкімнен тепкі көрмей өскен жан.

Сабыр Адай · 11.10.2026
Өмірбаян

Сабыр Адай: «Мұңал батыр Келімбердіұлы» — тарихи-әдеби талдау

Мұңал батыр Келімбердіұлы (туған-өлген жылы белгісіз) — Адай руынан шыққан батыр, көріпкел, емші, әулие кісі болған. Өмірінің көп жылдарын халықты емдеуге арнаған. Қазығұрт ауданының Қаржан тау-жоталары мен Алтынтөбе елдімекені маңында Мұңалсай, Мұңалбұлақ, Мақпалтау орындары орналасқан. Аты Адайдың ұранына айналған әулие Бекет ата осы Мұңал...

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Отпантау» — тарихи-әдеби талдау

Отпантау — Маңғыстау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізіміне енген ескерткіш, тарихи-мәдени кешен, кесене. Қазақстанның жалпыұлттық сакралды нысандар тізіміне енгізілген.

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Кеңестік Қазақстан тарихының деректемелері» — тарихи-әдеби талдау

Кеңестік Қазақстан тарихының деректемелері Кеңестік Қазақстан тарихының деректерін жинастыру және оларды ғылыми-жарияланымдық мақсатта пайдалану Азамат соғысының аяқталып (1918—1920), бейбіт құрылысқа көшу кезінен бастау алады. Алғашында мерзімді баспасөз материалдары мен ресми құжат үлгілеріне сұрыптау жүргізілді. 1921 жылдың тамызында Қазақ...

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Атығай» — тарихи-әдеби талдау

Шежіре бойынша, Орта жүздегі Арғын тайпасынан таратылады. Он екі Дәуіт ата Атығай, Атығай-Қарауыл деп те аталады. “Ақтабан шұбырындыда” Сыр бойынан ығысып, Көкшетау, Қызылжар, Омбы өңіріне келіп орын тепкен. Қызылжар (Петропавл) бекінісі салынған (1755) жерде бұрын Атығай руынан Дәулетбек байдың (Даңқойдың) ауылы отырған. Ш. Уәлиханов Абылай...

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Алаша (ру)» — тарихи-әдеби талдау

Байұлының бір руы - Алшыннан Алашаға дейін алты ата саналады: Алтыбас, Тоқбас, Сары, Құблай, Барамық, Қоңырбөрік.

Сабыр Адай · 11.10.2026
Зерттеу мақала

Сабыр Адай: «Адай» — тарихи-әдеби талдау

Адай — Алшын тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі, Байұлы рулар бірлестігіне кіреді. Қазіргі Адайлар Қазақстанның көбінесе Маңғыстау облысында, сондай-ақ Атырау, Ақтөбе, Түркістан, Алматы және еліміздің басқа облыстарында мекендейді. Түрікменстанның Балқан және Дайоғыз велаяттарында, Қарақалпақстанда, Иранның солтүстігінде және Ресейдің Астархан...

Сабыр Адай · 11.10.2026

Автор туралы зерттеу кітаптар мен жинақтар

13 кітап

Ғаламтордағы жарамды материалдар

Сабыр Адай туралы ашық дереккөздердегі, әдеби порталдар мен басылымдардағы материалдар

11 дереккөз
Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Құрал Көмекұлы

Қазақстан жазушылар одағының мүшесі, Президент сыйлығының иегері, ақын Сабыр Адай Құралдың жырлары туралы: «Өлеңдері өзіндік өрнектерімен, Құрал ақынға

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Адай

Басқа мағыналар үшін Адай (айрық) деген бетті қараңыз. Адай — Алшын тайпасынан тарайтын 18 рудың бірі, Байұлы рулар бірлестігіне кіреді. Қазіргі Адайлар

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Рауан (газет)

Қайралапов, Әбдібек Жаманбаев, Қаржаубай Жылқыбаев секілді үлкен ағалар да, Сабыр Адай , Бақытжан Қосбармақов, Сағындық Рзахметов, Рахат Қосбармақов, Нұрмұхамбет

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Мұңал батыр Келімбердіұлы

батыр» дастанында, Сабыр жыршының «Алақай батыр жырында, Ибн Бахуридің «Алғашқы қазақтардың бірігуі» еңбегінде, Алшын Меңдалыұлының « Адай шежіресінде» және

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Отпантау

идеясы мен тұжырымдамасы өңірдің көрнекті қайраткері, ақын Сабыр Адайға тиесілі. 2004 жылы « Адай » қайырымдылық қоры құрылды, ол жалпы жобаның бас демеушісі

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Жалау Мыңбаев

Жалау Мыңбаев (1892, бұрынғы Адай уезі Құнан-Орыс ауылы – 16 қараша 1929, Алматы) — Байұлы тайпасы Адай руының Құнанорыс бөлімінен шыққан мемлекет қайраткері

Әдеби материал Қазақша Уикипедия ↗

Алаша (ру)

Елеусінов Бостан Шәмішұлы Сүлейменов Еркін Шәмішұлы Сүлейменов Садық Шәкелұлы Жақсығұлов Сабыр Сарығожин Сарығожин Мұхамеджан Айдос Әміроллаұлы Сарым

Зерттеу мақала Әдебиет порталы (Adebiportal.kz) ↗

Сабыр Адай — Әдебиет порталындағы шығармалары, өмірбаяны және зерттеулер

«Әдебиет порталы» қорындағы Сабыр Адай туралы әдеби-зерттеу мақалалар, сын-пікірлер және мұрағаттық деректер.

Эссе / Талдау Abai.kz порталы ↗

Сабыр Адай — Abai.kz ақпараттық-танымдық порталындағы мақалалар мен эсселер

Abai.kz сайтында жарияланған Сабыр Адай шығармашылығы мен тұлғасы хақындағы эсселер, зерттеулер мен танымдық жазбалар.

Эссе / Талдау Қазақ әдебиеті газеті ↗

Сабыр Адай — «Қазақ әдебиеті» газетіндегі әдеби сын мен эсселер

«Қазақ әдебиеті» басылымында жарық көрген Сабыр Адай мұрасы туралы зерттеулер, естеліктер мен әдеби талдаулар.

Өмірбаян Қазақша Уикипедия ↗

Сабыр Адай — Қазақша Уикипедия энциклопедиялық деректері

Қазақша Уикипедиядағы Сабыр Адай өмірбаяны, шығармалар тізімі және энциклопедиялық мақалалар.

Басқа танымал авторлар

Есімін басып, келесі автордың шығармалары мен зерттеулеріне өтіңіз